Publicznoprawne aspekty roszczeń regresowych zagranicznych instytucji ubezpieczeń społecznych z tytułu deliktów o charakterze transgranicznym 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Publicznoprawne aspekty roszczeń regresowych zagranicznych instytucji ubezpieczeń społecznych z tytułu deliktów o charakterze transgranicznym 1"

Transkrypt

1 Michał Kalata Publicznoprawne aspekty roszczeń regresowych zagranicznych instytucji ubezpieczeń społecznych z tytułu deliktów o charakterze transgranicznym 1 Wprowadzenie Problematyka roszczeń regresowych instytucji ubezpieczeń społecznych przysługujących względem ubezpieczycieli sprawców szkód, które wystąpiły na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej (zawierają tzw. element obcy ), należy do bardzo złożonych. Istotne są tu: 1) kwestie związane z koniecznością każdorazowego ustalania prawa właściwego dla oceny stanu faktycznego, w oparciu o który wywodzi się odpowiedzialność odszkodowawczą, w szczególności zaś materialnoprawne przesłanki zakresu obowiązku odszkodowawczego oraz ewentualne zarzuty prawa materialnego i procesowego, 2) zagadnienie jurysdykcji krajowej, przede wszystkim zaś mające znaczenie podstawowe 3) kwestie związane z podleganiem pod odpowiedni system ubezpieczeń społecznych. Sprawa może skomplikować się jeszcze bardziej, jeżeli poszkodowany wykonywał w danym okresie pracę za granicą lub też świadczył ją w kilku państwach członkowskich Unii Europejskiej. Odpowiedzi na tego rodzaju pytania, mogące się pojawić na tle złożonych stanów faktycznych, dostarczają przede wszystkim normy tzw. prawa socjalnego międzynarodowego 2. Niemniej jednak faktem jest, że sprawy, w których odpowiedzialność odszkodowawcza związana jest z występowaniem elementu obcego, należą do najbardziej skomplikowanych. Praktyka ostatnich lat wykazała, że szczególnie wyraźnie widać to na tle roszczeń regresowych zgłaszanych przez zagraniczne instytucje ubezpieczeń społecznych, które pokryły koszty leczenia poszkodowanych w wypadkach na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niniejszy artykuł ma na celu omówienie regulacji prawnych w tym zakresie, funkcjonujących na poziomie prawa Unii Europejskiej, oraz praktycznych aspektów dochodzenia tego rodzaju roszczeń. W związku z tym praca została podzielona na dwie części, z których pierwsza będzie mieć charakter wprowadzenia w istotę zagadnienia, natomiast druga stanowić będzie analizę przypadków (z ang. case study) w oparciu o orzecznictwo sądów polskich oraz Trybunału Sprawiedliwości z siedzibą w Luksemburgu, do którego kierowane były pytania prejudycjalne w związku z wykładnią przepisów dotyczących obowiązku uznawania roszczeń regresowych. 1. Uwagi ogólne

2 Problematyka nabywania przez instytucje ubezpieczeń społecznych roszczeń regresowych przeciwko podmiotom zobowiązanym do kompensacji szkody wykracza poza tradycyjne ramy dziedziny określonej mianem prawa zabezpieczenia społecznego. Konstrukcja przejścia roszczenia z mocy samego prawa jest kojarzona przede wszystkim ze sferą prawa prywatnego oraz zobowiązaniami pieniężnymi. Regulowanie roszczeń regresowych instytucji ubezpieczeń społecznych w aktach prawnych z dziedziny zabezpieczenia społecznego jest związane przede wszystkim ze specyfiką strony podmiotowej tych roszczeń, która jest tutaj ograniczona do instytucji zobowiązanych do świadczeń w ramach obowiązkowego ubezpieczenia społecznego. Sposób prawnego uregulowania zagadnienia regresu instytucji ubezpieczeń społecznych, jakkolwiek zasadniczo obojętny z punktu widzenia samych ubezpieczonych, odgrywa istotną rolę w krajowym systemie repartycji szkód oraz -systemie odpowiedzialności cywilnej. Niektóre porządki prawne nie przewidują w ogóle możliwości wstąpienia instytucji ubezpieczeń społecznych w prawa osoby poszkodowanej, inne dopuszczają ją w szerokim zakresie, przewidując nieliczne tylko wyjątki od ogólnej zasady. Mając na uwadze, że krajowe systemy zabezpieczenia społecznego znacznie różnią się między sobą także w wielu innych aspektach, przy czym nierzadkie są skomplikowane rozwiązania szczegółowe, zrezygnowano z prób ujednolicania prawa zabezpieczenia społecznego na poziomie prawa Unii Europejskiej, uznając za właściwszy instrument koordynację systemów funkcjonujących w państwach członkowskich 3. Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z 13 grudnia 2007 r. 4, nie zmienił w tym zakresie przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z 25 marca 1957 r. 5. Zgodnie z obecnym art. 153 ust. 1 lit. c Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako TFUE) 6, Unia wspiera i uzupełnia działania państw członkowskich w dziedzinie zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej pracowników. Stosownie zaś do art. 156 tiret czwarte TFUE, Komisja zachęca do współpracy między państwami członkowskimi oraz ułatwia koordynację ich działań we wszystkich dziedzinach polityki społecznej, a zwłaszcza w sferach dotyczących zabezpieczenia społecznego. Podobne rozwiązanie zastosowano także w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ko-ordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dalej jako rozporządzenie nr 883/2004) 7. Zgodnie z pkt 4 preambuły tego rozporządzenia, niezbędne jest uwzględnienie szczególnych cech ustawodawstwa krajowego w zakresie zabezpieczenia społecznego i stworzenie jedynie systemu koordynacji. Prawną podstawę dochodzenia roszczeń o zwrot kosztów leczenia przez instytucje ubezpieczeń społecznych od podmiotów odpowiedzialnych za szkody powstałe na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej stanowi obecnie art. 85 rozporządzenia nr 883/2004. Pewne aspekty prawne mające wpływ na ustalanie istnienia przedmiotowych roszczeń zawiera również rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (dalej jako rozporządzenie nr 987/2009) 8.

