System zarzàdzania BHP jako narz dzie doskonalenia organizacji przedsi biorstwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "System zarzàdzania BHP jako narz dzie doskonalenia organizacji przedsi biorstwa"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe nr 782 Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2008 Katedra Procesu Zarządzania System zarzàdzania BHP jako narz dzie doskonalenia organizacji przedsi biorstwa 1. Uwagi wstępne W warunkach integracji europejskiej szczególnego znaczenia nabiera problematyka dostosowania zasad funkcjonowania jednostek gospodarczych do standardów obowiàzujàcych w krajach Unii Europejskiej. Polskie firmy aktualnie sà na etapie tworzenia lub modyfikowania systemów zarzàdzania gwarantujàcych spe nienie wymogów unijnych. Jednym z kluczowych systemów jest system zarzàdzania jakoêcià, którego elementem jest system zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Problematykà zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy w Polsce sà zainteresowani zarówno przedstawiciele urz dów paƒstwowych, jednostek naukowo-badawczych, jak i podmiotów gospodarczych, szczególnie jednak przedsi biorstw przemys owych. Wynika ono zapewne z przekonania, e w aêciwe zarzàdzanie jest najskuteczniejszym Êrodkiem zapewnienia odpowiednio wysokiego poziomu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników, po àdanego zarówno ze wzgl du na koniecznoêç przestrzegania mi dzynarodowych i krajowych przepisów prawnych w tej dziedzinie, jak i mo liwoêç uzyskania efektów ekonomicznych w skali nie tylko paƒstwa, ale równie przedsi biorstwa. DoÊwiadczenia polskich przedsi biorstw, zdobyte podczas wdra ania systemów zarzàdzania jakoêcià oraz ch ç sprostania wszystkim wyzwaniom, jakie niesie ze sobà zjednoczenie Polski z Unià Europejskà, pozwalajà na podj cie kolejnych zadaƒ, jakimi sà m.in. wdro enia systemu zarzàdzania Êrodowiskiem, zarzàdzanie bezpieczeƒstwem i higienà pracy czy te zarzàdzania informacjà. W niniejszym artykule zwrócono uwag na pozytywne aspekty wynikajàce z wdro enia systemu zarzàdzania BHP w ró nych jednostkach gospodarczych

2 118 przek adajàcy si bezpoêrednio lub poêrednio na efektywnoêç ich funkcjonowania. 2. Charakterystyka systemu zarządzania BHP Bezpieczeƒstwo i higiena pracy mieêci si w szerszej dziedzinie, jakà jest ergonomia zajmujàca si mi dzy innymi optymalizacjà uk adu cz owiek maszyna Êrodowisko pracy, tworzenie warunków komfortu pracy oraz minimalizacjà zagro eƒ 1. PodejÊcie do systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy ma ró ne pod o e. W wielu przypadkach uwa a si, e wprowadzenie tego systemu jest równoznaczne z dostosowaniem si do wymagaƒ stawianych przez okreêlonà norm. Bardzo cz sto jest to uto samiane tylko i wy àcznie z opracowaniem wymaganej przez norm dokumentacji. W sposób zasadniczy istota systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem zosta a przedstawiona w polskiej normie PN-N-18001: System zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Wymagania, którà mo na zdefiniowaç nast pujàco: obejmuje skuteczne zarzàdzanie bezpieczeƒstwem i higienà pracy oraz jest ÊciÊle powiàzane ze strategicznymi dzia aniami na rzecz wzrostu konkurencyjnoêci organizacji, wprowadzenie wymagaƒ normy mo e byç wykorzystane do wykazania stronom zainteresowanym, e system zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy jest wdro ony i utrzymywany, norma nie ustala bezwzgl dnych wymagaƒ i kryteriów dotyczàcych efektów dzia aƒ w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy 3. W zgodzie z aktualnymi przepisami, obowiàzkiem pracodawcy jest prowadzenie dzia alnoêci profilaktycznej, która obejmuje ocen ryzyka zawodowego i stosowanie najlepszych z punktu widzenia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników Êrodków ochrony, szkolenie i informowanie pracowników oraz konsultowanie z nimi dzia aƒ dotyczàcych BHP. Z analizy tych obowiàzków wynika, e ka de spe niajàce wymagania prawa przedsi biorstwo musi wdro yç niemal wszystkie elementy systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy, które sk adajà si na system 1 Nale y wspomnieç, e wiele uwagi problematyce ergonomii w swoich publikacjach oraz pracy habilitacyjnej poêwi ci a prof. H. Piekarz. 2 Odpowiednikiem mi dzynarodowym tej normy jest OHSAS 18001:1999 Occupational health and safety management system Specyfication. Specyfikacja OHSAS i PN-N zostala opracowana tak, aby by a zgodna z innymi normami i specyfikacjami systemów zarzàdzania, takimi jak ISO 9001, ISO (Êrodowisko) i BS 7799 Bezpieczeƒstwo informacji. Normy te mogà byç bezpoêrednio àczone dzi ki naszej us udze audytów zintegrowanych. 3 Fragment pochodzi z Przewodnika PN-N-18001:2004. Materia y informacyjne nt. wdra ania systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy wg normy PN-N-18001:2004, opracowanego w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Katowice 2004, s. 2.

