Efekty dochodowe i naśladowcze. towaniu skłonności do. w ks. Dariusz Fatuła. Cilll} Akadomll Ekon_mlanol w Krakowlo. 1.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Efekty dochodowe i naśladowcze. towaniu skłonności do. w ks. Dariusz Fatuła. Cilll} 586 2002 Akadomll Ekon_mlanol w Krakowlo. 1."

Transkrypt

1 Cilll} Akadomll Ekon_mlanol w Krakowlo Dariusz Fatuła Kat.dra A.allq' Ry.ku I Badań Marketingowych Efekty dochodowe i naśladowcze w ks towaniu skłonności do 1. Wsi" Oszczędno ś ci we współcze s nym rozumieniu wiążą się nierozerwalnie z wolnymi środkami pieniężnymi. Zanim wynaleziono pieniądz os zczę dn ości mogly przybierać jedynie formę nic zużywanych dóbr materialnych, będących wytworem ludzkiej pracy. Pieniądz stal się w tym aspekcie, oprócz środka tezauryzacji, także " środkiem komunikacji" między tymi, którzy owe dobra wytworzyli nie chcąc z nich w danym okresie k o rzystać, a tymi, którzy dobra te chcieli wykorzystać, a w przy sz lości z wró cić je z nadwyżką pierwotnym wlaścicielom lub wytwórcom. Oszczędno śc i gospodarstw domowych poprzez system banków i instytucji rynku finansowego stają się środka mi na inwestycje, d ope lniając środki po c hodzące z zy sków przedsiębiorstw. W literaturze z nale źć mo żna naj częściej dwie grupy definicji dotyczących oszczędności w różn ej skali: - oszczędnośc i jako nieskonsumowana część dochodu uzyskiwanego przez gospodarstwa domowe (por. ILeksykolI , s. 2541). Do wad tej definicji należy za liczyć to, że nie bierze ona pod uwagę kwoty nagromadzonej w przcsz lo ści oraz pomija okres, który musi upl ynąć przy przetrzymywaniu lub lokowaniu środków, aby uzna ć je za oszczędności (czy nieskonsumowana czę ść dochodu przetrzymywana przez np. miesiąc, a następnie przeznaczona na kons umpcję to już oszczędnośc i, czy jeszcze nie ); - oszczędności to częś ć dochodu narodowego nie przeznaczona na cele spożycia indywidualnego lub zbiorowego, lecz zainwestowana w środkach trwalych

2 Dariusz Faf/t/a i obrotowych służących do powstania nowych dóbr i usług. Definicja ta nie bierze pod uwagę procesów w skali mikro zachodzących w funkcjonowaniu gospodarstw domowych w swym otoczeniu. Oszczędności mogą być także ujemne, kiedy spożycie finansowane jest z kredytów i pożyczek lub zmniejszania posiadanego kapitału, który może pochodzić z wcześniej poczynionych oszczędności. 2. Cele oszczędzania Celem dokonywania oszczędności jest przesunięcie konsumpcji w czasie oraz jej zwiększenie w przyszłości IErlich, Ben-Zion 1972]. Zwiększenie to nie wynika jednak z samej istoty oszczędności, lecz ma ścisły związek z pojęciem inwestowania. Inwestowanie rozumieć można jako wykorzystanie dóbr i usług (lub reprezentującego je kapitału pieniężnego) do wytworzenia nowych dóbr i usług. Oszczędzający więc, rezygnując z bieżącej konsumpcji, użyczają kapitału inwestującym, przez co mogą liczyć na udział w zwiększeniu przyszłej konsumpcji. Gdyby jednak oderwać pojęcie oszczędzania od inwestowania to samo oszczędzanie byłoby tylko odroczeniem konsumpcji w czasie i godzeniem się na wręcz zmniejszoną konsumpcję oszczędzonych dóbr w przyszłości niż gdyby je skonsumować obecnie. Wynika to z powszechnie panującego w przyrodzie procesu wzrostu entropii. Globalny wzrost nieuporządkowania nie musi dotyczyć poszczególnych makroskopowych układów, które mogą zmniejszać swą entropię kosztem innych układów zwiększających entropię. Zastanawiając się głębiej można znaleźć dobra, takie jak np. wino czy ser, które zyskują na wartości pod wpływem upływu czasu. Można by więc powiedzieć, iż nawet bez procesu inwestowania tych dóbr zwiększamy (w tym wypadku nie ilościowo, lecz jakościowo) przyszłą konsumpcję przy ich oszczędzaniu "na później". Zwiększenie to (zazwyczaj jakościowe) jest tylko subiektywnym odczuciem konsumującego, wynikającym np. z panującej kultury, mody itp. W globalnych kategoriach fizycznych wszystkie dobra w procesie oszczędzania uległy entropii, dając możliwość tylko "zmniejszonej" ich konsumpcji w przyszłości w stosunku do okresów wcześniejszych. Oszczędności można też traktować jako zaspakajanie potrzeby bezpieczeństwa. Oszczędności mogą mieć też na celu przystosowanie się do poziomu konsumpcji najbliższego otoczenia, w którym funkcjonuje gospodarstwo domowe. Inne cele mogą wynikać z motywów psychologicznych, którymi kierują się osoby decydujące o oszczędzaniu, np.: tworzenie rezerw na nieprzewidziane okoliczności, przewidywanie mniej korzystnych relacji między dochodami a potrzebami gospodarstwa domowego w przyszłości, chęć zwiększania konsumpcji poprzez korzyści z odsetek, dążenie do urzeczywistnienia swoich zamiarów, chęć pozostawienia spadku, przezorność, zapobiegliwość, skąpstwo [Keynes 1985, s , ]. Te i inne czynniki wpływające na powstanie, wielkość i rodzaj oszczędności zostaną omówione w dalszej części pracy.

