WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN"

Transkrypt

1 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN USING THE MICROSCOPIC METHOD TO THE INVESTIGATION THE SIZE OF THE STARCH GRAINS FOR VARIOUS PLANT SPECIES Edward Ratuszniak, Aldona Kubas Akademia Pomorska Zakład Botaniki i Genetyki Instytut Biologii i Ochrony Środowiska ul. Arciszewskiego 22b, Słupsk ABSTRACT The aim of the present paper was to evaluate the possibility of using an optical microscope for analyzing the size of starch grains of different plant species and researching the variability of this trait. The research material consisted of starch from a variety of plants. Slides for the microscope were made of fresh plant juice or starch solution. The slides were ingrained using the Lugola liquid. The images from the microscope were transferred to a computer and the diameter of the grains was measured, using the Lucia computer image analysis software. Potato was the plant with the biggest average starch grain size. Among its various cultivars the Andromeda (40,08 µm) and Hinga (38,32 µm) had the biggest grain diameters. The cultivar Bila had the smallest average diameter (32,12 µm). Among the other plant species corn, banana and buckwheat had the biggest grains. By far, the smallest starch grain diameter was to be found among: rice starch (3,75 µm), oat starch (6,18 µm), and apple starch (6,08 µm). Wheat and buckwheat starch grains were somewhat bigger (14,07 µm and 18,32 µm respectively). In order to evaluate the characteristic of the trait for grain size and its genetic conditioning, the distributions of this trait among the five investigated potato cultivars were analyzed. All five were markedly different from the normal distribution and showed a positive slant. The lack of normal distribution may indicate the qualitative nature of this trait. Słowa kluczowe: skrobia, wielkość ziaren, metoda mikroskopowa Key words: starch, grain size, microscopic method 93

2 WSTĘP Skrobia to podstawowy materiał zapasowy roślin. Jest polisacharydem magazynowanym w komórkach roślinnych w postaci charakterystycznych ziaren (gałeczek skrobiowych). Skrobia powstaje w chloroplastach i wyspecjalizowanych leukoplastach, zwanych amyloplastami, jako skrobia asymilacyjna, która po ponownej zamianie na cukier rozpuszczalny jest transportowana do organów zapasowych rośliny, gdzie w leukoplastach następuje biosynteza skrobi zapasowej. Najwięcej tego wielocukru gromadzi miękisz spichrzowy organów magazynujących (np. bulwy ziemniaka), miękisz drzew, bielmo nasion i liścienie. Zawartość procentowa skrobi zapasowej moŝe być bardzo duŝa, przykładowo w ziarniakach zbóŝ dochodzi do 70% świeŝej masy (Jasnowska i in. 1995). Ziarno ryŝu zawiera ok. 75% skrobi, gryki %, a pszenicy 64-70%. W bulwach ziemniaka jej zawartość waha się, w zaleŝności od odmiany, od ok. 10% w odmianach jadalnych do dwudziestu kilku procent w odmianach skrobiowych (Gorczyński 1986). ZaleŜnie od gatunku rośliny skrobie róŝnią się między sobą wielkością, kształtem i budową gałeczek skrobiowych. Ich wielkość waha się od 0,5 do 170 µm, a kształt i budowa są bardzo róŝnorodne i charakterystyczne dla danego gatunku (Golachowski 1998). Średnia wielkość ziaren skrobiowych waha się od 1 µm w przypadku skrobi pasternaku i lebiody do 100 µm u paciorecznika (Jane i in za: Juszczak 2001). Kształt gałeczek skrobiowych w roślinach moŝe być: sferyczny, owalny, podłuŝny, nerkowaty, dyskowaty i wielościenny. Ziarna skrobi występują przewaŝnie pojedynczo, a w przypadku skrobi ryŝowej lub owsianej tworzą większe agregaty (Gorczyński 1986, Juszczak 2001). Wielkość gałeczek skrobiowych ma duŝe znaczenie w gospodarczym wykorzystaniu, poniewaŝ decyduje o fizyczno-chemicznych właściwościach danej skrobi, a więc i jej przydatności technologicznej (Lewosz 1985, Lewandowicz i Mączyński 1990). Skrobia w postaci naturalnej, jak i zmodyfikowanej, znajduje zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, np. w: krochmalniczym, spoŝywczym, cukierniczym, piekarniczym, papierniczym, farmaceutycznym, chemicznym, kosmetycznym i w gorzelnictwie (Golachowski 1998, Juszczak 2001). Roślinami surowcowymi są głównie ziemniaki, kukurydza, ryŝ, pszenica, owies, jęczmień. W Polsce na skalę przemysłową produkuje się krochmal ziemniaczany i pszenny (Golachowski 1998), a na świecie takŝe krochmal kukurydziany (Lewandowicz i Mączyński 1990). W krochmalnictwie wykorzystuje się głównie skrobię o duŝych ziarnach, które w procesie technologicznym oczyszczane są najszybciej i najłatwiej (Sroczyński 1954, Leszczyński 1977, Lewosz 1985). Wielkość gałeczek wpływa teŝ na jakość otrzymywanego krochmalu, gdyŝ krochmal z przewagą gałeczek duŝych jest bielszy, ma połysk i większą lepkość. TakŜe w gorzelnictwie preferowane są duŝe ziarna skrobiowe o wyrównanej wielkości, bo sprzyja to łatwiejszemu scukrzaniu się skrobi w procesie produkcji spirytusu. Wielkość gałeczek ma związek z róŝną reaktywnością skrobi grubo- i drobnoziarnistej. Ziarna duŝe łatwiej ulegają scukrzaniu, dekstrynizacji, kleikowaniu, zapewniając wyŝszą wydajność w produkcji alkoholi i syropów (Sroczyński i Skalski 1975, Jarociński i Jarosz 1980, Lewosz 1985, Leszczyński i Golachowski 1995). 94

3 Ziarna małe są często gubione w procesie produkcji krochmalu (Sroczyński 1954, Leszczyński 1977, Lewosz 1985). Dawniej uniemoŝliwiało to w ogóle uŝycie skrobi drobnoziarnistej do jego produkcji. Mimo iŝ powstały nowe technologie, część najmniejszych gałeczek jest dalej tracona z wodami sokowymi lub trafia do szlamów (Leszczyński 1977). Ziarna małe mają jednak wyŝszą zawartość fosforu i dają kleiki o wyŝszej jakości. Cechy te są istotne przy produkcji klejów, wypełniaczy i emulgatorów (Lewosz 1985) oraz w przemyśle spoŝywczym przy produkcji kisieli i mączki budyniowej, do której uŝywa się skrobi ziemniaczanej w połączeniu z kukurydzianą (Golachowski 1998). PodwyŜszenie lepkości wyprodukowanego krochmalu jest waŝne dla przemysłu tekstylnego, papierniczego i chemicznego, gdzie wymaga się wysokiej lepkości kleików (Pałasiński 1964, Leszczyński 1977). Badania nad wielkością ziaren skrobi mają więc znaczenie utylitarne, przy czym stosuje się do tego odmienne metody. Celem niniejszej pracy jest ocena moŝliwości wykorzystania mikroskopu optycznego do analizy wielkości ziaren skrobi róŝnego pochodzenia oraz badań nad zmiennością tej cechy. PRZEGLĄD METOD BADAŃ SKROBI W badaniach skrobi waŝna jest ocena jej zawartości i wielkości. Stosowane są do tego róŝne metody. Zestawienie dotychczas stosowanych metod przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1 Metody badania zawartości skrobi i jej wielkości stosowane przez róŝnych autorów Table 1 Investigation methods for the starch content and the starch grains size applied by different authors Metoda Źródło Ocena CięŜaru właściwego (waga hydrostatyczna) Sedymentacyjna (waga sedymentacyjna) Polarymetryczna (polarymetr) Laserowej analizy cząstek Mikroskopowa (mikroskop elektronowy) Songin i Mińczuk 1971 Metodyka badania Instrukcja dla producentów skrobi 2004 Pałasiński 1964 Leszczyński i Golachowski 1995 Samotus i Pałasiński 1958 za: Berski i in. 1999, 2000 Fortuna i Juszczak 2000b wg metodyki Mereditha 1984 zawartość skrobi (%) frakcja wielkości ziaren skrobi Rutkowska 1981 za: Sikora 1995 zawartość skrobi (%) Fortuna i Juszczak 2000a Fortuna i Juszczak 2000b Fannon i in. 1992, 1993 oraz Huber i Be Miller 1997 za: Juszczak 2001 średnia waŝona średnica ziaren struktura powierzchniowa ziaren 95

