Zasady oraz praktyka fiskalnych transferów wyrównawczych, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów solidarnościowych i janosikowego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zasady oraz praktyka fiskalnych transferów wyrównawczych, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów solidarnościowych i janosikowego"

Transkrypt

1 Zasady oraz praktyka fiskalnych transferów wyrównawczych, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów solidarnościowych i janosikowego Anwar Shah 11 grudnia 2014 roku Warsztaty Ministerstwa Finansów RP i Banku Światowego pt.: Transfery wyrównawcze w samorządach terytorialnych rozwiązania międzynarodowe. Wnioski dla Polski Warszawa, 11 grudnia 2014 roku

2 Plan Fiskalne transfery wyrównawcze - dlaczego? Fiskalne transfery wyrównawcze od kogo? Fiskalne transfery wyrównawcze dla kogo? Fiskalne transfery wyrównawcze w jaki sposób? Krajowe i regionalne mechanizmy wyrównawcze (tzw. pionowe) Szwajcaria, Kanada, Australia, Indie, Brazylia, Rosja Fiskalne mechanizmy wyrównawcze o charakterze solidarnościowym/ janosikowe (tzw. poziome) Niemcy, Szwecja, Dania, Norwegia, Finlandia, Szwajcaria Wnioski z międzynarodowych doświadczeń Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 2

3 Fiskalne transfery wyrównawcze: dlaczego tak, a dlaczego nie? Dlaczego tak? Polityka: zapobieganie groźbie secesji i budowanie poczucia jedności politycznej Efektywność i sprawiedliwość fiskalna: promowanie sprawiedliwości społecznej (sprawiedliwość fiskalna) oraz efektywnej alokacji zasobów (efektywność fiskalna) (Boadway, 1982,2007) Zapewnienie wspólnej unii gospodarczej: integracja regionów mniej uprzywilejowanych pod względem fiskalnym w gospodarce narodowej Dlaczego nie? Kapitalizacja podatków i wydatków, wyższe ceny za usługi publiczne, ale niższe ceny za prywatne towary i usługi na uboższych terenach. Mobilność środków produkcji ważniejsza Czynnik zniechęcający do lokalnego rozwoju gospodarczego Osłabienie dyscypliny fiskalnej: osłabienie twardych ograniczeń budżetowych Zagrożenie dla długofalowych perspektyw wzrostu W przypadku mechanizmów pionowych ograniczenie przestrzeni fiskalnej dla rządu centralnego. Może skutkować ograniczeniem działań na szczeblu krajowym w związku z niską elastycznością wydatków 3

4 Podstawowe zagadnienia przy projektowaniu fiskalnych dotacji wyrównawczych Społeczna zgoda co do standardu wyrównawczego, na jaki nas stać oraz sposobów jego finansowania. Jasno określone cele, spójność założeń z celami, właściwe ukierunkowanie Prostota, obiektywizm i przejrzystość kryteriów alokacji Powstrzymanie miękkich ograniczeń budżetowych i strategicznych rozgrywek Autonomia oraz odpowiedzialność za wyniki przed obywatelami: niezależność w projektowaniu mechanizmów i elastyczność w wykorzystaniu zasobów Adekwatność dochodów i reagowanie na okoliczności Przewidywalność Sprawiedliwość: uprawnienia są odwrotnie proporcjonalne do możliwości fiskalnych i wprost proporcjonalne do potrzeb fiskalnych; nie obowiązuje reguła jeden rozmiar dla wszystkich rozróżnienie na linii wiejskie/miejskie, duże/małe Dostosowanie do możliwości Przegląd: klauzula zachodzącego słońca, aby zapewnić okresowy przegląd i ocenę Shah. Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 4

5 Wyrównanie idące od kogo? Międzynarodowe praktyki w zakresie transferów mających na celu zmniejszenie lokalnego/regionalnego zróżnicowania fiskalnego Projektowanie: Generalnie niedopasowanie po stronie potencjału dochodowego, natomiast transfery wyrównawcze pod względem potrzeb wydatkowych jako mechanizm uzupełniający Przykładowe praktyki: fiskalne mechanizmy wyrównawcze (źródła: CGC (2014), Morris (2005), Finance Canada (2014), Dafflon and Mischler (2008), Lotz (2012), Shah (2007,2011), Spahn & Werner (2007), Borge (2010), Dahlberg (2010), Moisio et al (2010), Mau (2009), Switzerland (2012), Swianiewicz (2014). Paternalistyczne (pionowe, od organów rządowych wyższego szczebla): Australia (potencjał dochodowy oraz potrzeby wydatkowe) oraz Kanada (tylko potencjał dochodowy) Solidarnościowe, braterskie (dobrowolne, poziome) idealny system: Potencjał dochodowy: Niemcy (?), Finlandia Potrzeby wydatkowe: Dania, Norwegia, Szwecja Janosikowe (przymusowe, poziome): Potencjał dochodowy: Szwecja, Dania, Norwegia, Szwajcaria, Polska (10% wpływów z janosikowego płynie do PKB na mieszkańca<75%) Potrzeby wydatkowe: Polska (poprzez dystrybucję wpłat z janosikowego) Mieszane: Niemcy, Szwajcaria, Szwecja, Dania, Norwegia, Finlandia Instytucje decydujące o subwencjach i dotacjach: fora międzyrządowe a niezależny podmiot Anwar Shah, Bank Światowy

