STRATEGIA ROZWOJU OLSZTYNA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "STRATEGIA ROZWOJU OLSZTYNA"

Transkrypt

1 STRATEGIA ROZWOJU OLSZTYNA (projekt do konsultacji) Olsztyn, wrzesień 2013 r.

2 SPIS TREŚCI: Proces aktualizacji Strategii Wizja rozwoju miasta do 2020 roku Procesy zewnętrzne istotne dla rozwoju Olsztyna Polityki UE i polityki krajowe Olsztyn wśród ośrodków miejskich Europy Wzrost znaczenia polityki miejskiej w skali Unii Europejskiej Olsztyn w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego Regiony, miasta, obszary wiejskie Strategia rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego do roku Olsztyn jako obszar strategicznej interwencji Znaczenie Olsztyna dla rozwoju inteligentnych specjalizacji Warmii i Mazur Diagnoza syntetyczna potencjału wewnętrznego Olsztyna Wyjątkowe walory środowiska przyrodniczego wpływają na wysoką ocenę jakości życia w mieście i ogólną atrakcyjność turystyczną Potencjał gospodarczy Olsztyna a także akademicki i naukowy oraz rozwinięte funkcje wypoczynkowe budują regionalne znaczenie miasta Problemy komunikacyjne i słabość funkcji medycznych są barierami w budowie funkcji metropolitalnych Analiza SWOT Cele strategii Struktura celów strategicznych Struktura celów operacyjnych Kierunki działań w celach operacyjnych Cel operacyjny A1. Umacnianie międzynarodowej pozycji Olsztyna jako miejsca styku kultur Wschodu i Zachodu Cel operacyjny A2. Budowanie tożsamości miasta Cel operacyjny A3. Wzrost współpracy opartej na zaufaniu Cel operacyjny B1. Wysokiej jakości edukacja przedsiębiorczości Cel operacyjny B2. Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości Cel operacyjny B3. Skuteczna promocja gospodarcza Cel operacyjny C1. Olsztyn przyjazne środowisku centrum innowacyjności i nowoczesnych technologii 51 Cel operacyjny C2. Przekształcanie Olsztyna w wyspecjalizowany ośrodek biznesowych usług zewnętrznych Strona 2

3 Cel operacyjny C3. Olsztyn Centrum inteligentnych specjalizacji Warmii i Mazur Cel operacyjny D1. Regionalne centrum komunikacyjne Cel operacyjny D2. Wzrost dostępności usług publicznych o znaczeniu regionalnym i międzynarodowym Cel operacyjny D3. Budowa silnej pozycji Olsztyna w sieciach współpracy Cel operacyjny D4. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i wysokiej jakości środowiska przyrodniczego Monitoring Strategii Założenia realizacji Strategii Strategia Olsztyna a Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko-mazurskiego do roku Literatura Strona 3

4 PROCES AKTUALIZACJI STRATEGII Zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne (kryzys gospodarczy) oraz nowy okres programowania polityk Unii Europejskiej wpłynęły na zmiany dokumentów strategicznych na wszystkich szczeblach administracji publicznej. Również władze Olsztyna przystąpiły do aktualizacji Strategii sięgającej swoim horyzontem roku Podstawą do rozpoczęcia prac nad Strategią było powołanie zarządzeniem Prezydenta Miasta Zespołu Strategicznego w składzie: Piotr Grzymowicz Prezydent Olsztyna; Halina Zaborowska-Boruch Wiceprezydent Olsztyna Koordynator Zespołu; Prof. Janusz Heller Wydział Nauk Ekonomicznych UWM; Prof. Mirosław Gornowicz Wydział Nauk Ekonomicznych UWM; Prof. Mariusz Piskuła Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN; Prof. Stanisław Achremczyk Ośrodek Badań Naukowych; Małgorzata Zyskowska Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP; Piotr Gadomski Miejska Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna; Jerzy Siwkiewicz Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna; Piotr Sułkowski Filharmonia Warmińsko-Mazurska; Mirosław Pampuch Starosta Olsztyński; Maria Sokoll Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej; Jan Tandyrak Przewodniczący Rady Miasta Olsztyna oraz czterech grup tematycznych, w skład których weszli: grupa tematyczna Społeczeństwo: Bogusław Żmijewski (lider grupy), Monika Michniewicz, Magdalena Górecka, Bartosz Kamiński, Hanna Pałach, Bartłomiej Biedziuk, Monika Falej, Wojciech Szalkiewicz, Jarosław Szunejko, Krzysztof Kacprzycki; grupa tematyczna Korzyści miejsca. Zasoby środowiska: Magdalena Rafalska (lider grupy), Anna Juszczyszyn, Beata Korzeniowska, Ewa Gadomska, Adam Sawicki, Małgorzata Tarnowska, Marian Stawarczyk, Justyna Grudnowska, Łukasz Łukaszewski; grupa tematyczna Gospodarka. Rynek pracy. Finanse: Krzysztof Śmieciński (lider grupy), Anna Andrejuk, Konrad Nowak, Adam Sierzputowski, Marcin Bogdański, Ewa Czarnecka, Lucyna Kurowska, Marian Zdunek, Robert Szewczyk, Krzysztof Kacprzycki; grupa tematyczna Nauka. Kultura. Technika: Aneta Szpaderska (lider grupy), Marek Ciesielski, Gabriela Konarzewska, Alicja Kołakowska, Waldemar Klocek, Aleksander Kuberski, Tomasz Jeliński, Konrad Lenkiewicz, Krystyna Flis. Grupy tematyczne pracowały na warsztatach strategicznych, które były prowadzone i moderowane przez pana Marka Jefremienko (Municypalne Usługi Doradcze). Strona 4

5 Całość procesu aktualizacji Strategii koordynował referat ds. Strategii w Wydziale Rozwoju Miasta Urzędu Miasta Olsztyna w składzie: Justyna Sarna-Pezowicz, Magdalena Bukowiecka, Anna Szlubowska, Renata Domżalska. Proces przygotowania Strategii wspierali również eksperci zewnętrzni: dr hab. Wojciech Dziemianowicz, prof. Uniwersytetu Warszawskiego ekspert kluczowy, koordynował i wspierał prace nad całym procesem, wraz z zespołem Geoprofit: Janem Charkiewiczem, Anną Dąbrowską, Karoliną Olszowiec i Kamilem Przyborowskim przygotował Diagnozę strategiczną, prof. dr hab. Jacek Szlachta (Szkoła Główna Handlowa) ekspert tematyczny, który opracował zagadnienie uwarunkowań zewnętrznych Strategii, dr Marek Ziółkowski (Szkoła Główna Handlowa) ekspert tematyczny, którego zadaniem było opracowanie założeń monitoringu i realizacji Strategii. W trakcie prac nad aktualizacją Strategii opracowano szereg dokumentów, które stały się podstawą prac grup tematycznych. Prace nad Strategią toczyły się z uwzględnieniem następujących zasad: 1. Zasada koncentracji na realnych siłach Olsztyna. Strategia powinna zmierzać do wszechstronnego wykorzystania unikalnych zasobów lokalnych, w szczególności historycznych, przyrodniczych, a także kapitału ludzkiego oraz cennych odmienności i ich cech charakterystycznych. Dlatego zawartość celów strategicznych to przede wszystkim pomysły na wykorzystanie atutów lokalnych, na które zarówno Urząd Miasta, jak i sami mieszkańcy mają największy wpływ. 2. Zasada koncentracji na zagadnieniach najistotniejszych dla przyszłości. Przyjęto, że każdy potencjalny cel strategiczny powinien być rozpatrywany w kontekście jego doniosłości dla przyszłości Miasta. Oznacza to, że dokonano selekcji celów najważniejszych. 3. Zasada koncentracji tematycznej. Ta zasada wychodzi naprzeciw tendencjom obserwowanym w całej Unii Europejskiej. Wiele dotychczasowych dokumentów miało liczne cele, które dawały poczucie iluzorycznego bezpieczeństwa, iż w ramach Strategii zostanie zrealizowane wszystko. Strategia rozwoju Olsztyna na najbliższe lata będzie koncentrowała się na niewielu, ale najważniejszych zagadnieniach. Strona 5

6 1. WIZJA ROZWOJU MIASTA DO 2020 ROKU Wizja Miasta w 2020 r. określa stan docelowy już za 7 lat! To z jednej strony wystarczający czas do zrealizowania ważnych inwestycji, podjęcia wielu inicjatyw. Z drugiej strony okres siedmiu lat jest krótkim epizodem w procesie budowania kapitału społecznego Olsztyna, czy też tworzeniu tożsamości Miasta. Oznacza to, że warto myśleć o Olsztynie w niedalekiej przyszłości mając na uwadze obecne problemy i bariery rozwojowe, licząc na wykorzystanie wszystkich potencjałów Miasta. Warto myśleć też odważnie, zakładając czasem idealistycznie że zewnętrzne uwarunkowania będą przede wszystkim sprzyjały rozwojowi Miasta. Wizja rozwoju Olsztyna w 2020 r. brzmi zatem: Olsztyn nowoczesna aglomeracja z dobrze rozwiniętymi funkcjami metropolitalnymi, tworzona przez unikatowe środowisko przyrodnicze, wyjątkową jakość życia i konkurencyjne warunki prowadzenia biznesu. Powyższe zdanie, jak każda wizja, wymaga rozwinięcia. Każdy z elementów wizji ma bowiem szerokie znaczenie: nowoczesna aglomeracja prognozy ludnościowe są dla Olsztyna korzystne, choć oczekiwany przyrost liczby mieszkańców nie jest znaczący (według prognoz GUS w 2020 r. Olsztyn może liczyć ok. 180 tys. mieszkańców). Zatem w dużym stopniu należy oczekiwać zmian jakościowych, które powinny przebiegać w kierunku unowocześnienia Miasta, stworzenia przyjaznych i bezpiecznych przestrzeni publicznych otwartych dla mieszkańców i turystów. Nowoczesność oznacza też innowacyjność oraz sieciowy charakter współpracy zarówno biznesowej, jak i społecznej. Olsztyn powinien dawać przykład włączania różnych grup społecznych w rozwiązywanie problemów, ale także budowanie tożsamości Miasta; rozwinięte funkcje metropolitalne Olsztyn powinien mieć w dłuższej perspektywie czasowej aspiracje metropolitalne. Na razie w tak krótkim czasie należy oczekiwać wzmacniania funkcji metropolitalnych, czyli realizacji etapu, który przybliży Miasto do stania się metropolią. Jednak to, jaką Olsztyn będzie metropolią, zależy od działań podejmowanych dziś i w niedalekiej przyszłości. Funkcje metropolitalne Olsztyna, to w skrócie, jego bogate relacje z otoczeniem krajowym i przede wszystkim międzynarodowym. Miasto musi być dostępne Wizja rozwoju opisuje stan Miasta do jakiego dążymy w czasie realizacji Strategii. Powinna być i odważna i realistyczna, bazować na doświadczeniu i mówić o aspiracjach. Nowoczesna aglomeracja to duże wyzwanie, ponieważ oznacza położenie nacisku na innowacyjność, jakość życia i współpracę. Funkcje metropolitalne będą stanowiły o sile i znaczeniu Olsztyna nie tylko w województwie, ale również w Polsce. Z czasem pozwolą miastu stać się nowoczesną małą metropolią. Rozwijającą się w sposób zrównoważony. komunikacyjnie, a jednocześnie oferować olsztyniakom i mieszkańcom całego województwa wyjątkową i opartą na współpracy zagranicznej ofertę usług publicznych, Strona 6

7 ofertę edukacyjną i kulturalną. Podstawę do ożywionych kontaktów międzynarodowych powinny tworzyć istniejące walory przyrodnicze, historycznie ukształtowana struktura ludnościowa oraz obecne położenie w pobliżu Obwodu Kaliningradzkiego. Funkcje metropolitalne winny być rozwijane w oparciu o bogate środowisko przyrodnicze Olsztyna; unikatowe środowisko przyrodnicze niewiele miast o podobnej wielkości w Polsce i Europie może poszczycić się takimi warunkami przyrodniczymi, jakie oferuje Olsztyn. Środowisko przyrodnicze jest z jednej strony zasobem, z drugiej zaś podlega silnej presji turystów, inwestorów, a także mieszkańców. Dlatego wizja zakłada inteligentny balans między potrzebami chwili, a chęcią dbania o warunki życia przyszłych pokoleń; Środowisko przyrodnicze wymaga inteligentnych rozwiązań, które pozwolą zmaksymalizować korzyści i zminimalizować niekorzystny wpływ człowieka. wyjątkowa jakość życia w dużym stopniu bazuje na środowisku przyrodniczym, ale również zakłada dobrze rozwinięte nowoczesne i innowacyjne przedsiębiorstwa dające zatrudnienie i stwarzające możliwości rozwoju. Jakość życia należy również rozumieć przez pryzmat dbania o dzieci i młodzież, w tym zorganizowaniu im opieki i edukacji na wysokim poziomie, upowszechnianiu dbałości o zdrowie i kondycje fizyczną, stwarzania możliwości realizacji ambicji w każdym wieku. Możliwości wzrostu jakości życia w Olsztynie tkwią w odkrywaniu jego bogatej historii i tworzeniu interesującej oferty kulturalnej, a także budowaniu odpowiedzialności obywateli za losy Miasta; konkurencyjne warunki prowadzenia biznesu w Olsztynie, który jest stolicą jednego z najbiedniejszych województw w Polsce, starania o przyciągnięcie kapitału inwestycyjnego muszą być często bardziej intensywne, niż w innych ośrodkach. Miasto musi wykorzystywać fakt stołeczności regionalnej, musi również tworzyć jak najlepsze warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej. Można Jakość życia staje się coraz częściej główną osią dyskusji o rozwoju. Łączy bowiem zagadnienia rynku pracy, możliwości wypoczynkowych, bezpieczeństwa z potencjałem demograficznym. Konkurencyjność to umiejętność wygrywania z innymi jednostkami o czynniki rozwojowe. Najważniejsze z nich, to: ludzie, inwestycje prywatne, turyści i zewnętrzne środki publiczne. to osiągnąć przez współpracę środowisk biznesowych, nauki, instytucji otoczenia biznesu i administracji, opartą na wspólnym zaufaniu i zrozumieniu potrzeb oraz możliwości. Strona 7