4 Metoda cięŝaru właściwego. SłuŜy do oznaczania zawartości procentowej skrobi, głównie w bulwach ziemniaka, za pomocą wagi Reimanna-Parowa. Jest to waga hydrostatyczna, a określenie skrobiowości odbywa się na podstawie cięŝaru bulw pod wodą w odniesieniu do wagi suchej próby. Wykorzystuje się zaleŝność między skrobiowością ziemniaków a ich gęstością. Metoda ta pozwala oznaczyć zawartość skrobi w odmianach i rodach hodowlanych ziemniaka. Jest podstawą wydzielenia odmian skrobiowych, a takŝe oceny skrobiowości partii ziemniaków skupowanych dla przemysłu. Metoda sedymentacyjna. Pozwala na rozdzielenie skrobi na frakcje wielkości ziaren skrobi oraz wyznaczenia procentowego udziału frakcji ziaren skrobi o poszczególnych rozmiarach (Jadamiec 2005). Metoda ta jest oparta na procesie sedymentacji. W badaniach wielu autorów stosowano najczęściej wagę sedymentacyjną Sartorius. Berski i in. (1999) na podstawie uzyskanych wyników wyliczali wagowy procent udziału ziaren: duŝych (o średnicy powyŝej 30,6 µm), średnich (o średnicy od 21,6 do 30,6 µm) i małych (o średnicy mniejszej niŝ 21,6 µm). Inni autorzy (Pałasiński 1964, Leszczyński i Golachowski 1995) na podstawie wyliczonych czasów opadania gałeczek określonych rozmiarów równieŝ rozdzielali skrobię na trzy frakcje: ziaren duŝych (większych od 40 µm), średnich (od µm) oraz małych (mniejszych od 25 µm). Metoda polarymetryczna. Metodę tę zastosowano do oceny skrobiowości odmian jadalnych ziemniaka w badaniach nad zaleŝnością między zawartością skrobi a poziomem azotanów (Sikora 1995). W suszu uzyskanym z części miazgi ziemniaczanej oznaczono zawartość skrobi z chlorkiem wapnia (Rutkowska 1981 za: Sikora 1995). Badane próby bulw charakteryzowały się dość zróŝnicowaną zawartością skrobi. Odmiany zawierające od 12-16,7% skrobi określono jako niskoskrobiowe, zawierające od 14-18,5% jako średnio skrobiowe, a do wysokoskrobiowych zaliczono odmiany zawierające od 19,8 do 22,1% skrobi. Metoda laserowej analizy cząstek. Ziarnistość skrobi w badaniach Fortuny i Juszczak (2000a) oznaczano w laserowym analizatorze wielkości cząstek Analysette 22 (Fritsch, Niemcy). Wyniki podano jako średnią waŝoną średnicę ziaren. Największą średnicą ziaren wśród badanych gałeczek skrobiowych róŝnych gatunków roślin (ryŝ, owies, kukurydza, pszenŝyto, ziemniaki) odznaczała się skrobia ziemniaczana. Badania mikroskopowe (mikroskop elektronowy). Badania morfologii ziaren skrobi dotyczące ich struktury powierzchniowej, obecności porów, kanałów i innych tworów na ich powierzchni przeprowadzane były za pomocą wysoko wyspecjalizowanej mikroskopii elektronowej. Przykładowo badania porowatości ziaren skrobi, w powiązaniu z ich podatnością na działanie amylazy bakteryjnej, przeprowadzone były przez Fortunę i Juszczak (2000b) za pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego Jeol JSM UŜywając mikroskopu skaningowego i transmisyjnego zaobserwowano zewnętrzne pory na powierzchni ziaren skrobi kukurydzianej, sorgo i prosa oraz pory 96

5 ułoŝone wzdłuŝ równoleŝnikowej bruzdki duŝych ziaren skrobi pszennej i jęczmiennej (Fannon i in za: Juszczak 2001). Wielkość i kształt ziaren skrobi róŝnych gatunków roślin moŝna takŝe badać przy uŝyciu mikroskopu świetlnego. W badaniach własnych wykorzystano stosowane obecnie komputerowe programy analizy obrazów mikroskopowych. Gałeczki skrobiowe, wybarwione płynem Lugola, są doskonale widoczne juŝ przy powiększeniu 100 lub, w przypadku mniejszych ziaren, przy powiększeniu 400 lub 600. MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ Materiałem badawczym była skrobia róŝnych gatunków roślin, pochodzących ze świeŝych owoców i warzyw (banan, jabłko, marchew, ziemniak) oraz z niektórych przetworów roślinnych (kasze, mąki, płatki, ryŝ). W przypadku ziemniaka badano pięć róŝnych odmian: Lord, Miłek, Bila, Andromeda, Hinga (tab. 2). Gatunki roślin i odmiany wykorzystywane w badaniach Species of plants and cultivars used in the research Tabela 2 Table 2 Gatunek/Odmiana Pochodzenie materiału Zawartość skrobi wg literatury % Źródło Banan (owoce) obrót handlowy 7 Internet Gryka (kasza) praŝona, Stoisław Gorczyński 1986 Jabłoń (owoce) obrót handlowy 15 Internet Kukurydza (kasza) naturalna, Vivi, Warszawa 60 Jasnowska i in Marchew (korzeń) obrót handlowy 5-10 (węglowodany ogółem) Internet Owies (płatki) górskie, Stoisław Jasnowska i in Pszenica (mąka) luksusowa, typ 550, Gloria, Kutno Gorczyński 1986 RyŜ (suszony) suszony, biały, Sonko 75 Gorczyński 1986 Ziemniak (mąka) Superior, Kupiec, Krzymów - - Ziemniak (bulwa) odmiany: Lord Miłek Bila Andromeda Hinga SDOO* KarŜniczka hodowla w ramach PDO** bardzo wczesne bardzo wczesne wczesne średniowczesne późne ** SDOO Stacja Doświadczalnej Oceny Odmian ** PDO Porejestrowe Doświadczalnictwo Odmianowe 11,9 14,0 13,1 12,1 22,1 Lista Opisowa Odmian 2005,