3 System zarzàdzania BHP jako narz dzie opisany w normach serii PN-N czy te w wytycznych Mi dzynarodowej Organizacji Pracy (MOP). Kluczowego znaczenia nabiera uporzàdkowanie tych elementów i zapewnienie ich wspó dzia ania w sposób zalecany przez te normy i wytyczne, co pozwoli nie tylko spe niç wymagania prawa, ale równie osiàgnàç wi kszà, przynoszàcà wymierne korzyêci skutecznoêç dzia aƒ w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy. System zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy (BHP) stanowi cz Êç ogólnego systemu zarzàdzania przedsi biorstwem, który obejmuje: struktur organizacyjnà, planowanie, odpowiedzialnoêç, zasady post powania, procedury, procesy i zasoby potrzebne do opracowania, wdra ania, realizowania, przeglàdu i utrzymywania polityki bezpieczeƒstwa i higieny pracy, a tym samym do zarzàdzania ryzykiem zawodowym wyst pujàcym w Êrodowisku pracy w zwiàzku z dzia alnoêcià przedsi biorstwa. W powszechnym przekonaniu system zarzàdzania BHP jest narz dziem u atwiajàcym przedsi biorstwu spe nienie wymagaƒ obowiàzujàcego prawa i zapewnienie w aêciwej ochrony bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników. Wed ug normy PN-N system umo liwia aktywne zapobieganie zagro eniom zwiàzanym z wykonywanà pracà. Zapobieganie ryzyku zawodowemu poprzez wprowadzenie mechanizmów oceniania i unikania pozwala nie tylko na bezpieczniejszà, ale i efektywniejszà prac. Wymuszona przez system koniecznoêç zapewnienia ciàg ej poprawy stanu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników pozwala na bie àce dzia ania dostosowawcze do zmieniajàcych si warunków pracy. Osiàga si to poprzez zintegrowanie powy szych dzia aƒ z wszelkà dzia alnoêcià na wszystkich szczeblach struktury przedsi biorstwa. Nale y równie podkreêliç, e wdro enie systemu przyczynia si do budowy pozytywnego wizerunku przedsi biorstwa na rynku, a przez to u atwia zawieranie umów z kontrahentami. Podstawowe zasady post powania skierowane na zapewnienie bezpieczeƒstwa pracowników sà zawarte w licznych przepisach prawnych i to one w aênie kszta tujà w istotnym stopniu system zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy w organizacjach. Aby wymagania te zosta y spe nione, konieczne jest mi dzy innymi wdro enie takich elementów systemu zarzàdzania BHP, jak: ocena ryzyka zawodowego, identyfikacja prac szczególnie niebezpiecznych, szkolenie i informowanie pracowników, instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy, zapisy dotyczàce spraw zwiàzanych z BHP, monitorowanie Êrodowiska pracy, przygotowanie firmy na mo liwoêç zaistnienia wypadku przy pracy lub awarii. W przepisach prawnych okreêlono tak e podstawowà odpowiedzialnoêç pracodawcy, kadry kierowniczej oraz pracowników za przestrzeganie przepisów BHP. Z tego punktu widzenia system zarzàdzania BHP, w mniejszym lub wi kszym stopniu sformalizowany, powinien funkcjonowaç w ka dym przedsi biorstwie, w którym sà przestrzegane wymagania okreêlone w przepisach. Nasze rodzime przedsi biorstwa powinny wdra aç system BHP zgodnie z wymaganiami oraz wytycznymi zawartymi w normach serii PN- N lub te wytycznych Mi dzynarodowej Organizacji Pracy. Model

4 120 systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy przedstawiony w normach polskich serii PN-N jest oparty na cyklu ciàg ego doskonalenia (zwanym cz sto cyklem Deminga) i obejmuje nast pujàce elementy: zaanga owanie najwy szego kierownictwa i polityka bhp, planowanie dzia aƒ, na które sk ada si ustalanie celów ogólnych i szczegó owych oraz sporzàdzanie planów ich realizacji. Przy ustalaniu celów konieczne jest uwzgl dnianie wymagaƒ prawnych oraz wyników oceny ryzyka zawodowego, wdra anie i funkcjonowanie systemu, a w tym: ustalenie struktury organizacyjnej oraz zakresu odpowiedzialnoêci i uprawnieƒ, zapewnienie zasobów potrzebnych do wdro enia i funkcjonowania systemu, okreêlenie potrzebnych kompetencji i szkolenie oraz kszta towanie ÊwiadomoÊci i motywowanie pracowników, komunikowanie si ; dokumentowanie systemu; sterowaniem pracami i dzia aniami zwiàzanymi ze znaczàcymi zagro eniami; gotowoêç do reagowania na wypadki przy pracy oraz awarie; sprawdzanie funkcjonowania systemu w praktyce obejmujàce monitorowanie i auditowanie oraz dzia ania korygujàce i zapobiegawcze; przeglàd istniejàcego systemu zarzàdzania BHP dokonywany przez kierownictwo oraz ciàg e jego doskonalenie 4. System zarzàdzania BHP powinien funkcjonowaç w ka dym przedsi biorstwie, w którym sà przestrzegane wymagania okreêlone w przepisach. Sposób zaprojektowania i funkcjonowania systemu, z którym wià e si równie jego skutecznoêç mogà byç ró ne w zale noêci od wiedzy i umiej tnoêci osób projektujàcych te systemy, a tak e wielu innych czynników, wêród których mo na wymieniç: rodzaj i wielkoêç produkcji, wyst pujàce zagro enia, wielkoêç przedsi biorstwa, wiedza i umiej tnoêci osób projektujàcych i wdra ajàcych system, zasoby, oczekiwania pracowników i klientów, normy, przepisy prawa itd. 3. Etapy procesu wdrażania systemu Wdro enie systemu jest dzia aniem kilkuetapowym i charakteryzuje si okreêlonym poziomem z o onoêci. Niewàtpliwie we wdro enie systemu zarzàdzania bhp powinni byç zaanga owani prawie wszyscy pracownicy organizacji. Od tego zaanga owania zale y jego skutecznoêç w codziennych dzia aniach. Budowanie takiego systemu oraz nadzorowanie jego wdro enia wymaga powo ania specjalnego zespo u, na czele którego zazwyczaj stoi tzw. pe nomocnik ds. systemu zarzàdzania BHP. Struktura takiego zespo u powinna byç tworzona przez osoby reprezentujàce poszczególne komórki organizacyjne przedsi biorstwa, w których docelowo system b dzie wdro ony. Przy wdra aniu systemu nale y pami taç, e: 4 Informacje zosta y zaczerpni te z materia ów zamieszczonych w internecie przez CIOP-PIB Planowanie wdra ania systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy, s. 6. CIOP-PIB (Centralny Instytut Ochrony Pracy Paƒstwowy Instytut Badawczy).

