KRYZYS GOSPODARCZY I DIALOG SPOŁECZNY W POLSCE THE ECONOMIC CRISIS AND SOCIAL DIALOGUE IN POLAND

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KRYZYS GOSPODARCZY I DIALOG SPOŁECZNY W POLSCE THE ECONOMIC CRISIS AND SOCIAL DIALOGUE IN POLAND"

Transkrypt

1 Raport stanowi zwięzłe opracowanie dotyczące najważniejszej bieżącej kwestii, a mianowicie kryzysu gospodarczego w Polsce i działań podejmowanych w systemie politycznym dla ograniczenia jego skutków. Zasadnicza część raportu dotycząca kryzysu, dialogu społecznego oraz podejmowanych działań antykryzysowych zawiera zarówno opis poszczególnych przedsięwzięć, jak i prezentację podstawowych wskaźników makroekonomicznych (wzrost deficytu finansów publicznych, malejące tempo przyrostu wynagrodzeń realnych, indeks produkcji przemysłowej etc.) obrazujących negatywne tendencje w polskiej gospodarce. (Z recenzji naukowej dra Dariusza Zalewskiego, Instytut Socjologii, Uniwersytet Warszawski) This report is a concise account of the most important of current issues: the economic crisis in Poland and the course of action undertaken within the framework of the political system to mitigate its consequences. The main part of the report, concerning the crisis, social dialogue and the anti-crisis measures contains both a description of the specific activities and a presentation of the basic macroeconomic indicators (growing public finances deficit, slowing down of the rate of real wage growth, industrial production, etc.), illustrating the negative trends in Polish economy. (From a review by Dariusz Zalewski, PhD, Institute of Sociology, University of Warsaw) BADANIA EKSPERTYZY REKOMENDACJE JAN CZARZASTY, DOMINIK OWCZAREK KRYZYS GOSPODARCZY I DIALOG SPOŁECZNY W POLSCE THE ECONOMIC CRISIS AND SOCIAL DIALOGUE IN POLAND ISBN:

2 Jan czarzasty, Dominik Owczarek Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce The economic crisis and social dialogue in Poland

3 Program Polityki Społecznej / Social Policy Programme Publikacja powstała w ramach projektu Wpływ kryzysu gospodarczego na krajowe systemy stosunków pracy: rozwiązania polityczne jako kluczowe narzędzia wychodzenia z kryzysu w partnerstwie z Center for Economic Development w Sofii, Bułgaria. This publication was prepared within the framework of the project The economic crisis impact on industrial relations national systems: Policy responses as key recovery tools in partnership with Center for Economic Development in Sofia, Bulgaria. Copyright by Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2012 Recenzja naukowa / Reviewer: dr Dariusz Zalewski Koordynacja projektu / Project manager: Dominik Owczarek Redakcja naukowa / Academic editor: Jan Czarzasty Tłumaczenie na język polski i korekta wersji angielskiej / Translation and proofreading: Anna Dzięgiel Redakcja językowa wersji polskiej / Polish text editing: Marcin Grabski (www.mesem.pl) Projekt graficzny i skład / Layout and bound: Brand New Idea ISBN: Wydawca / Published by: Fundacja Instytut Spraw Publicznych Warszawa, ul. Szpitalna 5 lok. 22 tel.: (22) , fax: (22) Publikacja ta powstała przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej. Za jej treść odpowiada Instytut Spraw Publicznych, poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej This publication has been produced with the assistance of the European Union. The contents of this publication are the sole responsibility of Institute of Public Affairs and can in no way be taken to reflect the views of the European Union

4 Spis treści Przedmowa 5 Wprowadzenie 10 Rozdział 1. ramy funkcjonowania stosunków pracy w Polsce Prawne i polityczne ramy stosunków pracy Główni aktorzy stosunków pracy Związki zawodowe i inne reprezentacje pracowników Organizacje pracodawców Władze centralne i lokalne Układy zbiorowe pracy 20 Rozdział 2. Kryzys i wyzwania dla dialogu społecznego Aspekty kryzysu związane z gospodarką i zatrudnieniem Dialog społeczny i stosunki pracy w czasach kryzysu Szczebel centralny Szczebel międzybranżowy Szczebel branżowy i szczebel przedsiębiorstwa 36 Rozdział 3. Oddziaływanie dialogu społecznego i rozwiązań politycznych Zmiany ustawowe Instrumenty fiskalne Zmiany w zakresie układów zbiorowych pracy i elastyczności płac Inne systemy ograniczenie składek przekazywanych do Otwartych Funduszy Emerytalnych Reforma wieku emerytalnego 55 Wnioski 58 Bibliografia 62 Abstrakt 125

5 Contents Foreword 67 Introduction 72 CHAPTER I: Framework of industrial relations in Poland Legal and policy framework in industrial relations Main actors in industrial relations Trade unions and other employee representations Employers associations Central and local government Collective bargaining system 81 CHAPTER II: Crisis and challenges to social dialogue economic and employment dimensions of the crisis social dialogue and industrial relations in the times of crisis National level Cross-sectoral level Sector and company level 98 CHAPTER III: Impact of social dialogue and policy responses Changes in legislative framework Fiscal instruments Changes in collective bargaining and wage flexibility Other systems reduction of contributions transferred to Open Pension Funds (OFE) Retirement age reform 115 Conclusions 118 Bibliography 121 Executive Summary 127

6 Przedmowa Pojęcie kryzys od 2008 roku jest chyba najczęściej wypowiadanym słowem przez osoby zajmujące się sprawami publicznymi na całym świecie również w Polsce. Często stosowane nieprecyzyjnie i w wielu wypadkach nadużywane, dotyczy wyraźnego tąpnięcia, głównie w gospodarkach zachodnich, które ma swoje konsekwencje w wymiarze nie tylko ekonomicznym, ale także politycznym i społecznym. Wyraża się ono przede wszystkim w kryzysie sektora bankowego, który wprowadził na rynek instrumenty finansowe o nieoznaczonym ryzyku, i w kryzysie finansów publicznych, polegającym na niebezpiecznie rosnącym długu publicznym i deficycie budżetowym poszczególnych państw. Na te dwa przejawy trudnej sytuacji ekonomicznej w wymiarze globalnym nakłada się również kryzys strefy euro. W konsekwencji mamy do czynienia ze spowolnieniem gospodarczym (lub nawet z recesją gospodarek europejskich), a także ze wzrostem bezrobocia i z wyraźnym niezadowoleniem społecznym, wyrażającym się choćby w protestach Indignados w Hiszpanii i Occupy the City w Londynie czy w protestach w Grecji, związanych z załamaniem się polityki państwa i krachem gospodarczym. Jednym z kluczowych partnerów w wypracowywaniu rozwiązań, jakie mają przeciwdziałać tej sytuacji, są organizacje pracowników i pracodawców, którzy w ramach dialogu społecznego wraz z przedstawicielami instytucji państwowych starają się uzgodnić działania pobudzające gospodarkę i stawiające czoła problemom społecznym. Projekt The economic crisis impact on industrial relations national systems: Policy responses as key recovery tools, w ramach którego powstał niniejszy raport, dotyczy właśnie tej kwestii. Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 5

7 Biorą w nim udział ośrodki analityczne reprezentujące trzy obecne państwa Unii Europejskiej: Center for Economic Development z Bułgarii (lider projektu), Euro College na uniwersytecie w Tartu z Estonii i Instytut Spraw Publicznych jako reprezentant Polski, a także ośrodki z trzech krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej: Economic Policy Research Foundation z Turcji, Institute for International Realtions w Chorwacji i Center for Research and Policy Making z Byłej Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii. Przedsięwzięcie jest finansowane przez Komisję Europejską Generalną Dyrekcję do spraw Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego. Najważniejszym celem projektu jest dostarczenie podstawowej wiedzy na temat przejawów kryzysu gospodarczego w poszczególnych krajach i sposobów radzenia sobie z nim w ramach krajowych systemów dialogu społecznego, która będzie zaprezentowana w sześciu oddzielnych publikacjach powstających w każdym z zaangażowanych ośrodków analitycznych. Raporty te przygotowane w języku narodowym i w języku angielskim oraz oparte na tej samej strukturze i liście zagadnień tematycznych umożliwią dość łatwe porównanie sytuacji w poszczególnych krajach. Dzięki temu przekazywanie wiedzy i wymiana doświadczeń między aktorami dialogu społecznego nie tylko w krajach projektu, ale także w całej Europie, będzie miała szansę pobudzać debatę publiczną i nakierowywać na nowe rozwiązania, a ponadto prowadzić do większej integracji w ramach Unii Europejskiej i wśród krajów kandydujących. Może być również przyczynkiem do polityki opartej na wiedzy. Istotne jest także to, że kraje biorące udział w projekcie są zlokalizowane w środkowej i wschodniej Europie, które to regiony, po pierwsze, odgrywają obecnie mniej istotną rolę w dyskusji nad rozwiązaniami przeciwdziałającymi skutkom kryzysu niż kraje zachodniej Europy, po drugie, mają wiele cech wspólnych, odróżniających je od państw zachodnioeuropejskich: dzielą wspólne doświadczenie krajów byłego bloku socjalistycznego (oprócz Turcji), wyrażające się w transformacji z gospodarek centralnie sterowanych do struktur wolnorynkowych, w związku z tym nadal stosują wiele elementów dawnego systemu prawnego (również w zakresie dialogu społecz- 6 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

8 nego), stykają się z podobnym zestawem problemów transformacyjnych: wysokie bezrobocie, migracje, rozwijająca się przedsiębiorczość, kształtowanie się instytucji demokratycznych, ponadto są obecnie (lub będą po akcesji do Unii Europejskiej) beneficjentami znacznych środków unijnej polityki spójności. Z drugiej strony, są jednocześnie dużym wewnętrznym lub w wypadku krajów kandydujących bliskim Unii Europejskiej rynkiem konsumpcyjnym, a także niskokosztowym producentem na potrzeby całej Wspólnoty, co sprawia, że dysponują potencjałem, który może realnie wspierać europejski rozwój gospodarczy. W ostatnim czasie na arenie polityki międzynarodowej dotychczas te na wpół peryferyjne kraje zaznaczają coraz bardziej swoją chęć udziału w podejmowaniu kluczowych decyzji w ramach struktur europejskich, czego przejawem może być silna prezydencja Polski w Radzie Unii Europejskiej w 2011 roku, a także uczestnictwo w przygotowywaniu pakietu antykryzysowego, tak zwanego sześciopaku, i opracowaniu spójnej polityki fiskalnej Unii Europejskiej. Coraz częściej pojawiają się także deklaracje świadczące o współodpowiedzialności za rozwiązanie problemów ekonomicznych, na przykład związanych z zagrożeniem rozpadem strefy euro, która jest oparta na przekonaniu o silnej współzależności gospodarczej między krajami europejskimi. Istotnym argumentem stojącym za wzmacniającą się pozycją Polski jako lidera zmian w środkowej i wschodniej Europie jest stabilny wzrost gospodarczy, mimo że w pewnym stopniu schłodzony globalnym kryzysem. W 2009 roku, kiedy wszystkie państwa Unii Europejskiej wykazywały spadek PKB, Polska została nazwana zieloną wyspą wzrostu, osiągając 1,6% przyrostu PKB. W dotychczasowej polityce europejskiej na poziomie zarówno krajowym, jak i wspólnotowym dominowała tendencja do radzenia sobie ze skutkami kryzysu głównie przez dokonywanie cięć w wydatkach publicznych (austerity measures). Narzucenie tego kierunku jest przypisywane koalicji dwóch największych państw Unii Europejskiej Niemiec i Francji którym nadano publicystyczną łatkę duet Merkozy. Od maja 2012 roku, kiedy prezydentem Francji został przedstawiciel Partii Socjalistycznej, François Hollande, i zgłosił propozycję włączenia do programu antykryzysowego Unii Europejskiej oprócz Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 7