6 Pomiarów wielkości ziaren skrobi dokonywano za pomocą mikroskopu świetlnego NICON EKLIPSE E 400, wykorzystując komputerowy system analizy obrazów mikroskopowych LUCIA. Preparaty mikroskopowe wykonywano z soku świe- Ŝego miąŝszu lub z roztworu skrobi, wybarwiając je płynem Lugola. Ziarna skrobi ziemniaczanej obserwowano przy powiększeniu 100, natomiast wszystkich innych gatunków przy powiększeniu 400, z wyjątkiem ryŝu, którego ziarna z powodu małej ich wielkości obserwowano przy powiększeniu 600. Obrazy przenoszono do komputera i wykorzystując program LUCIA mierzono większą średnicę gałeczek skrobi dla co najmniej 50 kolejnych ziaren w polu widzenia. Dla kaŝdego preparatu wykonano losowo po trzy róŝne zdjęcia obrazu mikroskopowego wybarwionych ziaren. Wyliczano średnią i zakres wielkości ziaren dla kaŝdego gatunku. Dokładniejszą analizę przeprowadzono dla skrobi ziemniaka, u którego przebadano pięć róŝnych odmian. Dla kaŝdej odmiany badano po 4 średnie bulwy, kaŝdą bulwę traktując jako oddzielne powtórzenie. Dla kaŝdej z bulw wykonano oddzielnie jeden preparat mikroskopowy. Mierzono średnicę dla 50 do 60 kolejnych ziaren z preparatu dla kaŝdej bulwy. Następnie wyliczano średnią, odchylenie standardowe (SD) i współczynnik zmienności (CV) dla kaŝdej odmiany. WYNIKI 1. Porównanie wielkości ziaren skrobi róŝnych gatunków. Wyniki pomiarów i uzyskanych parametrów dla wielkości gałeczek skrobi róŝnego pochodzenia zestawiono w tabeli 3. Największą średnią wielkością ziaren skrobi charakteryzował się ziemniak. Wśród jego odmian największe gałeczki skrobi miały odmiany Andromeda (40,08 µm) oraz Hinga (38,32 µm). NajniŜszą średnią wielkość ziaren (32,12 µm) odnotowano u odmiany Bila. Z pozostałych gatunków największe ziarna skrobi zaobserwowano u kukurydzy, banana i gryki. Badane ziarna skrobi w mące ziemniaczanej były mniejsze od średniej wielkości gałeczek u kaŝdej z odmian ziemniaka. Zdecydowanie najmniejszą średnią wielkością gałeczek charakteryzowały się: skrobia ryŝowa (3,75 µm), owsiana (6,18 µm) oraz skrobia pochodząca z jabłek (6,08 µm). Nieco większe okazały się ziarna skrobi pszennej (14,07 µm) oraz gryczanej (18,32 µm). Skrobia bananowa była zbliŝona do ziemniaczanej tylko wielkością ziaren, natomiast róŝniła się kształtem. Podczas gdy w bulwach ziemniaka ziarna skrobi były okrągłe lub owalne (ryc. 1), to w przypadku skrobi w bananie ziarna przypominały bardzo wydłuŝone, grube prostokąty lub wielokąty (ryc. 2). U kukurydzy zauwaŝono małą liczbę duŝych, kulistych gałeczek, a w korzeniu marchwi małą liczbę pojedynczych duŝych ziaren skrobi oraz więcej drobnych. ZróŜnicowanie wielkości ziaren skrobi u poszczególnych gatunków dobrze charakteryzują współczynniki zmienności (CV%). NajwyŜsze wartości współczynników zmienności stwierdzono dla jabłoni i gryki (powyŝej 55%). U pozostałych gatunków roślin współczynniki zmienności były takŝe wysokie najniŝsze przekraczały 27%. 98

7 99

8 Ryc. 1. Ziarna skrobi ziemniaka odmiana Andromeda (powiększenie 10 ) Fig. 1. The starch grains of the potato cultivar Andromeda (the increase 10 ) Ryc. 2. Ziarna skrobi owocu banana (powiększenie 40 ) Fig. 2. The starch grains of the banana fruit (the increase 40 ) 100

9 2. Analiza rozkładów wielkości ziaren skrobi ziemniaka. Aby ocenić charakter cechy wielkości ziaren skrobi i jej genetycznego uwarunkowania, a takŝe róŝnic pomiędzy odmianami, analizowano rozkłady tej cechy u badanych odmian ziemniaka (ryciny 3-8). Ryc. 3. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Lord Fig. 3. Distribution of the starch grains size of the cultivar Lord liczba ziaren = 232 liczba ziaren = 229 Ryc. 4. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Miłek Fig. 4. Distribution of the starch grains size of the cultivar Miłek 101

10 Ryc. 5. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Bila Fig. 5. Distribution of the starch grains size of the cultivar Bila liczba ziaren = 231 liczba ziaren = 236 Ryc. 6. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Andromeda Fig. 6. Distribution of the starch grains size of the cultivar Andromeda 102

11 liczba ziaren = 227 Ryc. 7. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Hinga Fig. 7. Distribution of the starch grains size of the cultivar Hinga Ryc. 8. Rozkład wielkości ziaren skrobi u badanych odmian ziemniaka Fig. 8. Distribution of the starch grains size at investigated potato cultivars 103

12 Wszystkie rozkłady wyraźnie róŝnią się od rozkładu normalnego i wykazują skośność dodatnią. Brak rozkładu normalnego świadczyć moŝe o jakościowym charakterze tej cechy, zwłaszcza Ŝe dla odmian Bila (ryc. 5) i Lord (ryc. 3) moŝna mówić o rozkładzie dwuszczytowym, a w przypadku odmiany Andromeda nawet o trójszczytowym. Wyliczone parametry statystyczne przedstawiono w tabeli 4. Tabela 4 Parametry statystyczne dla cechy wielkości ziaren skrobi u badanych odmian Table 4 Statistical parameters for the feature of the size of starch grains at investigated cultivars Odmiana Średnia (µm) Mediana (µm) Kurtoza (µm) Skośność (µm) Lord 35,26 32,48-0,2672 0,6746 Miłek 33,84 31,55-0,1378 0,6295 Bila 32,12 29,01 0,3124 0,9962 Andromeda 40,08 36,67-0,7622 0,4757 Hinga 38,32 33,68-0,4851 0,6661 U wszystkich badanych odmian wartości średniej są zdecydowanie wyŝsze od mediany. Współczynniki skośności, charakteryzujące stopień asymetrii rozkładu wokół średniej, najwyŝszą wartość wykazują dla odmiany Bila, a najniŝszą dla Andromedy. Tak więc największa asymetria wystąpiła w rozkładzie wielkości ziaren skrobi u odmiany Bila, a najmniejsza u Andromedy. Obliczone parametry spłaszczenia rozkładów (kurtoza) w stosunku do rozkładu normalnego teŝ wyraźnie róŝniły odmiany. W przypadku odmiany Bila uzyskano współczynnik dodatni, a dla pozostałych odmian ujemny, o dość zróŝnicowanej wartości. PODSUMOWANIE I WNIOSKI Spośród omówionych wcześniej metod badania skrobi dla badań własnych wybrano metodę mikroskopową przy uŝyciu mikroskopu świetlnego, z wykorzystaniem komputerowej analizy obrazów. Do wykonania pomiarów wielkości gałeczek skrobiowych nie jest konieczny mikroskop elektronowy, którego uŝywa się m.in. do dokładnego określenia struktury powierzchniowej ziaren (porów, kanałów, wybrzuszeń), poniewaŝ wielkości ziaren i ich kształty doskonale są widoczne w mikroskopie świetlnym i to juŝ przy powiększeniu 10 lub przy 40 i 60 w przypadku mniejszych ziaren. W metodzie sedymentacyjnej wprawdzie takŝe wyznacza się wielkość ziaren, ale rozdzielając ziarna skrobi na trzy frakcje wielkości (przedziały) i oznaczając w nich procentowy udział poszczególnych frakcji wagowych. Natomiast w metodzie mikroskopowej otrzymujemy dokładny pomiar kaŝdego widocznego ziarna. Nie posłuŝono się metodą wagową przy uŝyciu wagi skrobiowej, poniewaŝ stosuje się ją do oceny procentowej zawartości skrobi w bulwach, a nie do 104