8 2. PROCESY ZEWNĘTRZNE ISTOTNE DLA ROZWOJU OLSZTYNA 2.1. POLITYKI UE I POLITYKI KRAJOWE Po wstąpieniu do Unii Europejskich Polska podlega w ścisły sposób procesom zachodzącym zarówno w skali globalnej, jak i europejskiej. Swobodna wymiana handlowa, przepływy kapitału i ludzi otworzyły wiele możliwości rozwoju społecznego i gospodarczego. Podobnie należy oceniać udział Polski w wykorzystywaniu funduszy europejskich. Współtworzenie organizmu, jakim jest UE, nakłada też większe zobowiązania na każdy kraj członkowski i uzależnia poszczególne państwa od sytuacji we wspólnocie. Dlatego tak ważne są również z punktu widzenia Polski i Olsztyna kwestie związane z kryzysem finansowym i odpowiedzią UE na to zjawisko, a także politykami UE i przełożeniem ich na polityki rozwoju realizowane w Polsce. Członkostwo Polski w UE przekłada się na liczne szanse, ale również konieczność dostosowania działań do szerszego kontekstu polityki rozwojowej. Procesy te stanowią najważniejsze elementy otoczenia zewnętrznego Olsztyna, które w istotnym stopniu wywołały konieczność aktualizacji Strategii rozwoju Miasta OLSZTYN WŚRÓD OŚRODKÓW MIEJSKICH EUROPY W ramach prac programu Unii Europejskiej ESPON (European Spatial Planning Observation Network), na terytorium 29 państw europejskich (27 członkowskich Unii Europejskiej 1 plus Norwegii i Szwajcarii) zidentyfikowano 1595 funkcjonalnych obszarów miejskich (FUA), liczących każdy powyżej 20 tysięcy mieszkańców. Na podstawie analiz wszystkie FUA podzielono na trzy grupy: europejskie metropolitalne obszary wzrostu, FUA o znaczeniu międzynarodowym/krajowym, FUA o znaczeniu lokalnym. Do pierwszej grupy zaliczono w Polsce osiem metropolii, poza Warszawą także: Gdańsk, Katowice, Kraków, Łódź, Poznań, Szczecin oraz Wrocław. Do drugiej grupy, czyli FUA o znaczeniu międzynarodowym/krajowym zaliczono jedenaście ośrodków miejskich: Białystok, Bielsko- Białą, Bydgoszcz, Częstochowę, Kielce, Lublin, Olsztyn, Opole, Rzeszów, Toruń i Zieloną Górę. Sytuacja ta pozycjonuje Olsztyn wśród 19 najważniejszych ośrodków miejskich Polski, obecnych (rejestrowanych) w międzynarodowej przestrzeni europejskiej. Punktem odniesienia dla Olsztyna w zakresie różnych analiz społeczno-ekonomicznych i przestrzennych powinna być 1 Chorwacja stała się członkiem UE 1 lipca 2013 r. Strona 8

9 grupa pozostałych dziesięciu ośrodków typu FUA o znaczeniu międzynarodowym/krajowym, w tym przede wszystkim pozostałe stolice województw Polski Wschodniej: Białystok, Kielce, Rzeszów oraz Lublin. Pozycja ośrodków z Polski jest generalnie znacznie słabsza niż miast znajdujących się w starych krajach członkowskich, jeśli oceniany jest ich potencjał społecznogospodarczy, natomiast znacznie silniejsza, jeśli jako podstawa wyróżnienia służy potencjał demograficzny. Korzystna struktura demograficzna Olsztyna i innych miast Polski ciągle wyróżnia nas pozytywnie na tle starzejącej się Europy, jednak stan ten nie musi trwać długo WZROST ZNACZENIA POLITYKI MIEJSKIEJ W SKALI UNII EUROPEJSKIEJ Istotna zmiana podstaw prawnych europejskiej polityki spójności wiąże się z wejściem w życie, od 1 grudnia 2009 roku, Traktatu Lizbońskiego, po jego ratyfikowaniu przez wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej. W artykule 3 tego traktatu określającym cele Unii zapisano, że: (Unia) wspiera spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną oraz solidarność między krajami członkowskimi. Oznacza to pojawienie się nowego traktatowego wymiaru spójności terytorialnego, który należy rozumieć poprzez (Inwestowanie w przyszłość.): Promowanie policentrycznego i zbilansowanego rozwoju w układach terytorialnych; Zachęcanie do zintegrowanego rozwoju w miejskich, wiejskich i specyficznych regionach; Terytorialną integrację przygranicznych i ponadnarodowych regionów funkcjonalnych; Zabezpieczenie globalnej konkurencyjności regionów bazującej na silnych gospodarkach lokalnych; Poprawienie dostępności dla jednostek, społeczności i przedsiębiorstw; Zarządzanie i sieciowanie ekologicznych, krajobrazowych i kulturowych zasobów regionów. Strategicznym celem w latach jest wspieranie przez europejską polityką spójności zintegrowanej polityki miejskiej, zarówno na poziomie państw i regionów, jak też poszczególnych miast Unii Europejskiej. Propozycje legislacyjne Komisji Europejskiej zawierają wspomnianą już listę nowych instrumentów zorientowanych na miasta. Ich bardziej szczegółowe rozpisanie obejmuje: Zintegrowane strategie inwestycyjne o strategicznym i całościowym podejściu. EFRR powinien wspierać zrównoważony rozwój obszarów miejskich poprzez zintegrowane strategie, ukierunkowane na Miasta i ich obszary oddziaływania, a przede wszystkim metropolie zajmują szczególne miejsce w nadchodzącej polityce rozwojowej. gospodarcze, środowiskowe, klimatyczne i społeczne wyzwania na obszarach miejskich. W poszczególnych miastach EFS powinien tworzyć synergię z EFRR związaną z: zatrudnieniem, edukacją, włączeniem społecznym i możliwościami instytucjonalnymi. Kierunkowe finansowanie zintegrowanych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. Dotyczy to zobowiązania państw członkowskich do przeznaczenia przynajmniej 5% środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, w postaci Zintegrowanych Inwestycji Strona 9

10 Terytorialnych. Zarządzanie nimi i ich wdrażanie należy powierzyć miastom. Miasta realizujące takie zintegrowane działania powinny zostać ujęte na liście dołączanej przez kraj członkowski do umów o współpracy z Komisją Europejską. Platformę rozwoju obszarów miejskich. Zakłada się identyfikację, w porozumieniu z krajami członkowskimi, listy 300 miast, dla których Komisja Europejska stworzy platformę merytoryczną, aby stymulować bardziej ukierunkowany na politykę dialog w sprawie rozwoju tych obszarów pomiędzy miastami a Komisją Europejską na szczeblu europejskim. Innowacyjne działania miejskie. Komisja Europejska proponuje, aby 0,2% alokacji środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego zostało przeznaczone na innowacyjne działania miejskie, takie jak: miejskie projekty pilotażowe, projekty demonstracyjne i powiązane z nimi badania istotne dla całej Unii Europejskiej. Mogą one dotyczyć wszystkich celów tematycznych i priorytetów inwestycyjnych. Silniejsze ukierunkowanie na rozwój obszarów miejskich na szczeblu strategicznym. Na podstawie założeń Wspólnych Ram Strategicznych umowy o współpracy z państwami członkowskimi powinny określać ustalenia, zapewniające zintegrowane podejście do funduszy przeznaczonych na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich. Także poszczególne programy operacyjne powinny określać wkład na rzecz zintegrowanego podejścia do planowania rozwoju obszarów miejskich. Tworzy to wysokiej jakości ramy merytoryczne dla polityki miejskiej prowadzonej w skali poszczególnych miast. Udoskonalone narzędzia do realizacji zintegrowanych działań. Dla miast szczególnie przydatnym instrumentem mogą być Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT), które pozwalają na zintegrowane podejście do zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, finansowanych w ramach różnych funduszy i różnych programów operacyjnych na obszarze danego terytorium (miasta). Więcej możliwości rozwiązywania problemów miejskich, objętych priorytetami inwestycyjnymi. Cztery cele tematyczne z listy jedenastu rozpisywane są na priorytety inwestycyjne specyficzne dla obszarów miejskich (promowanie strategii niskoemisyjnych dla obszarów miejskich, poprawa środowiska miejskiego, promowanie zrównoważonej mobilności miejskiej oraz promowanie włączenia społecznego poprzez wspieranie rewitalizacji zdegradowanych obszarów miejskich). Powinny one zostać uwzględnione w strategiach rozwoju poszczególnych miast. Instrumenty finansowe. W latach zakłada się zwiększenie roli instrumentów zwrotnych (kredytowych) oraz finansowych (różne techniki inżynierii finansowej, w tym partnerstwa). Powinno to mieć miejsce także w ramach wspierania rozwoju obszarów miejskich, obejmując wszystkie cele tematyczne oraz priorytety inwestycyjne, a także wszelkiego typu beneficjentów, projekty i działania. Strona 10

11 Nawiązywanie kontaktów. W ramach regulacji dotyczącej europejskiej współpracy terytorialnej zakłada się wspieranie nawiązywania kontaktów, celem przekazywania i opracowywania sprawdzonych metod działania w zakresie rozwoju obszarów miejskich OLSZTYN W KONCEPCJI PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA KRAJU 2030 Jako cel 1 KPZK 2030 określono Podwyższenie konkurencyjności głównych ośrodków miejskich Polski w przestrzeni europejskiej poprzez ich integrację funkcjonalną przy zachowaniu policentrycznej struktury systemu osadniczego sprzyjającej spójności. Wcześniej jako główne ośrodki miejskie Polski określono ośrodki metropolitalne (w sumie dziewięć plus jeden dwubiegunowy Bydgoszcz-Toruń) oraz wszystkie pozostałe ośrodki wojewódzkie (Białystok, Kielce, Olsztyn, Opole, Rzeszów) plus jeden dwubiegunowy (Zielona Góra i Gorzów Wielkopolski), oraz następujące ośrodki miejskie: Bielsko-Biała, Częstochowa, Koszalin, Radom, Rybnik, Słupsk i Płock, czyli w sumie 25 jednostek terytorialnych. W innym miejscu tego dokumentu, Olsztyn został zaliczony do ośrodków o mniejszej skali oddziaływania, będąc klasyfikowany razem z innymi miastami wojewódzkimi takimi jak: Białystok, Gorzów Wielkopolski, Kielce, Opole, Rzeszów i Zielona Góra oraz z ośrodkami takimi jak: Bielsko-Biała, Częstochowa, Elbląg, Koszalin, Płock, Radom, Rybnik, Słupsk. Tak więc według tej listy województwo warmińsko-mazurskie jest dwubiegunowe. Według Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju ta druga grupa ośrodków ma w roku 2010 status miast regionalnych. Zdaniem KPZK pełnią one szereg funkcji metropolitalnych, jednak w wielu aspektach pozostają powiązane z ośrodkami metropolitalnymi i są im podległe funkcjonalnie w zakresie: gospodarczym, szkolnictwa wyższego, nauki i kultury. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju wskazuje na dwubiegunowość województwa warmińskomazurskiego. Jako kierunki działań proponowanych w ramach tego celu określono: wspieranie rozwoju funkcji metropolitalnych największych polskich miast; intensyfikację powiązań funkcjonalnych pomiędzy głównymi węzłami sieci osadniczej w układzie krajowym i międzynarodowym oraz integrację obszarów funkcjonalnych głównych ośrodków miejskich. Olsztyn zakwalifikowano do grupy miast o obowiązku przygotowania zarówno planu zagospodarowania obszaru metropolitalnego jak i strategii rozwoju społeczno-gospodarczego. Wskazano na osłabione szanse rozwojowe Olsztyna, podobnie jak trzech pozostałych ośrodków wojewódzkich Polski Wschodniej: Białegostoku, Lublina i Rzeszowa, ze względu na deficyty współpracy z ośrodkami miejskimi położonymi na Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Strona 11

12 KRAJOWA STRATEGIA ROZWOJU REGIONALNEGO REGIONY, MIASTA, OBSZARY WIEJSKIE Strategia ta (w skrócie KSRR) stanowi na poziomie krajowym kluczowe odniesienie dla Strategii rozwoju Olsztyna. W części diagnostycznej jako pierwsze wyzwanie określono: lepsze wykorzystanie potencjałów najważniejszych obszarów miejskich do kreowania wzrostu i zatrudnienia oraz stymulowania wzrostu pozostałych obszarów. KSRR przywiązuje szczególną wagę do 18 miast wojewódzkich, ponieważ obszary funkcjonalne osiemnastu miast wojewódzkich generują obecnie ponad 51% produktu krajowego brutto Polski. Olsztyn został zaliczony do grupy miast w których występuje najniższa koncentracja negatywnych zjawisk społeczno-gospodarczych, chociaż zarazem udział tej stolicy regionu w produkcie krajowym brutto województwa należy do najniższych w kraju. Wyzwanie drugie to zapewnienie spójności wewnętrznej kraju, czego kluczowym elementem jest zwiększenie dostępności transportowej do miast wojewódzkich. Wskazano, że najgorzej skomunikowane z miastami wojewódzkimi, zarówno za pomocą transportu drogowego jak i kolejowego są między innymi obszary Polski Północno-Wschodniej, przede wszystkim podregion ełcki. W części określającej priorytety polityki regionalnej do roku 2020 określono trzy cele: 1. Wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów; KSRR z kolei przywiązuje szczególną wagę do 18 ośrodków wojewódzkich i co bardzo istotne wskazuje na potrzebę zapewnienia odpowiedniej dostępności transportowej tych miast. 2. Budowanie spójności terytorialnej i przeciwdziałanie marginalizacji obszarów problemowych; 3. Tworzenie warunków dla skutecznej, efektywnej i partnerskiej realizacji działań rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie. Zakłada się, że 63% alokacji środków polityki regionalnej zostanie przeznaczone na realizację celu konkurencyjność, 30% na cel spójność, a pozostałe 7% na cel sprawność. W opisie celu 1 wskazano, że: W obecnych warunkach rozwojowych motorami rozwoju kraju i poszczególnych regionów są największe ośrodki miejskie, wraz z ich obszarami funkcjonalnymi, a wśród nich te, które stanowią węzły współczesnych procesów społeczno-gospodarczych potrafiące tworzyć i przyciągać najlepsze zasoby ludzkie, inwestycje w sektorach zapewniających największą produktywność, kreować innowacje i włączać się w sieci współpracy z innymi podobnymi do siebie ośrodkami w układach międzynarodowych i krajowych dla zwiększenia komplementarności i specjalizacji, a tym samym pełniejszego wykorzystania korzyści aglomeracyjnych. W ramach celu 1 wyróżniono jako jeden z trzech kierunków działań polityki regionalnej Wzmacnianie funkcji metropolitalnych ośrodków wojewódzkich i integracja ich obszarów funkcjonalnych. Polega to na oddziaływaniu na te czynniki rozwojowe, które stanowią o sile konkurencyjnej najważniejszych ośrodków miejskich i koncentruje się na rozwoju powiązań funkcjonalnych, infrastrukturalnych i instytucjonalnych między ośrodkami wojewódzkimi, Strona 12

13 wzmacnianiu funkcji metropolitalnych, wspieraniu integracji przestrzeni funkcjonalnej ośrodków miejskich (zagospodarowanie przestrzenne, transport zbiorowy, usługi komunalne i rynki pracy). Według KSRR interwencja polityki regionalnej w zakresie wzmacniania funkcji metropolitalnych dotyczy: sfery społecznej, gospodarki, turystyki, nauki, edukacji i kultury. Ponieważ każdy z polskich ośrodków wojewódzkich cechuje się niedostatecznym rozwoje, lub brakiem niektórych funkcji metropolitalnych, konieczne jest w każdym przypadku zidentyfikowanie najważniejszych z nich i synergiczne działania, które w efektywny sposób rozwijać będą poszczególne funkcje. Jako najważniejsze funkcje metropolitalne z punktu widzenia polityki regionalnej należy uznać te, które w największy sposób warunkują rozwój społeczny i gospodarczy oraz wpływają pozytywnie na możliwości wzrostu zamożności i potencjału ludnościowego poszczególnych ośrodków. Koncentracja funkcji metropolitalnych w wybranych ośrodkach miejskich zwiększy ich atrakcyjność, co powinno mieć pozytywny wpływ na wzrost liczby ludności. W szczegółowym opisie w Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego sporo uwagi poświęcono ośrodkom wojewódzkim, wskazując, że w perspektywie roku 2020 rola najważniejszych ośrodków miejskich kraju, którymi są miasta wojewódzkie (i obszary je otaczające) w procesach rozwojowych kraju może wzrosnąć, ze względu na ich potencjał intelektualny, koncentrację funkcji gospodarczych oraz zagospodarowanie infrastrukturalne. Celem polityki regionalnej wobec wszystkich ośrodków wojewódzkich jest wspieranie rozwoju ich funkcji metropolitalnych poprzez sprzyjanie wzrostowi ich znaczenia gospodarczego (w tym rynków pracy), edukacyjnego, naukowego i w zakresie kultury STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO- MAZURSKIEGO DO ROKU 2025 Strategia rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego do roku 2025 jednoznacznie wskazuje na znaczenie Olsztyna dla rozwoju całego regionu. Z punktu widzenia możliwości rozwojowych Miasta istotne są następujące zagadnienia: w pracach nad aktualizacją Strategii brali udział przedstawiciele Urzędu Miasta, jak i liczni reprezentanci instytucji i organizacji funkcjonujących w Olsztynie; Strategia w dobitny sposób opisuje znaczenie Olsztyna dla rozwoju całego regionu, wskazując jednocześnie główne problemy Miasta, których rozwiązanie leży w interesie województwa; Strategia wskazuje tzw. obszary strategicznej interwencji, w których znalazł się Olsztyn, jak i gminy z jego otoczenia; Strategia rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego jest najważniejszym dokumentem, do którego powinna odnosić się Strategia rozwoju Olsztyna. Strategia wytycza również inteligentne specjalizacje województwa warmińsko-mazurskiego, których rozwój będzie następował również w Olsztynie. Strona 13

14 OLSZTYN JAKO OBSZAR STRATEGICZNEJ INTERWENCJI Olsztyn oraz gminy położone w jego otoczeniu znajdują się w kilku obszarach strategicznej interwencji (OSI): Aglomeracja Olsztyna wyróżnienie tego OSI podkreśla znaczenie Miasta dla rozwoju regionu. Istotne jest, że wśród oczekiwanych efektów realizacji Strategii wojewódzkiej, znajdują się: wzrost funkcji metropolitalnych Olsztyna, wzmocnienie funkcji gospodarczych, rozwój zintegrowanego systemu komunikacyjnego obejmującego aglomerację, wzrost jakości życia i rozwój środowiska dla ludzi kreatywnych a także rewitalizacja społeczno-gospodarcza; Tygrys warmińsko-mazurski wyznaczony wokół głównych dróg województwa, tj. drogi nr 16 i nr 7. Strategia zakłada w tym zakresie dynamizację procesów gospodarczych, powiązań sieciowych, innowacyjności, a co za tym idzie również atrakcyjności inwestycyjnej i jakości życia. Ważnym elementem zwiększającym możliwości rozwojowe tygrysa będzie wzrost kooperacji w układach krajowych i międzynarodowych; Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji do tego OSI należą wszystkie miasta oraz gminy miejsko-wiejskie, których miasta liczą ponad 5000 mieszkańców. Strategia wojewódzka przewiduje w tego typu obszarach działania, które przyczynią się do wzrostu kapitału społecznego, wzrostu jakości edukacji i przedsiębiorczości. Ważnymi efektami interwencji w tych obszarach mają być również: poprawa współpracy międzygminnej, lepsze połączenia komunikacyjne i wzrost atrakcyjności inwestycyjnej. Mapa 1. OSI Aglomeracja Olsztyna Źródło: Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko mazurskiego do roku Mapa 2. OSI Tygrys Warmińsko-mazurski Źródło: Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko mazurskiego do roku Mapa 3. OSI Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji Źródło: Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego województwa warmińsko mazurskiego do roku ZNACZENIE OLSZTYNA DLA ROZWOJU INTELIGENTNYCH SPECJALIZACJI WARMII I MAZUR Olsztyn posiada również duże możliwości tworzenia i rozwijania tzw. inteligentnych specjalizacji Warmii i Mazur (opisane w części dotyczącej potencjału wewnętrznego). W Strategii wojewódzkiej wskazano trzy takie specjalizacje oraz jeden obszar horyzontalny: specjalizacja ekonomia wody bazuje na zasobach wodnych i obejmuje szereg rodzajów działalności gospodarczej, rozwiniętych również w Olsztynie. To w Olsztynie zlokalizowane są ośrodki naukowe, które mają tę specjalizację współtworzyć; Strona 14

15 specjalizacja żywność wysokiej jakości ta specjalizacja opiera się na tradycyjnej już silnej pozycji rolnictwa w całym województwie, wspartej silnym zapleczem naukowobadawczym funkcjonującym głównie w Olsztynie; specjalizacja drewno i meblarstwo również ta specjalizacja ma swoje zasoby zlokalizowane częściowo w OIsztynie; obszar horyzontalny obejmuje pięć elementów działalności gospodarczej, wspólnych dla wszystkich trzech specjalizacji: technologie informacyjno-komunikacyjne, finansowanie, logistykę, targi i promocję oraz bezpieczeństwo. Strona 15

16 3. DIAGNOZA SYNTETYCZNA WEWNĘTRZNEGO OLSZTYNA POTENCJAŁU 3.1. WYJĄTKOWE WALORY ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO O atrakcyjności przyrodniczej Olsztyna decyduje zarówno położenie na terenie Warmii i Mazur, regionu unikatowego w skali kraju i Europy z racji różnorodności i bogactwa środowiska przyrodniczego, jak i walory przyrodnicze samego Miasta. Znajdujące się na terenie województwa Jeziora Mazurskie znalazły się wśród 6 Cudów Bałtyku (6 Baltic Sea Wonders), ponadto były jedynym polskim kandydatem światowego konkursu na 7 nowych cudów natury (jako jedyne z Europy dotarły do ścisłego finału i znalazły się w pierwszej czternastce cudów natury na świecie)2. Województwo warmińsko-mazurskie wyróżnia się w skali kraju m. in największą powierzchnią obszarów prawnie chronionych w przeliczeniu na 1 mieszkańca, największym współczynnikiem jeziorności (RPO; Program Małej Retencji ) oraz dużą bioróżnorodnością i występowaniem rzadkich i zagrożonych w skali kraju i Europy gatunków (Olsztyn diagnoza strategiczna) Sam Olsztyn charakteryzuje się Mapa 4. Olsztyn i jego walory środowiskowe wyjątkowymi jak na miasto tej wielkości walorami przyrodniczymi. Ponad 21% terenu miasta stanowią lasy, co plasuje Olsztyn na piątym miejscu wśród stolic województw Polski i na pierwszym miejscu w Polsce Wschodniej. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że ponad połowa terenów leśnych to zwarty kompleks Lasu Miejskiego, który jest największym w Europie kompleksem leśnym położonym w granicach Miasta. Poza tym na terenie Miasta Źródło: opracowanie Geoprofit. znajduje się Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Środkowej Łyny. Łącznie obszary prawnie chronione stanowią prawie 6% powierzchni Miasta (Olsztyn w tym zestawieniu wyraźnie wyprzedza Rzeszów i Białystok, ale pozostaje daleko za Kielcami 75%). W Olsztynie nie występują obszary objęte ochroną w ramach sieci Natura [dostęp: sierpień 2013] Strona 16

17 Olsztyn charakteryzuje się wysokim udziałem wód powierzchniowych w ogólnej powierzchni gminy sięgającym blisko 10%. W obrębie Miasta znajduje się jedenaście jezior, z których największe to jeziora: Ukiel, Kortowskie, Trackie, Skanda i Redykajny. Ponadto, przez Miasto przepływają trzy rzeki, z których najdłuższa to Łyna, która przy odpowiednim zagospodarowaniu może stanowić ciekawy wyróżnik Miasta3. Zagrożeniem dla środowiska w Olsztynie jest przekraczanie norm poziomu hałasu oraz niedostatki w systemie kanalizacji deszczowej4. Podsumowując wywiady przeprowadzone z liderami lokalnymi można stwierdzić, że możliwości rozwoju funkcji turystycznej Miasta pomimo czynionych w tym kierunku inwestycji nie są jeszcze w pełni wykorzystywane. Dotyczy to w szczególności znajdujących się w mieście jezior, choć należy pamiętać, że doskonałe warunki przyrodnicze oferują liczne mniejsze gminy regionu, które mają zdecydowanie lepiej rozpoznawalną markę w tym zakresie (Sprawozdanie 2012). Otoczenie Miasta wzbogaciło się niedawno o pierwszy w regionie hotel pięciogwiazdkowy (Hotel Marina Golf Club w gminie Gietrzwałd, w której zlokalizowane jest także pole golfowe). Hotel ten ze względu na kompleksową usługę także w zakresie wellness and Spa może stanowić początek oferty luksusowej. Podczas wywiadów przeprowadzonych na potrzeby aktualizacji strategii, wskazywano właśnie na nieobecność oferty noclegowej o najwyższym standardzie. Jednocześnie respondenci w wielu przypadkach zwracali uwagę, że Olsztyn jest zbyt dużym ośrodkiem aby stać się typowym Miastem turystycznym i nie powinien zmierzać w tę stronę. Powinien natomiast wzmacniać swoje funkcje jako centrum regionu turystycznego. Turystyka i rekreacja należą w opinii mieszkańców do funkcji najsłabiej spełnianych przez Olsztyn WPŁYWAJĄ NA WYSOKĄ OCENĘ JAKOŚCI ŻYCIA W MIEŚCIE Według danych dostarczonych przez Diagnozę Społeczną z 2011 r.6 Olsztyn charakteryzuje się najlepszą wśród stolic Polski Wschodniej jakością życia (0,26), wyprzedzając Kielce (0,21) i Białystok (-0,2)7. Spośród 8 składowych, budujących zbiorczy wskaźnik jakości życia Olsztyn wypadł najlepiej wśród badanej zbiorowości w połowie z nich. Miał najwyższe wskaźniki poziomu cywilizacyjnego, dobrostanu materialnego, dobrostanu fizycznego oraz kapitału społecznego. Najgorzej wśród 3 analizowanych miast wypadł natomiast biorąc pod uwagę dobrostan społeczny, poziom patologii i stresu życiowego. Jeśli chodzi o dobrostan psychiczny Olsztyn jest gorszy od Kielc, ale lepszy od Białegostoku. 3 Sprawozdanie Program Ochrony Środowiska 5 Śledź, Czapiński, Panek W edycji badania przeprowadzonej w 2011 r. nie był uwzględniony Rzeszów. 4 Strona 17

18 Zestawienie wyników przeprowadzonych badań opinii pozwala na stwierdzenie, że Olsztyn jest Miastem oferującym ogólnie dobrą jakość życia (przy czym głównym zastrzeżeniem w każdym przypadku jest problem rynku pracy): spośród mieszkańców Olsztyna, którzy wzięli udział w badaniu w ramach projektu Mój samorząd (Raport ilościowo-jakościowy z badania Mój samorząd ) większość była zdania, że Olsztyn jest dobrym miejscem do życia (89%); w cyklicznym badaniu opinii mieszkańców zdecydowana większość ankietowanych zadeklarowała chęć dalszego mieszkania w Olsztynie 76% (wzrost w stosunku do roku 2008 o 13 punktów procentowych i nieznaczny przyrost wobec 2010) 8. Podsumowując wyniki wspomnianych wyżej badań, można stwierdzić, że na pozytywną ocenę jakości życia w Olsztynie składają się przede wszystkim: położenie Miasta w otoczeniu przyrody (lasy, jeziora, czyste powietrze), jak i zasoby przyrody w samym mieście (choć w niedostatecznym stopniu zagospodarowane wykorzystywane); przyjazna skala miasta ; poczucie bezpieczeństwa 61% badanych mieszkańców twierdzi, że Olsztyn jest bezpieczny, gdy jeszcze w 2008 r. tego typu stwierdzenie wyrażało jedynie 37% badanych; obecność dużej i rozwijającej się uczelni wyższej (UWM) z bogatą ofertą edukacyjną; szeroka oferta opieki zdrowotnej, w tym specjalistycznej (choć korzystna ocena dostępności specjalistów nie idzie w parze z mniej przychylną ogólną oceną opieki podstawowej); oferta kulturalna (choć zarazem jest to kwestia, co do której zdania respondentów były najbardziej podzielone). Korzystne warunki jakie oferuje Olsztyn oraz jego otoczenie (sąsiadujące gminy) znajduje odzwierciedlenie w żywiołowych procesach rozwoju mieszkalnictwa. Udział tego obszaru w łącznej powierzchni użytkowej nowych mieszkań oddawanych do użytku w województwie przekraczał w 2010 roku 30%. Głównymi czynnikami obniżającymi jakość życia w Olsztynie są: sytuacja na olsztyńskim rynku pracy niedobór ofert i niewystarczające perspektywy rozwoju zawodowego (jest to kluczowe ograniczenie, często wskazywane jako przeciwwaga dla wszystkich wyżej wymienionych atutów Miasta) 9 ; złe skomunikowanie Olsztyna z regionem i resztą kraju. Zastrzeżenia budzi też jakość połączenia stolicy z jej bezpośrednim otoczeniem; niedostateczna jakość i wydajność systemu drogowego wewnątrz Miasta (powiązana z brakiem obwodnicy). Oddziałuje to negatywnie nie tylko na mieszkańców samego 8 Śledź Konkurencji o mieszkańców nie sprzyja też fakt, że choć przeciętne miesięczne wynagrodzenie w Olsztynie jest najwyższe w województwie, to jego poziom nie osiąga średniej krajowej. W 2011 roku stanowił 97% średniej a w poprzednich dwóch latach ją przekraczał (Śledź 2012). Strona 18

19 Olsztyna, ale też wpływa na jakość życia w jego otoczeniu. Mieszkańcy gmin ościennych, którzy na co dzień dojeżdżają do Miasta, odczuwają negatywne skutki tych ograniczeń; niedostateczny rozwój infrastruktury sportowej (z wyłączeniem oferty basenów) i widowiskowej I OGÓLNĄ ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNĄ Olsztyn odwiedza najwięcej turystów ze wszystkich analizowanych stolic Polski Wschodniej (Wykres 1). Także jego otoczenie wyróżnia się pozytywnie zarówno biorąc pod uwagę otoczenia pozostałych gmin jak i miasta centralne, które wyprzedza. Wśród badanych jednostek tylko w przypadku Kielc względna liczba turystów w otoczeniu miasta jest wyższa niż w mieście centralnym. Należy pamiętać, że w statystyce ujmowani są jedynie ci turyści, którzy skorzystają z noclegu w danej jednostce. W przypadku otoczenia Olsztyna miejscem, które odwiedza ok. 1 mln turystów, nie ujmowanych w statystyce jest Sanktuarium Matki Bożej w Gietrzwałdzie10. Wykres 1. Liczba turystów (krajowych i zagranicznych) w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. Gorzej sytuacja Olsztyna przedstawia się w zakresie siły przyciągania turystów zagranicznych (Wykres 2), których udział w mieście (13,5%) plasuje je zdecydowanie za Białymstokiem (24,8%) i Rzeszowem (18,3%). Jeszcze gorzej sytuacja w tym aspekcie wygląda w otoczeniu Olsztyna, gdzie turyści zagraniczni stanowią jedynie 1,5% wszystkich odwiedzających, co daje mu pod tym względem ostatnie miejsce wśród badanych jednostek. Pewną szansą dla otoczenia Olsztyna jest rozwój oferty luksusowej w oparciu o pierwszy pięciogwiazdkowy hotel w gminie Gietrzwałd, ale nie należy oczekiwać radykalnej poprawy w krótkim terminie. 10 [dostęp: sierpień 2013] Strona 19

20 Wykres 2. Udział turystów zagranicznych w (%) w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS POTENCJAŁ GOSPODARCZY OLSZTYNA Wartość wskaźnika przedsiębiorczości (liczbą osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w przeliczeniu na tysiąc mieszkańców) sytuuje Olsztyn w drugiej połowie zestawienia dużych miast w Polsce sytuacja ta utrzymywała się przez cały okres Olsztyn zajmuje drugą pozycję spośród 4 stolic Polski Wschodniej pod względem liczby prywatnych podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców (121 podmiotów). Ustępuje jedynie Kielcom, gdzie na 1000 mieszkańców w 2011 r. zarejestrowanych było 137 firm sektora prywatnego (Wykres 3). Otoczenie Olsztyna charakteryzuje natomiast najwyższa wartość tego wskaźnika w porównaniu z pozostałymi miastami (93 podmioty). Biorąc pod uwagę liczbę podmiotów na 1000 mieszkańców dla miasta centralnego i otoczenia łącznie Olsztyn zajmuje także pierwsze miejsce. Wykres 3. Liczba podmiotów gospodarczych w sektorze prywatnym na 1000 mieszkańców w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. W zakresie dynamiki liczby przedsiębiorstw w ciągu ostatnich 3 lat (saldo podmiotów nowo zarejestrowanych i wyrejestrowanych w latach w przeliczeniu na 1000 mieszkańców) Olsztyn zajmuje 3 miejsce (za Rzeszowem i Białymstokiem), natomiast jego otoczenie ustępuje jedynie otoczeniu Białegostoku (Wykres 4). Kielce, które w 2011 r. miały nadal naj- Strona 20

21 większe nasycenie podmiotami gospodarczymi były jedynym miastem wśród badanych, gdzie ich liczba w latach zmniejszyła się. Warto zauważyć, że wyłączając Rzeszów, otoczenia miast charakteryzują się większą dynamiką przyrostu liczby przedsiębiorstw od miast centralnych. Wykres 4. Saldo podmiotów prywatnych nowo zarejestrowanych i wyrejestrowanych z rejestru REGON na 1000 mieszkańców w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. Produkcja sprzedana przemysłu11 w przeliczeniu na jednego mieszkańca stawia Olsztyn na wysokiej 6 pozycji wśród miast wojewódzkich (Wykres 5). Z kolei powiat Olsztyński wyprzedza pod względem produkcji sprzedanej przemysłu per capita nie tylko pozostałe trzy powiaty otaczające stolice województw, ale i Białystok12. Wykres 5. Produkcja sprzedana przemysłu w zł per capita w 2010 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. Największy udział w produkcji sprzedanej ogółem mają duże podmioty gospodarcze, pomimo niewielkiego ich udziału w strukturze podmiotów13. W przypadku Olsztyna założyć można, że 11 sekcje B, C, D, E wg. PKD 2007; dane dostępne dla miast na prawach powiatu dotyczą wyłącznie produkcji sprzedanej podmiotów przemysłowych o zatrudnieniu przekraczającym 9 osób. 12 Dane o produkcji sprzedanej przemysłu nie są dostępne dla poziomu gmin. 13 Dej, Domański in., 2011;, Znaczenie przemysłu dla inteligentnego i trwałego rozwoju regionu Polski Wschodniej oraz podejmowanych działań dotyczących jego restrukturyzacji i modernizacji, Kraków. Strona 21

22 na wysoki poziom omawianego wskaźnika wpływ ma głównie działalność fabryki opon Michelin oraz Indykpolu. Wyniki finansowe podmiotów gospodarczych przekładają się na wpływy do budżetu miasta, a ich wielkość plasuje Olsztyn w środku zestawienia stolic wojewódzkich (Wykres 6). Wykres 6. Dochody budżetu gminy z tytułu udziału w podatku dochodowym od osób prawnych w PLN per capita w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. W gronie olsztyńskich firm, które osiągnęły znaczący na tle kraju wzrost obrotów w latach znajdują się 14: Browar Kormoran Sp. z o.o., Warmińskie Przedsiębiorstwo Budowlane ROMBUD Sp. z o.o., Spółdzielnia Mieszkaniowa Pojezierze, Książnica Polska Sp. z o.o., Olsztyński Ośrodek Onkologiczny Kopernik Sp. z o.o. Pod względem liczby spółek handlowych z udziałem kapitału zagranicznego w przeliczeniu na mieszkańców Olsztyn znajduje się na 2 miejscu spośród 4 porównywanych miast (14,7 podmiotu z udziałem kapitału zagranicznego), ustępując Rzeszowowi (15,9) (Wykres 7). Najlepiej ze wszystkich badanych grup wypada za to otoczenie Olsztyna, w którym znajduje się 8,6 spółki z udziałem kapitału zagranicznego na mieszkańców. Biorąc pod uwagę całe aglomeracje Olsztyn osiąga również najlepszy wynik (23,3 podmiotu z udziałem kapitału zagranicznego). 14 [dostęp: sierpień 2013] Strona 22

23 Wykres 7. Spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego na mieszkańców w 2012 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. W stolicy województwa warmińsko-mazurskiego funkcjonują trzy firmy znajdujące się na Liście Największych Inwestorów Zagranicznych w Polsce i są to: fabryka opon grupy Michelin (kapitał francuski) trzeci największy inwestor zagraniczny w polskich specjalnych strefach ekonomicznych15, na którą składają się trzy zakłady produkcyjne, trzy zakłady produkcji komponentów, Biuro Konstrukcyjne oraz Centrum Logistyki16; CRH Poland (kapitał irlandzki) Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych S.A. firma prowadzi dziewięć zakładów wydobywczo-przeróbczych w północno-wschodniej Polsce; producent surowców i produktów budowlanych z siedzibą w Olsztynie17; Naber Polska (kapitał hiszpański) producent farb przemysłowych z siedzibą w Olsztynie i zakładem produkcyjnym w Warmińsko-Mazurskiej SSE w Dobrym Mieście18. Trzej porównywani konkurenci wyprzedzają pod tym względem Olsztyn zarówno w ujęciu bezwzględnym, jaki i po uwzględnieniu liczby ludności. Rzeszów przyciągnął 11 inwestorów uwzględnionych na zawierającej 1,5 tysiąca firm Liście, natomiast Kielce 12 a Białystok 8. Firmy zarejestrowane w Olsztynie wykazują bardzo dużą aktywność eksportową (na tle Polski Wschodniej)19. Stolica województwa warmińsko-mazurskiego odpowiada za 46% wartości eksportu całego regionu, natomiast drugie miejsce zajmuje Elbląg (14%). W 2010 r. z Olsztyna wyeksportowano towary o łącznej wartości 3,7 mld zł. Dominującą grupę za sprawą fabryki opon Michelin stanowiły towary sklasyfikowane jako artykuły z kauczuku. Stanowiły one 67% wartości eksportu w mieście i jedną trzecią wartości eksportu całego województwa. Drugą pozycję, choć ze znacznie niższym udziałem (6%), zajęły meble i artykuły podobne, czyli gałąź produkcji bazująca na naturalnych zasobach regionu. Na dalszych miejscach są: tekstylia, mięso i podroby, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne. Należy zwrócić uwagę, że silna koncentracja gałęziowa olsztyńskiego eksportu (opony), oznacza istotne uzależnienie wielkości handlu zagranicznego od pojedynczego producenta i jego 15 Informacja o realizacji ustawy [dostęp: sierpień 2013]. 17 [dostęp: sierpień 2013]. 18 [dostęp: sierpień 2013]. 19 Jażdżewska-Gutta M., Wołek M. i in., Analiza potencjału oraz zasadności powstania na terenie województwa warmińsko-mazurskiego multimodalnego centrum logistycznego Raport Końcowy, EU-Consult, Strona 23

24 kondycji finansowej oraz stanu rynku pojedynczego produktu (grupy produktów). Niestety perspektywy na rynku kauczuku i opon samochodowych nie są najlepsze, co wynika także z informacji firmy Michelin. Zgodnie z raportami, w pierwszych 9 miesiącach 2011 r. sprzedaż netto zmniejszyła się o 8,1% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego 20. Zestawienie wartości eksportu ukazuje także rolę sektora produkcji maszyn i urządzeń przemysłowych w klasyfikacji eksport jest rozproszony pomiędzy urządzenia elektryczne a kotły, maszyny. Litwa, Łotwa, Holandia, Niemcy (główny partner handlowy Polski), Norwegia, Czechy, Rosja, Białoruś oraz Estonia są głównymi destynacjami olsztyńskiego eksportu. Wskazuje to, że olsztyński biznes przynajmniej częściowo wykorzystuje bliskość zagranicznych sąsiadów. Podobnie jak we wszystkich powiatach województwa warmińsko-mazurskiego, dominującą formą wywozu eksportowanych dóbr jest transport drogowy. Bilans handlowy Olsztyna, jak i powiatu olsztyńskiego, jest korzystny (eksport przewyższa import) 21. W Polsce Wschodniej taka sytuacja ma miejsce także w Rzeszowie i Kielcach, ale nie w Białymstoku, który z racji położenia stanowi centrum dystrybucji eksportu 22. W Olsztynie swoje siedziby mają podmioty grupujące przedsiębiorców oraz zajmujące się ich sieciowaniem obejmujące swoim zasięgiem województwo warmińsko-mazurskie (m. in. Warmińsko-Mazurska Izba Rzemiosła i Przedsiębiorczości czy Warmińsko-Mazurska Izba Rolnicza). Współpraca przedsiębiorstw, zarówno ta formalna jak i nieformalna, kooperacyjna jak i konkurencyjna jest ważnym elementem ich rozwoju i możliwością zwiększenia skali działania. W województwie warmińsko-mazurskim funkcjonuje 17 inicjatyw klastrowych, z czego 6 ma swoje siedziby w Olsztynie 23. Są to: Klaster Browarów Regionalnych; Klaster Informatyczny; Klaster Mazurskie Okna Klaster Mleczarski; Klaster Wołowiny; Klaster Razem Cieplej. Członkami klastrów są zarówno firmy produkcyjne, jak i handlowe, usługowe, a także organizacje skupiające przedsiębiorców oraz jednostki naukowe. Olsztyn posiada szczególny potencjał przede wszystkim w tym ostatnim zakresie. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski prowadzi kierunki studiów, których wykorzystanie jest możliwe we wszystkich działających w ramach klastrów branżach. Za niepokojący można uznać fakt, że wszystkie grona przedsiębiorców z wyjątkiem klastra informatycznego skupiają branże tradycyjne o stosunkowo niskim potencja- 20 Horyzont biuletyn akcjonariusza Michelin, nr 8, lipiec W przypadku Olsztyna różnica między importem a eksportem wyniosła na koniec 2010 roku blisko miliard zł połowę importu stanowił kauczuk do produkcji opon. 22 Komornicki, Szejgiec Klastry w województwie Strona 24

25 le innowacyjnym. Widać to nie tylko w porównaniu z innymi stolicami województw, ale także z Elblągiem, którego klastry skupiają bardziej kreatywne i innowacyjne branże24. W Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego zostały wskazane trzy specjalizacje regionalne, do których należą: ekonomia wody, żywność wysokiej jakości oraz drewno i meblarstwo. Olsztyn w dużym stopniu wpisuje się w te specjalizacje, zarówno pod względem obecności liderów rynku w jego gospodarce, jak i komplementarnej oferty kształcenia i prowadzonych badań naukowych.. Obecność klastrów i innych instytucji otoczenia biznesu znacznie wzmacnia też potencjał całej specjalizacji na poziomie regionalnym, czynią go bardziej konkurencyjnym w stosunku do innych regionów. Silny potencjał Olsztyna w zakresie przetwórstwa drzewa i produkcji mebli wynika przede wszystkim z obecności dużych podmiotów gospodarczych, częściowo stowarzyszonych w ramach Klastra Mazurskie Okna, przeznaczających dużą część swojej produkcji na eksport (Tabela 1)25. Specjalizacja ta ma też silne wsparcie naukowe, ponieważ w zakresie badań nad nowymi technologiami przetwórstwa drewna wiedzy dostarcza Uniwersytet WarmińskoMazurski, z kolei kształcenie zawodowe zapewnia m.in. Zespół Szkół Budowlanych im. Żołnierzy Armii Krajowej w Olsztynie. Tabela 1. Potencjał Olsztyna w zakresie specjalizacji drewno i meblarstwo Drewno i meblarstwo Klastry w Olsztynie Główni przedstawiciele branży w Olsztynie Nauka i edukacja w Olsztynie Klaster Mazurskie Okna26 (od 2006) stowarzyszenie 41 podmiotów, w skład którego wchodzą MSP z branży stolarki otworowej (okien, drzwi itp.) oraz wyrobów specjalistycznych. Wspierane m. in. przez Warmińsko-Mazurską Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości w Olsztynie. Mebelplast S.A. 70% produkcji stanowi eksport (UE, USA), 30% sprzedaż w sieci 20 salonów w największych miastach kraju. Zespół Szkół Budowlanych im. Żołnierzy Armii Krajowej w Olsztynie kształcenie z zakresu technologii drewna. FM Bravo (Olsztyn) siedziba w Olsztynie i dwa zakłady produkcyjne (Bartoszyce, Szczytno). Zatrudnienie wynosi ok 500 osób. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski kształcenie na kierunku Leśnictwo; współpraca Centrum Innowacji i Transferu Technologii z klastrem Mazurskie Okna. Współpracuje m.in. z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim, Wyższą Szkołą Informatyki i Ekonomii TWP oraz Zespołem Szkół Budowlanych im. Żołnierzy AK w Olsztynie, z którym w 2012 roku zawarto porozumienie dotyczące wsparcia kształcenia. Mazurskie Meble Trading (dawniej w grupie MM International) dostawca mebli produkowanych w fabrykach Warmii i Mazur. BRW SOFA cztery zakłady produkcyjne (w Iławie, Nidzicy i Bartoszycach), siedziba w Olsztynie. Zatrudnienie w spółce: 900 osób. Od 2008 roku należy do polskiej grupy meblarskiej Black Red White (40% asortymentu grupy trafia na eksport). Źródło: Olsztyn diagnoza strategiczna. Specjalizacja regionalna żywność wysokiej jakości ma również wsparcie ze strony olsztyńskiej nauki i gospodarki (Tabela 2). Bardzo silnym zapleczem naukowo-badawczym dla firm działających w branży przetwórstwa spożywczego jest Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, który w znacznym stopniu jest sprofilowany przyrodniczo. W Olsztynie zlokalizowane są również dwie jednostki naukowo-badawcze Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN oraz Instytut 24 W Elblągu funkcjonuje m. in. Klaster Biznesu Kultury BizArt, ICT Amber Klaster Informatyczny czy Klaster MED+. Główni przedstawiciele branż posłużą tu jako przykłady, wybrani zostali na podstawie przeglądu danych zastanych (dotyczy to wszystkich tabel w tym podrozdziale). 26 Opis na podstawie: oraz [dostęp: sierpień 2013]. 25 Strona 25

26 Rybactwa Śródlądowego im. S. Sakowicza (resortowa jednostka badawczo-rozwojowa). Zajmują one bardzo wysoką pozycję wśród innych jednostek naukowych w Polsce, jak również uczestniczą w międzynarodowych sieciach współpracy badawczej. Tabela 2. Potencjał Olsztyna w zakresie specjalizacji żywność wysokiej jakości Żywność wysokiej jakości Klastry w Olsztynie Główni przedstawiciele branży w Olsztynie i otoczeniu Nauka i edukacja w Olsztynie Klaster mleczarski27 jego inicjatorem i operatorem jest Uniwersytet WarmińskoMazurski. Klaster skupia 11 producentów z regionu. Nie jest w pełni zinstytucjonalizowany. Indykpol S.A. lider Grupy Kapitałowej Indykpol. W Olsztynie mieści się siedziba oraz zakład produkcyjny. Największy w Polsce producent mięsa i przetworów indyczych: 20% udziału w rynku; dostępność w ponad 10 tys. sklepów. Na eksport trafia 30% produkcji. Od 2011 roku właściciel Wytwórni Pasz w Olsztynku. Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN badania podstawowe w dziedzinach nauk rolniczych, biologicznych, weterynaryjnych oraz medycznych. Prowadzi badania na rzecz przemysłu spożywczego i hodowli zwierząt i ryb. Stowarzyszenia Regionalnych Browarów Polskich z siedzibą w Olsztynie powołane oddolnie w 2007 roku, zrzesza 18 browarów (regionalnych oraz małych lokalnych) z całej Polski. Polmlek Olsztyn Sp. z o.o. jedna z ośmiu spółek branży mleczarskiej stanowiących Grupę Polmlek, odpowiedzialną m.in. za marki Warmia i Capresi. Na eksport trafia 35% wartości sprzedaży Grupy. Browar Kormoran producent piw niszowych, m.in. linii Regionalne z Warmii i Mazur ; członek Stowarzyszenia Regionalnych Browarów Polskich z siedzibą w Olsztynie. Wipasz S.A. z siedzibą w Wadągu (gm. Dywity) producent pasz dla drobiu, trzody i bydła (ok. milion ton rocznie) oraz mięsa drobiowego (marka Nasz Kurczak ). Prowadzi wytwórnie paszy w gminach Dywity, Morąg, Pasłęk i Międzyrzec Podlaski. Wydział Nauki o Żywności UWM prowadzący m.in. specjalność Inżynieria przetwórstwa żywności (kierunek zamawiany). Wydział prowadzi Centrum Edukacyjno-Badawcze Mleczarstwa. Z regionalną specjalizacją (przemysłem spożywczym i rolnictwem) koresponduje również działalność innych wydziałów UWM: Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Bioinżynierii Zwierząt, Nauk Medycznych, Nauk o Środowisku. Instytut Rybactwa Śródlądowego im. S.Sakowicza, który oprócz działalności B+R utrzymuje partnerstwo z gospodarstwami rybackimi w regionie. W Olsztynie funkcjonuje również Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego (ODR), należący do Klastra Producentów Bydła Mięsnego. Źródło: Olsztyn diagnoza strategiczna. Olsztyn poprzez swoje uwarunkowania przyrodnicze (11 jezior w obrębie Miasta) i skoncentrowany potencjał naukowo-badawczy regionu może również z powodzeniem wspierać specjalizację ekonomia wody. Posiada nowoczesną bazę hotelarską z rozwijającą się działalnością typu SPA i usługami sportowo-rekreacyjnymi opierającymi się o zasoby wody. Dysponuje również wysoko wyspecjalizowaną infrastrukturą badawczą i kadrą naukową, która prowadzi badania z zakresu akwakultury i rybactwa, w tym rozwoju biotechnologii służących do ochrony ekosystemów wodnych, restauracji i restytucji ryb. W tym zakresie częściowo wspiera również specjalizację żywność wysokiej jakości. 27 Opis na podstawie: [dostęp: sierpień 2013]. Strona 26

27 Tabela 3. Potencjał Olsztyna w zakresie specjalizacji ekonomia wody Ekonomia wody Klastry w Olsztynie Główni przedstawiciele branży w Olsztynie i otoczeniu Nauka i edukacja w Olsztynie Stowarzyszenia Regionalnych Browarów Polskich z siedzibą w Olsztynie powołane oddolnie w 2007 roku, zrzesza 18 browarów (regionalnych oraz małych lokalnych) z całej Polski. Wodne Centrum Rekreacyjno - Sportowe Aquasfera - kompleks wodno-sportowy zarządzany przez OSiR w Olsztynie. Ofertę tworzy sieć basenów sportowych i rekreacyjnych oraz odnowa biologiczna. Instytut Rybactwa Śródlądowego PAN, który oprócz działalności B+R utrzymuje partnerstwo z gospodarstwami rybackimi w regionie. Łyna S.A. Zespół Elektrowni Wodnych elektrownia na rzece Łyna u ujścia rzeki Wadąg, powstała w 1907 r. i działająca do dnia dzisiejszego, pod zarządem Zakładu Energetycznego Olsztyn S.A. Browar Kormoran producent piw niszowych, m.in. linii Regionalne z Warmii i Mazur ; członek Stowarzyszenia Regionalnych Bro-warów Polskich z siedzibą w Olsztynie. Wydział Nauk o Środowisku UWM, który prowadzi kształcenie na kierunkach: rybactwo (specjalności: akwakultura i akwarystyka oraz rybactwo śródlądowe), inżynieria środowiska (w tym specjalność inżynieria gospodarowania wodą) oraz turystyka i rekreacja. Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa UWM, prowadzący badania i kształcenie m.in. w zakresie ochrony ekosystemów wodnych. Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN: Prowadzone są badania dotyczące wpływu czynników genetycznych i środowiskowych na wyznaczniki jakościowe nasienia ryb, technik jego pozyskiwania i kriokonserwacji. Źródło: Olsztyn diagnoza strategiczna. Wobec powyższego należy stwierdzić, że Olsztyn jako główny ośrodek w regionie, z rozwiniętym zapleczem edukacyjno-naukowym (głównie za sprawą bogatej oferty i zakresu aktywności Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego) może wspierać wszystkie regionalne inteligentne specjalizacje A TAKŻE AKADEMICKI I NAUKOWY Olsztyn jest głównym ośrodkiem uniwersyteckim województwa28. W mieście funkcjonuje siedem podmiotów kształcących na poziomie wyższym, w których w roku akademickim 2011/2012 około 37 tys. studentów. Są to: 28 Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie; Olsztyńska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania im. Tadeusza Kotarbińskiego; Wyższa Szkoła Informatyki i Ekonomii Towarzystwa Wiedzy Powszechnej; Drugim po Olsztynie ośrodkiem w województwie jest Elbląg w 2011 roku na pięciu uczelniach kształciło się tam 7 tysięcy studentów. Strona 27

28 Olsztyńska Szkoła Wyższa im. J. Rusieckiego; Gdańska Wyższa Szkoła Administracji Wydział Zamiejscowy w Olsztynie; Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie Wydział Zamiejscowy w Olsztynie; Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk. Pod względem liczby studentów przypadającej na mieszkańców w 2011 r. Olsztyn zajmuje silną pozycję wśród miast wojewódzkich, choć wśród jego trzech konkurentów z Polski Wschodniej znajduje się lider zestawienia Rzeszów (Wykres 8) Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w takim ujęciu stolica województwa warmińsko-mazurskiego, wyprzedza Warszawę i Gdańsk, sytuując się niemal na równi z Wrocławiem, który aktywnie promuje swój wizerunek Miasta akademickiego. Dynamika zmian zachodząca w Olsztynie jest jednak mniej optymistyczna na przestrzeni lat liczba studentów zmalała. Na kształtowanie tych zmian główny wpływ ma narastający niż demograficzny. Według prognoz, jego oddziaływanie najsilniej dotknie uczelnie niepubliczne, gdyż preferowaną przez kandydatów alternatywą będą wolne miejsca na studiach publicznych29. Odnotowany w Olsztynie spadek liczby studentów placówek niepublicznych (Wykres 9) jest zasadniczo trendem krajowym i występował we wszystkich stolicach Polski Wschodniej30. Wykres 8. Liczba studentów na 10 tys. mieszkańców w roku akademickim 2010/2011 Źródło: opracowanie własne na podstawie materiałów Urzędu Statystycznego [dostęp: sierpień 2013] w Lublinie Niepokojący jest natomiast fakt, że w badanym okresie w Olsztynie maleje również liczba studentów uczelni publicznej tj. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Wedle danych dot. rekrutacji na UWM, w roku akademickim 2010/2011 nastąpił 2% spadek ogólnej liczby kandydatów31. Podobny proces, choć o większej intensywności, ma miejsce w Kielcach. Tymczasem w Rzeszowie i Białymstoku liczba studentów uczelni publicznych rośnie. 29 Demograficzne Tsunami Dane dotyczące liczby studentów z poziomu podregionów (NUTS 3) można zasadniczo uznać za dane dla ich stolic, ponieważ uczelnie wyższe są skupione w największych miastach. 31 Sprawozdanie z działalności Strona 28

29 Wykres 9. Liczba studentów uczelni publicznych (z prawej) i niepublicznych (z lewej) w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS Na uwagę zasługuje fakt, że w zestawieniu Olsztyna, Białegostoku, Rzeszowa i Kielc, UWM jest szkołą największą pod względem liczby studentów. Na przykład w stolicy województwa podlaskiego na podobną liczbę studentów składają się Politechnika Białostocka, Uniwersytet Medyczny i Uniwersytet w Białymstoku. W konkurencji o studentów ważnym czynnikiem jest postrzeganie danej uczelni. W Rankingu Szkół Wyższych organizowanym przez wydawnictwo Perspektywy oraz Rzeczpospolitą, w 2012 r. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski zajął 26. miejsce w generalnym rankingu (na 88 ocenianych uczelni). Porównując ośrodki w sąsiednich województwach, UWM klasyfikuje się wyżej od Uniwersytetu w Białymstoku (46.) i Politechniki Białostockiej (50.)32. Opisując akademicki charakter Olsztyna warto poruszyć zagadnienie siły przyciągania studentów. W odróżnieniu od Rzeszowa i Białegostoku, które pełnią funkcję akademicką przede wszystkim w skali regionalnej, Olsztyn, pomimo iż jest mniejszym ośrodkiem, ma silniejsze oddziaływanie ponadregionalne. Niestety Miasto należy zarazem do grupy ośrodków akademickich, które nie są w stanie zatrzymać na miejscowym rynku pracy dużej części absolwentów (podobnie jak Szczecin czy Toruń)33. W samym tylko 2011 roku wyższy poziom nauczania ukończyło w Olsztynie 11 tysięcy absolwentów niemal tyle samo, co w większym Białymstoku (stacjonarnych i niestacjonarnych; w kolejnym roku było to niecałe 9 tys.). Uniwersytet Warmińsko-Mazurski postrzegany jest jako jeden z najważniejszych czynników rozwojowych Olsztyna. To on w dużej mierze ukształtował obecny charakter Miasta, decydując o korzystnych warunkach demograficznych przyciągając młodych ludzi. Właśnie ich napływ wskazany jest jako najważniejsze oddziaływanie uczelni34. Obok funkcji edukacyjnej, uczelnia tworzy specyficzny akademicki charakter Miasta i wzbogaca życie kulturalne. Jednocześnie intensywność tego ostatniego typu oddziaływania mogłaby być silniejsza i powinna 32 [dostęp: sierpień 2013] Raport wprowadzający MRR Sprawozdanie 33 Strona 29

30 być wzmacniana. Skalę wpływu uczelni na życie Miasta ukazuje także proporcja liczby studentów do liczby mieszkańców. W Olsztynie studentem jest mniej więcej co 5 mieszkaniec miasta35. Ogólne analizy odnoszące się do pozycji Warmii i Mazur w działalności badawczo-rozwojowej oraz innowacyjności stawiają województwo w gronie regionów najsłabszych w skali kraju, a tym samym również i w skali UE36. Olsztyn jako główny ośrodek regionu wyróżnia się jednak pewnym potencjałem naukowym, w szczególności w zakresie nauk rolniczych i leśnych (wg oceny parametrycznej MNiSW). Do krajowej czołówki należą: Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN (2. miejsce na 55 jednostek w zestawieniu); Wydział Bioinżynierii Zwierząt UWM (4. miejsce); Wydział Ochrony Środowiska i Rybactwa UWM (9. miejsce)37; pierwszą kategorię otrzymały również trzy inne wydziały UWM: Medycyny Weterynaryjnej, Nauki o Żywności oraz Kształtowania Środowiska i Rolnictwa; ponadto, w grupie Inżynieria i Ochrona Środowiska, Technologie Środowiskowe, Rolnicze i Leśne, Instytut Rybactwa Śródlądowego im. Stanisława Sakowicza w Olsztynie zajmuje 4. miejsce (na 29 jednostek) (Ujednolicony wykaz ). Pomimo swych osiągnięć organizacyjnych i naukowych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski nie jest w pełni wykształconym motorem rozwoju innowacji w regionie. Choć mocną stroną jest funkcjonowanie Centrum Innowacji i Transferu Technologii przy Uniwersytecie WarmińskoMazurskim, to za barierę nadal uważa się zbyt słabą współpracę UWM z pozostałymi aktorami sceny innowacyjnej biznesem i instytucjami jego otoczenia38. W tej materii pomocna powinna być działalność Olsztyńskiego Parku Naukowo-Technologicznego39. Jego zadaniem, poza zarządzaniem majątkiem wytworzonym w ramach projektu Budowa i uruchomienie Olsztyńskiego Parku Naukowo-Technologicznego, jest tworzenie platformy współpracy nauki z gospodarką, tworzenie korzystnych warunków współpracy pomiędzy przedsiębiorcami oraz między przedsiębiorcami a sferą badawczo-rozwojową oraz podejmowanie działań sprzyjających do rozpoczynania działalności gospodarczej nastawionej w szczególności na wykorzystanie innowacyjnych produktów i technologii W 2012 r. w Olsztynie studiowało ok. 37 tys. studentów, biorąc pod uwagę, to że większość z nich nie jest zameldowana w mieście należy podwyższyć liczbę mieszkańców do ok. 200 tys. 36 vide: Dziemianowicz W., Szmigiel K., Charkiewicz J., Dąbrowska A., Analiza sytuacji w województwie na podstawie danych zastanych 2009 oraz Warmia i Mazury 2020 Jaka droga do rozwoju? IBS, Olsztyn Od 2012 roku nosi nazwę Wydział Nauk o Środowisku. 38 Regionalna Strategia Innowacyjności 39 Zgodnie z Uchwałą nr XXXVIII/669/13 Rady Miasta Olsztyna z dnia 29 maja 2013 roku, z dniem 1 sierpnia 2013 r. utworzona została jednostka budżetowa Olsztyński Park Naukowo-Technologiczny. 40 [dostęp: sierpień 2013] Strona 30

31 3.6. ORAZ ROZWINIĘTE FUNKCJE WYPOCZYNKOWE Wskaźnikami, które w najbardziej przekrojowy sposób pokazuje uczestnictwo mieszkańców danej jednostki w życiu kulturalnym oraz przedstawia zakres oferty kulturalnej jest liczba imprez kulturalnych ogółem oraz liczba ich uczestników (najlepiej w przeliczeniu na liczbę ludności). Olsztyn góruje nad pozostałymi stolicami Polski Wschodniej pod względem obydwu tych wskaźników (Wykres 10).Odbywa się tam zarówno najwięcej imprez kulturalnych jak i uczestniczy w nich najwięcej osób w przeliczeniu na liczbę mieszkańców. Pod względem średniej liczby uczestników imprezy znajduje się na 2 miejscu za Rzeszowem. Wskaźnikiem obrazującym liczbę podmiotów wchodzących w skład środowiska kultury może być liczba członków zespołów artystycznych w przeliczeniu na mieszkańców41. W tej kategorii Olsztyn zajmuje miejsce w pierwszej połowie stawki miast wojewódzkich (44 osoby przy średniej 32) i wyprzedza wszystkie stolice Polski Wschodniej z wyjątkiem samotnego lidera zestawienia Rzeszowa, w którym liczba ta wynosi niemal 90 osób. Wykres 10. Liczba imprez kulturalnych ogółem (słupek górny) oraz liczba uczestników imprez kulturalnych na 1000 mieszkańców (słupek dolny) w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. Olsztyn wyróżnia się na tle miast wojewódzkich pod względem liczby czytelników bibliotek publicznych na 1000 ludności (ok. 300 osób pierwsza pozycja Miasta w całym okresie , kolejną pozycję zajmował Kraków ok. 280 osób). Korzystna jest również względnie niska liczba ludności przypadająca na jedną placówkę (5 tys. w 2011 roku), wśród regionalnych stolic lepszym wynikiem mógł pochwalić się jedynie Gorzów Wielkopolski (4,4 tys.). Co równie istotne, w Olsztynie wzrasta liczba wypożyczeń. W 2011 roku w olsztyńskich teatrach wystawione zostały niecałe 43 przedstawienia na 10 tys. mieszkańców, co dało Miastu trzecią pozycję wśród wszystkich miast wojewódzkich, pierwszą 41 Ogółem, czyli zgodnie z definicją GUS mowa tu o zespołach: teatralnych, muzycznych (instrumentalnych), wokalnych i chórach, folklorystycznych oraz tanecznych. Strona 31

32 w porównaniu z Białymstokiem, Kielcami i Rzeszowem 42. Na uwagę zasługuje duża aktywność Olsztyńskiego Teatru Lalek. Liczba wystawionych w 2011 roku przedstawień (w odniesieniu do liczby mieszkańców) w porównaniu z przedstawieniami wystawionymi w miastach wojewódzkich posiadających teatry lalkowe (15) zapewniła Olsztynowi trzecią lokatę. Obok wspomnianego Teatru Lalek, do znaczących ośrodków kultury w Olsztynie należą: Teatr im. Stefana Jaracza; Muzeum Warmii i Mazur; Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. Feliksa Nowowiejskiego; Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne; Akademickie Centrum Kultury (UWM) koncentrujące kluby akademickie; Państwowa Szkoła Muzyczna im. Fryderyka Chopina; Biuro Wystaw Artystycznych / Galeria Sztuki Współczesnej; Miejski Ośrodek Kultury z powstającym Muzeum Nowoczesności ; Miejska Biblioteka Publiczna z trzema bibliotekami multimedialnymi; Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego. Znaczącą rolę wśród jednostek i organizacji istotnych dla kreowania kultury, które wyróżniają Olsztyn odgrywają: Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa BORUSSIA i Fundacja BORUSSIA, prowadzące Międzynarodowe Centrum Dialogu DOM MENDELSOHNA; Liceum Plastyczne im. E. MENDELSOHNA; Biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego Metropolii Warmińskiej "Hosianum" (w zbiorach której znajduje się duży zbiór inkunabułów i starodruków, największy w Polsce północno-wschodniej). W latach wydatki na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego stanowiły 3% ogólnych wydatków budżetu miasta. Pod tym względem Olsztyn zajmuje miejsce w drugiej połowie rankingu miast wojewódzkich (Wykres 11), wyprzedzając cztery stolice Polski Wschodniej i Zieloną Górę. W przeliczeniu na jednego mieszkańca budżet Olsztyna przeznaczał na ten cel przeciętnie 107 zł, natomiast wspomniane pięć miast od zł. Jak wnioskują Autorzy Dynamicznej diagnozy kultury województwa warmińsko-mazurskiego (2012, s. 147), najcenniejszym zasobem Warmii i Mazur dla rozwijania kapitału kulturowego i społecznego w społecznościach lokalnych nie jest natura czy dziedzictwo kulturowe, ale ludzie kultury i drzemiące potencjały społeczności lokalnych. W tym kontekście szczególnie istotny wydaje się, również pochodzący z tego badania, wniosek o niedostatecznej sieci współpracy jaką tworzą regionalne instytucje kultury i inni organizatorzy życia kulturalnego. Sprzyjającym 42 Uwzględnione zostały przedstawienia wystawione w teatrach dramatycznych, teatrach muzycznych rozrywkowych, operetkach, teatrach tańca, baletu, musicalu, teatrach operowych i teatrach lalkowych. Strona 32

33 czynnikiem mogłoby być zacieśnienie współpracy w tej materii pomiędzy Olsztynem a Elblągiem43. Wykres 11. Wydatki budżetu miasta na kulturę i ochronę dziedzictwa narodowego jako % wydatków ogółem (w okresie ) Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS. Zauważalne są pozytywne zmiany w zakresie aktywności kulturalnej w mieście (coraz więcej wysokiej jakości imprez kulturalnych, większy dostęp do kultury wysokiej, udane przedsięwzięcia np. Noc Kabaretowa, Olsztyńskie Lato Artystyczne). Respondenci zwrócili również uwagę na skalę przedsięwzięć w dziedzinie kultury, które są raczej nastawione na zaspokajania potrzeb lokalnych44. Brakuje natomiast przedsięwzięć o skali ponad miejskiej, umacniających pozycję Olsztyna jako kulturalnej stolicy regionu, oraz wydarzeń o skali ponadregionalnej, budujących kulturalną markę Miasta. Wskazali także, że imprezy o charakterze ogólnopolskim odbywają się w innych, mniejszych miastach województwa takich jak Ostróda, czy Mrągowo45. Warunki do uprawiania sportu i rekreacji pozytywnie ocenia 54% Olsztynian (2012, w 2010 było to 51%). Pośród najważniejszych obiektów sportowych wymienić należy Wodne Centrum Rekreacyjno Sportowe Aquasfera, Plażę Miejska (trwa projekt jej modernizacji i znacznej rozbudowy) oraz pole golfowe w gminie Gietrzwałd, natomiast z imprez wyróżniających Olsztyn: puchar jachtów, maratony MTB i regaty żeglarskie. Brakuje danych statystycznych dotyczących uczestnictwa w sekcjach i klubach sportowych na poziomie gmin, ale pewne wnioski można wyciągać z danych zagregowanych do poziomu podregionów, ponieważ ich największe zagęszczenie występuje właśnie w ich głównych miastach. Spośród czterech podregionów zawierających w sobie stolice badanych województw, 43 Pniewski i in W świetle badań opinii mieszkańców (2012, 2010) wzmocnienia wymaga oferta lokalna niedobór placówek kultury na swych osiedlach wskazała przeważająca część mieszkańców osiedla Gutkowo, Likusy, Osiedla Generałów oraz Brzeziny (najwyższe oceny Kormoran, Kościuszki, Śródmieście). Nierówności widoczne są również w dostępie do lokalnej infrastruktury rekreacyjno-sportowej, która najlepiej oceniana jest na osiedlach Kortowo, Kormoran i Mazurskim, zaś najsłabiej na osiedlu Brzeziny i Kętrzyńskiego. 45 W Ostródzie odbywa się najbardziej znany w Polsce i największy festiwal muzyki Reggae Ostróda Reggae Festival, natomiast imprezą sztandarowa Mrągowa jest festiwal muzyki Country. 44 Strona 33

34 największą liczbą uczestników sekcji sportowych w przeliczeniu na 1000 mieszkańców charakteryzuje się podregion rzeszowski (33 członków sekcji sportowych na 1000 mieszkańców), za nim znajduje się podregion białostocki 29 osób na 1000 mieszkańców. W podregionie olsztyńskim jest to 21 osób, natomiast w kieleckim 19 osób. Co ciekawe Olsztyn nie jest liderem nawet wśród uczestników sekcji sportów wodnych, gdzie ustępuje podregionowi rzeszowskiemu. Wnioskiem z wywiadów przeprowadzonych w 2012 roku na potrzeby aktualizacji strategii, jest konieczność lepszej promocji wydarzeń sportowych tak, aby wzmocnić ponadregionalną skalę wybranych imprez. Generalnie infrastruktura sportowa Olsztyna wymaga dalszej modernizacji i rozbudowy, w tym hali widowiskowo-sportowej spełniającej wymogi nowoczesnych imprez sportowych. W kwestii takiej przestrzeni Olsztyn ustępuje m.in. Rzeszowowi, dysponującemu nowoczesną halą wielofunkcyjną Regionalnym Centrum Widowiskowo- Sportowym. Wyróżnikiem stolicy Warmii i Mazur jest natomiast potencjał rekreacyjny i sportowy olsztyńskich jezior, który jednak wymaga zagospodarowania i zwiększenia intensywności infrastruktury sportowej i rekreacyjnej BUDUJĄ REGIONALNE ZNACZENIE MIASTA Olsztyn wprawdzie nie tworzy metropolii, ale jak każda stolica regionu powinien generować impulsy rozwojowe dla całego województwa. W Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego (KSRR ) ośrodki stołeczne są bowiem traktowane jako bieguny wzrostu odpowiedzialne za konkurencyjność całego kraju. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przewiduje systematyczną koncentrację w mieście ponadregionalnych funkcji metropolitalnych. Na razie jednak stwierdza się, że Olsztyn oraz pozostałe miasta wojewódzkie w Polsce Wschodniej w niewystarczający sposób oddziałują na procesy rozwojowe swych regionów. Oddziaływanie Olsztyna widoczne jest w skali subregionalnej w wyniku suburbanizacji. W bezpośrednim otoczeniu stolicy (gminach z nią sąsiadujących) rozwija się funkcja rezydencyjna. Wpływ Olsztyna widoczny jest przez pryzmat wzrostu dochodów własnych 46 sąsiadujących ze stolicą gmin. W zestawieniu ze stolicami województwa podlaskiego, podkarpackiego i świętokrzyskiego, to Olsztyn dysponuje najbogatszym otoczeniem (Wykres 12). W 2011 r., gminy sąsiadujące z Miastem dysponowały przeciętnie kwotą 1,6 tys. zł dochodów własnych w przeliczeniu na jednego mieszkańca. 46 Dochody własne budżetu gminy, zgodnie z definicją GUS, łączą dochody typowo lokalne (podatek rolny, od nieruchomości, od środków transportowych, dochody z najmu, opłata targowa, etc.) z dochodami gminy z tytułu udziałów w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa tj. podatku dochodowym od osób prywatnych (PIT) oraz podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Wskaźnik opisuje więc nie tylko wielkość środków, jakimi rozporządza samorząd, lecz także, pośrednio, zamożność mieszkańców i obroty firm na terenie gminy. Strona 34

35 Wykres 12. Dochody własne budżetów gmin per capita w PLN w 2011 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS. Wysoka pozycja otoczenia stolicy województwa warmińsko-mazurskiego to w szczególności zasługa wysokiego wskaźnika w gminie Stawiguda (2,6 tys. w 2011 r.), która znalazła się na początku drugiej setki najbogatszych gmin w kraju oraz braku gmin odznaczających się w sposób negatywny pod względem dochodów własnych na 1 mieszkańca (najniższy wskaźnik wykazała gmina Barczewo 1,1 tys. per capita). Korzystne z punktu widzenia zintegrowanego rozwoju aglomeracji jest powołanie w 2009 r. Rady Olsztyńskiego Obszaru Aglomeracyjnego. W porozumieniu tym, obok Olsztyna i Starostwa Powiatowego, uczestniczą gminy powiatu olsztyńskiego. Jej funkcjonowanie jest szansą na wzmocnienie współpracy na linii Olsztyn-otoczenie. Wsparciem porozumienia ma być Regionalne Centrum Konkurencyjności Obszarów Aglomeracyjnych47 jednostka badawcza powstała w 2010 r. dzięki porozumieniu Rady i Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Nie tylko współpraca subregionalna jest szansą rozwojową stolicy województwa autorzy Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju dostrzegają wzrost siły zależności Olsztyna z Gdańskiem. W takim układzie wskazana jest intensyfikacja współpracy ze stolicą województwa pomorskiego. Ważnym zwornikiem współpracy na linii Olsztyn-Gdańsk może być Elbląg, położony mniej więcej w połowie drogi pomiędzy obiema stolicami województw i posiadający funkcjonalne związki z oboma tymi miastami. Ważna, przede wszystkim w zakresie wymiany doświadczeń i dobrych praktyk jest także współpraca z partnerami zagranicznymi. Olsztyn posiada umowy o partnerstwie z 8 miastami oraz umowy o współpracy z dalszymi trzema. Są to przede wszystkim podmioty z zachodnioeuropejskich państw Unii Europejskich (poza nimi także miasto Richmond ze Stanów Zjednoczonych, ukraiński Łuck oraz rosyjski Kaliningrad). Za niepokojące należy uznać brak uczestnictwa Olsztyna w innych sieciach współpracy przede wszystkim stowarzyszeniach miast. Liczba partnerstw Olsztyna jest podobna do pozostałych analizowanych miast Kielce posiadają 6 miast partnerskich i 3, z którymi współpracują, a Białystok, podobnie jak Olsztyn, 8 miast partnerskich. Najwięcej, bo 13 partnerów posiada Rzeszów. Ponadto Rzeszów i Biały- 47 Pośród głównych celów Centrum znajduje prowadzenie badań z zakresu rozwoju obszarów zurbanizowanych, szczególnie Polski Wschodniej i Olsztyńskiego Obszaru Aglomeracyjnego. Strona 35

36 stok należą do stowarzyszenia miast EUROCITIES, a Białystok jest także członkiem euroregionu Niemen. Olsztyn jest członkiem Stowarzyszenia Gmin Rzeczpospolitej Polskiej Euroregion Bałtyk PROBLEMY KOMUNIKACYJNE Warmia i Mazury są, obok województwa podlaskiego i zachodniopomorskiego, najsłabiej dostępnym regionem Polski i zarazem obszarem o jednej z najmniejszych dostępności komunikacyjnej w UE 48. Problem pogłębiają niekorzystne warunki naturalne dla rozwoju sieci transportu lądowego (ukształtowanie terenu, duży udział lasów i wód powierzchniowych). Stan istniejącej infrastruktury jest w znacznej części nieodpowiedni. Olsztyn cechuje się słabą dostępnością transportową, zarówno w wymiarze wewnątrzregionalnym, jak i krajowym (choć pod tym względem sytuuje się lepiej niż Białystok). Drogi krajowe, zapewniające połączenie z Olsztynem DK 16, 51 i 53 nie są przystosowane do przenoszenia obciążeń na nich występujących. W latach na DK51 (kierunek: Olsztynek) odnotowano największy wzrost Mapa 5. Położenie komunikacyjne Olsztyna obciążenia (o 44%). Trasa ta obarczona jest obciążeniem sięgającym ponad 12 tys. pojazdów na dobę 49. Szansą na poprawę dostępności Olsztyna jest rozpoczęta już modernizacja trasy S7. Dostępność wewnątrzregionalna Olsztyna jest zdecydowanie najsłabsza spośród stolic województw Polski Wschodniej. Czasy dojazdu do ośrodków subregionalnych (Elbląga i Ełku) są o 30-50% Źródło: opracowanie Geoprofit. dłuższe niż dla pozostałych województw Polski Wschodniej (Tabela 4). Jest to efektem zarówno dużej powierzchni województwa, jak i rozłożenia ośrodków powiatowych względem Olsztyna. Obydwa ograniczenia mogłyby być przynajmniej częściowo zniwelowane szybkimi połączeniami, których jednak w regionie brakuje. Niska dostępność ośrodków subregionalnych osłabia więzi wewnątrzregionalne. Dodatkowo pogłębia to fakt, że zarówno Elbląg, jak i Ełk są położone bliżej stolic są- 48 Komornicki i in. 2011; Dziemianowicz, Szlachta Dane na podstawie Generalnego Pomiaru Ruchu 2010 przeprowadzonego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad - [dostęp: sierpień 2013]. Strona 36

37 siednich województw niż Olsztyna i to z nimi są lepiej skomunikowane, co wpływa także na wzrost intensywności innych powiązań funkcjonalnych. Olsztyn Białystok Lublin Rzeszów Kielce Tabela 4. Dostępność wewnątrzregionalna stolic województw Polski Wschodniej Średnia odległość do miast powiatowych (km) Średni czas przejazdu samochodem do miast powiatowych (min) Średnia odległość do ośrodków subregionalnych (km) Średni czas przejazdu samochodem do ośrodków subregionalnych (min) Źródło: opracowanie własne na podstawie Komornicki i in oraz Dostępność lotnicza Olsztyna jest niska na terenie województwa nie funkcjonuje żaden port lotniczy. Najbliższe to Gdańsk-Rębiechowo (oddalone o 175 km), Modlin (180 km) oraz Okęcie (230). Lotnisko Olsztyn-Dajtki pełni funkcje sportowe dla małych jednostek, natomiast oddalone o ok. 55 kilometrów od Olsztyna lotnisko Szczytno-Szymany zawiesiło realizację operacji lotniczych do czasu przeprowadzenia gruntownej modernizacji. Problem marginalizacji komunikacyjnej Olsztyna należy postrzegać wieloaspektowo50: obniża jakość życia mieszkańców (ze względu na utrudniony dostęp do innych miast i świadczonych tam usług, obniżone bezpieczeństwo ruchu i uciążliwość ruchu tranzytowego przez Miasto), ogranicza zainteresowanie inwestorów zagranicznych51, ogranicza rozwój Olsztyna jako ośrodka naukowego (utrudnia kontakty ze środowiskiem zagranicznym), utrudnia rozwój turystyki, w tym zagranicznej. W Olsztynie zarejestrowanych jest ponad 96 tys. pojazdów (2011) w porównaniu z rokiem 2009 liczba ta zwiększyła się o 7%, zaś porównując z rokiem 2004 wzrost wyniósł aż 48% (GUS BDL; Krawczyk 2005). Rosnąca liczba pojazdów skutkuje zwiększeniem natężenia ruchu, za którym nie w pełni nadąża rozwój sieci drogowej, co jest w Polsce zjawiskiem powszechnym. W przypadku Olsztyna przyczyną wysokiego natężenia jest również ruch tranzytowy, który z powodu braku obwodnicy oraz tras alternatywnych, prowadzony jest przez Miasto. Problemy z tym związane wydłużone czasy przejazdu (korki), hałas, zanieczyszczenia powietrza, wypadki, techniczne obciążenie dróg miejskich znajdują odzwierciedlenie w funkcjonowaniu całego Miasta. Ich konsekwencje odczuwane są przez wszystkich użytkowników przestrzeni miejskiej wpływają negatywnie na jakość życia w Olsztynie oraz na jego atrakcyjność dla biz- 50 Sprawozdanie To spostrzeżenie znajduje również poparcie w zapisach diagnozy problemowej regionu dostępność komunikacyjna pozostaje jednym z najważniejszych czynników lokalizacji. Słabość powiązań komunikacyjnych ogranicza również mobilność ludzi poszukujących wykształcenia i pracy (Dziemianowicz, Szlachta, 2012 s. 53). 51 Strona 37

38 nesu i turystów. Kolejnym wyzwaniem jest proces suburbanizacji i związane z nim codzienne dojazdy mieszkańców podolsztyńskich gmin do Miasta 52. W 2011 roku Olsztyn dysponował miejscami parkingowymi dla 22 tysięcy pojazdów i w ostatnim czasie jest ona stała (w porównaniu z 2009 r. przybyły 72 miejsca). Rozwój infrastruktury postojowej nie nadąża za wzrostem liczby pojazdów (w latach wzrost o 5 tys., do 73 tys.). W opinii większości mieszkańców podaż miejsc jest niewystarczająca (67% ocen negatywnych ogółem; w Śródmieściu 74%). Należy mieć na uwadze, że pokrycie rosnącego zapotrzebowania w całej przestrzeni miejskiej jest niewykonalne, co nie jest wyłącznie problemem Olsztyna. Jest to jeden z czynników decydujących o konieczności wzmacniania systemów komunikacji alternatywnych wobec dojazdów samochodami (przede wszystkim komunikacji publicznej). W porównaniu do stolic województw Polski Wschodniej, komunikacja miejska w Olsztynie wypada skromnie. Stolica województwa warmińsko-mazurskiego posiada najniższą liczbę kursów na tysiąc mieszkańców 7,2, podczas gdy w Kielcach wskaźnik ten wynosi 13,6, a w Białymstoku aż 16,1. Olsztyn nie posiada także rozwiniętej sieci podmiejskiej komunikacji publicznej. Tylko 7 linii wyjeżdża poza granice Miasta, podczas gdy w Rzeszowie takich linii jest 15, w Białymstoku 19, a w Kielcach aż Problem słabo rozwiniętego systemu transportu aglomeracyjnego został podniesiony także w wywiadach przeprowadzonych na potrzeby aktualizacji strategii. Respondenci zwracali również uwagę na trudności w relacjach między władzami Olsztyna a gminami sąsiednimi w zakresie organizacji komunikacji publicznej (kwestia partycypowania gmin w kosztach komunikacji podmiejskiej) 54. Potrzebę rozwoju tego systemu wymienia również diagnoza problemowa opracowana dla województwa 55. Słabo rozwinięty jest także system komunikacji nocnej. W Olsztynie są to jedynie 2 linie realizujące w sumie 8 kursów 56. Olsztyn odznacza się negatywnie na tle Rzeszowa, w którym funkcjonują 3 linie nocne oraz Białegostoku, gdzie działają 4 takie linie (w tym jedna wyjeżdżająca poza granice Miasta). Gorzej niż w Olsztynie jest pod tym względem w Kielcach, gdzie działa tylko 1 linia nocna 57. W żadnym z tych miast nie istnieje sieć tramwajowa. Najbardziej zaawansowane prace w zakresie jej tworzenia prowadzi Olsztyn, który realizuje projekt jej stworzenia przy wsparciu funduszy europejskich 58. Ocena dostępu do komunikacji miejskiej wystawiana przez mieszkańców Olsztyna w badaniach opinii publicznej jest generalnie przychylna (75% odpowiedzi pozytywnych w edycji 2012; podobnie w 2010 r.). Na tym tle wyróżnia się jednak osiedle Zielona Górka jest to jedyne osiedle, gdzie wyraźnie przeważają opinie krytyczne. 52 Sprawozdanie 53 Systemy miejskiego transportu 54 Sprawozdanie 55 Dziemianowicz, Szlachta Dane za [dostęp: sierpień 2013] 57 Dane dla Rzeszowa za - dla Białegostoku za - a dla Kielc za - [dostęp: sierpień 2013] 58 Olsztyńska sieć tramwajowa ma zostać stworzona w ramach projektu Modernizacja i rozwój zintegrowanego systemu transportu zbiorowego w Olsztynie realizowanego w ramach Programu Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej. Strona 38

39 Pozytywna ocena dostępności nie oznacza jednak doskonałości systemu. Istotnym zagadnieniem m.in. jest problem przystanków końcowych oraz często niedostateczna pojemność zatok autobusowych59. Olsztyn znajduje się na początkowym etapie kształtowania układu dróg rowerowych i infrastruktury towarzyszącej. W latach na terenie Miasta oddano do użytkowania około 7 km takich ścieżek. Są to na ogół krótkie odcinki, które nie tworzą spójnej sieci. Tym samym nie pełnią one w dostatecznym stopniu nawet funkcji rekreacyjnej (pozytywnym wyjątkiem jest trasa nad Jeziorem Długim), a tym bardziej transportowej. Negatywna ocena obecnego stanu dominuje we wszystkich olsztyńskich osiedlach, z wyjątkiem osiedla Nad Jeziorem Długim i osiedla Grunwaldzkiego I SŁABOŚĆ FUNKCJI MEDYCZNYCH SĄ BARIERAMI W BUDOWIE FUNKCJI METROPOLITALNYCH Usługi medyczne i opieka nad osobami uzależnionymi od pomocy innych uznano za jeden z pięciu sektorów wysokiej szansy województwa warmińsko-mazurskiego60. Opiekę zdrowotną można bowiem oceniać nie tylko przez pryzmat zaspokajania lokalnych czy regionalnych potrzeb, ale też jako element konkurencji o nowych mieszkańców składową jakości życia. Istotne znaczenie ma tu proces starzenia się społeczeństwa, z którym wiązać się będzie rosnące zapotrzebowanie na usługi tego typu. Ich jakość (odpowiednia kadra i zawansowanie technologiczne, uzupełnione o ofertę wypoczynkową) może stać się istotnym elementem konkurencji między regionami. W Olsztynie obserwuje się największą w województwie koncentrację zakładów opieki ponadpodstawowej, co jest zjawiskiem typowym dla miasta o statusie stolicy województwa. W mieście funkcjonuje 7 publicznych placówek ponadpodstawowej opieki stacjonarnej, w tym trzy szpitale specjalistyczne (dziecięcy, wojewódzki oraz gruźlicy i chorób płuc) oraz Zespół Lecznictwa Psychiatrycznego i Centrum Onkologii. Dostęp do wysokiej klasy specjalistów oraz szeroka oferta szpitali specjalistycznych były często wymieniane podczas wywiadów przeprowadzonych w 2012 roku, jako jeden z czynników pozytywnie wpływających na jakość życia w Olsztynie. Jednak rozwinięta sieć szpitali specjalistycznych jest jedynie potencjalną bazą do rozwoju szerszej funkcji zdrowotnej Miasta. Obok sprzyjających walorów środowiskowych, istotnym czynnikiem jest też funkcjonowanie na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim najmłodszego w kraju wydziału nauk medycznych, kształcącego od 2007 roku (od 2011 uprawnienia do nawadnia tytułu doktora nauk medycznych) Raport wprowadzający Ministerstwa Tomczyk i in Strona 39

40 W Olsztynie brakuje jednak usług towarzyszących rozwiniętej sieci szpitali, w tym usług rehabilitacyjnych czy hotelowych. Aby Olsztyn mógł stanowić centrum zdrowia w skali ponadregionalnej potrzebne jest przygotowanie atrakcyjnej oferty również dla klientów zewnętrznych, a nie tylko dla zaspokajania potrzeb Miasta i regionu 61. Tymczasem, w świetle przeprowadzonej analizy, usługi medyczne na Warmii i Mazurach w bardzo niewielkim stopniu są konkurencyjne na rynku krajowym 62. Nie można również pominąć chłodnej oceny ogólnej, jaką w badaniach opinii publicznej służbie zdrowia wystawiają Olsztynianie (tak w 2010 roku, jak i w 2012) choć należy pamiętać, że wynika ona również z ogólnopolskich trudności systemowych. Olsztyn posiada pewien potencjał w zakresie zaplecza naukowego dla usług około medycznych. Na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim istnieje m. in. kierunek dietetyka, czy specjalizacja biologia medyczna, a także szereg kierunków związanych z produkcją żywności. Jest też Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, gdzie prowadzone są badania poświęcone otyłości, cukrzycy typu 2, problemom rozrodczości człowieka oraz alergiom pokarmowym. 61 Sprawozdanie Tomczyk i in Strona 40

41 4. ANALIZA SWOT W pracach nad Strategią członkowie Zespołu przyjęli założenie, że silne i słabe strony to elementy leżące w pełni w obszarze oddziaływania Miasta, a szanse i zagrożenia to czynniki, na które Miasto nie ma bezpośredniego, decydującego wpływu (obszar decyzyjny jest poza nim). 1. Stolica województwa. Silne strony 2. Walory przyrodnicze (brzegi Jeziora Krzywego, dolina Łyny, kompleks Las Miejski i 11 jezior w obrębie Miasta). 3. Rozwój kierunków aktywności naukowej w obszarze nauk o życiu. 1. Niski poziom kapitału społecznego. 2. Brak wypracowanej marki Miasta. Słabe strony 3. Brak mechanizmów przyciągania kapitału zewnętrznego. 4. Niski poziom wskaźnika przedsiębiorczości. 5. Niski poziom innowacyjności firm. Szanse 1. Wpisanie nowych zasad polityki miejskiej w europejską politykę spójności na lata Sąsiedztwo Obwodu Kaliningradzkiego i Litwy. 3. Olsztyński Obszar Aglomeracyjny. 4. Potencjał w zakresie nauk o życiu (kierunki techniczno-przyrodnicze), potencjał naukowo-badawczy. Zagrożenia 1. Brak wpisania Olsztyna na listę Urban Development Platform (NUTS 2). 2. Długotrwałe pozostawanie Olsztyna poza listą ośrodków metropolitalnych. 3. Pozostawanie Olsztyna poza korytarzami transeuropejskimi (TEN-T). 4. Niewystarczające połączenia komunikacyjne Olsztyna z Obwodem Kaliningradzkim. 5. Brak obwodnicy Miasta, tranzyt tirów przez Miasto. Analiza SWOT stanowi przykład podejścia od wewnątrz na zewnątrz, dlatego komplementarnym podejściem jest analiza TOWS z zewnątrz do wewnątrz. Synteza analizowanych czynników SWOT/TOWS, z uwzględnieniem ich znaczenia dla rozwoju Miasta, pozwoliła określić obecną pozycję Olsztyna oraz najbardziej oczekiwane pola działań. Zgodnie z metodologią tworzenia analizy TOWS/SWOT dla każdego z ośmiu pytań zbudowano macierz, za pomocą której zbadano relacje pomiędzy poszczególnymi czterema grupami elementów analizy SWOT. Zmierzano do odpowiedzi na pytanie, które elementy analizy SWOT w największym stopniu pozostają w zależności z pozostałymi. Pozwoliło to wskazać obszary, które na wypadek interwencji strategicznej przełożą się na poprawę możliwie dużej części pozostałych problemów Miasta. Macierz SWOT/TOWS obrazuje następujące możliwości: Strona 41

42 Przewaga związków silnych stron z szansami wskazuje możliwość koncentracji na najważniejszych atutach miasta i wspierania ich, ponieważ to od ich stanu zależy sytuacja w licznych obszarach w mieście, a także wykorzystanie pojawiających się w otoczeniu szans. Przewaga związków mocnych stron z zagrożeniami w tym wypadku miasto powinno koncentrować się na takim wykorzystaniu swoich mocnych stron, by mogło wpływać lub możliwie łagodzić pojawiające się w otoczeniu zagrożenia. Przewaga związków słabych stron z szansami wskazuje potrzebę koncentracji na słabościach, ale w kontekście szans. Likwidacja wewnętrznych barier rozwoju miasta może i powinna być wspierana przez korzystną sytuację w otoczeniu zewnętrznym. Przewaga związków słabych stron z zagrożeniami obrazuje sytuację negatywnego sprzężenia tego co dzieje się w otoczeniu miasta z jego największymi bolączkami. Oczekiwana powinna być koncentracja celów strategicznych właśnie na słabościach, jednak z głównym naciskiem na zapobieganie zagrożeniom. W analizie SWOT/TOWS Olsztyna właśnie w tym obszarze uzyskano najwyższe oceny związków. Na podstawie uzyskanych wyników analizy SWOT/TOWS oraz oceny ważności poszczególnych elementów analizy SWOT uzyskano zestaw zagadnień, który stał się podstawą do formułowania celów strategicznych. Strona 42

43 5. CELE STRATEGII Strategia rozwoju Olsztyna operuje dwoma poziomami celów, tj. celami strategicznymi i celami operacyjnymi. Uszczegółowieniem celów operacyjnych są kierunki działań. W Strategii ze względu na jej charakter nie posługuje się konkretnymi projektami. Są one domeną dokumentów programowych i wykonawczych. Liczne działania, które będą wpływały na realizację Strategii będą dopiero wyłaniane i adresowane do Regionalnego Programu Operacyjnego, jak i innych programów krajowych, które są obecnie jeszcze w fazie przygotowań. Ogólny charakter Strategii ma ułatwić Urzędowi Miasta i podmiotom zainteresowanym wykorzystaniem zewnętrznych środków publicznych skuteczne aplikowanie o fundusze na cele rozwojowe STRUKTURA CELÓW STRATEGICZNYCH Strategia rozwoju Olsztyna określa cztery cele strategiczne: A. Wzrost poziomu kapitału społecznego; B. Wzrost napływu kapitału inwestycyjnego; C. Wzrost innowacyjności; D. Rozwój funkcji metropolitalnych. Cele te nawiązują zarówno do wizji rozwoju, wyników analizy SWOT, jak też odzwierciedlają zasady, jakimi kierowały się Zespół Strategiczny i grupy tematyczne. Przyjęte cele są współzależne, co oznacza, że realizacja każdego z nich przyczynia się do osiągania również pozostałych celów (Rysunek 1). Pomimo to, logika realizacji wizji rozwojowej pozwala wskazać jeden cel, który ma charakter ściśle horyzontalny (w największym stopniu przenika pozostałe). Celem tym jest Rozwój funkcji metropolitalnych. Znaczenie tego celu wynika z faktu, iż tylko dobrze rozwinięte funkcje metropolitalne, a w przyszłości przekształcenie Olsztyna w ośrodek o randze metropolii daje szanse na skuteczne konkurowanie z innymi miastami w Polsce i Europie. Funkcje metropolitalne powinny z jednej strony być wspierane przez pozostałe trzy cele, z drugiej zaś ich rozwój przyczyni się do efektywniejszej realizacji zarówno celu A, B jak i C. Trzy cele wertykalne odnoszą się do najważniejszych zagadnień związanych z funkcjonowaniem miasta przyszłości. Każde miasto tworzą ludzie, i to człowiek coraz częściej stanowi oś dyskusji rozwojowej. Ważne są zarówno kwalifikacje (kapitał ludzki), jak i specyficzne cechy społeczne warunkujące umiejętność współpracy (kapitał społeczny). Dlatego zdecydowano się wyróżnić cel strategiczny A odnoszący się bezpośrednio do wzrostu poziomu kapitału społecznego. Strona 43

44 Cel strategiczny B wzrost napływu kapitału inwestycyjnego odnosi się do problemów migracji ludzi i kapitału. Jeżeli Miasto chce utrzymać, a wręcz rozwijać swój potencjał ludnościowy, musi stwarzać odpowiednie warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej. Nowoczesne miejsca pracy, w sektorach konkurencyjnych dają podstawę mieszkańcom do formułowania swoich planów życiowych właśnie z Olsztynem. Cel operacyjny C, czyli wzrost innowacyjności wskazuje jakim miastem powinien być Olsztyn w najbliższym czasie. Musi zacząć funkcjonować dobra współpraca w kręgu biznes nauka administracja organizacje pozarządowe. Nie jest to tylko wymóg Unii Europejskiej, tego typu potrzebę wskazują przykłady miast, które odnoszą sukcesy rozwojowe. Jednym z powodów formułowania tego celu jest również postrzeganie innowacji i innowacyjności w szerokim kontekście, wychodzącym poza schemat innowacji technologicznych i patentów. Rysunek 1. Struktura celów strategicznych Strona 44

45 5.2. STRUKTURA CELÓW OPERACYJNYCH Każdy z celów strategicznych ma wskazane cele operacyjne (Rysunek 2). Koncentrują się one na najważniejszych zagadnieniach dotyczących realizacji danego celu strategicznego, stąd ich liczba jest niewielka. Wyróżniając cele operacyjne starano się w miarę możliwości unikać zadań związanych z bieżącą działalnością Urzędu Miasta. Rysunek 2. Cele strategiczne i operacyjne CEL STRATEGICZNY A. Wzrost poziomu kapitału społecznego A1. Umacnianie międzynarodowej pozycji Olsztyna jako miejsca styku kultur wschodu i zachodu A2. Budowanie tożsamości miasta A3. Wzrost współpracy opartej na zaufaniu CEL STRATEGICZNY B. Wzrost napływu kapitału inwestycyjnego B1. Wysokiej jakości edukacja przedsiębiorczości B2. Wspieranie rozwoju przedsiębiorczości B3. Skuteczna promocja gospodarcza CEL STRATEGICZNY C. Wzrost innowacyjności C1. Olsztyn przyjazne środowisku centrum innowacyjności i nowoczesnych technologii C2. Przekształcanie Olsztyna w wyspecjalizowany ośrodek biznesowych usług zewnętrznych C3. Olsztyn Centrum inteligentnych specjalizacji Warmii i Mazur CEL STRATEGICZNY D. Rozwój funkcji metropolitalnych D1. Regionalne centrum komunikacyjne D2. Wzrost dostępności usług publicznych o znaczeniu regionalnym i międzynarodowym D3. Budowa silnej pozycji Olsztyna w sieciach współpracy D4. Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i wysokiej jakości środowiska przyrodniczego Strona 45

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Robocze wyniki analizy SWOT. w ramach procesu przygotowania. Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego

Robocze wyniki analizy SWOT. w ramach procesu przygotowania. Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Robocze wyniki analizy SWOT w ramach procesu przygotowania Strategii Rozwoju Województwa Opolskiego Opiekun naukowy procesu przygotowania SRWO: prof. dr hab. Krystian Heffner Analiza SWOT nasze podejście

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020

Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020 Wsparcie przedsiębiorców, jednostek naukowo-badawczych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmiosko Mazurskiego na lata 2014 2020 16 września 2014, Olsztyn Tys. 20,00% 16,00% 12,00%

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta

Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta Uwarunkowania zewnętrzne wzrostu konkurencyjności rozwojowej gminy Dywity Jacek Szlachta Uwarunkowania unijne i krajowe (1) Także w kolejnym okresie programowania europejskiej polityki regionalnej Polska

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Regionalna Strategia Innowacji Województwa Kujawsko-Pomorskiego Inteligentne specjalizaje Toruń, 13.12.2012 Co oznacza inteligentna specjalizacja? Inteligentna specjalizacja to: identyfikowanie wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek

Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Prof. dr hab. Tomasz Kaczmarek Integracja terytorialna Obszar funkcjonalny Poznania Integracja instytucjonalna Samorządy 3 szczebli, instytucje, organizacje działające na obszarze Metropolii Koncepcja

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania:

Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Współpraca Regionalnych Obserwatoriów Terytorialnych Województw Mazowieckiego i Łódzkiego w ramach badania: Kształtowanie powiązań funkcjonalnych obszarów metropolitalnych Łodzi i Warszawy Biuro Planowania

Bardziej szczegółowo

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia

Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce dla zmiany życia Załącznik nr 5 Analiza zgodności endogenicznych dokumentów strategicznych ze Strategią Marki Rzeszów. Wizja Cele strategiczne Rdzeń i Submarki Strategia Marki Rzeszów na lata 2009-2013 - aktualizacja Miejsce

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy

Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Strategiczne planowanie na Mazowszu jako Regionie Wiedzy Konferencja pt. Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego jako kluczowe czynniki wdrażania polityki strukturalnej w latach 2007-2013 26

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r.

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Spotkanie Partnerów projektu Zintegrowana Miejsce i data prezentacji Strategia Rozwoju Metropolii Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Dlaczego potrzebna jest strategia? Dostosowanie do wymogów UE w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

REGIONALNYM PROGRAMIE OPERACYJNYM NA LATA

REGIONALNYM PROGRAMIE OPERACYJNYM NA LATA PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ w WIELKOPOLSKIM REGIONALNYM PROGRAMIE OPERACYJNYM NA LATA 2014 2020 WRPO 2014+ Poznań, dnia 3 lutego 2015 roku 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Alokacja WRPO

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Potencjał metropolitalny Krakowa

Potencjał metropolitalny Krakowa Potencjał metropolitalny Krakowa Grzegorz Gorzelak EUROREG Uniwersytet Warszawski Polska wobec wyzwań cywilizacyjnych XXI w. Druga konferencja krakowska, 18-19 czerwca 2009 Dynamika PKB w regionach metropolitalnych

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME 25 czerwca 2015 r. Wsparcie pozafinansowe i instrumenty finansowe 2014-2020 1. Poziom krajowy: programy

Bardziej szczegółowo

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Ulgi i zwolnienia podatkowe w Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej Gdzie jesteśmy 30 lokalizacji Dostępne 378 ha Komunikacja Granica Uni Europejskiej z Obwodem Kaliningradzkim, Federacją

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo

Podkarpackie inteligentne specjalizacje

Podkarpackie inteligentne specjalizacje Podkarpackie inteligentne specjalizacje jako istotny czynnik wzmacniania konkurencyjności regionu. Leszek Woźniak EUROPA 2020 rozwój inteligentny, a więc rozwój gospodarki bazującej na wiedzy i innowacjach

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.:

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Rozporządzenie ogólne (dwie części dla funduszy oraz dla polityki spójności) Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (INTERREG) w latach 2014-2020 PARTNERSKIE PROJEKTY TURYSTYCZNE WNIOSKI DLA PASA NADMORSKIEGO Jak realizować projekty partnerskie z zakresu turystyki w latach

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

KONTRAKT SAMORZĄDOWY STREFA CENTRUM. Powiat Łobeski Powiat Świdwiński Powiat Drawski

KONTRAKT SAMORZĄDOWY STREFA CENTRUM. Powiat Łobeski Powiat Świdwiński Powiat Drawski KONTRAKT SAMORZĄDOWY STREFA CENTRUM Powiat Łobeski Powiat Świdwiński Powiat Drawski Istota Kontraktu Samorządowego Założeniem Kontraktu Samorządowego (KS) jest urzeczywistnienie idei planowania i realizowania

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Posiedzenie Konwentu Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w dniu 4 października 2013 roku

Posiedzenie Konwentu Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów w dniu 4 października 2013 roku Wsparcie przedsięwzięć z zakresu gospodarki wodno-kanalizacyjnej oraz gospodarki odpadami w Projekcie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014-2020 Posiedzenie Konwentu Burmistrzów

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze.

Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi podstawowe narzędzie dla prowadzenia polityki przestrzennej w jego obszarze. Jej prowadzenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r.

RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH. projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Grudzień 2013 r. RAPORT Z KONSULTACJI SPOŁECZNYCH projektu Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Grudzień 2013 r. 1 1. Podstawy prawne Zgodnie z art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r.

Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. SAMORZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Strategia Rozwoju Województwa Opolskiego do 2020 r. Opole 2013 Województwo opolskie przyjazne mieszkańcom i przedsiębiorcom HIERARCHICZNY UKŁAD PIĘCIU POZIOMÓW PLANOWANIA

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu

analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013 Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Zagadnienia kluczowe dla zrównoważonego rozwoju w perspektywie wdrażania RPO dla województwa lubelskiego na lata 2014-2020 analiza założeń do RPO woj. lubelskiego 2014+ Krzysztof Gorczyca, Lublin, 26.04.2013

Bardziej szczegółowo

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego

Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Jeremiasz Salamon Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Programowanie w układach makroregionalnych Polska Zachodnia [strategia przyjęta przez rząd 30.04.14]? Polska

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA PROGRAM OPERACYJNY POLSKA WSCHODNIA OŚ PRIORYTETOWA I Innowacyjna Polska Wschodnia Priorytet Inwestycyjny 1.2 Zwiększenie aktywności przedsiębiorstw w zakresie B+R. Przykładowe typy projektów: Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego OBSZARY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ W RAMACH OIOF Zagadnienia z zakresu: zagospodarowanie przestrzenne, ochrona środowiska Plan spotkania 2 Prezentacja:

Bardziej szczegółowo

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 Jarosław Komża doradca strategiczny ds. funduszy europejskich 1 WYMIAR TERYTORIALNY Nowe regulacje europejskiej

Bardziej szczegółowo

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r.

Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020. Białystok, 7 grudnia 2012 r. Wyzwania i kierunki rozwoju województwa podlaskiego w okresie 2014 2020 Białystok, 7 grudnia 2012 r. PKB na mieszkańca (średnio 2006-2008) PKB na mieszkańca* *indeks EU27 = 100

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego

Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego Strategia Rozwoju Ostródzko-Iławskiego Obszaru Funkcjonalnego OBSZARY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ W RAMACH OIOF Ochrona zdrowia, bezpieczeństwo publiczne, pomoc społeczna Plan spotkania 2 Prezentacja: Omówienie

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego 2014-2020 projekt Projekt przyjęty Uchwałą nr 196/2816/2013 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 8 listopada 2013 r. Minimalne poziomy koncentracji

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Gminy Zator 2014-2022

Gminy Zator 2014-2022 Strategia Rozwoju Gminy Zator na lata 2014-2022 Strategia Rozwoju Gminy Zator 2014-2022 Zator, wrzesień 2014 r. Strategia Rozwoju Gminy Zator na lata 2014 2022 Zarys Strategii broszura informacyjna Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Perspektywa województwa podkarpackiego

Perspektywa województwa podkarpackiego Potencjalne tematy współpracy pomiędzy subregionem tarnowskim a ośrodkami województwa podkarpackiego: Mielcem i Dębicą Perspektywa województwa podkarpackiego Jerzy Rodzeń Dyrektor Departamentu Strategii

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

Programowanie wykorzystania środków finansowych z perspektywy 2014-2020

Programowanie wykorzystania środków finansowych z perspektywy 2014-2020 Programowanie wykorzystania środków finansowych z perspektywy 2014-2020 Izabela Ziątek Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 9 maja 2013 r. Negocjacje

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Olsztyn, 24 marca 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Olsztyn, 24 marca 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo