WYKORZYSTANIE CEN TRANSFEROWYCH W RACHUNKU EFEKTYWNOŚCI JEDNOSTEK BANKU ODPOWIEDZIALNYCH ZA ZYSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYKORZYSTANIE CEN TRANSFEROWYCH W RACHUNKU EFEKTYWNOŚCI JEDNOSTEK BANKU ODPOWIEDZIALNYCH ZA ZYSKI"

Transkrypt

1 Jarosław Lesinski* WYKORZYSTANIE CEN TRANSFEROWYCH W RACHUNKU EFEKTYWNOŚCI JEDNOSTEK BANKU ODPOWIEDZIALNYCH ZA ZYSKI Wstęp Ceny transferowe są wykorzystywane w przedsiębiorstwach posiadających złożoną strukturę organizacyjną i składającą się z wielu jednostek i komórek organizacyjnych. Przykładem takiego przedsiębiorstwa jest bank. W instytucjach finansowych ustalenie rentowności każdej komórki organizacyjnej, czy też świadczonej usługi, wymaga wykorzystania dość skomplikowanego systemu cen transferowych. Odpowiedni podział przychodów i kosztów pomiędzy poszczególne usługi, klientów oraz jednostki organizacyjne banku jest sporym problemem i będzie przedmiotem rozważań w niniejszym artykule. W szczególności badane będzie znaczenie wewnętrznych cen transferowych dla oceny efektywności jednostek banku odpowiedzialnych za zyski. Uzasadnieniem wyboru tematu, związanego z wykorzystaniem cen transferowych w ocenie efektywności, jest duże znaczenie wykorzystywanych w banku metod rozliczania nakładów i efektów prowadzonej działalności. Prawidłowe rozliczenie i pomiar wykonywanych działań ma duży wpływ na wzrost efektywności podejmowanych decyzji, a co za tym idzie na motywację pracowników skutkującą poprawą gospodarności. Niewłaściwie ustawiona cena wewnętrzna mogłaby zniweczyć wysiłki pracowników i wypaczyć obraz rzeczywistości, co odbiłoby się niekorzystnie na relacjach personalnych i rezultatach ekonomicznych 1. Celem artykułu jest zbadanie wpływu cen transferowych na wyniki wielowymiarowych analiz efektywności banku (wymiar poszczególnych usług, klientów, jednostek organizacyjnych, obszarów biznesowych i całego banku), a także porównanie różnych cen transferowych oraz wskazanie ich najodpowiedniejszego wykorzystania w analizach efektywności. Wykorzystywane ceny transferowe i sposób ich wyliczenia * Autor przygotowuje rozprawę doktorską w Katedrze Bankowości pod kierunkiem prof. dr hab. Alfreda Janca. 1 M. Dobija, Rachunkowość zarządcza i controlling, PWN, Warszawa 2002, s. 194.

2 mają decydujący wpływ na rozliczenie wyniku finansowego na poszczególne usługi i jednostki banku. Jeśli ceny transferowe będą źle funkcjonowały, to bank będzie podejmował błędne decyzje wybierając strategię banku, strategię produktu, rozmiar rynku, oceniając wpływ na inne oferowane usługi. Badaniu podlegać będą mechanizmy ustalania lub rozliczania wyniku finansowego na poszczególne usługi bankowe, klientów, jednostki organizacyjne banku. Przedstawione ceny transferowe były stosowane w minionych latach lub są nadal wykorzystywane w polskich bankach w analizach efektywności. Artykuł ma charakter teoretyczny. Zastosowano w nim metody analizy porównawczej. Artykuł składa się z pięciu części, w których m.in.: zostały przedstawione wykorzystanie i znaczenie cen transferowych oraz centrów gospodarowania w działalności bankowej, scharakteryzowano rodzaje cen transferowych oraz zasady i metody ich ustalania, przeanalizowano wpływ cen transferowych na efektywności jednostek banku z uwzględnieniem przyjętych rozwiązań w zakresie kalkulacji kosztów działalności oraz przychodów odsetkowych i prowizyjnych. W artykule wykorzystano literaturę polską pozycje zwarte oraz artykuły z fachowych czasopism, a także wiedzę zgromadzoną podczas pracy zawodowej w bankowości. 1. Istota i charakterystyka cen transferowych Cena, czyli ustalona przez strony i wyrażona w pieniądzu wartość towaru lub usługi, jest zasadniczym elementem transakcji. Ceny, za które przedsiębiorstwo sprzedaje towary lub świadczy usługi, mają istotne znaczenie dla administracji podatkowych, gdyż wpływają na wielkość dochodów podlegających opodatkowaniu. Jeżeli strony transakcji działają w ramach wolnego rynku, uzgodniona przez nie cena wynikać powinna przede wszystkim z układu sił rynkowych, a więc popytu i podaży na dany rodzaj dobra. Inaczej cena może być kształtowana w relacjach podmiotów powiązanych. Termin podmioty powiązane pojawia się w ustawodawstwach różnych krajów i mimo różnic w stopniu szczegółowości jego określenia (np. w kwestii udziałów procentowych) większość definicji jest zgodna co do meritum. Jednostkę uznaje się za zależną ze względu na udział spółki dominującej w jej kapitale, prawach głosu czy kadrze kierowniczej. Uzależnienie wynikać też może z kontroli przez spółkę dominującą wielkości sprzedaży produktów lub zadłużenia jednostki wobec 66

3 spółki dominującej. Międzynarodowe określenie pojęcia podmiotów powiązanych zawarte zostało w art. 9 Modelowej Konwencji Podatkowej OECD o Opodatkowaniu Dochodu i Kapitału, w myśl której dwa przedsiębiorstwa są ze sobą powiązane, jeżeli: - jedno z nich bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu, kontroli lub kapitale drugiego, albo - te same osoby bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu, kontroli lub kapitale obu przedsiębiorstw. W relacjach podmiotów powiązanych, istniejące miedzy nimi uzależnienia, mogą wyeliminować reguły wolnej gry rynkowej, a ustalona cena za towar lub usługę może odbiegać od tej, którą ustaliłyby między sobą przedsiębiorstwa niezależne. Cenę taką nazwać możemy ceną transferową o charakterze zewnętrznym, ponieważ związana jest z występowaniem na rynku międzynarodowych grup kapitałowych, przedsiębiorstw wielonarodowych, koncernów czy holdingów produkujących i sprzedających towary lub świadczących usługi w więcej niż jednym kraju. Przedsiębiorstwa te składają się z kilku lub kilkunastu spółek, między którymi istnieje specyficzny typ zależności, wynikający z posiadania przez jedną z nich udziałów lub akcji drugiej spółki lub kilku spółek jednocześnie (powiązania kapitałowe) 2. Cenę transferową można zdefiniować w tym przypadku jako uzgodnioną cenę dotyczącą przemieszczania dóbr, usług, kapitału lub wartości niematerialnych i prawnych pomiędzy przedsiębiorstwami tworzącymi grupę podmiotów powiązanych 3. Stosowanie cen transferowych we wzajemnych relacjach gospodarczych daje możliwość istotnego wpływania na wyniki podmiotów tworzących międzynarodowe przedsiębiorstwo i często porusza się w takich przypadkach problem przerzucanie dochodów 4. Ceny transferowe mogą się pojawić np. przy ustalaniu opłat za usługi księgowe, menedżerskie, doradztwa prawnego 2 B. Kowalewska, Ceny transferowe w przedsiębiorstwach międzynarodowych, w: Rachunkowość a controlling, red. E. Nowak, Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu nr 947, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2002, s M. Kotula, Ceny transferowe i motywy ich stosowania, w: Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw 2004, nr 1, s Należy pamiętać także o grupie przedsiębiorstw, które działają w jednym kraju i stosują ceny transferowe w celu obniżenia obciążeń podatkowych. Sytuacja taka będzie miała miejsce, jeśli jedno z przedsiębiorstw będzie podlegało innej formie opodatkowania, która z podatkowego punktu widzenia będzie korzystniejsza dla przedsiębiorstwa. 67

4 i podatkowego, ale również usługi o charakterze depozytowo kredytowym. Szacuje się, że ponad 60% ogółu transakcji międzynarodowych przypada na koncerny wielonarodowe i podmioty powiązane. Stosowanie cen transferowych jest przemyślanym działaniem mającym pomóc w zrealizowaniu określonych celów, co ukazuje schemat 1. Działania te określane są często jako strategia stosowania cen transferowych (ang. transfer pricing strategy). Cele stosowania polityki cen transferowych zwiększenie efektywności wszystkich spółek należących do danej grupy kapitałowej lub firm należących do danego związku gospodarczego wzrost wartości wybranych firm/ jednostek centra zysków wyodrębnienie firm/ jednostek centra kosztów, których głównym zadaniem jest obniżka jednostkowych kosztów usług utworzenie centrów przychodów wyodrębnienie podmiotów o znacznej autonomii działania, tzw. centrów inwestycyjnych Schemat 1. Strategia stosowania polityki cen transferowych Źródło: opracowanie własne na podstawie, M. Kotula, Ceny transferowe i motywy ich stosowania, w: Ekonomika i Organizacja Przedsiębiorstw 2004, nr 1, s. 21. Drugi aspekt cen transferowych ma charakter wewnętrzny i występuje tylko w danym przedsiębiorstwie, zarówno krajowym, jak i międzynarodowym, nie powodując unikania płacenia podatków lub wyprowadzania pieniędzy. Cenę transferową (cenę rozrachunkową) można zdefiniować jako uzgodnioną wycenę usług, kapitału, dóbr wykorzystywaną do rozliczenia przychodów i kosztów prowadzonej działalności na poszczególne, wyodrębnione jednostki przedsiębiorstwa. Wewnętrzne ceny transferowe są wykorzystywane w przedsiębiorstwach posiadających złożoną strukturę organizacyjną i składającą się z wielu jednostek i komórek organizacyjnych. W bankach najbardziej typowe rozrachunki dotyczą: rozliczeń działalności wydziałów pomocniczych (wydziałów powołanych do zapewnienia obsługi klientów w banku będą to koszty centrali czy też koszty funkcjonowania centrów wsparcia ), zagadnień cen pieniądza (koszt pozyskania i ulokowania pieniądza na rynku oraz 68

5 wynik prowadzonej działalności), materiałów bezpośrednich oraz konstrukcji mierników oceny wykonania zadań wyznaczonych poszczególnym jednostkom wewnętrznym (obejmuje także problemy oceny kierownictwa samodzielnej jednostki, która nie jest tożsama z oceną jednostki). 2. Znaczenie wewnętrznych cen transferowych W stosowanej polityce kształtowania wewnętrznych cen transferowych istotny jest odpowiedni podział wyniku zarządczego. Problem ten szeroko występuje w bankach, w szczególności pomiędzy oddziałami terenowymi, departamentami w centrali banku oraz pionami banku. Bez odpowiednio rozwiniętego i prawidłowego systemu cen wewnętrznych błędne dane będą służyły do podejmowania decyzji w sprawie rozwijania lub ograniczania, a nawet wycofywania z oferty określonej usługi z uwagi na niesatysfakcjonujący stopień efektywności. Rozrachunek wewnętrzny między jednostkami organizacyjnymi/wydziałami banku spełnia istotną funkcję stabilizującą prowadzoną działalność oraz wyniki ekonomiczne banku. Każdy system zarządzania scentralizowany i zdecentralizowany wymaga stosowania rozrachunku wewnętrznego. Przy centralizacji zarządzania kwestie pomiaru zysku tworzonego w poszczególnych wydziałach nie mają pierwszorzędnego znaczenia. Przy decentralizacji każdy wydział działa jak samodzielna jednostka ekonomiczna. Potrzebny jest wtedy system cen wewnętrznych, od którego zależą wyniki ekonomiczne jednostek organizacyjnych, oraz konieczny jest pomiar wkładu danej jednostki w wypracowany zysk banku 5. Wraz z rozwojem zakresu działalności banków (ilość usług, obsługiwanych rynków czy klientów), powodującym wzrost złożoności organizacyjnej banków oraz przy uwzględnieniu postępu technologicznego, rośnie znaczenie i udział informacji tworzonej na potrzeby zarządzania przez rachunkowość zarządczą. Bardzo duże znaczenie dla tworzonych informacji ma funkcjonujący system cen transferowych, ponieważ wywiera duży wpływ na wyniki analiz i raportów służących do oceny efektywności jednostek organizacyjnych (ośrodków odpowiedzialności) banku, a następnie, na podejmowane decyzje oraz motywację pracowników. 5 M. Dobija, Rachunkowość..., op. cit, s

6 3. Motywy tworzenia ośrodków odpowiedzialności w bankach Na wstępie rozważań o ośrodkach odpowiedzialności niezbędne jest zdefiniowanie centrum gospodarowania i jego znaczenia dla funkcjonowania banku. Centrum gospodarowania, którego szczególnym przykładem jest centrum zysku, jest to celowo zorganizowana część przedsiębiorstwa, którego kierownictwo przejmuje odpowiedzialność za określone efekty jego działania. Takimi częściami mogą być komórki organizacyjne banku (biznesowe obszary działania, oddziały, wydziały), ale też konkretne projekty. Względnie samodzielne (autonomiczne) podmioty gospodarcze są nazywane również minicentrami gospodarczymi lub ośrodkami odpowiedzialności, a także centrami odpowiedzialności. O ile centra gospodarowania są pojęciem z zakresu nauki o zarządzaniu, o tyle ośrodki odpowiedzialności są terminem stosowanym w rachunkowości i stanowią narzędzie rachunku odpowiedzialności. W skrócie mówi się często o centrum kosztu, centrum zysku i centrum inwestycyjnym (ang. cost center, profit center i investment center) 6. Praktyka wydzielania centrów odpowiedzialności w założeniu zawiera umożliwienie bardziej precyzyjnego ustalenia przyczyn różnej efektywności poszczególnych komórek, usprawnienia przepływu informacji, co pozwala na szybszą i trafniejszą identyfikację negatywnych działań czy słabych stron działalności bankowej. Następuje usprawnienie procesów gospodarowania, obniżka kosztów i w rezultacie poprawa efektywności 7. Oczywiste staje się również, że wydzielenie centrów zysków wyzwala dążenie do konkurencji, osiągnięcia wyższych wyników, powoduje wzrost motywacji pracowników 8. 6 Problematyka centrów odpowiedzialności została szeroko opisana w: M. Sierpińska, B. Niedbała, Controlling operacyjny w przedsiębiorstwie. Centra odpowiedzialności w teorii i praktyce, PWN, Warszawa Na temat rodzajów centów odpowiedzialności zobacz także: S. Nowosielski, Controlling w zarządzaniu przedsiębiorstwem, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 2002, s Autor wyróżnia centrum produkcyjne, centrum kosztów, centrum przychodów, centrum zysku oraz centrum inwestycyjne. 7 Na temat celów cząstkowych decentralizacji i tworzenia centrów odpowiedzialności zob. S. Nowosielski, Controlling..., op. cit., s oraz H. Błoch, Zasady tworzenia centrów odpowiedzialności i regulacji ich działań przez zarząd przedsiębiorstwa, Controlling i Rachunkowość Zarządcza, 2003, nr 9, s M. Lisowski, Systemy controllingowe banków, w: Systemy controllingowe przedsiębiorstw i instytucji, red. nauk. E. Nowak, Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu nr 948, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław, s W opracowaniu tym przyjęto, że 70

7 Szczegółowo wady i zalety funkcjonowania ośrodków odpowiedzialności zostały przedstawione w opracowaniu S. Nowosielskiego 9. Zgodnie z teorią, centrum zysku (centrum wynikowe lub też centrum operacyjne) tworzy się wówczas, gdy komórka wewnętrzna uczestniczy bezpośrednio w sprzedaży zewnętrznej, a tym samym poddawana jest ocenie rynku. Z punktu widzenia rachunkowego istnieje ponadto formalny warunek: możliwość adekwatnego pomiaru kosztów i przychodów dla danego podmiotu 10. Do dokonania rozliczenia centrum zysku z podejmowanych działań oraz sterowania kosztami i wynikiem przez kierownictwo centrum konieczna jest właściwa podmiotowa i technologiczna strukturalizacja kosztów według miejsc ich powstania. Utworzenie z danej komórki centrum zysku wprowadza naturalną barierę dla presji ich kierowników na wzrost kosztów, co może mieć miejsce w centrum kosztów. Taka sytuacja występuje wówczas, gdy kierownictwo jednostki ma słabe rozpoznanie potencjalnych możliwości komórki i istniejących tam rezerw wzrostu efektywności. W centrum wynikowym (zysku), odwrotnie niż w centrum przychodów, występuje zainteresowanie obniżką kosztów, gdyż prowadzi to do poprawy wyniku centrum 11. Dodatkowo powstają motywacje do dynamizowania strony przychodowej. Centrum zysku może zatem poprzez swoje decyzje wpływać na sprzedaż (ilość, ceny) oraz na koszty własne sprzedaży. oddziały banku są centrami zysku, w których kierownictwo może samodzielnie decydować o cenach i strukturze asortymentowej sprzedaży oraz o ponoszonych kosztach. 9 S. Nowosielski, Controlling..., op. cit., s Na konieczność zapewnienia pomiaru stopnia realizacji zadań na etapie planu, realizacji i ostatecznego wykonania określonych celów i zadań, spośród innych czynników wskazuje także H. Błoch, Zasady..., op. cit., s Presja poprawy wyniku poprzez obniżkę kosztów jest powodem m.in. restrykcyjnego podejścia do sprawy zwiększania czynników produkcji, co w bankowości odnieść można do problemu ograniczania zatrudnienia (oczywiście należy przy tym uwzględnić wpływ rozwoju technologicznego oraz poprawę organizacji pracy na redukcję zatrudnienia). W teorii produkcji podejście takie związane jest z silnym eksponowaniem postulatu marnotrawstwa po stronie nakładów, które oznacza, że jeżeli z danych nakładów można uzyskać określone wyniki, to wyniki te można także uzyskać z nakładów, które będą niewiększe niż nakłady początkowe. Natomiast zgodnie z neoklasyczną teorią przedsiębiorstwa, przy spełnieniu określonych założeń dotyczących funkcji produkcji, przedsiębiorstwo maksymalizuje zysk przy takich nakładach czynników produkcji, dla których wartościowa krańcowa produktywność każdego czynnika produkcji jest równa jego cenie. 71

8 4. Sposoby ustalania cen transferowych 4.1. Zasady wyznaczania cen transferowych Podstawowe zasady, którymi należy kierować się tworząc system cen transferowych, przedstawione zostały na schemacie 2. Każda cena transferowa, ustalona z uwzględnieniem tych zasad, z ekonomicznego punktu widzenia jest generalnie uważana za właściwą, chociaż nie musi być ceną optymalną. Przy konstruowaniu cen wewnętrznych należy także pamiętać, że im bardziej złożona metoda zostanie użyta do określenia systemu cen transferowych, tym gorzej będzie ona postrzegana przez kierowników. W dodatku z punktu widzenia kosztów, złożony system ustalania cen wymaga o wiele więcej czasu i wysiłku przy wprowadzaniu go i rozliczaniu transakcji niż system prosty. Klasyfikacji cen transferowych można dokonać według różnych kryteriów. Przykładowym kryterium może być podstawa wyceny, dzięki czemu można wyróżnić cztery kategorie cen 12 : - ceny wewnętrzne oparte na kosztach rzeczywiste, planowe lub normatywne koszty usługi na poziomie kosztów zmiennych, kosztów pełnych lub ceny typu koszt plus, - ceny wewnętrzne rynkowe ceny, które jednostka osiąga przy sprzedaży wewnętrznej swoich usług lub ceny rynkowe stosowane przez inne przedsiębiorstwa, - ceny wewnętrzne negocjowane kształtujące się w rezultacie negocjacji między samodzielnymi jednostkami organizacyjnymi; ceny te zwykle uwzględniają informacje o kosztach produkcji i cenach rynkowych produktów, - ceny wewnętrzne gwarantujące określoną stopę zwrotu kapitału uwzględniają koszty bez amortyzacji, rozmiary działalności i wielkość strumieni przyszłych wpływów. Generalnie, podstawą ustalania cen transferowych stosowanych w centrach zysku są ceny rynkowe (np. w banku będzie to cena pieniądza), w niektórych sytuacjach koszty (np. wycena usług świadczonych przez pion administracji), ceny negocjowane (np. rozliczenie prowizji od 12 M. Dobija, Rachunkowość..., op. cit., s. 204; S. Sojak, Rozrachunek wewnętrzny wycena transferów i pomiar oceny działalności w praktyce, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2001, nr 4, s Dodać należy, że wyróżnia się także ceny podwójne ustalane na różnych poziomach dla sprzedającego i kupującego, które zaliczyć można do jednej z czterech wymienionych kategorii. 72

9 klienta danej jednostki obsługiwanego przez inną jednostkę operacyjną banku) lub ceny podwójne. Natomiast w centrach kosztów podstawą cen transferowych są koszty 13. Przy czym obserwuje się przesunięcie w kierunku cen rynkowych. Potwierdza to także praktyka bankowa. Postulaty w stosunku do cen transferowych ceny wewnętrzne powinny być właściwą podstawą określenia wyniku działalności gospodarczej w samodzielnej jednostce ceny wewnętrzne powinny stwarzać podstawy podejmowania prawidłowych decyzji gospodarczych ceny wewnętrzne powinny umacniać samodzielność wydzielonej jednostki gospodarczej maksymalna cena transferowa nie powinna być wyższa od najniższej ceny rynkowej, za jaką jednostka kupująca może nabywać produkty lub usługi na rynku zewnętrznym minimalna cena transferowa nie powinna być niższa niż suma kosztów krańcowych produkcji jednostki sprzedającej powiększonych o koszty utraconych korzyści Schemat 2. Zasady ustalania cen transferowych Źródło: opracowanie własne na podstawie S. Sojak, Rozrachunek wewnętrzny wycena transferów i pomiar oceny działalności w praktyce, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2001, nr 4, s. 19 oraz M. Dobija, Rachunkowość zarządcza i controlling, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s Należy zwrócić uwagę, że dużym problemem w banku nie jest rozliczenie usług wewnątrz banku pomiędzy centrum kosztowym a centrum wynikowym, ponieważ można to zapewnić poprzez właściwą ewidencję kosztów. Bardziej skomplikowane jest dokonanie rozliczeń pomiędzy centrami zysku banku, np. klient danego oddziału jest obsługiwany w innym oddziale lub dokonuje transakcji za pomocą kanału ban- 13 S. Sojak, Rozrachunek..., op. cit., s

10 kowości elektronicznej. Innym przykładem jest rozliczenie wyniku oddziału banku z pozyskanych środków finansowych oraz koszt pozyskania środków na akcję kredytową. Oddział, pozyskując środki z rynku ponosi jednocześnie koszty odsetkowe i otrzymuje wynagrodzenie w postaci przychodów ustalonych na podstawie ceny transferowej. Natomiast, gdy oddział banku udziela finansowania otrzymuje wynagrodzenie w postaci przychodów odsetkowych i jednocześnie ponosi koszt pozyskania środków na akcję kredytową, koszt ustalany także na podstawie ceny transferowej. Istnieje kilka metod określenia tych cen transferowych, z czego najpopularniejsze są metody rynkowe bazujące na stopach oprocentowania depozytów na rynku międzybankowym. Cena transferowa podlega często różnym korektom i najczęściej cena rynkowa pieniądza jest podwyższana o określony wskaźnik. Ekonomiczny model ustalania cen transferowych zakłada, że ich celem jest osiąganie optymalnych z punktu widzenia korporacji rozmiarów produkcji i wymiany wewnętrznej 14. Z przeprowadzonych badań ankietowych wśród przedsiębiorców wynika, że wśród stosowanych me- 14 M. Kotula, Ceny..., op. cit., s Autor wyróżnia szczegółowe sposoby ustalenia cen transferowych, które mogą bazować na: - metodzie podziału zysku (marży), która polega na określeniu łącznych zysków podmiotów powiązanych z danej transakcji oraz podziale tych zysków w takiej proporcji, w jakiej dokonałby tego podmioty niezależne; podział ten może się odbywać w proporcji do poniesionych kosztów zmiennych produkcji, kosztu technicznego wytworzenia (koszty zmienne i stałe bezpośredniej produkcji plus uzasadniona część kosztów pośrednich wytworzenia) lub kosztów standaryzowanych występujących w planach produkcyjnych; - cenie negocjowanej, która występuje w przypadku braku zgody między podmiotami na stosowanie ceny rynkowej z określonych przyczyn; - cenie ustalonej na poziomie kosztów produkcji powiększonych o koszt utraconych korzyści, oznaczających utracone dochody z tytułu zaniechania jednej działalności na rzecz drugiej; - cenie opartej na krańcowych kosztach, która oznacza wyznaczenie ceny na poziomie zrównania kosztów krańcowego związanego ze zwiększeniem produkcji o jednostkę z przychodem krańcowym wyznaczonym przez wzrost wielkości sprzedaży o jednostkę; - cenie opartej na rzeczywistych całkowitych kosztach wytworzenia, obejmujących techniczny koszt wytworzenia, koszty zarządu i koszty sprzedaży. Autor podaje także metody badania poprawności wyznaczonego poziomu cen transferowych, które są zalecane przez organy podatkowe i są to: metoda porównania ceny niekontrolowanej, metoda ceny odsprzedaży, metoda rozsądnej marży (koszt plus). 74

11 tod ustalania cen dominuje grupa metod bazujących na całkowitych kosztach wytworzenia, zmiennych kosztach wytworzenia oraz cenach umownych. Ponadto przedsiębiorstwa najczęściej stosowały więcej niż jedną metodę dla wyceny transferów (najpopularniejsze to rzeczywiste całkowite koszty wytworzenia, ceny umowne, całkowite koszty wytworzenia plus narzut zysku, zmienne koszty wytworzenia rzeczywiste oraz ceny rynkowe). Jedną metodę stosowało 40% przedsiębiorstw, dwie metody 30%, trzy metody 20%, cztery lub pięć metod 5%, więcej niż 5 metod 5% przedsiębiorstw. Ankietowani potwierdzili istnienie wpływu stosowanych metod wyceny transferów na: osiągnięcie podstawowych celów polityki kształtowania cen transferowych (osiągnięcie zgodności celów menedżerów spółek powiązanych) oraz na maksymalizację zysków całego przedsiębiorstwa. Natomiast ankietowani mieli podzielone zdania na temat wpływu stosowanych metod wyceny transferów na maksymalizację zysków poszczególnych ośrodków. Ponadto wystąpiły duże różnice zdań w zakresie wpływu metod wyceny transferów na zwiększenie autonomii działania poszczególnych menedżerów Porównanie metod ustalania wewnętrznych cen transferowych Metody ustalania wewnętrznych cen transferowych 16. zostały scharakteryzowane w tabeli 1. W celach porównawczych zebrano podstawowe zasady, zalety, wady i najważniejsze cechy poszczególnych metod. 5. Wpływ cen transferowych na efektywność oddziałów banku 5.1. Kalkulacja kosztów Aby zbadać korzyści z zaangażowania banku w świadczenie określonych usług oraz efektywności poszczególnych jednostek banku konieczną jest analiza ustalająca wynik finansowy z pojedynczej transakcji. Suma tych 15 S. Sojak, Rozrachunek..., op. cit., s Szerzej na temat ustalania optymalnych cen transferowych dla centrów biznesowych, konkretnych metod (np. matematyczna, tabelaryczna), podejść (zastosowanie optymalnej wielkości sprzedaży koszty marginalny równy przychodowi marginalnemu, uwzględnieniem istnienia rynku zewnętrznego, itp.) zob.: S. Sojak, Ustalenie optymalnej ceny transferowej dla centrum kosztów, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2000, nr 6, s. I-VIII; M. Marcinkowska, Analiza rentowności produktów banku, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2001, nr 5, s

12 wyników tworzy wynik finansowy na usłudze lub grupie usług, dalej wynik na kliencie lub grupie klientów oraz wynik jednostek organizacyjnych (oddziałów i regionów). Po stronie przychodów występują zazwyczaj: nadwyżka odsetkowa (tzw. marża banku) oraz prowizje i opłaty, a po stronie kosztów koszty zakładowe (tj. koszty przeprowadzenia transakcji) oraz koszty ryzyka. Przy czym nie dla każdej transakcji można określić cztery składniki wyniku. W przypadku depozytów nie szacuje się kosztów ryzyka, w przypadku polecenia przelewu nie ma nadwyżki odsetkowej i kosztów ryzyka 17. Rodzaje cen Ceny umowne i dualne Metody ustalania cen transferowych Opis Tabela 1 Podstawowe zasady Ceny transferowe mają charakter cen dualnych w przypadku występowania podwójnego systemu cen, zgodnie z którym jednostka świadcząca usługi (zakład sprzedający) ustala cenę transferową na poziomie ceny rynkowej, natomiast jednostka korzystająca z usługi (zakład kupujący) na poziomie kosztów zmiennych. Zalety metody System ten pozwala zatrzymać marżę przy jednostce, która dokonała transferu, a z drugiej strony minimalizuje koszty wewnętrznego zakupu. System ten eliminuje sztuczny podział marży pomiędzy wewnętrzne zakłady. Stosowanie cen dualnych jako cen transferowych ma następujące zalety: - dopingują zakłady sprzedające do maksymalizowania zysku, dostarczając jednocześnie zakładom kupującym informacji o cenach niezbędnych do podejmowania decyzji krótkoterminowych, - zgodność celów menedżerów zakładowych i firmy jako całości może być zachowana, ponieważ system ten zachęca raczej do zaangażowania się po stronie transferów wewnętrznych niż po stronie zakupów zewnętrznych, - redukuje konflikty wewnętrzne powstałe podczas wewnętrznych negocjacji cenowych. Cechy szczególne W wyniku zastosowania tego systemu suma wyników poszczególnych ośrodków odpowiedzialności jest wyższa niż wynik całego przedsiębiorstwa. Różnica jest ewidencjonowana na specjalnym koncie korygującym M. Iwanicz-Drozdowska, Zarządzanie finansowe bankiem, PWE, Warszawa 2005, s. 95.

13 Rodzaje cen Ceny oparte na kosztach Ceny rynkowe Opis Podstawowe zasady Wyróżnia się trzy metody określania cen kosztowych: - ceny oparte na kosztach zmiennych, - ceny oparte na kosztach całkowitych, - ceny typu koszt plus. Ceny są równe kosztom zmiennym lub kosztom całkowitym wytworzenia półproduktu lub usługi na wydziale, a w przypadku cen koszt plus stosuje się jeszcze odpowiednio określony narzut. Ceny kosztowe stosowane w rozliczeniach wewnętrznych są ustalane: - w sposób normatywny /koszty zmienne/ firma może stosować normatywny rachunek kosztów, ceny odzwierciedlają niezbędne nakłady na wytworzenie produktów, wymagana jest duża dyscyplina wydatków brak kontroli przy stosowaniu kosztów rzeczywistych prowadzi do nadmiernego zużycia czynników produkcji obniżających efektywność działu sprzedażowego; dla banku zbyt wysokie koszty pośrednie usługi spowodują wzrost kosztów jednostkowych tej usługi, co przy zbyt małym potencjale klientów doprowadzić może do utraty rentowności obsługi określonych grup klientów; - przy zastosowaniu kosztu wytworzenia /koszty rzeczywiste/ stosowane przy centralnym zarządzaniu firmą i występują zwykle przy rozliczaniu mniejszych jednostek pomocniczych; - na poziomie ceny typu koszt plus zastosowanie przy decentralizacji i braku cen rynkowych na półprodukty, do rozwiązania problem określenia cen i ich aktualizacji. Wady Główny kierunek krytyki tych cen nawiązuje do alokacji środków produkcji, która przy cenach kosztowych nie zawsze jest optymalna i ma tendencję do wypaczania się. Zalety Mimo to, jak pokazują badania, stosowanie tych cen jest dość popularne, nawet przy możliwości wykorzystania ceny rynkowej. Wiąże się to z tym, że ceny typu kosztowego" otrzymuje się z systemu rachunku kosztów, można je zatem bieżąco aktualizować. Są przejrzyste i zawierają dużo informacji, zwłaszcza przy prowadzeniu szczegółowej kalkulacji. Ten sposób rozliczeń wewnętrznych w bankach ma zastosowanie np. przy rozliczaniu wszelkiego rodzaju usług niezbędnych do zapewnienia bieżącego funkcjonowania oddziałów banku (np. koszty związane z prowadzeniem rachunku bieżącego, koszty utrzymania placówki itd.). Podstawowe zasady Ceny wewnętrzne rynkowe są to ceny, które jednostka świadcząca usługi lub wytwarzająca półprodukty może otrzymać na rynku zewnętrznym i równocześnie za które jednostka nabywająca może nabyć na rynku potrzebne półprodukty. 77

14 Rodzaje cen Opis Uwagi dodatkowe W teorii przy świadczeniu usług/sprzedaży półproduktów w obrębie firmy nie ponosi się zwykle kosztów sprzedaży, w związku z czym faktyczna cena jest nieco niższa niż rynkowa. W bankach sytuacja ta jest trochę skomplikowana ponieważ jednostką świadczącą usługi/sprzedającą półprodukt i nabywającą usługi/kupującą półprodukt może być ta sama jednostka. Oddział banku, który przyjmuje lokaty od klientów sprzedaje środki finansowe do centrali banku po określonej cenie najczęściej opartej na stawce referencyjnej WIBID 1M pomniejszonej o koszt rezerwy obowiązkowej i ewentualnie jeszcze korygowanej wskaźnikiem w dół. Ten sam oddział jednocześnie kupuje od centrali środki niezbędne do akcji kredytowej cena w tym przypadku jest najczęściej oparta na stawce referencyjnej WIBOR 1M z możliwością korekty w górę o określony wskaźnik. Przy tak ustawionych cenach (stawka WIBID i WIBOR bez wskaźników korygujących) rozliczenia oddziału banku z centralą odbywają się z wykorzystaniem cen rynkowych. Stosowanie ewentualnych wskaźników korygujących stawki WIBID i WIBOR na korzyść centrali banku powoduje że ceny mimo, że powinny być niższe niż rynkowe, to stają się mniej korzystne dla oddziałów. Zalety Zasadniczą korzyścią stosowania wewnętrznych cen rynkowych jest to, że rachunek wyników każdej jednostki ma solidne rynkowe uzasadnienie funkcjonowania i ukazuje rzeczywisty wkład jednostki w łączny zysk firmy. Teoretycznie ten rodzaj cen zapewnia optymalne decyzje z punktu widzenia zgodności celów firmy jako całości, podstawę oceny kierownictwa oraz umacnianie samodzielności jednostki. Wady W rzeczywistości nieczęsto istnieje idealny konkurencyjny rynek na półprodukty, a wówczas tracą podstawę teoretyczne analizy tych cen oparte na kosztach oraz przychodach krańcowych i pojawia się niezgodność poczynań poszczególnych jednostek firmy z punktu widzenia celu ogólnego. Przykładowo, przy doskonałym rzeczywistym rynku zakład sprzedający produkcję (półprodukty, usługi) nie mógłby sprzedać całej produkcji po stałej cenie, ponieważ wzrost produkcji spowoduje obniżkę cen. Optymalny rozmiar produkcji jest wyznaczony liczbą produktów, przy której koszt krańcowy zrównuje się z przychodem krańcowym. W zakładzie, który występuje w roli nabywcy, przy wzroście ceny nabycia wzrasta koszt krańcowy, zatem przy podwyższaniu cen w zakładzie sprzedającym pojawia się tendencja do zmniejszania rozmiaru produkcji w zakładzie nabywającym. Zatem przy cenach rynkowych i rzeczywistym rynku ujawniają się rozbieżności celów z punktu widzenia ogólnych celów firmy. Należy zauważyć, że do nieskrępowanego oddziaływania sił rynkowych na ceny wewnętrzne potrzebne jest istnienie odpowiednich zdolności 78

15 Rodzaje cen Opis produkcyjnych w poszczególnych jednostkach. Warunek ten nie zawsze jest spełniony, często bowiem występują nadwyżki lub niedobory zdolności produkcyjnych, co dodatkowo utrudnia rozliczenia oparte na cenach rynkowych. Ceny negocjowane Podstawowe zasady Ceny ustalane w wyniku negocjacji kierownictwa firmy. Negocjacje są potrzebne przy każdym systemie cen. Nawet system cen rynkowych wymaga omówienia i rozwiązania kwestii kosztów sprzedaży, wyboru ceny realizacji sprzedaży spośród wielu cen rynkowych itp. Negocjacje pojawiają się zwykle przy występowaniu wielu trudności z ustanowieniem zadowalającego systemu cen wewnętrznych, które powstają przy cenach typu koszt plus lub cenach rynkowych. Zalety W szczególności proces negocjacji można uważać za substytut rynku, w związku z czym można oczekiwać, że ustalone w trakcie negocjacji ceny wewnętrzne także powinny być podstawą prawie optymalnych decyzji z punktu widzenia firmy. Równocześnie w procesie negocjacji strony dochodzą do porozumienia, znikają tarcia i napięcia wywołane sztywnym, narzuconym systemem rozliczeń. Uważa się, że ceny negocjowane są odpowiednie w sytuacji istnienia rynku z wieloma ułomnościami. Wówczas proces negocjacji ma rzetelną podstawę i jedynie uzupełnia brak informacji ze strony rynku przy ogólnym porozumieniu stron. Wady Przy braku rynku na półprodukty proces negocjacji nie spełnia zwykle oczekiwań, ponieważ decyzje kupna i sprzedaży są z góry przesądzone. W tej sytuacji powinno się poprzestać na organizowaniu ośrodków kontroli kosztów zamiast ośrodków kontroli zysku. Uważa się ponadto, że każdy system cen ma określone ułomności i w rzeczywistości zapewnia jedynie prawie optymalne decyzje. Ten poziom doskonałości osiąga się również przy cenach negocjowanych, gdy negocjacje znajdują odpowiednie podstawy rynkowe. Ceny gwarantujące określoną stopę zwrotu Podstawowe zasady Idea stosowania tych cen wynika z możliwości występowania dużej różnicy w wielkości zainwestowanego kapitału w poszczególnych jednostkach organizacyjnych, w szczególności jeśli chodzi o środki trwałe i wyposażenie. Przy dużym nasyceniu środkami trwałymi koszty stałe znacznie się zwiększają (amortyzacja), a ten rodzaj kosztów wywołuje największe trudności przy określaniu ceny. W bankach natomiast największe problemy rodzi przypisanie kapitału własnego do poszczególnych jednostek (chodzi o pokrycie w kapitale własnym niezbędnym do prowadzenia działalności bankowej). Przeprowadzanie operacji bankowych wymaga zaangażowania czynnika pieniężnego w jego funkcję 79

16 Rodzaje cen Opis gwarancyjną, a więc zaangażowanie kapitału własnego. W tym zakresie, w jakim pewne operacje wiążą kapitał własny, nie może on być wykorzystywany do innych transakcji. W związku z tym konieczna jest też odpowiednia alokacja kapitału własnego i obciążenie oddziału jego kosztami. Podział kapitału powinien uwzględniać zakres odpowiedzialności prowadzonej przez oddział oraz ryzyko z nią związane. Podział ten pozwala także ocenić efektywność jednostki z punktu widzenia właściciela kapitału poprzez porównanie wskaźników ROE. Biorąc pod uwagę kapitał zainwestowany w samodzielnej jednostce (lub przypisany do danej jednostki), posiadaną wiedzę na temat kosztów świadczenia usług oraz oczekiwaną stopę zwrotu kapitału można wyznaczyć cenę stosując koncepcję wewnętrznej stopy zwrotu. Sposób ustalenia ceny Oznaczenia: K 1 = K s +V 1 k z koszt całkowity jako suma kosztów stałych (K s ) i zmiennych (K z = V 1 k z ), bez uwzględnienia amortyzacji w kosztach stałych; V 1 planowany rozmiar produkcji w roku 1; N kapitał zainwestowany w zakładzie (aktywa zobowiązania); N 1 = N(1 d 1 ) wartość kapitału po upływie roku; d 1 wskaźnik rocznej deprecjacji kapitału w roku 1; S 1 = p V 1 sprzedaż w roku 1; P cena jednostkowa półproduktu; r zakładana stopa zwrotu w roku 1. Cenę wewnętrzną usługi wyznacza się z równania stopy zwrotu, według którego teraźniejsza wartość przyszłych wpływów zrównuje się z nakładami (N). Zatem: N = (S 1 K 1 ) / (1+r) + N 1 / (1+r) Z równania oblicza się cenę: p = k z + (N(r + d 1 ) + K s )/ V 1 Źródło: opracowanie własne na podstawie: S. Sojak, Ustalanie cen transferowych umownych i dualnych, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2001, nr 2, s ; M. Dobija, Rachunkowość zarządcza i controlling, PWN, Warszawa 2002, s ; E. Kulińska-Sadłocha, Rachunek kosztów w oddziale banku, w: Funkcjonowanie współczesnego banku, red. A. Janc, A. Krymarys-Balcerzak, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Poznań 2004, s Wpływ cen transferowych na efektywność oddziałów banku 5.1. Kalkulacja kosztów Aby zbadać korzyści z zaangażowania banku w świadczenie określonych usług oraz efektywności poszczególnych jednostek banku konieczną jest 80

17 analiza ustalająca wynik finansowy z pojedynczej transakcji. Suma tych wyników tworzy wynik finansowy na usłudze lub grupie usług, dalej wynik na kliencie lub grupie klientów oraz wynik jednostek organizacyjnych (oddziałów i regionów). Po stronie przychodów występują zazwyczaj: nadwyżka odsetkowa (tzw. marża banku) oraz prowizje i opłaty, a po stronie kosztów koszty zakładowe (tj. koszty przeprowadzenia transakcji) oraz koszty ryzyka. Przy czym nie dla każdej transakcji można określić cztery składniki wyniku. W przypadku depozytów nie szacuje się kosztów ryzyka, w przypadku polecenia przelewu nie ma nadwyżki odsetkowej i kosztów ryzyka 18. Rachunek efektywności w banku można sprowadzić do dwóch głównych sfer działalności usług bankowych związanych z odsetkami (np. kredyty, depozyty) i niezwiązanych z odsetkami (np. prowadzenie rachunku bankowego, przelew, potwierdzenie czeku). W obu przypadkach stosuje się inne techniki, które pozwalają na ocenę ich efektywności. Działalność banku związana z uzyskiwaniem (płaceniem) odsetek z tytułu udzielonych kredytów (pozyskanych depozytów) to tzw. sfera wartościowa, natomiast usługi związane z prowadzeniem rachunku to tzw. sfera zakładowa 19. Podział na sferę zakładową i wartościową nie jest jednoznaczny (np. prowizję od kredytu należy zaliczyć do sfery zakładowej). W rachunku efektywności, a w szczególności w jego części odnoszącej się do sfery zakładowej, istotny jest podział kosztów na 20 : - koszty bezpośrednie i pośrednie koszty pośrednie odnoszone są na usługi za pomocą odpowiedniego klucza podziału, przy czym różne grupy kosztów pośrednich mogą być rozliczane według różnych kluczy podziału, - koszty stałe i zmienne koszty stałe to koszty niezależne od wolumenu dokonywanych operacji; dodatkowo w przeciwieństwie do kosztów zmiennych jednostkowy koszt stały obniża się wraz z wzrostem wolumenu operacji, - koszty kontrolowane i niekontrolowane koszty kontrolowane to 18 M. Iwanicz-Drozdowska, Zarządzanie finansowe bankiem, PWE, Warszawa 2005, s Sytuacja taka związana jest ze specyfiką rachunkowości bankowej, powodująca niemożliwość prostego przeniesienia zasad, czy modeli oceny rentowności produktów, z innych branż. W bankach sprzedaż usług uwidoczniona jest poza rachunkiem zysków i strat także w bilansie (np. kredyty i depozyty). 20 M. Iwanicz-Drozdowska, Metody oceny działalności banku, Poltext, Warszawa 1999, s Zob. także M. Iwanicz-Drozdowska, Zarządzanie..., op. cit., s

18 koszty, których poziom jest w stanie racjonalnie regulować osoba zarządzająca i odpowiedzialna za funkcjonowanie danej jednostki organizacyjnej. Rachunek efektywności, obok analizy standingu banku, narzędzi monitorowania i ograniczania ryzyka bankowego oraz planowania i budżetowania, jest jednym z podstawowych instrumentów wykorzystywanych w controllingowym podejściu do zarządzania przedsiębiorstwem bankowym. Nastawiony na identyfikację słabych i mocnych stron oferowanych usług, obsługiwanych klientów lub jednostek organizacyjnych wspiera w sposób istotny proces decyzyjny, zwiększając tym samym konkurencyjność banku 21. Ogólnie można przyjąć, że wpływ na osiąganą marżę na świadczonej usłudze ma przede wszystkim marża odsetkowa (przychody i koszty odsetkowe), przychody z prowizji i opłat, koszty działania banku bezpośrednie i pośrednie oraz koszty rezerw 22. Niezależnie od metody sporządzania rachunku efektywności działania oddziału banku, zawsze będzie on uwzględniał elementy 23 uwidocznione na schemacie 3. Najwięcej uwagi w literaturze poświęca się ustaleniu marży odsetkowej dla wybranych usług oraz rozliczeniu kosztów działań. Rozliczenie przychodów z prowizji i opłat nie stwarza z reguły bankom problemów technicznych i jest to jedynie sprawa odpowiedniej ewidencji oraz podziału niektórych prowizji między kilka jednostek banku (często dla rozliczenia prowizji i opłat wykorzystuje się ceny negocjowane). Natomiast sposoby rozliczenia kosztów działania banku oraz ustalania marży odsetkowej ewoluowały. Ustalenie wyniku na operacjach finansowych oraz wyniku na przychodach z akcji, udziałów oraz innych papierów war- 21 T. Dzida, Ocena efektywności odsetkowych produktów bankowych, Controlling i Rachunkowość Zarządcza 2001, nr 9, s M. Marcinkowska, Analiza..., op. cit., s Przedstawione składniki rachunku wyników można przedstawić także w tzw. rachunku pokryć finansowych, który daje wiele odpowiedzi na temat rentowności produktów, oddziału, banku. Pokrycie I stopnia stanowi różnica między bezpośrednimi przychodami i kosztami danego oddziału, na które składają się wynik na odsetkach, prowizjach, ryzyku, pozycji wymiany, zaangażowania banku oraz kosztach działania banku (koszty rzeczowe oraz personalne). Pokrycie II stopnia jest rozszerzone o wynik z transferu środków (odsetki za przekazane i otrzymane środki) oraz prowizje za usługi świadczone dla innych/przez inne jednostki. Pokrycie III stopnia powstaje poprzez doliczenie kosztów centrali (koszty zarządu, komórek zaplecza, serwisu). Za: E. Kulińska- Sadłocha, Rachunek..., op. cit., s

19 tościowych odbywa się głównie na poziomie centrali banku. Rozliczenie wyniku na rezerwach w podziale na oddziały jest stosunkowo proste, ponieważ jest ono dokonywane na podstawie przypisania klienta do oddziału i sprowadza się do ewidencji utworzonych i rozwiązanych rezerw celowych i rozliczeniu tych kosztów (przychodów) na poszczególne obszary działalności i usługi banku. Pewne trudności mogą wystąpić w przypadku rozliczenia pozostałych kosztów i przychodów operacyjnych, które mogą nie być rozliczane bezpośrednio na poszczególne jednostki organizacyjne 24. wynik na aktywach i pasywach (złotowych i walutowych) tworzą wynik odsetkowy wynik z prowizji i opłat (przychody i koszty prowizji) Elementy rachunku efektywności wynik na operacjach finansowych wraz z przychodami z akcji, udziałów i innych papierów wartościowych wynik z pozycji wymiany (wraz z pierwszymi 3 kategoriami wyniku tworzy wynik na działalności bankowej) wynik na pozostałych przychodach i kosztach operacyjnych wynik na rezerwach koszty bezpośrednie przychody i koszty z tytułu usług wzajemnych Schemat 3. Elementy rachunku efektywności oddziału banku Źródło: opracowanie własne 24 Z punktu widzenia oddziału banku największy wpływ na tę pozycję będą miały np. sprzedaż, likwidacja rzeczowych składników majątku trwałego. 83

20 W kolejnych podpunktach zostaną przedstawione najpopularniejsze i najbardziej efektywne metody ustalenia wyniku na danej transakcji, który jak już wielokrotnie sygnalizowano jest podstawą rachunku efektywności. Należy przy tym pamiętać, że będą to pewne uproszczenia rzeczywistości i że ostateczne rozwiązania w każdym banku uwzględniają specyfikę jego funkcjonowania Kalkulacja marży odsetkowej Kalkulacja marży odsetkowej na usłudze opiera się zazwyczaj na pewnych założeniach, które pozwalają przypisać do usługi aktywnej (kredytu) koszty odsetkowe, a do usługi pasywnej (depozytu) przychody odsetkowe. Bardzo rzadko istnieje możliwość bezpośredniego przyporządkowania do określonej pozycji aktywów konkretnych źródeł finansowania o określonej cenie i odwrotnie: bezpośredniego przyporządkowania do określonej pozycji pasywów konkretnych kierunków zainwestowania pozyskanych środków. Takie sytuacje są niezwykle rzadkie i banki muszą dokonywać pewnych uproszczeń w kalkulacji marży odsetkowej i dlatego też do oceny efektywności usług powinny wykorzystywać ceny transferowe ustanowione dla aktywów i pasywów w określonych walutach i określonych terminach zapadalności/wymagalności 25. Schemat 4 ukazuje metody przypisania przychodów i kosztów odsetkowych do określonych usług bankowych Metoda odsetek rynkowych i metoda wyceny transferu Metoda odsetek rynkowych zapewnia wiarygodną alokację kosztów i przychodów odsetkowych nie tylko na poszczególne jednostki organizacyjne banku, ale również na usługi i klientów, dzięki czemu umożliwia właściwą ocenę ich efektywności. Dla tej metody charakterystyczne jest, 25 M. Marcinkowska, Analiza..., op. cit., s Na temat tradycyjnych metod liczenia efektywności produktów odsetkowych zob.: M. Iwanicz-Drozdowska, Metody..., op. cit., s W metodach tradycyjnych punktem wyjścia jest tzw. bilans odsetkowy, który odzwierciedla podział poszczególnych pozycji bilansu banku z punktu widzenia oprocentowania. W metodzie jednej puli całkowitą marżę odsetkową tworzy różnica między średnim oprocentowaniem aktywów i pasywów. Marże cząstkowe dla poszczególnych pozycji bilansu oblicza się przyjmując założenie, że każda pozycja aktywów jest finansowana średnią stopą procentową pasywów i każda pozycja pasywów jest lokowana według średniego oprocentowania aktywów. 84

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

Operacje te powinny być ujęte następująco: Wniesienie przez wspólników wkładów pieniężnych:

Operacje te powinny być ujęte następująco: Wniesienie przez wspólników wkładów pieniężnych: Jedną z pierwszych operacji gospodarczych ujmowanych w księgach rachunkowych nowo tworzonej spółki jest ujęcie wniesionego aportem przedsiębiorstwa i jego elementów. Spółka z o.o. (także w organizacji)

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

W grupie kapitałowej Energomontaż-Południe S.A. wyodrębniono cztery segmenty branżowe: Budownictwo, Produkcja, Handel, Działalność pomocnicza

W grupie kapitałowej Energomontaż-Południe S.A. wyodrębniono cztery segmenty branżowe: Budownictwo, Produkcja, Handel, Działalność pomocnicza Rodzaje segmentów działalności ze wskazaniem produktów (usług) i towarów w ramach każdego wykazywanego segmentu branżowego lub składu każdego wykazywanego segmentu geograficznego oraz wskazanie, który

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa

Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Analiza finansowa działalności przedsiębiorstwa Celem każdego przedsiębiorstwa działającego na rynku jest osiągniecie zysku. Konieczność wypracowania zysku zmusza przedsiębiorstwa do starań o wzrost efektywności

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie metody rynkowej stopy procentowej w praktyce banku spółdzielczego

Wykorzystanie metody rynkowej stopy procentowej w praktyce banku spółdzielczego Bogdan Ludwiczak Wykorzystanie metody rynkowej stopy procentowej w praktyce banku spółdzielczego Uwagi ogólne Obserwacja kształtowania się struktury rachunku wyników banków o ostatnich latach wskazuje

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

1. WYZNACZANIE CELÓW 2. OCENA (KONTROLA) EFEKTÓW DZIAŁALNOŚCI

1. WYZNACZANIE CELÓW 2. OCENA (KONTROLA) EFEKTÓW DZIAŁALNOŚCI Planowanie i kontrola w organizacjach zdecentralizowanych Agenda 1. Budowa systemu planowania i kontroli w organizacji zdecentralizowanej 2. System ośrodków odpowiedzialności 3. owanie Dr Marcin Pielaszek

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

dr hab. Marcin Jędrzejczyk

dr hab. Marcin Jędrzejczyk dr hab. Marcin Jędrzejczyk Leasing operacyjny nie jest wliczany do wartości aktywów bilansowych, co wpływa na polepszenie wskaźnika ROA (return on assets - stosunek zysku do aktywów) - suma aktywów nie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała

Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Wpisany przez Agnieszka Tłaczała Rachunek ten, zgodnie z ustawą o rachunkowości, może być sporządzany metodą bezpośrednią albo pośrednią, zależnie od wyboru dokonanego przez kierownika jednostki. Rachunek przepływów pieniężnych, zgodnie

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ ZAŁOŻENIA programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ 1 I. Cele przedsięwzięcia: Podniesienie ogólnych kwalifikacji osób zajmujących się oraz zamierzających profesjonalnie zająć się rachunkowością

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013

Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Barbara Gierusz ODDK Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.k. Gdańsk 2013 Spis treści Wstęp............................................. 7 Część I Podstawy rachunkowości 1. Rachunkowość jako część

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej?

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? Wycena jednostki działającej za granicą w sprawozdaniu finansowym jednostki sporządzonym zgodnie z MSSF

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO

SPRAWOZDANIE FINANSOWE DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPORZĄDZONE DLA FUNDACJI DRUŻYNA CHRYSTUSA DAR ŚRODOWISKA PIŁKARSKIEGO ZA ROK 2015 Kraków 2016 Zawartość sprawozdania : I. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego II. Bilans III.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

ŁĄCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA za okres 1.01 31.12.2012 r.

ŁĄCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA za okres 1.01 31.12.2012 r. ŁĄCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA za okres 1.01 31.12.2012 r. WPROWADZENIE DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO 1. Przedmiotem podstawowej działalności Narodowego Funduszu Zdrowia zwanego

Bardziej szczegółowo

Inwestycje Dwuwalutowe

Inwestycje Dwuwalutowe Inwestycje Dwuwalutowe Co to są Inwestycje Dwuwalutowe? Inwestycja Dwuwalutowa to krótkoterminowa inwestycja, w ramach której Klient może otrzymać wysokie oprocentowanie zainwestowanego kapitału w zamian

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA

Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF. MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Jednostkowe Skrócone Sprawozdanie Finansowe za I kwartał 2015 według MSSF MSSF w kształcie zatwierdzonym przez Unię Europejską REDAN SA Łódź, dn. 14.05.2015 Spis treści Jednostkowy rachunek zysków i strat

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Bydgoszcz dnia 30 marca 2015 roku SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 Nazwa podmiotu: Fundacja Dorośli Dzieciom Siedziba: 27-200 Starachowice ul. Staszica 10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Raport półroczny 1998

Raport półroczny 1998 Raport półroczny 1998 Zysk Zysk netto wypracowany w ciągu pierwszego półrocza 1998 roku wyniósł 8,6 mln PLN, a prognoza na koniec roku zakłada zysk netto na poziomie 18 mln PLN. Wyniki finansowe banku

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA. A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego

INFORMACJA DODATKOWA. A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego INFORMACJA DODATKOWA A. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego 1) Jednostka zobowiązana do sporządzenia sprawozdania: Stowarzyszenie Przyjaciół Książki dla Młodych z siedzibą przy ulicy Koszykowej 26/28,

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA

NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY W RAMACH PRZEDSIĘWZIĘCIA NAKŁADY KWOTA I. Wydatki w ramach kredytu/pożyczki : z tego: II. Nakłady w ramach środków własnych: z tego: SUMA NAKŁADOW (I+II) ŹRÓDŁA FINANSOWANIA: 1. Środki własne 2.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja

Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja Grażyna Borowska, Irena Frymark Inwentaryzacja SPIS TREŚCI Wstęp 1. Pojęcie, metody i rodzaje inwentaryzacji 2. Organizacja, przebieg i dokumentacja inwentaryzacji 3. Różnice inwentaryzacyjne i ich ewidencja

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie wg pozycji bilansowych Dotychczasowe umorzenia na koniec roku poprzedniego

Wyszczególnienie wg pozycji bilansowych Dotychczasowe umorzenia na koniec roku poprzedniego DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA I. 1. Zmiany w ciągu roku obrotowego wartości środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz długoterminowych aktywów finansowych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Może inny podtytuł? Wszystkie prawa zastrzeżone Racjonalne i świadome podejmowanie decyzji zarządczych, lepsze zarządzanie i wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Kwota za rok 2012 2013 A. Przychody z działalności statutowej 388048,08 386670,60 I Składki brutto określone statutem 0,00 0,00

Kwota za rok 2012 2013 A. Przychody z działalności statutowej 388048,08 386670,60 I Składki brutto określone statutem 0,00 0,00 Stowarzyszenie WARKA ul. Gośniewska 46, 05-660 Warka NIP 7971851483 Rachunek wyników za 2013 rok sporządzony na podstawie Rozporządzenia MF z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe. Zagadnienia wstępne... 3 I. Wstęp i podstawa prawna dokumentacji... 4 II. Opis podmiotów biorących udział w transakcjach... 4 III. Charakterystyka rynku hurtowej sprzedaży owoców... 5 Transakcja: Pożyczki...

Bardziej szczegółowo

Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A.

Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Warszawa, dnia 13 sierpnia 2015 r. Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Podstawa prawna: Zgodnie

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

Okres zakończony 30/09/09. Okres zakończony 30/09/09. Razem kapitał własny 33 723 33 122 30 460 29 205

Okres zakończony 30/09/09. Okres zakończony 30/09/09. Razem kapitał własny 33 723 33 122 30 460 29 205 BILANS AKTYWA 30/09/09 30/06/09 31/12/08 30/09/08 Aktywa trwałe Rzeczowe aktywa trwałe 20 889 21 662 22 678 23 431 Wartość firmy 0 0 0 0 wartości niematerialne 31 40 30 42 Aktywa finansowe Aktywa z tytułu

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl Wycena przedsiębiorstwa Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl 1. Cel wyceny 2. Metody majątkowe 3. Metody dochodowe 4. Metody porównawcze Agenda Cel wyceny motywy wyceny Transakcje kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie finansowe dla jednostek mikro

Sprawozdanie finansowe dla jednostek mikro Sprawozdanie finansowe dla jednostek mikro Bilans sporządzony na dzień 31.12.2014 r. STOWARZYSZENIE WIKIMEDIA POLSKA UL. J.TUWIMA 95 lok.15, 90-031 ŁÓDŹ Wiersz AKTYWA Stan na koniec 1 2 poprzedniego bieżącego

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r.

Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Załącznik do Uchwały nr 1196/50/V/2015 z dnia 07.07.2015 r. Wytyczne dotyczące badania rocznych sprawozdań finansowych za 2015 rok samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których podmiotem

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA. 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257

FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA. 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257 FUNDACJA ZWIERZĘCA POLANA 01-651 Warszawa Ul Gwiaździsta 15A lok 257 Sprawozdanie finansowe za okres 06.09.2012 31.12.2013 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE KIEROWNICTWA I. BILANS II. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK. adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 FUNDACJA "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI"

SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK. adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 FUNDACJA PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA 2013 ROK FUNDACJA "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI" adres OLSZTYN ul. Tracka 5 NIP 739-33-31-558 Fundacja "PRZYSZŁOŚĆ DLA DZIECI" wprowadzenie do sprawozdania finansowego za 2012rok 2 1.

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń

Audit&Consulting services Katarzyna Kędziora. Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów ubezpieczeń Wielowymiarowość zasad rachunkowości finansowej zakładów www.acservices.pl Warszawa, 24.10.2013r. Agenda 1. Źródła przepisów prawa (PSR, MSSF, UE, podatki, Solvency II) 2. Przykłady różnic w ewidencji

Bardziej szczegółowo

OPERACJE GOSPODARCZE W PRAKTYCE KSIÊGOWEJ

OPERACJE GOSPODARCZE W PRAKTYCE KSIÊGOWEJ dr Roman Seredyñski Katarzyna Szaruga Marta Dziedzia Arkadiusz Lenarcik OPERACJE GOSPODARCZE W PRAKTYCE KSIÊGOWEJ Wycena i ujêcie na kontach wed³ug polskiego prawa bilansowego (w tym KSR) MSR/MSSF prawa

Bardziej szczegółowo

Budimex SA. Skrócone sprawozdanie finansowe. za I kwartał 2007 roku

Budimex SA. Skrócone sprawozdanie finansowe. za I kwartał 2007 roku Budimex SA Skrócone sprawozdanie finansowe za I kwartał 2007 roku BILANS 31.03.2007 31.12.2006 31.03.2006 (tys. zł) (tys. zł) (tys. zł) AKTYWA I. AKTYWA TRWAŁE 638 189 638 770 637 863 1. Wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo

ZADANIA OBOWIĄZUJĄCE W DRUGIM ETAPIE KONKURSU KARIERA NA START DLA BANKU BGŻ

ZADANIA OBOWIĄZUJĄCE W DRUGIM ETAPIE KONKURSU KARIERA NA START DLA BANKU BGŻ ZADANIA OBOWIĄZUJĄCE W DRUGIM ETAPIE KONKURSU KARIERA NA START DLA BANKU BGŻ Zadanie 1 ZADANIE DO WYBORU: Przedsiębiorstwo Bodomax zaciągnęło kredyt bankowy w wysokości 1. zł na okres dwóch lat. Roczna

Bardziej szczegółowo

3 Zasady funkcjonowania kont księgowych

3 Zasady funkcjonowania kont księgowych Kluge P.D., Kużdowicz D., Kużdowicz P., Materiały do zajęć z przedmiotu Rachunkowość finansowa 10 3 Zasady funkcjonowania kont księgowych 3.1 Pojęcie i cechy konta Konto jest urządzeniem ewidencyjnym służącym

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski SPRAWOZDANIA FINANSOWE Wykład 3 Co to jest sprawozdanie finansowe? Sprawozdanie finansowe - wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie

Bardziej szczegółowo