13 mierzenia wielkości ziaren. Wybrana metoda mikroskopowa, choć czasochłonna, jest dość prosta i nie wymaga zastosowania dodatkowego, specjalistycznego sprzętu (wirówek, analizatorów, polaryzatorów, wag). Ziarna skrobi róŝnego pochodzenia róŝnią się między sobą wielkością i kształtem. TakŜe w obrębie danego gatunku występuje duŝa odmienność wielkości gałeczek. W badaniach róŝnych gatunków stwierdzono, Ŝe największą wielkością ziaren charakteryzuje się skrobia ziemniaczana, a najmniejszą skrobia ryŝowa. Małe ziarna ma teŝ skrobia owsiana. Jest to zgodne z badaniami innych autorów. Według Fortuny i Juszczak (2000a) największą średnicą ziaren odznaczała się skrobia ziemniaczana, a najmniejszą skrobia ryŝowa i owsiana. Podobnie twierdzą takŝe inni autorzy, podkreślając, Ŝe skrobia ziemniaczana wyróŝnia się wielkością ziaren wśród innych rodzajów skrobi (Jarociński i Jarosz 1980, Lewandowicz i Mączyński 1990). Skrobia ziemniaczana występuje w postaci gałeczek o rozmiarach od µm róŝniących się kształtem oraz właściwościami fizycznymi i składem chemicznym (Leszczyński i Golachowski 1995, s. 19). Potwierdzają to wyniki badań własnych, w których wielkość gałeczek wahała się od 9,76 µm do 85,13 µm. Według Lewandowicza i Mączyńskiego (1990) najmniejsze ziarna skrobi ziemniaczanej mają wielkość równą przeciętnej wielkości granulek skrobi kukurydzianej wysokoamylozowej, a niewiele tylko mniejszą od kukurydzy zwykłej. Badając średnicę ziaren skrobiowych w kaszce kukurydzianej nie stwierdzono obecności aŝ tak małych gałeczek. Przeciętna średnica ziaren skrobi w tej kaszce okazała się zbliŝona do średniej wielkości gałeczek badanych skrobi ziemniaczanych. RóŜnica w wynikach moŝe być spowodowana tym, iŝ w badaniach Lewandowicza i Mączyńskiego (1990) sprawdzano róŝne rodzaje samej kukurydzy, natomiast w niniejszej pracy uŝyto do badań produktu przetworzonego kaszki kukurydzianej, produkowanej głównie dla dzieci. W przypadku skrobi pszennej uzyskano wyniki podobne do Lewandowicza i Mączyńskiego (1990). Średnia wielkość ziaren w mące pszennej w badaniach własnych wyniosła 14,07 µm, a w badaniach ww. autorów 16,6 µm. Zestawienie wielkości gałeczek skrobi róŝnego pochodzenia przedstawia tabela 5. Wśród przebadanych rodzajów skrobi uzyskano podobne wyniki wielkości ziaren w przypadku skrobi ziemniaczanej, ryŝowej i pszennej, natomiast inne, jeśli chodzi o skrobię kukurydzianą. Bardzo małe gałeczki odnotowano w skrobi pochodzącej z owocu jabłoni i częściowo w marchwi. Przypuszczalnie, w znacznym stopniu uległy one hydrolizie na cukry prostsze sacharozę i glukozę, stąd duŝa ilość małych ziaren skrobiowych. Z obserwacji ziaren skrobi róŝnego pochodzenia widać, Ŝe mają one kształty: owalne, eliptyczne (skrobia ziemniaczana, ryc. 1), kuliste (skrobia pszeniczna, kukurydziana i gryczana), drobne, pojedyncze lub zebrane w większe złoŝone kompleksy (skrobia owsiana i ryŝowa) wydłuŝone prostokąty (skrobia bananowa, ryc. 2) albo małe, róŝnorodne wielokąty lub owale (skrobia w jabłkach). PrzewaŜają kształty kuliste i owalne. WydłuŜone kształty ziaren skrobi bananowej są prawdopodobnie związane z wydłuŝonym kształtem komórek miękiszowych w bananie. Skrobie róŝnych gatunków roślin róŝnią się między sobą nie tylko wielkością i kształtem ziaren, ale takŝe budową chemiczną i cechami fizyczno-chemicznymi. 105

14 Zestawienie wielkości ziaren skrobi u róŝnych gatunków roślin (dane literaturowe* i badania własne) The list of the starch grains size at different species of plants (literature data* and own research) Tabela 5 Table 5 Pochodzenie skrobi Zakres wielkości ziaren (µm) Badania obce Badania własne Średnia wielkość (µm) Badania obce Badania własne ryŝ suszony biały ,8 ryŝ woskowy włoski ,6 - kukurydza wysokoamylozowa (70% amylozy) kukurydza wysokoamylozowa (55% amylozy) ,7 - kukurydza kukurydza (kasza) ,5 kukurydza woskowa ,2 - tapioka brazylijska ,2 - sorgo ,2 - sorgo woskowe ,9 - pszenica (mąka) ,1 pszenica ,6 - jęczmień ,7 - słodkie ziemniaki japońskie ,6 - sago ,1 - ziemniaki ,9 ziemniaki (mąka) * Lewandowicz i Mączyński (1990) Zasadniczą cechą wpływającą na te właściwości i reaktywność skrobi jest wielkość ziaren. Decyduje ona o przydatności technologicznej danego rodzaju skrobi i o jej podatności na róŝnego rodzaju modyfikacje. Najłatwiej zachodzą procesy modyfikacji skrobi ziemniaczanej, co jest związane właśnie z wielkością ziaren, ich uwodnieniem oraz przebiegiem procesu kleikowania (Lewandowicz i Mączyński 1990). 106

15 LITERATURA Berski W., Kołodziej Z., Danilczenko H Charakterystyka skrobi wyizolowanej z litewskich odmian ziemniaka. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 11: Berski W., Kołodziej Z., Golachowski A Modyfikacja skrobi ziemniaczanej o róŝnej zawartości fosforu metodą ekstruzji. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 12: Fortuna T., Juszczak L. 2000a. Wybrane właściwości skrobi róŝnego pochodzenia. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 12: Fortuna T., Juszczak L. 2000b. Porowatość ziaren skrobi a ich podatność na działanie preparatu L-amylazy bakteryjnej. Zesz. Nauk. AR Kraków, 367: Golachowski A Stosowanie skrobi i jej przetworów w przemyśle spoŝywczym. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Technol. śywn., 12: Gorczyński T Ćwiczenia z botaniki. PWN. Warszawa Instrukcja dla producentów skrobi Agencja Rynku Rolnego, Jadamiec M Analiza sedymentacyjna. Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny. Jarociński J., Jarosz K Gorzelnictwo i droŝdŝownictwo. WSP. Warszawa. Jasnowska J., Jasnowski M., Radomski J Botanika. Brasika. Szczecin. Juszczak L Struktura powierzchniowa ziaren skrobi. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 13: Leszczyński W Wpływ róŝnych czynników działających w uprawie ziemniaka na niektóre właściwości fizyczne i skład chemiczny otrzymywanej skrobi. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Rozprawy, 9: Leszczyński W., Golachowski A Właściwości skrobi ziemniaczanej rozsortowanej według wielkości gałeczek. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Technol. śyw., 9: Lewandowicz G., Mączyński M Chemiczna modyfikacja skrobi. cz. II. Reaktywność skrobi róŝnych gatunków roślin. Chemik, 3: Lewosz J Wybrane zagadnienia z biochemii ziemniaka. W: Biologia ziemniaka. W. Gabriel (red.). PWN. Warszawa. Lista Opisowa Odmian. Rośliny Rolnicze. Cz COBORU, Słupia Wielka. Lista Opisowa Odmian. Rośliny Rolnicze. Cz COBORU, Słupia Wielka. Metodyka badania wartości gospodarczej odmian (WGO) roślin uprawnych. Rośliny Rolnicze. Ziemniak COBORU, Słupia Wielka. Pałasiński M Badania nad lepkością kleików skrobi ziemniaczanej, Acta Agraria et Silvestria, 4: Sikora E Badania nad zaleŝnością między zawartością skrobi a poziomem azotanów w bulwach ziemniaka. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śywn., 7: Songin Wł., Mińczuk G Wpływ odmiany ziemniaków i sposoby czyszczenia surowca na efektywność produkcji suszu pastewnego. Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie, 37: Sroczyński A Zmiany skrobi w okresie wegetacji ziemniaka. Roczniki Nauk Rolniczych, 69-A-4. Sroczyński A., Skalski J Effects of temperature and grain sitze of starch on the dextrin formation. AAP, 1:

ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA. Rocznik Ochrona Środowiska

ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA. Rocznik Ochrona Środowiska ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Rocznik Ochrona Środowiska Tom 12. Rok 2010 409-418 24 Badania nad wielkością ziaren skrobi w różnych odmianach ziemniaka pod kątem możliwości

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW InŜynieria Rolnicza 6/2006 Beata Ślaska-Grzywna Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW Streszczenie W niniejszej

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015 Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015 Pszenica ozima TONACJA (2001) Odmiana jakościowa (grupa A). Zimotrwałość - dość duża. Odporność na septoriozę liści i

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II TEST Z CYTOLOGII GRUPA II Zad. 1 (4p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. a/ podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce, b/ nazwij elementy oznaczone cyframi 2 i 5 oraz określ

Bardziej szczegółowo

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY InŜynieria Rolnicza 3/2006 Andrzej Karbowy, Marek Rynkiewicz Zakład UŜytkowania Maszyn i Urządzeń Rolniczych Akademia Rolnicza w Szczecinie OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM

Bardziej szczegółowo

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r.

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r. ZIEMNIAK Ziemniak jest rośliną, która z powodzeniem może być uprawiana na każdym polu, pod warunkiem, że jest ono wcześniej odpowiednio przygotowane. Najlepiej żeby przedplonami były zboża, rośliny strączkowe,

Bardziej szczegółowo

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 tys. ha. Zainteresowanie produkcją tego zboża systematycznie

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH

POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska KAMIKA Instruments, ul. Strawczyńska 16, 01-473 Warszawa, www.kamika.pl,

Bardziej szczegółowo

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002 Kod kraju pochodzenia 12. Soja Uwagi ogólne Wyniki z doświadczeń PDO dla soi opracowano po dwuletnim okresie w 2011 i 2012 roku. Doświadczenia przeprowadzono w trzech punktach doświadczalnych: SDOO w Przecławiu,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY

DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY 1 1 Uwagi 1. Niniejszy dział nie obejmuje: DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY (a) palonego słodu stanowiącego namiastkę kawy (pozycja 0901 lub 2101); (b) przetworzonej

Bardziej szczegółowo

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do:

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do: Pszenica jara Pszenicy jarej uprawia się w Polsce znacznie mniej niż ozimej z uwagi na nieco mniejszą jej plenność. Jej znaczenie gospodarcze jest jednak duże ze względu na większą, niż w pszenicy ozimej,

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Rola produktów zbożowych w żywieniu człowieka Produkty zbożowe, czyli mąki, pieczywo, kasze, ryż, makarony

Bardziej szczegółowo

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu PSZENICA OZIMA W tabelach 1-2 przedstawiono porównanie plonowania pszenicy ozimej w latach 2009-2011 w województwie i w Głubczycach, a w tabeli 3 w - Głubczycach w ostatnim roku w różnych wariantach agrotechnicznych,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI I ŁUSZCZYN RZODKWI ŚWIRZEPY W ASPEKCIE MODELOWANIA PROCESÓW ROZDZIELCZYCH

ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI I ŁUSZCZYN RZODKWI ŚWIRZEPY W ASPEKCIE MODELOWANIA PROCESÓW ROZDZIELCZYCH Zdzisław Kaliniewicz, Piotr Markowski, Tadeusz Rawa Katedra Maszyn Roboczych i Procesów Separacji Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH Wpływ obróbki termicznej ziemniaków... Arkadiusz Ratajski, Andrzej Wesołowski Katedra InŜynierii Procesów Rolniczych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ

Bardziej szczegółowo

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie Michał Cupiał Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie PROGRAM WSPOMAGAJĄCY NAWOśENIE MINERALNE NAWOZY 2 Streszczenie Przedstawiono program Nawozy 2 wspomagający nawoŝenie

Bardziej szczegółowo

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera w Ustroniu Wydział InŜynierii Dentystycznej BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM Klaudia Radomska Praca dyplomowa napisana

Bardziej szczegółowo

Omiana typu pastewnego. Plenność bardzo dobra. Odporność na mączniaka prawdziwego

Omiana typu pastewnego. Plenność bardzo dobra. Odporność na mączniaka prawdziwego Na tegorocznej Liście Odmian Zalecanych znalazły się 24 odmiany roślin jarych, 32 ozimych oraz 13 odmian ziemniaków jadalnych i 6 odmian ziemniaków skrobiowych. Podstawą do ustalenia Listy była analiza

Bardziej szczegółowo

PSZENICA OZIMA LZO 2010

PSZENICA OZIMA LZO 2010 LISTA ZALECANYCH DO UPRAWY ODMIAN NA OBSZARZE WIELKOPOLSKI PSZENICA OZIMA LZO 2010 LUDWIG Odmiana jakościowa (grupa A). Plenność przeciętna. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Mrozoodporność

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013 Barbara Przychodzeń Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013 W 2012 roku po raz pierwszy został przeprowadzony egzamin gimnazjalny według nowych zasad.

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2008r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 TECHNIKI ANALITYCZNE W BIZNESIE SPRAWDZIAN NR 1 Autor pracy ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 Kraków, 22 Grudnia 2009 2 Spis treści 1 Zadanie 1... 3 1.1 Szereg rozdzielczy wag kobiałek.... 4 1.2 Histogram

Bardziej szczegółowo

POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej

POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej POREJESTROWE DOŚWIADCZALNICTWO ODMIANOWE i rekomendacja odmian do praktyki rolniczej Prof. Dr hab. Edward S. Gacek Konwent Marszałków Szczawnica Zdrój, 19 grudnia 2008 Centralny Ośrodek Badania Odmian

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NAWADNIANIA I NAWOśENIA MINERALNEGO

WPŁYW NAWADNIANIA I NAWOśENIA MINERALNEGO InŜynieria Rolnicza 3/63 Zdzisław Koszański, Ewa Rumasz Rudnicka., S. Karczmarczyk, P. Rychter * Zakład Produkcji Roślinnej i Nawadniania Akademia Rolnicza w Szczecinie *Zakład Biochemii WyŜsza Szkoła

Bardziej szczegółowo

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011 Centralny Ośrodek Badań Roślin Uprawnych Stacja Doświadczalna Oceny Odmian w Pawłowicach LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011 ZBOŻA JARE ZBOŻA OZIME RZEPAK OZIMY ZIEMNIAKI GROCH

