Strategia rozwoju turystyki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategia rozwoju turystyki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej"

Transkrypt

1 Zaktualizowana Strategia Rozwoju Produktu Turystycznego oraz Kreacji Marki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej (cz.1.) Warszawa, styczeń luty 2004 r. Supraśl, styczeń 2010

2 Celem najnowszej aktualizacji niniejszej strategii było opracowanie aktualnego dokumentu, zbierającego wszelkie informacje o obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej i okolic. W szczególności zwróciliśmy uwagę na potrzebę dodania do materiałów informacji z audytu turystycznego gminy Zabłudów i Juchnowiec Kościelny. W związku z tym gmina Zabłudów i Juchnowiec Kościelny stanowią interesujący materiał uzupełniający ofertę turystyczną i rekreacyjną całego kompleksu LGD Puszczy Knyszyńskiej. Dodatkowo aktualizacja obejmuje również nowelizacje informacji o ilości miejsc noclegowych, ofercie kulinarnej, zmianach wynikających z warunków komunikacyjnych i wielu innych zmian zaistniałych w latach Doskonałym uzupełnieniem są aktualne, aczkolwiek wstępne wyniki badań ruchu turystycznego na terenie obszaru LGD PK przeprowadzone przez mgr Annę Bogucka wraz z pracownikami i studentami Katedry Turystyki i Rekreacji Politechniki Białostockiej. Adam Kamiński - Prezes LGD Puszcza Knyszyńska Pierwsza wersja Strategii Rozwoju Produktu Turystycznego oraz Kreacji Marki dla obszaru gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej została przygotowana przez zespół Krajowej Markowej Infrastruktury Turystycznej, pod kierownictwem Tomasza Majki, w składzie: 1. Jacek Debis 2. Partycja Janiszewska 3. Adam Mikołajczyk 4. Joanna Grudzińska 5. Grzegorz Chocian współautor, ekspert zewnętrzny PART SA. Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. istnieje na polskim rynku inwestycji turystycznych od roku Celem Spółki jest pomoc w tworzeniu i realizacji projektów wspierających rozwój infrastruktury turystycznej w Polsce. W ramach PART S.A. powstał program Krajowej Markowej Infrastruktury Turystycznej (KMIT). Głównym celem programu KMIT jest koordynowanie prawidłowego rozwoju i współtworzenie krajowej markowej infrastruktury turystycznej. Program swoim zasięgiem obejmuje zarówno inwestycje w gminach, regionach jak i ogólnokrajowe inicjatywy pro-turystyczne. Z pakietu usług KMIT wyodrębniono specjalną ofertę skierowaną do samorządów i władz lokalnych o nazwie Atrakcyjny Region. Program ten ma za zadanie wykreowanie silnych marek regionów poprzez wykorzystanie i podkreślenie charakterystycznych walorów naturalnych oraz wybranych atrakcji turystycznych. Dzięki skutecznemu i efektywnemu markowaniu objęte programem regiony, będą mogły zaistnieć nie tylko na polskiej, ale i na europejskiej mapie turystycznej. Zapraszamy do współpracy Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. ul. Stawki 2, Warszawa tel. (0 22) /80 fax. (0 22)

3 SPIS TREŚCI STRATEGIA ROZWOJU PRODUKTU TURYSTYCZNEGO ORAZ KREACJI MARKI DLA OBSZARU GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ (CZ.1.) METODOLOGIA WYDZIELENIE ANALIZOWANEGO OBSZARU ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNA REGIONU WALORY TURYSTYCZNE GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA STAN ZAGOSPODAROWANIA TURYSTYCZNEGO GMIN LGD PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ INFRASTRUKTURA TURYSTYCZNA IMPREZY W REGIONIE DOMINUJĄCE FORMY TURYSTYKI TRENDY W TURYSTYCE TURYSTYKA NA ŚWIECIE TURYSTYKA EUROPEJSKA CHARAKTERYSTYKA RUCHU TURYSTYCZNEGO NA TERENIE POLSKI ANALIZA S.W.O.T ANALIZA SILNYCH I SŁABYCH STRON ANALIZOWANEGO OBSZARU W ZAKRESIE ROZWOJU TURYSTYKI ANALIZA SZANS I ZAGROŻEŃ ANALIZOWANEGO OBSZARU W ZAKRESIE ROZWOJU TURYSTYKI WYNIKI BADAN RUCHU TURYSTYCZNEGO - PREZENTACJA KATEDRY TURYSTYKI I REKREACJI WYDZIAŁU ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI BIAŁOSTOCKIEJ

4 1 Metodologia Pierwszym etapem w procesie konstruowania Strategii Rozwoju Produktu Turystycznego jest opracowanie Audytu turystycznego. Audyt ma za zadanie odpowiedzieć na pytanie, czy analizowany obszar w tym przypadku obszar gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej 1 jest wystarczająco atrakcyjny pod względem występujących na jego obszarze walorów naturalnych i antropogenicznych, atrakcji oraz usług turystycznych, by w przyszłości stać się strefą rekreacyjną. Wnioski przedstawione w niniejszym opracowaniu oparte są o: 1. analizę walorów naturalnych LGD Puszczy Knyszyńskiej, ze szczególnym uwzględnieniem kompleksów leśnych i wód powierzchniowych; 2. analizę walorów antropogenicznych gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej; 3. stan i formy ochrony środowiska; 4. dostępność komunikacyjną analizowanego obszaru, z uwzględnieniem stanu infrastruktury drogowej; 5. analizę istniejącej infrastruktury turystycznej i paraturystycznej; 6. trendów w turystyce oraz dominujących form turystyki występujących w Regionie. W opracowaniu wykorzystano informacje pozyskane przez konsultantów PART w oparciu o następujące metody i źródła: 1. analiza źródeł wtórnych: strategie rozwoju gospodarczego, studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, publikacje i opracowania historyczne, foldery turystyczne, strony internetowe itd.; 2. wywiady pogłębione z władzami poszczególnych gmin wchodzących w skład projektu, gestorami bazy turystycznej, przedstawicielami społeczności lokalnej; 3. wizję lokalną, połączoną z metodą ekspercką Wydzielenie analizowanego obszaru Puszcza Knyszyńska (PK) położona jest w północno-wschodniej części Polski, na północny-wschód od Białegostoku. W przeszłości PK strefę graniczną pomiędzy Polską a Litwą i dzięki temu oparła się kolonizacji rolniczej będąc za to, wybornym miejscem prowadzenia - czasami bardzo 1 1 W skład obszaru LGD LGD Puszczy Knyszyńskiej wchodzą gminy: Supraśl, Wasilków,, Czarna Białostocka, Gródek, Zabłudów, Michałowo, Juchnowiec Kościelny. Obszar PK to dodatkowo gminy Szudziałowo, Krynki i Dobrzyniewo 4

5 intensywnej - gospodarki leśnej. Puszcza Knyszyńska jest bardzo zróżnicowanym, a dzięki temu wartym poznania, obszarem zarówno pod względem przyrodniczym jak i kulturowym. Rysunek 1. Położenie analizowanego obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej LGD Puszcza Knyszyńska Źródło: Opracowanie własne PART S.A. W skład projektu wchodzą następujące gminy obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej: Supraśl, Wasilków, Gródek, Dobrzyniewo (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Michałowo, Czarna Białostocka, Szudziałowo (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Krynki (należy do LGD Puszczy Knyszyńskiej, nie jest członkiem LGD PK) Zabłudów 5