9 polityki cięć także politykę pobudzenia gospodarczego, model wychodzenia z kryzysu jest przekierowywany w stronę stymulacji rynku przez różnego rodzaju wydatki pomocowe. Kierunek ten został wsparty również przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamę, co może świadczyć o rozszerzeniu tego rodzaju polityki także na to państwo. W raporcie dotyczącym radzenia sobie ze skutkami kryzysu w Polsce należy przede wszystkim podkreślić, że właściwym terminem jest raczej spowolnienie gospodarcze, ponieważ w żadnym roku w okresie uznawanym za czas kryzysu (od 2008 do 2012 roku) nie odnotowano ujemnej zmiany PKB, a nawet zaobserwowano zmniejszającą się wartość współczynnika Giniego, który informuje o poziomie nierówności dochodowych w danym społeczeństwie i jest stosowany jako wskaźnik zrównoważonego rozwoju państw. Nie mamy również do czynienia z wyraźną i konsekwentną recesją w żadnym z sektorów gospodarki. Pewne negatywne tendencje można odnaleźć na rynku budowy mieszkań. Nie są to jednak zmiany na skalę porównywalną z innymi państwami Unii Europejskiej. Jakkolwiek sytuacja polskich przedsiębiorców i instytucji finansowych jest relatywnie dobra o czym świadczą wskaźniki wzrostu przychodów wydaje się, że uderzenie kryzysu przyjęli na siebie pracownicy polskich podmiotów gospodarczych i polscy konsumenci. Wyraża się to w zauważalnym wzroście poziomu bezrobocia w tym okresie i w zmniejszonym tempie wzrostu wynagrodzeń, których realna wartość nabywcza jest dodatkowo tłumiona przez rosnącą inflację. Ponadto można odnotować wysoki udział elastycznych form zatrudnienia wyższy niż w innych państwach Unii Europejskiej, które zmniejszają stabilność i możliwość planowania wśród osób zatrudnionych w ten sposób. Szczególnie trudna sytuacja występuje na rynku pracy ludzi młodych. Za inny przejaw tendencji kryzysowych można uznać zwiększający się dług publiczny i zbyt wysoki deficyt budżetowy. Przyczyn dość dobrej sytuacji polskiej gospodarki można poszukiwać w kilku źródłach: 8 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

10 Duża mobilność polskich przedsiębiorców (z których ponad 95% stanowią małe i średnie firmy), którzy doświadczeni czasem transformacji gospodarczej, płynnością rynku i zmieniającymi się uwarunkowaniami prawnymi, bardzo dobrze radzą sobie także z wystudzeniem rynków zachodnich. Sporą rolę odgrywa również duży rynek wewnętrzny na polskie produkty i usługi. Nie bez znaczenia jest przyjęcie konsekwencji spowolnienia gospodarczego przez samo społeczeństwo (duży udział elastycznych form zatrudnienia i spadek wzrostu płac). Istotny strumień wydatków z funduszy europejskich, które w dużym stopniu stymulują polską gospodarkę i utrzymują poziom zatrudnienia. Stabilna sytuacja banków i instytucji finansowych w Polsce, co jest związane z niewprowadzaniem na polski rynek produktów finansowych o nieoznaczonym ryzyku. Ponadto centrale banków w innych krajach do tej pory nie zdecydowały się na wycofanie kapitału z rynku polskiego. W zakresie finansów publicznych kluczowym czynnikiem jest przestrzegany do tej pory zapis konstytucyjny o zakazie przekraczania długu publicznego wyższego niż 55% PKB. Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 9

11 Wprowadzenie Jeśli chodzi o kryzys gospodarczy i jego skutki, Polska na tle europejskim stanowi przykład nietypowy, gdyż po wybuchu światowego kryzysu w 2008 roku gospodarka kraju nigdy nie wpadła w recesję. Zauważalne spowolnienie gospodarcze wywołało jednak obawy o nadejście recesji i zmobilizowało rząd (pod wpływem partnerów społecznych) do poszukiwania rozwiązań pobudzających gospodarkę i rynek pracy. Tak doszło do powstania rozwiązań antykryzysowych. Partnerzy społeczni szczebla krajowego odegrali ważną rolę w opracowaniu listy działań do zrealizowania (nazwanych później autonomicznym pakietem działań antykryzysowych lub autonomicznym pakietem antykryzysowym ), która została przekazana rządowi. Rząd przygotował projekt ustawy, korzystając z pakietu autonomicznego jako pewnego punktu odniesienia (pomijając jednak niektóre propozycje partnerów społecznych). Niestety, zakończenie prac nad pakietem autonomicznym stało się pyrrusowym zwycięstwem dialogu społecznego w Polsce. Gdy się okazało, że dynamika krajowej gospodarki jest lepsza niż oczekiwano, rząd przestał być zainteresowany zapewnieniem sobie współpracy partnerów społecznych i przyjął raczej arbitralne metody kształtowania polityki. Ponieważ w Polsce nie przyjęto żadnych innych rozwiązań antykryzysowych poza wspomnianymi tymczasowymi przepisami (ustawa o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców), skupimy się na treści tych przepisów i na skutkach wdrożenia konkretnych działań z nich wynikających. Struktura niniejszego opracowania jest następująca. W pierwszym rozdziale omawiamy ramy funkcjonowania stosunków pracy w Polsce, z uwzględnieniem otoczenia prawnego, głównych uczest- 10 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

12 ników krajowych stosunków pracy, procesów składających się na te stosunki (takich jak negocjacje i układy zbiorowe) oraz współpracy trójstronnej. W drugim rozdziale analizujemy kryzys i wyzwania dialogu społecznego, wykorzystując wskaźniki makroekonomiczne, a następnie przechodzimy do omówienia przebiegu procesu dialogu społecznego, zwracając szczególną uwagę na negocjacje na poziomie centralnym, które doprowadziły do powstania autonomicznego pakietu antykryzysowego. W trzecim rozdziale opisujemy oddziaływanie dialogu społecznego i przyjętych rozwiązań politycznych, w tym rolę ustawy antykryzysowej uchwalonej przez parlament, politykę fiskalną państwa, zmiany w układach zbiorowych i elastyczność płac, a także inne ważne zmiany będące następstwem spowolnienia gospodarczego, jakie wpłynęły głównie na system emerytalny. Niniejsze opracowanie powstało z wykorzystaniem analizy danych zastanych jako głównej metody gromadzenia informacji. Dane wtórne zostały uzupełnione danymi pierwotnymi, zebranymi specjalnie na potrzeby tego raportu. Obejmują one trzy studia przypadku przedsiębiorstw, dokumentujące doświadczenia stosowania działań antykryzysowych na poziomie przedsiębiorstwa. Na koniec przedstawiamy wnioski. Powstrzymujemy się przed formułowaniem stanowczej i ostatecznej oceny rezultatów polityki antykryzysowej i tego, jak polityka ta splata się z dialogiem społecznym. Postanowiliśmy raczej zostawić to pole otwarte dla dalszych dyskusji. Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 11

13 Rozdział 1. ramy funkcjonowania stosunków pracy w Polsce 1.1. Prawne i polityczne ramy stosunków pracy Otoczenie prawne stosunków pracy w Polsce to mieszanina przepisów odziedziczonych po czasach autorytarnego socjalizmu, regulacji przyjętych na wczesnym etapie transformacji ustrojowej oraz ustaw przenoszących do polskiego systemu prawnego regulacje prawa unijnego po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku. W rezultacie otoczenie, w którym funkcjonują stosunki pracy i zatrudnienia w kraju, jest eklektyczne i w wielu wypadkach niespójne. Najważniejsze akty ustawodawcze określające ramy funkcjonowania stosunków pracy obejmują: kodeks pracy (1974) główny akt normatywny regulujący stosunki pracy, ustawę o przedsiębiorstwach państwowych (1981) podstawę prawną funkcjonowania osobnej formy prawnoorganizacyjnej przedsiębiorstwa państwowego, regulującą szczególnie stosunki władzy w takich przedsiębiorstwach, prawo o stowarzyszeniach (1989) podstawę prawną działania stowarzyszeń, regulującą działalność mniej typowych uczestników stosunków pracy (na przykład organizacji pozarządowych), ustawę o rzemiośle (1989) zapewniającą podstawy prawne działania Związku Rzemiosła Polskiego, ustawę o związkach zawodowych (1991) podstawę prawną funkcjonowania związków zawodowych w Polsce, ustawę o organizacjach pracodawców (1991) podstawę prawną dla organizacji pracodawców, 12 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

14 ustawę o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (1991) określającą zasady rządzące prowadzeniem i rozwiązywaniem sporów zbiorowych i strajków, ustawę o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (2001) zapewniającą prawną podstawę funkcjonowania instytucji trójstronnego dialogu społecznego w Polsce, ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (2004), ustawę o europejskich radach zakładowych (2004), ustawę o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej [ustawę o spółce europejskiej] (2005), ustawę o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji [ustawę o informowaniu i konsultacji] (2006) Główni aktorzy stosunków pracy Polski system stosunków pracy opiera się na trzech kategoriach uczestników: państwie, związkach zawodowych i organizacjach pracodawców. Poza tymi głównymi aktorami jest jeszcze wiele organizacji reprezentujących interesy zbiorowe. Należy tutaj wymienić przede wszystkim: rady zakładowe, rady pracowników, przedstawicieli pracowników zasiadających w zarządach spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa, inspektorów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz europejskie rady zakładowe (European Works Councils, EWC) Związki zawodowe i inne reprezentacje pracowników Ustawa o związkach zawodowych ustala dość liberalne kryteria tworzenia nowej organizacji związkowej na terenie przedsiębiorstwa może być ona założona przez co najmniej dziesięciu pracowników, a następnie zarejestrowana w sądzie. Nie ma żadnej formalnej procedury uznania związku. Cała struktura ruchu związkowego powstawała oddolnie, przy czym poziom przedsiębiorstwa do dziś pozostaje podstawą tej piramidy, której wyższe piętra (szczególnie branżowe) są słabsze. Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 13

15 W rezultacie rozdrobnienie ruchu związkowego w Polsce jest bardzo zaawansowane. Nie ma dokładnych danych statystycznych co do rzeczywistej liczby związków, szacuje się jednak, że może ich być nawet 20 tysięcy. Jeśli dodamy do tego polityczne podziały odziedziczone z przeszłości, to stan polskiego ruchu związkowego będziemy mogli określić jako konfliktowy pluralizm (Gardawski 2003). Poziom uzwiązkowienia jest stosunkowo niski i od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku stale spada. W 2012 roku poziom uzwiązkowienia wynosił 12% (są to informacje pochodzące z badań sondażowych, gdyż nie istnieją żadne oficjalne dane na ten temat). Tabela 1. Poziom uzwiązkowienia w Polsce (na podstawie badań sondażowych) Źródło: Dane Centrum Badania Opinii Społecznej. Rok Poziom uzwiązkowienia (w %) Jednym ze zjawisk ograniczających rozwój związków zawodowych są regulacje utrudniające pracownikom zrzeszanie się w związkach zawodowych. Takie kategorie pracujących, jak osoby samozatrudnione lub pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych, są de facto wykluczone z członkostwa z związkach zawodowych. Co więcej, około 40% siły roboczej w Polsce jest skoncentrowane w mikroprzedsiębiorstwach (zatrudniających mniej niż dziesięciu pracowników). Jeśli weźmiemy pod uwagę, że próg dziesięciu osób jest wymagany przez ustawę do założenia związku zawodowego na szczeblu zakładu pracy, to będziemy musieli przyznać, że duża część pracowników najemnych znajduje się właściwie poza zasięgiem związków zawodowych (Trappmann 2012). Reprezentatywność związków zawodowych jest w Polsce regulowana na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, w zakresie zawierania układów zbiorowych pracy zagadnieniem tym zajmuje się kodeks pracy (dział XI). Na poziomie zakładowym związek jest reprezentatywny, jeśli spełnia co najmniej jeden z następujących warunków (art. 241 ust. 25a): 1) jest jednostką organizacyjną albo organizacją 14 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

16 członkowską ponadzakładowej organizacji związkowej uznanej za reprezentatywną na podstawie art pkt 1, pod warunkiem, że zrzesza ona co najmniej 7% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, lub 2) zrzesza co najmniej 10% pracowników zatrudnionych u pracodawcy. Jeżeli żadna z zakładowych organizacji związkowych nie spełnia wymogów, o których mowa w 1, reprezentatywną zakładową organizacją związkową jest organizacja zrzeszająca największą liczbę pracowników. Na poziomie ponadzakładowym tylko reprezentatywne organizacje związkowe mają prawo być stroną układów zbiorowych z wieloma pracodawcami. Na mocy art. 241 ust. 17, aby zostać uznany za reprezentatywny na poziomie ponadzakładowym, związek musi spełnić co najmniej jeden z następujących warunków: 1) posiadać status związku reprezentatywnego w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego; 2) zrzeszać co najmniej 10% wszystkich pracowników objętych zakresem działania statutu, nie mniej jednak niż pracowników; lub 3) zrzeszać największą liczbę pracowników, dla których ma być zawarty określony układ ponadzakładowy. Inny sposób uzyskania statusu reprezentatywności przez związek przewiduje ustawa o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno- -Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego. W myśl tej regulacji, za reprezentatywne organizacje związkowe uznaje się ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje), które spełniają łącznie następujące kryteria: 1) zrzeszają więcej niż członków będących pracownikami, 2) działają w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). Przy czym nie uwzględnia się więcej niż po członków organizacji związkowej będących pracownikami zatrudnionymi w podmiotach gospodarki narodowej. Według stanu na 2012 rok, za reprezentatywne w świetle ustawy są uznawane trzy ogólnokrajowe organizacje związkowe, które zasiadają w Komisji Trójstronnej: Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 15

17 Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność (NSZZ Solidarność ), Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ), Forum Związków Zawodowych (FZZ). Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność został założony w 1980 roku (zarejestrowany w sądzie w 1981 roku). Po wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 roku Solidarność zdelegalizowano, a następnie zalegalizowano ponownie w 1989 roku. Solidarność nie jest konfederacją, ale związkiem zrzeszającym pracowników wszystkich branż i nadal pozostaje największą ogólnokrajową organizacją związkową, mającą około 650 tysięcy członków (stan na 2011 rok). Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych powstało w 1984 roku, w miejsce wcześniejszych oficjalnych związków zawodowych, rozwiązanych w 1980 roku, po powstaniu Solidarności, ma formę konfederacji zrzesza 89 ogólnokrajowych związków i federacji. W 1989 roku było jedyną ogólnokrajową organizacją związkową uznawaną przez komunistyczne władze. Po 1989 roku OPZZ straciło wielu członków, nadal jednak pozostaje drugą co do wielkości ogólnokrajową organizacją związkową, zrzeszającą około 500 tysięcy członków. Najmłodszą z trzech ogólnokrajowych organizacji związkowych w Polsce jest Forum Związków Zawodowych, powstałe w 2002 roku, zrzeszające niezależne związki zawodowe i federacje. Niektóre organizacje tworzące forum nie mają za sobą wcześniejszych doświadczeń z innymi organizacjami związkowymi, inne należały kiedyś do Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Według stanu na 2012 rok, forum deklaruje skupianie ponad 400 tysięcy członków. Inną obok związków zawodowych formę reprezentacji pracowników w Polsce stanowią rady pracowników. Rady pracowników zostały wprowadzone w Polsce w 2006 roku, w wyniku wdrożenia dyrektywy 2002/14/WE. Mogą być tworzone u niemal każdego pracodawcy zatrudniającego co najmniej pięćdziesięciu pracowników (do marca 2008 roku próg ten wynosił stu pracowników). Pierwotnie ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (potocznie nazywana ustawą o informacji i konsultacji ) 16 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

18 przewidywała dwie ścieżki tworzenia rad pracowników: u pracodawców, w których zakładach pracy działały związki zawodowe, reprezentatywne organizacje związkowe wyznaczały delegatów do rady, z kolei tylko tam, gdzie nie było związków zawodowych, członkowie rady pracowników byli wybierani w głosowaniu powszechnym. W lipcu 2008 roku Trybunał Konstytucyjny orzekł jednak, że procedura mianowania członków rad pracowników przez związki zawodowe jest niezgodna z konstytucją. W 2009 roku, w wyniku tego orzeczenia, nastąpiła nowelizacja ustawy o informacji i konsultacji, zgodnie z którą obecnie wszystkie rady pracowników mają być wybierane w powszechnym głosowaniu na wniosek co najmniej 10% pracowników. Na razie rady pracowników rozpowszechniły się w dość ograniczonym stopniu według danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, pod koniec 2011 roku było zarejestrowanych 3269 rad pracowników (u mniej niż 10% związanych przepisami ustawy pracodawców). Ponadto, przed wejściem w życie ustawy o informacji i konsultacji, w 4,4 tysiąca przedsiębiorstw podpisano porozumienia między pracodawcami a związkami zawodowymi, wprowadzające w życie postanowienia ustawy bez tworzenia rad pracowników Organizacje pracodawców Ustawa o Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego określa następujące warunki, które muszą być spełnione łącznie przez organizację pracodawców, aby mogła ona zyskać status reprezentatywnej i wejść w skład Komisji Trójstronnej: zrzesza pracodawców zatrudniających, z zastrzeżeniem ust. 4, więcej niż 300 tysięcy pracowników, ma zasięg ogólnokrajowy, działa w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności, przy czym przy ustalaniu kryterium liczebności uwzględnia się nie więcej niż po 100 tysięcy pracowników zatrudnionych przez pracodawców zrzeszonych Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 17

19 w organizacji pracodawców, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w jednej sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności. Istnieją cztery reprezentatywne ogólnokrajowe organizacje pracodawców: Business Centre Club (BCC), Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan (PKPP Lewiatan ), Związek Rzemiosła Polskiego (ZRP), Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej (Pracodawcy RP). Ta ostatnia organizacja była znana od 1990 roku jako Konfederacja Pracodawców Polskich (KPP), ale w czerwcu 2010 roku ogłosiła oficjalnie zmianę nazwy na Pracodawcy RP (PL i). Poziom przynależności do organizacji pracodawców (procent pracodawców i przedsiębiorstw należących do organizacji pracodawców) nie jest w Polsce wyższy niż 20%. Jeśli chodzi o liczbę osób zatrudnionych w przedsiębiorstwach członkowskich, są dostępne tylko dane podawane przez nie same. Według stanu na 2009 rok, przedsiębiorstwa należące do Business Centre Club zatrudniały około 600 tysięcy osób, podmioty należące do Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan (organizacje pracodawców o mniejszym zasięgu i 17 przedsiębiorstw) około 600 tysięcy pracowników, firmy zrzeszone w organizacji Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej (organizacje pracodawców o mniejszym zasięgu i przedsiębiorstwa) łącznie około 2 milionów pracowników, a podmioty należące do Związku Rzemiosła Polskiego obejmowały ponad 300 tysięcy przedsiębiorstw (w tym firmy jednoosobowe) Władze centralne i lokalne W Polsce funkcjonuje dualistyczny model administracji publicznej, na który składa się administracja rządowa i samorząd terytorialny. Do ostatnich lat XX wieku Polska była krajem scentralizowanym. Reforma administracyjna, która weszła w życie w 1999 roku, wpro- 18 Jan Czarzasty, Dominik Owczarek

20 wadziła nową strukturę administracyjną, składającą się z trzech szczebli: 16 województw podzielonych na 373 powiaty, podzielone na 2489 gmin, których liczba została później zredukowana do 2478 jednostek. Powiaty istnieją na obszarach wiejskich, w małych i dużych miastach. Większe miasta o niezbędnej infrastrukturze otrzymały status miasta na prawach powiatu. Reforma nie tylko wprowadziła nowy podział administracyjny kraju, ale także wyposażyła samorząd terytorialny w rzeczywistą władzę i rzeczywiste obowiązki. Jeśli chodzi o władzę wykonawczą, obszary działania administracji centralnej i samorządowej są ogólnie rozdzielone, chociaż istnieją dziedziny, w których organy administracji obu typów współpracują. Domena działania władz centralnych obejmuje następujące obszary: zabezpieczenie społeczne, politykę zagraniczną, utrzymanie i ochronę Skarbu Państwa (własność publiczna), finanse publiczne, centralne planowanie budżetu i podatki, inicjatywę ustawodawczą i egzekwowanie prawa, edukację narodową, rynek pracy i politykę społeczną, budownictwo, politykę mieszkaniową i planowanie przestrzenne, stosunki z Unią Europejską, kulturę i dziedzictwo narodowe, zdrowie, naukę i badania naukowe, politykę rolną i rozwój obszarów wiejskich, społeczeństwo informacyjne, rozwój regionalny, zasoby wodne, gospodarkę morską i rybołówstwo, wymiar sprawiedliwości, środowisko naturalne, infrastrukturę transportową, turystyką, kwestie wyznaniowe, mniejszości narodowe i etniczne. Domena samorządu terytorialnego obejmuje zadania służące zaspokojeniu ogólnych interesów społeczności w obrębie obszaru działania danej instytucji. Samorząd terytorialny odpowiada przede wszystkim za lokalną infrastrukturę fizyczną (drogi, woda i kanalizacja) i społeczną (edukacja lokalna, opieka zdrowotna i kultura), sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa, planowanie przestrzenne i ochronę przyrody. Zadania te są dalej podzielone szczegółowo między trzy szczeble samorządu. Kryzys gospodarczy i dialog społeczny w Polsce 19

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. Ponadzakładowe układy zbiorowe pracy zawarte przez:

UZASADNIENIE. Ponadzakładowe układy zbiorowe pracy zawarte przez: UZASADNIENIE Ponadzakładowe układy zbiorowe pracy zawarte przez: właściwego ministra lub centralny organ administracji rządowej w imieniu pracodawców, zatrudniających pracowników państwowych jednostek

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Celem projektowanej ustawy jest implementacja przez Rzeczypospolitą Polską przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/56/WE z dnia 26 października 2005 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, dnia 6 marca 2015 r. Poz. 20 ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 47 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 9 września 2014 r. w sprawie powołania Pre-komitetu Monitorującego

ZARZĄDZENIE NR 47 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 9 września 2014 r. w sprawie powołania Pre-komitetu Monitorującego ZARZĄDZENIE NR 47 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 9 września 2014 r. w sprawie powołania Pre-komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny Warszawa, 1 czerwca 215 r. Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/215 Biuletyn kwartalny 1. Państwowy dług publiczny (PDP, zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji) na koniec I kwartału

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 16 MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU 1) z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Na podstawie art. 14 ust.

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW Projekt z dnia 20 lipca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. Na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 10 października 2002

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks pracy.

- o zmianie ustawy - Kodeks pracy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-120-10 Druk nr 3478 Warszawa, 11 października 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie

Podstawy ekonomii. Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Podstawy ekonomii Wykład IV-V-VI Dr Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Akademia Ignatianum w Krakowie Bezrobocie Bezrobocie zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. potrzeby art. 85, jest obliczana jako iloczyn wartości dostawy i stawki: ;

U S T AWA. z dnia. potrzeby art. 85, jest obliczana jako iloczyn wartości dostawy i stawki: ; U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Konwergencja nominalna a konwergencja realna kiedy będzie możliwe wprowadzenie euro? Joanna

Bardziej szczegółowo

Budżet państwa. Polityka fiskalna

Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa. Polityka fiskalna Budżet państwa Budżet państwa jest to plan finansowy zawierający dochody i wydatki państwa związane z realizacją przyjętej polityki społecznej, gospodarczej i obronnej.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Seminarium informacyjno naukowe

Seminarium informacyjno naukowe Seminarium informacyjno naukowe Budownictwo na Lubelszczyźnie w statystyce perspektywy dla nauki Przemiany budownictwa ostatniej dekady w woj. lubelskim na tle kraju w świetle badań statystycznych Zofia

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. UWAGI OGÓLNE Niniejsze opracowanie zawiera informacje o dochodach, wydatkach i wynikach budżetów jednostek samorządu terytorialnego w województwie lubuskim w 2011 r. przygotowane na podstawie sprawozdań

Bardziej szczegółowo

z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020

z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 9 M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia 17 lutego 2015 r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy zmieniającej ustawę o związkach zawodowych rolników indywidualnych oraz ustawę o społeczno-zawodowych organizacjach rolników ma na celu stworzenie możliwości przekazania

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

www.wkds.pl Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość...

www.wkds.pl Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość... Kontakty do wszystkich 16 Wojewódzkich Komisji Dialogu Społecznego znajdują sie na stronie: www.wkds.pl Wojewódzka Komisja Dialogu Społecznego Rozwiązujemy konflikty, projektujemy przyszłość... Broszura

Bardziej szczegółowo

M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia r.

M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia r. Z A R ZĄDZENIE NR M I N I S T R A I N F R A S T R U K T U R Y I R O Z W O J U 1) z dnia r. w sprawie powołania Komitetu Monitorującego Program Operacyjny Pomoc Techniczna 2014-2020 Na podstawie art. 14

Bardziej szczegółowo

Zgodność z prawem Unii Europejskiej Problematyka regulowana przez projekt ustawy nie jest objęta przepisami prawa Unii Europejskiej.

Zgodność z prawem Unii Europejskiej Problematyka regulowana przez projekt ustawy nie jest objęta przepisami prawa Unii Europejskiej. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 15b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, jednorazowa zapomoga z tytułu

Bardziej szczegółowo

UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE

UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE KOMENTARZ DOMINIK OWCZAREK UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA KWOTY WOLNEJ OD PODATKU DOCHODOWEGO W POLSCE UBOGI SAM FINANSUJE SWÓJ ZASIŁEK SOCJALNY KONIECZNOŚĆ PODNIESIENIA

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1'

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1' Projekt z dnia 26 stycznia 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1' z d n ia...2015 r. uchylające rozporządzenie w sprawie stażu adaptacyjnego i testu umiejętności w toku postępowania

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 6 lipca 2001 r. Rozdział 1. Cel i zadania Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych

USTAWA. z dnia 6 lipca 2001 r. Rozdział 1. Cel i zadania Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych Kancelaria Sejmu s. 1/20 USTAWA z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego Rozdział 1 Cel i zadania Trójstronnej Komisji

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości ma na celu zminimalizowanie barier utrudniających prowadzenie działalności gospodarczej dla małych i średnich przedsiębiorców przez

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Zarząd Krajowy Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Uwagi do projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Lp. Treść uwagi Zgłaszający uwagę Stanowisko

Bardziej szczegółowo

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy

Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konwencja nr 187 dotycząca struktur promujących bezpieczeństwo i higienę pracy Konferencja Ogólna Międzynarodowej Organizacji Pracy, zwołana do Genewy przez Radę Administracyjna Międzynarodowego Biura

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO NR 1 XXIII WALNEGO ZEBRANIA DELEGATÓW KRAJOWEJ SEKCJI BRANŻY METALOWCÓW NSZZ SOLIDARNOŚĆ Z DNIA 15.05.2013

STANOWISKO NR 1 XXIII WALNEGO ZEBRANIA DELEGATÓW KRAJOWEJ SEKCJI BRANŻY METALOWCÓW NSZZ SOLIDARNOŚĆ Z DNIA 15.05.2013 STANOWISKO NR 1 W sprawie: przywrócenia ustawy o negocjacyjnym kształtowaniu wynagrodzeń Solidarność ponownie zwracają się do Komisji Krajowej NSZZ Solidarność z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej,

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Przychody i rozchody budżetu państwa

Przychody i rozchody budżetu państwa BSiE 37 Monika Korolewska Informacja nr 1162 (IP-108G) Przychody i rozchody budżetu państwa Przepisy ustawy o finansach publicznych obok dochodów i wydatków oraz środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Pracodawcy mają prawo tworzyć, bez uzyskania uprzedniego zezwolenia, związki według

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. Projekt z dnia 18 kwietnia 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia.. 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie prowadzenia monitoringu obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych 2)

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji. Warszawa, 3 grudnia 2009 r.

Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji. Warszawa, 3 grudnia 2009 r. Jak budować zaplecze społeczne dla powstających Polskich Ram Kwalifikacji Warszawa, 3 grudnia 2009 r. KOGO UWAŻAMY ZA PARTNERA SPOŁECZNEGO Organizacja pracodawców Związki Zawodowe kogo jeszcze? FAZY BUDOWY

Bardziej szczegółowo

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa

Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Jak kryzys finansowy i fiskalny wpłyn ynął na perspektywę polskiego członkostwa w strefie euro? Dr Jakub Borowski Invest-Bank, Szkoła Główna Handlowa Wiosenna Szkoła a Leszka Balcerowicza, Forum Obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

III Kongres FZZ zakończony

III Kongres FZZ zakończony III Kongres FZZ zakończony Wręczenie medali dla zasłużonych działaczy Forum Związków Zawodowych i uroczyste wyprowadzenie sztandarów organizacji związkowych zakończyły obrady III Kongresu FZZ. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1991 r. Nr 55 poz. 235, z 1996 r. Nr 34, poz. 148, z 1997 r.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Nazwa projektu projekt rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR)

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) PROJEKT FINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII

Bardziej szczegółowo

Jacek Męcina Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Warszawa, 21.11.2012 r.

Jacek Męcina Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Warszawa, 21.11.2012 r. Jacek Męcina Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Warszawa, 21.11.2012 r. Uelastycznienie przepisów dotyczących organizowania procesu pracy: nowelizacja Kodeksu pracy, a także w

Bardziej szczegółowo

Monitorujący Komitet BCC:

Monitorujący Komitet BCC: Monitorujący Komitet BCC: Program stabilizacyjno-ratunkowy finansów publicznych Warszawa, 18 października 2010 r. Program dostępny jest w Internecie: www.bcc.org.pl Analizy ekonomistów nie pozostawiają

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

jedn. wzrost/spadek Wyszczególnienie

jedn. wzrost/spadek Wyszczególnienie Analizy Sektorowe czerwca 5 Budżety JST po q 5 r. na plusie: pomogły koniunktura i środki UE Trendy bieżące Wzrost dochodów JST w q 5 w porównaniu z q, przy słabszej dynamice (+,8% r/r vs. +6,5% w q ).

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30

Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 Polska motoryzacja przyspiesza 2015-06-02 16:20:30 2 Liczba wyprodukowanych samochodów w 2015 r. przekroczy 600 tys. wobec ok. 580 tys. w 2014 roku - ocenił dla PAP Jakub Faryś, prezes Polskiego Związku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach

Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach Warszawa, dnia 15 kwietnia 2010 r. Informacja o mikro- i małych przedsiębiorstwach I. Dane statystyczne Mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające do 9 osób). Liczba na koniec 2008 r. 1.787.909, w tym: jednoosobowych

Bardziej szczegółowo