3 Normatywnym poprzednikiem art. 85 rozporządzenia nr 883/2004 był art. 93 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie 9. Już w tym miejscu należy podkreślić, że żaden z wymienionych przepisów nie ustanowił samodzielnego roszczenia regresowego instytucji ubezpieczeń społecznych na poziomie prawa Unii Europejskiej (dalej jako rozporządzenie nr 1408/71). Z treści obu przepisów jednoznacznie wynika, że ich celem było natomiast wprowadzenie obowiązku uznawania tego rodzaju roszczeń przez wszystkie państwa członkowskie Unii, jeżeli dana instytucja, zobowiązana do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nabyła je na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa krajowego. Taka regulacja stanowi wyraz koordynacyjnego charakteru przepisów unijnych w zakresie zabezpieczenia społecznego. Głównym celem wprowadzenia art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 było zapobieżenie przypadkom, w których instytucja ubezpieczeń społecznych pokrywająca koszty leczenia poszkodowanego nie mogłaby dochodzić ich zwrotu tylko z tego powodu, że roszczenia tego rodzaju nie przewidywało prawo właściwe dla oceny prawnej konkretnego stanu faktycznego. W wypadku gdy czyn niedozwolony, będący źródłem powstania szkody, był zlokalizowany w innym państwie członkowskim EWG, prawem właściwym było, co do zasady, prawo tego państwa. Zdarzało się, że instytucja ubezpieczeń społecznych nie mogła w praktyce uzyskać zwrotu kosztów leczenia poszkodowanego za granicą, mimo iż zwrot taki był jej należny w oparciu o przepisy prawa krajowego. Kryterium różnicującym było więc miejsce zdarzenia wywołującego szkodę. Szybko dostrzeżono, że stan ten jest dalece niepożądany. Konsekwencją było bowiem de facto zwolnienie podmiotu odpowiedzialnego za powstanie szkody z ponoszenia odpowiedzialności odszkodowawczej w części dotyczącej kosztów leczenia poszkodowanego. Koszty te, pokryte przez zagraniczną instytucję ubezpieczeń społecznych, nie stanowiły już uszczerbku w majątku poszkodowanego, który jest warunkiem sine qua non dochodzenia odszkodowania. Z roszczeniem o ich zwrot nie mogła też wystąpić bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za szkodę zagraniczna instytucja ubezpieczeń społecznych, jeżeli roszczenia takiego nie przewidywało prawo właściwe dla oceny stanu faktycznego, w wyniku którego szkoda zaistniała. Prowadziło to w praktyce do nieuzasadnionego uchylenia się przez podmiot odpowiedzialny za szkodę od obowiązku odszkodowawczego w zakresie kosztów leczenia poszkodowanego. 2. Zasady określania ustawodawstwa mającego zastosowanie Zagadnieniem mającym znaczenie podstawowe przy ocenie możliwości nabycia przez instytucję ubezpieczeń społecznych roszczenia regresowego wobec podmiotu odpowiedzialnego za szkodę jest podleganie poszkodowanego pod system zabezpieczenia społecznego państwa, którego prawo wewnętrzne przewiduje: 1) przejście roszczeń odszkodowawczych w zakresie kosztów leczenia na instytucję zobowiązaną do świadczeń, 2)

4 nabycie przez tę instytucję bezpośredniego roszczenia wobec podmiotu odpowiedzialnego za szkodę z momentem pokrycia tychże kosztów. Nie wszystkie ustawodawstwa państw członkowskich Unii Europejskiej przewidują subrogację na rzecz instytucji, które pokryły koszty leczenia poszkodowanego w warunkach obowiązkowego ubezpieczenia społecznego. Zasady dotyczące ustalania właściwego krajowego systemu zabezpieczenia społecznego zostały zawarte w tytule II rozporządzenia nr 883/ Zgodnie z art. 11 ust. 1 lit. a tego rozporządzenia, osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Tym samym zastosowanie znajduje zasada lex loci laboris, obowiązująca też pod rządami rozporządzenia nr 1408/71. Decydujące znaczenie ma miejsce, w którym praca jest rzeczywiście świadczona, niezależnie od tego, w jakim państwie stosunek pracy został nawiązany. Wyjątkiem jest jednak przypadek oddelegowania przez pracodawcę do innego państwa członkowskiego, pod warunkiem że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i osoba delegowania nie jest wysłana w celu zastąpienia innej osoby. W takiej sytuacji, osoba wykonująca pracę najemną w innym państwie członkowskim w dalszym ciągu podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, z którego została oddelegowana przez pracodawcę. Podobna zasada znajduje zastosowanie w przypadku osób pracujących na własny rachunek, udających się do innego państwa członkowskiego w celu wykonywania działalności podobnej. Osoba taka nadal podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym normalnie prowadzi swoją działalność, pod warunkiem jednak, że przewidywany czas pracy nie przekracza 24 miesięcy. Urzędnicy służby cywilnej, stosownie do art. 11 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 883/2004, w zakresie zabezpieczenia społecznego podlegają ustawodawstwu, jakiemu podlega zatrudniająca ich administracja. W rozporządzeniu nr 883/2004 uregulowana została również mająca w praktyce istotne znaczenie problematyka ustalania właściwego ustawodawstwa w przypadku, gdy dana osoba wykonuje pracę jednocześnie w dwóch lub kilku państwach członkowskich. Kwestię tę rozwiązano poprzez stypizowanie możliwych sytuacji i objęcie ich hipotezą w art. 13 rozporządzenia nr 883/2004. Zgodnie z art. 13 ust. 1 lit. a w przypadku gdy osoba normalnie wykonująca pracę najemną w dwóch lub kilku państwach członkowskich znaczną część pracy wykonuje w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania lub jest zatrudniona przez różne przedsiębiorstwa lub różnych pracodawców, którzy mają siedzibę lub miejsce wykonywania działalności w różnych państwach członkowskich, osoba ta podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania. Pojęcie osoby, która normalnie wykonuje pracę najemną w dwóch lub kilku państwach członkowskich, zostało sprecyzowane w art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 987/2009, co stanowi istotną zmianę w stosunku do poprzedniego stanu prawnego. Brak legalnej definicji sprawiał dawniej problemy w praktyce. Obecnie za osobę normalnie wykonującą pracę najemną w dwóch lub kilku państwach członkowskich należy rozumieć w szczególności osobę, która, wykonując nadal pracę w jednym państwie członkowskim, równocześnie wykonuje odrębną

5 pracę w jednym lub kilku innych państwach członkowskich, niezależnie od czasu trwania i charakteru tej odrębnej pracy, jak również osobę, która w sposób ciągły wykonuje na zmianę kilka rodzajów pracy, z wyjątkiem pracy o charakterze marginalnym, w dwóch lub więcej państwach członkowskich, niezależnie od częstotliwości takiej zamiany czy też jej regularnego charakteru. Pojęcie znacznej części pracy nie musi koniecznie oznaczać największej części tej pracy. Przy dokonywaniu kwalifikacji należy brać pod uwagę kryterium orientacyjne w postaci czasu pracy lub wynagrodzenia. W art. 13 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 883/2004 przewidziano dodatkowo, że gdy osoba ta nie wykonuje znacznej części swojej pracy w państwie członkowskim, w którym ma miejsce zamieszkania, decyduje ustawodawstwo państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania działalności zatrudniającego ją przedsiębiorstwa lub pracodawcy. Pewną modyfikację zastosowano w odniesieniu do osób wykonujących pracę na własny rachunek w dwóch lub kilku państwach członkowskich, jeżeli nie zamieszkują one w państwie członkowskim, w którym wykonują znaczną część swojej pracy. W takiej sytuacji decydować będzie ustawodawstwo państwa członkowskiego, w którym znajduje się centrum zainteresowania dla jej działalności. Centrum zainteresowania działalności osoby wykonującej pracę na własny rachunek w rozumieniu art. 13 ust. 2 lit. b powinno być określane przy uwzględnieniu wszystkich aspektów jej działalności zawodowej, a zwłaszcza miejsca, w którym znajduje się jej stałe miejsce prowadzenia działalności, zwyczajowego charakteru lub czasu trwania wykonywanej działalności, liczby świadczonych usług oraz zamiaru tej osoby wynikającego z całokształtu okoliczności. Jeżeli natomiast osoba wykonująca pracę na własny rachunek będzie mieć miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, w którym wykonuje znaczną część pracy, właściwy będzie łącznik lex domicili. Oceny wypełnienia kryterium znacznej części pracy należy w tym przypadku dokonywać z uwzględnieniem obrotu, czasu pracy, liczby świadczonych usług lub dochodu. W rozporządzeniu nr 883/2004 nadal obowiązuje zasada jednego ustawodawstwa, stanowiąca jeden z fundamentów wspólnotowej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego 11. Z zasady tej wynikają daleko idące skutki w postaci stosowania przepisów tylko jednego prawa krajowego w zakresie warunków objęcia ubezpieczeniem, obowiązku opłacania składek i ich wymiaru, ustalania prawa do świadczeń, jak również subrogacji instytucji ubezpieczeń społecznych w prawa poszkodowanego z tytułu pokrycia kosztów jego leczenia. O ile rozporządzenie nr 1408/71 przewidywało wyjątki od zasady jednego ustawodawstwa 12, o tyle na mocy rozporządzenia nr 883/2004 ostatecznie z nich zrezygnowano. Właściwe dla danej osoby ustawodawstwo powinno być ustalane w oparciu o zasady opisane wyżej. W wypadku zmiany ustawodawstwa, osoba wykonująca pracę najemną, jak również osoba pracująca na własny rachunek, korzystają z zasady ochrony praw nabytych i praw w trakcie nabywania. 3. Zakres obowiązku uznawania roszczeń regresowych

6 W obowiązującym obecnie rozporządzeniu nr 883/2004 instytucja subrogacji ustawowej została uregulowana, jak już wskazano wyżej, w art. 85. Nowy przepis oparty jest w dużej mierze na dawnym art. 93 rozporządzenia nr 1408/71, jednak jego treść została rozszerzona o nowe hipotezy. Obecna regulacja przewiduje dwa główne rodzaje roszczeń. Po pierwsze, w przypadku gdy instytucja odpowiedzialna za świadczenie wstąpiła na podstawie stosowanego przez nią ustawodawstwa w prawa, jakie przysługują beneficjentowi w stosunku do osób trzecich, wstąpienie takie ma obowiązek uznać każde państwo członkowskie. Po drugie, w przypadku gdy instytucja odpowiedzialna za świadczenie ma bezpośrednie roszczenie wobec osoby trzeciej, roszczenie to musi być uznane przez każde państwo członkowskie. Warunkiem nabycia roszczenia regresowego jest korzystanie przez poszkodowanego ze świadczeń na podstawie ustawodawstwa państwa członkowskiego, które przewiduje rozwiązanie prawne w postaci bądź wstąpienia przez instytucję ubezpieczeń społecznych w prawa poszkodowanego bądź nabycia w związku z poniesioną przez niego szkodą bezpośredniego roszczenia względem podmiotu zobowiązanego do wynagrodzenia szkody. Ponadto, szkoda musi powstać na skutek zdarzeń zaistniałych na terytorium innego państwa członkowskiego. W art. 85 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 przewidziane zostało wyłączenie możliwości dochodzenia roszczenia regresowego względem pracodawców lub ich pracowników odpowiedzialnych za szkodę, jeżeli na podstawie prawa państwa członkowskiego, w którym poszkodowany otrzymuje świadczenia, ich odpowiedzialność cywilna byłaby wyłączona. Ta norma kolizyjna może zatem, w konkretnym przypadku, uchronić pracodawcę lub jego pracownika od odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną osobie korzystającej ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim, jeżeli w jego krajowym porządku prawnym analogiczne wyłączenie nie zostało przewidziane. Szczególne zasady dotyczą także przypadków, w których dwa lub więcej państw członkowskich lub ich właściwe instytucje zawarły umowę o rezygnacji z dokonywania jakichkolwiek zwrotów między instytucjami podlegającymi ich właściwości oraz sytuacji, w których zwrot nie zależy od kwoty faktycznie wypłaconych świadczeń. W zdecydowanej większości przypadków, co potwierdza praktyka, kwota dochodzonego roszczenia regresowego będzie jednak odpowiadać wysokości poniesionych przez instytucję ubezpieczeń wydatków w ramach świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego. Koresponduje to z ogólnymi zasadami rządzącymi instytucją regresu ubezpieczeniowego, ograniczającymi zakres wstąpienia w prawa poszkodowanego do wysokości wypłaconego świadczenia. Należy przyjąć, że na gruncie tej instytucji funkcjonuje w zmodyfikowanej postaci zasada nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse habet, polegająca na przyjęciu, że dokonujące się z mocy samego prawa przejście roszczenia nie może prowadzić do rozszerzenia zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej podmiotu odpowiedzialnego za szkodę.

