Strategia rozwoju turystyki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategia rozwoju turystyki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej"

Transkrypt

1 Zaktualizowana Strategia Rozwoju Produktu Turystycznego oraz Kreacji Marki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej (cz.1.) Warszawa, styczeń luty 2004 r. Supraśl, styczeń 2010

2 Celem najnowszej aktualizacji niniejszej strategii było opracowanie aktualnego dokumentu, zbierającego wszelkie informacje o obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej i okolic. W szczególności zwróciliśmy uwagę na potrzebę dodania do materiałów informacji z audytu turystycznego gminy Zabłudów i Juchnowiec Kościelny. W związku z tym gmina Zabłudów i Juchnowiec Kościelny stanowią interesujący materiał uzupełniający ofertę turystyczną i rekreacyjną całego kompleksu LGD Puszczy Knyszyńskiej. Dodatkowo aktualizacja obejmuje również nowelizacje informacji o ilości miejsc noclegowych, ofercie kulinarnej, zmianach wynikających z warunków komunikacyjnych i wielu innych zmian zaistniałych w latach Doskonałym uzupełnieniem są aktualne, aczkolwiek wstępne wyniki badań ruchu turystycznego na terenie obszaru LGD PK przeprowadzone przez mgr Annę Bogucka wraz z pracownikami i studentami Katedry Turystyki i Rekreacji Politechniki Białostockiej. Adam Kamiński - Prezes LGD Puszcza Knyszyńska Pierwsza wersja Strategii Rozwoju Produktu Turystycznego oraz Kreacji Marki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej została przygotowana przez zespół Krajowej Markowej Infrastruktury Turystycznej, pod kierownictwem Tomasza Majki, w składzie: 1. Jacek Debis 2. Partycja Janiszewska 3. Adam Mikołajczyk 4. Joanna Grudzińska 5. Grzegorz Chocian współautor, ekspert zewnętrzny PART SA. Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. istnieje na polskim rynku inwestycji turystycznych od roku Celem Spółki jest pomoc w tworzeniu i realizacji projektów wspierających rozwój infrastruktury turystycznej w Polsce. W ramach PART S.A. powstał program Krajowej Markowej Infrastruktury Turystycznej (KMIT). Głównym celem programu KMIT jest koordynowanie prawidłowego rozwoju i współtworzenie krajowej markowej infrastruktury turystycznej. Program swoim zasięgiem obejmuje zarówno inwestycje w gminach, regionach jak i ogólnokrajowe inicjatywy pro-turystyczne. Z pakietu usług KMIT wyodrębniono specjalną ofertę skierowaną do samorządów i władz lokalnych o nazwie Atrakcyjny Region. Program ten ma za zadanie wykreowanie silnych marek regionów poprzez wykorzystanie i podkreślenie charakterystycznych walorów naturalnych oraz wybranych atrakcji turystycznych. Dzięki skutecznemu i efektywnemu markowaniu objęte programem regiony, będą mogły zaistnieć nie tylko na polskiej, ale i na europejskiej mapie turystycznej. Zapraszamy do współpracy Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. ul. Stawki 2, Warszawa tel. (0 22) /80 fax. (0 22)

3 SPIS TREŚCI STRATEGIA ROZWOJU PRODUKTU TURYSTYCZNEGO ORAZ KREACJI MARKI DLA OBSZARU GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ (CZ.1.) METODOLOGIA WYDZIELENIE ANALIZOWANEGO OBSZARU ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNA REGIONU WALORY TURYSTYCZNE GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA STAN ZAGOSPODAROWANIA TURYSTYCZNEGO GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ INFRASTRUKTURA TURYSTYCZNA IMPREZY W REGIONIE DOMINUJĄCE FORMY TURYSTYKI TRENDY W TURYSTYCE TURYSTYKA NA ŚWIECIE TURYSTYKA EUROPEJSKA CHARAKTERYSTYKA RUCHU TURYSTYCZNEGO NA TERENIE POLSKI ANALIZA S.W.O.T ANALIZA SILNYCH I SŁABYCH STRON ANALIZOWANEGO OBSZARU W ZAKRESIE ROZWOJU TURYSTYKI ANALIZA SZANS I ZAGROŻEŃ ANALIZOWANEGO OBSZARU W ZAKRESIE ROZWOJU TURYSTYKI WYNIKI BADAN RUCHU TURYSTYCZNEGO - PREZENTACJA KATEDRY TURYSTYKI I REKREACJI WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ

4 1 Metodologia Pierwszym etapem w procesie konstruowania Strategii Rozwoju Produktu Turystycznego jest opracowanie Audytu turystycznego. Audyt ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy analizowany obszar w tym przypadku obszar gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej 1 jest wystarczająco atrakcyjny pod względem występujących na jego obszarze walorów naturalnych i antropogenicznych, atrakcji oraz usług turystycznych, by w przyszłości stać się strefą rekreacyjną. Wnioski przedstawione w niniejszym opracowaniu oparte są o: 1. analizę walorów naturalnych LGD Puszczy Knyszyńskiej, ze szczególnym uwzględnieniem kompleksów leśnych i wód powierzchniowych; 2. analizę walorów antropogenicznych gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej; 3. stan i formy ochrony środowiska; 4. dostępność komunikacyjną analizowanego obszaru, z uwzględnieniem stanu infrastruktury drogowej; 5. analizę istniejącej infrastruktury turystycznej i paraturystycznej; 6. trendów w turystyce oraz dominujących form turystyki występujących w Regionie. W opracowaniu wykorzystano informacje pozyskane przez konsultantów PART w oparciu o następujące metody i źródła: 1. analiza źródeł wtórnych: strategie rozwoju gospodarczego, studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, publikacje i opracowania historyczne, foldery turystyczne, strony internetowe itd.; 2. wywiady pogłębione z władzami poszczególnych gmin wchodzących w skład projektu, gestorami bazy turystycznej, przedstawicielami społeczności lokalnej; 3. wizję lokalną, połączoną z metodą ekspercką Wydzielenie analizowanego obszaru Puszcza Knyszyńska (PK) położona jest w północno-wschodniej części Polski, na północny-wschód od Białegostoku. W przeszłości PK strefę graniczną pomiędzy Polską a Litwą i dzięki temu oparła się kolonizacji rolniczej będąc za to, wybornym miejscem prowadzenia - czasami bardzo 1 1 W skład obszaru LGD LGD Puszczy Knyszyńskiej wchodzą gminy: Supraśl, Wasilków,, Czarna Białostocka, Gródek, Zabłudów, Michałowo, Juchnowiec Kościelny. Obszar PK to dodatkowo gminy Szudziałowo, Krynki i Dobrzyniewo 4

5 intensywnej - gospodarki leśnej. Puszcza Knyszyńska jest bardzo zróżnicowanym, a dzięki temu wartym poznania, obszarem zarówno pod względem przyrodniczym jak i kulturowym. Rysunek 1. Położenie analizowanego obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej LGD Puszcza Knyszyńska Źródło: Opracowanie własne PART S.A. W skład projektu wchodzą następujące gminy obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej: Supraśl, Wasilków, Gródek, Dobrzyniewo (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Michałowo, Czarna Białostocka, Szudziałowo (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Krynki (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Zabłudów 5

6 Juchnowiec Kościelny (nie należy do obszaru ścisłego LGD Puszczy Knyszyńskiej, członek LGD PK) 6

7 2 ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNA REGIONU Atrakcyjność turystyczna każdego regionu może być oceniana w kontekście szeregu elementów odgrywających istotną rolę w rozwoju turystyki. Do czynników tych należą: Walory turystyczne a wśród nich m.in.: - ważniejsze kompleksy leśne w regionie, - atrakcyjne turystycznie rzeki, - zbiorniki wody stojącej wykorzystywane turystycznie, - przyrodnicze obszary chronione, - inne walory naturalne (góry, morze), - klimat, - ważniejsze zabytki, - niematerialne wartości kulturowe: wielokulturowość, wielonarodowość, różnorodność wyznaniowa itp. - imprezy i wydarzenia odbywających się w poszczególnych gminach mające wpływ na natężenie ruchu turystycznego, - obiekty sportowe i kulturalne, - szlaki turystyczne (piesze, rowerowe i wodne). Stan środowiska naturalnego, jego czystość oraz działania z zakresu ochrony środowiska naturalnego. Dostępność komunikacyjna: - drogi krajowe, wojewódzkie - połączenia kolejowe, - inne możliwości transportu w regionie (np. transport morski, samolotowy), - turystyczne środki transportu w regionie. Zestawienie powyższych elementów pozwala określić atrakcyjność turystyczną danego regionu. Należy jednak pamiętać, że ocena taka jest ściśle związana z oferowanym produktem turystycznym oraz segmentem turystów, którzy mają być odbiorcami danej oferty. Z jednej strony mogą występować regiony o bogatej historii oraz rozbudowanej infrastrukturze turystycznej, z drugiej zaś będą miejsca o bogatych walorach przyrodniczych, dysponujące podstawowym zapleczem turystycznym. 7

8 Każde z tych miejsc, pomimo posiadania odmiennych i częściowych walorów, może być atrakcyjne turystycznie dla wybranych grup odbiorców Walory turystyczne gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej Analiza walorów turystycznych obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej rozpatrywanych pod kątem obecnej funkcji turystycznej jaką pełni region obejmuje ocenę walorów naturalnych oraz walorów tzw. antropogenicznych (będących dziełem człowieka) Walory naturalne Założenia dla turystycznej klasyfikacji krajobrazowej i przyrodniczej W obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej i dorzeczu Rzeki Supraśl w ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost ruchu turystycznego i towarzyszących mu inwestycji. Jest to następstwo dążności turystów do odwiedzania miejsc o nieskażonej przyrodzie, pełnych ciszy i spokoju, gwarantujących możliwość oderwania się od zgiełku wielkich miast i przebywania w bliskości z naturą. Dodatkowym czynnikiem ogniskującym ruch turystyczny w obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej jest świadomość przebywania w obszarze chronionym, którego powołanie zawsze uzasadnione jest istnieniem obiektywnych i wyjątkowych walorów przyrodniczych Dla produktu, najbardziej oczekiwanymi są krajobrazy pierwotne i naturalne pozbawione niekorzystnych oddziaływań antropogenicznych. Niepożądane są tu krajobrazy zdewastowane. Swoistą atrakcją są krajobrazy kulturowe całkowicie ukształtowane i podtrzymywane przez człowieka, a mające wpływ na środowisko przyrodnicze. Natomiast masowy ruch turystyczny nie preferuje przyrody absolutnie dzikiej. Turyści czerpią większą satysfakcję z bardziej zagospodarowanego środowiska geograficznego, w którym przyroda jest mniej lub bardziej oswojona (ucywilizowana). Stwarza ona większe możliwości wyboru zachowań odpowiadających potrzebom i gustom, stanowi źródło inspiracji twórczych i umożliwia poprawę psychofizycznego stanu organizmu. Przyroda nieoswojona ma mało znaczeń i powiązań wynikających z kultury. Dla turystyki najbardziej pożądane są również strefy kontaktu (styku) szczególnie kontrastowych fragmentów krajobrazu pod względem rzeźby terenu, szaty roślinnej oraz sieci wodnej. To, co zmniejsza atrakcyjność krajobrazu to jego jednorodność i występowanie linii prostych. Kontrastowość i mozaikowość krajobrazu wpływa na jego walory estetyczne i odbiór, postrzeganie przez turystę 2. O wartości krajobrazu jako miejscu pobytu turysty, odbieranych przez niego wrażeń i zadowolenia, co przekłada się na chęć powrotu na określony teren decyduje 3 : 2 T.M. Łaguna, Strategia rozwoju turystyki i rekreacji w regionie łomżyńskim, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski oraz Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży, Olsztyn K. Dubiel, Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Ekonomia i środowisko. Białystok