Bardziej szczegółowo

Owies. Uwagi ogólne. Wyniki doświadczeń

Owies. Uwagi ogólne. Wyniki doświadczeń Owies Uwagi ogólne W Polsce uprawa owsa ma długoletnią tradycję. W województwie pomorskim powierzchnia uprawy od kilku lat utrzymuje się na podobnym poziomie wynosząc ok. 40 tys. ha (w Polsce ok. 480 tys

Bardziej szczegółowo

Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego)

Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego) Klimat inwestycyjny w Polsce w 2008 roku (Raport z badania ankietowego) Raport wykonany na zlecenie Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A. na podstawie ankiet PAIiIZ S.A. Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wielkość dziennego obrotu w tys. zł. (y) Liczba ekspedientek (x) 6 2 4 5,5 6,6

Wielkość dziennego obrotu w tys. zł. (y) Liczba ekspedientek (x) 6 2 4 5,5 6,6 Zad. 1. Zbadano wydajność odmiany pomidorów na 100 poletkach doświadczalnych. W wyniku przeliczeń otrzymano przeciętną wydajność na w tonach na hektar x=30 i s 2 x =7. Przyjmując, że rozkład plonów pomidora

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Marcin Ryfa, Gr.4, PST. Wartość wypiekowa mąki żytniej

Marcin Ryfa, Gr.4, PST. Wartość wypiekowa mąki żytniej Marcin Ryfa, Gr.4, PST Wartość wypiekowa mąki żytniej Wartość wypiekowa mąki jest to wskaźnik określający odchylenie od ustalonego wzorca. Na pojęcie wartość wypiekowa mąki żytniej składa się: zdolność

Bardziej szczegółowo

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM NA ROK 2012

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM NA ROK 2012 LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM NA ROK 2012 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa Inwestująca w Obszary Wiejskie. Publikacja współfinansowana ze

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

CZAS TRWANIA I MIEJSCE: Jedna jednostka lekcyjna, sala lekcyjna odpowiednio przygotowana i wyposażona.

CZAS TRWANIA I MIEJSCE: Jedna jednostka lekcyjna, sala lekcyjna odpowiednio przygotowana i wyposażona. Autor scenariusza: Justyna Dmuchowska ETAP EDUKACYJNY: Szkoła ponadgimnazjalna technikum PRZEDMIOT : Technologia i towaroznawstwo CZAS TRWANIA I MIEJSCE: Jedna jednostka lekcyjna, sala lekcyjna odpowiednio

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁ ODOWSKA LUBLIN POLONIA VOL. LVII SECTIO E 2002 1 Katedra Szczegółowej Uprawy Roślin, Akademia Rolnicza w Lublinie, ul. Akademicka 15, 20-950 Lublin 1, Poland 2 Instytut

Bardziej szczegółowo

OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 7(95)/2007 OKRESY UŻYTKOWANIA I WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW ENERGETYCZNYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ

JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ JAKOŚĆ SENSORYCZNA WARZYWNYCH PRZETWORÓW EKOLOGICZNYCH Z PAPRYKI I FASOLI SZPARAGOWEJ SENSORY QUALITY OF PROCESSED VEGETABLES FROM ORGANIC PEPPER AND GREEN BEANS Ryszard Kosson, Krystyna Elkner, Anna Szafirowska-Walędzik

Bardziej szczegółowo

Klasa I szkoły ponadgimnazjalnej matematyka

Klasa I szkoły ponadgimnazjalnej matematyka Klasa I szkoły ponadgimnazjalnej matematyka. Informacje ogólne Badanie osiągnięć uczniów I klas odbyło się 7 września 2009 r. Wyniki badań nadesłało 2 szkół. Analizie poddano wyniki 992 uczniów z 4 klas

Bardziej szczegółowo

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska

Indeks glikemiczny a produkty piekarskie. Dr inż. Małgorzata Wronkowska Indeks glikemiczny a produkty piekarskie Dr inż. Małgorzata Wronkowska Według danych Urzędu Statystycznego za rok 2010 przeciętne miesięczne spożycie chleba na osobę w Polsce w ostatnich 10 latach spadło

Bardziej szczegółowo

MECHANIZACJA PRAC ŁADUNKOWYCH A NAKŁADY W TRANSPORCIE ROLNICZYM CZ. II - ANALIZA STATYSTYCZNA

MECHANIZACJA PRAC ŁADUNKOWYCH A NAKŁADY W TRANSPORCIE ROLNICZYM CZ. II - ANALIZA STATYSTYCZNA InŜynieria Rolnicza 6/2005 Stanisław Kokoszka, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie MECHANIZACJA PRAC ŁADUNKOWYCH A NAKŁADY W TRANSPORCIE ROLNICZYM CZ. II

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wstępne - uprawa roli i roślin

Wiadomości wstępne - uprawa roli i roślin Wiadomości wstępne - uprawa roli i roślin Dr hab. Bogdan Kulig, prof. UR Tabela obrazująca niesynchroniczny rozwój cywilizacji i rozprzestrzenianie się rolnictwa w Starym Świecie (Zohary i Hopf 2000) Wzrost

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008

PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008 PRÓBNY SPRAWDZIAN 2008 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 7 W CZELADZI ANALIZA WYNIKÓW SPIS TREŚCI I. Informacje o wynikach próbnego sprawdzianu w Szkole Podstawowej nr 7 w Czeladzi 1. Informacje wstępne... 3 2. Standardowy

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2

STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2 STATYSTYKA I DOŚWIADCZALNICTWO Wykład 1 i 2 Dariusz Gozdowski Katedra Doświadczalnictwa i Bioinformatyki Wydział Rolnictwa i Biologii SGGW Słowo statystyka pochodzi od łacińskiego słowa status, które oznacza

Bardziej szczegółowo

wg Listy Opisowej Odmian - COBORU

wg Listy Opisowej Odmian - COBORU wg Listy Opisowej Odmian - COBORU RZEPAK JARY FENJA - Odmiana populacyjna. Zawartość tłuszczu w nasionach duża, glukozynolanów średnia. Zawartość białka ogólnego w suchej masie beztłuszczowej nieco mniejsza

Bardziej szczegółowo

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin

Mieszadła z łamanymi łopatkami. Wpływ liczby łopatek na wytwarzanie zawiesin TOMÁŠ JIROUT FRANTIŠEK RIEGER Wydział Mechaniczny. Czeski Uniwersytet Techniczny. Praha EDWARD RZYSKI Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska. Politechnika Łódzka. Łódź Mieszadła z łamanymi

Bardziej szczegółowo

O F E R T A A S O R T Y M E N T O W A

O F E R T A A S O R T Y M E N T O W A O F E R T A A S O R T Y M E N T O W A KASZE Kasza gryczana nieprażona : 300 g, 5 kg Kasza gryczana prażona : 500 g, 1 kg, 5 kg Kasza jaglana : 400 g, 1 kg, 5 kg Kasza jęczmienna koszalińska średniorozdrobniona:

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 01 r.) RYNEK ZBÓŻ NR /05 2 czerwca 05 r.

Bardziej szczegółowo

E-LEARNING JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE DYDAKTYKĘ STUDIÓW STACJONARNYCH. E-learning as a tool to aid stationary studies teaching. 1.

E-LEARNING JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE DYDAKTYKĘ STUDIÓW STACJONARNYCH. E-learning as a tool to aid stationary studies teaching. 1. ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Seria: Organizacja i Zarządzanie z. XX XXXX Nr kol. XXXX Jarosław KARCEWICZ Politechnika Śląska,Wydział Organizacji i Zarządzania Katedra Informatyki i Ekonometrii

Bardziej szczegółowo

OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE

OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE OKRĘGOWA KOMISJA EGZAMINACYJNA W ŁODZI INFORMACJE O WYNIKACH UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH ARKUSZE NIESTANDARDOWE SPRAWDZIAN W ROKU 2009 SPIS TREŚCI 1. DANE STATYSTYCZNE UCZNIÓW ROZWIĄZUJĄCYCH DOSTOSOWANE ARKUSZE

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU

OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU Inżynieria Rolnicza 2(90)/2007 OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU Joanna Rut, Katarzyna Szwedziak, Marek Tukiendorf Zakład Techniki Rolniczej i

Bardziej szczegółowo

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ Uprawa grochu siewnego w Polsce ma długą tradycję. Gatunek ten odgrywa główną rolę w grupie roślin strączkowych, jako roślina jadalna i pastewna. Dużą wartość odżywczą białka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych symboli i akronimów... 11

Spis treści. Wykaz ważniejszych symboli i akronimów... 11 Spis treści Wykaz ważniejszych symboli i akronimów... 11 WPROWADZENIE... 15 1. PROBLEMY WYSTĘPUJĄCE W PROCESACH SZLIFOWANIA OTWORÓW ŚCIERNICAMI Z MIKROKRYSTALICZNYM KORUNDEM SPIEKANYM I SPOIWEM CERAMICZNYM...

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 8/2007 22 luty 2007

Bardziej szczegółowo

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści

Nasiennictwo. Tom I. Spis treści Nasiennictwo. Tom I Spis treści PRZEDMOWA 1. ŚWIATOWY PRZEMYSŁ NASIENNY 1.1. ZNACZENIE MATERIAŁU SIEWNEGO 1.2. PRZEMYSŁ NASIENNY 1.3. ŹRÓDŁA WSPIERANIA ROZWOJU PRZEMYSŁU NASIENNEGO 1.4. MIĘDZYNARODOWY

Bardziej szczegółowo

WPŁYW DODATKU GRYKI NA WŁASNOŚCI EKSTRUDATU KUKURYDZIANEGO

WPŁYW DODATKU GRYKI NA WŁASNOŚCI EKSTRUDATU KUKURYDZIANEGO InŜynieria Rolnicza 7/2006 Adam Ekielski, Zbigniew Majewski, Tomasz śelaziński Katedra Organizacji i InŜynierii Produkcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie WPŁYW DODATKU GRYKI NA WŁASNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Nasiennictwo i odmianoznawstwo

Nasiennictwo i odmianoznawstwo Ziemniak Polski 2013 nr 3 15 Nasiennictwo i odmianoznawstwo PLONOWANIE ODMIAN ZIEMNIAKA W DOŚWIADCZENIACH PDOiR W 2011 I 2012 ROKU dr inż. Tomasz Lenartowicz Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych

Bardziej szczegółowo

STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU WATER INFRASTRUCTURE IN THE CHOSEN CITIES IN THE SAN VALLEY

STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU WATER INFRASTRUCTURE IN THE CHOSEN CITIES IN THE SAN VALLEY Katarzyna Pietrucha-Urbanik Politechnika Rzeszowska im. I. Łukasiewicza STAN INFRASTRUKTURY WODOCIĄGOWEJ W WYBRANYCH MIASTACH DOLINY SANU Abstrakt W pracy dokonano charakterystyki wyposaŝenia wybranych

Bardziej szczegółowo

OCENA KOSZTÓW I ENERGOCHŁONNOŚCI ZBIORU BURAKÓW CUKROWYCH NA PODKARPACIU

OCENA KOSZTÓW I ENERGOCHŁONNOŚCI ZBIORU BURAKÓW CUKROWYCH NA PODKARPACIU InŜynieria Rolnicza 2/06 Józef Gorzelany, Czesław Puchalski Zakład Mechanizacji Rolnictwa Uniwersytet Rzeszowski OCENA KOSZTÓW I ENERGOCHŁONNOŚCI ZBIORU BURAKÓW CUKROWYCH NA PODKARPACIU Wstęp Streszczenie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW WARUNKÓW KONWEKCYJNEGO I SUBLIMACYJNEGO SUSZENIA KORZENI MARCHWI NA JAKOŚĆ SUSZU. Streszczenie

WPŁYW WARUNKÓW KONWEKCYJNEGO I SUBLIMACYJNEGO SUSZENIA KORZENI MARCHWI NA JAKOŚĆ SUSZU. Streszczenie Jolanta Gawałek Instytut Technologii śywności Pochodzenia Roślinnego Akademia Rolnicza w Poznaniu WPŁYW WARUNKÓW KONWEKCYJNEGO I SUBLIMACYJNEGO SUSZENIA KORZENI MARCHWI NA JAKOŚĆ SUSZU Streszczenie W pracy

Bardziej szczegółowo

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej

Zbożowe śniadanie zimowe. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Zbożowe śniadanie zimowe dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Centrum Komunikacji Społecznej Asortyment produktów zbożowych Produkty zbożowe stanowią podstawę wyżywienia ludności na całym świecie, znajdują się

Bardziej szczegółowo

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007 Badanie wpływu przedsiewnej stymulacji nasion światłem laserowym przy użyciu spektroskopii w świetle widzialnym i w podczerwieni oraz różnicowej kolorymetrii skaningowej Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r.

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r. MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II Gdańsk, sierpień 2010 r. Raport opracowano w Zespole Badań i Analiz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Gdańsku 2 Spis

Bardziej szczegółowo

Automatyczna analiza wielkości i kształtu ziaren 3D z zastosowaniem analizatorów optyczno elektronicznych

Automatyczna analiza wielkości i kształtu ziaren 3D z zastosowaniem analizatorów optyczno elektronicznych Automatyczna analiza wielkości i kształtu ziaren 3D z zastosowaniem analizatorów optyczno elektronicznych Stanisław Kamiński Dorota Kamińska KAMIKA Instruments, Poland Jerzy Trzciński University of Warsaw,

Bardziej szczegółowo

FACES IV David H. Olson, Ph.D.

FACES IV David H. Olson, Ph.D. FACES IV ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV David H. Olson, Ph.D. 2010 Life Innovations P.O. Box 190 Minneapolis, MN 55440 www.facesiv.com ANALIZA DANYCH Z UśYCIEM WYNIKÓW FACES IV Główne hipotezy

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 20 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 18/2005 5 maja 2005

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie Odpady z gospodarstw domowych w %

Wyszczególnienie Odpady z gospodarstw domowych w % Ustalenie wartości opałowej odpadów kierowanych do planowanego ITPOK W 2009 roku zostały przeprowadzone badania składu morfologicznego oraz właściwości technologicznych odpadów komunalnych z gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin. Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 3: Analiza struktury zbiorowości statystycznej dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Zadania analityczne (1) Analiza przewiduje badanie podobieństw

Bardziej szczegółowo

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania.

Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. WYśSZA SZKOŁA INśYNIERII DENTYSTYCZNEJ im. prof. Meissnera w Ustroniu Własności mechaniczne i strukturalne wybranych gipsów w mechanizmie wiązania. Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Barbara

Bardziej szczegółowo

TEMAT: Kuchnia to nie apteka

TEMAT: Kuchnia to nie apteka TEMAT: Kuchnia to nie apteka STRESZCZENIE Przepisy na ten sam wypiek mogą znacznie się od siebie różnić składem procentowym składników, a mimo to ciasta po upieczeniu będą miały podobny wygląd i smak.

Bardziej szczegółowo

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r.

RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA. Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT BADANIA MORFOLOGII ODPADÓW KOMUNALNYCH POCHODZĄCYCH Z TERENU MIASTA GDAŃSKA Warszawa, styczeń 2014 r. RAPORT DLA ZADANIA: Badania morfologii odpadów komunalnych pochodzących z terenu miasta Gdańska

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2.Na III roku bankowości złożonym z 20 studentów i 10 studentek przeprowadzono test pisemny ze statystyki. Oto wyniki w obu podgrupach.

Zadanie 2.Na III roku bankowości złożonym z 20 studentów i 10 studentek przeprowadzono test pisemny ze statystyki. Oto wyniki w obu podgrupach. Zadanie 1.Wiadomo, że dominanta wagi tuczników jest umiejscowiona w przedziale [120 kg, 130 kg] i wynosi 122,5 kg. Znane są również liczebności przedziałów poprzedzającego i następnego po przedziale dominującym:

Bardziej szczegółowo

COMPARATIVE STUDY OF PRICES IN THE POLISH AND GERMAN ORGANIC FRUIT AND VEGETABLE MARKET

COMPARATIVE STUDY OF PRICES IN THE POLISH AND GERMAN ORGANIC FRUIT AND VEGETABLE MARKET Władysława ŁUCZKA-BAKUŁA Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu Katedra Ekonomii COMPARATIVE STUDY OF PRICES IN THE POLISH AND GERMAN ORGANIC FRUIT AND VEGETABLE MARKET Summary The paper presents

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów

OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów OTWARTE FUNDUSZE EMERYTALNE W POLSCE Struktura funduszy emerytalnych pod względem liczby członków oraz wielkości aktywów Tomasz Gruszczyk Informatyka i Ekonometria I rok, nr indeksu: 156012 Sopot, styczeń

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3 funkcje agregujące

Ćwiczenie 3 funkcje agregujące Ćwiczenie 3 funkcje agregujące Funkcje agregujące, klauzule GROUP BY, HAVING Ćwiczenie 3 funkcje agregujące Celem ćwiczenia jest zaprezentowanie zagadnień dotyczących stosowania w zapytaniach języka SQL

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych

Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Pracownia Molekularne Ciało Stałe Ćw.6. Badanie własności soczewek elektronowych Brygida Mielewska, Tomasz Neumann Zagadnienia do przygotowania: 1. Budowa mikroskopu elektronowego 2. Wytwarzanie wiązki

Bardziej szczegółowo

Katalog produktów. PPH Kameleon Sylwia Wrotniak Kopy 6 98-332 Rząśnia Tel. 785-116-011 E-mail: kameleonpokarmy@wp.pl www.kameleonpokarmy.

Katalog produktów. PPH Kameleon Sylwia Wrotniak Kopy 6 98-332 Rząśnia Tel. 785-116-011 E-mail: kameleonpokarmy@wp.pl www.kameleonpokarmy. Katalog produktów PPH Kameleon Sylwia Wrotniak Kopy 6 98-332 Rząśnia Tel. 785-116-011 E-mail: kameleonpokarmy@wp.pl www.kameleonpokarmy.pl Chomik speciality 850g Skład pokarmu: proso, chleb świętojański,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU

WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU Inżynieria Rolnicza 9(134)/2011 WPŁYW TEMPERATURY NA CECHY DIELEKTRYCZNE MIODU Deta Łuczycka, Antoni Szewczyk, Krzysztof Pruski Instytut Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Ostateczne wyniki egzaminu maturalnego w poszczególnych typach szkół z uwzględnieniem egzaminu ustnego i pisemnego

Ostateczne wyniki egzaminu maturalnego w poszczególnych typach szkół z uwzględnieniem egzaminu ustnego i pisemnego Ostateczne wyniki egzaminu maturalnego w poszczególnych typach szkół z uwzględnieniem egzaminu ustnego i pisemnego 1) Ostateczne wyniki egzaminu maturalnego w Zespole Szkół im. 14 Pułku Powstańców Śl.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA)

ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) StatSoft Polska, tel. 1 484300, 601 414151, info@statsoft.pl, www.statsoft.pl ANALIZA SYSTEMU POMIAROWEGO (MSA) dr inż. Tomasz Greber, Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PRZEPROWADZKI RAPORT JAK I DOKĄD PRZEPROWADZAJĄ SIĘ POLACY

PRZEPROWADZKI RAPORT JAK I DOKĄD PRZEPROWADZAJĄ SIĘ POLACY PRZEPROWADZKI RAPORT JAK I DOKĄD PRZEPROWADZAJĄ SIĘ POLACY LIPIEC 2014 JAK I DOKĄD PRZEPROWADZAJĄ SIĘ POLACY? Z analizy 3190 zleceń uŝytkowników serwisu Clicktrans.pl dotyczących przeprowadzek w okresie

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3,

Osiągnięcia uczeń powinien umieć) Poziom podstawowy Znać materiał nauczania dla klasy 3, NAUCZYCIELSKI PUN DYDAKTYCZNY Marlena Żywicka - Czaja PRZEDMIOT: PRODUKCJA ROŚLINNA KL.IIITR. nr pr. 321(05)/T-4,SP/MENiS 2005.02.03 M D lp Zakres treści Temat 1 1.Zapoznanie z PSO, omówienie standardów

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Statystyczne metody analizy danych

Statystyczne metody analizy danych Statystyczne metody analizy danych Statystyka opisowa Wykład I-III Agnieszka Nowak - Brzezińska Definicje Statystyka (ang.statistics) - to nauka zajmująca się zbieraniem, prezentowaniem i analizowaniem

Bardziej szczegółowo

OCENA WIELKOŚCI JEDNORAZOWO PRZEWOŻONYCH ŁADUNKÓW W ZALEŻNOŚCI OD RODZAJU TRANSPORTU I WIELKOŚCI GOSPODARSTWA ROLNICZEGO

OCENA WIELKOŚCI JEDNORAZOWO PRZEWOŻONYCH ŁADUNKÓW W ZALEŻNOŚCI OD RODZAJU TRANSPORTU I WIELKOŚCI GOSPODARSTWA ROLNICZEGO Inżynieria Rolnicza 6(94)/2007 OCENA WIELKOŚCI JEDNORAZOWO PRZEWOŻONYCH ŁADUNKÓW W ZALEŻNOŚCI OD RODZAJU TRANSPORTU I WIELKOŚCI GOSPODARSTWA ROLNICZEGO Stanisław Kokoszka Katedra Inżynierii Rolniczej i

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY

WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Inżynieria Rolnicza 7(105)/2008 WYKORZYSTANIE KOMPUTERÓW W WYBRANYCH GOSPODARSTWACH RODZINNYCH LUBELSZCZYZNY Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r.

ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ. (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 20 r.) RYNEK ZBÓŻ NR 6/20 14 luty 20 r.

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 5/2012 do CZĘŚCI IX MATERIAŁY I SPAWANIE 2008 GDAŃSK Zmiany Nr 5/2012 do Części IX Materiały i spawanie 2008, Przepisów klasyfikacji i budowy statków

Bardziej szczegółowo

Miniskrypt do ćw. nr 4

Miniskrypt do ćw. nr 4 granicach ekonomicznych) a punktami P - I (obszar inwersji) występuje przyspieszenie wzrostu spadku ciśnienia na wypełnieniu. Faza gazowa wnika w fazę ciekłą, jej spływ jest przyhamowany. Między punktami

Bardziej szczegółowo