7 W tym miejscu można tylko zaznaczyć, że kwestionowanie przez zobowiązanego ubezpieczyciela wysokości zgłoszonego roszczenia ze względu na różnice w kosztach analogicznych zabiegów leczniczych w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej nie byłoby dobrą praktyką. Możliwość zakwestionowania wysokości roszczenia przez ubezpieczyciela byłaby uzasadniona wyłącznie w przypadku, gdy z okoliczności sprawy wynikałoby, że dane badanie lub zabieg było w sposób oczywisty niezwiązane z charakterem odniesionych przez poszkodowanego obrażeń i nieuzasadnione zastosowaną terapią. Sytuacje takie, jak należy sądzić, będą miały charakter wyjątkowy. Tytułem podsumowania powyższych rozważań należy podkreślić, że przepisy prawa Unii Europejskiej nie ustanawiają samodzielnego roszczenia regresowego instytucji ubezpieczeń społecznych wobec podmiotów odpowiedzialnych za szkody, które powstały na terytorium innych państw członkowskich Unii. Możliwość uzyskania takiego roszczenia jest każdorazowo uzależniona od istnienia odpowiednich przepisów prawa krajowego, w ramach którego dana instytucja działa. Przepisy art. 85 rozporządzenia nr 883/2004 ustanawiają jedynie obowiązek uznawania takiego roszczenia przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. W tym znaczeniu mają one charakter norm kolizyjnych. 4. Kluczowe orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości 13 Ze względu na fakt, iż art. 85 rozporządzenia nr 883/2004 uzyskał moc powszechnie obowiązującego prawa formalnie dopiero z dniem 1 maja 2010 r., wydane dotychczas orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości dotyczące obowiązku uznawania roszczeń regresowych instytucji ubezpieczeń społecznych z tytułu pokrycia kosztów leczenia i rehabilitacji ubezpieczonych przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej bazowały na wykładni art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Wykładnia art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 niejednokrotnie nastręczała problemów orzekającym na tle konkretnych stanów faktycznych sądom krajowym, w związku z czym kierowały one do Trybunału Sprawiedliwości pytania prejudycjalne. Trybunał wydawał następnie wiążące dla poszczególnych spraw orzeczenia. Początkowo wątpliwości budził zakres podmiotowy instytucji uprawnionych na podstawie tego przepisu do wystąpienia z roszczeniem regresowym wobec osoby trzeciej zobowiązanej do wynagrodzenia szkody. Trybunał dokonał wykładni w tym zakresie w orzeczeniu NV TIEL-Utrecht Schadeverzekering v. Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds z 15 marca 1984 r., 313/82 14, które zostało wydane na tle interesującego stanu faktycznego Sprawa NV TIEL-Utrecht Schadeverzekering v. Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds, 313/82 Obywatelka holenderska została poszkodowana w wyniku wypadku drogowego na terenie Belgii. W momencie zdarzenia miała ona wykupioną u prywatnego ubezpieczyciela

8 holenderskiego NV TIEL-Utrecht Schadeverzekering (dalej jako NV TIEL) polisę, która gwarantowała pokrycie kosztów związanych z opieką medyczną. NV TIEL -pokryło w całości koszty leczenia poszkodowanej, związane z obrażeniami odniesionymi w wyniku wypadku na terytorium Belgii, oraz wystąpiło do Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds (dalej jako GM) z roszczeniem o zwrot wypłaconej kwoty, na podstawie art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Warto podkreślić, że sprawca wypadku nie został ostatecznie ustalony. Sąd karny uniewinnił drugiego uczestniczącego w wypadku kierowcę, ponieważ stwierdził, że bezpośrednią odpowiedzialność za zdarzenie ponosił trzeci kierowca, którego tożsamości nie dało się ustalić. Zdaniem NV TIEL, GM był podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody na podstawie prawa belgijskiego, konkretnie prawa z 8 sierpnia 1963 r., wprowadzającego i regulującego obowiązkowe ubezpieczenie na wypadek choroby i inwalidztwa, którego art. 70 przewidywał, że GM, jako fundusz świadczeń gwarantowanych, jest podmiotem zobowiązanym do zwrotu poniesionych przez instytucję ubezpieczeniową kosztów w przypadku, gdy wypadek spowodowany został przez kierującego pojazdem niezidentyfikowanym, skradzionym lub nieubezpieczonym. Na tle powyższego stanu faktycznego pojawiły się szczególnie istotne z punktu widzenia wykładni art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 kwestie: 1) zakresu podmiotowego pojęcia instytucja zobowiązana do wypłaty, 2) zakresu podmiotowego pojęcia świadczeniobiorcy, 3) rodzaju więzi prawnej, jaka musi łączyć instytucję zobowiązaną do wypłaty oraz świadczeniobiorcę, aby instytucja ta mogła skorzystać z uprawnienia do zwrotu poniesionych kosztów. Odnośnie do zagadnienia poruszonego w pkt 1, GM argumentowała, że na tle zaistniałego stanu faktycznego za decydującą należy uznać definicję instytucji ubezpieczeniowej, podaną w belgijskim prawie z 8 sierpnia 1963 r., przez którą należy rozumieć wyłącznie belgijskie instytucje ubezpieczeniowe, działające na podstawie dekretu królewskiego. W kategorii tej nie mieścił się NV TIEL, będący prywatnym holenderskim ubezpieczycielem, zapewniającym poszkodowanym pokrycie kosztów leczenia w oparciu o wystawioną polisę. NV TIEL argumentował z kolei, że będąc instytucją zobowiązaną do wypłaty w rozumieniu art. 93 rozporządzenia nr 1408/71, powinien być traktowany tak samo jak belgijskie instytucje ubezpieczeniowe. Kwestią o znaczeniu podstawowym postawioną przed Trybunałem sprawie było w związku z tym rozstrzygnięcie, czy do NV TIEL stosuje się przepisy rozporządzenia nr 1408/71. W przypadku odpowiedzi twierdzącej, przepisy te miałyby moc nadrzędną w stosunku do odmiennych przepisów belgijskiego prawa wewnętrznego ze względu na zasadę prymatu prawa wspólnotowego. Trybunał dokonał wykładni pojęcia instytucja w oparciu o definicje zawarte w art. 1 lit. n i j przedmiotowego rozporządzenia, stwierdzając, że należy przez nią rozumieć organ lub władze powołane do stosowania całości lub części ustawodawstwa państwa członkowskiego w odniesieniu do działów i systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w tym rozporządzeniu, z wyłączeniem postanowień obowiązujących lub przyszłych umów. Na tej podstawie Trybunał uznał, że NV TIEL nie jest instytucją zobowiązaną do wypłaty

9 w rozumieniu art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Zagadnienie poruszone w pkt 2 nie zostało niestety objęte orzeczeniem Trybunału, ponieważ przekraczało granice zadanych pytań prejudycjalnych. Kwestia ta została poruszona przez przedstawiciela Komisji, który zwrócił uwagę na kryterium ratione personae przy określaniu możliwość stosowania przepisów rozporządzenia nr 1408/71 w konkretnym przypadku. Mianowicie, istotne jest, aby osoba, której koszty leczenia zostały pokryte, zaliczała się do kategorii osób, do których stosuje się przedmiotowe rozporządzenie, tj. do pracowników lub członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Wreszcie, kwestia poruszona w pkt 3 została rozstrzygnięta poprzez przyjęcie przez Trybunał, że subrogacja z art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 nie znajduje zastosowania w przypadku, gdy za jej podstawę miałyby służyć zobowiązania umowne. Zdaniem Trybunału, nie powinno budzić wątpliwości, iż przepisów przedmiotowego rozporządzenia nie stosuje się do tzw. industrial agreements. W omawianym stanie faktycznym Trybunał uznał, że podstawa zwrotu kosztów leczenia przez NV TIEL miała charakter czysto kontraktowy, wobec czego NV TIEL nie był legitymowany do skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 93 rozporządzenia nr 1408/ Sprawa Deutsche Angestellten-Krankenkasse v. Lǽrerstandens Brandforsikring G/S, C- 428/92 15 Kolejne orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości dotyczące wykładni art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 zapadło 2 czerwca 1994 r. w sprawie Deutsche Angestellten-Krankenkasse v. Lǽrerstandens Brandforsikring G/S, C-428/92, na tle następującego stanu faktycznego. W wyniku wypadku, który miał miejsce na terytorium Danii, obrażenia odniosła córka ubezpieczonej w niemieckiej instytucji ubezpieczenia społecznego, Deutsche Angestellten- Krankenkasse (dalej jako DAK). Sprawcą wypadku był duński motocyklista, ubezpieczony w zakresie odpowiedzialności cywilnej w Lǽrerstandens Brandforsikring G/S (dalej jako LB). DAK pokrył całość kosztów związanych z leczeniem córki ubezpieczonej, na które składały się: koszt związany z trzydniowym pobytem w szpitalu w Danii, koszt przewiezienia poszkodowanej do szpitala w Niemczech oraz koszt miesięcznego pobytu w tymże szpitalu. Następnie, DAK wystąpił z żądaniem zwrotu poniesionych kosztów leczenia do ubezpieczyciela sprawcy szkody, opierając swoje roszczenie na subrogacji w prawa poszkodowanej na podstawie 116 Księgi Dziesiątej SGB (niemiecki kodeks zabezpieczenia społecznego). LB odmówił spełnienia świadczenia, podnosząc, że nie jest do tego zobowiązany, ponieważ prawo duńskie wyklucza w takiej sytuacji możliwość roszczenia zwrotnego przeciwko podmiotowi odpowiedzialnemu za szkodę. Konsekwencją tego było uznanie przez LB, że uprawnienie przewidziane w 116 Księgi Dziesiątej SGB zostało zablokowane przez właściwe przepisy prawa duńskiego, tj. 17 (1) oraz 22 (2) Lov om Erstatningsansvar, Nr 228 z 23 maja 1984 r. Wobec odmowy uznania przez LB 116 Księgi Dziesiątej SGB jako podstawy