6 Za i przeciw poszczególnych mechanizmów wyrównawczych Mechanizm ZA PRZECIW Paternalistyczny (pionowy) Łatwiej się nim zarządza i go finansuje Wspiera narodowe cele w zakresie budowania unii gospodarczej i społecznej Spoiwo dla państwa Podkopuje lokalną odpowiedzialność przed mieszkańcami; Strategiczne rozgrywki beneficjentów; wysoki poziom komplikacji; Zachęty do lobbowania, nieefektywność i bodźce zniechęcające do poprawy bazy podatkowej; System mało przejrzysty; Decyzje według uznania na szczeblu centralnym; oraz Brak wyraźnej zgody narodowej dotyczącej mechanizmu wyrównawczego Solidarnościowy/ braterski (poziomy) Podatek janosikowy (poziomy) System idealny. Prosty i przejrzysty Pula środków podlega dyscyplinie dzięki jasnemu porozumieniu, potencjalnie właściwa równowaga w wyrównywaniu Przejrzysty Ale porozumienie wymuszone Interes polityczny możliwy do wynegocjowania tylko w stosunkowo jednorodnym społeczeństwie Zgoda narodowa problematyczna z puntu widzenia wyrównywania kosztów/potrzeb Nadmierne krańcowe stopy podatkowe; sztuczne ceny dóbr publicznych Negatywny bodziec dla lokalnego rozwoju gospodarczego 6

7 Zabezpieczenia w mechanizmach płatności wyrównawczych Wprowadzenie formalnych ram prawnych, np. uchwalona przez Parlament ustawa o transferach fiskalnych określająca zasady obliczania subwencji i dotacji oraz drogę rozwiązywania konfliktów Wprowadzenie dobrze zdefiniowanej klauzuli zachodzącego słońca wraz z wymogami dot. przeglądu okresowego i końcowego oraz przedłużenia ważności przepisów Określenie całej puli środków: zbyt daleko idące albo niewystarczające wyrównanie potrzeba ogólnokrajowej zgody co do standardu wyrównawczego, jak ma to miejsce w Kanadzie. W przypadku programów braterskich potrzebny jest oficjalny pakt solidarnościowy, taki jak np. w Niemczech Ograniczenie niepewności po stronie dawcy (dawców) i biorców: ustanowienie górnej i dolnej (na wypadek recesji) granicy tempa wzrostu (spadku) płatności, potencjalnie w stosunku do tempa wzrostu (spadku) dochodów dawcy lub PKB, np. 3-letnia średnia krocząca wzrostu PKB w Kanadzie Przewidywalność środków, na jakie biorcy mogą liczyć w określonym przedziale czasu: wprowadzenie dolnych progów dorocznych zmian dla poszczególnych alokacji Specjalne przepisy dotyczące źródeł dochodów o wysokiej zmienności Klauzule o zrzeczeniu się roszczeń i braku odpowiedzialności

8 Wyrównanie na czyją rzecz? Nadrzędna zasada: nie jest tak, że jeden rozmiar pasuje dla wszystkich. Wyrównywanie między jednostkami o podobnych zadaniach i charakterystyce. Traktowanie różnych jednostek w taki sam sposób prowadzi do niesprawiedliwości - Trybunał Konstytucyjny w Indonezji, sprawa prowincji Celebes Południowy. Należy podzielić jednostki samorządowe według ich wielkości (ludność i obszar), charakteru miejskiego/wiejskiego, itp. Dania: gminy miejskie, powiaty, mniejsze samorządy lokalne Kanada: prowincje, terytoria, miasta według klas liczby mieszkańców, gminy wiejskie i powiaty Niemcy: landy (kraje związkowe), miasta, gminy i obszary administracyjne Finlandia: gminy miejskie, powiaty, mniejsze samorządy lokalne

9 Cele mechanizmów wyrównawczych i standardy w wybranych krajach Australia: możliwość realizacji usług w tym samym standardzie, przy takim samym wysiłku dochodowym i efektywności operacyjnej. Kanada: porównywalny poziom usług publicznych przy porównywalnym poziomie opodatkowania we wszystkich prowincjach Niemcy: wyrównywanie różnic w potencjale finansowym poszczególnych krajów związkowych Szwajcaria: zapewnienie minimalnego akceptowalnego poziomu usług publicznych bez znacznego zwiększania obciążeń podatkowych w jednych kantonach względem innych. Anwar Shah, World Bank

10 Wybór standardu Standard wyrównawczy Brak (ogólny system podziału dochodów) Krajowa średnia albo ułamek Skomplikowane kryteria statystyczne Determinuje tylko pulę środków Determinuje tylko alokację Większość krajów rozwijających się, np. Brazylia, Indie, Tajlandia; Wielka Brytania Australia, Chiny, Rosja, Szwajcaria Indonezja (wskaźnik Williamsona) Determinuje zarówno pulę środków, jak i alokację Kanada, Niemcy, Finlandia, Dania, Szwecja

11 Dania: modele Sweden: i standardy Fiscal Equalization mechanizmów at wyrównawczych the Local Level 2006 r. Rodzaj mechanizmu Potencjał dochodowy Potrzeby wydatkowe Powiaty Obszary metropolitalne Samorządy lokalne 85% janosikowe 90% janosikowe 50% subwencje i dotacje centralne 85% solidarnościowe 60% solidarnościowe 35% solidarnościowe Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 11

12 Mechanizm wyrównawczy wyrównywanie potencjału dochodowego: W jaki sposób? Wyrównywanie pod względem potencjału fiskalnego (dochodowego) alternatywne rozwiązania Wskaźniki makroekonomiczne: Indie, Brazylia Faktyczne dochody: Niemcy, kraje skandynawskie Reprezentatywny system podatkowy (wyrównywanie per capita potencjału dochodowego przy zastosowaniu średniej krajowej stawki podatkowej): Australia, Kanada, Japonia, Finlandia Wyrównywanie potencjału dochodowego: wybór bazy dochodów Zdefiniowane bazy podatkowej, podejście do lokalnych zachęt i zwolnień podatkowych Uwzględnienie wszystkich baz podatkowych albo tylko głównej bazy podatkowej Ujmowanie dochodów z zasobów naturalnych i innych zmiennych źródeł dochodów Ujmowanie opłat od użytkowników, dochodów z loterii Ujmowanie transferów warunkowych i pomocy zewnętrznej Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 12

13 Podstawa koncepcyjna i wyzwania praktyczne dotyczące mechanizmów wyrównujących potrzeby wydatkowe Silna podbudowa teoretyczna wskazująca na potrzebę tworzenia wszechstronnych mechanizmów wyrównawczych uwzględniających potencjał dochodowy oraz potrzeby wydatkowe Jednak wyrównywanie potrzeb wydatkowych przy pomocy takiego wszechstronnego mechanizmu jest trudnym zadaniem Należy dążyć do wyrównania z uwzględnieniem istniejących potrzeb i przypisanych do danego obszaru cech charakterystycznych (demografia, rzeźba terenu, itp.), lecz nie do wyrównywania różnic w kosztach, które wynikają z polityki prowadzonej na danym obszarze Nawet w przypadku różnic kosztowych mających charakter cech przypisanych, takich jak miejskie/wiejskie/górzyste/peryferyjne, mamy do czynienia z kompromisem pomiędzy tym, co słuszne, a tym, co efektywne. Nie da się uzasadnić takiego samego poziomu usług na wszystkich, nieporównywalnych obszarach. Wyrównywanie ma się odbywać tylko w obrębie porównywalnej warstwy Najlepiej sprawdzają się mechanizmy braterskie W takim razie, jakie mamy możliwości? W jaki sposób poszczególne kraje radzą sobie z tym wyzwaniem? Czy ich doświadczenia mogą nas czegoś nauczyć?

14 Mechanizmy wyrównawcze wyrównywanie potrzeb wydatkowych i kosztów: W jaki sposób? Wyrównywanie pod względem potrzeb wydatkowych alternatywne rozwiązania Teoretycznie doskonały reprezentatywny system wydatków: nigdzie nie praktykowany Działania ad hoc: większość krajów. Niemcy: wielkość populacji i gęstość zaludnienia, Chiny liczba pracowników sektora publicznego, Indie: zacofanie, Szwajcaria: demografia, obszar, bezrobocie, wielkie miasta, pomoc społeczna, cudzoziemcy Reprezentatywny system wydatków oparty na bezpośrednich metodach imputacji albo analizie regresji w celu określenia różnicowych kosztów/potrzeb: Australia, Chiny, Indonezja, Norwegia, Holandia. Wybór kategorii wydatków, uwzględnienie wydatków podatkowych Potrzeby sektorowe w oparciu o subwencje i dotacje na usługi dla ludności (dzieci i młodzież w wieku szkolnym, km dróg, itp.) bez żadnych warunków dotyczących wydatkowania: Kanada, Brazylia, Chile Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 14

15 Czynniki wykorzystywane przy kompensowaniu potrzeb wydatkowych: praktyki międzynarodowe Zmienne makro: Indonezja, Indie, Brazylia Zmienne demograficzne: Australia: zmienne demograficzne, społeczno-gospodarcze, etniczne Kanada: tylko liczba ludności Dania, Norwegia, Holandia: ludność w podziale na grupy wiekowe Włochy: populacja ważona grupami wiekowymi Zmienne dotyczące usług Kanadyjskie prowincje, Włochy, Niemcy: przeważnie populacja i obszar objęty usługami Szwajcaria: populacja, gęstość zaludnienia, klasa wielkości populacji, osoby w wieku 80+, klienci opieki społecznej, dorośli obcokrajowcy, wielkie miasta, obszar Dania: czas dojazdu, bezrobocie, rodziny mające złe warunki mieszkaniowe, osoby w mieszkaniach na wynajem, osoby samotne, pacjenci psychiatryczni, dzieci słabo wykształconych rodziców Norwegia: osoby rozwiedzione, bezrobotni, czas dojazdu i odległość, śmiertelność, osoby upośledzone umysłowo, starsze osoby samotne, imigranci Holandia: warunki mieszkaniowe, wysoka gęstość zaludnienia, gospodarstwa domowe o niskich dochodach, gospodarstwa domowe korzystające z pomocy społecznej, uczniowie i studenci, uwarunkowania fizyczne obszaru Australia: czynniki skali, populacja, rozproszenie ludności, ludność rdzenna, urbanizacja, struktura wiekowa, uwarunkowania fizyczne i gospodarcze obszaru

16 Reprezentatywny system wydatków z zastosowaniem bezpośredniej metody imputacji lub analizy regresji Klasyfikacja wydatków według funkcji Określenie czynników relatywnych potrzeb/kosztów dla każdej z funkcji Przypisanie względnych wag przy pomocy bezpośredniej metody imputacji lub analizy regresji Przydzielenie całości wydatków wszystkich obszarów administracyjnych do poszczególnych funkcji w oparciu o ich relatywne koszty i potrzeby, aby w ten sposób uzyskać standaryzowane wydatki dla każdego obszaru administracyjnego Porównanie standaryzowanych wydatków per capita dla każdego obszaru administracyjnego do standardowego ogólnokrajowego wydatku per capita na każdą z funkcji, aby ustalić wysokość należnej subwencji/dotacji Stosowane w Australii, Chinach, Indonezji i Holandii

17 Wyrównywanie potrzeb wydatkowych w Australii oto zagadka: wskaźnik upośledzenia dla tej kategorii jest niższy niż wszystkie poszczególne czynniki w bogatszych stanach i vice versa w stanach uboższych dlaczego? Tabela 4 - czynniki związane z publicznym wykształceniem ponadpodstawowym Czynniki upośledzające NSW Vic Qld WA SA Tas ACT NT Rozproszenie 0,9973 0,9921 1,0093 1,0106 0,9972 0,9952 0,9885 1,0710 Koszty klasy 1,0014 1,0028 0,9966 0,9950 0,9992 0,9998 1,0016 0,9979 Koszty nakładów 1,0120 0,9950 0,9860 1,0030 0,9910 0,9900 1,0080 1,0340 Populacja 0,9749 0,8874 1,0983 1,1639 0,9679 1,1422 0,9750 1,2226 Skala administracyjna 0,9946 0,9946 0,9946 1,0065 1,0105 1,0304 1,0463 1,1139 Skala realizacji usług 0,9922 0,9906 1,0031 1,0153 1,0166 1,0380 0,9714 1,1141 Wandalizm i bezpieczeństwo 1,0023 1,0023 0,9973 0,9973 0,9973 0,9923 0,9923 0,9923 Transgraniczne 0,9965 1,0001 1,0001 1,0001 1,0001 1,0001 1,0660 1,0001 Wskaź. upośl. kategorii 0,9692 0,8658 1,0815 1,1941 0,9772 1,1917 1,0440 1,6605 Anwar Shah, Bank Światowy

18 Praktyki dotyczące wyrównywania potrzeb wydatkowych przy zastosowaniu sektorowych subwencji/dotacji rządowych (bez warunków dotyczących wydatkowania) Kanadyjskie transfery do prowincji (służba zdrowia) jednakowe w ujęciu per capita transfery bez żadnych warunków co do wydatkowania, ale z uwarunkowaniami w zakresie dostępu Warunki: (1) Powszechność (2) Możliwość przeniesienia (3) Ubezpieczenie publiczne, ale usługi realizowane publicznie/prywatnie (4) Opcja wejścia i wyjścia (5) Bez dodatkowych opłat Sankcje za złamanie zasad: groźba zaprzestania pomocy w przypadku złamania warunków (1)-(4) powyżej. Zmniejszenie dotacji w proporcji jeden do jednego w przypadku naruszenia warunku (5). Klauzula zachodzącego słońca : przegląd parlamentarny co 5 lat. Kanadyjskie transfery do prowincji (opieka społeczna) jednakowe w ujęciu per capita transfery na cele szkolnictwa wyższego i zabezpieczenia społecznego. Warunki: równe traktowanie wszystkich Kanadyjczyków w przedmiotowym zakresie. Brazylia: transfery w służbie zdrowia do stanów i samorządów lokalnych per capita. Transfery oświatowe: w oparciu o populację dzieci i młodzieży w wielu szkolnym dla gmin oraz w oparciu o wskaźnik skolaryzacji dla wszystkich świadczeniodawców. Kanada transfery z prowincji dla samorządów lokalnych: dotacje na drogi w oparciu o km dróg, dotacje na działalność policji w oparciu o liczbę gospodarstw domowych, dotacje oświatowe w oparciu o wskaźnik skolaryzacji. Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 18

19 Wyrównywanie potrzeb wydatkowych: garść wniosków Wyrównywanie potrzeb wydatkowych przy pomocy mechanizmów opartych na reprezentatywnym systemie wydatków prowadzi do ogromnych komplikacji, rozgoryczenia i kontrowersji, a nawet może pogłębiać nierówności. Lepiej trzymać się prostych rozwiązań. Jak stwierdza australijska Komisja ds. Dotacji: Zważywszy na bezmiar trudności koncepcyjnych i empirycznych a także dużą liczbę osądów inne koncepcje (i rozwiązania w zakresie dotacji) mogłyby być równie uzasadnione jak te prezentowane (tutaj) (CGC 2000/07, październik 2000 r.) Sektorowe subwencje/dotacje rządowe uzależnione od populacji objętej danym rodzajem usług, lecz bez warunków po stronie wydatkowania, to prostsza, a jednocześnie z grubsza sprawiedliwa alternatywa dla kompensowania potrzeb wydatkowych. Takie transfery zachowują prostotę i nie niszczą lokalnej autonomii. Przy pewnych drobnych modyfikacjach można je także wykorzystać do wprowadzenia bodźców zachęcających do konkurencji w realizacji usług, aby lokalne władze były przez swoich mieszkańców rozliczane z jakości świadczonych usług. W ten sposób transfery te mogą się przyczynić do zmiany paradygmatu i przejścia z kontroli nakładów na odpowiedzialność za wyniki.

20 PRAKTYKI ZWIĄZANE Z REGIONALNYMI MECHANIZMAMI WYRÓWNAWCZYMI 12/22/2014 LPFM: ENTER COURSE NAME 20

21 Fiskalny mechanizm wyrównawczy Australia Kanada Niemcy Szwajcaria Stan prawny Prawo federalne Konstytucja Konstytucja Konstytucja Paternalistyczny czy solidarnościowy Określanie całej puli środków Paternalistyczny (pionowy) Paternalistyczny (pionowy) Solidarnościowy (poziomy) Mieszany Ad hoc Wzór Wzór Ad hoc Alokacja Wzór Wzór Wzór Wzór Wyrównywanie potencjału dochodowego Tak, reprezentat. system podatkowy Tak, reprezentat. system podatkowy Tak, rzeczywiste dochody Tak, główne bazy podatkowe Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 21

22 Fiskalny mechanizm wyrównawczy Wyrównanie potrzeb wydatkowych Stopień złożoności mechanizmu Australia Kanada Niemcy Szwajcaria Tak Nie Nie (tylko wielkość i gęstość zaludnienia) Poniekąd Wysoki Niski Niski Średni Zgoda polityczna Nie? Tak (?) Tak (?) Tak Kto rekomenduje Niezależny podmiot Komisja międzyrządowa Pakt solidarności część II Rząd federalny Klauzula zachodzącego słońca Nie Tak (5 lat) Nie Nie Rozwiazywanie sporów Sąd Najwyższy Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Sąd Najwyższy Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 22

23 PRAKTYKI ZWIĄZANE Z LOKALNYMI MECHANIZMAMI WYRÓWNAWCZYMI Anwar Shah, Bank Światowy

24 Lokalne mechanizmy wyrównawcze w krajach skandynawskich: streszczenie Dania Finlandia Norwegia Szwecja Wyrównywanie potencjału dochodowego Mieszany mechanizm centralny typu janosikowego z 85% stawką podatku gdy potencjał dochodowy per capita>115%. Stawki dotacji to: 85% gdy potencjał dochodowy per capita<90%, w przeciwnym razie 45% Solidarnościowy mechanizm reprezentatywnego systemu podatkowego z 37% stawką podatku dla potencjału dochodowego powyżej średniej krajowej; stawka dotacji to 100% gdy potencjał dochodowy per capita<92% Mechanizm w typie janosikowego obejmujący główne podatki, ze stawką podatkową na poziomie 60% dla potencjału dochodowego powyżej średniej. Stawka dotacji to 95% gdy potencjał dochodowy per capita<90%, w przeciwnym razie 60% Podobnie jak w Danii, lecz stawka dotacji wynosi 95% gdy potencjał dochodowy per capita<115% Wyrównywanie potrzeb wydatkowych Mechanizm solidarnościowy Centralny mechanizm wyrównywania kosztów w opiece zdrowotnej, zabezpieczeniu społecznym i oświacie, a także różnic kosztów na linii wiejskie/miejskie przewyższających 65% średniej krajowej. Mechanizm solidarnościowy plus specjalne subwencje rządu centralnego dla mniejszych JST, obszarów na północy kraju, oraz szybko rozwijających się JST Mechanizm solidarnościowy wyrównywania kosztów dla 9 kategorii usług 24

25 Wnioski z doświadczeń krajów skandynawskich w obszarze fiskalnych transferów wyrównawczych Dobrze funkcjonujące JST z silnym mandatem. Jednorodne społeczności o wysokim poziomie altruizmu, widocznym w strukturze subwencji/dotacji. Wysokie opłaty z tytułu janosikowego nie zahamowały rozwoju, gdyż altruizm w połączeniu z zaangażowaniem politycznym na rzecz rozwoju lokalnej gospodarki osłabia obawy o lokalne dochody. Pożądane cechy: odrębne mechanizmy wyrównawcze i standardy dla różnych JST. Łączna pula środków i alokacja obliczane przy pomocy wzoru. Mechanizmy solidarnościowe do wyrównywania kosztów (Norwegia, Dania, Szwecja) i dochodów (jedynie Finlandia). Finlandia ignoruje odchylenia kosztowe do poziomu 65% powyżej średniej. Fińska stawka podatkowa. Mniej pożądane cechy: stosowanie regresji do wyznaczenia kosztów standaryzowanych. Wysoka krańcowa stopa podatkowa dla zamożniejszych JST w Danii i Szwecji. Brak zachęt do poprawy konkurencyjności i innowacyjności, a także rozliczania władz przez obywateli w oparciu o wyniki. Zachęty do nieefektywności i unikania połączeń, współpracy. Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 25

26 Fiskalne transfery wyrównawcze: wnioski z międzynarodowych doświadczeń Wzór wyrównawczy powinien określać zarówno pulę, jak i alokację środków. Wyrównywanie potencjału dochodowego według jasno określonego standardu jest pożądane i w większości krajów wykonalne. Systemy o charakterze solidarnościowym częściej zapewniając właściwą równowagę. Mechanizmy paternalistyczne i podatek janosikowy są pozbawione wewnętrznej dyscypliny mogą prowadzić do nadmiernej lub niewystarczającej redystrybucji. Wyrównywanie potrzeb wydatkowych jest znacznie bardziej złożone i kontrowersyjne. W tym przypadku zamiast sprawiedliwości co do joty lepiej sprawdza się sprawiedliwość w przybliżeniu. Sektorowe transfery rządowe oparte o potrzeby (bez warunków po stronie wydatkowania środków) są obiecującą alternatywą dla kompensowania potrzeb wydatkowych prostszą, a jednocześnie dość sprawiedliwą. Przy pewnych drobnych modyfikacjach mogą też zachęcać do konkurencyjności i innowacyjności w świadczeniu usług, a także do rozliczania władz z jakości realizowanych usług. 26

27 .. wnioski z międzynarodowych doświadczeń Transfery wyrównawcze nie powinny być rozpatrywane w oderwaniu od szerszego systemu fiskalnego, zwłaszcza transferów warunkowych W przypadku lokalnych mechanizmów wyrównawczych nie obowiązuje reguła jeden rozmiar dla wszystkich Ważne jest, aby uzyskać zgodę społeczną co do standardu wyrównawczego Konieczna jest klauzula zachodzącego słońca i przepisy dotyczące przeglądu i przedłużenia działania mechanizmu Rozwiązania instytucjonalne w zakresie naliczania subwencji/dotacji i okresowych przeglądów funkcjonowania mechanizmów wyrównawczych wymagają starannego namysłu, gdyż niezależne komisje zazwyczaj stosują akademicki rygor i z reguły rekomendują rozwiązania bardziej skomplikowane i mało przejrzyste Praktyki związane z międzyrządowymi transferami fiskalnymi 27

Subwencje wyrównawcze w Europie: wyrównywanie pionowe i poziome

Subwencje wyrównawcze w Europie: wyrównywanie pionowe i poziome Subwencje wyrównawcze w Europie: wyrównywanie pionowe i poziome Paweł Swianiewicz Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytet Warszawski Systemy subwencji w

Bardziej szczegółowo

System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii. Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul

System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii. Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul System wyrównania finansowego na szczeblu samorządowym w Danii Warszawa 11 grudnia 2014 r. Thorkil Juul Nasz pierwszy program wyrównawczy Samorządy lokalne w Danii Reforma administracyjna z 2007 roku doprowadziła

Bardziej szczegółowo

Wyrównywanie fiskalne: Szwajcarski sposób, federalny, kantonalny, lokalny

Wyrównywanie fiskalne: Szwajcarski sposób, federalny, kantonalny, lokalny Wyrównywanie fiskalne: Szwajcarski sposób, federalny, kantonalny, lokalny Bernard Dafflon 1. Wyrównywanie fiskalne: długi, oparty na partycypacji i demokratyczny proces 2. Treści Polityki wyrównywania

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI FINANSE SAMORZĄDOWE 1990 2015:

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Cele i instrumenty polityki regionalnej Główny cel polityki regionalnej redukcja zróżnicowania dochodu per capita pomiędzy

Bardziej szczegółowo

pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business

pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business pod redakcją Jadwigi Sucheckiej ABC a Wolters Kluwer business Warszawa 2011 Wykaz skrótów 11 Wprowadzenie 13 Rozdział 1. Transformacja współczesnych systemów zdrowotnych w wybranych krajach 23 1. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna państwa

Polityka fiskalna państwa Polityka fiskalna państwa Ekonomia - Wykład 10 WNE UW Jerzy Wilkin Finanse publiczne i polityka fiskalna główne składniki i funkcje Sektor publiczny, jego składniki, znaczenie i źródła finansowania. Finanse

Bardziej szczegółowo

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju

Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Oszczędności długoterminowe z perspektywy rynku kapitałowego a wzrost gospodarczy kraju Paweł Borys Polski Fundusz Rozwoju Forum Funduszy Inwestycyjnych, Warszawa, 16.06.2016 Model wzrostu Polski oparty

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015

Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015 Zestawienie zagadnień egzaminacyjnych z prawa finansowego - III rok, prawo stacjonarne, rok akademicki 2014/2015 I. 1. Pojęcie prawa finansowego i finansów publicznych. 2. Finanse publiczne a finanse prywatne.

Bardziej szczegółowo

Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak

Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak Opracowanie Zespół w składzie: Dr Jacek Sierak Dr Michał Bitner Dr Andrzej Gałązka Dr Remigiusz Górniak Analiza wykorzystania środków unijnych przez podmioty sektora publicznego w latach 2007-2011 Oszacowanie

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

Rola państwa w gospodarce

Rola państwa w gospodarce Rola państwa w gospodarce Wykład 7 WNE UW Jerzy Wilkin Pojęcie państwa w ekonomii Państwo jako podmiot gospodarczy; Państwo i rynek jako komplementarne i substytucyjne regulatory gospodarki; Państwo minimalne,

Bardziej szczegółowo

Rola i funkcje państwa w gospodarce

Rola i funkcje państwa w gospodarce Rola i funkcje państwa w gospodarce PAŃSTWO to : zrożnicowana wewnętrznie, złożona i wieloszczeblowa struktura administracyjna społeczeństwazamieszkującego określone terytorium i dysponującego władzą wykonawczą,

Bardziej szczegółowo

Wykład IIIa Źródła dochodów samorządu powiatowego

Wykład IIIa Źródła dochodów samorządu powiatowego Podstawy prawne finansów lokalnych Wykład IIIa Źródła dochodów samorządu powiatowego Dr Izabella Ewa Cech Materiały wewnętrzne PWSZ Głogów Wstęp - zakres wykładu -Źródła dochodów w powiecie zgodnie z ustawami

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/21/2008 Warszawa, dnia 10 października 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta Wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt

Bardziej szczegółowo

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA

OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA OPIEKA DŁUGOTERMINOWA PERSPEKTYWA EUROPEJSKA Pomoc Osobom Niesamodzielnym Prezentacja Projektu Ustawy Senat RP, Komisja Rodziny i Polityki Społecznej, 14 maja 2013 Zofia Czepulis-Rutkowska Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej

Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej Aleksander Gabryś, Manager, Ernst & Young Słupsk, 21 stycznia 2013 roku Agenda 1 2 Skala inwestycji w

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych. Panel II zmiany w zakresie dotacji

Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych. Panel II zmiany w zakresie dotacji Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych Panel II zmiany w zakresie dotacji Zmiany w zakresie: I. Dotacja na zapewnienie uczniom szkół podstawowych i uczniom klas dotychczasowych gimnazjów bezpłatnego dostępu

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić?

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Szkolenie Urzędu Patentowego. Zarządzanie innowacją Warszawa, 12.10.2015 Marzenna Anna Weresa Instytut Gospodarki Światowej Kolegium

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

EduMod: Strukturalny model symulacyjno prognostyczny polskiej gospodarki uwzględniający zjawiska związane z kapitałem ludzkim.

EduMod: Strukturalny model symulacyjno prognostyczny polskiej gospodarki uwzględniający zjawiska związane z kapitałem ludzkim. EduMod: Strukturalny model symulacyjno prognostyczny polskiej gospodarki uwzględniający zjawiska związane z kapitałem ludzkim Zarys projektu Cel projektu Symulacje ekonomicznych skutków polityki edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian

Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian Finanse małych miast: stan obecny, zagrożenia i propozycje zmian Dochody samorządów reguluje ustawa o dochodach JST z 2003 r. Na jej podstawie budżety samorządów gminnych składają się z: - dotacji rządowych

Bardziej szczegółowo

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM

Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM Prof. Dr. Peter Dehne PRZEMIANY DEMOGRAFICZNE I ROZWÓJ PRZESTRZENNY W POLSKO- NIEMIECKIM REGIONIE PRZYGRANICZNYM VI Konferencja Transgraniczna Nasze pogranicze. Między wizją a praktyką zbiór rekomendacji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Art. 1

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Art. 1 Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego Art. 1 W ustawie z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN Dane statystyczne Wzrost natężenia migracji Zmiana kontekstu migracji Rozwój komunikacji: internet, skype Nowoczesny transport Koniec zimnej wojny Globalizacja Wybuch nacjonalizmów Wydarzenia polityczne

Bardziej szczegółowo

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Joanna Felczak, Justyna Gać, Benedykt Opałka, Sylwia Timoszuk, Szkoła

Bardziej szczegółowo

Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania

Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania Typologie porządków emerytalnych. Ocena stosowanych kryteriów grupowania Filip Chybalski Katedra Zarządzania Politechnika Łódzka Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

Pojęcie finansów (w ogólności) Funkcje NBP jako banku centralnego. Warunki utworzenia i funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych.

Pojęcie finansów (w ogólności) Funkcje NBP jako banku centralnego. Warunki utworzenia i funkcjonowania podatkowych grup kapitałowych. Jednostka budżetowa jako forma organizacyjno-prawna sektora finansów publicznych (tworzenie, gospodarka finansowa, przykłady zastosowania). Ograniczony i nieograniczony obowiązek podatkowy w PDOP. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE

PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE PRAWO FINANSOWE ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE ROK AKADEMICKI 2014/2015 I. PRAWO FINANSÓW PUBLICZNYCH 1. Źródła prawa finansów publicznych. 2. Pojęcie finansów (w ogólności). 3. Pojęcie finansów publicznych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia. Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Narodowy Rachunek Zdrowia za 2011 rok WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010

Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010 Wykaz pytań do egzaminu z prawa finansowego na rok akademicki 2009/2010 Regulacja prawna finansów publicznych 1. Proszę określić zakres sektora finansów publicznych i podmioty tego sektora. 2. Proszę przedstawić

Bardziej szczegółowo

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD Poniżej przedstawiamy opracowanie porównawcze, przygotowane na podstawie najnowszych międzynarodowych danych statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Stabilizująca reguła wydatkowa dla Polski. Warszawa, 26 czerwca 2013

Stabilizująca reguła wydatkowa dla Polski. Warszawa, 26 czerwca 2013 Stabilizująca reguła wydatkowa dla Polski Warszawa, 26 czerwca 2013 Cel projektowanej reguły analiza dotychczasowego funkcjonowania reguł fiskalnych w Polsce wskazuje na potrzebę zmian wady dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Plan Kartkówka Praca pisemna wszystko, co chcielibyście wiedzieć Jak pisać? Jak pokazywać dane? Zadania do rozwiązania w grupach Praca

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna

Makroekonomia Blok III. Budżet państwa Polityka fiskalna Makroekonomia Blok III Budżet państwa Polityka fiskalna Budżet a rola państwa w gospodarce Neoklasycy contra Keynesiści Efektywność rynku i efektywność sfery publicznej O co ten hałas? Czyli jaki jest

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS EKONOMIA TOM 1 WYD.2 Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS Przedmowa CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA Rozdział 1. Podstawy ekonomii 1.1. Wprowadzenie Niedobór i efektywność: bliźniacze tematy ekonomii

Bardziej szczegółowo

Percepcja wirtualnych interakcji z ludźmi i miejscami

Percepcja wirtualnych interakcji z ludźmi i miejscami Percepcja wirtualnych interakcji z ludźmi i miejscami Globalne badanie GfK Luty 2016 1 Globalne badanie GfK: Percepcja wirtualnych interakcji z ludźmi i miejscami 1 Metodologia 2 Wyniki globalne 3 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. UWAGI OGÓLNE Niniejsze opracowanie zawiera informacje o dochodach, wydatkach i wynikach budżetów jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. przygotowane na podstawie sprawozdań

Bardziej szczegółowo

- część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin w wysokości tys. zł,

- część wyrównawcza subwencji ogólnej dla gmin w wysokości tys. zł, RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW ST3/4820/1/08 Warszawa, dnia 12 lutego 2008 r. Wójt Gminy Burmistrz Miasta i Gminy Burmistrz Miasta Prezydent Miasta wszyscy Zgodnie z art. 33 ust.1 pkt 2 ustawy

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: podstawy prawne finansów lokalnych wykład IV

Przedmiot: podstawy prawne finansów lokalnych wykład IV Subwencje i dotacje j.s.t. Przedmiot: podstawy prawne finansów lokalnych wykład IV Dr Izabella Ewa Cech Materiały wewnętrzne PWSZ Głogów rok akademicki 2012/2013 Wstęp - zakres wykładu -Subwencja ogólna

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

Finansowanie oświaty w Polsce. - diagnoza, dylematy, możliwości

Finansowanie oświaty w Polsce. - diagnoza, dylematy, możliwości Finansowanie oświaty w Polsce - diagnoza, dylematy, możliwości SPIS TREŚCI Podstawowe problemy i rekomendacje 17 Podział kompetencji oraz instrumenty finansowania oświaty 19 Standardy oświatowe 22 Bon

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 69--69; 68-7-0 UL. ŻURAWIA A, SKR. PT. INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 69-6-9, 6-76- 00-0 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA ST4/4820/70/08. Zarząd Województwa. Wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA ST4/4820/70/08. Zarząd Województwa. Wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW Warszawa, dnia 12 lutego 2008 roku ST4/4820/70/08 Zarząd Województwa Wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek

Bardziej szczegółowo

PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE

PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE PRAWO FINANSOWE - ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE STUDIA ZAOCZNE I. POJĘCIA PODSTAWOWE FINANSÓW PUBLICZNYCH 1. Pojęcie finansów (w ogólności). 2. Pojęcie finansów publicznych w ujęciu normatywnym. 3. Deficyt

Bardziej szczegółowo

Ile kosztuje janosikowe

Ile kosztuje janosikowe Ile kosztuje janosikowe Definicja System wyrównania dochodów samorządów dotyczy ich dochodów podatkowych (PIT, CIT, na poziomie gminnym dodatkowo opłaty i podatki lokalne, np. od nieruchomości). Istnieją

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

- o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Druk nr 230 Warszawa, 15 lutego 2012 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Komisja Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej STR-020-2-2012 Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE

CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE 2.2.1. CHARAKTERYSTYKA OPISOWA PROJEKTU BUDŻETU MIASTA SŁUPSKA - INFORMACJE OGÓLNE I. REGULACJE PRAWNE Tryb prac nad budżetem jednostki samorządu terytorialnego reguluje ustawa o finansach publicznych

Bardziej szczegółowo

WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH W 2012 R.

WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH W 2012 R. Dochody bieżące Dział Rozdział Źródło dochodów Plan 1 2 3 4 5 6 7 010 020 ZAŁĄCZNIK NR 1 WYKONANIE DOCHODÓW BUDŻETOWYCH W 2012 R. Rolnictwo i łowiectwo 989 299,00 989 297,85 100,0% 01095 Pozostała działalność

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA

SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA SYSTEMY OCHRONY ZDROWIA Doc. dr Alicja Sobczak Podyplomowe Studia Menadżerskie Zarządzanie w podmiotach leczniczych w dobie przekształceń własnościowych Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze

Bardziej szczegółowo

Wyrównywanie w Kanadzie Robin Boadway Uniwersytet Królowej, Kanada

Wyrównywanie w Kanadzie Robin Boadway Uniwersytet Królowej, Kanada Wyrównywanie w Kanadzie Robin Boadway Uniwersytet Królowej, Kanada Przygotowane na Międzynarodowe Warsztaty Transfery wyrównawcze w samorządach terytorialnych rozwiązania międzynarodowe. Wnioski dla Polski

Bardziej szczegółowo

Wyzwania strategiczne, instytucjonalne i finansowe

Wyzwania strategiczne, instytucjonalne i finansowe Jak przygotować się do roku 2020? Wyzwania strategiczne, instytucjonalne i finansowe Dr Piotr Żuber VII Konferencja Krakowska Polska jako europejskie laboratorium polityki rozwoju Polska w perspektywie

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

MINISTER FINANSÓW Warszawa,

MINISTER FINANSÓW Warszawa, MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-10-11 ST4-4820/712/2006 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu Wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-03-14

MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-03-14 MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2006-03-14 ST4-4820/164/2006 Zarząd Województwa Wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Dział Rozdział Paragraf Treść Kwota 010 Rolnictwo i łowiectwo , Transport i łączność , Działalność usługowa 1 500,00

Dział Rozdział Paragraf Treść Kwota 010 Rolnictwo i łowiectwo , Transport i łączność , Działalność usługowa 1 500,00 Urząd Miasta i Gminy 010 Rolnictwo i łowiectwo 3 015 424,84 01041 Program rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 3 012 424,84 6298 Środki na dofinansowanie własnych inwestycji gmin (związków gmin), powiatów

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

DYLEMATY WOKÓŁ ZAPEWNIANIA ŚRODKÓW NA FINANSOWANIE INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ

DYLEMATY WOKÓŁ ZAPEWNIANIA ŚRODKÓW NA FINANSOWANIE INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ DYLEMATY WOKÓŁ ZAPEWNIANIA ŚRODKÓW NA FINANSOWANIE INFRASTRUKTURY TRANSPORTOWEJ Monika Bak, Uniwersytet Gdański II Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23-25 maja 2012 r. Struktura prezentacji: Czy państwo

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Algorytm podziału subwencji oświatowej. Waga wiejska. Joanna Siwińska-Gorzelak Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Ekonomicznych

Algorytm podziału subwencji oświatowej. Waga wiejska. Joanna Siwińska-Gorzelak Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Ekonomicznych Algorytm podziału subwencji oświatowej. Waga wiejska Joanna Siwińska-Gorzelak Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Ekonomicznych J. Herczyńki, J. Siwińka-Gorzelak, Administracyjna waga wiejska w algorytmie

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa. Podatki część ogólna. Podatki dochodowe XIII Wykaz skrótów Wykaz podstawowej literatury Przedmowa XI XIII XV Podatki część ogólna Tabl. 1. Definicja podatku 3 Tabl. 2. Elementy podatku 4 Tabl. 3. Rodzaje podatów 5 Tabl. 4. Regulacja Ordynacji podatkowej

Bardziej szczegółowo

Dochody budżetu Gminy Ostrowice w 2014 r.

Dochody budżetu Gminy Ostrowice w 2014 r. Dział Rozdział* Źródła dochodów Dochody budżetu Gminy Ostrowice w 2014 r. Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Ostrowice w złotych Plan z tego: na 2014 r. Dochody Dochody bieżące majątkowe 1 2 3 4 5 6

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa ocena obciążeń górnictwa płatnościami publicznoprawnymi i cywilnoprawnymi Założenia do analizy

Kompleksowa ocena obciążeń górnictwa płatnościami publicznoprawnymi i cywilnoprawnymi Założenia do analizy Kompleksowa ocena obciążeń górnictwa płatnościami publicznoprawnymi i cywilnoprawnymi Założenia do analizy Dr Robert Uberman Współpraca: Prof. Ryszard Uberman Źródła specjalnego opodatkowania lub objęcia

Bardziej szczegółowo

3.1. Subwencje i dotacje do jednostek samorządu terytorialnego

3.1. Subwencje i dotacje do jednostek samorządu terytorialnego 3. Grupy wydatków 3.1. Subwencje i dotacje do jednostek samorządu terytorialnego 3.1.1. Subwencje ogólne dla jednostek samorządu terytorialnego Planowana na 2016 r. subwencja ogólna dla jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych 1 Konsument jako podmiot strategii: Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki Sprawne Państwo Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020 Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dane: dochody wydatki majątkowe wynik rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Dochody ogółem Dochody ogółem UE Dochody

Bardziej szczegółowo

Objaśnienie przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Pajęczno na lata

Objaśnienie przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Pajęczno na lata Załącznik Nr 3 do uchwały Nr 54/VII/15 Rady Miejskiej w Pajęcznie z dnia 24 czerwca 2015 r. Objaśnienie przyjętych wartości w Wieloletniej Prognozie Finansowej Gminy Pajęczno na lata 2015-2021 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

I INWESTYCJ I JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNE GO A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄD ÓW

I INWESTYCJ I JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNE GO A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄD ÓW NAJWYŻSZA IZBA KONTORLI KIERUNK I INWESTYCJ I JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNE GO A SYTUACJA FINANSOWA SAMORZĄD ÓW Prezes Najwyższej Izby Kontroli Toruń, 8 marca 2016 r. PYTANIA Jak sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Instytucje gospodarki rynkowej. Polityka a ekonomia. Dobra publiczne i wybór publiczny Blok 9

Instytucje gospodarki rynkowej. Polityka a ekonomia. Dobra publiczne i wybór publiczny Blok 9 Instytucje gospodarki rynkowej Polityka a ekonomia. Dobra publiczne i wybór publiczny Blok 9 Dobra prywatne a dobra publiczne DOBRA PRYWATNE Konsumpcja o charakterze rywalizacyjnym Możliwość wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Dochody transferowe JST

Dochody transferowe JST Dochody transferowe JST Dochodami transferowymi są: - Subwencje ogólne - Dotacje celowe Subwencje: Transfer środków pieniężnych przekazywanych z budżetu państwa w celu zwiększenia zasobów finansowych JST

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13 Spis treści Wykaz skrótów...................................................... 11 Wstęp............................................................. 13 ROZDZIAŁ I. Teoretycznoprawne zagadnienia stosunków

Bardziej szczegółowo