9 - konfiguracja przestrzenna, czyli rozmieszczenie poszczególnych elementów środowiska, ich kształt, wielkość, strefy przejściowe, rozczłonkowanie i zróżnicowanie układu - specjalizacja, czyli dominujący element środowiska wpływający na określenie głównych jego funkcji - obecność elementów dominujących - stabilizacja układów, sprawność działania układu i jego odporność na niekorzystne oddziaływanie zewnętrzne. Największy wpływ na ocenę przydatności danego środowiska dla rekreacji mają takie elementy krajobrazu jak: - wody - wpływ do 50%, - lasy - wpływ do 25% - zbiorowiska trawiaste - wpływ do 5%. Jako elementy ujemne wskazuje się zabudowę miejską i przemysłową, której ujemny wpływ w ocenie szacuje się nawet do 90% 4. Generalnie krajobrazem poszukiwanym przez turystę jest krajobraz naturalny o niewielkim wpływie działalności człowieka i zachowanej równowadze biologicznej. Najwyższe oceny uzyskują najczęściej krajobrazy w strefach źródłowych rzek objętych ochroną prawną o mniejszym zaludnieniu i mniej intensywnej gospodarce. Każdy wzrost antropopresji najczęściej narastający z biegiem rzeki powoduje przekształcenie bądź eliminację naturalnych elementów krajobrazu oraz nagromadzenie ujemnych skutków działalności gospodarczej i pobytu ludzi. Tolerowanym przez turystę jest krajobraz kulturowy, stworzony przez człowieka i ciągle przez niego podtrzymywany poprzez zabiegi pielęgnacyjne. Niepożądanym przez turystę jest krajobraz zdewastowany, w którym działalność człowieka spowodowała zakłócenie procesów biologicznych, przerwanie związków między organizmami (jak łańcuchy troficzne) zubożenie biocenozy oraz destrukcję układu poszczególnych elementów krajobrazu. Krajobraz taki ma najczęściej zakłóconą harmonię i budzi negatywne odczucia estetyczne. Ponadto elementy sztuczne, wytworzone przez człowieka, np. budowle, które nie harmonizują z elementami przyrodniczymi. Klasyfikacja obszarów według przydatności do turystyki i rekreacji masowej Jako główne atrybuty przydatności obszaru do rekreacji masowej przyjęto obecność elementów środowiska szczególnie przydatnych do rekreacji: wody zbiorowiska roślinne (lasy, łąki naturalne), pofałdowanie terenu, walory krajobrazowe jak: wielkość elementów krajobrazu, wypełnienie planu krajobrazu, mozaikowatość elementów krajobrazu, złożoność linii granicznych, udział użytków naturalnych w strukturze użytkowania powierzchni ziemi, 4 K. Dubiel, Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Ekonomia i środowisko. Białystok

10 lasów, zbiorowisk roślinności łąkowej, obszarów porolnych, na których nastąpiła sukcesja naturalna, udział obszarów i elementów środowiska prawnie chronionych: parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, eksponaty przyrodnicze w muzeach, jakość elementów środowiska: czystość powietrza i jego walory zdrowotne, czystość wód, obecność gatunków roślin i zwierząt rzadko występujących. Klasyfikacja przydatności obszaru do turystyki i rekreacji na podstawie występowania elementów zwiększających jego atrakcyjność W ujęciu turystycznym odbiór terenu jest określany jako jego krajobraz. W związku z powyższym audyt przyrodniczy realizowanego produktu turystycznego świadomie ogranicza się do wyboru tych elementów krajobrazu w tym świata ożywionego, które mają bezpośredni wpływ na rozwój turystyki w obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej. Wśród elementów środowiska szczególnie przydatnych do turystyki i rekreacji zwrócono uwagę na: punkty widokowe wzniesienia, krawędzie dolin, zbiorniki wodne, cieki wodne i źródliska; duże zbiorowiska roślinne - lasy, łąki naturalne; strefy ekotonowe zbiegu różnych biocenoz, kontaktu szczególnie kontrastowych fragmentów krajobrazu (rzeźby terenu, roślinności wód). Na przydatność turystyczną obszaru składa się obecność bardziej wartościowych elementów i ich dostępność dla turystyki. Obecność na danym terenie kilku elementów o wysokiej atrakcyjności czyni go najbardziej przydatnym. Na podstawie analiz wpływu różnych elementów środowiska i ich stanu na organizm ludzki, wpływu turystyki i rekreacji na środowisko, warunków naturalnych, stanu środowiska obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej, stanu prawnego i faktycznego ochrony przyrody, przyjęto następującą metodykę klasyfikacji obszarów. 1. Położenie LGD Puszczy Knyszyńskiej i rzeźba terenu. 2. Cechy klimatu i mikroklimatu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 3. Hydrografia wód powierzchniowych 4. Dominujące formy roślinności obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 5. Fauna obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 6. Formy ochronne LGD Puszczy Knyszyńskiej i dostępność turystyczna 1. Położenie LGD Puszczy Knyszyńskiej i rzeźba terenu Puszcza Knyszyńska leży w Polsce północno-wschodniej. Stąd też w podziale fizyczno-geograficznym kraju należy ona Wysoczyzny Podlasko-Białoruskiej i wschodniej części makroregionu nazwanego Niziną Północnopodlaską. Uwzględniając niższe jednostki podziału regionalnego, obszar LGD Puszczy położony jest w granicach dwóch mezoregionów, a mianowicie Wysoczyzny Białostockiej i Wzgórz Sokolskich. Do Wysoczyzny Białostockiej należy około 90% terenów puszczańskich, a do Wzgórz Sokolskich zaledwie 10%. Puszcza Knyszyńska położona jest wiec w pasie 10

11 równin staroglacjalnych. Pomimo to, jej rzeźba, podobnie jak rzeźba całych Wzgórz Sokolskich i Wysoczyzny Białostockiej na północ od doliny Supraśli, jest wyjątkowo urozmaicona. Generalnie, na obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej można wyróżnić trzy strefy rzeźby 5 : Strefa pierwsza obejmuje część wysoczyzn morenowych otaczających Puszczę od północy i wschodu i ich zbocza opadające ku centralnej części LGD Puszczy. Na północy wysoczyzna okolic Niemczyna, Drugiego Ługu i Rozedranki Starej wznosi się do m npm, przekraczając 205 m w kulminacjach, i obniża się do m w okolicach Czarnej Wsi - Rozedranki Nowej. Na północnym - wschodzie wysoczyzna okolic Lipiny i Wierzchlesia osiąga m npm i opada do m nad obniżeniem dolinnym Sokołdy. Strefa druga obejmuje zachodnią i środkową część LGD Puszczy. Charakteryzuje się ona występowaniem odosobnionych wyniesień terenowych otoczonych rozległymi obniżeniami. W zachodniej części LGD Puszczy wyróżnia się garb okolic Krynic - Chraboł. Jest on wydłużony południkowo. Najwyżej, bo do m npm, wznosi się w części południowej osiągając w kulminacji (wzgórze kemowe) 204 m npm. Powierzchnia garbu jest łagodnie sfalowana, zbocza zaś stosunkowo ostro opadają. W szczególności zbocze od strony doliny Supraśli, gdzie na wysokości 162,5-175 m npm znajduje się stroma skarpa terenowa. Obszary otaczające garb zalegają na poziomie m npm. Następne wyniesienie rozciąga się równoleżnikowo pomiędzy Wasilkowem i Sokołdą, w centralnej części LGD Puszczy. Jego powierzchnia jest nierówna ze względu na obecność licznych obniżeń terenowych i wzgórz osiągających m npm. Południowe zbocze wyniesienia opada stromo ku dolinie Supraśli, której dno zalega na wysokości około m npm, zbocze pomocne łagodniej obniża się do poziomu rozległych wytopisk, czyli do m npm. Wyniesienia terenowe są otoczone rozległymi obniżeniami. Obniżenia mają różne wielkości i kształty, a ich dna zalegają na dość zróżnicowanej wysokości, od około 115 m npm (dolina Supraśli pod Wasilkowem) do około 140 m (okolice Czarnej Białostockiej). Strefa trzecia, to południowa część LGD Puszczy, położona na południe od doliny Supraśli. Teren ten jest łagodnie ukształtowany, wznosi się od 150 do 165 m npm i tylko niektóre wzgórza osiągają 180 m. Wielce charakterystycznym elementem rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej jest okazały wał terenowy, rozciągający się pomiędzy Waliłami i Czarną Białostocką. Przebieg wału jest zbliżony do kierunku południowy wschód - północny zachód, jego długość wynosi ponad 30 kilometrów, a wysokość przekracza w południowej części 210,8 m npm. Południowa część formy (Gródek - dolina Supraśli), najbardziej eksponowana w krajobrazie, jest znana w literaturze jako Wał Świętojański, część pomocna, mniej widoczna w rzeźbie terenu, nie była dotychczas dostrzegana6. 5 Henryk Banaszuk, Geneza i rozwój rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej w świetle analizy geomorfologicznej i badań termoluminescencyjnych; w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl Henryk Banaszuk, Geneza i rozwój rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej w świetle analizy geomorfologicznej i badań termoluminescencyjnych; w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

12 Z punktu widzenia turystycznego, ukształtowanie terenu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej jest bardzo urozmaicone i stanowi o bardzo dużej atrakcyjności nawet dla wymagającego turysty. Różnorodność form terenowych; występowanie licznych wąwozów, kemów, pagórów w obszarze nizinnym stanowi zaskoczenie i jest elementem wpływającym pozytywnie na ogólny odbiór krajobrazu LGD Puszczy Knyszyńskiej. Poza obiektywnie ciekawymi formami terenowymi, na uwagę zasługuje nazewnictwo wspomnianych form terenowych. Nawiązuje ono do historii tego terenu oraz bogactwa fauny i flory. Z punktu widzenia możliwości budowania ciekawych skojarzeń produktowych, należy podkreślić następujące obiekty: Os Świętojański, Kem Jałówka, Uroczysko Machnacz, Kem Osowy, Kem Zabity Jeleń 2. Cechy klimatu i mikroklimatu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej Na obszar LGD Puszczy Knyszyńskiej napływa kilka mas powietrza, które w połączeniu z warunkami naturalnymi panującymi na tym terenie kształtują różne typy pogody 7. Na omawiany region dociera najczęściej (przez około 145 dni w roku) powietrze polarno-morskie. Powoduje ono w zimie ocieplenie, doprowadzające często do gwałtownych odwilży. Występuje wówczas pogoda pochmurna, z niskimi chmurami warstwowymi. W lecie jest sytuacja odwrotna. Powietrze polarno-morskie przynosi pogodę chłodną. Często występują opady o charakterze ulewnym połączone z burzami. Powietrze polarno-kontynentalne przynoszące zimą pogodę słoneczną i mroźną, a latem gorącą, niekiedy upalną, pojawia się rzadziej. Jego udział wynosi niespełna 40%. Przez około 10% dni w roku napływa chłodne powietrze arktyczne. Zimą powoduje ono silne mrozy przy bezchmurnej pogodzie, wiosną i jesienią - znaczne przymrozki oraz opady deszczu, i śniegu. W ciepłej porze roku powietrze arktyczne w dzień nagrzewa się od dołu. Tworzy się w związku z tym duże zachmurzenie i powstają chmury kłębiaste. Najrzadziej na terenie LGD Puszczy pojawia się powietrze zwrotnikowe. Występuje ono przez niespełna 5% dni w roku i powoduje w lecie pogodę gorącą z opadami o charakterze ulewnym, często łącznie z burzami. Inaczej przedstawia się sytuacja w zimie. Masy powietrza zwrotnikowo-morskiego powodują podwyższenie temperatury, co doprowadza do odwilży. Pogoda bywa wtedy pochmurna z silnymi mgłami i wiatrami. Natomiast podczas napływu powietrza zwrotnikowo-kontynentalnego kształtuje się pogoda bezchmurna. Klimat LGD Puszczy Knyszyńskiej ma typowe cechy dla obszaru północnowschodniej Polski. Charakteryzuje się on znacznym kontynentalizmem. Wyraża się to między innymi długością pór roku. Występuje tu długa zima (110 dni) i długie lato (90 dni), natomiast przejściowe pory roku są krótsze niż w centralnej i zachodniej części kraju. Przedwiośnie trwa niecałe 30 dni, wiosna - 50, jesień - 60, a przedzimie - 30 dni. Taki rozkład pór roku jest niekorzystny dla tych dziedzin gospodarowania, które są uzależnione m. in. od klimatu, np. 7 Henryk Sasinowski, Klimat LGD Puszczy i jego modyfikacja przez kompleks leśny, w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

13 rolnictwa w strefie otuliny LGD Puszczy. Układ pór roku jest natomiast bardzo korzystny z punktu widzenia możliwości rozwoju turystyki zimowej i aktywnych form turystyki letniej. Spośród elementów klimatycznych w odniesieniu do kompleksu LGD Puszczy Knyszyńskiej skrótowo omówione zostaną: temperatura powietrza, nasłonecznienie i zachmurzenie, wiatry, opady atmosferyczne, wilgotność powietrza, pokrywa śnieżna 8. Temperatura powietrza Analiza podstawowego elementu meteorologicznego, jakim jest temperatura powietrza, w badaniach klimatu wymaga szczególnej uwagi ze względu na oddziaływanie i kształtowanie innych elementów składowych. Średnia temperatura roczna jest stosunkowo niska, gdyż wynosi 7 C. Również w ciągu roku, jej wartości bardzo się zmieniają. Roczna amplituda temperatury wynosi około 22 C. Na terenie LGD Puszczy występuje dość ciepłe lato, o średniej temperaturze lipca około 18 C oraz ostra zima, o średniej temperaturze -3,5 C. Natomiast dobowa amplituda temperatury wewnątrz kompleksu leśnego jest mniejsza, co czyni klimat tych obszarów łagodniejszym w porównaniu z terenami otwartymi. Okres wegetacyjny według kryterium termicznego (średnia dobowa temperatura powietrza wyższa od 5 C) jest krótki. Zaczyna się w końcu pierwszej dekady kwietnia i kończy w ostatnich dniach października. Trwa więc około 200 dni. Nasłonecznienie (okres dopływu bezpośredniego promieniowania słonecznego do określonego miejsca wyrażony w godzinach) jest elementem bardzo zmiennym w czasie i przestrzeni. Wykazuje duże wahania dzienne, okresowe i wieloletnie, wpływa na ilość energii cieplnej dostarczanej określonym częściom globu ziemskiego. Na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej nasłonecznienie jest mniejsze niż na przeważającym obszarze Polski. Wynosi ono 1530 godzin rocznie, czyli 35% w stosunku do potencjalnego maksimum. Największe wartości występują w czerwcu (średnio 225 godzin), wtedy słońce świeci tu przez 7,5 godz. dziennie. Najmniejsze natomiast wartości nasłonecznienia przypadają na miesiąc grudzień -0,5 godziny dziennie. Na zimę przypada tylko 6,5% ogólnego czasu nasłonecznienia, około 31,0% na wiosnę, 43,0% na lato i 19,5% na jesień. Na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej maksymalne wartości osiąga zachmurzenie w grudniu. Wynosi ono wówczas ponad 80%. Najmniejsze zaś jest we wrześniu -60%. Duże zachmurzenie nieba wynosi średnio 160 dni w ciągu roku. Wiatry Ważnym elementem klimatu jest wiatr, wyrażany przede wszystkim przeważającym kierunkiem i prędkością. Na terenie Paszczy Knyszyńskiej dominują wiatry z kierunków zachodnich (SW, W, NW - do 55%), któremu towarzyszą największe prędkości. Udział 8 Henryk Sasinowski, Klimat LGD Puszczy i jego modyfikacja przez kompleks leśny, w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

14 wiatrów z kierunków wschodnich (NE, E, SE) stanowi około 27% i jest większy niż w centrum kraju. Prędkość wiatru waha się od około 2,5 m/sek w lecie, do ponad 3,5 m/sek w zimie. Wiatry silne o prędkości co najmniej 10 m/sek notuje się podczas około 4% obserwacji. Znaczny udział gdyż ponad 10% stanowią cisze. Przebieg opadów Na obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej opady atmosferyczne są stosunkowo niewielkie. Średnia ich wysokość w latach utrzymywała się na poziomie 650 mm, natomiast w latach wynosiła tylko 570 mm. Obecnie pogłębia się trend spadkowy. Zarysowała się więc ostatnio wyraźna tendencja regresywna, ze skutkiem niekorzystnym dla bilansu wodnego. Opady przeważają w półroczu ciepłym (kwiecień-wrzesień), stanowiąc wtedy 65% sumy rocznej. Maksimum, podobnie jak w większości dzielnic Polski przypada na lipiec, minimum - na październik. Pokrywa śnieżna na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej zalega przez dni w roku, a wiec znacznie dłużej niż w środkowej i zachodniej Polsce. Tak długie zaleganie śniegu w połączeniu z urozmaiconą rzeźbą sprzyja uprawianiu na tym obszarze narciarstwa. Grubość pokrywy śnieżnej wynosi średnio 10 cm. Trwała warstwa śniegu w lasach zalega o dni dłużej niż w terenie otwartym, co ma związek z warunkami termicznymi. Burze występują zaledwie przez dni w ciągu roku. Podobnie jest z gradem. Pojawia się on tylko 6-8 razy. Zawartość pary wodnej w powietrzu, czyli wilgotność względna, jest zależna głównie od warunków fizjograficznych, temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych. Wilgotność względna w opisywanym regionie jest duża. Średnia roczna wartość wynosi w przybliżeniu 80%. W związku z tak dużą zawartością pary wodnej w powietrzu należy chronić atmosferę przed zanieczyszczeniem dwutlenkiem siarki, ponieważ wyjątkowo łatwo łączy się z parą wodną. W wyniku tej reakcji powstają: kwas siarkowy oraz siarkawy, które szczególnie szkodliwie oddziałują na środowisko, w tym zdrowotność lasu. Wilgotność względna powietrza największa jest w listopadzie i grudniu. Dochodzi w tym okresie nawet do 90%. Najmniejsza natomiast występuje w maju i czerwcu osiągając w najlepszym wypadku 70%. Krajobraz leśny a modyfikacja klimatu Wpływ lasu na jakość powietrza wyraża się: - mniejszą zawartością dwutlenku węgla w powietrzu leśnym niż nad polem w czasie dnia ze względu na ożywioną turbulencję ułatwiającą pionowy transport CO 2 jaki wydziela się z gleby, - intensywną emisją do atmosfery związków aromatycznych, - mniejszą niż w terenie otwartym zawartością pyłu glebowego, - wytwarzaniem pyłków roślinnych, które jako jądra kondensacji sprzyjają powstaniu opadów. Dobowe wahania temperatury są zależne również od konfiguracji terenu. Większe amplitudy temperatury występują w zagłębieniach niż na wzgórzach. Zjawisko to może być spotęgowane z chwilą, gdy zagłębienie jest podmokłe. 14

15 Dobowa amplituda temperatury wewnątrz LGD Puszczy Knyszyńskiej jest mniejsza, co czyni klimat obszarów leśnych łagodniejszym w porównaniu z przestrzenią otwartą. Mniejsza prędkość wiatru wewnątrz lasu utrudnia przepływ i wymianę powietrza, co w powiązaniu z dużą jego wilgotnością powoduje obniżenie procesu parowania. Jak już wspomniano wcześniej, duży wpływ na modyfikację klimatu wywiera las. Jego wnętrze odznacza się swoistym klimatem o zmniejszonej amplitudzie temperatur. Ponadto zwiększa się tu ilość opadów i zmniejsza prędkość wiatru, dłużej zalega pokrywa śnieżna. Przeszkody terenowe a więc również zadrzewienie, tamują często spływ powietrza powodując tworzenie się kotlin chłodu i mrozowisk. Wskutek ograniczonej wymiany powietrza z otoczeniem występuje w lesie większa wilgotność względna niż na terenach otwartych. Zachodzi tu bowiem swoiste zjawisko symbiozy polegające z jednej strony na kumulowaniu pary wodnej w obrębie kompleksów leśnych, z drugiej zaś na możliwości absorpcji wilgoci przez rośliny w czasie suszy. Poza tym las zdecydowanie wpływa na zmniejszenie prędkości wiatru. Wskutek osłonięcia wnętrza lasu przez drzewa, cisze występują w nim o wiele częściej niż na terenach otwartych. Również prędkość wiatru ulega kilkukrotnemu zmniejszeniu w stosunku do obszarów bezleśnych. Kierunek wiatru na dnie zbiorowisk leśnych wykazuje wielką nieregularność oraz zmienność. Trwałość pokrywy śnieżnej ma bezpośredni związek między innymi z rozległością kompleksu leśnego. Pokrywa śnieżna w LGD Puszczy Knyszyńskiej zalega dłużej niż w terenie otwartym, ze względu na utrudnione napromieniowanie słoneczne. Krótkie przerwy w występowaniu pokrywy śnieżnej poza lasem z reguły nie zaznaczają się w jej ciągłości w lesie. Ma to bezpośredni związek z relatywnie niższą temperaturą na obszarze kompleksu leśnego, co automatycznie rzutuje na intensywność opadów i miąższość pokrywy śnieżnej. 3. Hydrografia wód powierzchniowych Pod względem hydrograficznym Puszcza Knyszyńska obejmuje swoim zasięgiem głównie dorzecze Supraśli. Z punktu widzenia oddziaływania sfery abiotycznej na turystę unikalnymi obiektami hydrograficznymi strefy puszczańskiej są naturalne wypływy wód podziemnych. W latach 80-tych zanotowano ponad 430 punktowych wypływów wód podziemnych. Badania prowadzone na początku lat 90- tych potwierdziły ich istnienie 9. Z uwagi na znacznie obniżający się pod koniec lat 90-tych i obecnie poziom wód gruntowych, stwierdza się zmniejszenie liczby źródlisk nawet o 25%. Rozmieszczenie wypływów jest nierównomierne, a największe ich zagęszczenie występuje w dolinach głównych rzek W regionie puszczańskim źródła mają zróżnicowany charakter wypływu wody i morfologię nisz: - Najbardziej powszechne są o zarysie owalnym, tworzące nisze o silnym uwodnieniu strefy wypływu. Najpełniej rozwinięte nisze 9 Andrzej Górniak, Elkżbieta Jekaterynczuk-Rudczyk, Stosunki wodne regionu LGD Puszczy Knyszyńskiej w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7.1 Identyfikacja oddziaływań Oddziaływanie na krajobraz jakie należy rozpatrzyć dotyczy zmian w postrzeganiu krajobrazu przez ludzi, tj. zmian wizualnych

Bardziej szczegółowo

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r.

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Realizacja celó celów statutowych w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszyń Knyszyńskiej na obszarze jedenastu puszczań puszczańskich gmin. Joanna Kurzawa Karolina Gajda 29.03.2012 Cel utworzenia PKPK Celem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne 1. Szkolna ścieżka przyrodniczo-ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Leśny Bank Genów Kostrzyca, 26.06.2014 r. Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny Katedra

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej Czym są parki narodowe? park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi,

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. Warszawa, dn.24.07.2015 Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. wg stanu na godz. 14:00 dnia 24.07.2015 r. 1. Prognoza pogody dla Polski na

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4)

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4) Pustynia teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów.

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

Na ryby Gminie Przytoczna

Na ryby Gminie Przytoczna Na ryby Pasjonaci wędkarstwa znajdą w Gminie Przytoczna idealne warunki dla swojego hobby. Wędkować może tu każdy, zarówno amator, jak i profesjonalista. Wędkowanie w naszej gminie zapewnia nie tylko odprężenie

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

Wycena zmian w zarządzaniu lasami

Wycena zmian w zarządzaniu lasami Wycena zmian w zarządzaniu lasami Mikołaj Czajkowski miq@wne.uw.edu.pl Pozaprodukcyjne funkcje lasów Pozaprodukcyjne funkcje lasów: Różnorodność biologiczna Rekreacja Retencja wody Funkcje glebotwórcze

Bardziej szczegółowo

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Wsi Nowa Kuźnia PREZENTUJE EFEKTY PROJEKTU: Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Warszawa, dnia 31.01.2014 r. 2 Nadleśnictwo Kłodawa Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne Karolina Wieczorek Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Rudniańskiego PK Grupa liczba gatunków:

Bardziej szczegółowo

Tajga, lasy borealne

Tajga, lasy borealne TAJGA CO TO JEST TAJGA? Tajga, lasy borealne formacja roślinna klimatu umiarkowanego chłodnego na półkuli północnej występujące w północnej części Europy, Azji oraz Ameryki Północnej (Kanada). Na północy

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Czym jest baza danych? zbiór powiązanych danych z pewnej dziedziny, zorganizowanych w sposób dogodny do korzystania z nich, a zwłaszcza do

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

Co to jest ustrój rzeczny?

Co to jest ustrój rzeczny? Co to jest ustrój rzeczny? Ustrój (reżim) rzeczny jest to ustalany na podstawie wieloletnich obserwacji rytm wahań przepływów rzeki oraz stanów wody, związany z rodzajem zasilania i zlodzeniem. Każda rzeka

Bardziej szczegółowo

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE

WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE METEOROLOGIA Warunki hydrometeorologiczne stanowią podstawę rozpoznania uwarunkowań funkcjonowania i przemian geoekosystemów. Dlatego jednym z podstawowych zadań realizowanych

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

Marketing w turystyce

Marketing w turystyce Marketing w turystyce MT 5 Podstawowe i komplementarne dobra turystyczne dr inż. Jerzy Koszałka MSU4 sem. 3, MSU3 sem. 2 (zimowy), studia dzienne Gdańsk 2011-12 Dobro turystyczne Dobro lub zespół dóbr

Bardziej szczegółowo

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a Lasy w Polsce Agata Konefeld Klasa 6a Spis treści Co to właściwie jest las?... 3 Piętrowa budowa lasu, pospolite zwierzęta oraz rośliny w nich występujące... 4 NajwaŜniejsze funkcje lasu... 6 Las naturalny,

Bardziej szczegółowo

Wiatry OKRESOWE ZMIENNE NISZCZĄCE STAŁE. (zmieniające swój kierunek w cyklu rocznym lub dobowym)

Wiatry OKRESOWE ZMIENNE NISZCZĄCE STAŁE. (zmieniające swój kierunek w cyklu rocznym lub dobowym) Wiatry Co to jest wiatr? Wiatr to poziomy ruch powietrza w troposferze z wyżu barycznego do niżu barycznego. Prędkość wiatru wzrasta wraz z różnicą ciśnienia atmosferycznego. W N Wiatry STAŁE (niezmieniające

Bardziej szczegółowo

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne mgr Katarzyna Zembaczyńska Wyniki inwentaryzacji fauny Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Grupa liczba

Bardziej szczegółowo

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym

Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Państwowy Monitoring Środowiska w Roztoczańskim Parku Narodowym Przemysław Stachyra Roztoczański Park Narodowy, Stacja Bazowa ZMŚP Roztocze Tadeusz Grabowski Roztoczański Park Narodowy Andrzej Kostrzewski

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 lipca 2015 r. Poz. 1070 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 13 lipca 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok.

PROGRAM DZIAŁANIA. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. PROGRAM DZIAŁANIA Załącznik do uchwały Nr CCXX/4446/2013 Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 24 grudnia 2013 r. Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazowych na 2014 rok. L. p. Nazwa zadania Termin realizacji

Bardziej szczegółowo

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 WSTĘP Miasto Starachowice usytuowane jest na styku trzech jednostek geograficznych: Wzgórza Koneckie, Przedgórze Iłżeckie oraz Wyżyna Opatowska. Rzeka Kamienna stanowi

Bardziej szczegółowo

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Zrównoważony rozwój w strategii woj. wielkopolskiego wprowadzenie do części warsztatowej Patrycja Romaniuk, Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Poznań, 04.03.2013 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014

Biuletyn Śniegowy dla Tatr Polskich nr 12/14 za okres 21.02.2014 27.02.2014 nr 12/14 za okres 21.2.214 27.2.214 O P I S P O G O D Y Na początku opisywanego okresu Polska południowa znajdowała się na skraju niżu znad Atlantyku, w strefie falującego frontu atmosferycznego. W jego

Bardziej szczegółowo

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r.

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. ilość punktów Imię i nazwisko.. Szkoła. 1. Gdy w populacji (pewnego gatunku zwierząt) charakteryzującej się

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny 1 FORMY OCHRONY PRZYRODY w Polsce (Podstawa prawna -

Bardziej szczegółowo

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy

Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Katedra Inżynierii Wodnej Akademia Rolnicza w Krakowie Ochrona przeciwpowodziowa cennych dolin rzecznych delta śródlądowa rzeki Nidy Andrzej Strużyński, Wojciech Bartnik Wstęp Długość rzeki Nidy - 151.2

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi Dominik Kopeć 1, Łukasz Sławik 2, Marcin Borowisk 2, Dorota Michalska-Hejduk 1 1 Uniwersytet Łódzki, Katedra Geobotaniki i Ekologii Roślin,

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE

UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE UWARUNKOWANIA EKONOMICZNE I ŚRODOWISKOWE ROZWOJU ŚRÓDLĄDOWEJ GOSPODARKI RYBACKIEJ I AKWAKULTURY W POLSCE Arkadiusz Wołos, Andrzej Lirski, Tomasz Czerwiński Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Test nr 4 Strefy klimatyczne, roślinność, gleby

Test nr 4 Strefy klimatyczne, roślinność, gleby Zadanie 1: Wykresy oznaczone literami od A do H przedstawiają 8 podstawowych typów klimatów: podrównikowy, równikowy wilgotny, polarny, subpolarny, podzwrotnikowy, zwrotnikowy suchy oraz umiarkowany morski

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Podział powierzchniowy

Podział powierzchniowy Zakład Urządzania Lasu Podział powierzchniowy Podział powierzchniowy - przestrzenny podział kompleksu leśnego siecią linii bezdrzewnych (gospodarczych i oddziałowych) Podział na części zwane oddziałami

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce NATURA 2000 Dyrektywa Siedliskowa Sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej Celem wyznaczania jest ochrona cennych, pod względem przyrodniczym i zagrożonych, składników różnorodności biologicznej.

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE

KONSULTACJE SPOŁECZNE Projekt nowej Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2014-2020 ANALIZA SWOT + CELE Spotkania konsultacyjne współfinansowane są przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, Europa inwestująca w obszary wiejskie w ramach działania 19 Wsparcie dla Rozwoju Lokalnego

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2

Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Przedmiotowy system oceniania Bliżej Geografii Gimnazjum część 2 Tematy lekcji Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra Ocena bardzo dobra Ocena celująca DZIAŁ 1. POŁOŻENIE I ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Bardziej szczegółowo

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725)

Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Lindernia mułowa Lindernia procumbens (1725) Koordynator: Agnieszka Nobis Eksperci lokalni : Marcin Nobis, Arkadiusz Nowak, Joanna-Zalewska Gałosz Liczba i lokalizacja stanowisk i obszarów monitoringowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna

Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej Ćwiczenie 6 Mapa sozologiczna analiza uwarunkowań sozologicznych zagospodarowania i użytkowania terenu czyli stan i ochrona środowiska, formy, obiekty

Bardziej szczegółowo

POIS.05.03.00-00-284/10

POIS.05.03.00-00-284/10 Walory krajobrazowe Małgorzata Strzyż Anna Świercz Piotr Czernecki Rafał Kozieł POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego i obszaru Natura 2000 Łysogóry na lata 2013-2033,

Bardziej szczegółowo

Strefa klimatyczna: równikowa

Strefa klimatyczna: równikowa Charakterystyka stref klimatycznych i typów klimatów kuli ziemskiej z uwzględnieniem gleb i szaty roślinnej analiza wykonana na podstawie prac uczniów klas I Dane liczbowe oraz przykładowe diagramy dla

Bardziej szczegółowo

Pomniki Przyrody W Gdyni

Pomniki Przyrody W Gdyni Pomniki Przyrody W Gdyni Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno - pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3

SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 0 1 3 Stacja Badawcza PZŁ Czempiń SYTUACJA ZWIERZĄT ŁOWNYCH W POLSCE 2 1 3 Opracowanie prezentuje informacje o pozyskaniu ważniejszych gatunków zwierzyny w sezonie łowieckim oraz ich liczebności w 213 roku,

Bardziej szczegółowo

Las jako zjawisko geograficzne. (Biomy leśne)

Las jako zjawisko geograficzne. (Biomy leśne) Las jako zjawisko geograficzne (Biomy leśne) Dlaczego lasy na Ziemi w Europie, Afryce, Ameryce, Azji są takie a nie inne? Są pochodną klimatu zmieniającego się w przestrzeni i czasie Lasy (ekosystemy,

Bardziej szczegółowo

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) Jeziora Brodzkie Kod obszaru: PLH080052 Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) 0000000 Powierzchnia: 829,2 ha Status formalny: Obszar zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE W KLASIE II GEOGRAFIA

WYMAGANIA PROGRAMOWE W KLASIE II GEOGRAFIA I Dział:Społeczeństwo WYMAGANIA PROGRAMOWE W KLASIE II GEOGRAFIA -uczeń rozumie termin geografia ekonomiczna, współczynnik przyrostu naturalnego, piramida wieku, naród, język urzędowy, migracja, urbanizacja,

Bardziej szczegółowo

Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym

Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym Publicznie dostępny wykaz danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku i jego ochronie w Wigierskim Parku Narodowym Spis kart informacyjnych Rodzaj 1. Raporty oddziaływania na środowisko

Bardziej szczegółowo

Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki

Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki / Miasto Katowice Leszek Trząski Główny Instytut Górnictwa This project is implemented through the CENRAL EUROPE Programme

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo Doliny Środkowej Odry Ochrona przyrody w projektach Lokalnej Grupy Działania Kraina Łęgów Odrzańskich

Partnerstwo Doliny Środkowej Odry Ochrona przyrody w projektach Lokalnej Grupy Działania Kraina Łęgów Odrzańskich Ochrona przyrody w projektach Lokalnej Grupy Działania Kraina Łęgów Odrzańskich Andrzej Ruszlewicz W prezentacji wykorzystano materiały przygotowane przez Rafała Plezię 2 Lokalizacja partnerstwa 3 Historia

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa

Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Zbigniew Borowski & Jakub Borkowski Instytut Badawczy Leśnictwa Populacja bobra w Polsce, podobnie jak w wielu innych krajach, w ostatnich 30 latach odnotowała nagły wzrost liczebności z 270 do ponad???

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN

Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN Wodochronne funkcje lasów Dr Marek Kot Centrum Edukacji Przyrodniczej TPN Konferencja Lasy Tatr i Podtatrza przeszłość i teraźniejszość Zakopane, 12 kwietnia 2012 Las i jego funkcje Funkcje lasu Biotyczne,

Bardziej szczegółowo

Warszawa- środowisko przyrodnicze Jak środowisko przyrodnicze determinowało rozwój miasta? Agnieszka Chrząstowska-Wachtel

Warszawa- środowisko przyrodnicze Jak środowisko przyrodnicze determinowało rozwój miasta? Agnieszka Chrząstowska-Wachtel Warszawa- środowisko przyrodnicze Jak środowisko przyrodnicze determinowało rozwój miasta? Agnieszka Chrząstowska-Wachtel http://www.varsovia.pl/varsovia/ - Co już wiemy? Gdzie leży Warszawa? http://www.batorz.gmina.pl/img/zdjecia/_big/eu_location_pol.png&imgrefurl

Bardziej szczegółowo

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe

Alternatywne źródła energii. Elektrownie wiatrowe Alternatywne źródła energii Elektrownie wiatrowe Elektrownia wiatrowa zespół urządzeń produkujących energię elektryczną wykorzystujących do tego turbiny wiatrowe. Energia elektryczna uzyskana z wiatru

Bardziej szczegółowo

Geografia - KLASA III. Dział I

Geografia - KLASA III. Dział I Geografia - KLASA III Dział I Dział II 1. Rodzaje i rozwój usług w Polsce - klasyfikuję usługi - określam rolę usług jako III sektora gospodarki - opisuję znaczenie usług we współczesnej gospodarce - wykazuję

Bardziej szczegółowo

Wnioski wynikające z potrzeb ochrony innych gatunków

Wnioski wynikające z potrzeb ochrony innych gatunków Wnioski wynikające z potrzeb ochrony innych gatunków Wnioski dotyczące gospodarki wodnej w zakresie ochrony kumaka nizinnego oraz traszki grzebieniastej Zespół autorski: Adam Hermaniuk, Katarzyna Siwak,

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

Lekcja w lesie. Działalność edukacyjna Lasów Państwowych w regionie kujawsko-pomorskim

Lekcja w lesie. Działalność edukacyjna Lasów Państwowych w regionie kujawsko-pomorskim Lekcja w lesie Działalność edukacyjna Lasów Państwowych w regionie kujawsko-pomorskim Tadeusz Chrzanowski Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Toruniu Bydgoszcz, 14 listopada 2014 r. Jaka edukacja w

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI PARK KRAJOBRAZOWY JAKO FORMA OCHRONY PRZYRODY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI Park krajobrazowy to forma ochrony przyrody według Ustawy o ochronie przyrody z dnia

Bardziej szczegółowo

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus

Czas w las edukacja w Lasach Państwowych. Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Czas w las edukacja w Lasach Państwowych Warszawa, 1 października 2014 Anna Pikus Polskie Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Organizacja, która od niemal 90 lat chroni, użytkuje i kształtuje lasy w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody:

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody: Podstawą działań Nadleśnictwa na rzecz ochrony przyrody jest Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16.04.2004 r. (Dz. U. 04.92.880), Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum.

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum. Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III a, III b, III c, III d gimnazjum. DZIAŁ VI PRZYRODA WOKÓŁ NAS - 5 NR I TEMAT LEKCJI 1. Lasy liściaste i iglaste WYMAGANIA PODSTAWOWE Uczeń: wymienia warstwy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Karta pracy nr 5. Materiały dodatkowe do scenariusza: Poznajemy różnorodność biologiczną Doliny Środkowej Wisły. Anna Janowska.

Karta pracy nr 5. Materiały dodatkowe do scenariusza: Poznajemy różnorodność biologiczną Doliny Środkowej Wisły. Anna Janowska. Akademia EduGIS Technologie informacyjno-komunikacyjne (ICT) oraz geoinformacyjne (GIS) w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych w gimnazjum i liceum oraz w edukacji środowiskowej Karta pracy nr 5 Materiały

Bardziej szczegółowo