10 roszczenia o zwrot poniesionych kosztów leczenia, DAK oparł swoje roszczenie na art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Na tle powyższego stanu faktycznego powstały pytania o interpretację art. 93 rozporządzenia nr 1408/71w zakresie ustalenia prawa właściwego do oceny istnienia i zakresu możliwej subrogacji. Kwestią o doniosłym znaczeniu praktycznym była odpowiedź na pytanie, czy okoliczność, że w państwie, na terytorium którego powstała szkoda, instytucja subrogacji nie jest uznawana, oddziałuje w jakikolwiek sposób na możliwość lub ewentualny zakres roszczenia dochodzonego przez instytucję zobowiązaną do wypłaty (w tym przypadku DAK) w oparciu o art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Trybunał, mając na względzie, że przedmiotowy przepis statuuje normę kolizyjną, uznał, że zarówno warunki, jak i rozmiary subrogacji powinny być ustalane w oparciu o prawo tego państwa członkowskiego, pod które podlega instytucja zabezpieczenia społecznego zobowiązana do wypłaty świadczenia w rozumieniu art. 93 rozporządzenia nr 1408/71. Tym samym, przepisy prawa wewnętrznego kraju, na którego terytorium doszło do powstania szkody, nie będą mieć wpływu na ocenę zasadności czy też rozmiarów subrogacji. Oznacza to, że na gruncie stanu faktycznego w sprawie DAK v. LB prawem wyłącznie właściwym, w oparciu o które sąd duński winien zbadać istnienie roszczenia DAK było prawo niemieckie. Roszczenie podniesione przez DAK nie powinno tym samym doznać uszczerbku ze względu na przepisy duńskiego prawa materialnego, nieprzewidujące subrogacji w prawa poszkodowanego instytucji, która pokryła koszty jego leczenia w ramach obowiązkowego ubezpieczenia. Warto zwrócić uwagę na jeszcze dwa aspekty podniesione w uzasadnieniu orzeczenia C- 428/92. Po pierwsze, Trybunał zauważył, iż w świetle wykładni art. 93 rozporządzenia nr 1408/71 przepisy prawa wewnętrznego państwa członkowskiego wyłączające możliwość dochodzenia przez instytucję zabezpieczenia społecznego roszczenia o zwrot kosztów leczenia w warunkach subrogacji w prawa osoby poszkodowanej znajdą zastosowanie wyłącznie w stosunku do instytucji podlegających prawu tego państwa. Po drugie, warunkiem uzyskania zwrotu kosztów pozostaje przypisanie osobie trzeciej, o której mowa w art. 93 rozporządzenia nr 1408/71, odpowiedzialności za wyrządzenie szkody. Jednocześnie Trybunał stwierdził, że ustaleń w tym zakresie należy dokonywać przede wszystkim w oparciu o ustawodawstwo państwa członkowskiego, na którego terytorium szkoda wystąpiła. Istotą rozwiązania, polegającego na ustanowieniu subrogacji na rzecz instytucji zobowiązanej do wypłaty, było bowiem umożliwienie tym instytucjom dochodzenia zwrotu od podmiotów odpowiedzialnych za wyrządzenie szkody wypłaconych świadczeń w sytuacji, gdy uprawnienie to zostało przewidziane w ich ustawodawstwie wewnętrznym, nie zaś przyznawanie dodatkowych praw wobec osób trzecich, które podlegają ustawodawstwu innych państw członkowskich Sprawa Caisse de Pension des Employés Privés v. Kordel & Frankfurter Allianz Versicherungs AG, C-397/96 16

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 27.05.2014 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0436/2012, którą złożył Mark Walker (Wielka Brytania) w sprawie transgranicznego doradztwa prawnego 1.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz być ubezpieczony Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Warszawa 2011 Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz

Bardziej szczegółowo

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Anna Chuda, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Poznań, 19 listopada

Bardziej szczegółowo

Zasady opłacania i rozliczania składek na ubezpieczenia za obywateli polskich zatrudnionych za granicą i cudzoziemców zatrudnionych w Polsce...

Zasady opłacania i rozliczania składek na ubezpieczenia za obywateli polskich zatrudnionych za granicą i cudzoziemców zatrudnionych w Polsce... Wykaz skrótów... XI Literatura... XIII Wprowadzenie... XV Prawo socjalne międzynarodowe zagadnienia teoretyczne... 1 1. Pojęcie prawa socjalnego międzynarodowego... 1 2. Źródła międzynarodowego prawa socjalnego...

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński Sygn. akt II UK 427/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 kwietnia 2014 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2007 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 28/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 4 września 2013 r. SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) SSN Józef Iwulski SSN Zbigniew Myszka

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

DRUGA DYREKTYWA RADY. z dnia 30 grudnia 1983 r.

DRUGA DYREKTYWA RADY. z dnia 30 grudnia 1983 r. European Communities (Wspólnoty Europejskie), 2003-2004, http://europa.eu.int/eur-lex Wyłącznie prawodawstwo Wspólnot Europejskich opublikowane w drukowanej wersji Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski

Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski Szkoda spowodowana pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski Zdarzenie na terenie Polski Sprawcą szkody na terenie Polski jest kierujący pojazdem zarejestrowanym poza granicami Polski. Kto jest zobowiązany

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników DYREKTYWA RADY 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Bartłomiej Chmielowiec główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Podatki w ubezpieczeniach część 2 Podatek VAT w odszkodowaniach z ubezpieczeniach OC posiadaczy pojazdów mechanicznych Możliwość

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego. 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat

Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego. 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat Dyrektywa usługowa powiązania z innymi przepisami prawa wspólnotowego 27 maja 2009r. Katarzyna Szychowska, avocat Dyrektywy usługowej: art. 3 Ustęp 1 : relacje z innymi specyficznymi aktami prawa wtórnego

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r.

Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Druk nr 1948 Warszawa, 23 maja 2007 r. Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r. i na podstawie art. 32 ust. 2 regulaminu Sejmu niżej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 380/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 26 maja 2010 r. SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Rozdział I. Kształtowanie się idei ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej... 1 1. Wyodrębnienie ubezpieczenia odpowiedzialności. cywilnej...

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08

Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Postanowienie z dnia 8 maja 2008 r. I PZP 1/08 Świadczenie socjalne należne w okresie od 8 lutego 2001 r. górnikowi, który przeszedł na urlop górniczy przed tą datą, przysługuje w wysokości pomniejszonej

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Petycji 2009 20.03.2009 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0858/2007, którą złożył Paul Stierum (Holandia), w sprawie problemów związanych z przywozem pojazdów z Niemiec

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r. DYREKTYWA RADY z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącym informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Z uwagi na powstanie ograniczonego obowiązku podatkowego u pracownika czeskiego w związku z:

Z uwagi na powstanie ograniczonego obowiązku podatkowego u pracownika czeskiego w związku z: Pracownicy oddelegowani do pracy na budowie (placu montażu) na terytorium innego kraju niż państwo j Jakie są zasady dokonywania rozliczeń osób świadczących pracę na terytorium RP w przypadku, gdy powstał

Bardziej szczegółowo

Warunki ubezpieczenia:

Warunki ubezpieczenia: Polisa nr Okres ubezpieczenia: od 15.11.2015 00:00 do 14.11.2016 23:59 Ubezpieczyciel: Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia SA Tymczasowy nr TP000086014 Dane Ubezpieczającego: Dane Ubezpieczonego:

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt I CZ 21/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 kwietnia 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE Emerytury i renty 1 Artykuł 48 (dawny artykuł 42 TWE) Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg I. Stan faktyczny i prawny W dniu 6 października 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydał wyrok

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

221/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 28 lipca 2009 r. Sygn. akt Tw 17/09

221/4/B/2009. POSTANOWIENIE z dnia 28 lipca 2009 r. Sygn. akt Tw 17/09 221/4/B/2009 POSTANOWIENIE z dnia 28 lipca 2009 r. Sygn. akt Tw 17/09 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Mazurkiewicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Polskiej Izby Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński Sygn. akt II UK 334/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 lutego 2014 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński

Bardziej szczegółowo

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska

dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska dr hab. M. Lewandowicz-Machnikowska Następstwem śmierci człowieka jest konieczność pochowania jego ciała. Śmierć członka rodziny i związana z nią trudna sytuacja, na którą składa się konieczność urządzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Komentarz

Spis treści Komentarz Przedmowa............................................. Wykaz skrótów.......................................... XIII Wykaz literatury......................................... XIX Komentarz............................................

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt II CSK 524/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 marca 2008 r. SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYDAWANIA FORMULARZY E 101

ZASADY WYDAWANIA FORMULARZY E 101 ZASADY WYDAWANIA FORMULARZY E 101 Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 r., pojawiły się nowe możliwości przemieszczania w celu wykonywania aktywności zawodowej na terenie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 79/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 marca 2015 r. SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) SSN Małgorzata

Bardziej szczegółowo

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 6 lipca 2006 r. *

WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 6 lipca 2006 r. * CONIJN WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba) z dnia 6 lipca 2006 r. * W sprawie C-346/04 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 234 WE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesfinanzhof

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT Dyrektywa 2006/112/WE Zbycie przez gminę składników jej majątku

Podatek VAT Dyrektywa 2006/112/WE Zbycie przez gminę składników jej majątku POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (siódma izba) z dnia 20 marca 2014 r.(*) Podatek VAT Dyrektywa 2006/112/WE Zbycie przez gminę składników jej majątku W sprawie C 72/13 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 177/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 stycznia 2015 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda SSN

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

podatku od towarów i usług z tytułu nabycia paliwa wykorzystywanego do napędu pojazdów samochodowych przysługuje, co do zasady, w przypadku gdy:

podatku od towarów i usług z tytułu nabycia paliwa wykorzystywanego do napędu pojazdów samochodowych przysługuje, co do zasady, w przypadku gdy: Decyzja wykonawcza Rady uprawniająca Polskę do ograniczenia prawa do odliczenia podatku od towarów i usług należnego z tytułu zakupu itp. pojazdów silnikowych. Opracował: Jarosław Szajkowski 1. Geneza

Bardziej szczegółowo

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11.

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11. Spis treści Wykaz skrótów...11 Rozdział pierwszy Rys historyczny współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych we Wspólnotach Europejskich i Unii Europejskiej...13 1. Międzynarodowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

Podatek PIT Ekspert wyjaśnia

Podatek PIT Ekspert wyjaśnia Opodatkowanie zwrotu kosztów delegacji ponad kwotę limitu za nocleg Małgorzata Pełka Podatek PIT Ekspert wyjaśnia Czy zwrot kosztów noclegu podczas delegacji udokumentowanych rachunkiem lub fakturą ponad

Bardziej szczegółowo

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu.

Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Roszczenia przysługujące pracownikowi z tytułu mobbingu. Aleksandra Kępniak Zjawisko mobbingu w miejscu pracy istnieje od bardzo dawna. Współcześnie stało się ważnym problemem społecznym, dostrzeżonym

Bardziej szczegółowo

w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,

w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie, WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba) z dnia 22 stycznia 2015 r.(*) Odesłanie prejudycjalne Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 Artykuł 5 pkt 3 Jurysdykcja szczególna w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.)

KONWENCJA. o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) Dz.U.03.63.585 KONWENCJA o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzona w Hadze dnia 4 maja 1971 r. (Dz. U. z dnia 15 kwietnia 2003 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 15.02.2008 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie sprawozdania z własnej inicjatywy dotyczącego niektórych aspektów ubezpieczeń komunikacyjnych

Bardziej szczegółowo

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie!

Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Pracujesz za granicą w UE, EOG lub Szwajcarii? Przeczytaj koniecznie! Każde z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Islandia, Liechtenstein, Norwegia) oraz Szwajcaria

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie,

w składzie: R. Silva de Lapuerta (sprawozdawca), prezes izby, J.C. Bonichot, A. Arabadjiev, J.L. da Cruz Vilaça i C. Lycourgos, sędziowie, POSTANOWIENIE TRYBUNAŁU (druga izba) z dnia 3 grudnia 2014 r.(*) Dyrektywa 92/83/EWG Harmonizacja struktury podatków akcyzowych od alkoholu i napojów alkoholowych Artykuł 27 ust. 1 lit. f) Zwolnienie od

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku 1. Becikowe Od 1 stycznia 2013 r. przy przyznawaniu jednorazowej zapomogi

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

Tomasz Major, Beata Pawłowska, Brighton&Wood www.brightonwood.com. Delegowanie: zagadnienia podstawowe. Dopuszczalność prowadzenia działalności

Tomasz Major, Beata Pawłowska, Brighton&Wood www.brightonwood.com. Delegowanie: zagadnienia podstawowe. Dopuszczalność prowadzenia działalności Delegowanie pracowników za granicę optymalizacja w zakresie składek i podatków, uzyskiwanie A1 bez obrotów krajowych, skuteczna windykacja należności od zagranicznych kontrahentów, delegowanie zleceniobiorców

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 4 grudnia 2003 r. I PK 72/03

Wyrok z dnia 4 grudnia 2003 r. I PK 72/03 Wyrok z dnia 4 grudnia 2003 r. I PK 72/03 Zasady skracania urlopu dla poratowania zdrowia określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2003

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) Sygn. akt V CZ 129/12 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CK 240/04. Dnia 27 października 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CK 240/04 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 27 października 2004 r. SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian SSA Elżbieta Strelcow w sprawie

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT

Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT Czy ustalenie rozmiaru szkody albo wydawanie polis są usługami ubezpieczeniowymi? Ponieważ przepisy nie są jednoznaczne, warto sięgnąć do orzecznictwa

Bardziej szczegółowo

Wolontariat i wolontariusze w poradni

Wolontariat i wolontariusze w poradni OPUBLIKOWANO: 1 GRUDNIA 2015 Wolontariat i wolontariusze w poradni Opracował: Marcin Majchrzak, radca prawny, członek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Podstawa prawna: Ustawa z dnia 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1]

o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] U S T A W A z dnia 17 grudnia 2004 r. o prawie pomocy w postępowaniu w sprawach cywilnych prowadzonym w państwach członkowskich Unii Europejskiej[1] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa:

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI

TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI TRUDNOŚCI DOWODOWE W PRZYPADKU ROSZCZEŃ O ZADOŚĆUCZYNIENIE ZA KRZYWDĘ POWSTAŁĄ W DALEKIEJ PRZESZŁOŚCI Zdzisława Cwalińska-Weychert Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny Problematyka zadośćuczynienia pieniężnego

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura ITPB2/4511-994/15/MU Data 2016.01.15 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych à Zwolnienia przedmiotowe

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Strona 1 z 7 Załącznik nr 1 do REJZAMPUB/41/2015 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI ZAMÓWIENIA Zamawiający: Nazwa: Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny w Warszawie Adres siedziby: ul. Marszałkowska 24,00-576

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 3 czerwca 2014 r. Poz. 23. INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT1/033/46/751/KCO/13/14/RD50004 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 30 maja 2014 r.

Warszawa, dnia 3 czerwca 2014 r. Poz. 23. INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT1/033/46/751/KCO/13/14/RD50004 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 30 maja 2014 r. Warszawa, dnia 3 czerwca 2014 r. Poz. 23 INTERPRETACJA OGÓLNA Nr PT1/033/46/751/KCO/13/14/RD50004 MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 maja 2014 r. w sprawie opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności

Bardziej szczegółowo

Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-661550-V/12/ŁK 00-090 Warszawa Tel.centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Filomena Barczewska (przewodniczący i sprawozdawca) Marian Kocon Zbigniew Strus

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Filomena Barczewska (przewodniczący i sprawozdawca) Marian Kocon Zbigniew Strus 1. Wymagalne jest roszczenie o świadczenie należne od ubezpieczyciela w ramach ustawowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu kosztów przywrócenia pojazdu do stanu pierwotnego niezależnie

Bardziej szczegółowo

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych.

Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Kancelarie Odszkodowawcze i ich rola w kompleksowym dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych. Postępowanie przed Towarzystwami Ubezpieczeniowymi jest postępowaniem toczącym się na wniosek osoby poszkodowanej/roszczącej.

Bardziej szczegółowo

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006

L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 L 66/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 8.3.2006 UMOWA pomiędzy Wspólnotą Europejską i Królestwem Danii w sprawie kryteriów i mechanizmów określania Państwa Członkowskiego właściwego dla rozpatrywania

Bardziej szczegółowo

OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM. I. Opodatkowanie odszkodowań.

OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM. I. Opodatkowanie odszkodowań. OPODATKOWANIE ODSZKODOWAŃ I ODSETEK OD ODSZKODOWAŃ W POLSKIM PRAWIE PODATKOWYM I. Opodatkowanie odszkodowań. Zgodnie z art. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( tekst jednolity Dz. U. z 2000

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 21 sierpnia 2007 r. GI-DEC-DOLiS-180/07 D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Antoni Górski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Antoni Górski Sygn. akt III CK 235/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 listopada 2005 r. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN

Bardziej szczegółowo

Przepisy ogólne 76 78

Przepisy ogólne 76 78 74 75 w związku z art. 26 ust. 1 ustawy deweloperskiej forma aktu notarialnego dla przedwstępnej umowy deweloperskiej nie jest obligatoryjna i jest jedynie formą ad eventum, otwierającą możliwość skorzystania

Bardziej szczegółowo

Interpretacja indywidualna Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu 19 kwietnia 2011 r. ILPP1/443-94/11-2/MS INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE

Interpretacja indywidualna Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu 19 kwietnia 2011 r. ILPP1/443-94/11-2/MS INTERPRETACJA INDYWIDUALNA UZASADNIENIE Interpretacja indywidualna Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu 19 kwietnia 2011 r. ILPP1/443-94/11-2/MS INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b 1 i 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową Prawo do ubezpieczenia społecznego należy do podstawowych praw człowieka. Prawo to wynika z licznych dokumentów międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 69/12 POSTANOWIENIE Dnia 16 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Magdalena Miska st. inspektor pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie

Magdalena Miska st. inspektor pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie Delegowanie pracowników do innych krajów UE Magdalena Miska st. inspektor pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w Krakowie źródła prawa Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 96/71/WE z dnia 16.12.1996r.

Bardziej szczegółowo

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy

Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Kancelarie i doradcy odszkodowawczy z perspektywy Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego Listopad 2010 Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny 1 Plan prezentacji 1. Miejsce UFG w systemie ubezpieczeń obowiązkowych

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest

Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00 członkiem. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 61/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 listopada 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wszyscy Wykonawcy biorący udział w postępowaniu

Wszyscy Wykonawcy biorący udział w postępowaniu Przedsiębiorstwo Miejskie MZUM.PL Spółka Akcyjna Al. Zagłębia Dąbrowskiego 15 41-303 Dąbrowa Górnicza NIP: 6291069553, REGON: 272935168 KRS: 0000446087 Dąbrowa Górnicza 16.03.2015 Wszyscy Wykonawcy biorący

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Umowa ubezpieczenia wypadkowego pracownika zatrudnionego za granicą może być zawarta na podstawie prawa obcego (art. 25 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. -

Bardziej szczegółowo

PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ!

PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ! PRACUJESZ ZA GRANICĄ? PRZECZYTAJ! JEŚLI JESTEŚ AKTYWNY ZAWODOWO NA TERENIE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH, TO MOŻESZ W TYM SAMYM OKRESIE PODLEGAĆ ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNEMU WYŁĄCZNIE W JEDNYM PAŃSTWIE. Szczegółowe

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA. Warszawa, dnia 11 lipca 2005 r. Druk nr 1047

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA. Warszawa, dnia 11 lipca 2005 r. Druk nr 1047 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V KADENCJA Warszawa, dnia 11 lipca 2005 r. Druk nr 1047 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Longin PASTUSIAK MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II UK 132/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 marca 2010 r. SSN Romualda Spyt (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn SSN Halina Kiryło w

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo