POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap"

Transkrypt

1 Załącznik nr 1 do uchwały Nr. Rady Ministrów z dnia Program wieloletni POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap Okres realizacji: lata Wnioskodawca: Minister Pracy i Polityki Społecznej Współpraca w zakresie badań naukowych i prac rozwojowych: Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Główny Wykonawca i Koordynator: Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Warszawa, lipiec 2010 r.

2 Treść I. CELE REALIZACJI PROGRAMU 3 Str. II. PODSTAWY PRAWNE 5 III. PODSTAWY PROGRAMOWE 6 IV. SPOŁECZNO-EKONOMICZNE ASPEKTY STANU WARUNKÓW PRACY W POLSCE 18 V. STRUKTURA PROGRAMU 23 VI. VII. ZAŁOŻENIA SYSTEMU REALIZACJI i MONITOROWANIA PROGRAMU PRZEWIDYWANE WSKAŹNIKI REALIZACJI CELÓW SZCZEGÓŁOWYCH I DZIAŁAŃ PODEJMOWANYCH DLA ICH OSIĄGNIĘCIA VIII. PRZEWIDYWANE ODDZIAŁYWANIE PROGRAMU 43 IX. ZESTAWIENIE PLANOWANYCH NAKŁADÓW NA REALIZACJĘ PROGRAMU 46 X. JEDNOSTKI NAUKOWE PRZEWIDYWANE DO WSPÓLPRACY W REALIZACJI PROGRAMU 47 XI. XII. XIII. MINISTERSTWA I INSTYTUCJE PRZEWIDYWANE DO WSPÓŁPRACY W UPOWSZECHNIANIU I WDRAŻANIU WYNIKÓW PROGRAMU WYKAZ DOKUMENTÓW MIEDZYNARODOWYCH I WSPÓLNOTY EUROPEJSKIEJ, KTÓRYCH WDROŻENIE DO PRAWA I PRAKTYKI KRAJOWEJ REALIZOWANE BĘDZIE Z WYKORZYSTANIEM WYNIKÓW PROGRAMU PROJEKTY MIĘDZYNARODOWE ORAZ DOFINANSOWYWANE Z FUNDUSZY STRUKTURALNYCH I INNYCH ŹRÓDEŁ ZWIĄZANE Z PROGRAMEM /REALIZACJA Z UDZIAŁEM CIOP-PIB/

3 I. CELE REALIZACJI PROGRAMU Celem głównym Programu jest opracowanie innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych i technicznych, ukierunkowanych na rozwój zasobów ludzkich oraz nowych wyrobów, technologii, metod i systemów zarządzania, których wykorzystanie przyczyni się do znaczącego ograniczenia liczby osób zatrudnionych w warunkach narażenia na czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe oraz ograniczenia związanych z nimi wypadków przy pracy, chorób zawodowych i wynikających z tego strat ekonomicznych i społecznych. W konsekwencji umożliwi to w perspektywie 5 lat od zakończenia Programu: zmniejszenie o 30% liczby osób zatrudnionych w warunkach narażenia na działanie czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych, co wpłynie na wydłużenie okresu aktywności zawodowej, zmniejszenie co najmniej o 25% obciążenia ogólnego funduszu ubezpieczeń społecznych (FUS) bezpośrednimi wydatkami z funduszu ubezpieczenia wypadkowego, które w 2009 r. stanowiły 3,4% (4,95 mld zł) wydatków na świadczenia pieniężne z FUS, zmniejszenie co najmniej o 1% rocznie całkowitych społecznych kosztów wypadków przy pracy, w tym wypadków śmiertelnych i ciężkich oraz chorób zawodowych, które w 2009 r. oszacowano na 35 mld zł (zmniejszenie tych kosztów o 1% powinno przynieść oszczędności rzędu 350 mln zł w skali roku). 3

4 Cele szczegółowe: stworzenie możliwości spełnienia wymagań wynikających z dokumentów strategicznych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz postanowień dyrektyw Unii Europejskiej, opracowanie rozwiązań dotyczących objęcia niezbędną ochroną osób pracujących w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu dla zapobiegania ich wykluczeniu z rynku pracy, rozwój metod systemowego zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, ze szczególnym uwzględnieniem oceny i ograniczania ryzyka zawodowego w przedsiębiorstwach (w tym małych i średnich), poszerzenie stanu wiedzy o przyczynach i skutkach wypadków przy pracy i chorób zawodowych związanych z pracą oraz o opłacalności ekonomicznej działań prewencyjnych na poziomie państwa i przedsiębiorstwa, kształtowanie i promocja kultury bezpieczeństwa wśród pracodawców i pracobiorców przez rozwój nowoczesnego systemu edukacji i informacji społeczeństwa w powiązaniu z cyklem życia od dzieciństwa do emerytury. 4

5 II. PODSTAWY PRAWNE Program wieloletni etap II spełnia wymagania: 1. Art. 136 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 146), według którego programy wieloletnie są ustanawiane w celu realizacji strategii przyjętych przez Radę Ministrów. Rada Ministrów ustanawiając program wskazuje jego wykonawcę. Realizacja programu wieloletniego może być podzielona na etapy. 2. Art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 oraz Nr 157, poz.1241), według którego polityka rozwoju może być prowadzona przy pomocy programów wieloletnich, o których mowa w przepisach o finansach publicznych. 3. Ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2008 r. Nr 169 poz.1049). 4. Przepisów 2 ust. 2 pkt 1 oraz 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie nadania Centralnemu Instytutowi Ochrony Pracy statusu państwowego instytutu badawczego (Dz. U. Nr 192, poz. 1606), zgodnie z którym do zadań Instytutu należy m.in. prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz realizacja innych zadań ustalonych dla Instytutu przez Radę Ministrów w programach wieloletnich, ustanawianych na podstawie przepisów o finansach publicznych. Natomiast źródłem finansowania Instytutu są środki finansowe ustalane w ustawach budżetowych na realizację zadań programów wieloletnich, których głównym wykonawcą lub koordynatorem jest Instytut, ustanawianych na podstawie przepisów o finansach publicznych; dysponentem środków budżetowych ustalanych na realizację zadań programów wieloletnich: a) w części dotyczącej badań naukowych i prac rozwojowych jest minister właściwy do spraw nauki, b) w części dotyczącej zadań innych niż określone w lit. a jest minister właściwy do spraw pracy. 5. Art. 12b ust. 1 pkt 2 lit. a, ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 159, poz. 993 oraz Nr 168, poz.1323), według których do zadań państwowego instytutu badawczego należy wykonywanie m. in. zadań szczególnie ważnych dla planowania i realizacji polityki państwa, których wykonanie jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, obronności i bezpieczeństwa kraju, działania wymiaru sprawiedliwości oraz dziedzictwa narodowego, edukacji i kultury oraz jakości życia obywateli, dotyczących opracowania 5

6 i opiniowania standardów w zakresie rynku pracy, ochrony pracy i zabezpieczenia społecznego, ochrony zdrowia, ochrony środowiska, gospodarki żywnościowej, gospodarki przestrzennej, gospodarki bogactwami i zasobami naturalnymi, bezpieczeństwa technicznego, energetycznego i bezpieczeństwa transportu oraz standardów produktów, procesów i usług, a także warunków przestrzegania tych standardów. Natomiast zakres zadań państwowego instytutu badawczego ustala Rada Ministrów w wieloletnich programach, ustanawianych na podstawie przepisów o finansach publicznych. Etap II programu stanowić będzie kontynuację programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy, którego etap I został ustanowiony uchwałą nr 117/2007 Rady Ministrów z dnia 3 lipca 2007 r. do realizacji w latach III. PODSTAWY PROGRAMOWE Potrzeba realizacji II etapu programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy wynika z dokumentów międzynarodowych i krajowych określających zadania Państwa w tej dziedzinie. W szczególności program ten uwzględnia priorytety i postulaty zawarte w następujących dokumentach: A/ międzynarodowych 1. Strategia Wspólnoty pt. Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (2010 r.) 3. Raport Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy Nowe i pojawiające się rodzaje ryzyka w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy (2009 r.) 4. Memorandum of Common Understanding (Memorandum Wspólnego Porozumienia) NEW OSH ERA (2008 r.) 5. Europejskie Memorandum EUROSHNET (2008 r.) 6. Strategiczny Program Badawczy Europejskiej Platformy Technologicznej Bezpieczeństwo w przemyśle (2006 r.) 7. Konwencja nr 155 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy (1981 r.) 8. Konwencja nr 187 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy (2006 r.) 6

7 B/ krajowych 1. Strategia Rozwoju Kraju na lata (2006 r.) 2. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia (2007 r.) 3. Raport POLSKA Wyzwania rozwojowe (2009 r.) 4. Raport Narodowego Programu Foresight Polska 2020 (2009 r.) 5. Ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce w 2008 r. (2009 r.) 6. Polityka ekologiczna państwa w latach z perspektywą do roku 2016 (2009 r.) Ponadto, problematyka bezpieczeństwa i higieny pracy została także ujęta w przyjętym 24 listopada 2009 r. przez Radę Ministrów dokumencie przedłożonym przez Ministra Rozwoju Regionalnego Plan uporządkowania strategii rozwoju, przede wszystkim w dwóch strategiach, tj. w Strategii rozwoju zasobów ludzkich oraz w Strategii innowacyjności i efektywności gospodarki. Świadczy to o horyzontalnym charakterze tej problematyki uzasadniającym ustanowienie II etapu programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy jako programu rozwoju wpisującego się w te strategie. A) dokumenty międzynarodowe Ad 1. Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący agendy socjalnej Wspólnoty Europejskiej 1 określił wytyczne dotyczące Strategii Bezpieczeństwa i Higieny Pracy na lata , koncentrujące się na: ocenie nowych rodzajów czynników ryzyka zawodowego, zapewnieniu niezbędnego poziomu ochrony pracowników, objęciu ochroną osób dotychczas nieobjętych nią w wystarczającym stopniu. Postulaty te znalazły wyraz w Strategii Wspólnoty pt. Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata przyjętej przez Komisję Europejską w lutym 2007 r. Znaczenie realizacji tej Strategii podkreśla przyjęta w 2008 r. Odnowiona agenda społeczna: Możliwości, dostęp i solidarność w Europie XXI wieku 2, wskazując, że Strategia powinna pomóc pracownikom pozostać dłużej na rynku pracy poprzez wzmocnienie ochrony przed zagrożeniami w miejscu pracy. 1 Communication from the Commission on the Social Agenda, Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego oraz Komitetu Regionów, Odnowiona agenda społeczna: Możliwości, dostęp i solidarność w Europie XXI wieku, , COM(2008)

8 Celem głównym wymienionej Strategii Wspólnoty jest wzrost wydajności i jakości pracy, przez zmniejszenie liczby wypadków przy pracy i absencji spowodowanej złym stanem zdrowia. Główne kierunki działań uwzględnione w Strategii sformułowano następująco: a) wprowadzanie nowoczesnych i skutecznych ram prawnych (wzmocnienie wdrażania prawodawstwa Wspólnoty, poprawa współpracy przy monitorowaniu jego stosowania, uproszczenie ram prawnych i dostosowanie do zmian ryzyka zawodowego), b) wspieranie opracowywania i wdrażania krajowych strategii bezpieczeństwa i higieny pracy (poprawa skuteczności profilaktyki, reagowania na zmiany społeczne i demograficzne, poprawa spójności polityki), c) propagowanie zmian w postawach wobec bezpieczeństwa i higieny pracy (włączenie bezpieczeństwa i higieny pracy do programów edukacji i szkoleń, propagowanie świadomości znaczenia zdrowego i bezpiecznego miejsca pracy w przedsiębiorstwach), d) zwalczanie nowych oraz coraz częściej występujących rodzajów ryzyka zawodowego (określenie nowych rodzajów ryzyka, propagowanie zdrowia psychicznego w pracy). Strategia Wspólnoty pt. Podniesienie wydajności i jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata zobowiązuje rządy Państw Członkowskich, w tym Polskę, do przyjęcia w tym obszarze spójnej strategii krajowej, która ustanowi cele w zakresie zmniejszenia wskaźników wypadków przy pracy i chorób zawodowych, będzie ukierunkowana na sektory i przedsiębiorstwa mające najgorsze wskaźniki, a także skoncentruje się na najbardziej powszechnych rodzajach zagrożeń i najbardziej narażonych pracownikach. Realizacja wymienionych zobowiązań przez poszczególne kraje jest monitorowana przez Komisję Europejską, corocznie z udziałem przedstawicieli rządów oraz partnerów społecznych przez Komitet Doradczy Komisji Europejskiej ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Miejscu Pracy (ACSH). Spełnienie wymienionego zobowiązania w Polsce zapewniała dotychczas realizacja I etapu programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy. Program ten był prezentowany przez przedstawiciela Rządu RP podczas warsztatów ACSH na temat implementacji krajowych strategii na rzecz BHP, które odbyły się w Luksemburgu w dniach 7 i 8 października 2009 r. Został uznany za jedno z wzorcowych rozwiązań w tym zakresie zarówno przez przedstawicieli Komisji Europejskiej, jak i partnerów państw członkowskich. Program ten zapewnia bowiem prowadzenie spójnej polityki w obszarze 8

9 bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracujących, z uwzględnieniem potrzeb zmieniającego się świata pracy. Kontynuacja tej polityki jest niezbędnym warunkiem osiągnięcia w Polsce poprawy warunków pracy, na które składa się bezpieczeństwo, zdrowie, a także psychiczny dobrostan oraz satysfakcja i rozwój w pracy. Biorąc powyższe pod uwagę, a także założenia Komisji WE do monitorowania krajowych strategii metodą Scoreboard niezbędne jest kontynuowanie w latach ww. programu wieloletniego, ujmującego w sposób spójny zadania badawcze i zadania służb państwowych w zakresie odpowiedzialności państwa za stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Ad 2. EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu Komisja Europejska w Strategii EUROPA 2020, przyjętej na lata postuluje, że działania Unii Europejskiej w tym okresie powinny być skupione wokół następujących trzech priorytetów: 1. Rozwój inteligentny rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji; 2. Rozwój zrównoważony wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej 3. Rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu wspieranie gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia i zapewniającej spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną. W zakresie 1. priorytetu Strategia EUROPA 2020 wymaga podniesienia jakości edukacji, poprawy wyników działalności badawczej, wspierania transferu innowacji i wiedzy w Unii, pełnego wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych, a także zadbania o to, by innowacyjne pomysły przeradzały się w nowe produkty i usługi, które przyczyniałyby się do zwiększenia wzrostu, tworzenia nowych miejsc pracy i rozwiązywania problemów społecznych w Europie. W szczególności Europa powinna w pełni wykorzystać potencjał oferowany przez gospodarkę cyfrową. Gospodarka cyfrowa daje ogromne możliwości małym i średnim przedsiębiorstwom w sektorze produkcji i usług, zarówno samodzielnym firmom, jak i dostawcom większych przedsiębiorstw. Biorąc powyższe pod uwagę zakres tematyczny II etapu Programu wieloletniego obejmuje wiele zadań i projektów badawczych ukierunkowanych na opracowanie i wdrożenie innowacyjnych materiałów, technologii, urządzeń i systemów, w tym zaawansowanych technologii informatycznych, na rzecz tworzenia i szerokiego 9

10 upowszechniania nowych i skutecznych rozwiązań z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, a także ukierunkowanych na podniesienie jakości edukacji w tej dziedzinie. W zakresie 2. priorytetu Strategii EUROPA 2020 zakłada się, że Unia Europejska powinna zbudować zrównoważoną i konkurencyjną gospodarkę efektywnie korzystającą z zasobów, wykorzystując nowe procesy i technologie przyjazne środowisku, przyspieszając wprowadzanie inteligentnych sieci opartych na technologiach ICT, wzmacniając przewagę konkurencyjną europejskiego biznesu, szczególnie sektora produkcji i MŚP, oraz pomagając klientom docenić wartość efektywnego korzystania z zasobów. Zakres tematyczny II etapu Programu wieloletniego dotyczy pośrednio realizacji powyższego priorytetu, obejmując wiele zadań i projektów badawczych, których wyniki pośrednio wpłyną na ograniczanie emisji szkodliwych substancji do atmosfery. W zakresie 3. z wymienionych wyżej priorytetów Strategia EUROPA 2020 zakłada się, że realizacja tego priorytetu będzie wymagać modernizacji i wzmocnienia roli polityki w obszarze zatrudnienia, edukacji i szkolenia oraz systemów ochrony socjalnej poprzez zwiększenie współczynnika aktywności zawodowej i ograniczenie strukturalnego bezrobocia, jak również zwiększenie poczucia odpowiedzialności społecznej w sektorze biznesu. Najważniejszym elementem będzie stosowanie modelu elastycznego rynku pracy i bezpieczeństwa socjalnego (flexicurity) oraz umożliwienie ludziom zdobywania nowych umiejętności w celu przystosowania się do nowych warunków, w tym na wypadek ewentualnych zmian w karierze zawodowej. Dużego wysiłku wymagać będzie walka z ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz zmniejszenie nierówności w obszarze ochrony zdrowia, tak aby rozwój przyniósł korzyści wszystkim. Ważna będzie także promocja zdrowia i wspieranie aktywności osób starszych, aby umożliwić osiągnięcie spójności społecznej oraz wyższej wydajności. Zakres tematyczny II etapu Programu wieloletniego obejmuje zadania i projekty badawcze ukierunkowane na promocję zdrowia w miejscu pracy, poprawę warunków pracy w aspekcie nowych form zatrudnienia, a także na zapewnienie odpowiednich warunków pracy osobom starszym, a tym samym Program ten wpisuje się w realizację priorytetów nowej Strategii Europa Ad 3. Raport Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy Nowe i pojawiające się rodzaje ryzyka w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy W 2009 r. Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy opracowała raport dotyczący nowych i pojawiających się zagrożeń w środowisku pracy Nowe i pojawiające się 10

11 rodzaje ryzyka w dziedzinie bezpieczeństwa i zdrowia w pracy 3. Raport ten obejmuje wybrane wyniki prac Europejskiego Obserwatorium Ryzyka, utworzonego przez Agencję zgodnie z wymaganiami wspólnotowej strategii na rzecz bezpieczeństwa i zdrowia w pracy na lata Jednym z jego kluczowych zadań jest stymulowanie debaty ekspertów, unijnych decydentów, partnerów społecznych oraz organizacji międzynarodowych, takich jak MOP i WHO. Na bezpieczeństwo i zdrowie pracowników w Europie ma wpływ wiele czynników. Raport podkreśla wpływ zmian struktury gospodarki oraz siły roboczej, mający konsekwencje dla bezpieczeństwa pracy. Dotyczy to m.in. upowszechnienia nowych technologii, rozwoju sektora usług dominującego aktualnie w gospodarce oraz zmniejszenia znaczenia takich sektorów gospodarki, jak przemysł czy górnictwo. Zmienia się struktura wieku oraz płci zatrudnionych, rośnie wskaźnik zatrudnienia starszych pracowników oraz wskaźnik zatrudnienia kobiet. Obserwowana jest także tendencja zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz pracy tymczasowej w niektórych grupach wiekowych. Zmiany te wskazują na konieczność zapewnienia zmodyfikowanych działań prewencyjnych, przyczyniających się do zachowania dobrego stanu zdrowia pracowników, zwłaszcza w kontekście starzenia się siły roboczej. Dane przedstawione w raporcie potwierdzają także znaczenie występowania narażenia (w szczególności w MŚP) na czynniki chemiczne, fizyczne, takie jak hałas, promieniowanie ultrafioletowe, a także psychospołeczne, wynikające m.in. z szybkiego tempa pracy, napiętych terminów, niewystarczających umiejętności. Wśród wzrastającej liczby chorób zawodowych w UE, najliczniejszą kategorię stanowią choroby układu mięśniowo-szkieletowego, dotyczące zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Częstotliwość występowania wypadków przy pracy jest szczególnie wysoka w sektorze budownictwa, rolnictwa oraz w przemyśle wytwórczym w zakresie produkcji drewna. Trendy, przedstawione w raporcie, są istotne z punktu widzenia podejmowania działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy, w szczególności wskazują na konieczność dostosowywania się do obecnych zmian, dostrzegania nowych oraz pojawiających się zagrożeń i podejmowania działań prewencyjnych. II etap programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy podejmuje większość problemów przedstawionych w wymienionym Raporcie Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy, a tym samym będzie stanowił skuteczny instrument realizacji postulatów Strategii Wspólnoty pt. Podniesienie wydajności i 3 New and emerging risks in occupational safety and health, European Risk Observatory, Outlook no. 1, European Agency for Safety and Health at Work, Bilbao

12 jakości w pracy: wspólnotowa strategia na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy na lata , a zwłaszcza postulatu zwalczania nowych oraz coraz częściej występujących rodzajów ryzyka zawodowego (patrz Ad 1). Ad 4. Memorandum of Common Understanding (Memorandum Wspólnego Porozumienia) NEW OSH ERA Projekt NEW OSH ERA pn. Nowe i narastające zagrożenia dla bezpieczeństwa i higieny pracy. Przewidywanie i realizacja działań związanych ze zmianami w miejscu pracy poprzez koordynację badań naukowych w dziedzinie BHP finansowany jest przez Komisję Europejską w ramach 6-go Programu Ramowego Badań i Rozwoju Technologicznego UE. Jest to projekt typu ERA-NET, którego długoterminowym i kluczowym celem jest poprawa jakości i zwiększenie zakresu badań naukowych związanych z nowymi i narastającymi rodzajami zagrożeń w obszarze BHP realizowanych w Europie. Wykonany w ramach tego projektu przegląd programów badawczych w dziedzinie BHP realizowanych w latach w 9 krajach UE wykazał, że średnio w ponad 85% są one finansowane z budżetów tych państw 4. W kolejnym raporcie projektu NEW OSH ERA nt. komplementarności, luk i nowych możliwości w badaniach nad nowymi i narastającymi czynnikami ryzyka w obszarze BHP (2007) 5, jako priorytetowe kierunki przyszłych badań wskazano: 1) łączne narażenie na zagrożenia wieloczynnikowe w środowisku pracy (zagrożenia fizyczne, chemiczne, biologiczne, psychospołeczne oraz czynniki ergonomiczne); 2) specyficzne problemy zdrowotne spowodowane działaniem niebezpiecznych substancji; 3) problemy bezpieczeństwa i higieny pracy związane z narażeniem na nanocząstki i stosowaniem nanotechnologii. Podczas międzynarodowej konferencji śródokresowej projektu NEW OSH ERA, która odbyła się w Krakowie w dniach maja 2008 r. w wyniku ustaleń pomiędzy partnerami projektu reprezentującymi 21 organizacji z 11 Państw Członkowskich (w tym Polski) oraz konsultacji z Komisją Europejską i partnerami społecznymi uchwalono Memorandum of Common Understanding (Memorandum Wspólnego Porozumienia), w którym zdefiniowano wspólną 4 Overview of research funding programmes on OSH-related new and emerging risks, raport NEW OSH ERA, June Complementarities, gaps and new opportunities in research on OSH-related new and emerging risks, raport NEW OSH ERA, October

13 strategię działań NEW OSH ERA na rzecz przyszłych badań naukowych w dziedzinie BHP. Strategia ta, jako priorytetowe wskazuje trzy wymienione wyżej tematy badań, a także dodatkowo następujące: 1) zagrożenia psychospołeczne związane ze zmianami organizacyjnymi oraz nowymi modelami pracy i zatrudnienia (w tym wpływ pracy w warunkach jej niepewności), choroby związane ze stresem; 2) zagrożenia biologiczne w środowisku pracy; 3) zagrożenia wynikające ze stosowania złożonych interfejsów człowiek maszyna w środowisku pracy; 4) nowe grupy osób narażonych w środowisku pracy w związku ze zmianami demograficznymi i zmianami struktury pracujących w Europie, w tym pracownicy migrujący, kobiety, pracownicy starsi wiekiem, pracownicy tymczasowi. Ad 5. Europejskie Memorandum EUROSHNET EUROSHNET, czyli Europejska Sieć ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (EURopean Occupational Safety and Health NETwork), została utworzona w 2001 r., a głównym jej celem jest wspieranie współpracy europejskiej w dziedzinie normalizacji, badań naukowych, certyfikacji i/lub innych działań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii. Podczas zorganizowanej przez EUROSHNET III Europejskiej Konferencji nt. Bezpieczniejsze wyroby dla konkurencyjnych miejsc pracy (Kraków września 2008 r.), z udziałem przedstawicieli wiodących Dyrekcji Komisji Europejskiej przyjęto Europejskie Memorandum pt. Normalizacja dla Bezpiecznych Wyrobów 6, które odzwierciedla poglądy europejskich ekspertów w dziedzinie BHP i zawiera szereg postulatów dotyczących usprawnień w zakresie opracowania i stosowania norm wspomagających dyrektywy z obszaru oceny zgodności wyrobów z wymaganiami zasadniczymi bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (tzw. Dyrektywy Nowego Podejścia). Memorandum podkreśla, że opracowanie norm europejskich o wysokiej jakości wymaga solidnej wiedzy naukowej, a normalizacja staje się bardzo skutecznym sposobem wykorzystania wyników badań naukowych z dziedziny bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy i dzięki temu może przyczynić się do wzrostu innowacyjności i konkurencyjności w Europie, które są nadrzędnymi celami Strategii Wspólnotowej dotyczącej bezpieczeństwa i higieny pracy ( ). W związku z tym instytucje badawcze z obszaru bezpieczeństwa i higieny pracy powinny podejmować i intensyfikować badania naukowe w zakresie normalizacji, certyfikacji i badań wyrobów, 6 Krakowskie Memorandum EUROSHNET - Normalizacja dla Bezpiecznych Wyrobów, Kraków, r. 13

14 a w szczególności w dziedzinie ergonomii wyrobów oraz ograniczania emisji czynników szkodliwych. Ad 6. Strategiczny Program Badawczy Europejskiej Platformy Technologicznej Bezpieczeństwo w przemyśle (European Technology Platform Industrial Safety ETPIS) oraz program odpowiadającej jej, koordynowanej przez CIOP-PIB, Polskiej Platformy Technologicznej Bezpieczeństwo pracy w przemyśle (przyjęty w 2006 r. i znowelizowany w 2009 r.) Strategiczny Program Badawczy ETPIS wskazuje potrzebę znaczącej redukcji wypadków przy pracy w przemyśle, poważnych awarii przemysłowych oraz negatywnego wpływu przemysłu na środowisko, co jest warunkiem niezbędnym do zapewnienia zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego Unii Europejskiej. Główne kierunki badań naukowych przyjętych do realizacji przez ETPIS to: 1) ocena i zarządzanie ryzykiem zawodowym, 2) zaawansowane technologie redukcji ryzyka, 3) niezawodność i bezpieczeństwo konstrukcji przemysłowych, 4) czynniki ludzkie i organizacyjne w przemyśle, 5) rozwój kultury bezpieczeństwa przez stosowanie nowych metod edukacji i szkoleń, 6) identyfikacja i rozpoznawanie nowych i nowo powstających czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń w nanotechnologiach. Ad. 7 Konwencja nr 155 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca bezpieczeństwa, zdrowia pracowników i środowiska pracy Cel główny Konwencji dotyczy podziału zadań w ramach systemu ochrony pracy pomiędzy państwem, pracodawcami i pracownikami. Określa ona jako obowiązek państwa m.in. finansowania badań naukowych istotnych dla kształtowania warunków pracy oraz doskonalenia na tej podstawie systemu rejestracji i monitorowania przyczyn i skutków zagrożeń, zasad prewencji oraz edukacji i szkolenia w tym obszarze. Ad 8. Konwencja nr 187 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Cel główny Konwencji dotyczy promowania krajowej kultury prewencji w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w ramach krajowego systemu w tym zakresie. Cel ten został uszczegółowiony w ramach Zalecenia Nr 197 wspierającego realizację Konwencji. 14

15 B) dokumenty krajowe Ad 1. Strategia Rozwoju Kraju na lata Jednym z podstawowych priorytetów zawartych w strategii przyjętej w dniu 29 listopada 2006 r. jest priorytet 3 Wzrost zatrudnienia i podniesienie jego jakości i ujęte w nim działanie Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy sformułowane następująco: Kontynuowane będą działania na rzecz tworzenia przyjaznego środowiska pracy. Wspierane będą inicjatywy w zakresie skutecznego zapobiegania i ograniczania ryzyka zawodowego w przedsiębiorstwach oraz rozwoju edukacji i szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Kontynuowane też będą wysiłki dostosowujące warunki pracy w Polsce do standardów UE. Zapewnienie odpowiednich standardów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz standardów prawa będzie wymagać zwiększenia skuteczności publicznych służb inspekcji pracy. Ad 2. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia W przedstawionych w dokumencie założeniach strategii rozwoju społeczno-gospodarczego kraju na lata do jednego z głównych wyzwań o charakterze społecznym, mających olbrzymie implikacje gospodarcze zaliczono konieczność zmiany niskich wskaźników zatrudnienia osób starszych oraz wysokiej absencji zawodowej wynikającej głównie z gorszego stanu zdrowia Polaków niż mieszkańców innych krajów UE. Jako podstawę działań w tym zakresie przyjęto znaczące uwzględnienie w nowoczesnym systemie opieki zdrowotnej problematyki zapobiegania zagrożeniom dla zdrowia poprzez zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników. Ad 3. Raport POLSKA Wyzwania rozwojowe Dokument programowy Polska Wyzwania rozwojowe 7 wskazuje jednoznacznie na długookresowe priorytety rozwojowe Polski dające jej możliwości szybkiego rozwoju cywilizacyjnego. Rozwojowi sprzyja tworzenie warunków państwa pracowników (Workfare State), w którym jedną z gwarancji państwo obejmuje dostęp do efektywnie zarządzanej edukacji, czy ochrony zdrowia. W dokumencie podkreśla się, że nie można dążyć do wzrostu korzystania z wartościowej pracy obywateli jako dźwigni rozwoju, a zarazem utrudniać ich 7 Raport Polska Wyzwania rozwojowe, Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów, r. 15

16 funkcjonowanie na rynku pracy ( ). Jednocześnie należy wprowadzać nowy wymiar: równowagę pracy i życia. Przemiany na rynku pracy często powodują konieczność zmiany zatrudnienia przez osoby pracujące w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub wykonujące pracę, która wymaga szczególnych predyspozycji psychofizycznych. Elastyczność dostosowania tych osób do zmian wymaga stałego podnoszenia ich kompetencji z uwzględnieniem bezpieczeństwa pracy przy stosowaniu nowych metod pracy, podejmowaniu prac w nowych warunkach i przy nowych technologiach. Dzięki temu wzrasta ich bezpieczeństwo socjalne i bezpieczeństwo zatrudnienia. Jednym z podstawowych wyzwań stojących przed Polską do 2030 r. jest więc więcej produktywnych miejsc pracy oraz tworzenie przyjaznych warunków życia i pracy w celu zwiększenia poczucia bezpieczeństwa obywateli. Ad 4. Raport Narodowego Programu Foresight Polska 2020 W latach na zlecenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego realizowano Narodowy Program Foresight Polska 2020, który obejmował trzy pola badawcze: Zrównoważony Rozwój Polski, Technologie Informacyjne i Telekomunikacyjne oraz Bezpieczeństwo. W rezultacie zrealizowanego Programu opracowano 5 alternatywnych scenariuszy rozwoju Polski do 2020 r. wraz z rekomendacjami dla polityki naukowej i innowacyjnej. Raporty z prac w wymienionych polach badawczych 8 przewidują, że w najbliższych latach nastąpi w Polsce rozwój wielu zaawansowanych technologii produkcyjnych, a także technologii informacyjnych stanowiących płaszczyznę do powstawania i dystrybucji innowacji. Technologie te będą nieść z sobą wiele nowych i nierozpoznanych jeszcze zagrożeń dla środowiska pracy i życia człowieka. Tym samym koniecznym jest podjęcie badań naukowych w celu identyfikacji tych potencjalnych zagrożeń, oceny ich konsekwencji oraz opracowania odpowiednich rozwiązań technicznych i organizacyjnych zapobiegających ich niekorzystnym skutkom dla zdrowia i życia ludzi. Ponadto rekomendacje Narodowego Programu Foresight Polska 2020 wskazują na konieczność uwzględnienia w polityce rozwojowej Polski podjęcia szeregu badań, które powinny zagwarantować zrównoważony rozwój technologiczny i ekonomiczny Polski, którego elementem jest zagwarantowanie zdrowych i bezpiecznych warunków pracy i życia. 8 Polska 2020 Spojrzenie z przyszłości, Alternatywne wizje rozwoju Polski na podstawie scenariuszy Narodowego Programu Foresight Polska 2020, 2009, 16

17 Ad 5. Ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce w 2008 r. We wnioskach zawartych w tym opracowaniu MPiPS 9 rozpatrzonym i przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 6 listopada 2009 r. podkreślono, że problematyka bezpieczeństwa pracy i ochrona zdrowia pracujących jest jednym z najważniejszych elementów polityki społecznej Unii Europejskiej. W Polsce od 2007 r. obserwuje się niepokojący trend w zakresie pogarszania się warunków pracy, na co wskazuje znaczny wzrost liczby wypadków przy pracy, w tym wypadków śmiertelnych. Powoduje to konieczność intensyfikacji działań prewencyjnych, zarówno na poziomie przedsiębiorstw, jak i państwa. Należy także wskazać na intensywny rozwój rynku pracy powodujący powstawanie nowych form zatrudnienia niosących nowe, dotychczas nieznane formy zagrożeń, w tym zagrożeń psychospołecznych. Ponadto należy mieć na uwadze nowe podejście do spraw bhp wynikające z przyjętej przez WHO definicji zdrowia, która uznaje za zdrowie nie tylko brak choroby, ale też zapewnienie dobrostanu człowieka w środowisku pracy. W ww. dokumencie zapisano w Podsumowaniu - wnioskach w punkcie 5.4. Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy opracuje w 2009 r. projekt II etapu programu wieloletniego pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy na lata Ad 6. Polityka ekologiczna państwa w latach z perspektywą do roku 2016 Ustanowiona w roku 2008 przez Ministra Środowiska Polityka ekologiczna państwa w latach z perspektywą do roku w sposób jednoznaczny definiuje, że duże znaczenie dla zdrowia społeczeństwa mają następujące dziedziny: - ochrona powietrza przed zanieczyszczeniem, - gospodarka substancjami chemicznymi (w tym REACH) oraz przeciwdziałanie poważnym awariom przemysłowym, - ochrona przed hałasem, - ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym. Zgodnie z dokumentem konieczne są dalsze, intensywne działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa ( ) przez ( ) akcje profilaktyczne i uświadamiające o zagrożeniach ( ). 9 Ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce w 2008 r., Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa, czerwiec 2009 r. 10 Polityka ekologiczna państwa w latach z perspektywą do roku 2016, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2008 r. 17

18 IV. SPOŁECZNO-EKONOMICZNE ASPEKTY STANU WARUNKÓW PRACY W POLSCE Dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce, pomimo że w ostatnim czasie uległ poprawie, to wciąż jest wysoce niezadowalający. W 2009 roku wskaźniki częstości śmiertelnych wypadków przy pracy (na 1000 pracujących) i zapadalności na choroby zawodowe (na zatrudnionych) spadły w porównaniu z rokiem poprzednim - odpowiednio o 26% i 14%. Jednak już w I kwartale 2010 roku odnotowano znaczący wzrost liczby śmiertelnych wypadków przy pracy (o 87% w porównaniu do analogicznego okresu roku poprzedniego). Jako podstawowe przyczyny wypadków przy pracy wymienia się nieprawidłowe zachowania pracownika (55,2%), niewłaściwą organizację pracy lub stanowiska pracy (11%) oraz niewłaściwy stan czynnika materialnego (9%). Dane dotyczące liczby osób zatrudnionych w warunkach narażenia na szkodliwe i uciążliwe czynniki środowiska pracy w 2009 r. przedstawiono na rys. 1. Rys. 1. Liczba zatrudnionych w warunkach zagrożenia środowiska pracy poszczególnymi czynnikami szkodliwymi i niebezpiecznymi dla zdrowia (liczona w % w stosunku do osobozagrożeń, stan na r.), źródło: dane GUS. W 2009 r. stwierdzono w Polsce nowych przypadków chorób zawodowych, co oznacza spadek względem roku poprzedniego. Wśród chorób zawodowych dominują choroby zakaźne lub pasożytnicze oraz ich następstwa (28%), pylice płuc (20,2%), przewlekłe choroby narządu głosu (19,8%), ubytek słuchu (8,3%) oraz przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego (5,1%). Większość chorób zawodowych to choroby 18

19 powstałe w wyniku wieloletniej ekspozycji na szkodliwe dla zdrowia czynniki fizyczne i chemiczne oraz uciążliwości wynikające z niespełnienia podstawowych wymagań ergonomii. Rzeczywista skala nieprawidłowych warunków pracy w Polsce jest znaczenie większa. Wskazały na to wyniki badań CIOP-PIB w ramach programu wieloletniego Dostosowywanie warunków pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej (rys. 2). B A C Rys. 2. Odsetek pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia czynnikami środowiskowymi. Porównanie wyników badań ankietowych (A ) i badań środowiskowych (B ) (wg CIOP PIB) oraz danych statystycznych (Z-10) (C ) Niekorzystny obraz warunków pracy w Polsce potwierdza również opublikowany w 2007 r. raport z badań przeprowadzonych w 2005 r., we wszystkich państwach UE przez Europejską Fundację Poprawy Warunków Pracy i Życia z siedzibą w Dublinie (European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions) 11 (rys. 3). Przykładowo, odsetek pracowników narażonych na hałas przez co najmniej 1/4 czasu pracy, wynoszący w Polsce 41,6%, był największy w Europie i ok. dwukrotnie większy od odnotowanego w Holandii (20%) lub Wielkiej Brytanii (23,7%). Podobnie procent osób narażonych w Polsce na drgania mechaniczne pochodzące od maszyn i narzędzi, wynoszący 31,2%, był jednym z największych w Europie i ok. dwukrotnie większy od odnotowanego w Szwecji (15,1%), Wielkiej Brytanii (15,4%) i Holandii (15,9%). 11 Fourth European Working Conditions Survey, European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions, Dublin,

20 Rys. 3. Procent pracowników odczuwających negatywny wpływ pracy na zdrowie w krajach UE (źródło: Fourth European Working Conditions Survey, European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions, Dublin, 2007) Ponadto, procent osób uskarżających się na różne problemy zdrowotne związane z pracą, odnotowany w Polsce, był jednym z największych w UE. Przykładowo, na problemy ze słuchem uskarża się w Polsce 16,4% pracowników, podczas gdy w Wielkiej Brytanii 2,6%, Holandii 3,8%, Irlandii 4,1%, a we Francji 4,4%. Podobnie w przypadku problemów ze wzrokiem w Polsce 22,9%, a w Wielkiej Brytanii 1,7%, w Holandii 2%, w Irlandii 2,9%. Według danych Europejskiej Fundacji na Rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy ocenia się, że obecnie ponad 55% Polaków uważa, że ze względu na warunki pracy nie będzie w stanie jej wykonywać po 60 roku życia, a w krajach UE-15 takie stanowisko zajmuje mniej niż 40% pracujących. Równocześnie ponad 60% pracujących twierdzi, że praca negatywnie wpływa na ich zdrowie, podczas gdy w krajach UE-15 taką opinię wyraża ok. 30% osób. Straty wynikające z nieodpowiednich warunków pracy w Polsce są znaczne. Można je ocenić przede wszystkim przez pryzmat świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Według danych ZUS w 2009 r. przyznano nowe renty z 20

Uzasadnienie Zadania programu wieloletniego Poprawa bezpiecze stwa i warunków pracy dotycz opracowania innowacyjnych rozwi

Uzasadnienie Zadania programu wieloletniego Poprawa bezpiecze stwa i warunków pracy dotycz opracowania innowacyjnych rozwi Uzasadnienie Zadania programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy dotyczą opracowania innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych i technicznych, ukierunkowanych na rozwój zasobów ludzkich

Bardziej szczegółowo

POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap

POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap Załącznik nr 1 do uchwały Nr. Rady Ministrów z dnia Program wieloletni POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA I WARUNKÓW PRACY II etap Okres realizacji: lata 2011 2013 Wnioskodawca: Minister Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy - IV etap, okres realizacji: lata 2017-2019 Ministerstwo wiodące

Bardziej szczegółowo

Program wieloletni pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy" etap II / 2011-2013

Program wieloletni pn. Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy etap II / 2011-2013 Koordynator programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy Program wieloletni Potrzeba realizacji programu wieloletniego wynikała ze stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w Polsce

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY

STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY STANOWISKO RADY OCHRONY PRACY w sprawie identyfikacji obszarów o największym ryzyku wypadku przy pracy i przestrzegania w nich przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy Na posiedzeniu 26 sierpnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy.

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy. ZAŁĄCZNIK Nr RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA I. Ramowy program instruktażu ogólnego. Cel szkolenia Celem szkolenia jest zaznajomienie pracownika w szczególności z: a) podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Zalecenie nr 197 dotyczące struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjną Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. Stan prawny

UZASADNIENIE. Stan prawny UZASADNIENIE Stan prawny Zasady funkcjonowania systemu prewencji wypadkowej w ramach systemu ubezpieczeń społecznych reguluje ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

Prewencja wypadkowa w dzialaniach aniach instytucji ubezpieczeniowych

Prewencja wypadkowa w dzialaniach aniach instytucji ubezpieczeniowych Prewencja wypadkowa w dzialaniach aniach instytucji ubezpieczeniowych Struktura wydatków instytucji ubezpieczeniowych przykład Niemiec i Polski Dzialania prewencyjne finansowane przez instytucje ubezpieczeniowe

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020 HORIZON 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) CO TO JEST H2020? Największy program Komisji Europejskiej na badania i innowacje Budżet na lata 2014-2020 to prawie 80 mld

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od Autorów... 9

Spis treści. Od Autorów... 9 Spis treści Od Autorów... 9 1. Historia bezpieczeństwa i higieny pracy... 11 1.1. Pojęcia podstawowe... 11 1.2. Przyczyny stosowania profilaktyki BHP... 13 1.3. Organizacja profilaktyki... 15 1.4. Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe

Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe Plan działalności Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rok 2016 dla działów administracji rządowej Nauka i Szkolnictwo Wyższe CZĘŚĆ A: Najważniejsze cele do realizacji w roku 2016 Mierniki określające

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

ZAŁĄCZNIK RADA UNII EUROPEJSKIEJ, ZAŁĄCZNIK Projekt konkluzji Rady Wczesne wykrywanie i leczenie zaburzeń komunikacyjnych u dzieci, z uwzględnieniem zastosowania narzędzi e-zdrowia i innowacyjnych rozwiązań RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. PRZYPOMINA,

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

Anna Pytko. HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014. Prelegent

Anna Pytko. HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014. Prelegent HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014 Program HORYZONT 2020 Prelegent Anna Pytko Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Szkoła Zdrowia Publicznego Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 90-950 Łódź, ul. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8 Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Program

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020

POWIĄZANIA OSI PRIORYTETOWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 ZARZĄD WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO POWIĄZANIA OSI OWYCH Z CELAMI STRATEGICZNYMI NA POZIOMIE UE, KRAJU, REGIONU RPO WO 2014-2020 [Sekcja 1] Opole, kwiecień 2014 r. 2 Załącznik nr 2 do projektu RPO WO 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 Streszczenie

Załącznik nr 5 Streszczenie Załącznik nr 5 Streszczenie Raport jest podsumowaniem badania pn. Ewaluacja ex-ante Projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 zrealizowanego przez ASM Centrum Badań i Analiz Rynku Sp. z

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o.

ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA. AMT Partner Sp. z o.o. ZASADY WDRAŻANIA ŚRODKÓW UNIJNYCH W OCHRONIE ZDROWIA AMT Partner Sp. z o.o. POLITYKA SPÓJNOŚCI W PERSPEKTYWIE 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma 82,5 mld euro, w tym: 1. ok. 76,9 mld euro w programach

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r.

Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu. Warszawa, 26 listopada 2013 r. Aktualizacja Regionalnej Strategii Innowacji dla Mazowsza wraz z inteligentną specjalizacją regionu 1 Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza (RSI) horyzontalny dokument strategiczny, uszczegółowienie

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Etap III Programu stanowić będzie kontynuację programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy, którego etap I został ustanowiony uchwałą nr 117/2007 Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt?

Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? Anna Krawczyk Katedra Zarządzania Jakością Wydział Zarządzania UŁ Certyfikowany system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Wartość dodana czy zbędny koszt? ? Korzyści > = < Nakłady Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego

PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 17 ds. Pojazdów i Transportu Drogowego powołany został w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013

BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 BEZPIECZEŃSTWO RUCHU DROGOWEGO w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko 2007 2013 Szymon Puczyński Centrum Unijnych Projektów Transportowych październik 2014 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH

ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH Przedstawiona lista dotyczy podstawowych zagadnień związanych z oceną ryzyka zawodowego. Odpowiedź tak oznacza, że przyjęte

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych 1. Założenia organizacyjno-programowe a) Forma nauczania Kurs z oderwaniem od pracy. b) Cel szkolenia Celem szkolenia jest

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

http://bydgoszcz.stat.gov.pl

http://bydgoszcz.stat.gov.pl Szeroko rozumiane pojęcie warunków pracy obejmuje m. in.: charakterystykę warunków pracy, wypadki przy pracy, czas pracy i strajki. W niniejszym opracowaniu zawarto dane dotyczące warunków pracy i wypadków

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Etap IV programu wieloletniego stanowić będzie kontynuację programu wieloletniego Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy, którego etap I został ustanowiony uchwałą nr 117/2007

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA. dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA. dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji PROGRAM OPERACYJNY POLSKA CYFROWA dr Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji 1 CYFRYZACJA W EUROPEJSKIEJ POLITYCE SPÓJNOŚCI Polityka spójności w nowym okresie programowania finansowego 2014-2020

Bardziej szczegółowo