6 Juchnowiec Kościelny (nie należy do obszaru ścisłego LGD Puszczy Knyszyńskiej, członek LGD PK) 6

7 2 ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNA REGIONU Atrakcyjność turystyczna każdego regionu może być oceniana w kontekście szeregu elementów odgrywających istotną rolę w rozwoju turystyki. Do czynników tych należą: Walory turystyczne a wśród nich m.in.: - ważniejsze kompleksy leśne w regionie, - atrakcyjne turystycznie rzeki, - zbiorniki wody stojącej wykorzystywane turystycznie, - przyrodnicze obszary chronione, - inne walory naturalne (góry, morze), - klimat, - ważniejsze zabytki, - niematerialne wartości kulturowe: wielokulturowość, wielonarodowość, różnorodność wyznaniowa itp. - imprezy i wydarzenia odbywających się w poszczególnych gminach mające wpływ na natężenie ruchu turystycznego, - obiekty sportowe i kulturalne, - szlaki turystyczne (piesze, rowerowe i wodne). Stan środowiska naturalnego, jego czystość oraz działania z zakresu ochrony środowiska naturalnego. Dostępność komunikacyjna: - drogi krajowe, wojewódzkie - połączenia kolejowe, - inne możliwości transportu w regionie (np. transport morski, samolotowy), - turystyczne środki transportu w regionie. Zestawienie powyższych elementów pozwala określić atrakcyjność turystyczną danego regionu. Należy jednak pamiętać, że ocena taka jest ściśle związana z oferowanym produktem turystycznym oraz segmentem turystów, którzy mają być odbiorcami danej oferty. Z jednej strony mogą występować regiony o bogatej historii oraz rozbudowanej infrastrukturze turystycznej, z drugiej zaś będą miejsca o bogatych walorach przyrodniczych, dysponujące podstawowym zapleczem turystycznym. 7

8 Każde z tych miejsc, pomimo posiadania odmiennych i częściowych walorów, może być atrakcyjne turystycznie dla wybranych grup odbiorców Walory turystyczne gmin LGD Puszczy Knyszyńskiej Analiza walorów turystycznych obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej rozpatrywanych pod kątem obecnej funkcji turystycznej jaką pełni region obejmuje ocenę walorów naturalnych oraz walorów tzw. antropogenicznych (będących dziełem człowieka) Walory naturalne Założenia dla turystycznej klasyfikacji krajobrazowej i przyrodniczej W obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej i dorzeczu Rzeki Supraśl w ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost ruchu turystycznego i towarzyszących mu inwestycji. Jest to następstwo dążności turystów do odwiedzania miejsc o nieskażonej przyrodzie, pełnych ciszy i spokoju, gwarantujących możliwość oderwania się od zgiełku wielkich miast i przebywania w bliskości z naturą. Dodatkowym czynnikiem ogniskującym ruch turystyczny w obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej jest świadomość przebywania w obszarze chronionym, którego powołanie zawsze uzasadnione jest istnieniem obiektywnych i wyjątkowych walorów przyrodniczych Dla produktu, najbardziej oczekiwanymi są krajobrazy pierwotne i naturalne pozbawione niekorzystnych oddziaływań antropogenicznych. Niepożądane są tu krajobrazy zdewastowane. Swoistą atrakcją są krajobrazy kulturowe całkowicie ukształtowane i podtrzymywane przez człowieka, a mające wpływ na środowisko przyrodnicze. Natomiast masowy ruch turystyczny nie preferuje przyrody absolutnie dzikiej. Turyści czerpią większą satysfakcję z bardziej zagospodarowanego środowiska geograficznego, w którym przyroda jest mniej lub bardziej oswojona (ucywilizowana). Stwarza ona większe możliwości wyboru zachowań odpowiadających potrzebom i gustom, stanowi źródło inspiracji twórczych i umożliwia poprawę psychofizycznego stanu organizmu. Przyroda nieoswojona ma mało znaczeń i powiązań wynikających z kultury. Dla turystyki najbardziej pożądane są również strefy kontaktu (styku) szczególnie kontrastowych fragmentów krajobrazu pod względem rzeźby terenu, szaty roślinnej oraz sieci wodnej. To, co zmniejsza atrakcyjność krajobrazu to jego jednorodność i występowanie linii prostych. Kontrastowość i mozaikowość krajobrazu wpływa na jego walory estetyczne i odbiór, postrzeganie przez turystę 2. O wartości krajobrazu jako miejscu pobytu turysty, odbieranych przez niego wrażeń i zadowolenia, co przekłada się na chęć powrotu na określony teren decyduje 3 : 2 T.M. Łaguna, Strategia rozwoju turystyki i rekreacji w regionie łomżyńskim, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski oraz Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży, Olsztyn K. Dubiel, Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Ekonomia i środowisko. Białystok

9 - konfiguracja przestrzenna, czyli rozmieszczenie poszczególnych elementów środowiska, ich kształt, wielkość, strefy przejściowe, rozczłonkowanie i zróżnicowanie układu - specjalizacja, czyli dominujący element środowiska wpływający na określenie głównych jego funkcji - obecność elementów dominujących - stabilizacja układów, sprawność działania układu i jego odporność na niekorzystne oddziaływanie zewnętrzne. Największy wpływ na ocenę przydatności danego środowiska dla rekreacji mają takie elementy krajobrazu jak: - wody - wpływ do 50%, - lasy - wpływ do 25% - zbiorowiska trawiaste - wpływ do 5%. Jako elementy ujemne wskazuje się zabudowę miejską i przemysłową, której ujemny wpływ w ocenie szacuje się nawet do 90% 4. Generalnie krajobrazem poszukiwanym przez turystę jest krajobraz naturalny o niewielkim wpływie działalności człowieka i zachowanej równowadze biologicznej. Najwyższe oceny uzyskują najczęściej krajobrazy w strefach źródłowych rzek objętych ochroną prawną o mniejszym zaludnieniu i mniej intensywnej gospodarce. Każdy wzrost antropopresji najczęściej narastający z biegiem rzeki powoduje przekształcenie bądź eliminację naturalnych elementów krajobrazu oraz nagromadzenie ujemnych skutków działalności gospodarczej i pobytu ludzi. Tolerowanym przez turystę jest krajobraz kulturowy, stworzony przez człowieka i ciągle przez niego podtrzymywany poprzez zabiegi pielęgnacyjne. Niepożądanym przez turystę jest krajobraz zdewastowany, w którym działalność człowieka spowodowała zakłócenie procesów biologicznych, przerwanie związków między organizmami (jak łańcuchy troficzne) zubożenie biocenozy oraz destrukcję układu poszczególnych elementów krajobrazu. Krajobraz taki ma najczęściej zakłóconą harmonię i budzi negatywne odczucia estetyczne. Ponadto elementy sztuczne, wytworzone przez człowieka, np. budowle, które nie harmonizują z elementami przyrodniczymi. Klasyfikacja obszarów według przydatności do turystyki i rekreacji masowej Jako główne atrybuty przydatności obszaru do rekreacji masowej przyjęto obecność elementów środowiska szczególnie przydatnych do rekreacji: wody zbiorowiska roślinne (lasy, łąki naturalne), pofałdowanie terenu, walory krajobrazowe jak: wielkość elementów krajobrazu, wypełnienie planu krajobrazu, mozaikowatość elementów krajobrazu, złożoność linii granicznych, udział użytków naturalnych w strukturze użytkowania powierzchni ziemi, 4 K. Dubiel, Uwarunkowania przyrodnicze w planowaniu przestrzennym. Ekonomia i środowisko. Białystok

10 lasów, zbiorowisk roślinności łąkowej, obszarów porolnych, na których nastąpiła sukcesja naturalna, udział obszarów i elementów środowiska prawnie chronionych: parki krajobrazowe, rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, eksponaty przyrodnicze w muzeach, jakość elementów środowiska: czystość powietrza i jego walory zdrowotne, czystość wód, obecność gatunków roślin i zwierząt rzadko występujących. Klasyfikacja przydatności obszaru do turystyki i rekreacji na podstawie występowania elementów zwiększających jego atrakcyjność W ujęciu turystycznym odbiór terenu jest określany jako jego krajobraz. W związku z powyższym audyt przyrodniczy realizowanego produktu turystycznego świadomie ogranicza się do wyboru tych elementów krajobrazu w tym świata ożywionego, które mają bezpośredni wpływ na rozwój turystyki w obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej. Wśród elementów środowiska szczególnie przydatnych do turystyki i rekreacji zwrócono uwagę na: punkty widokowe wzniesienia, krawędzie dolin, zbiorniki wodne, cieki wodne i źródliska; duże zbiorowiska roślinne - lasy, łąki naturalne; strefy ekotonowe zbiegu różnych biocenoz, kontaktu szczególnie kontrastowych fragmentów krajobrazu (rzeźby terenu, roślinności wód). Na przydatność turystyczną obszaru składa się obecność bardziej wartościowych elementów i ich dostępność dla turystyki. Obecność na danym terenie kilku elementów o wysokiej atrakcyjności czyni go najbardziej przydatnym. Na podstawie analiz wpływu różnych elementów środowiska i ich stanu na organizm ludzki, wpływu turystyki i rekreacji na środowisko, warunków naturalnych, stanu środowiska obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej, stanu prawnego i faktycznego ochrony przyrody, przyjęto następującą metodykę klasyfikacji obszarów. 1. Położenie LGD Puszczy Knyszyńskiej i rzeźba terenu. 2. Cechy klimatu i mikroklimatu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 3. Hydrografia wód powierzchniowych 4. Dominujące formy roślinności obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 5. Fauna obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej 6. Formy ochronne LGD Puszczy Knyszyńskiej i dostępność turystyczna 1. Położenie LGD Puszczy Knyszyńskiej i rzeźba terenu Puszcza Knyszyńska leży w Polsce północno-wschodniej. Stąd też w podziale fizyczno-geograficznym kraju należy ona Wysoczyzny Podlasko-Białoruskiej i wschodniej części makroregionu nazwanego Niziną Północnopodlaską. Uwzględniając niższe jednostki podziału regionalnego, obszar LGD Puszczy położony jest w granicach dwóch mezoregionów, a mianowicie Wysoczyzny Białostockiej i Wzgórz Sokolskich. Do Wysoczyzny Białostockiej należy około 90% terenów puszczańskich, a do Wzgórz Sokolskich zaledwie 10%. Puszcza Knyszyńska położona jest wiec w pasie 10

11 równin staroglacjalnych. Pomimo to, jej rzeźba, podobnie jak rzeźba całych Wzgórz Sokolskich i Wysoczyzny Białostockiej na północ od doliny Supraśli, jest wyjątkowo urozmaicona. Generalnie, na obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej można wyróżnić trzy strefy rzeźby 5 : Strefa pierwsza obejmuje część wysoczyzn morenowych otaczających Puszczę od północy i wschodu i ich zbocza opadające ku centralnej części LGD Puszczy. Na północy wysoczyzna okolic Niemczyna, Drugiego Ługu i Rozedranki Starej wznosi się do m npm, przekraczając 205 m w kulminacjach, i obniża się do m w okolicach Czarnej Wsi - Rozedranki Nowej. Na północnym - wschodzie wysoczyzna okolic Lipiny i Wierzchlesia osiąga m npm i opada do m nad obniżeniem dolinnym Sokołdy. Strefa druga obejmuje zachodnią i środkową część LGD Puszczy. Charakteryzuje się ona występowaniem odosobnionych wyniesień terenowych otoczonych rozległymi obniżeniami. W zachodniej części LGD Puszczy wyróżnia się garb okolic Krynic - Chraboł. Jest on wydłużony południkowo. Najwyżej, bo do m npm, wznosi się w części południowej osiągając w kulminacji (wzgórze kemowe) 204 m npm. Powierzchnia garbu jest łagodnie sfalowana, zbocza zaś stosunkowo ostro opadają. W szczególności zbocze od strony doliny Supraśli, gdzie na wysokości 162,5-175 m npm znajduje się stroma skarpa terenowa. Obszary otaczające garb zalegają na poziomie m npm. Następne wyniesienie rozciąga się równoleżnikowo pomiędzy Wasilkowem i Sokołdą, w centralnej części LGD Puszczy. Jego powierzchnia jest nierówna ze względu na obecność licznych obniżeń terenowych i wzgórz osiągających m npm. Południowe zbocze wyniesienia opada stromo ku dolinie Supraśli, której dno zalega na wysokości około m npm, zbocze pomocne łagodniej obniża się do poziomu rozległych wytopisk, czyli do m npm. Wyniesienia terenowe są otoczone rozległymi obniżeniami. Obniżenia mają różne wielkości i kształty, a ich dna zalegają na dość zróżnicowanej wysokości, od około 115 m npm (dolina Supraśli pod Wasilkowem) do około 140 m (okolice Czarnej Białostockiej). Strefa trzecia, to południowa część LGD Puszczy, położona na południe od doliny Supraśli. Teren ten jest łagodnie ukształtowany, wznosi się od 150 do 165 m npm i tylko niektóre wzgórza osiągają 180 m. Wielce charakterystycznym elementem rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej jest okazały wał terenowy, rozciągający się pomiędzy Waliłami i Czarną Białostocką. Przebieg wału jest zbliżony do kierunku południowy wschód - północny zachód, jego długość wynosi ponad 30 kilometrów, a wysokość przekracza w południowej części 210,8 m npm. Południowa część formy (Gródek - dolina Supraśli), najbardziej eksponowana w krajobrazie, jest znana w literaturze jako Wał Świętojański, część pomocna, mniej widoczna w rzeźbie terenu, nie była dotychczas dostrzegana6. 5 Henryk Banaszuk, Geneza i rozwój rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej w świetle analizy geomorfologicznej i badań termoluminescencyjnych; w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl Henryk Banaszuk, Geneza i rozwój rzeźby LGD Puszczy Knyszyńskiej w świetle analizy geomorfologicznej i badań termoluminescencyjnych; w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

12 Z punktu widzenia turystycznego, ukształtowanie terenu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej jest bardzo urozmaicone i stanowi o bardzo dużej atrakcyjności nawet dla wymagającego turysty. Różnorodność form terenowych; występowanie licznych wąwozów, kemów, pagórów w obszarze nizinnym stanowi zaskoczenie i jest elementem wpływającym pozytywnie na ogólny odbiór krajobrazu LGD Puszczy Knyszyńskiej. Poza obiektywnie ciekawymi formami terenowymi, na uwagę zasługuje nazewnictwo wspomnianych form terenowych. Nawiązuje ono do historii tego terenu oraz bogactwa fauny i flory. Z punktu widzenia możliwości budowania ciekawych skojarzeń produktowych, należy podkreślić następujące obiekty: Os Świętojański, Kem Jałówka, Uroczysko Machnacz, Kem Osowy, Kem Zabity Jeleń 2. Cechy klimatu i mikroklimatu obszaru LGD Puszczy Knyszyńskiej Na obszar LGD Puszczy Knyszyńskiej napływa kilka mas powietrza, które w połączeniu z warunkami naturalnymi panującymi na tym terenie kształtują różne typy pogody 7. Na omawiany region dociera najczęściej (przez około 145 dni w roku) powietrze polarno-morskie. Powoduje ono w zimie ocieplenie, doprowadzające często do gwałtownych odwilży. Występuje wówczas pogoda pochmurna, z niskimi chmurami warstwowymi. W lecie jest sytuacja odwrotna. Powietrze polarno-morskie przynosi pogodę chłodną. Często występują opady o charakterze ulewnym połączone z burzami. Powietrze polarno-kontynentalne przynoszące zimą pogodę słoneczną i mroźną, a latem gorącą, niekiedy upalną, pojawia się rzadziej. Jego udział wynosi niespełna 40%. Przez około 10% dni w roku napływa chłodne powietrze arktyczne. Zimą powoduje ono silne mrozy przy bezchmurnej pogodzie, wiosną i jesienią - znaczne przymrozki oraz opady deszczu, i śniegu. W ciepłej porze roku powietrze arktyczne w dzień nagrzewa się od dołu. Tworzy się w związku z tym duże zachmurzenie i powstają chmury kłębiaste. Najrzadziej na terenie LGD Puszczy pojawia się powietrze zwrotnikowe. Występuje ono przez niespełna 5% dni w roku i powoduje w lecie pogodę gorącą z opadami o charakterze ulewnym, często łącznie z burzami. Inaczej przedstawia się sytuacja w zimie. Masy powietrza zwrotnikowo-morskiego powodują podwyższenie temperatury, co doprowadza do odwilży. Pogoda bywa wtedy pochmurna z silnymi mgłami i wiatrami. Natomiast podczas napływu powietrza zwrotnikowo-kontynentalnego kształtuje się pogoda bezchmurna. Klimat LGD Puszczy Knyszyńskiej ma typowe cechy dla obszaru północnowschodniej Polski. Charakteryzuje się on znacznym kontynentalizmem. Wyraża się to między innymi długością pór roku. Występuje tu długa zima (110 dni) i długie lato (90 dni), natomiast przejściowe pory roku są krótsze niż w centralnej i zachodniej części kraju. Przedwiośnie trwa niecałe 30 dni, wiosna - 50, jesień - 60, a przedzimie - 30 dni. Taki rozkład pór roku jest niekorzystny dla tych dziedzin gospodarowania, które są uzależnione m. in. od klimatu, np. 7 Henryk Sasinowski, Klimat LGD Puszczy i jego modyfikacja przez kompleks leśny, w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

13 rolnictwa w strefie otuliny LGD Puszczy. Układ pór roku jest natomiast bardzo korzystny z punktu widzenia możliwości rozwoju turystyki zimowej i aktywnych form turystyki letniej. Spośród elementów klimatycznych w odniesieniu do kompleksu LGD Puszczy Knyszyńskiej skrótowo omówione zostaną: temperatura powietrza, nasłonecznienie i zachmurzenie, wiatry, opady atmosferyczne, wilgotność powietrza, pokrywa śnieżna 8. Temperatura powietrza Analiza podstawowego elementu meteorologicznego, jakim jest temperatura powietrza, w badaniach klimatu wymaga szczególnej uwagi ze względu na oddziaływanie i kształtowanie innych elementów składowych. Średnia temperatura roczna jest stosunkowo niska, gdyż wynosi 7 C. Również w ciągu roku, jej wartości bardzo się zmieniają. Roczna amplituda temperatury wynosi około 22 C. Na terenie LGD Puszczy występuje dość ciepłe lato, o średniej temperaturze lipca około 18 C oraz ostra zima, o średniej temperaturze -3,5 C. Natomiast dobowa amplituda temperatury wewnątrz kompleksu leśnego jest mniejsza, co czyni klimat tych obszarów łagodniejszym w porównaniu z terenami otwartymi. Okres wegetacyjny według kryterium termicznego (średnia dobowa temperatura powietrza wyższa od 5 C) jest krótki. Zaczyna się w końcu pierwszej dekady kwietnia i kończy w ostatnich dniach października. Trwa więc około 200 dni. Nasłonecznienie (okres dopływu bezpośredniego promieniowania słonecznego do określonego miejsca wyrażony w godzinach) jest elementem bardzo zmiennym w czasie i przestrzeni. Wykazuje duże wahania dzienne, okresowe i wieloletnie, wpływa na ilość energii cieplnej dostarczanej określonym częściom globu ziemskiego. Na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej nasłonecznienie jest mniejsze niż na przeważającym obszarze Polski. Wynosi ono 1530 godzin rocznie, czyli 35% w stosunku do potencjalnego maksimum. Największe wartości występują w czerwcu (średnio 225 godzin), wtedy słońce świeci tu przez 7,5 godz. dziennie. Najmniejsze natomiast wartości nasłonecznienia przypadają na miesiąc grudzień -0,5 godziny dziennie. Na zimę przypada tylko 6,5% ogólnego czasu nasłonecznienia, około 31,0% na wiosnę, 43,0% na lato i 19,5% na jesień. Na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej maksymalne wartości osiąga zachmurzenie w grudniu. Wynosi ono wówczas ponad 80%. Najmniejsze zaś jest we wrześniu -60%. Duże zachmurzenie nieba wynosi średnio 160 dni w ciągu roku. Wiatry Ważnym elementem klimatu jest wiatr, wyrażany przede wszystkim przeważającym kierunkiem i prędkością. Na terenie Paszczy Knyszyńskiej dominują wiatry z kierunków zachodnich (SW, W, NW - do 55%), któremu towarzyszą największe prędkości. Udział 8 Henryk Sasinowski, Klimat LGD Puszczy i jego modyfikacja przez kompleks leśny, w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

14 wiatrów z kierunków wschodnich (NE, E, SE) stanowi około 27% i jest większy niż w centrum kraju. Prędkość wiatru waha się od około 2,5 m/sek w lecie, do ponad 3,5 m/sek w zimie. Wiatry silne o prędkości co najmniej 10 m/sek notuje się podczas około 4% obserwacji. Znaczny udział gdyż ponad 10% stanowią cisze. Przebieg opadów Na obszarze LGD Puszczy Knyszyńskiej opady atmosferyczne są stosunkowo niewielkie. Średnia ich wysokość w latach utrzymywała się na poziomie 650 mm, natomiast w latach wynosiła tylko 570 mm. Obecnie pogłębia się trend spadkowy. Zarysowała się więc ostatnio wyraźna tendencja regresywna, ze skutkiem niekorzystnym dla bilansu wodnego. Opady przeważają w półroczu ciepłym (kwiecień-wrzesień), stanowiąc wtedy 65% sumy rocznej. Maksimum, podobnie jak w większości dzielnic Polski przypada na lipiec, minimum - na październik. Pokrywa śnieżna na terenie LGD Puszczy Knyszyńskiej zalega przez dni w roku, a wiec znacznie dłużej niż w środkowej i zachodniej Polsce. Tak długie zaleganie śniegu w połączeniu z urozmaiconą rzeźbą sprzyja uprawianiu na tym obszarze narciarstwa. Grubość pokrywy śnieżnej wynosi średnio 10 cm. Trwała warstwa śniegu w lasach zalega o dni dłużej niż w terenie otwartym, co ma związek z warunkami termicznymi. Burze występują zaledwie przez dni w ciągu roku. Podobnie jest z gradem. Pojawia się on tylko 6-8 razy. Zawartość pary wodnej w powietrzu, czyli wilgotność względna, jest zależna głównie od warunków fizjograficznych, temperatury powietrza i wielkości opadów atmosferycznych. Wilgotność względna w opisywanym regionie jest duża. Średnia roczna wartość wynosi w przybliżeniu 80%. W związku z tak dużą zawartością pary wodnej w powietrzu należy chronić atmosferę przed zanieczyszczeniem dwutlenkiem siarki, ponieważ wyjątkowo łatwo łączy się z parą wodną. W wyniku tej reakcji powstają: kwas siarkowy oraz siarkawy, które szczególnie szkodliwie oddziałują na środowisko, w tym zdrowotność lasu. Wilgotność względna powietrza największa jest w listopadzie i grudniu. Dochodzi w tym okresie nawet do 90%. Najmniejsza natomiast występuje w maju i czerwcu osiągając w najlepszym wypadku 70%. Krajobraz leśny a modyfikacja klimatu Wpływ lasu na jakość powietrza wyraża się: - mniejszą zawartością dwutlenku węgla w powietrzu leśnym niż nad polem w czasie dnia ze względu na ożywioną turbulencję ułatwiającą pionowy transport CO 2 jaki wydziela się z gleby, - intensywną emisją do atmosfery związków aromatycznych, - mniejszą niż w terenie otwartym zawartością pyłu glebowego, - wytwarzaniem pyłków roślinnych, które jako jądra kondensacji sprzyjają powstaniu opadów. Dobowe wahania temperatury są zależne również od konfiguracji terenu. Większe amplitudy temperatury występują w zagłębieniach niż na wzgórzach. Zjawisko to może być spotęgowane z chwilą, gdy zagłębienie jest podmokłe. 14

15 Dobowa amplituda temperatury wewnątrz LGD Puszczy Knyszyńskiej jest mniejsza, co czyni klimat obszarów leśnych łagodniejszym w porównaniu z przestrzenią otwartą. Mniejsza prędkość wiatru wewnątrz lasu utrudnia przepływ i wymianę powietrza, co w powiązaniu z dużą jego wilgotnością powoduje obniżenie procesu parowania. Jak już wspomniano wcześniej, duży wpływ na modyfikację klimatu wywiera las. Jego wnętrze odznacza się swoistym klimatem o zmniejszonej amplitudzie temperatur. Ponadto zwiększa się tu ilość opadów i zmniejsza prędkość wiatru, dłużej zalega pokrywa śnieżna. Przeszkody terenowe a więc również zadrzewienie, tamują często spływ powietrza powodując tworzenie się kotlin chłodu i mrozowisk. Wskutek ograniczonej wymiany powietrza z otoczeniem występuje w lesie większa wilgotność względna niż na terenach otwartych. Zachodzi tu bowiem swoiste zjawisko symbiozy polegające z jednej strony na kumulowaniu pary wodnej w obrębie kompleksów leśnych, z drugiej zaś na możliwości absorpcji wilgoci przez rośliny w czasie suszy. Poza tym las zdecydowanie wpływa na zmniejszenie prędkości wiatru. Wskutek osłonięcia wnętrza lasu przez drzewa, cisze występują w nim o wiele częściej niż na terenach otwartych. Również prędkość wiatru ulega kilkukrotnemu zmniejszeniu w stosunku do obszarów bezleśnych. Kierunek wiatru na dnie zbiorowisk leśnych wykazuje wielką nieregularność oraz zmienność. Trwałość pokrywy śnieżnej ma bezpośredni związek między innymi z rozległością kompleksu leśnego. Pokrywa śnieżna w LGD Puszczy Knyszyńskiej zalega dłużej niż w terenie otwartym, ze względu na utrudnione napromieniowanie słoneczne. Krótkie przerwy w występowaniu pokrywy śnieżnej poza lasem z reguły nie zaznaczają się w jej ciągłości w lesie. Ma to bezpośredni związek z relatywnie niższą temperaturą na obszarze kompleksu leśnego, co automatycznie rzutuje na intensywność opadów i miąższość pokrywy śnieżnej. 3. Hydrografia wód powierzchniowych Pod względem hydrograficznym Puszcza Knyszyńska obejmuje swoim zasięgiem głównie dorzecze Supraśli. Z punktu widzenia oddziaływania sfery abiotycznej na turystę unikalnymi obiektami hydrograficznymi strefy puszczańskiej są naturalne wypływy wód podziemnych. W latach 80-tych zanotowano ponad 430 punktowych wypływów wód podziemnych. Badania prowadzone na początku lat 90- tych potwierdziły ich istnienie 9. Z uwagi na znacznie obniżający się pod koniec lat 90-tych i obecnie poziom wód gruntowych, stwierdza się zmniejszenie liczby źródlisk nawet o 25%. Rozmieszczenie wypływów jest nierównomierne, a największe ich zagęszczenie występuje w dolinach głównych rzek W regionie puszczańskim źródła mają zróżnicowany charakter wypływu wody i morfologię nisz: - Najbardziej powszechne są o zarysie owalnym, tworzące nisze o silnym uwodnieniu strefy wypływu. Najpełniej rozwinięte nisze 9 Andrzej Górniak, Elkżbieta Jekaterynczuk-Rudczyk, Stosunki wodne regionu LGD Puszczy Knyszyńskiej w Puszcza Knyszyńska Monografia Przyrodnicza, Red. A. Czerwiński ZPK Supraśl

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak

Opracowanie: Lech Krzysztofiak Anna Krzysztofiak Inwentaryzacja barszczu Sosnowskiego Heracleum sosnowskyi i niecierpka gruczołowatego Impatiens glandulifera na obszarach Natura 2000 "Dolina Górnej Rospudy" oraz "Ostoja Augustowska" Opracowanie: Lech

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień

Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień Zasoby leśne Polski funkcje lasów / zadrzewień czym jest las? Las (biocenoza leśna) kompleks roślinności swoistej dla danego regionu geograficznego, charakteryzujący się dużym udziałem drzew rosnących

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Obszary Natura 2000 szansą rozwoju dla naszej gminy

Obszary Natura 2000 szansą rozwoju dla naszej gminy Obszary Natura 2000 szansą rozwoju dla naszej gminy gmina Siennica województwo mazowieckie Konkurs pn. Obszar Natura 2000 szansą dla rozwoju naszej gminy realizowany w ramach projektu "Natura 2000 naszą

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 7A PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DOTYCZĄCA PROJEKTU MPZP REZERWAT ŻURAWINIEC W POZNANIU DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA Fot. 1. Lasy komunalne wejście od strony ul. Umultowskiej Fot. 2.

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna

OPIS ZADANIA. (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) zastawka wzmocniona zastawka drewniano- kamienna Załącznik nr 8 do SIWZ OPIS ZADANIA (każde zadanie jest opisywane oddzielnie) Nr i nazwa nadleśnictwa Kody obiektów oraz typy obiektów 10-34 Różańsko Nr zadania 10-34-04 10-34-04-1- zastawka wzmocniona

Bardziej szczegółowo

Czy można budować dom nad klifem?

Czy można budować dom nad klifem? Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 1 zagadnienia wprowadzające do informacji o środowisku przyrodniczym Zagadnienia wprowadzające czyli przypomnienie - po trochę o wszystkim

Bardziej szczegółowo

3. Warunki hydrometeorologiczne

3. Warunki hydrometeorologiczne 3. WARUNKI HYDROMETEOROLOGICZNE Monitoring zjawisk meteorologicznych i hydrologicznych jest jednym z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ZMŚP. Właściwe rozpoznanie warunków hydrometeorologicznych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru.

UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. UCHWAŁA Nr XCI/1603/10 RADY MIEJSKIEJ w ŁODZI z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Źródła Neru. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz

Bardziej szczegółowo

Pogórze Dynowsko-Przemyskie. Wpisany przez Administrator piątek, 09 grudnia :15 - Poprawiony piątek, 09 grudnia :23

Pogórze Dynowsko-Przemyskie. Wpisany przez Administrator piątek, 09 grudnia :15 - Poprawiony piątek, 09 grudnia :23 1/7 Na terenie Pogórza Przemysko-Dynowskiego znajdują się piękne tereny przyrodniczo-historyczne Są tam usytuowane rezerwaty, ścieżki krajoznawcze Ścieżka przyrodnicza "Winne - Podbukowina" - rezerwat

Bardziej szczegółowo

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442

Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy miasta Chocz w ciągu drogi wojewódzkiej nr 442 I.47. Droga nr 442 m. Chocz. 47 Droga nr 442 m. Chocz Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat pleszewski Gmina: Chocz (n. Chocz, Olesiec Nowy, Olesiec Stary) Celem

Bardziej szczegółowo

EKOFIZJOGRAFIA BIAŁEGOSTOKU

EKOFIZJOGRAFIA BIAŁEGOSTOKU EKOFIZJOGRAFIA BIAŁEGOSTOKU TOM I WSTĘP I DIAGNOZA STANU ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO opracowanie wykonane na zlecenie Prezydenta Miasta Białegostoku autorzy: Włodzimierz Kwiatkowski Krzysztof Gajko Białystok

Bardziej szczegółowo

PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ

PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ PARK KRAJOBRAZOWY PUSZCZY KNYSZYŃSKIEJ PRZYRODA, PROBLEMY ROZWOJU INFRASTRUKTURY KOMUNIKACYJNEJ WŁODZIMIERZ KWIATKOWSKI- główny specjalista ds. ochrony przyrody JOANNA KURZAWA Dyrektor PKPK 20-02-2017

Bardziej szczegółowo

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów)

Gmina: Ostrzeszów (Szklarka Przygodzicka, Lubeszczyk, Szklarka Myślniewska, Aniołki, m. Ostrzeszów) I.49. Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów. 49 Droga nr 444 odc. od ronda z drogą krajową nr 25 do m. Ostrzeszów Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Planowanie przestrzenne w gminie

Planowanie przestrzenne w gminie Czy obecny system planowania przestrzennego na szczeblu gminnym może być skutecznym narzędziem ochrony korytarzy ekologicznych? Jacek Skorupski Planowanie przestrzenne w gminie studium uwarunkowań i kierunków

Bardziej szczegółowo

dotychczasowych lustracji terenu rezerwatu, plan urządzenia lasu, miejscowy plan zagospodarowania

dotychczasowych lustracji terenu rezerwatu, plan urządzenia lasu, miejscowy plan zagospodarowania Załącznik nr 1 ZAKRES DOKUMENTACJI 1. Wykaz publikowanych i niepublikowanych opracowań przydatnych do sporządzenia projektu planu (w tym dokumentacja dotycząca rezerwatu zgromadzona przez Zamawiającego,

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie

Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie Projekt Poznajemy Jezioro Bukowskie Cele projektu: Podniesienie poziomu wiedzy na temat funkcjonowania ekosystemów jeziornych Poznanie zależności i procesów zachodzących w zlewni jeziora Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

Park Krajobrazowy Dolina Słupi

Park Krajobrazowy Dolina Słupi Park Krajobrazowy Dolina Słupi O Nas Park Krajobrazowy Dolina Słupi - został utworzony w 1981 roku na obszarze 7 gmin (Słupsk, Kobylnica, Dębnica Kaszubska, Kołczygłowy, Borzytuchom, Bytów, Czarna Dąbrówka)

Bardziej szczegółowo

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów.

A. Zawartość planu ochrony dla parku narodowego i obszaru Natura Porównanie zawartości obu planów. Zawartość, tryb sporządzania i zakres prac koniecznych dla sporządzenia projektu planu ochrony dla parku narodowego, uwzględniającego zakres planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Zgodnie z art. 20 ust.

Bardziej szczegółowo

Typy strefy równikowej:

Typy strefy równikowej: Strefa równikowa: Duży dopływ energii słonecznej w ciągu roku, strefa bardzo wilgotna spowodowana znacznym parowaniem. W powietrzu występują warunki do powstawania procesów konwekcyjnych. Przykładem mogą

Bardziej szczegółowo

Park Narodowy Gór Stołowych

Park Narodowy Gór Stołowych Park Narodowy Gór Stołowych Od marca 2016r. Park Narodowy Gór Stołowych posługuje się nowym logotypem. Przedstawia on stylizowaną piaskowcową formę skalną oraz zarys Szczelińca Wielkiego - najwyższego

Bardziej szczegółowo

Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi

Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi Las w krajobrazie Sukcesja ekologiczna na lądzie kończy się zazwyczaj klimaksem w postaci formacji leśnej Lasy są najpotężniejszymi ekosystemami lądowymi Zajmują: - 8 % powierzchni całego globu - 30 %

Bardziej szczegółowo

Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski

Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski Asia Maziarz Aneta Wyrwich Piotrek Dobrowolski Nadleśnictwo Zawadzkie - jednostka organizacyjna Lasów Państwowych podległa Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach, której siedziba znajduje

Bardziej szczegółowo

Obszary ochrony ścisłej

Obszary ochrony ścisłej Ochrona ścisła oznacza całkowite i trwałe zaniechanie bezpośredniej ingerencji człowieka w stan ekosystemów, tworów i składników przyrody oraz w przebieg procesów przyrodniczych na obszarach objętych ochroną.

Bardziej szczegółowo

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7.1 Identyfikacja oddziaływań Oddziaływanie na krajobraz jakie należy rozpatrzyć dotyczy zmian w postrzeganiu krajobrazu przez ludzi, tj. zmian wizualnych

Bardziej szczegółowo

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy

Cechy klimatu Europy. Czynniki kształtujące klimat Europy Czynniki kształtujące klimat Europy Cechy klimatu Europy położenie geograficzne kontynentu Zszerokością geograficzną związane jest nasłonecznienie powierzchni lądu, długość dnia i nocy, a pośrednio rozkład

Bardziej szczegółowo

2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006

2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006 Powietrze 17 2. CHARAKTERYSTYKA WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W ROKU 2006 Charakterystykę warunków meteorologicznych województwa małopolskiego w roku 2006 przedstawiono na podstawie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE

PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE Załącznik do Uchwały Rady Gminy nr XXII/170/2004, z dnia 24.06.2004 r. Gmina Michałowice PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WRAZ Z PLANEM GOSPODARKI ODPADAMI GMINY MICHAŁOWICE PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY

Bardziej szczegółowo

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r.

Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. Operat zagospodarowania przestrzennego STREFA EKOTONOWA (wersja projektowa) V spotkanie konsultacyjne Bodzentyn, 02 czerwca 2014 r. POIS.05.03.00-00-284/10 Plan ochrony Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222.

628 i 842, z 2014 r. poz. 805, 850, 1002, 1101 i 1863, z 2015 r. poz. 222. projekt ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W BYDGOSZCZY z dnia... 2015 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody Uroczysko Koneck Na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Dziennik Ustaw Nr 64 5546 Poz. 401 401 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2010 r. w sprawie sporządzania projektu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Na podstawie art. 29 ust. 10 ustawy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne 1. Szkolna ścieżka przyrodniczo-ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zlewni

Charakterystyka zlewni Charakterystyka zlewni Zlewnia, dorzecze, bifurkacja Występujące na powierzchni lądów wody powierzchniowe: źródła, cieki, zbiorniki wodne, bagna stanowią siec wodną. Siec ta tworzy system wodny, ujęty

Bardziej szczegółowo

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki

Temat: Zielona Infrastruktura. Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Temat: Zielona Infrastruktura Zespół: Andrzej Mizgajski Iwona Zwierzchowska Damian Łowicki Zielona infrastruktura Istota podejścia Zielona infrastruktura - strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej Czym są parki narodowe? park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi,

Bardziej szczegółowo

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych

Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Znaczenie obszarów NATURA 2000 ze szczególnym uwzględnieniem siedlisk łęgowych Leśny Bank Genów Kostrzyca, 26.06.2014 r. Dr hab. Paweł Rutkowski Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Wydział Leśny Katedra

Bardziej szczegółowo

Realizacja celó celów statutowych w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszyń Knyszyńskiej na obszarze jedenastu puszczań puszczańskich gmin. Joanna Kurzawa Karolina Gajda 29.03.2012 Cel utworzenia PKPK Celem

Bardziej szczegółowo

Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013

Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013 Monitoringu krajobrazu prace realizowane w roku 2013 Marek Rycharski, Zuzanna Oświecimska-Piasko Instytut Technologiczno-Przyrodniczy www.itep.edu.pl PLAN 1. Krajobraz obszarów wiejskich 2. Założenia ogólne

Bardziej szczegółowo

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4.

MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. MSOŚ - Gospodarka leśna a ochrona środowiska Organizacja zajęć kameralnych w semestrze 4. Osoby prowadzące: Dr inż. Stanisław Drozdowski - kierownik przedmiotu, wykłady (pokój 51A) Mgr inż. Leszek Gawron

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA RZECZNA Konspekt wykładu

INŻYNIERIA RZECZNA Konspekt wykładu INŻYNIERIA RZECZNA Konspekt wykładu Wykład 2 Charakterystyka morfologiczna koryt rzecznych 1. Procesy fluwialne 2. Cechy morfologiczne koryta rzecznego 3. Klasyfikacja koryt rzecznych 4. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016

Zagadnienia. Ekologii Lasu 2015/2016 Zagadnienia z Ekologii Lasu 2015/2016 Spis ważniejszych zagadnień w ramach przedmiotu (rozszerzonego) EKOLOGIA LASU 1. EKOLOGIA OGÓLNA (wybrane zagadnienia) - Podstawowe pojęcia (ich znaczenie i wzajemne

Bardziej szczegółowo

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194.

Celem inwestycji jest remont mostu nad rzeką Notecią w ciągu drogi wojewódzkiej nr 194. I.17. Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć). 17 Droga nr 194 m Żuławka- most (rz. Noteć) Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat: pilski Gmina: Wyrzysk (m. Wyrzysk,

Bardziej szczegółowo

Przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko:

Przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko: I.8. Droga nr 178 odc. DW 174- Czarnków. 8 Droga nr 178 odc. DW 174- Czarnków Lokalizacja przedsięwzięcia Powiat: czarnkowsko- trzcianecki Gmina: Czarnków (m. Czarnków) Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001

FIZYKA I CHEMIA GLEB. Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 FIZYKA I CHEMIA GLEB Literatura przedmiotu: Zawadzki S. red. Gleboznastwo, PWRiL 1999 Kowalik P. Ochrona środowiska glebowego, PWN, Warszawa 2001 Tematyka wykładów Bilans wodny i cieplny gleb, właściwości

Bardziej szczegółowo

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie

Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie SCENARIUSZ WYCIECZKI DO LASU ( ZAJĘCIA TERENOWE ) Dział programu : Poznajemy nasze otoczenie Temat : Las domem zwierząt ZAKRES TREŚCI : 1. Piętra roślinne w lesie i warunki w nich panujące. 2. Zwierzęta

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE WARTOŚCI OBSZARÓW CENNYCH EKOLOGICZNIE W CELU URZĄDZANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH

WYKORZYSTANIE WARTOŚCI OBSZARÓW CENNYCH EKOLOGICZNIE W CELU URZĄDZANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH WYKORZYSTANIE WARTOŚCI OBSZARÓW CENNYCH EKOLOGICZNIE W CELU URZĄDZANIA SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH THE USAGE OF WORTH OF ECOLOGICALLY VALUABLE AREAS FOR ARRANGING TOURIST TRAILS Katarzyna Ruszczycka, Marzena

Bardziej szczegółowo

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r.

Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. Warszawa, dn.24.07.2015 Ocena aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej na okres 24.07-28.07.2015r. wg stanu na godz. 14:00 dnia 24.07.2015 r. 1. Prognoza pogody dla Polski na

Bardziej szczegółowo

www.harcerskanatura.eu PROJEKT

www.harcerskanatura.eu PROJEKT PROJEKT kampania edukacyjna dla dzieci i młodzieży 4 żywioły przyjaciele człowieka cykl konkursów w szkołach główna nagroda w konkursach wymiana dzieci i młodzieży między Partnerami projektu program edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze ograniczenia w wykorzystywaniu zasobów drewna z polskich lasów

Przyrodnicze ograniczenia w wykorzystywaniu zasobów drewna z polskich lasów Przyrodnicze ograniczenia w wykorzystywaniu zasobów drewna z polskich lasów Andrzej Grzywacz IV Zimowa Szkoła Leśna Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary, 20 22 marca 2012 Parki narodowe zajmują powierzchnię

Bardziej szczegółowo

Gmina: Szamotuły (m. Szamotuły), Pniewy ( m. Pniewy) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy Pniew i Szamotuł (DW 184)

Gmina: Szamotuły (m. Szamotuły), Pniewy ( m. Pniewy) Celem inwestycji jest budowa obwodnicy Pniew i Szamotuł (DW 184) I.12. Przebudowa układu komunikacyjnego Wronki- autostrada A2. 12 Przebudowa układu komunikacyjnego Wronki- autostrada A2 Lokalizacja przedsięwzięcia Charakterystyka ogólna i cel przedsięwzięcia Powiat:

Bardziej szczegółowo

Plan testu dwustopniowego z przyrody kl. VI dział - krajobrazy Ziemi

Plan testu dwustopniowego z przyrody kl. VI dział - krajobrazy Ziemi Opracowała: mgr Danuta Słaboń. Plan testu dwustopniowego z przyrody kl. VI dział - krajobrazy Ziemi Wymagania programowe Cele nauczania. Zakres materiału. Podstawowe (P) Rozszerzające (R) Waga materiału.

Bardziej szczegółowo

Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze

Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze Zimowa Szkoła Leśna IBL 18-20.03.2014 Pielęgnowanie lasu aspekty przyrodnicze i gospodarcze Tadeusz Andrzejczyk SGGW Plan referatu CEL I ZAKRES PIELĘGNOWANIA LASU WARUNKI RACJONALNEJ PIELĘGNACJI DRZEWOSTANÓW

Bardziej szczegółowo

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4)

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4) Pustynia teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów.

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI

ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZLEWNIE RZEK BUGU I NARWI ZASOBY WODNE I PRZYRODNICZE MONOGRAFIA pod redakcją Jana Dojlido i Bohdana Wieprzkowicza WARSZAWA 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 7 1. ZASOBY WODNE 9 1.1. EWOLUCJA POGLĄDÓW NA GOSPODARKĘ

Bardziej szczegółowo

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Wsi Nowa Kuźnia PREZENTUJE EFEKTY PROJEKTU: Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA

STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY PŁUśNICA SPIS TREŚCI Wstęp.. 8 I UWARUNKOWANIA PONADLOKALNE 9 1 UWARUNKOWANIA LOKALIZACYJNE GMINY. 9 1.1 Cechy położenia gminy 9 1.2 Regionalne uwarunkowania przyrodnicze 10 1.3 Historyczne przekształcenia na terenie

Bardziej szczegółowo

Na ryby Gminie Przytoczna

Na ryby Gminie Przytoczna Na ryby Pasjonaci wędkarstwa znajdą w Gminie Przytoczna idealne warunki dla swojego hobby. Wędkować może tu każdy, zarówno amator, jak i profesjonalista. Wędkowanie w naszej gminie zapewnia nie tylko odprężenie

Bardziej szczegółowo

Wykonały Agata Badura Magda Polak

Wykonały Agata Badura Magda Polak Wykonały Agata Badura Magda Polak 3a obszar lądowy, na którym rośnie zwarta roślinność zielna z dominacją lub znacznym udziałem traw. W szerokim znaczeniu termin obejmuje wszelkie zbiorowiska trawiaste

Bardziej szczegółowo

IŁAWA. Analiza rynku nieruchomości w IŁAWIE

IŁAWA. Analiza rynku nieruchomości w IŁAWIE IŁAWA Analiza rynku nieruchomości w IŁAWIE Iława - miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim; siedziba władz powiatu. Miasto jest położone nad południowym krańcem jeziora Jeziorak

Bardziej szczegółowo

Gmina: Skoki (m. Rejowiec i Pawłowo Skockie), Kiszkowo (m. Kiszkowo), Kłecko (m. Komorowo)

Gmina: Skoki (m. Rejowiec i Pawłowo Skockie), Kiszkowo (m. Kiszkowo), Kłecko (m. Komorowo) I.18. Droga nr 197 odc. Rejowiec- Pawłowo, odc. Kiszkowo- Komorowo. 18 Droga nr 197 odc. Rejowiec- Pawłowo, odc. Kiszkowo- Komorowo Lokalizacja przedsięwzięcia Powiat: wągrowiecki, gnieźnieński Gmina:

Bardziej szczegółowo

analiza form geomorfologicznych; zagadnienia zagrożeń - osuwisk, powodzi i podtopień

analiza form geomorfologicznych; zagadnienia zagrożeń - osuwisk, powodzi i podtopień Przyrodnicze uwarunkowania gospodarki przestrzennej [PUGP] Ćwiczenie 3 analiza form geomorfologicznych; zagadnienia zagrożeń - osuwisk, powodzi i podtopień zasoby środowiska Zasoby odnawialne Zasoby nieodnawialne

Bardziej szczegółowo

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI UNIWERSYTET WARMIŃSKO MAZURSKI w OLSZTYNIE WYDZIAŁ GEODEZJI I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ KATEDRA PLANOWANIA I INŻYNIERII PRZESTRZENNEJ OBSZARY PRZYRODNICZO CENNE W PROCESACH RACJONALNEGO PLANOWANIA PRZESTRZENI

Bardziej szczegółowo

Wycena zmian w zarządzaniu lasami

Wycena zmian w zarządzaniu lasami Wycena zmian w zarządzaniu lasami Mikołaj Czajkowski miq@wne.uw.edu.pl Pozaprodukcyjne funkcje lasów Pozaprodukcyjne funkcje lasów: Różnorodność biologiczna Rekreacja Retencja wody Funkcje glebotwórcze

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA

Bardziej szczegółowo

Co to jest ustrój rzeczny?

Co to jest ustrój rzeczny? Co to jest ustrój rzeczny? Ustrój (reżim) rzeczny jest to ustalany na podstawie wieloletnich obserwacji rytm wahań przepływów rzeki oraz stanów wody, związany z rodzajem zasilania i zlodzeniem. Każda rzeka

Bardziej szczegółowo

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne Karolina Wieczorek Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Rudniańskiego PK Grupa liczba gatunków:

Bardziej szczegółowo

Projekt Ochrona ostoi karpackiej fauny puszczańskiej korytarze migracyjne

Projekt Ochrona ostoi karpackiej fauny puszczańskiej korytarze migracyjne Projekt Ochrona ostoi karpackiej fauny puszczańskiej korytarze migracyjne PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MAP GLEBOWO-ROLNICZYCH W ARCHITEKTURZE KRAJOBRAZU. Opracowanie: Bożena Lemkowska

WYKORZYSTANIE MAP GLEBOWO-ROLNICZYCH W ARCHITEKTURZE KRAJOBRAZU. Opracowanie: Bożena Lemkowska WYKORZYSTANIE MAP GLEBOWO-ROLNICZYCH W ARCHITEKTURZE KRAJOBRAZU Opracowanie: Bożena Lemkowska Mapy glebowo-rolnicze wraz z aneksami posłużyć mogą w procesie scalania gruntów, szacowania wartości nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski

światowej na podstawie mapy podaje cechy podziału wyjaśnia wpływ ustroju politycznego na rozwój administracyjnego Polski Temat (rozumiany jako lekcja w podręczniku) 1. System władzy i podział administracyjny kraju 2. Zmiany liczby ludności Polski 3. Rozmieszczenie ludności Dział: ZAGADNIENIA LUDNOŚCIOWE Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Tajga, lasy borealne

Tajga, lasy borealne TAJGA CO TO JEST TAJGA? Tajga, lasy borealne formacja roślinna klimatu umiarkowanego chłodnego na półkuli północnej występujące w północnej części Europy, Azji oraz Ameryki Północnej (Kanada). Na północy

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

NATURA STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 - STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla specjalnych obszarów ochrony (OSO), proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (pozw), obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (OZW) oraz specjalnych

Bardziej szczegółowo

,,Musimy nauczyć się dbać o środowisko, w którym mamy żyć. Chodzi tylko o to, czy nauczymy się tego na czas

,,Musimy nauczyć się dbać o środowisko, w którym mamy żyć. Chodzi tylko o to, czy nauczymy się tego na czas PROGRAM KOŁA SZKOLNEGO TPL ZESPÓŁ SZKÓŁW LUBIĘCINIE Opracowała: Alina Dżugała Lider Koła Szkolnego TPL przy Zespole Szkół w Lubięcinie.,,Musimy nauczyć się dbać o środowisko, w którym mamy żyć. Chodzi

Bardziej szczegółowo

Gmina: Stęszew (Tomiczki, Mirosławki, Rybojedzko, Wielka Wieś, m. Stęszew, Łódź)

Gmina: Stęszew (Tomiczki, Mirosławki, Rybojedzko, Wielka Wieś, m. Stęszew, Łódź) I.35. Droga nr 306 odc. Buk skrzyżowanie z droga wojewódzką nr 431. 35 Droga nr 306 odc. Buk skrzyżowanie z droga wojewódzką nr 431 Powiat poznański Lokalizacja przedsięwzięcia Gmina: Buk (m. Buk, Dobieżyn)

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie

Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym. Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Ochrona krajobrazu w planowaniu regionalnym Mgr inż.arch. Iwona Skomiał Podkarpackie Biuro Planowania Przestrzennego w Rzeszowie Przestrzeń powierzchni ziemi widziana z pewnego punktu ( widok okolicy )

Bardziej szczegółowo

Schemat oceniania zadań Etap wojewódzki Konkursu Geograficznego

Schemat oceniania zadań Etap wojewódzki Konkursu Geograficznego Numer zadania 1 2 3 4 5 Schemat oceniania zadań Etap wojewódzki Konkursu Geograficznego Poprawna odpowiedź 134 F; Dolina Śmierci 89,2 C; stacja Wostok 71,1 C; Ojmiakon 23000 mm; Indie 4,1 mm; Dolina Śmierci

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA PRZYRODNICZA

EDUKACJA PRZYRODNICZA EDUKACJA PRZYRODNICZA KLASA I Ocenie podlegają następujące obszary: środowisko przyrodnicze/park, las, ogród, pole, sad, zbiorniki wodne, krajobrazy/, środowisko geograficzne, historyczne, ochrona przyrody

Bardziej szczegółowo

Wiatry OKRESOWE ZMIENNE NISZCZĄCE STAŁE. (zmieniające swój kierunek w cyklu rocznym lub dobowym)

Wiatry OKRESOWE ZMIENNE NISZCZĄCE STAŁE. (zmieniające swój kierunek w cyklu rocznym lub dobowym) Wiatry Co to jest wiatr? Wiatr to poziomy ruch powietrza w troposferze z wyżu barycznego do niżu barycznego. Prędkość wiatru wzrasta wraz z różnicą ciśnienia atmosferycznego. W N Wiatry STAŁE (niezmieniające

Bardziej szczegółowo

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie

Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Wrota Parsęty II o bazie danych przestrzennych - wprowadzenie Czym jest baza danych? zbiór powiązanych danych z pewnej dziedziny, zorganizowanych w sposób dogodny do korzystania z nich, a zwłaszcza do

Bardziej szczegółowo

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Warszawa, dnia 31.01.2014 r. 2 Nadleśnictwo Kłodawa Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 GEOGRAFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z geografii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów Opis wymagań

Bardziej szczegółowo

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia

Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Susza meteorologiczna w 2015 roku na tle wielolecia Irena Otop IMGW-PIB Warszawa, 24.02.2016 r. Seminarium PK GWP PLAN PREZENTACJI 1. Wprowadzenia: definicja suszy i fazy rozwoju suszy 2. Czynniki cyrkulacyjne

Bardziej szczegółowo

Maciej Głąbiński. Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r.

Maciej Głąbiński. Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Maciej Głąbiński Szkolenie regionalne Natura 2000 a turystyka wodna i nadwodna Krutyń, 11 października 2011 r. Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Puszcza

Bardziej szczegółowo