3 Efekty dochodowe i na.~/(ldowc:.e... W potocznym znaczeniu, oszczędności rozumiane bywają także jako rezygnacja lub ograniczenie pewnych kosztów i wydatków, które nic są konieczne przy osiąganiu założonych celów, lub nie przynoszą znaczących korzyści. Takie rozumienie oszczędności nie jest powiązane z dalszym podziałem uzyskanych w ten sposób środków na konsumpcje lub inwestycje w środki trwałe i obrotowe służące do powstania nowych dóbr i usług. Oszczędności w tym kontekście mogą być przedmiotem badań nauk ekonomicznych zajmujących się efektywności,! gospodarowania, nie stanowią więc przedmiotu badań oszczędności jako nieskonsumowanej części dochodu. Styczność pomiędzy tymi dwoma obszarami badań może zajść jedynie pod kątem efektywności inwestycji, do których kierowane są oszczędności z nieskonsumowanego dochodu. Punkt wspólny stanowią czynniki decydujące o inwestowaniu oszczędności w określone rodzaje środków produkcji mających przynieść właścicielowi skapitalizowanych w ten sposób oszczędności określony dochód w przyszłości. 3. Stopa procentowa a skłonność do oszczłdzanla Źródłem poglądu, iż poziomem oszczędności rządzi stopa procentowa jest ekonomia klasyczna. W czasach powstania i rozkwitu ekonomii klasycznej wynagrodzenie za pracę (siłę roboczą), zgodnie z teorią, obejmowało jedynie koszty utrzymania (w dzisiejszych warunkach określić je można jako koszty egzystencji robotników i ich rodzin na minimałnym poziomic). Oszczędności gospodarstw domowych pracowników najemnych nie powstawały więc wówczas lub były na poziomie nie stanowiącym istotnego znaczenia zarówno dla rozważań teoretycznych, jak i samego funkcjonowania gospodarki. Jedynie nieskonsumowany zysk przedsiębiorców z tytułu posiadania kapitału lub renta gruntowa z posiadania ziemi stanowiły oszczędności, służące powiększeniu kapitału. Można więc było uznać, iż oszczędzający i inwestujący to ta sama grupa łudzi, a oszczędności czynione są tylko na potrzeby akumułacji kapitału, zatem zrównują się z nowymi inwestycjami. O efektywności inwestycji stanowi poziom zysku z niej uzyskany, bezpośrednio związany ze stopą procentową. Stopa procentowa rządziła więc niepodzielnie poziomem oszczędności (wyrażonym jako rosnąca funkcja stopy procentowej), zrównując je z poziomem inwestycji (wyrażonym jako malejąca funkcja stopy procentowej) przy danej wielkości owej stopy. Podstawy do zachwiania tym poglądem w póżniejszym okresie dał E. Engcl, który badał budżety gospodarstw domowych pracowników najemnych, mog:lcych sobie już wówczas pozwołić na niewielki poziom oszczędności. Sprzeczności w interpretowaniu wpływu stopy procentowej na oszczędności narastały już w ramach szkoly klasycznej, co zauważa M. Blaug omawiając koncepcje J.S. Milla: "społecl.l1c potępienie towarzyszące trwonieniu kapitału oraz nimb otaczający oszczędzanie wywierają taki efekt, że kształtowanie się procentu od kapitału w niewielkim tylko stopniu motywuje decyzje

4 Dariusz, Falufa o oszczędzaniu" [Blaug 1994, s. 209]. Jednak wyraźny wpływ oszczędności w funkcji dochodu na działanie gospodarki jako calości uwzględnił dopiero J.M. Keynes. Następnie zauważono, iż motywacje oszczędzaj'lcych i inwestujących,jako dwóch rożnych grup, mog,! hyć odmienne, a przepływ środków rozłożony w czasie. Poza tym nie wszystkie pienilidze oszczędzających musz,! za pomocą instytucji pośredniez,!cych przepłyih!ć do inwestorów. Powodem tego może być m.in. przetrzymywanie gotówki na nieprzewidziane wydatki, paradoks spekulacyjny objawiający się wstrzymywaniem z zakupami papierów wartościowych przy spadku ich rentowności w nadziei na dalszy spadek lub wstrzymywanie się z pożyczaniem pieniędzy przy wzroście stopy procentowej, po to aby w przyszłości móc otrzymać wyższy procent. Teoria wył<!cznego wpływu stopy procentowej nie bierze także pod uwagę cech ludzkich. Przykładem mo7.e tu być zapobiegliwość, która powoduje że ludzie staraj,! się oszczędzać nawet jeśli stopa procentowa równa jest zero, Inne wyjaśnienie braku koniecznego zwi'lzku pomiędzy stop'! procentow,!, a skłonnością do oszczędzania podał G.K. Casse!. Według niego oszczędności są wynikiem nierównomierności rozkładu potrzeb ludzkich w czasie. Pogl,!d ten można zakwalifikować do wpływu na oszczędności takich czynników, jak cechy podmiotów oszczędzających czy cykl ich życia. Zależności te zostaną omówione osobno. Nieco zmodyfikowany i uwzględniaj,!cy inne czynniki pogląd szkoły klasycznej znajduje swoje miejsce w póżniejszych teoriach ekonomicznych neoliberalizmu, takich jak monetaryzm M. Friedmana [por. Friedman 1993]. Empirycznym zaprzeczeniem silnego wpływu wzrostu stopy procentowej na wzrost oszczędności dostarczaj,! dane statystyczne dotyczące gospodarki Stanów Zjednoczonych z lat Realna stopa procentowa wzrosła wówczas [Economic Report 1989, s z ok. 2% do ponad 9%, stopa oszczędności obniżyła się natomiast z 8,5% do ok. 3%. Wzrost realnej stopy procentowej mógł powodować zwiększenie przychodów z aktywów gospodarstw domowych w postaci lokat bankowych, obligacji i innych papierów dłużnych. W przypadku niektórych rodzin mogło to być impulsem do zwiększenia konsumpcji [Bywalec 1994]. Tak więc powstał efekt dochodowy prowadzący do wzrostu konsumpcji i efekt substytucyjny skłaniający do zastępowania obecnej konsumpcji przyszł,!, a więc wywołujący jej bieżący spadek. Oszczędności będące różnicą pomiędzy dochodem a konsumpcją podlegały zatem przeciwnie skierowanym wpływom efektu dochodowego i substytucyjnego [Begg i in. 1993, s. 564]. Podobna sytuacja miała miejsce w Polsce w roku Przy obniżającej się inflacji na stałym poziomie utrzymywało się oprocentowanie lokat, wzrastała więc realna stopa procentowa. Towarzyszył temu jednak spadek stopy oszczędzania, co skłaniało władze banku centralnego do rozważania możliwości podwyższenia oprocentowania lokat i kredytów, a w konsekwencji dalszego wzrostu realnej stopy procentowej. Takie działania mogą być jednak nieskuteczne. Konsumenci bowiem mogą być przeświadczeni o spadku inflacji w dłuższym okresie, co kojarzy się także z obniżeniem stóp

5 Efekty (lochodoh't! i lla,~ /ad(jwc?e,.. procentowych. Niewielka podwyżka takich Stóp przez bank centralny mo że zostać uznana za krótkookresowy efekt i nie wywolać odpowiednich reakcji gospodarstw domowych I Światowy 1992, s Mimo licznych badań nad konsumpcj" gospodarstw domowych w tym zakresie', nierozstr zygnię t y pozostaje efekt wp1ywu zmiany realnej stopy procentowej na oszcz~dno śc i we współcze s nej gospodarce I por. Hall, Taylor 1995, s Podkre ś li ć nal eży, że wplyw Slopy procentowej powinien być rozpatrywany lączn ie z inn ymi czynnikami, które z mieniają wrażliwo ść oszczęd n ości na samą stopę procentowi}. Czynnikami tymi są: - cel gromadzenia oszczę dności - oszczędności gromadzone na specjalne cele s ą mniej wra ż liw e na s topę procentową. Większą rolę gra wówczas dostępno ść, warunki udzielania i koszt kredytów; - kwota oszc zędno śc i - niewielkie oszczęd n ośc i są mniej wrażliwe na zmiany stóp procentowych niż duże ś rodki; - wiedza oszczędzającyc h na temat mechani zmów, alternatyw, i efektywnoś ci różnych lokat I H yż, Gikas 1993, s. 3 11: - zaufanie do prowadzonej przez rzlld polit yki i do instyl.ucji rynku finansowego oraz przewidywanie globalnych zmian gospodarczych w kraju i na świecie (prosperita, recesja, kryzys); - faza życia rodziny INowak, Ryć, ŻyiYliski 1998, s W za leżności od "wieku" gospodarstw domowych, cyklu karier pracowniczych n as tępuje silniejsza lub slabsza reakcja na zmianę stopy procentowej. W gospodarce jako ca l o ś c i e fekt wypadkowy za le ży od struktury demograficznej ludno śc i. 4. Wpływ dochodu I otoczenia na oszczędnoscl gospodarstw domowych Obecnie nie ulega wątpliwości, że najwa ż ni ej szym czynnikiem warunkującym zaistnienie oszczędno ści jest, jak ju ż wspomniano, dochód. Wzajemna za le ż no ść dochodu i oszczęd ności przedstawiona może być za pom ocą rosnącej funkcji. Funkcja taka przybiera posta ć pewnej krzywej o kształcie za l eż nym od poziomu dochodu i wielu innych czynników. Szczególnym przypadkiem takiej funkcji może być linia prosta o dodatnim współczynniku nachylenia (rys. I). Przy bardzo niskich dochodach os zczęd n ośc i są ujemne. Dla gospodarstw domowych oznacza to zakupy na kredyt lub zmniejszenie posiadanych zasobów. Stan taki ma miejsce glównie w przypadku kryzysów ekonomicznych, czego najlepszym przykladem by ł wielki kryzys przelomu lat 20. i 30. W 1933 r. w USA ogólne wydatki gospodarstw domowych przew yższa l y ich lączne dochody. W przypadku przedsiębiorstw ujemne oszczędności u tożsamiać można ze stratami bądź brakiem odtwarzania mają tku produkcyjnego. Wraz ze wzrostem dochodów, zgodnie z prawami E. Engla, zmienia się struktura wydatków 1 Badania nad efektem substytucyj nym relacjonowane s ą przez R.E. Halla , s J.

6 Dariusz Fafu/a Osz.czędności 0= j(d) Dochód Rys. I. Zależność oszczędności od dochodu Zródło: opracowanie własne. gospodarstw domowych. Coraz większy udział w wydatkach zyskują dobra wyższego rzędu [Bywalec, Rudnicki 1992]. Choć zgodnie z hierarchią potrzeb Maslowa bezpieczeństwo stanowi jedną z podstawowych potrzeb człowieka, to jego zapewnienie w przyszłości może się odbywać dopiero po zaspokojeniu teraźniejszych podstawowych potrzeb. Rezygnację z obecnej konsumpcji na rzecz oszczędności można postrzegać jako "zakup dóbr i usług" zaspakajających potrzeby przyszłego bezpieczeństwa. Zatem czym wyższy dochód, tym wyższa wartość "wydatków na przyszłe bezpieczeństwo", zarówno w ujęciu względnym,jak i bezwzględnym. Ilościowymi miernikami odnoszącymi się do oszczędności w funkcji dochodu są przeciętna oraz krańcowa skłonność do oszczędzania'. Przeciętna skłonność do oszczędzania (S"p) to stosunek oszczędności (O) do dochodu (D). S"p=O/D Wartość z wykresu na rys. 2 odczytana być może jako tangens nachylenia prostej, która wychodząc z początku układu współrzędnych przecina funkcję (w zaprezentowanym na rys. 2 przykładzie jest to dla uproszczenia funkcja liniowa) w punkcie reprezentującym dany dochód. Dla liniowej funkcji oszczędności wzrost dochodu od Dl do D 2 powoduje wzrost kąta z Ul do u 2 ' a co za tym idzie zwiększenie wartości tangens a kąta. Wskazuje to na wzrost przeciętnej skłonności do oszczędzania wraz ze wzrostem dochodu. Taki kierunek zmian potwierdza analiza danych strukturalnych dla gospodarstw domowych o różnych dochodach w tym samym okresie. Analiza szeregów czasowych wskazuje jednak na stałą w przybliżeniu wartość relacji globalnych oszczędności do globalnego dochodu. Skąd wynika ta różnica? Jak do tej pory nie przeprowadzono badań, które ustaliłyby czynnik powodujący tę rozbieżność. Wydaje się, iż czynnikiem decydującym może tu być postęp 2 Skłonność do oszczędzania jest dopełnieniem do I skłonności do konsumpcji. Uwarunkowania skłonności do konsumpcji analizował R. Bywalec [1998).

7 '--! dochodmt'e i na.śladowcze... techniczny dokonujący się z upływem czasu. Wraz z postępem technicznym wzrasta ilość i różnorodność dóbr oraz usług stanowiących o standardzie życia. Zakup coraz to nowo powstających dóbr lub ich zmiana na nowocześniejsze (komputery, samochody, telekomunikacja) celem utrzymania odpowiedniego standardu życia, wymaga angażowania większych środków, więc mimo wzrastającego dochodu relacja oszczędności w stosunku do dochodu nie ulega zmianie. Oszczędności t -1,1\"""": ):1" =-~ _' ~_' i 02 o =j(d) -. t_i ~! _...._-:,-: '- DJ D 2 Dochód Rys. 2. Przeciętna skłonności do oszczędzania Żródło: opracowanie własne. Rozpatrując dochód jako czynnik kształtujący oszczędności warto zwrócić uwagę na problem wpływu stopnia rozwarstwienia dochodów na oszczędności. Zbyt wysokie rozpiętości dochodowe są krytykowane ze względów moralnych. Z drugiej strony samo zjawisko ma także zapewne pozytywny skutek ekonomiczny w postaci impulsu do wykazywania inicjatywy i przedsiębiorczości celem uzyskania dochodów wyższych niż przeciętne. Wyższe od przeciętnych dochody to także zazwyczaj wyższe oszczędności z całym ich wpływem na decyzje inwestycyjne. Badanie omawianego zagadnienia w skali gospodarek krajowych wykazuje jednak, iż korelacja pomiędzy rozwarstwieniem dochodów a stopą oszczędności jest żadna lub nieznacznie ujemna IDobrska 1995, s ]. Dla przykładu kraje o najniższym rozwarstwieniu dochodów (ok. 4, tj. relacja dochodów 20% najbogatszych do 20% najuboższych gospodarstw domowych), takie jak Szwecja i Belgia mają podobną lub nieco wyższą stopę oszczędności niż kraje o wysokim i bardzo wysokim rozwarstwieniu dochodów (USA ok. 9, Chile ok. 17, Brazylia ok. 26) Krańcowa skłonności do oszczędzania (Sok) to stosunek zmian oszczędności (80) do zmian dochodu (/id). Sok = /ig/od Krańcowa skłonności do oszczędzania określa udział przyrostu oszczędności w przyrostach dochodu i jest współczynnikiem kierunkowym stycznej do krzywej. Wielkość ta, podobnie jak przeciętna skłonności do oszczędzania, jest

8 Dariusz Falll/a zasadniczo mniejsza od jedności. W pewnych jednak warunkach może stać się większa od jedynki. Sytuacja taka zachodzi, jeśli przyrost oszczędności pochodzi nie tylko z przyrostu dochodu, ale także z dochodu jako calo ści przy zmniejszeniu s ię wydatków na kon s umpcję. Przykladowo, jeśli dochód wznlsta z 1000 zl do 1100 zł, a wydatki spadaj,) z 800 zł do 700 zl, wówczas relacja przyrostu oszczędności (równy 200 zł) do przyrostu dochodu wynosi 2. Na ogół krańcowa skłonności do oszczędzania rośnie wraz ze wzrostem dochodu, osiągając warto ść bliską jedynki przy bardzo wysokich dochodach. Wynika to po pierwsze stąd, że przy wzro ś cie dochodu nominalny spadek wydatków konsumpcyjnych obserwuje się bardzo rzadko, a po drugie z tego, iż przy bardzo wysokich dochodach i ich dalszym szybkim przyroście udział konsumpcji (mimo nabywania drogich dóbr wyższego rzędu) staje się coraz mniejszą częścią wydatków z dochodu. Odnosząc powyższe rozumowanie do liniowej funkcji oszczędzania, można s twierdzić, iż jej przebieg powyżej pewnego dochodu staje się równolegly do prostej, której kąt z początku układu współrzędnych wynosi 45 ', a jego tangens równy jest jeden. Dla linii prostej jako funkcji oszczędności od dochodu następuje wówczas (powy żej pewnego dochodu D,..) "złamanie linii w górę" w jednym lub kilku postępuj'lcych po sobie miejscach (rys. 3). Oszczędności " " O =fld} DIł' Dochód Rys. 3. Wzrost krańcowej skłonności do oszczędzania powyżej dochodu D... lródło : opracowanie własne. Należy podkreślić, że rozważane na rysunkach funkcje oszczędności dotyc"l wyłącznie bieżących okresów zarówno dochodu, jak i oszczędności, nie ujmują więc efektu kumulowania oszczędności w kolejnych okresach. Oszczędności w każdym okresie zależą nie tylko od biei. ącego dochodu, ale także od przewidywań co do przyszłych dochodów. Przewidywanie niższych dochodów w przyszłości powoduje zwiększanie oszczędności z bieżącego dochodu, Dzięki zgromadzonym wcześniej oszczędnościom oraz kredytom może zaistnieć efekt rygla, występujący przy spadku dochodów. Spodziewane wyższe dochody powodują obniżenie się skłonności do oszczędzania. Dobrym

9 Efekt)' dochodowe i lia.oadowc:.e... tego przykładem są kraje szybko rozwijaj~ce s ię, w któryc h zwiększaj'lce s ię dochody ludno śc i p owodują zwiększenie wartości zakupów na kredyt. Taka sytuacja miała miejsce w Polsce, gdzie w 1996 r. wartość zakupów ratalnych wzrosła ponad dwukrotnie, Zjawisko takie nazy wane bywa efektem fali konsumpcyjnej [Nowak, R yć, Żyżyńsk i 1997]. Powstaje ona wówczas, gdy nagromadzone zostaną dostateczne oszczęd n ości, a niewielki nawet spadek stopy procentowej, wzrost optymi zmu czy nasilanie s ię presji stylu życia (np. posiadanie samochodu) powoduje wzrost sk l o nnośc i do korzyst,mia z kredytu kon- sumpcyjnego. Czynnikiem wpływającym na wielk ość osz czędności przy danym dochodzie jest środowisk o, w którym funkcj onuje gospodarstwo domowe, Powyżej, przy okazji omawiania koncepcji dochod u l.s. Duescnberry'ego, zwrócono uwagę na wpływ odd z iaływań środow isk owyc h na konsumpcję, co r ozc iąga się tak że na oszczęd n ości. Rozważania teoretyczne nad wzajemnym wp ł ywe m dochodu i oddział ywań ś rodowiska mog'l prowad z i ć do ciekawych wniosków. Je ś li wzrostowi dochodów j akiego ś gospodarstwa domowego towarzyszy spadek (lu b dużo wolniejszy wzrost) dochodów pozo s tały c h gospodarstw w naj bliższym otoczeniu, ';'ówczas nie ma presji na zwię kszanie konsumpcji [Światowy 1990]. Wrę cz przec iwnie, może pojawić się presja na jej ob niżenie. Gospodarstwo będ zie zapewne d'lżyło do zmiany środowiska. Zm iana taka jednak wymaga częs t o wiele czasu na odpowiednie poszukiwania. W tym czasie m oże n as t ą pić pozornie paradoksalny szybszy przyrost oszc zędności niż dochodu, wynikający ze spadk u konsumpcji i oszczędza nia całośc i przyrostu dochodu. W takich okoliczno ściac h krańcowa s kłonn ość do oszczędzania mo ż e być wyższa od jedynki (odc inek od Dl do D 2 na rys. 4). Sytuacja taka nie trwa jednak długo, gdyż jej kontynuacja doprowad z iłaby do nieosiągalnej sytuacji, kiedy bieżące oszczędno ści S'I wyższe od bie ż' l cego dochodu. Po zmi anie środowiska, pociągającej ze sobą duże wydatki tak że dostosowawcze, nast'lpi spadek tempa oszcz ędn ości, w krańcowy m przypadku być może nawet spadek nominalny przy dalszy m wzroseie dochodu. Oszcz~ dn()sci.,' -;; j\' - ---,.J ,,,,., D, J) -.., D, Dochód Ry s. 4. Wpływ zmian dochodu i środowiska na oszczęd ności gospodarstwa domowego Zród ł o: opracowanie w łasne.

10 Dariusz. Fatula Na rys. 4 okres szybszego przyrostu dochodów nil. w najbliższym otoczeniu reprezentuje odcinek od Dl do D 2. Zmiana środowiska następująca przy dochodzie D 2 powoduje zachowania dostosowawcze, owocujące spadkiem oszczędności na odcinku do Dl' a następnie przy rosn'lcych i bardzo wysokich dochodach następuje zbliżenie' krai\cowej skłonności do oszczędzania do jedynki (linia prawie równolcgła do linii 45 ). Funkcja oszczędności w konkretnym przypadku nie musi być oczywiście linią prostą, a kolejnc zmiany środowiska mog'l powodować większą ilość "ząbków" na wykresie i dopicro stopniowe zbliżanie się do ostatecznego nachylenia do poziomu 45'. 5. Podumowanie Przedstawione środowiskowe uwarunkowania oszczędności wynikają z subiektywnego postrzegania dochodu. Koncepcja ta, stworzona przez J.S. Duesenberry'ego [Duesenberry 1949, s. 40 i nast.[ zakłada, iż gospodarstwa domowe porównuj'l własn'l konsumpcję z poziomem konsumpcji sąsiadów, przyjaciół, znajomych i konkuruj,! z nimi w podnoszeniu standardu życia, zwiększając ilość i jakość posiadanych dóbr. Tak więc "skłonność do oszczędzania jest wzrastającą funkcją pozycji,jaką zajmuje dane gospodarstwo w tabeli podziału dochodów w stosunku do innych gospodarstw domowych." Odczuwana presja na zwiększanie wydatków konsumpcyjnych maleje, jeśli dochód gospodarstwa domowego rośnie szybciej od średnich dochodów w danym środowisku. Oszczędności mogą wówczas wzrastać zarówno nominalnie, jak i względnie w stosunku do dochodu. Funkcja wydatków konsumpcyjnych od dochodu sprawdza się tylko przy jego wzroście, przy spadku zaś występuje tzw. efekt rygla. Gospodarstwa domowe starają się utrzymać poziom konsumpcji nawet przy spadającym dochodzie, licząc, iż. jest to spadek przejściowy. Tak więc według omawianej teorii, konsumpcja zależy od stosunku bieżącego dochodu do maksymalnego poziomu dochodu osiągniętego w okresie kilku lat poprzednich. Takie zachowania gospodarstw domowych są elementem stabilizującym gospodarkę w okresach zlej koniunktury i zmniejszają amplitudę wahań cyklicznych [Kamillski i in. 1984, s J. Literatura Begg D., Fischer S., Dornbusch R. [1993], Ekonomia, t. 1, PWE Warszawa. Blaug M.11994J, Teoria ekonomii - ujęcie relrospl'klyh'f!e, PWN, Warszawa. B ywalcc C. [1994], Gd:.it' i jak zarabiamy, na co wydajemy?. "Życie Gospodarcze". nr 8. Bywalec C. [ 1998J, Sklol/no.~(' do kollsumprji polskich gospodarstw domowych [w: l 7.arzqdzanie i Markf1;ng, Prace Naukowe Wydzialu Zarzqdzania AE w Krakowie, Kraków. Bywalec C " Rudnicki L. [1992[, Podstawy teorii i meto(t.vki /Jadania kollsumpfji, AE w Krakowie, Kraków. Dobrska Z [, Roz,warstwicf/il>-oJzczędf/O.vci-wz.rosl, "Ekonomista", nr 1-2.

11 dochodowe i TUl.f!adowc;:e... Duesenbcrry J.S. ( 1949 ), /II COltlt' Sill-'illg and Ilu' Th('()I'Y oj COl/sII/m'r BdulI,jor. f-ia rv<lrd Uni vcrsity Prcss, Cambridge. Ecollom;c Report ], Washington. Erlich I., Ben ~ Zi o n U , A Thl'ory (d Producri vt Sav ings, University or Chil'ago. Fricdman M. [ Kap italizm i wo ln osć, Centrum im. Adama Smit ha, WarsZ;}wa. Hall R.E HI. /mertempoml S"bSI;Wlioll;1/ COl/sumptioll.. Joumal ol' Political Economy", t. %, Apricl. Hall R.E., Taylor J.B. l Makroekonomia - tl'oria, jl/llhjonowallll' i polityka, Wydaw ~ nictwo Naukowe PWN, Wars7.awa. H yż A., Gikas G. r 1993 J. KszralfOwQllie poz.iomu os:.c':. rdll ości $:ospodarstw dumowych. "Bank i Kredyt", nr 7. Kamiń sk i Z., Piasny J., Szulcc H. [19841, Ekollomika kof/sul1l{)(ji, rwe, Warszawa. Keynes J.M Ogólna woria zatrudnil.'li ia, procen1ll i picl/iąd::.a, wyd. 2, PWN. War sz a ~ wa. Leksykull.\fery JI'0:'ycio. Inll/illo/agia i 11Il'1odyka lnu/mi pod red. I-I. Szulcc, PTE. Pozna ń. Nowak A.Z., Ry ć K., Zyżyński J. [19971, I"F acja (l stopa procentowa IV pro c(' sh~ tran.\jór. macji, "Ekonom ist <I". nr 4. Nowak A.z.. R yć K.. Żyżyns ki J ), Stopa I'I'OC('1I10\l'O a koll.nmljj(ja i OS:. c:. rdłlok i ki procesie dł'z injlacji, "Ekonomisla", nr Świat owy G. [ R nlklj(' gospoda r.ml' dolllowych,,(i l1arzrt1::..;a polityk;.~().\p()darg.( j. AE wc Wrocł awiu, Prace Na ukowe z Z:lkresll Rynku i Konsumpcji nr 643, Wroc.:: ław. Świ.llowy G ). Rynkowe /lwanmkou'allia :.achmvliii koil.w"'i'(\'1llych ~O.\1Wllar.\ l w (lomowych, Wydawnictwo Uczel niane AE we Wrorl<lwiu. Wrocław. In<ome and Imllalive EHe<ls In Shop Ing Ihe Propenslly lo save of Households In the introduction to this papee, the aulhor describcs savings as <In ettect nf various forms of economic behaviour and inclinations ot' domestic h ouse h o łds. The aulhor addresses ex isling cconomic theories whieh e mpha s is~ diłl'ercnt scls ol' faclors as the most imponanl in shaping <I household's propensity to save. As a result of the development or the modern market, the famil y environment has begllll lo play a major role alongside income and interest r~ltcs. lf changes occur in that cnvironment without any changes taking place in inco l1lc, the resu lt ('an be an increase or a decline in the savings rate. depcnding on the dcsire ot' Ihe hollschold to adj usi lo Ihe standard nr li ving ol' its ne ighbours in the generał sense. The authoe also discusses thc savings funetion. for which successive changes in the envi ronment can eesult in the cmergence or "teeth" on the diagram, reflccting adjustment processes.

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM

Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Autonomiczne składniki popytu globalnego Efekt wypierania i tłumienia Krzywa IS Krzywa LM Model IS-LM Konsumpcja, inwestycje Utrzymujemy założenie o stałości cen w gospodarce. Stopa procentowa wiąże ze

Bardziej szczegółowo

System pieniężny i teoria pieniądza

System pieniężny i teoria pieniądza System pieniężny i teoria pieniądza Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 1 Wykład nr 3 System pieniężny i teoria pieniądza 1. Pojęcie i funkcje pieniądza. 2. Klasyczna teoria

Bardziej szczegółowo

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com

Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com Zysk z depozytów - co go kształtuje? BlogneoBANK.wordpress.com OPROCENTOWANIE Wysokość oprocentowania lokat jest głównym wyznacznikiem zysku. To tym czynnikiem kieruje się większość ludzi zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania.

4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność do oszczędzania. * Wykład nr 6 1. Składniki popytu globalnego. 2. Funkcja konsumpcji i krzywa skłonności do konsumpcji. 3. Funkcja oszczędności, a wydatki konsumpcyjne. 4. Krańcowa skłonność do konsumpcji i krańcowa skłonność

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych

Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych Wykład 5 Kurs walutowy parytet stóp procentowych dr Leszek Wincenciak WNUW 2/30 Plan wykładu: Kurs walutowy i stopy procentowe Kursy walutowe i dochody z aktywów Rynek pieniężny i rynek walutowy fektywność

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Czy w ekonomii dwa plus dwa równa się cztery? Jak liczą ekonomiści? Mgr Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach 9 kwiecień 2014 r. Co

Bardziej szczegółowo

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92.

88. Czysta stopa procentowa. 89. Rynkowa (nominalna) stopa procentowa. 90. Efektywna stopa procentowa. 91. Oprocentowanie składane. 92. 34 Podstawowe pojęcia i zagadnienia mikroekonomii 88. zysta stopa procentowa zysta stopa procentowa jest teoretyczną ceną pieniądza, która ukształtowałaby się na rynku pod wpływem oddziaływania popytu

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Zmianą wartości pieniądza w czasie zajmują się FINANSE. Finanse to nie to samo co rachunkowość. Rachunkowość to opowiadanie JAK BYŁO i JAK JEST Finanse zajmują

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii wykład I-II Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii -teoria EKONOMIA nazwą ta posługiwał się Arystoteles (gr. oikos 'dom',

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

i inwestowania w biznesie

i inwestowania w biznesie Podstawy finansów i inwestowania w biznesie Wykład 1 Plan wykładu Pojęcie inwestowania i inwestycji, rodzaje inwestycji Instrumenty finansowe Charakterystyka rynku finansowego Rodzaje podmiotów działających

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA

WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ EKONOMII KARTA OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA Nazwa modułu Podstawy ekonomii Nazwa modułu w języku angielskim Fundamentals of Economics Kod modułu Kody nie zostały jeszcze przypisane Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

OSZCZĘDZANIE PIENIĘDZY. Wojciechowska Justyna Wróbel Iwona Wróblewska Sonia

OSZCZĘDZANIE PIENIĘDZY. Wojciechowska Justyna Wróbel Iwona Wróblewska Sonia OSZCZĘDZANIE PIENIĘDZY Wojciechowska Justyna Wróbel Iwona Wróblewska Sonia Psychologia finansowa, 30.11.2013 DEFINICJE OSZCZĘDZANIA Oszczędzanie jest to odkładanie konsumpcji aby zapewnić sobie utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima Maxima-03_windows.wxm 1 / 8 Elementy matematyki finansowej w programie Maxima 1 Wartość pieniądza w czasie Umiejętność przenoszenia kwot pieniędzy w czasie, a więc obliczanie ich wartości na dany moment,

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II

Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej. Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II Wydział Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Łódzkiego w Łodzi Dariusz Wardowski Katedra Analizy Nieliniowej Bankowość i metody statystyczne w biznesie - zadania i przykłady część II Łódź 2008 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Pieniądz i system bankowy

Pieniądz i system bankowy Pieniądz i system bankowy Pieniądz pewien powszechnie akceptowany towar, który w zależności od sytuacji pełni funkcję: środka wymiany jednostki rozrachunkowej (umożliwia wyrażanie cen i prowadzenie rozliczeń)

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl

Złoty trend. Wszystko o rynku złota. Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoty trend Wszystko o rynku złota Raport specjalny portalu Funduszowe.pl Złoto w dzisiejszych czasach jest popularnym środkiem inwestycyjnym. Uważa się przy tym, że inwestowanie w kruszec (poprzez fundusze,

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa

Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa Zestaw 3 Optymalizacja międzyokresowa W modelu tym rozważamy optymalny wybór konsumenta dotyczący konsumpcji w okresie obecnym i w przyszłości. Zakładając, że nasz dochód w okresie bieżącym i przyszłym

Bardziej szczegółowo

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA

BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA BEZROBOCIE CZY INFLACJA. DYLEMATY ALBANA WILIAMA PHILLIPSA Krzywa Phillipsa dowodzi, że wyższej stopie inflacji towarzyszy niższa stopa bezrobocia i odwrotnie. Sugeruje to, że możemy wybrać niższe bezrobocie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna MAKROEKONOMIA Blok IV Pieniądz i polityka monetarna Krótka historia pieniądza 1. Ekwiwalent towary powszechnie uważane przez daną społeczność za najbardziej przydatne (pecunia pecus). 2. Płacidła z reguły

Bardziej szczegółowo

RYNEK CONSUMER FINANCE

RYNEK CONSUMER FINANCE RYNEK CONSUMER FINANCE WZROST W OBLICZU WYZWAŃ I ZAGROŻEŃ? dr Piotr Białowolski Szkoła Główna Handlowa Kongres Consumer Finance, AGENDA PREZENTACJI Rynek consumer finance wielkość, cele sięgania po kredyt

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY WYDATKAMI KONSUMPCYJNYMI GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW A STOPĄ PROCENTOWĄ NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO.

ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY WYDATKAMI KONSUMPCYJNYMI GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW A STOPĄ PROCENTOWĄ NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO. 140 MONIKA UTZIG ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, SERIA G, T. 98, z. 3, 2011 ZALEŻNOŚĆ POMIĘDZY WYDATKAMI KONSUMPCYJNYMI GOSPODARSTW DOMOWYCH ROLNIKÓW A STOPĄ PROCENTOWĄ NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO Monika Utzig

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych Podstawy praktycznych decyzji ekonomiczno- finansowych w przedsiębiorstwie Efektywność projektów inwestycyjnych mgr Kazimierz Linowski 1 Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji;

1 Inflacja. wzrost ceny jednego produktu nie musi prowadzić do inflacji; spadek ceny jednego produktu może wystąpić przy istnieniu inflacji; 1 Inflacja Inflacja to wzrost ogólnego poziomu cen. Miarą inflacji jest indeks cen dóbr konsumpcyjnych, równy stosunkowi cen dóbr należących do reprezentatywnego koszyka w danym okresie czasu cen tych

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki niestacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka. podstawowy. obowiązkowy polski

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki niestacjonarne wszystkie Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka. podstawowy. obowiązkowy polski KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKON2-008 Nazwa modułu Makroekonomia II Nazwa modułu w języku angielskim Macroeconomics II Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r.

Sytuacja na rynku kredytowym. wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2015 r. Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Temat spotkania: Finanse dla sprytnych Dlaczego inteligencja finansowa popłaca? Prowadzący: dr Anna Miarecka Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 28 maj

Bardziej szczegółowo

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje

Rentowność najmu przebiła lokaty i obligacje najmu przebiła lokaty i obligacje Autor: Emil Szweda, Bernard Waszczyk, Open Finance 13.09.2010. Portal finansowy IPO.pl Szczyt sezonu najmu, związany z napływem studentów na uczelnie i spadek oprocentowania

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU Sabina Rokita Podział metod oceny efektywności finansowej projektów 1.Metody statyczne: Okres

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES

OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES OGÓLNA TEORIA ZATRUDNIENIA, PROCENTU I PIENIĄDZA JOHN MAYNARD KEYNES Maciej Bloch Aleksandra Drewniak Iwona Rosa PLAN PREZENTACJI 1. John Maynard Keynes 2. Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza

Bardziej szczegółowo

STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU

STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU Piotr Cegielski, MAI, MRICS, CCIM STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU (Wybrane fragmenty artykułu opublikowanego w C.H. Beck Nieruchomości, numer 9 z 2011 r. Całość dostępna pod adresem internetowym: www.nieruchomosci.beck.pl)

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

6. Literatura, materiały źródłowe, strony internetowe:

6. Literatura, materiały źródłowe, strony internetowe: Strona1 Sławomir Dorocki Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 3.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 3 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 3. 2. Metody i techniki:

Bardziej szczegółowo

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ

BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ BS/170/2005 OCENY I PRZEWIDYWANIA DOTYCZĄCE INFLACJI I DOCHODÓW REALNYCH - OPINIE BADANYCH Z POLSKI, CZECH, WĘGIER I SŁOWACJI KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, PAŹDZIERNIK 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Dorota Klim Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku E-mail address: klimdr@math.uni.ldz.pl

Bardziej szczegółowo