5 System zarzàdzania BHP jako narz dzie Tabela 1. Charakterystyka kroków wdra ania systemu Wyszczególnienie kroków Opisy dzia aƒ 1 2 Zapewnienie zaanga owania kierownictwa i wszystkich pracowników w dzia ania zwiàzane z ustaleniem oraz realizacjà polityki BHP Zaplanowanie dzia aƒ s u àcych realizacji polityki BHP Stworzenie odpowiednich warunków do realizacji planów dzia aƒ Kontrolowanie realizacji planów i funkcjonowania systemu oraz przeprowadzanie dzia aƒ korygujàcych lub zapobiegawczych zapobieganie wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, osiàganie wysokiego poziomu BHP, zgodnego co najmniej z wymaganiami przepisów prawnych oraz innymi wymaganiami dotyczàcymi organizacji, przeprowadzanie przeglàdów i ciàg ego doskonalenia dzia aƒ w zakresie BHP, zapewnienie odpowiednich zasobów i Êrodków do wdra ania polityki, uwzgl dnianie roli pracowników i ich anga owania do dzia aƒ na rzecz BHP (rola kierowników sprowadza si do zabezpieczenia niezb dnych Êrodków na potrzeby realizacji polityki BHP). planowanie obejmuje wytyczanie celów i okreêlanie planów dzia aƒ, cele umo liwiajàce realizacj przyj tej polityki powinny byç ustalane z uwzgl dnieniem wyników oceny ryzyka zawodowego, obowiàzujàcych przedsi biorstwa wymagaƒ prawnych i innych, a tak e interesem przedsi biorstwa i punktów widzenia ró nych zainteresowanych stron, cele powinny byç: wyra ane iloêciowo (tam gdzie jest to mo liwe), spójne z polityka BHP, mo liwe do osiàgni cia (realne), akceptowane przez pracowników, zrozumia e itd. zagwarantowanie niezb dnych zasobów, okreêlenie odpowiedzialnoêci za realizacj zadaƒ zwiàzanych z wdra aniem i funkcjonowaniem systemu oraz niezb dnych do ich realizacji kompetencji, identyfikowanie obowiàzujàcych przedsi biorstwo wymagaƒ prawnych oraz innych, przeprowadzenie identyfikacji zagro eƒ i oceny zwiàzanego z nimi ryzyka zawodowego, szkolenie pracowników, motywowanie pracowników do dzia aƒ zgodnych z wymaganiami systemu, wprowadzenie zasad skutecznego komunikowania si, ze szczególnym uwzgl dnieniem przep ywu informacji mi dzy pracownikami i ich prze o onymi, dokumentowanie funkcjonowania systemu i osiàganych wyników, ustalenie zasad reagowania na wypadki przy pracy oraz awarie, ustalenie procedur zwiàzanych z wdro eniem i funkcjonowaniem systemu (procedury te powinny byç udokumentowane pisemnie lub w postaci elektronicznej). zarówno stan BHP, jak i dzia ania podejmowane w celu jego poprawy powinny byç monitorowane (podstawowe znaczenie ma monitorowanie proaktywne, które obejmuje sprawdzanie stopnia wdro enia i skutecznoêci planów, procedur oraz Êrodków zapobiegawczych i ochronnych przed wystàpieniem wypadków przy pracy i chorób zawodowych), identyfikowanie zagro eƒ, analizowanie przyczyn wypadków przy pracy, kontrola czy system funkcjonuje zgodnie z przyj tymi wymaganiami, czy umo liwia zaspokajanie celów (t kontrol umo liwiajà audyty)

6 122 cd. tabeli Przeprowadzanie okresowych przeglàdów i doskonalenie wdra anego systemu Êledzenie systemu przez kierownictwo, przeprowadzanie okresowych przeglàdów systemu przez kierownictwo, sporzàdzanie wniosków dla jego doskonalenia èród o: opracowanie w asne na podstawie: Przewodnik PN-N-18001:2004. Materia y informacyjne nt. wdra ania systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy wg normy PN-N-18001:2004, opracowany w ramach zamowienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Katowice 2004, s podstawowe zasady zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy wynikajà z wymagaƒ prawa, a system zarzàdzania mo e byç narz dziem, u atwiajàcym ich realizacj, skutecznoêç funkcjonowania systemu zarzàdzania BHP zale y przede wszystkim od ludzi go tworzàcych i w nim pracujàcych, a w szczególnoêci od zaanga owania najwy szego kierownictwa i wszystkich pracowników, system zarzàdzania, który nie aktywizuje wszystkich pracowników i nie wp ywa pozytywnie na zmiany kultury bezpieczeƒstwa i higieny pracy, b dzie mia niewielki wp yw na popraw stanu bhp w przedsi biorstwie. Etapy wdra ania systemu zarzàdzania bhp mo na ujàç w sekwencj kroków, do których zalicza si : zapewnienie zaanga owania kierownictwa i wszystkich pracowników w dzia ania zwiàzane z ustaleniem oraz realizacjà polityki BHP, kontrolowanie dzia aƒ s u àcych realizacji ustalonej polityki BHP, stworzenie odpowiednich warunków do realizacji planów dzia aƒ, kontrolowanie realizacji planów i funkcjonowania systemu oraz przeprowadzanie dzia aƒ korygujàcych lub zapobiegawczych, przeprowadzanie okresowych przeglàdów i doskonalenie wdra anego systemu (tabela 1). 4. Kierunki rozwiązań systemu BHP w regulacjach międzynarodowych DoÊwiadczenia polskich przedsi biorstw, zdobyte podczas wdra ania systemów zarzàdzania jakoêcià oraz ch ç sprostania wszystkim wyzwaniom, jakie niesie ze sobà zjednoczenie Polski z Unià Europejskà pozwalajà na podj cie kolejnych zadaƒ, jakimi sà m.in. wdro enie systemu zarzàdzania Êrodowiskowego, jak i zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy, wprowadzanie filozofii TQM, czy zarzàdzania informacjà. Wymagania ustanawiane przez paƒstwa w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy w skali mi dzynarodowej regulujà konwencje i zalecenia Mi dzynarodowej Organizacji Pracy (MOP). W przypadku krajów europejskich istotnà rol odgrywajà tak e postanowienia dyrektyw Unii

7 System zarzàdzania BHP jako narz dzie Tabela 2. Kluczowe dokumenty zawierajàce wymagania dotyczàce systemu BHP Nazwa dokumentu Konwencja 155 Mi dzynarodowej Organizacji Pracy, Dyrektywa UE 89/391/EWG Dyrektywa 89/654/EWG Dyrektywa 92/104/EWG Kodeks pracy Opis dokumentu Dokument ten okreêla zasady polityki i dzia ania w zakresie zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblach przedsi biorstwa. Zobowiàzuje on wszystkich cz onków MOP do okreêlania i wprowadzania w ycie spójnej polityki krajowej w zakresie bezpieczeƒstwa, ochrony zdrowia pracowników i Êrodowiska pracy, której celem jest zapobieganie wypadkom i chorobom zawodowym poprzez zmniejszanie w takim stopniu, w jakim jest to racjonalnie uzasadnione przyczyn, zagro eƒ zwiàzanych z wykonywanà pracà. Polityka ta powinna podlegaç okresowym przeglàdom. Konwencj 155 uzupe nia zalecenie nr 164 MOP dotyczàce bezpieczeƒstwa zdrowia pracowników i Êrodowiska pracy. Zgodnie z tym zaleceniem w przypadku, gdy uzasadnia to charakter ich dzia alnoêci pracodawcy powinni byç zobowiàzani do pisemnego okreêlenia polityki i postanowieƒ, jakie zamierzajà podjàç w dziedzinie bezpieczeƒstwa i higieny pracy. Informacje o polityce, a tak e innych dzia aniach w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia powinny byç podawane do wiadomoêci pracowników, w sposób gwarantujàcy ich atwe zrozumienie. Postanowienia wymienionych dokumentów MOP powinny byç wprowadzane w ycie we wszystkich ratyfikujàcych je paƒstwach cz onkowskich. Realizacja tych postanowieƒ wymaga odpowiedniej organizacji i zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy i ochronà zdrowia zarówno na szczeblu krajowym, jak i na szczeblu przedsi biorstwa. Ogólne zasady zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników okreêla Dyrektywa 89/391/EWG. Zgodnie z artyku em 6 tej Dyrektywy pracodawca powinien podjàç niezb dne Êrodki w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników, w àczajàc w to zapobieganie ryzyku zawodowemu, informowanie, organizowanie szkolenia oraz zapewnienie koniecznych Êrodków i w aêciwej organizacji. W powy szej Dyrektywie szczególnà uwag zwrócono na ocen ryzyka zawodowego. W nast pstwie tej oceny pracodawca powinien zastosowaç odpowiednie Êrodki zapewniajàce zwi kszenie poziomu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników. Prezentuje rozwini te wymagania dotyczàce minimalnych wymagaƒ bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w konkretnych miejscach pracy. OkreÊla minimalne wymagania w zakresie poprawy bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego przemys u wydobywczego. W dziale Bezpieczeƒstwo i higiena pracy zobowiàzuje si pracodawc do: informowaniu pracowników o ryzyku zawodowym, organizowania pracy w sposób zapewniajàcy bezpieczne i higieniczne warunki pracy, dzia aƒ dla usuwania uchybieƒ i kontroli ich wykonania, posiadania procedur post powania dla zapewnienia higienicznych warunków pracy, s u àcych bezpieczeƒstwu i koordynacji. èród o: opracowanie w asne na podstawie: Przewodnik PN-N-18001:2004. Materia y informacyjne nt. wdra ania systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy wg normy PN-N-18001:2004, opracowany w ramach zamowienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Katowice 2004, s. 4 6.

8 124 Europejskiej ustanowione na podstawie art. 118 A znowelizowanego traktatu rzymskiego. Najwa niejsze dokumenty prezentuje tabela 2. Modele zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy przyjmowane w ró nych krajach sà zwiàzane z dominujàcymi tam poglàdami na skuteczny sposób zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników. Ogólnie rzecz bioràc, wyró niç mo na dwa kierunki. Zdaniem jednych istniejàce regulacje prawne zapewniajà skutecznà ochron pracowników, a sposób zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy i higienà pracy jest wy àcznie sprawà pracodawcy, który musi spe niç ustalone nimi wymagania. Jednak i tutaj dostrzega si koniecznoêç okreêlenia zasad skutecznego zarzàdzania. W niektórych krajach uznaje si celowoêç jednolitego podejêcia do zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy i higienà pracy w przedsi biorstwach, co znajduje swój wyraz w opracowanych tam normach krajowych ustalajàcych ogólne wytyczne do wdra ania skutecznych systemów zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Do takich krajów nale à np.: Wielka Brytania, Australia i Nowa Zelandia, a tak e Stany Zjednoczone. Coraz liczniej wysuwane sà tak e wnioski o ujednolicenie zasad zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy i ochronà zdrowia w skali mi dzynarodowej. Zwraca si przy tym uwag na zbie noêç celów i zasad zarzàdzania jakoêcià, ochronà Êrodowiska naturalnego oraz bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Bioràc pod uwag rosnàce zainteresowanie spo ecznoêci mi dzynarodowej opracowaniem i ustanowieniem odpowiednich norm mi dzynarodowych dotyczàcych systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy, Mi dzynarodowa Organizacja Normalizacyjna ISO organizuje liczne seminaria nt. potrzeb mi dzynarodowej normalizacji w tej dziedzinie. Przyk adowo w seminarium, które odby o si w Genewie w 1996 r., wzi o udzia ponad trzystu uczestników reprezentujàcych 44 kraje ze wszystkich kontynentów oraz szeêç organizacji mi dzynarodowych. Oficjalne sprawozdanie z tego seminarium zosta o opublikowane po przeanalizowaniu opinii na temat normalizacji systemów zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy zebranych od wszystkich jego uczestników. Na ich podstawie ISO podj a decyzj o kolejnym posiedzeniu w tej sprawie. Posiedzenie Rady Zarzàdzajàcej ISO, które mia o miejsce w 1997 r. nie potwierdzi o koniecznoêci podj cia prac nad sprecyzowaniem normy mi dzynarodowej dotyczàcej zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Jednak ze wzgl du na wa noêç problemu poszczególne kraje rozpocz y dzia ania zmierzajàce do ustanowienia norm krajowych. Tak e w Polsce mia y miejsce intensywne prace nad opracowaniem normy dotyczàcej zarzàdzania bezpieczeƒstwem pracy. W tym celu powo ana zosta a Normalizacyjna Komisja Problemowa. W wyniku jej prac powsta a w 1999 r. norma, która mia a form wymagaƒ, a wi c stanowiç mog a podstaw certyfikacji systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy przez uprawnione jednostki. Pe ny tytu tej normy brzmia nast pujàco: PN-N-18001:1999 Systemy zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Wymagania. W styczniu 2004 r. nastàpi a modyfikacja tej normy pod wzgl dem technicznym

9 System zarzàdzania BHP jako narz dzie pod kàtem ustanowienia krajowych wytycznych dotyczàcych dobrowolnego stosowania i wdra ania systemów zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy z uwzgl dnieniem polskiego prawa, warunków i praktyki w zakresie BHP. 5. Koszty i korzyści wdroźenia Badania przeprowadzone przez Europejskà Fundacj Poprawy Warunków Pracy w siedmiu krajach Wspólnoty Europejskiej wykaza y, e najwi kszy wp yw na funkcjonowanie przedsi biorstw w obszarze bezpieczeƒstwa i higieny pracy majà uregulowania prawne. Obserwuje si coraz cz Êciej wzrost udzia u dzia aƒ prowadzonych na rzecz poprawy warunków pracy. Dzia ania takie podejmowane sà równie z myêlà o zwi kszeniu wydajnoêci i poprawy jakoêci produkcji, stworzeniu pozytywnego wizerunku zak adu pracy i zwi kszeniu zaanga owania pracowników w kwestie bezpieczeƒstwa. WÊród kierownictwa firm zwi ksza si równie ÊwiadomoÊç strat, jakie sà konsekwencjà du ej liczby wypadków przy pracy i rosnàcej absencji chorobowej spowodowanej nieodpowiednimi warunkami Êrodowiska pracy rozumianego jako ogó czynników oddzia ujàcych na pracowników w czasie trwania zmiany roboczej (tj. czynników fizycznych, chemicznych, biologicznych oraz psychofizycznych). Mimo to mo na zetknàç si w firmach z przeêwiadczeniem, e zagwarantowanie pracownikom ochrony zgodnej z wymaganiami obowiàzujàcych przepisów i poprawa warunków pracy oznacza dla nich przede wszystkim dodatkowe nak ady finansowe i nie daje wymiernych korzyêci. Dzieje si tak przede wszystkim dlatego, e ponoszone przez przedsi biorstwa koszty dzia aƒ profilaktycznych àczone sà przede wszystkim z korzyêciami dla pracowników i instytucji ubezpieczeniowych, w samych zaê przedsi biorstwach koszty zwiàzane z niew aêciwymi warunkami pracy i wynikajàce z ich zmiany korzyêci nie sà na ogó obliczane. Efektem tego jest ograniczanie celów w zakresie zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy przede wszystkim do spe nienia minimum obowiàzujàcych wymagaƒ prawnych. Ten sposób post powania w wi kszoêci przypadków nie zapewnia skutecznego rozwiàzywania istniejàcych problemów, dlatego w procesie zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy konieczne jest uwzgl dnienie analizy kosztów i korzyêci. W analizie tej powinny byç uwzgl dniane wszystkie podstawowe sk adniki kosztów. Ich wyodr bnienie jest cz sto trudne, gdy w wielu przypadkach zwiàzki tych sk adników z warunkami pracy nie sà ÊciÊle ustalone. Do kosztów bezpieczeƒstwa w przedsi biorstwie zaliczane sà zarówno koszty zwiàzane z niedostatecznym poziomem bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników, jak i koszty dzia aƒ profilaktycznych. Obcià ajàce przedsi biorstwo koszty bezpieczeƒstwa i higieny pracy, zwiàzane z nieodpowiednimi warunkami Êrodowiska pracy, mo na podzieliç na trzy nast pujàce kategorie: koszty ubezpieczenia wypadkowego,

10 126 koszty powstajàce w wyniku wypadków przy pracy i chorób zawodowych, koszty b dàce wynikiem ucià liwoêci zwiàzanych z nieergonomicznym zaprojektowaniem pracy [Podstawy systemowego..., 2004, s ]. Koszty dzia aƒ prewencyjnych zwiàzane sà z koniecznoêcià zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia pracowników w stopniu co najmniej zgodnym z wymaganiami obowiàzujàcych przepisów. Wy sze koszty dzia aƒ prewencyjnych powinny prowadziç do wzrostu poziomu bezpieczeƒstwa i poprawy warunków pracy, a tym samym do obni enia w krótszej lub d u szej perspektywie czasowej kosztów zwiàzanych z niew aêciwymi warunkami Êrodowiska pracy. Podstawowym celem analiz kosztów bhp w przedsi biorstwie jest: pozyskanie informacji potrzebnych do podejmowania uzasadnionych z ekonomicznego punktu widzenia decyzji w procesie zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy, ocena skutecznoêci funkcjonowania systemu zarzàdzania BHP, uêwiadomienie korzyêci ekonomicznych, jakie mo na osiàgnàç w wyniku skutecznego zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Do kosztów bezpieczeƒstwa i higieny pracy zaliczane sà koszty zwiàzane ze spe nieniem wymagaƒ prawnych, koszty powsta e w wyniku nieodpowiednich warunków Êrodowiska pracy oraz koszty zwiàzane z wdro eniem, utrzymywaniem i doskonaleniem systemu zarzàdzania BHP. 6. Wpływ systemu BHP na efektywność przedsiębiorstwa Wprowadzenie systemu zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy pozwala na skuteczne zarzàdzanie w tej dziedzinie, a w zwiàzku z tym wp ywa na bie àce spe nianie wymagaƒ przepisów prawnych w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy. Na podstawie badaƒ przeprowadzonych w oko o 100 przedsi biorstwach, które same podejmowa y inicjatywy w zakresie wdro enia systemu lub robi y to pod tzw. przymusem, mo na zauwa yç pozytywny wp yw systemu zarzàdzania BHP na efektywnoêç przedsi biorstw, co wyra a si mi dzy innymi: poprawà warunków pracy zatrudnionych pracowników przez stosowanie na bie àco odpowiednich przepisów prawnych efektem tego jest: wzrost wydajnoêci zatrudnienia, lepsze wykorzystanie potencja u pracowniczego, lepsze wykorzystanie czasu pracy, ograniczenie strat wynikajàcych z tytu u niew aêciwego stanu bhp (np. kosztów wypadków, chorób zawodowych, napraw parku maszynowego itd.), wi kszym anga owaniem za ogi do przestrzegania przepisów, jak równie podejmowaniem dzia aƒ w celu poprawy stanu bhp w zak adzie efektem tego jest wzrost zaanga owania pracowników w problemy zwiàzane z produkcjà co przejawia si podniesieniem jakoêci, wydajnoêci pracy oraz sprzyja lepszej integracji pracowników z celami firmy (wzrost motywacji do pracy),

11 System zarzàdzania BHP jako narz dzie zwi kszeniem iloêci czasu przeznaczonego na produkcj co wyra a si poprawà terminowoêci realizacji zamówieƒ, wzrostem zdolnoêci produkcyjnych, zwi kszeniem sprzeda y, zmniejszeniem rotacji pracowników, czego efektem sà mniejsze koszty szkolenia nowych pracowników, poprawà wizerunku przedsi biorstwa na rynku, dajàcà swoistà r kojmi i tym samym zapewniajàc konkurencyjnoêç, mo liwoêcià rozwijania wspó pracy na arenie mi dzynarodowej, pozyskiwanie nowych kontraktów, opracowaniem (przygotowaniem) procedur, które obowiàzujà w sytuacjach awaryjnych, np. w momencie wypadku przy pracy procedury te ograniczajà wydatki, straty przestoje zwiàzane z wypadkami, awariami powsta ymi w procesie produkcji, w poprawie wskaêników ekonomiczno-finansowych przedsi biorstwa. Konieczne staje si do ich wprowadzenia zidentyfikowanie zagro eƒ, które mogà spowodowaç wypadki, a co si z tym wià e, daje mo liwoêç podj cia z wyprzedzeniem dzia aƒ zapobiegawczych i korygujàcych. Jest to podejêcie tzw. proaktywne, pomagajàce zapobiegaç wypadkom. Bioràc pod uwag czynniki ekonomiczne, podejêcie proaktywne (z przeprowadzanà ocenà ryzyka zawodowego) jest dla zak adu bardziej op acalne ni analiza przyczyn i okolicznoêci wypadków przy pracy i koszty z nimi zwiàzane. SkutecznoÊç systemu zarzàdzania bhp zwiàzana jest z ocenà ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy lub przy wykonywaniu okreêlonych prac. Metod oceny ryzyka zawodowego okreêlono m.in. w polskiej normie PN-N Systemy zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego. Podstawowym celem oceny ryzyka zawodowego jest identyfikacja mo liwych êróde zagro eƒ i podj cie dzia aƒ korygujàcych oraz zapobiegajàcych wystàpieniu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. 7. Przykłady wdrożeń i ocena ich efektywności Przedsi biorstwa w Polsce wdra ajà w wi kszoêci przypadków zintegrowane systemy zarzàdzania, których elementem jest system zarzàdzania bezpieczeƒstwem i higienà pracy zgodny z normà mi dzynarodowà PN-N Celem wdra ania takiego systemu jest ch ç podniesienia przez firm efektywnoêci funkcjonowania, co pozwoli jej w okreêlonym horyzoncie czasowym na umocnienie swojej pozycji konkurencyjnej na rynku. Wdro enie tych norm wynika tak e z koniecznoêci dostosowania si firm do standardów europejskich, które pozwolà im na normalne funkcjonowanie na europejskim, zintegrowanym rynku. Tabela 3 prezentuje cztery firmy, ktore wdro y y zintegrowany system zarzàdzania obejmujàcy m.in. modu y: zarzàdzania jakoêcià, Êrodowiskiem, bezpieczeƒstwem. Wyniki wdro enia systemu wskazujà na jego wp yw na efektywnoêç dzia ania tych firm.

1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR

1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR Cz Êç 1, rozdzia 1, str. 1 1.1. Spis treêci segregator 1.1. SPIS TREÂCI SEGREGATOR 1. PRZEWODNIK 1.1. Spis treêci segregator 1.2. Spis treêci p yta CD 1.3. Wykaz piktogramów 2. ISO 9000 2.1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Załącznik Nr do Regulaminu Pracy Urzędu Gminy Stromiec PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY. Szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy prowadzone jest jako: / szkolenie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników

Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników Proces wprowadzania nowo zatrudnionych pracowników poradnik dla bezpoêredniego prze o onego wprowadzanego pracownika WZMOCNIENIE ZDOLNOÂCI ADMINISTRACYJNYCH PROJEKT BLIèNIACZY PHARE PL03/IB/OT/06 Proces

Bardziej szczegółowo

z dnia 6 lutego 2009 r.

z dnia 6 lutego 2009 r. Pieczęć podłuŝna o treści Burmistrz Lądka Zdroju ZARZĄDZENIE NR 19 /09 Burmistrza Lądka Zdroju z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia programu przeprowadzania szkoleń pracowników Urzędu Miasta i Gminy

Bardziej szczegółowo

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia Pole kompetencji Bezpieczeństwo i higiena pracy Level: 6 Credit: Umiejętności Wiedza 1 Stawia pytania odnośnie

Bardziej szczegółowo

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery

1. Planowanie strategiczne. 4. Monitorowanie i ewaluacja. 3. Wdrażanie polityk. 2. Tworzenie polityk. Wybrane dziedziny. Ochrona klimatu i atmosfery Usprawnienie: Wprowadzenie Procedury planowania i raportowania strategicznego i operacyjnego w resortach Usprawnienie w cyklu polityk publicznych 4. Monitorowanie i ewaluacja 1. Planowanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 180 12542 Poz. 1860 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 27 lipca 2004 r.

Dziennik Ustaw Nr 180 12542 Poz. 1860 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 27 lipca 2004 r. Dziennik Ustaw Nr 180 12542 Poz. 1860 1860 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeƒstwa i higieny pracy 2) Na podstawie art. 237

Bardziej szczegółowo

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 80 000 PRACOWNIKÓW 500 W POLSCE OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 1 650 BIUR I LABORATORIÓW 30 W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA 1 SGS Systems & Services Certification Projekty wg

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów

Ogólne bezpieczeƒstwo produktów Ogólne bezpieczeƒstwo produktów !?! PRODUKT to rzecz ruchoma: nowa lub u ywana, naprawiana lub regenerowana, przeznaczona do u ytku konsumentów lub co do której istnieje prawdopodobieƒstwo, e mo e byç

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym W ciągu ostatnich lat Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zintensyfikował działania nadzorcze w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, ROZDZIAŁ 1 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 1217/2003 z dnia 4 lipca 2003 r. ustanawiające powszechne specyfikacje dla krajowych programów kontroli jakości w zakresie ochrony lotnictwa cywilnego (Tekst mający znaczenie

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Cele wykładu Poznanie: - poznanie obowiązków pracodawcy w zakresie BHP i ich źródło. - poznanie praw i obowiązków pracownika w zakresie BHP i

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI. Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej Energetyka

POLITYKA JAKOŚCI. Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej Energetyka POLITYKA JAKOŚCI Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej Energetyka System Zarządzania Jakością został zbudowany w oparciu o faktycznie realizowane procesy. Podstawowym zadaniem podczas budowy Systemu

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 9 lipca 2003 r.

USTAWA. z dnia 9 lipca 2003 r. Rozdzia I Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa reguluje zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez pracodawc b dàcego agencjà pracy tymczasowej oraz zasady kierowania 1608 USTAWA z dnia 9 lipca 2003

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Dziennik Ustaw Nr 16 1954 Poz. 84 84 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPO ECZNEJ 1) z dnia 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na prac cudzoziemca Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin

1.5. Program szkolenia wstępnego. Lp. Temat szkolenia Liczba godzin Załącznik Nr 7 do Zarządzenia Nr 101/2014 Burmistrza Ornety z dnia 26.08.2014 r. PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO I INSTRUKTAśU STANOWISKOWEGO dla pracowników Urzędu Miejskiego w Ornecie opracowany na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku.

2) Drugim Roku Programu rozumie się przez to okres od 1 stycznia 2017 roku do 31 grudnia 2017 roku. REGULAMIN PROGRAMU OPCJI MENEDŻERSKICH W SPÓŁCE POD FIRMĄ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE W LATACH 2016-2018 1. Ilekroć w niniejszym Regulaminie mowa o: 1) Akcjach rozumie się przez to

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA PRZEGLĄDU I MONITORINGU KODEKSU ETYCZNEGO PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KOŁOBRZEGU

PROCEDURA PRZEGLĄDU I MONITORINGU KODEKSU ETYCZNEGO PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W KOŁOBRZEGU PROCEDURA PRZEGLĄDU I MONITORINGU KODEKSU ETYCZNEGO PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZI W KOŁOBRZEGU PROCEDURA COROCZNEGO PRZEGLĄDU WEWNĘTRZNEGO I STAŁEGO MONITORINGU KODEKSU ETYCZNEGO PRZEZ PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia

ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ENETOSH Standard kompetencji dla instruktorów i trenerów ds. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia Pole kompetencji Bezpieczeństwo i higiena Level: 6 Credit: Ocena nie Stawia pytania odnośnie wcześniejszych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku.

Proces certyfikacji ISO 9001:2015. Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. ISO 9001:2015 Wydanie normy ISO 9001:2015 dotyczące systemów zarządzania jakością obowiązuje od 15 września 2015 roku. Nowelizacje normy to coś więcej, niż tylko kosmetyczne zmiany; pociągają one za sobą

Bardziej szczegółowo

Human Resource. Benchmarking. Saratoga. Kompleksowa analiza kluczowych mierników efektywnoêci HR w Polsce

Human Resource. Benchmarking. Saratoga. Kompleksowa analiza kluczowych mierników efektywnoêci HR w Polsce Human Resource Benchmarking Kompleksowa analiza kluczowych mierników efektywnoêci HR w Polsce Pomiar efektywnoêci Zarzàdzania Kapita em Ludzkim Baza danych najwa niejszych wskaêników efektywnoêci HR Saratoga

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Główny Inspektorat Sanitarny, ul. Targowa 65, 03-729 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 22

I. 1) NAZWA I ADRES: Główny Inspektorat Sanitarny, ul. Targowa 65, 03-729 Warszawa, woj. mazowieckie, tel. 22 1 z 5 2016-05-20 10:10 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.gis.gov.pl Warszawa: WYKONANIE, KONFEKCJONOWANIE ORAZ DYSTRYBUCJA 1210

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r.

Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r. Zarządzenie Nr 32/2011 Dyrektora Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Lublinie z dnia 17.03.2011 r. w sprawie: Aneksu do Regulaminu Organizacyjno - Porządkowego Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. prof.

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120

Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 Dziennik Ustaw Nr 133 8399 Poz. 1119 i 1120 7. 1. Podatnicy zamierzajàcy wystawiaç i przesy- aç faktury w formie elektronicznej przed dniem 1 stycznia 2006 r. mogà stosowaç t form wystawiania faktur pod

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl 1 z 5 2014-09-19 09:17 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl Katowice: ROPS.ZPP.3321.28.2014 - Wybór osób prowadzących

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka

Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Za àcznik 1. Uk adanka Prawa dziecka Artyku 12. Prawo do wyra ania swoich poglàdów Artyku 13. Swoboda wypowiedzi i informacji Artyku 16. PrywatnoÊç, honor, reputacja Artyku 17. Dost p do informacji i mediów

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r.

Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 5 lutego 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 30 1858 Poz. 175 i 176 175 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 5 lutego 2008 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie s u by funkcjonariuszy Stra y Granicznej w kontyngencie Stra y Granicznej

Bardziej szczegółowo

Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji

Konferencja pt.: Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji Konferencja pt.: "Zielona administracja za sprawą EMAS Ministerstwo Środowiska, 25 lutego 2015 r. e-remasjako narzędzie zielonej administracji 1 Wdrażanie zrównoważonego rozwoju wymaga integracji procesu

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO. pracodawców i innych osób kierujących pracownikami. w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO. pracodawców i innych osób kierujących pracownikami. w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO pracodawców i innych osób kierujących pracownikami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN

Rozporządzenia dla placówek. Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Profilaktyka w szkole jako przykład systemowych rozwiązań we współpracy szkoły, poradni i ODN Akty prawne Konstytucja Rzeczpospolitej Kodeksy Ustawy Rozporządzenia O DOBRĄ JAKOŚĆ POMOCY PSYCHOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie auditu celowego firm wykonujących roboty górnicze pod ziemią w kopalniach KHW SA. Katowice, 2012-11-14

Podsumowanie auditu celowego firm wykonujących roboty górnicze pod ziemią w kopalniach KHW SA. Katowice, 2012-11-14 Podsumowanie auditu celowego firm wykonujących roboty górnicze pod ziemią w kopalniach KHW SA 1 Plan prezentacji 1. Geneza auditu celowego 2. Prezentacja wyników auditu 3. Działania poauditowe propozycja

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku

UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałaniu Narkomanii na lata 2015-2018 Na podstawie art. 10 ust 2 i 3 ustawy z dnia 29

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN TRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 11 grudnia 2008 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN TRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 11 grudnia 2008 r. Dziennik Ustaw Nr 229 12810 Poz. 1536 1536 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN TRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 11 grudnia 2008 r. w sprawie wzoru zg oszenia zbioru danych do rejestracji Generalnemu Inspektorowi

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Katowicach. NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Katowice

Powiatowy Urząd Pracy w Katowicach. NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Katowice NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Katowice POWIATOWY URZĄD PRACY W KATOWICACH UL. POŚPIECHA 14 40-852 KATOWICE WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO (KFS) NA SFINANSOWANIE

Bardziej szczegółowo

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu w Przewodniczący Jan Robert Halina Podsekretarz Sprawozdanie z realizacji zadań Komitetu Audytu dla dzialów administracja publiczna, informatyzacja, łączność, wyznania religijne oraz mniejszości narodowej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA CYFRYZACJI Warszawa, dnia 7 kwietnia 2016 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 9 MINISTRA CYFRYZACJI 1) z dnia 5 kwietnia 2016 r. w sprawie Karty Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) z dnia 23 grudnia 2003 r.

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) z dnia 23 grudnia 2003 r. Dziennik Ustaw Nr 2 34 Poz. 10 i 11 wschodnim i w linii prostej poprzez punkt 06000383 dochodzi do punktu 06000382. W punkcie 06000382 granica za amuje si w kierunku po udniowo-wschodnim i przez punkt

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje

3M TM Wall Display. du o wi cej ni obraz. 3 Innowacje du o wi cej ni obraz 3 Innowacje Obraz, który trwa Po raz pierwszy jeden produkt àczy w sobie wszystkie urzàdzenia projekcyjne niezb dne w sali konferencyjnej. 3M Wall Display tworzy zupe nie nowà kategori

Bardziej szczegółowo

Podróbka: NIE, DZI KUJ! By zagwarantowaç autentycznoêç i bezpieczeƒstwo produktów. check.hager

Podróbka: NIE, DZI KUJ! By zagwarantowaç autentycznoêç i bezpieczeƒstwo produktów. check.hager Podróbka: NIE, DZI KUJ! By zagwarantowaç autentycznoêç i bezpieczeƒstwo produktów check.hager Check.hager strona do weryfikacji autentycznoêci produktu Plaga fa szowania produktów rozprzestrzenia si na

Bardziej szczegółowo

DZENIE RADY MINISTRÓW

DZENIE RADY MINISTRÓW Dz. U. 2007 Nr 210, poz. 1522 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 31 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis na uzyskanie certyfikatu wyrobu wymaganego na rynkach zagranicznych Na

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni

PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa. TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni PRAKTYKA ZAWODOWA TECHNIK OBSŁUGI TURYSTYCZNEJ 341[05]/MEN/2008.02.07 Stara podstawa programowa CZAS TRWANIA PRAKTYKI 12 TYGODNI x 5 dni = 60 dni Szczegółowe cele kształcenia: Po odbyciu praktyki słuchacz

Bardziej szczegółowo

Motywuj świadomie. Przez kompetencje.

Motywuj świadomie. Przez kompetencje. styczeń 2015 Motywuj świadomie. Przez kompetencje. Jak wykorzystać gamifikację i analitykę HR do lepszego zarządzania zasobami ludzkimi w organizacji? 2 Jak skutecznie motywować? Pracownik, który nie ma

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Nr 59/2012 Starosty Lipnowskiego z dnia 31 grudnia 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO PROWADZONEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LIPNIE I JEDNOSTKACH

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 - Plan komunikacji

Załącznik nr 5 - Plan komunikacji 9 Plan działania Komunikacja w procesie tworzenia i wdrażania lokalnej strategii rozwoju jest warunkiem nieodzownym w osiąganiu założonych efektów. Podstawowym warunkiem w planowaniu skutecznej jest jej

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

PROGMEDICA System Zarządzania zgodnością w Szpitalu WOLTERS KLUWER DLA SZPITALI

PROGMEDICA System Zarządzania zgodnością w Szpitalu WOLTERS KLUWER DLA SZPITALI PROGMEDICA System Zarządzania zgodnością w Szpitalu WOLTERS KLUWER DLA SZPITALI lider rozwiązań dla rynku zdrowia Wśród największych profesjonalnych wydawnictw na świecie Ponad 40 krajów Europa, Ameryka

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r.

WYROK. Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r. Sygn. akt UZP/ZO/0-2255/06 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 16 sierpnia 2006 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Katarzyna Maria Karaś-Batko arbitrzy: Maria Urbańska Adam Edward

Bardziej szczegółowo

Akademia Ekonomiczna w Krakowie WSTĘP OPTYMALIZACJA KOSZTÓW JAKOŚCI

Akademia Ekonomiczna w Krakowie WSTĘP OPTYMALIZACJA KOSZTÓW JAKOŚCI SUCCES 2004: Uwarunkowania sukcesu przedsiębiorstwa w gospodarce opartej na wiedzy, materiały z konferencji naukowej, Kazimierz Dolny, 26-28.XI.2004, t.2, s. 69-76 pod red. E. Skrzypek, UMCS Lublin 2004

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA HANDEL I REKLAMA W PRAKTYCE PILOTAŻOWY PROGRAM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2

IMPORT PRZELEWÓW. 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2. 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 IMPORT PRZELEWÓW 1. Schemat dzia ania funkcji IMPORT PRZELEWÓW 2 2. Dodatkowe zabezpieczenia funkcjonalnoêci IMPORT PRZELEWÓW 2 3. Funkcja IMPORT PRZELEWÓW - najcz Êciej zadawane pytania 3 4. Import plików

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Pasłęku

Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w Pasłęku Załącznik do Uchwały Zarządu B-PBS z s. w Pasłęku Nr 3/2015 z dn. 15.01.2015r. Zatwierdzone: Uchwała Rady Nadzorczej B-PBS z s. w Pasłęku Nr 5/2015 z dn. 26.02.2015r. Polityka informacyjna Braniewsko-Pasłęckiego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława ROZDZIAŁ I

REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława ROZDZIAŁ I Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr169/2011 Burmistrza Miasta Mława z dnia 2 listopada 2011 r. REGULAMIN przeprowadzania okresowych ocen pracowniczych w Urzędzie Miasta Mława Ilekroć w niniejszym regulaminie

Bardziej szczegółowo

Usuwanie związków węgla, azotu i fosforu w systemach oczyszczania ścieków

Usuwanie związków węgla, azotu i fosforu w systemach oczyszczania ścieków Marcin Dębowski, Marcin Zieliński Usuwanie związków węgla, azotu i fosforu w systemach oczyszczania ścieków Problemy eksploatacyjne i propozycje rozwiązań technologicznych Ochrona środowiska Marcin Dębowski,

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo