WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN"

Transkrypt

1 S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e WYKORZYSTANIE METODY MIKROSKOPOWEJ DO BADANIA WIELKOŚCI ZIAREN SKROBI U RÓśNYCH GATUNKÓW ROŚLIN USING THE MICROSCOPIC METHOD TO THE INVESTIGATION THE SIZE OF THE STARCH GRAINS FOR VARIOUS PLANT SPECIES Edward Ratuszniak, Aldona Kubas Akademia Pomorska Zakład Botaniki i Genetyki Instytut Biologii i Ochrony Środowiska ul. Arciszewskiego 22b, Słupsk ABSTRACT The aim of the present paper was to evaluate the possibility of using an optical microscope for analyzing the size of starch grains of different plant species and researching the variability of this trait. The research material consisted of starch from a variety of plants. Slides for the microscope were made of fresh plant juice or starch solution. The slides were ingrained using the Lugola liquid. The images from the microscope were transferred to a computer and the diameter of the grains was measured, using the Lucia computer image analysis software. Potato was the plant with the biggest average starch grain size. Among its various cultivars the Andromeda (40,08 µm) and Hinga (38,32 µm) had the biggest grain diameters. The cultivar Bila had the smallest average diameter (32,12 µm). Among the other plant species corn, banana and buckwheat had the biggest grains. By far, the smallest starch grain diameter was to be found among: rice starch (3,75 µm), oat starch (6,18 µm), and apple starch (6,08 µm). Wheat and buckwheat starch grains were somewhat bigger (14,07 µm and 18,32 µm respectively). In order to evaluate the characteristic of the trait for grain size and its genetic conditioning, the distributions of this trait among the five investigated potato cultivars were analyzed. All five were markedly different from the normal distribution and showed a positive slant. The lack of normal distribution may indicate the qualitative nature of this trait. Słowa kluczowe: skrobia, wielkość ziaren, metoda mikroskopowa Key words: starch, grain size, microscopic method 93

2 WSTĘP Skrobia to podstawowy materiał zapasowy roślin. Jest polisacharydem magazynowanym w komórkach roślinnych w postaci charakterystycznych ziaren (gałeczek skrobiowych). Skrobia powstaje w chloroplastach i wyspecjalizowanych leukoplastach, zwanych amyloplastami, jako skrobia asymilacyjna, która po ponownej zamianie na cukier rozpuszczalny jest transportowana do organów zapasowych rośliny, gdzie w leukoplastach następuje biosynteza skrobi zapasowej. Najwięcej tego wielocukru gromadzi miękisz spichrzowy organów magazynujących (np. bulwy ziemniaka), miękisz drzew, bielmo nasion i liścienie. Zawartość procentowa skrobi zapasowej moŝe być bardzo duŝa, przykładowo w ziarniakach zbóŝ dochodzi do 70% świeŝej masy (Jasnowska i in. 1995). Ziarno ryŝu zawiera ok. 75% skrobi, gryki %, a pszenicy 64-70%. W bulwach ziemniaka jej zawartość waha się, w zaleŝności od odmiany, od ok. 10% w odmianach jadalnych do dwudziestu kilku procent w odmianach skrobiowych (Gorczyński 1986). ZaleŜnie od gatunku rośliny skrobie róŝnią się między sobą wielkością, kształtem i budową gałeczek skrobiowych. Ich wielkość waha się od 0,5 do 170 µm, a kształt i budowa są bardzo róŝnorodne i charakterystyczne dla danego gatunku (Golachowski 1998). Średnia wielkość ziaren skrobiowych waha się od 1 µm w przypadku skrobi pasternaku i lebiody do 100 µm u paciorecznika (Jane i in za: Juszczak 2001). Kształt gałeczek skrobiowych w roślinach moŝe być: sferyczny, owalny, podłuŝny, nerkowaty, dyskowaty i wielościenny. Ziarna skrobi występują przewaŝnie pojedynczo, a w przypadku skrobi ryŝowej lub owsianej tworzą większe agregaty (Gorczyński 1986, Juszczak 2001). Wielkość gałeczek skrobiowych ma duŝe znaczenie w gospodarczym wykorzystaniu, poniewaŝ decyduje o fizyczno-chemicznych właściwościach danej skrobi, a więc i jej przydatności technologicznej (Lewosz 1985, Lewandowicz i Mączyński 1990). Skrobia w postaci naturalnej, jak i zmodyfikowanej, znajduje zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu, np. w: krochmalniczym, spoŝywczym, cukierniczym, piekarniczym, papierniczym, farmaceutycznym, chemicznym, kosmetycznym i w gorzelnictwie (Golachowski 1998, Juszczak 2001). Roślinami surowcowymi są głównie ziemniaki, kukurydza, ryŝ, pszenica, owies, jęczmień. W Polsce na skalę przemysłową produkuje się krochmal ziemniaczany i pszenny (Golachowski 1998), a na świecie takŝe krochmal kukurydziany (Lewandowicz i Mączyński 1990). W krochmalnictwie wykorzystuje się głównie skrobię o duŝych ziarnach, które w procesie technologicznym oczyszczane są najszybciej i najłatwiej (Sroczyński 1954, Leszczyński 1977, Lewosz 1985). Wielkość gałeczek wpływa teŝ na jakość otrzymywanego krochmalu, gdyŝ krochmal z przewagą gałeczek duŝych jest bielszy, ma połysk i większą lepkość. TakŜe w gorzelnictwie preferowane są duŝe ziarna skrobiowe o wyrównanej wielkości, bo sprzyja to łatwiejszemu scukrzaniu się skrobi w procesie produkcji spirytusu. Wielkość gałeczek ma związek z róŝną reaktywnością skrobi grubo- i drobnoziarnistej. Ziarna duŝe łatwiej ulegają scukrzaniu, dekstrynizacji, kleikowaniu, zapewniając wyŝszą wydajność w produkcji alkoholi i syropów (Sroczyński i Skalski 1975, Jarociński i Jarosz 1980, Lewosz 1985, Leszczyński i Golachowski 1995). 94

3 Ziarna małe są często gubione w procesie produkcji krochmalu (Sroczyński 1954, Leszczyński 1977, Lewosz 1985). Dawniej uniemoŝliwiało to w ogóle uŝycie skrobi drobnoziarnistej do jego produkcji. Mimo iŝ powstały nowe technologie, część najmniejszych gałeczek jest dalej tracona z wodami sokowymi lub trafia do szlamów (Leszczyński 1977). Ziarna małe mają jednak wyŝszą zawartość fosforu i dają kleiki o wyŝszej jakości. Cechy te są istotne przy produkcji klejów, wypełniaczy i emulgatorów (Lewosz 1985) oraz w przemyśle spoŝywczym przy produkcji kisieli i mączki budyniowej, do której uŝywa się skrobi ziemniaczanej w połączeniu z kukurydzianą (Golachowski 1998). PodwyŜszenie lepkości wyprodukowanego krochmalu jest waŝne dla przemysłu tekstylnego, papierniczego i chemicznego, gdzie wymaga się wysokiej lepkości kleików (Pałasiński 1964, Leszczyński 1977). Badania nad wielkością ziaren skrobi mają więc znaczenie utylitarne, przy czym stosuje się do tego odmienne metody. Celem niniejszej pracy jest ocena moŝliwości wykorzystania mikroskopu optycznego do analizy wielkości ziaren skrobi róŝnego pochodzenia oraz badań nad zmiennością tej cechy. PRZEGLĄD METOD BADAŃ SKROBI W badaniach skrobi waŝna jest ocena jej zawartości i wielkości. Stosowane są do tego róŝne metody. Zestawienie dotychczas stosowanych metod przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1 Metody badania zawartości skrobi i jej wielkości stosowane przez róŝnych autorów Table 1 Investigation methods for the starch content and the starch grains size applied by different authors Metoda Źródło Ocena CięŜaru właściwego (waga hydrostatyczna) Sedymentacyjna (waga sedymentacyjna) Polarymetryczna (polarymetr) Laserowej analizy cząstek Mikroskopowa (mikroskop elektronowy) Songin i Mińczuk 1971 Metodyka badania Instrukcja dla producentów skrobi 2004 Pałasiński 1964 Leszczyński i Golachowski 1995 Samotus i Pałasiński 1958 za: Berski i in. 1999, 2000 Fortuna i Juszczak 2000b wg metodyki Mereditha 1984 zawartość skrobi (%) frakcja wielkości ziaren skrobi Rutkowska 1981 za: Sikora 1995 zawartość skrobi (%) Fortuna i Juszczak 2000a Fortuna i Juszczak 2000b Fannon i in. 1992, 1993 oraz Huber i Be Miller 1997 za: Juszczak 2001 średnia waŝona średnica ziaren struktura powierzchniowa ziaren 95

4 Metoda cięŝaru właściwego. SłuŜy do oznaczania zawartości procentowej skrobi, głównie w bulwach ziemniaka, za pomocą wagi Reimanna-Parowa. Jest to waga hydrostatyczna, a określenie skrobiowości odbywa się na podstawie cięŝaru bulw pod wodą w odniesieniu do wagi suchej próby. Wykorzystuje się zaleŝność między skrobiowością ziemniaków a ich gęstością. Metoda ta pozwala oznaczyć zawartość skrobi w odmianach i rodach hodowlanych ziemniaka. Jest podstawą wydzielenia odmian skrobiowych, a takŝe oceny skrobiowości partii ziemniaków skupowanych dla przemysłu. Metoda sedymentacyjna. Pozwala na rozdzielenie skrobi na frakcje wielkości ziaren skrobi oraz wyznaczenia procentowego udziału frakcji ziaren skrobi o poszczególnych rozmiarach (Jadamiec 2005). Metoda ta jest oparta na procesie sedymentacji. W badaniach wielu autorów stosowano najczęściej wagę sedymentacyjną Sartorius. Berski i in. (1999) na podstawie uzyskanych wyników wyliczali wagowy procent udziału ziaren: duŝych (o średnicy powyŝej 30,6 µm), średnich (o średnicy od 21,6 do 30,6 µm) i małych (o średnicy mniejszej niŝ 21,6 µm). Inni autorzy (Pałasiński 1964, Leszczyński i Golachowski 1995) na podstawie wyliczonych czasów opadania gałeczek określonych rozmiarów równieŝ rozdzielali skrobię na trzy frakcje: ziaren duŝych (większych od 40 µm), średnich (od µm) oraz małych (mniejszych od 25 µm). Metoda polarymetryczna. Metodę tę zastosowano do oceny skrobiowości odmian jadalnych ziemniaka w badaniach nad zaleŝnością między zawartością skrobi a poziomem azotanów (Sikora 1995). W suszu uzyskanym z części miazgi ziemniaczanej oznaczono zawartość skrobi z chlorkiem wapnia (Rutkowska 1981 za: Sikora 1995). Badane próby bulw charakteryzowały się dość zróŝnicowaną zawartością skrobi. Odmiany zawierające od 12-16,7% skrobi określono jako niskoskrobiowe, zawierające od 14-18,5% jako średnio skrobiowe, a do wysokoskrobiowych zaliczono odmiany zawierające od 19,8 do 22,1% skrobi. Metoda laserowej analizy cząstek. Ziarnistość skrobi w badaniach Fortuny i Juszczak (2000a) oznaczano w laserowym analizatorze wielkości cząstek Analysette 22 (Fritsch, Niemcy). Wyniki podano jako średnią waŝoną średnicę ziaren. Największą średnicą ziaren wśród badanych gałeczek skrobiowych róŝnych gatunków roślin (ryŝ, owies, kukurydza, pszenŝyto, ziemniaki) odznaczała się skrobia ziemniaczana. Badania mikroskopowe (mikroskop elektronowy). Badania morfologii ziaren skrobi dotyczące ich struktury powierzchniowej, obecności porów, kanałów i innych tworów na ich powierzchni przeprowadzane były za pomocą wysoko wyspecjalizowanej mikroskopii elektronowej. Przykładowo badania porowatości ziaren skrobi, w powiązaniu z ich podatnością na działanie amylazy bakteryjnej, przeprowadzone były przez Fortunę i Juszczak (2000b) za pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego Jeol JSM UŜywając mikroskopu skaningowego i transmisyjnego zaobserwowano zewnętrzne pory na powierzchni ziaren skrobi kukurydzianej, sorgo i prosa oraz pory 96

5 ułoŝone wzdłuŝ równoleŝnikowej bruzdki duŝych ziaren skrobi pszennej i jęczmiennej (Fannon i in za: Juszczak 2001). Wielkość i kształt ziaren skrobi róŝnych gatunków roślin moŝna takŝe badać przy uŝyciu mikroskopu świetlnego. W badaniach własnych wykorzystano stosowane obecnie komputerowe programy analizy obrazów mikroskopowych. Gałeczki skrobiowe, wybarwione płynem Lugola, są doskonale widoczne juŝ przy powiększeniu 100 lub, w przypadku mniejszych ziaren, przy powiększeniu 400 lub 600. MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ Materiałem badawczym była skrobia róŝnych gatunków roślin, pochodzących ze świeŝych owoców i warzyw (banan, jabłko, marchew, ziemniak) oraz z niektórych przetworów roślinnych (kasze, mąki, płatki, ryŝ). W przypadku ziemniaka badano pięć róŝnych odmian: Lord, Miłek, Bila, Andromeda, Hinga (tab. 2). Gatunki roślin i odmiany wykorzystywane w badaniach Species of plants and cultivars used in the research Tabela 2 Table 2 Gatunek/Odmiana Pochodzenie materiału Zawartość skrobi wg literatury % Źródło Banan (owoce) obrót handlowy 7 Internet Gryka (kasza) praŝona, Stoisław Gorczyński 1986 Jabłoń (owoce) obrót handlowy 15 Internet Kukurydza (kasza) naturalna, Vivi, Warszawa 60 Jasnowska i in Marchew (korzeń) obrót handlowy 5-10 (węglowodany ogółem) Internet Owies (płatki) górskie, Stoisław Jasnowska i in Pszenica (mąka) luksusowa, typ 550, Gloria, Kutno Gorczyński 1986 RyŜ (suszony) suszony, biały, Sonko 75 Gorczyński 1986 Ziemniak (mąka) Superior, Kupiec, Krzymów - - Ziemniak (bulwa) odmiany: Lord Miłek Bila Andromeda Hinga SDOO* KarŜniczka hodowla w ramach PDO** bardzo wczesne bardzo wczesne wczesne średniowczesne późne ** SDOO Stacja Doświadczalnej Oceny Odmian ** PDO Porejestrowe Doświadczalnictwo Odmianowe 11,9 14,0 13,1 12,1 22,1 Lista Opisowa Odmian 2005,

6 Pomiarów wielkości ziaren skrobi dokonywano za pomocą mikroskopu świetlnego NICON EKLIPSE E 400, wykorzystując komputerowy system analizy obrazów mikroskopowych LUCIA. Preparaty mikroskopowe wykonywano z soku świe- Ŝego miąŝszu lub z roztworu skrobi, wybarwiając je płynem Lugola. Ziarna skrobi ziemniaczanej obserwowano przy powiększeniu 100, natomiast wszystkich innych gatunków przy powiększeniu 400, z wyjątkiem ryŝu, którego ziarna z powodu małej ich wielkości obserwowano przy powiększeniu 600. Obrazy przenoszono do komputera i wykorzystując program LUCIA mierzono większą średnicę gałeczek skrobi dla co najmniej 50 kolejnych ziaren w polu widzenia. Dla kaŝdego preparatu wykonano losowo po trzy róŝne zdjęcia obrazu mikroskopowego wybarwionych ziaren. Wyliczano średnią i zakres wielkości ziaren dla kaŝdego gatunku. Dokładniejszą analizę przeprowadzono dla skrobi ziemniaka, u którego przebadano pięć róŝnych odmian. Dla kaŝdej odmiany badano po 4 średnie bulwy, kaŝdą bulwę traktując jako oddzielne powtórzenie. Dla kaŝdej z bulw wykonano oddzielnie jeden preparat mikroskopowy. Mierzono średnicę dla 50 do 60 kolejnych ziaren z preparatu dla kaŝdej bulwy. Następnie wyliczano średnią, odchylenie standardowe (SD) i współczynnik zmienności (CV) dla kaŝdej odmiany. WYNIKI 1. Porównanie wielkości ziaren skrobi róŝnych gatunków. Wyniki pomiarów i uzyskanych parametrów dla wielkości gałeczek skrobi róŝnego pochodzenia zestawiono w tabeli 3. Największą średnią wielkością ziaren skrobi charakteryzował się ziemniak. Wśród jego odmian największe gałeczki skrobi miały odmiany Andromeda (40,08 µm) oraz Hinga (38,32 µm). NajniŜszą średnią wielkość ziaren (32,12 µm) odnotowano u odmiany Bila. Z pozostałych gatunków największe ziarna skrobi zaobserwowano u kukurydzy, banana i gryki. Badane ziarna skrobi w mące ziemniaczanej były mniejsze od średniej wielkości gałeczek u kaŝdej z odmian ziemniaka. Zdecydowanie najmniejszą średnią wielkością gałeczek charakteryzowały się: skrobia ryŝowa (3,75 µm), owsiana (6,18 µm) oraz skrobia pochodząca z jabłek (6,08 µm). Nieco większe okazały się ziarna skrobi pszennej (14,07 µm) oraz gryczanej (18,32 µm). Skrobia bananowa była zbliŝona do ziemniaczanej tylko wielkością ziaren, natomiast róŝniła się kształtem. Podczas gdy w bulwach ziemniaka ziarna skrobi były okrągłe lub owalne (ryc. 1), to w przypadku skrobi w bananie ziarna przypominały bardzo wydłuŝone, grube prostokąty lub wielokąty (ryc. 2). U kukurydzy zauwaŝono małą liczbę duŝych, kulistych gałeczek, a w korzeniu marchwi małą liczbę pojedynczych duŝych ziaren skrobi oraz więcej drobnych. ZróŜnicowanie wielkości ziaren skrobi u poszczególnych gatunków dobrze charakteryzują współczynniki zmienności (CV%). NajwyŜsze wartości współczynników zmienności stwierdzono dla jabłoni i gryki (powyŝej 55%). U pozostałych gatunków roślin współczynniki zmienności były takŝe wysokie najniŝsze przekraczały 27%. 98

7 99

8 Ryc. 1. Ziarna skrobi ziemniaka odmiana Andromeda (powiększenie 10 ) Fig. 1. The starch grains of the potato cultivar Andromeda (the increase 10 ) Ryc. 2. Ziarna skrobi owocu banana (powiększenie 40 ) Fig. 2. The starch grains of the banana fruit (the increase 40 ) 100

9 2. Analiza rozkładów wielkości ziaren skrobi ziemniaka. Aby ocenić charakter cechy wielkości ziaren skrobi i jej genetycznego uwarunkowania, a takŝe róŝnic pomiędzy odmianami, analizowano rozkłady tej cechy u badanych odmian ziemniaka (ryciny 3-8). Ryc. 3. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Lord Fig. 3. Distribution of the starch grains size of the cultivar Lord liczba ziaren = 232 liczba ziaren = 229 Ryc. 4. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Miłek Fig. 4. Distribution of the starch grains size of the cultivar Miłek 101

10 Ryc. 5. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Bila Fig. 5. Distribution of the starch grains size of the cultivar Bila liczba ziaren = 231 liczba ziaren = 236 Ryc. 6. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Andromeda Fig. 6. Distribution of the starch grains size of the cultivar Andromeda 102

11 liczba ziaren = 227 Ryc. 7. Rozkład wielkości ziaren skrobi u odmiany Hinga Fig. 7. Distribution of the starch grains size of the cultivar Hinga Ryc. 8. Rozkład wielkości ziaren skrobi u badanych odmian ziemniaka Fig. 8. Distribution of the starch grains size at investigated potato cultivars 103

12 Wszystkie rozkłady wyraźnie róŝnią się od rozkładu normalnego i wykazują skośność dodatnią. Brak rozkładu normalnego świadczyć moŝe o jakościowym charakterze tej cechy, zwłaszcza Ŝe dla odmian Bila (ryc. 5) i Lord (ryc. 3) moŝna mówić o rozkładzie dwuszczytowym, a w przypadku odmiany Andromeda nawet o trójszczytowym. Wyliczone parametry statystyczne przedstawiono w tabeli 4. Tabela 4 Parametry statystyczne dla cechy wielkości ziaren skrobi u badanych odmian Table 4 Statistical parameters for the feature of the size of starch grains at investigated cultivars Odmiana Średnia (µm) Mediana (µm) Kurtoza (µm) Skośność (µm) Lord 35,26 32,48-0,2672 0,6746 Miłek 33,84 31,55-0,1378 0,6295 Bila 32,12 29,01 0,3124 0,9962 Andromeda 40,08 36,67-0,7622 0,4757 Hinga 38,32 33,68-0,4851 0,6661 U wszystkich badanych odmian wartości średniej są zdecydowanie wyŝsze od mediany. Współczynniki skośności, charakteryzujące stopień asymetrii rozkładu wokół średniej, najwyŝszą wartość wykazują dla odmiany Bila, a najniŝszą dla Andromedy. Tak więc największa asymetria wystąpiła w rozkładzie wielkości ziaren skrobi u odmiany Bila, a najmniejsza u Andromedy. Obliczone parametry spłaszczenia rozkładów (kurtoza) w stosunku do rozkładu normalnego teŝ wyraźnie róŝniły odmiany. W przypadku odmiany Bila uzyskano współczynnik dodatni, a dla pozostałych odmian ujemny, o dość zróŝnicowanej wartości. PODSUMOWANIE I WNIOSKI Spośród omówionych wcześniej metod badania skrobi dla badań własnych wybrano metodę mikroskopową przy uŝyciu mikroskopu świetlnego, z wykorzystaniem komputerowej analizy obrazów. Do wykonania pomiarów wielkości gałeczek skrobiowych nie jest konieczny mikroskop elektronowy, którego uŝywa się m.in. do dokładnego określenia struktury powierzchniowej ziaren (porów, kanałów, wybrzuszeń), poniewaŝ wielkości ziaren i ich kształty doskonale są widoczne w mikroskopie świetlnym i to juŝ przy powiększeniu 10 lub przy 40 i 60 w przypadku mniejszych ziaren. W metodzie sedymentacyjnej wprawdzie takŝe wyznacza się wielkość ziaren, ale rozdzielając ziarna skrobi na trzy frakcje wielkości (przedziały) i oznaczając w nich procentowy udział poszczególnych frakcji wagowych. Natomiast w metodzie mikroskopowej otrzymujemy dokładny pomiar kaŝdego widocznego ziarna. Nie posłuŝono się metodą wagową przy uŝyciu wagi skrobiowej, poniewaŝ stosuje się ją do oceny procentowej zawartości skrobi w bulwach, a nie do 104

13 mierzenia wielkości ziaren. Wybrana metoda mikroskopowa, choć czasochłonna, jest dość prosta i nie wymaga zastosowania dodatkowego, specjalistycznego sprzętu (wirówek, analizatorów, polaryzatorów, wag). Ziarna skrobi róŝnego pochodzenia róŝnią się między sobą wielkością i kształtem. TakŜe w obrębie danego gatunku występuje duŝa odmienność wielkości gałeczek. W badaniach róŝnych gatunków stwierdzono, Ŝe największą wielkością ziaren charakteryzuje się skrobia ziemniaczana, a najmniejszą skrobia ryŝowa. Małe ziarna ma teŝ skrobia owsiana. Jest to zgodne z badaniami innych autorów. Według Fortuny i Juszczak (2000a) największą średnicą ziaren odznaczała się skrobia ziemniaczana, a najmniejszą skrobia ryŝowa i owsiana. Podobnie twierdzą takŝe inni autorzy, podkreślając, Ŝe skrobia ziemniaczana wyróŝnia się wielkością ziaren wśród innych rodzajów skrobi (Jarociński i Jarosz 1980, Lewandowicz i Mączyński 1990). Skrobia ziemniaczana występuje w postaci gałeczek o rozmiarach od µm róŝniących się kształtem oraz właściwościami fizycznymi i składem chemicznym (Leszczyński i Golachowski 1995, s. 19). Potwierdzają to wyniki badań własnych, w których wielkość gałeczek wahała się od 9,76 µm do 85,13 µm. Według Lewandowicza i Mączyńskiego (1990) najmniejsze ziarna skrobi ziemniaczanej mają wielkość równą przeciętnej wielkości granulek skrobi kukurydzianej wysokoamylozowej, a niewiele tylko mniejszą od kukurydzy zwykłej. Badając średnicę ziaren skrobiowych w kaszce kukurydzianej nie stwierdzono obecności aŝ tak małych gałeczek. Przeciętna średnica ziaren skrobi w tej kaszce okazała się zbliŝona do średniej wielkości gałeczek badanych skrobi ziemniaczanych. RóŜnica w wynikach moŝe być spowodowana tym, iŝ w badaniach Lewandowicza i Mączyńskiego (1990) sprawdzano róŝne rodzaje samej kukurydzy, natomiast w niniejszej pracy uŝyto do badań produktu przetworzonego kaszki kukurydzianej, produkowanej głównie dla dzieci. W przypadku skrobi pszennej uzyskano wyniki podobne do Lewandowicza i Mączyńskiego (1990). Średnia wielkość ziaren w mące pszennej w badaniach własnych wyniosła 14,07 µm, a w badaniach ww. autorów 16,6 µm. Zestawienie wielkości gałeczek skrobi róŝnego pochodzenia przedstawia tabela 5. Wśród przebadanych rodzajów skrobi uzyskano podobne wyniki wielkości ziaren w przypadku skrobi ziemniaczanej, ryŝowej i pszennej, natomiast inne, jeśli chodzi o skrobię kukurydzianą. Bardzo małe gałeczki odnotowano w skrobi pochodzącej z owocu jabłoni i częściowo w marchwi. Przypuszczalnie, w znacznym stopniu uległy one hydrolizie na cukry prostsze sacharozę i glukozę, stąd duŝa ilość małych ziaren skrobiowych. Z obserwacji ziaren skrobi róŝnego pochodzenia widać, Ŝe mają one kształty: owalne, eliptyczne (skrobia ziemniaczana, ryc. 1), kuliste (skrobia pszeniczna, kukurydziana i gryczana), drobne, pojedyncze lub zebrane w większe złoŝone kompleksy (skrobia owsiana i ryŝowa) wydłuŝone prostokąty (skrobia bananowa, ryc. 2) albo małe, róŝnorodne wielokąty lub owale (skrobia w jabłkach). PrzewaŜają kształty kuliste i owalne. WydłuŜone kształty ziaren skrobi bananowej są prawdopodobnie związane z wydłuŝonym kształtem komórek miękiszowych w bananie. Skrobie róŝnych gatunków roślin róŝnią się między sobą nie tylko wielkością i kształtem ziaren, ale takŝe budową chemiczną i cechami fizyczno-chemicznymi. 105

14 Zestawienie wielkości ziaren skrobi u róŝnych gatunków roślin (dane literaturowe* i badania własne) The list of the starch grains size at different species of plants (literature data* and own research) Tabela 5 Table 5 Pochodzenie skrobi Zakres wielkości ziaren (µm) Badania obce Badania własne Średnia wielkość (µm) Badania obce Badania własne ryŝ suszony biały ,8 ryŝ woskowy włoski ,6 - kukurydza wysokoamylozowa (70% amylozy) kukurydza wysokoamylozowa (55% amylozy) ,7 - kukurydza kukurydza (kasza) ,5 kukurydza woskowa ,2 - tapioka brazylijska ,2 - sorgo ,2 - sorgo woskowe ,9 - pszenica (mąka) ,1 pszenica ,6 - jęczmień ,7 - słodkie ziemniaki japońskie ,6 - sago ,1 - ziemniaki ,9 ziemniaki (mąka) * Lewandowicz i Mączyński (1990) Zasadniczą cechą wpływającą na te właściwości i reaktywność skrobi jest wielkość ziaren. Decyduje ona o przydatności technologicznej danego rodzaju skrobi i o jej podatności na róŝnego rodzaju modyfikacje. Najłatwiej zachodzą procesy modyfikacji skrobi ziemniaczanej, co jest związane właśnie z wielkością ziaren, ich uwodnieniem oraz przebiegiem procesu kleikowania (Lewandowicz i Mączyński 1990). 106

15 LITERATURA Berski W., Kołodziej Z., Danilczenko H Charakterystyka skrobi wyizolowanej z litewskich odmian ziemniaka. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 11: Berski W., Kołodziej Z., Golachowski A Modyfikacja skrobi ziemniaczanej o róŝnej zawartości fosforu metodą ekstruzji. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 12: Fortuna T., Juszczak L. 2000a. Wybrane właściwości skrobi róŝnego pochodzenia. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 12: Fortuna T., Juszczak L. 2000b. Porowatość ziaren skrobi a ich podatność na działanie preparatu L-amylazy bakteryjnej. Zesz. Nauk. AR Kraków, 367: Golachowski A Stosowanie skrobi i jej przetworów w przemyśle spoŝywczym. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Technol. śywn., 12: Gorczyński T Ćwiczenia z botaniki. PWN. Warszawa Instrukcja dla producentów skrobi Agencja Rynku Rolnego, Jadamiec M Analiza sedymentacyjna. Politechnika Śląska, Wydział Chemiczny. Jarociński J., Jarosz K Gorzelnictwo i droŝdŝownictwo. WSP. Warszawa. Jasnowska J., Jasnowski M., Radomski J Botanika. Brasika. Szczecin. Juszczak L Struktura powierzchniowa ziaren skrobi. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śyw., 13: Leszczyński W Wpływ róŝnych czynników działających w uprawie ziemniaka na niektóre właściwości fizyczne i skład chemiczny otrzymywanej skrobi. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Rozprawy, 9: Leszczyński W., Golachowski A Właściwości skrobi ziemniaczanej rozsortowanej według wielkości gałeczek. Zesz. Nauk. AR Wrocław, Technol. śyw., 9: Lewandowicz G., Mączyński M Chemiczna modyfikacja skrobi. cz. II. Reaktywność skrobi róŝnych gatunków roślin. Chemik, 3: Lewosz J Wybrane zagadnienia z biochemii ziemniaka. W: Biologia ziemniaka. W. Gabriel (red.). PWN. Warszawa. Lista Opisowa Odmian. Rośliny Rolnicze. Cz COBORU, Słupia Wielka. Lista Opisowa Odmian. Rośliny Rolnicze. Cz COBORU, Słupia Wielka. Metodyka badania wartości gospodarczej odmian (WGO) roślin uprawnych. Rośliny Rolnicze. Ziemniak COBORU, Słupia Wielka. Pałasiński M Badania nad lepkością kleików skrobi ziemniaczanej, Acta Agraria et Silvestria, 4: Sikora E Badania nad zaleŝnością między zawartością skrobi a poziomem azotanów w bulwach ziemniaka. Zesz. Nauk. AR Kraków, Technol. śywn., 7: Songin Wł., Mińczuk G Wpływ odmiany ziemniaków i sposoby czyszczenia surowca na efektywność produkcji suszu pastewnego. Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie, 37: Sroczyński A Zmiany skrobi w okresie wegetacji ziemniaka. Roczniki Nauk Rolniczych, 69-A-4. Sroczyński A., Skalski J Effects of temperature and grain sitze of starch on the dextrin formation. AAP, 1:

MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI. Wstęp. Materiał i metody

MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI. Wstęp. Materiał i metody InŜynieria Rolnicza 3/2006 Bronisława Barbara Kram Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu MASA WŁAŚCIWA NASION ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI Wstęp Streszczenie Określono wpływ wilgotności

Bardziej szczegółowo

ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA. Rocznik Ochrona Środowiska

ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA. Rocznik Ochrona Środowiska ŚRODKOWO-POMORSKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE OCHRONY ŚRODOWISKA Rocznik Ochrona Środowiska Tom 12. Rok 2010 409-418 24 Badania nad wielkością ziaren skrobi w różnych odmianach ziemniaka pod kątem możliwości

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ZMIAN ZAWARTOŚCI WODY NA TWARDOŚĆ ZIARNA PSZENICY PODCZAS PRZECHOWYWANIA W SILOSIE W WARUNKACH MODELOWYCH

WPŁYW ZMIAN ZAWARTOŚCI WODY NA TWARDOŚĆ ZIARNA PSZENICY PODCZAS PRZECHOWYWANIA W SILOSIE W WARUNKACH MODELOWYCH InŜynieria Rolnicza 7/25 ElŜbieta Kusińska Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie WPŁYW ZMIAN ZAWARTOŚCI WODY NA TWARDOŚĆ ZIARNA PSZENICY PODCZAS PRZECHOWYWANIA W SILOSIE

Bardziej szczegółowo

BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI

BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI InŜynieria Rolnicza 3/2006 Bronisława Barbara Kram Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu BADANIA WSPÓŁCZYNNIKA TARCIA ZEWNĘTRZNEGO ZIARNA ZBÓś W FUNKCJI WILGOTNOŚCI Wstęp Streszczenie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW InŜynieria Rolnicza 6/2006 Beata Ślaska-Grzywna Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ NA SIŁĘ CIĘCIA I SIŁĘ ŚCISKANIA ZIEMNIAKÓW Streszczenie W niniejszej

Bardziej szczegółowo

Dobór odmian do doświadczeń PDO w województwie

Dobór odmian do doświadczeń PDO w województwie Dolnośląska Lista Zalecanych do uprawy odmian roślin uprawnych 2014 zboża i rzepak ozimy Dolnośląski Zespół Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego, spośród kilkudziesięciu odmian w każdym gatunku

Bardziej szczegółowo

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015 Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze województwa małopolskiego na rok 2015 Pszenica ozima TONACJA (2001) Odmiana jakościowa (grupa A). Zimotrwałość - dość duża. Odporność na septoriozę liści i

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze Województwa Małopolskiego na rok 2016

Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze Województwa Małopolskiego na rok 2016 Lista Odmian Zalecanych do uprawy na obszarze Województwa Małopolskiego na rok 2016 Pszenica ozima NATULA (2009) Rok włączenia do LOZ - 2011 Odmiana jakościowa (grupa A). Zimotrwałość - średnia. Odporność

Bardziej szczegółowo

Tabela 42. Owies odmiany badane w 2013 r.

Tabela 42. Owies odmiany badane w 2013 r. VIII Owies Owies jest tańszy w uprawie niż inne zboża. Wymaga, bowiem nie tylko mniej intensywnego nawożenia, ale również mniejszej ochrony chemicznej. Wadą natomiast jest niższa cena ziarna na rynku.

Bardziej szczegółowo

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu

Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jakość plonu a równowaga składników pokarmowych w nawożeniu Jan Łabętowicz, Wojciech Stępień 1. Względność pojęcia jakości plonu 2. Miejsce nawożenia w kształtowaniu jakości plonów 3. Azot jako główny

Bardziej szczegółowo

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka

I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka I A. Cykl rozwojowy buraka cukrowego B. Odmiany hodowlane buraka - krótka charakterystyka C. Jakie rodzaje dojrzałości można rozróżnić u buraka cukrowego D. Wymagania klimatyczne i glebowe buraka cukrowego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Modyfikacja skrobi ziemniaczanej

Ćwiczenie: Modyfikacja skrobi ziemniaczanej Ćwiczenie: Modyfikacja skrobi ziemniaczanej dr inŝ. Andrzej Plichta Skrobia jest odtwarzalnym polimerem naturalnym z grupy polisacharydów szeroko rozpowszechnionym w świecie roślinnym. Występuje w postaci

Bardziej szczegółowo

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA

WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Konopko Henryk Politechnika Białostocka WYMIANA CIEPŁA W PROCESIE TERMICZNEGO EKSPANDOWANIA NASION PROSA W STRUMIENIU GORĄCEGO POWIETRZA Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki symulacji komputerowej

Bardziej szczegółowo

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II

TEST Z CYTOLOGII GRUPA II TEST Z CYTOLOGII GRUPA II Zad. 1 (4p.) Rysunek przedstawia schemat budowy pewnej struktury komórkowej. a/ podaj jej nazwę i określ funkcję w komórce, b/ nazwij elementy oznaczone cyframi 2 i 5 oraz określ

Bardziej szczegółowo

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY

OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM ELEMENTEM ROBOCZYM NA STOPIEŃ ZMIESZANIA KOMPONENTÓW PASZY InŜynieria Rolnicza 3/2006 Andrzej Karbowy, Marek Rynkiewicz Zakład UŜytkowania Maszyn i Urządzeń Rolniczych Akademia Rolnicza w Szczecinie OCENA WPŁYWU PRĘDKOŚCI OBROTOWEJ ŚLIMAKA MIESZAJĄCEGO Z PIONOWYM

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach

Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach Barbara Przychodzeń Analiza wyników sprawdzianu w województwie pomorskim latach 2012-2014 W niniejszym opracowaniu porównano uzyskane w województwie pomorskim wyniki zdających, którzy rozwiązywali zadania

Bardziej szczegółowo

Wzorzec dt z ha 201 x x

Wzorzec dt z ha 201 x x ZIEMNIAK Uprawa ziemniaków w Polsce jest bardzo rozproszona, przez co nie odnotowujemy postępu w plonowaniu. Drobni producenci nie są zainteresowani odnową materiału sadzeniakowego, a ze względu na znikomy

Bardziej szczegółowo

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r.

Tabela 54. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2012 r. ZIEMNIAK Ziemniak jest rośliną, która z powodzeniem może być uprawiana na każdym polu, pod warunkiem, że jest ono wcześniej odpowiednio przygotowane. Najlepiej żeby przedplonami były zboża, rośliny strączkowe,

Bardziej szczegółowo

Poletka doświadczalne w Pokazowym Gospodarstwie Ekologicznym w Chwałowicach działającym przy Centrum Doradztwa Rolniczego w Radomiu.

Poletka doświadczalne w Pokazowym Gospodarstwie Ekologicznym w Chwałowicach działającym przy Centrum Doradztwa Rolniczego w Radomiu. Wyniki plonowania zbóż w sezonie 2014/2015 na podstawie doświadczeń prowadzonych metodami ekologicznymi w Pokazowym Gospodarstwie Ekologicznym w Chwałowicach. W sezonie 2014/2015 w Pokazowym Gospodarstwie

Bardziej szczegółowo

Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy)

Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy) Nano-Gro w badaniach rolniczych na rzepaku ozimym w Polsce w latach 2007/2008 (badania rejestracyjne, IUNG Puławy) Celem badań było określenie wpływu stymulatora wzrostu Nano-Gro na wzrost, rozwój, plonowanie

Bardziej szczegółowo

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50

7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 7. Owies W 2012 roku owies zajmował 6,7 % ogólnej powierzchni zasiewów zbóż w Polsce. W województwie łódzkim uprawiany był na powierzchni blisko 50 tys. ha. Zainteresowanie produkcją tego zboża systematycznie

Bardziej szczegółowo

LISTA ZALECANYCH DO UPRAWY ODMIAN DLA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PSZENICA OZIMA AKTEUR

LISTA ZALECANYCH DO UPRAWY ODMIAN DLA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PSZENICA OZIMA AKTEUR LISTA ZALECANYCH DO UPRAWY ODMIAN DLA WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO PSZENICA OZIMA AKTEUR Odmiana jakościowa (grupa A), o wyróŝniających się parametrach technologicznych. Mrozoodporność mała do średniej. Odporność

Bardziej szczegółowo

Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście

Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście KASYK Lech 1 Rozkład prędkości statków na torze wodnym Szczecin - Świnoujście Tor wodny, strumień ruchu, Zmienna losowa, Rozkłady dwunormalne Streszczenie W niniejszym artykule przeanalizowano prędkości

Bardziej szczegółowo

PLONOWANIE DZIEWIĘCIU ODMIAN MARCHWI PRZEZNACZONYCH DLA PRZETWÓRSTWA, UPRAWIANYCH W REJONIE WARMII. Wstęp. Materiał i metody

PLONOWANIE DZIEWIĘCIU ODMIAN MARCHWI PRZEZNACZONYCH DLA PRZETWÓRSTWA, UPRAWIANYCH W REJONIE WARMII. Wstęp. Materiał i metody Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXXIII (2007) JOANNA MAJKOWSKA-GADOMSKA 1, BRYGIDA WIERZBICKA 1, MACIEJ NOWAK 2 PLONOWANIE DZIEWIĘCIU ODMIAN MARCHWI PRZEZNACZONYCH DLA PRZETWÓRSTWA, UPRAWIANYCH

Bardziej szczegółowo

ZIEMNIAK. Wstępne wyniki plonowania odmian w doświadczeniach porejestrowych P O R E J E S T R O W E D O Ś W I A D C Z A L N I C T W O O D M I A N O WE

ZIEMNIAK. Wstępne wyniki plonowania odmian w doświadczeniach porejestrowych P O R E J E S T R O W E D O Ś W I A D C Z A L N I C T W O O D M I A N O WE P O R E J E S T R O W E D O Ś W I A D C Z A L N I C T W O O D M I A N O WE CENTRALNY OŚRODEK BADANIA ODMIAN ROŚLIN UPRAWNYCH Wstępne wyniki plonowania odmian w doświadczeniach porejestrowych ZIEMNIAK 2016

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

WZROST I PLONOWANIE PAPRYKI SŁODKIEJ (CAPSICUM ANNUUM L.), UPRAWIANEJ W POLU W WARUNKACH KLIMATYCZNYCH OLSZTYNA

WZROST I PLONOWANIE PAPRYKI SŁODKIEJ (CAPSICUM ANNUUM L.), UPRAWIANEJ W POLU W WARUNKACH KLIMATYCZNYCH OLSZTYNA Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXXIII (2007) ŁUCJA MICHALIK WZROST I PLONOWANIE PAPRYKI SŁODKIEJ (CAPSICUM ANNUUM L.), UPRAWIANEJ W POLU W WARUNKACH KLIMATYCZNYCH OLSZTYNA Z Katedry Ogrodnictwa

Bardziej szczegółowo

Tabela 63. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2013 r.

Tabela 63. Agrotechniczne i polowe warunki prowadzenia doświadczeń w 2013 r. ZIEMNIAK Znaczenie gospodarcze ziemniaka wynika z ważnej roli, jaką jego uprawa odgrywa w płodozmianie zwłaszcza na słabych glebach lekkich, jakich Polska posiada ponad 65 %, gdzie nie udają się pszenica

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach Barbara Przychodzeń Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie pomorskim w latach 2012-2013 W 2012 roku po raz pierwszy został przeprowadzony egzamin gimnazjalny według nowych zasad. Zmiany

Bardziej szczegółowo

Zakres i wyniki badań dotyczące przechowalnictwa odmian ziemniaka w sezonie

Zakres i wyniki badań dotyczące przechowalnictwa odmian ziemniaka w sezonie Zadanie A Zakres i wyniki badań dotyczące przechowalnictwa odmian ziemniaka w sezonie 21-216 Monitoring przechowywalności odmian ziemniaka Do badań przechowalniczych w okresie od lipca 21 roku zostało

Bardziej szczegółowo

POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH

POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH POMIAR GRANULACJI SUROWCÓW W MINERALURGII PRZY UśYCIU NOWOCZESNYCH ELEKTRONICZNYCH URZĄDZEŃ POMIAROWYCH Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska KAMIKA Instruments, ul. Strawczyńska 16, 01-473 Warszawa, www.kamika.pl,

Bardziej szczegółowo

VIII Owies. Tabela 41. Owies badane odmiany w 2012 roku. Rok wpisania do

VIII Owies. Tabela 41. Owies badane odmiany w 2012 roku. Rok wpisania do VIII Owies W przeciwieństwie do jęczmienia jarego, w krajowym rejestrze dominują odmiany rodzimej hodowli i są to w ponad 90% odmiany żółtoziarniste, jedna odmiana jest brązowoziarnista natomiast pięć

Bardziej szczegółowo

Kryteria doboru odmian na konkretne warunki klimatyczne Mgr inż. Marcin Behnke

Kryteria doboru odmian na konkretne warunki klimatyczne Mgr inż. Marcin Behnke Kryteria doboru odmian na konkretne warunki klimatyczne Mgr inż. Marcin Behnke Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych Ustawowa definicja Wartości Gospodarczej Odmian (WGO) Art. 7. Za odmianę

Bardziej szczegółowo

WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA MIKROFALOWEGO PRZY OBNIśONYM CIŚNIENIU

WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA MIKROFALOWEGO PRZY OBNIśONYM CIŚNIENIU InŜynieria Rolnicza 3/2006 Klaudiusz Jałoszyński, Marian Szarycz Instytut InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza we Wrocławiu WPŁYW KSZTAŁTU POCZĄTKOWEGO CZĄSTEK NA SKURCZ SUSZARNICZY W CZASIE SUSZENIA

Bardziej szczegółowo

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002

pochodzenia Kod kraju Hodowla Roślin Strzelce sp. z o.o., ul. Główna 20, Strzelce 2 Augusta 2002 Kod kraju pochodzenia 12. Soja Uwagi ogólne Wyniki z doświadczeń PDO dla soi opracowano po dwuletnim okresie w 2011 i 2012 roku. Doświadczenia przeprowadzono w trzech punktach doświadczalnych: SDOO w Przecławiu,

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki?

Czy warto jeść kasze i płatki? Czy warto jeść kasze i płatki? Dr hab. Grażyna Cacak-Pietrzak Katedra Technologii Żywności Wydział Nauk o Żywności SGGW Wszechnica Żywieniowa SGGW 17.02.2016 Kasze i płatki zbożowe Kasze całe lub pokrajane

Bardziej szczegółowo

Lista odmian zalecanych do uprawy w województwie lubelskim w roku 2016

Lista odmian zalecanych do uprawy w województwie lubelskim w roku 2016 Lista odmian zalecanych do uprawy w województwie lubelskim w roku 2016 Pszenica jara charakterystyka odmian pszenicy jarej zalecanych do uprawy na obszarze woj. lubelskiego. 1 Bombona 2 Arabella 3 Izera

Bardziej szczegółowo

WPŁYW BIOLOGICZNYCH I CHEMICZNYCH ZAPRAW NASIENNYCH NA PARAMETRY WIGOROWE ZIARNA ZBÓŻ

WPŁYW BIOLOGICZNYCH I CHEMICZNYCH ZAPRAW NASIENNYCH NA PARAMETRY WIGOROWE ZIARNA ZBÓŻ Progress in Plant Protection / Postępy w Ochronie Roślin, 47 (2) 2007 WPŁYW BIOLOGICZNYCH I CHEMICZNYCH ZAPRAW NASIENNYCH NA PARAMETRY WIGOROWE ZIARNA ZBÓŻ KATARZYNA PANASIEWICZ, WIESŁAW KOZIARA, HANNA

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji otwartej z biologii - zakres rozszerzony w klasie I LO

Scenariusz lekcji otwartej z biologii - zakres rozszerzony w klasie I LO Scenariusz lekcji otwartej z biologii - zakres rozszerzony w klasie I LO Temat: Wykrywanie białek, cukrów i tłuszczy w materiale roślinnym Dział: Komórka podstawowa jednostka organizmu Zakres materiału:

Bardziej szczegółowo

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do:

Pszenica jara. Tabela 29. Pszenica jara odmiany badane w 2014 r. Rok wpisania do: Pszenica jara Pszenicy jarej uprawia się w Polsce znacznie mniej niż ozimej z uwagi na nieco mniejszą jej plenność. Jej znaczenie gospodarcze jest jednak duże ze względu na większą, niż w pszenicy ozimej,

Bardziej szczegółowo

13. Soja. Uwagi ogólne

13. Soja. Uwagi ogólne 13. Soja Uwagi ogólne Wyniki z doświadczeń PDO dla soi opracowano po trzyletnim okresie badań w 2012, 2013 i 2014 roku. Doświadczenia w roku 2014 zlokalizowano w czterech punktach: SDOO Przecław, ZDOO

Bardziej szczegółowo

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie

InŜynieria Rolnicza 14/2005. Streszczenie Michał Cupiał Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie PROGRAM WSPOMAGAJĄCY NAWOśENIE MINERALNE NAWOZY 2 Streszczenie Przedstawiono program Nawozy 2 wspomagający nawoŝenie

Bardziej szczegółowo

Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców.

Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców. Wstępne wyniki badań benchmarkingowych, w ramach X edycji konkursu Bank Przyjazny. Wprowadzenie Krajowa Izba Gospodarcza i Polsko-Amerykańska Fundacja Doradztwa dla Małych Przedsiębiorstw, organizatorzy

Bardziej szczegółowo

Uprawa zbóŝ jarych. Wymagania wodne. Wymagania klimatyczne owsa. Wymagania glebowe. Porównanie plonów zbóŝ ozimych i jarych

Uprawa zbóŝ jarych. Wymagania wodne. Wymagania klimatyczne owsa. Wymagania glebowe. Porównanie plonów zbóŝ ozimych i jarych Uprawa zbóŝ jarych Porównanie plonów zbóŝ ozimych i jarych Wymagania wodne Owies>pszenica jara>pszenŝyto jare>jęczmień Wymagania klimatyczne owsa Owies jest zaliczany do roślin klimatu umiarkowanego i

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY

DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY 1 1 Uwagi 1. Niniejszy dział nie obejmuje: DZIAŁ 11 PRODUKTY PRZEMYSŁU MŁYNARSKIEGO; SŁÓD; SKROBIE; INULINA; GLUTEN PSZENNY (a) palonego słodu stanowiącego namiastkę kawy (pozycja 0901 lub 2101); (b) przetworzonej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH Wpływ obróbki termicznej ziemniaków... Arkadiusz Ratajski, Andrzej Wesołowski Katedra InŜynierii Procesów Rolniczych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu

Średnia zawartość białka w ziarnie, z wszystkich wariantów agrotechniki wynosiła 12,3 % sm. Wyższa była po rzepaku ozimym w obydwóch terminach siewu PSZENICA OZIMA W tabelach 1-2 przedstawiono porównanie plonowania pszenicy ozimej w latach 2009-2011 w województwie i w Głubczycach, a w tabeli 3 w - Głubczycach w ostatnim roku w różnych wariantach agrotechnicznych,

Bardziej szczegółowo

Jęczmień - H. Gąsiorowski

Jęczmień - H. Gąsiorowski Jęczmień - H. Gąsiorowski Spis treści WSTĘP 1. Przemysław Ratajczak PRODUKCJA JĘCZMIENIA W POLSCE l NA ŚWIECIE 1. Produkcja zbóŝ na świecie 2. Światowe tendencje w produkcji jęczmienia 3. Produkcja i wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZASU PRZECHOWYWANIA ZIARNA PSZENICY NA ZMIANĘ JEGO CECH JAKOŚCIOWYCH

WPŁYW CZASU PRZECHOWYWANIA ZIARNA PSZENICY NA ZMIANĘ JEGO CECH JAKOŚCIOWYCH Inżynieria Rolnicza 1(99)/28 WPŁYW CZASU PRZECHOWYWANIA ZIARNA PSZENICY NA ZMIANĘ JEGO CECH JAKOŚCIOWYCH Michał Sypuła, Agata Dadrzyńska Katedra Maszyn Rolniczych i Leśnych, Szkoła Główna Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

1. Jednoczynnikowa analiza wariancji 2. Porównania szczegółowe

1. Jednoczynnikowa analiza wariancji 2. Porównania szczegółowe Zjazd 7. SGGW, dn. 28.11.10 r. Matematyka i statystyka matematyczna Tematy 1. Jednoczynnikowa analiza wariancji 2. Porównania szczegółowe nna Rajfura 1 Zagadnienia Przykład porównania wielu obiektów w

Bardziej szczegółowo

Wykład 5. Opis struktury zbiorowości. 1. Miary asymetrii.

Wykład 5. Opis struktury zbiorowości. 1. Miary asymetrii. Wykład 5. Opis struktury zbiorowości 1. Miary asymetrii. 2. Miary koncentracji. Przykład Zbadano stawkę godzinową (w zł) pracowników dwóch branŝ, otrzymując następujące charakterysty ki liczbowe: Stawka

Bardziej szczegółowo

Macie zdobyć informacje na temat chloroplastów. W tym celu przeczytajcie instrukcję, podzielcie się zadaniami i wykonajcie je.

Macie zdobyć informacje na temat chloroplastów. W tym celu przeczytajcie instrukcję, podzielcie się zadaniami i wykonajcie je. Barbara Jednorowicz - Plastydy organella charakterystyczne wyłącznie dla komórek roślinnych. Konspekt zajęć pozalekcyjnych z biologii Załącznik Instrukcja dla grupy I Macie zdobyć informacje na temat chloroplastów.

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórki roślinnej. 1

Budowa i funkcje komórki roślinnej. 1 Zadanie 1.1 Budowa komórki roślinnej Materiał: Owoc ligustra pospolitego (Ligustrum vulgare L.), rodzina oliwkowate (Oleaceae). Preparat wykonujemy z dojrzałego owocu ligustra pospolitego. Po rozerwaniu

Bardziej szczegółowo

Przewidywane procedury rejestracji i kontroli uprawy odmian transgenicznych w Polsce

Przewidywane procedury rejestracji i kontroli uprawy odmian transgenicznych w Polsce NR 221 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2002 EDWARD GACEK Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych, Słupia Wielka Przewidywane procedury rejestracji i kontroli uprawy odmian transgenicznych

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNIKI CIEPLNEJ I MECHANIKI PŁYWNÓW ZAKŁAD SPALANIA I DETONACJI Raport wewnętrzny

POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNIKI CIEPLNEJ I MECHANIKI PŁYWNÓW ZAKŁAD SPALANIA I DETONACJI Raport wewnętrzny POLITECHNIKA WROCŁAWSKA INSTYTUT TECHNIKI CIEPLNEJ I MECHANIKI PŁYWNÓW ZAKŁAD SPALANIA I DETONACJI Raport wewnętrzny Raport z badań toryfikacji biomasy Charakterystyka paliwa Analizy termograwimetryczne

Bardziej szczegółowo

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM

KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE ROLNICZYM Inżynieria Rolnicza 13/2006 Zenon Grześ, Ireneusz Kowalik Instytut Inżynierii Rolniczej Akademia Rolnicza w Poznaniu KOSZTY UŻYTKOWANIA MASZYN W STRUKTURZE KOSZTÓW PRODUKCJI ROŚLINNEJ W WYBRANYM PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Wyniki Porejestrowych Doświadczeń Odmianowych na Dolnym Śląsku PSZENŻYTO JARE 2016 ( )

Wyniki Porejestrowych Doświadczeń Odmianowych na Dolnym Śląsku PSZENŻYTO JARE 2016 ( ) ,DOLNOŚLĄSKI ZESPÓŁ POREJESTROWEGO DOŚWIADCZALNICTWA ODMIANOWEGO Wyniki Porejestrowych Doświadczeń Odmianowych na Dolnym Śląsku PSZENŻYTO JARE 2016 (2014-2016) Zeszyt 6 ( 18 ) Bukówka. pażdziernik 2016..

Bardziej szczegółowo

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH

CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW EUROPEJSKICH W LATACH FOLIA UNIVERSITATIS AGRICULTURAE STETINENSIS Folia Univ. Agric. Stetin. 2007, Oeconomica 256 (48), 117 122 Bogusław GOŁĘBIOWSKI, Agata WÓJCIK CENY ZAKUPU I DZIERŻAWY KWOTY MLECZNEJ W GOSPODARSTWACH KRAJÓW

Bardziej szczegółowo

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera w Ustroniu Wydział InŜynierii Dentystycznej BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM Klaudia Radomska Praca dyplomowa napisana

Bardziej szczegółowo

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016

Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Czy warto jeść kasze i płatki? dr inż. Dorota Czerwińska Katedra Żywienia Człowieka, SGGW 17.02.2016 Rola produktów zbożowych w żywieniu człowieka Produkty zbożowe, czyli mąki, pieczywo, kasze, ryż, makarony

Bardziej szczegółowo

Polisacharydy skrobia i celuloza

Polisacharydy skrobia i celuloza Polisacharydy skrobia i celuloza 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: podział cukrów, właściwości fizyczne skrobi i celulozy, reakcję charakterystyczną służącą do identyfikacji skrobi. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Wyniki doświadczeń odmianowych JĘCZMIEŃ JARY 2014, 2015

Wyniki doświadczeń odmianowych JĘCZMIEŃ JARY 2014, 2015 CENTRALNY OŚRODEK BADANIA ODMIAN ROŚLIN UPRAWNYCH Wyniki doświadczeń odmianowych JĘCZMIEŃ JARY (dobór komponentów do mieszanek) 2014, 2015 Słupia Wielka 2015 Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych

Bardziej szczegółowo

KOSZTY MECHANIZACJI W GOSPODARSTWACH O RÓśNEJ WIELKOŚCI EKONOMICZNEJ

KOSZTY MECHANIZACJI W GOSPODARSTWACH O RÓśNEJ WIELKOŚCI EKONOMICZNEJ InŜynieria Rolnicza 6/2005 Sławomir Kocira, Józef Sawa Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w InŜynierii Rolniczej Akademia Rolnicza w Lublinie KOSZTY MECHANIZACJI W GOSPODARSTWACH O RÓśNEJ WIELKOŚCI

Bardziej szczegółowo

Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh mieszańców międzygatunkowych Capsicum frutescens L. Capsicum annuum L.

Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh mieszańców międzygatunkowych Capsicum frutescens L. Capsicum annuum L. NR 240/241 BIULETYN INSTYTUTU HODOWLI I AKLIMATYZACJI ROŚLIN 2006 PAWEŁ NOWACZYK LUBOSŁAWA NOWACZYK Akademia Techniczno-Rolnicza w Bydgoszczy Zakres zmienności i współzależność cech owoców typu soft flesh

Bardziej szczegółowo

KONICZYNA BIAŁA w uprawie na zielonkę

KONICZYNA BIAŁA w uprawie na zielonkę KONICZYNA BIAŁA w uprawie na zielonkę Doświadczenia w użytkowaniu wielokośnym w roku 2014 założono w pięciu miejscowościach (rys. 1). Oceniano siedem odmian (4 krajowe i 3 zagraniczne) będących w Krajowym

Bardziej szczegółowo

Kwasowość tłuszczowa w wybranych przetworach zbożowych (kasze i płatki)

Kwasowość tłuszczowa w wybranych przetworach zbożowych (kasze i płatki) Anna Szafrańska* Jakość Kwasowość tłuszczowa w wybranych przetworach zbożowych (kasze i płatki) Kwasowość tłuszczowa stanowi czuły i ważny test do charakteryzowania stanu i wartości użytkowej przetworów

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNE WYNIKI PLONOWANIA ODMIAN ROŚLIN ROLNICZYCH W DOŚWIADCZENIACH POREJESTROWYCH w województwie kujawsko pomorskim.

WSTĘPNE WYNIKI PLONOWANIA ODMIAN ROŚLIN ROLNICZYCH W DOŚWIADCZENIACH POREJESTROWYCH w województwie kujawsko pomorskim. Kujawsko-Pomorski Zespół Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego WSTĘPNE WYNIKI PLONOWANIA ODMIAN ROŚLIN ROLNICZYCH W DOŚWIADCZENIACH POREJESTROWYCH w województwie kujawsko pomorskim Ziemniak WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Próba zastosowania skrobi do ograniczenia podatności łuszczyn rzepaku na pękanie *

Próba zastosowania skrobi do ograniczenia podatności łuszczyn rzepaku na pękanie * Tom XXIII Rośliny Oleiste 2002 Instytut Agrofizyki PAN w Lublinie Próba zastosowania skrobi do ograniczenia podatności łuszczyn rzepaku na pękanie * Attempt of starch application to reduce oilseed rape

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI I ŁUSZCZYN RZODKWI ŚWIRZEPY W ASPEKCIE MODELOWANIA PROCESÓW ROZDZIELCZYCH

ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI I ŁUSZCZYN RZODKWI ŚWIRZEPY W ASPEKCIE MODELOWANIA PROCESÓW ROZDZIELCZYCH Zdzisław Kaliniewicz, Piotr Markowski, Tadeusz Rawa Katedra Maszyn Roboczych i Procesów Separacji Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie ANALIZA ROZKŁADÓW PODSTAWOWYCH CECH FIZYCZNYCH ZIAREN GRYKI

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. Wrzesień 2004 Dorota Stankiewicz Informacja

Bardziej szczegółowo

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu. Edukacyjna Wartość Dodana Publiczna Szkoła Podstawowa nr 14 w Opolu Edukacyjna Wartość Dodana rok szkolny 2014/2015 Edukacyjna Wartość Dodana (EWD) jest miarą efektywności nauczania dla szkoły i uczniów, którzy do danej placówki

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013

Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013 Barbara Przychodzeń Analiza wyników egzaminu gimnazjalnego w województwie kujawsko-pomorskim w latach 2012-2013 W 2012 roku po raz pierwszy został przeprowadzony egzamin gimnazjalny według nowych zasad.

Bardziej szczegółowo

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY NA TERENIE WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA ROK 2008/2009

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY NA TERENIE WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA ROK 2008/2009 LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY NA TERENIE WOJ. ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA ROK 2008/2009 PSZENICA OZIMA LEGENDA (2005) Odmiana jakościowa (grupa A). Mrozoodporność dość duża. Odporność na septoriozę plew -

Bardziej szczegółowo

1. Zdawalność egzaminu

1. Zdawalność egzaminu Wybrane wyniki egzaminu maturalnego przeprowadzanego przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Gdańsku w sesji wiosennej roku szkolnego 2004/2005 na terenie województwa pomorskiego W 2002 roku pierwsi absolwenci

Bardziej szczegółowo

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku

Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku INSTYTUT BADAŃ NAD GOSPODARKĄ RYNKOWĄ Ocena koniunktury gospodarczej w województwie opolskim w grudniu 2005 roku Opracowanie przygotowane na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Warszawa

Bardziej szczegółowo

Hurtownia Materiałów Przemysłowych. FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A Kutno

Hurtownia Materiałów Przemysłowych. FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A Kutno Hurtownia Materiałów Przemysłowych FAZOT Więtczak i Wspólnicy Sp. Jawna Gnojno 30A 99-300 Kutno Materiał siewny: JĘCZMIEŃ Odmiany: JARE I OZIME Producent: KWS Polska 2 SPIS Odmiany jare: 1. KWS OLOF Odmiany

Bardziej szczegółowo

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 4(102)/2008 WPŁYW TECHNICZNEGO UZBROJENIA PROCESU PRACY NA NADWYŻKĘ BEZPOŚREDNIĄ W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej,

Bardziej szczegółowo

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com

PDF created with FinePrint pdffactory Pro trial version http://www.fineprint.com Analiza korelacji i regresji KORELACJA zależność liniowa Obserwujemy parę cech ilościowych (X,Y). Doświadczenie jest tak pomyślane, aby obserwowane pary cech X i Y (tzn i ta para x i i y i dla różnych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW NAWADNIANIA I NAWOśENIA MINERALNEGO

WPŁYW NAWADNIANIA I NAWOśENIA MINERALNEGO InŜynieria Rolnicza 3/63 Zdzisław Koszański, Ewa Rumasz Rudnicka., S. Karczmarczyk, P. Rychter * Zakład Produkcji Roślinnej i Nawadniania Akademia Rolnicza w Szczecinie *Zakład Biochemii WyŜsza Szkoła

Bardziej szczegółowo

Kto zarabia najlepiej w Polsce. Arkadiusz Droździel

Kto zarabia najlepiej w Polsce. Arkadiusz Droździel Kto zarabia najlepiej w Polsce Arkadiusz Droździel Najwięcej moŝna zarobić w Polsce w górnictwie (prawie 6,4 tys. zł) i szerokorozumianej branŝy finansowej (ponad 5,2 tys. złotych). Natomiast najmniej

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OKRESU PRZECHOWYWANIA NA STRATY MASY BULW ZIEMNIAKA PODCZAS OBIERANIA

WPŁYW OKRESU PRZECHOWYWANIA NA STRATY MASY BULW ZIEMNIAKA PODCZAS OBIERANIA Inżynieria Rolnicza 7(95)/2007 WPŁYW OKRESU PRZECHOWYWANIA NA STRATY MASY BULW ZIEMNIAKA PODCZAS OBIERANIA Barbara Krzysztofik, Piotr Nawara Katedra Techniki Rolno-Spożywczej, Akademia Rolnicza w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych

Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych Budowa i rodzaje tkanek zwierzęcych 1.WskaŜ prawidłową kolejność ukazującą stopniowe komplikowanie się budowy organizmów. A. komórka tkanka organizm narząd B. organizm narząd komórka tkanka C. komórka

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

2 Chmiel Polski S.A., ul. Diamentowa 27, Lublin

2 Chmiel Polski S.A., ul. Diamentowa 27, Lublin Acta Agrophyisca, 25, 6(2), 353-357 PORÓWNANIE WARTOŚCI WSKAŹNIKÓW STARZENIA W OCENIE WYBRANYCH PRODUKTÓW CHMIELOWYCH Jerzy Jamroz 1, Artur Mazurek 1, Marek Bolibok 2, Wojciech Błaszczak 2 1 Zakład Oceny

Bardziej szczegółowo

PSZENICA OZIMA LZO 2010

PSZENICA OZIMA LZO 2010 LISTA ZALECANYCH DO UPRAWY ODMIAN NA OBSZARZE WIELKOPOLSKI PSZENICA OZIMA LZO 2010 LUDWIG Odmiana jakościowa (grupa A). Plenność przeciętna. Przyrost plonu na wysokim poziomie agrotechniki średni. Mrozoodporność

Bardziej szczegółowo

KAMIKA Instruments PUBLIKACJE. TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments

KAMIKA Instruments PUBLIKACJE. TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments KAMIKA Instruments PUBLIKACJE TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments DZIEDZINA Pomiar kształtu cząstek PRZYRZĄD 2DiSA SŁOWA KLUCZOWE

Bardziej szczegółowo

3. Technologia uprawy pszenicy ozimej Produkcja i plony Odmiany pszenicy Zmianowanie Termin siewu

3. Technologia uprawy pszenicy ozimej Produkcja i plony Odmiany pszenicy Zmianowanie Termin siewu SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I ZBOŻA... 11 1. Biologia zbóż... 11 1.1. Pochodzenie i udomowienie zbóż... 11 1.1.1. Pszenica... 13 1.1.2. Jęczmień... 14 1.1.3. Żyto... 15 1.1.4. Owies... 15 1.1.5. Pszenżyto...

Bardziej szczegółowo

BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI

BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII W PODCZERWIENI BADANIE ZMIAN ZACHODZĄCYCH W MASACH Z BENTONITEM POD WPŁYWEM TEMPERATURY METODĄ SPEKTROSKOPII

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI

SPRAWOZDANIE. warzywnictwa metodami ekologicznymi. pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH I OCENA ICH JAKOŚCI SPRAWOZDANIE z prowadzenia w 2008r. badań podstawowych na rzecz rolnictwa ekologicznego w zakresie: warzywnictwa metodami ekologicznymi pt.: OPRACOWANIE METOD PRZETWÓRSTWA WARZYW Z UPRAW EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WEGETACJI I WYNIKI DOŚWIADCZEŃ Większość doświadczeń założono w trzeciej dekadzie kwietnia, w dobrych warunkach agrotechnicznych

WARUNKI WEGETACJI I WYNIKI DOŚWIADCZEŃ Większość doświadczeń założono w trzeciej dekadzie kwietnia, w dobrych warunkach agrotechnicznych WSTĘP Burak pastewny w Polsce nadal stanowi najważniejszą pozycję wśród pastewnych roślin korzeniowych. Jedyną krajową firmą hodowlanonasienną prowadzącą obecnie hodowlę twórczą tego gatunku jest Małopolska

Bardziej szczegółowo

Dariusz Andrejko Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie

Dariusz Andrejko Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie Dariusz Andrejko Katedra InŜynierii i Maszyn SpoŜywczych Akademia Rolnicza w Lublinie WPŁYW WILGOTNOŚCI I WYMIARÓW CZĄSTEK NA GĘSTOŚĆ SYPKICH SUROWCÓW ROŚLINNYCH WSTĘP Streszczenie: W pracy zaprezentowano

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342

SPRAWDZIAN NR 1 ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 TECHNIKI ANALITYCZNE W BIZNESIE SPRAWDZIAN NR 1 Autor pracy ROBERT KOPERCZAK, ID studenta : k4342 Kraków, 22 Grudnia 2009 2 Spis treści 1 Zadanie 1... 3 1.1 Szereg rozdzielczy wag kobiałek.... 4 1.2 Histogram

Bardziej szczegółowo

LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2013 ROK ZIEMNIAK

LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2013 ROK ZIEMNIAK LISTA ODMIAN ZALECANYCH (LOZ) NA 2013 ROK ZIEMNIAK BARDZO WCZESNE: 1. DENAR (2) 2. LORD (2) 3. ARIELLE (1) * WCZESNE: 1. CYPRIAN (2) 2. OWACJA (2) 3. VINETA (2) 4. MICHALINA (1) ŚREDNIOWCZESNE: 1. SATINA

Bardziej szczegółowo

OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ

OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ Inżynieria Rolnicza 9(107)/08 OCENA TRWAŁOŚCI BRYKIETÓW WYTWORZONYCH Z MASY ROŚLINNEJ KUKURYDZY PASTEWNEJ Ignacy Niedziółka, Mariusz Szymanek, Andrzej Zuchniarz Katedra Maszynoznawstwa Rolniczego, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011

LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011 Centralny Ośrodek Badań Roślin Uprawnych Stacja Doświadczalna Oceny Odmian w Pawłowicach LISTA ZALECANYCH ODMIAN DO UPRAWY W WOJ. ŚLĄSKIM NA ROK 2011 ZBOŻA JARE ZBOŻA OZIME RZEPAK OZIMY ZIEMNIAKI GROCH

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ POTASU W MŁODYCH BULWACH ZIEMNIAKA W ZALEŻNOŚCI OD SPOSOBU UPRAWY. Wstęp

ZAWARTOŚĆ POTASU W MŁODYCH BULWACH ZIEMNIAKA W ZALEŻNOŚCI OD SPOSOBU UPRAWY. Wstęp Roczniki Akademii Rolniczej w Poznaniu CCCLXXX (2007) WANDA WADAS, ROMUALDA JABŁOŃSKA-CEGLAREK, EDYTA KOSTERNA, TERESA ŁĘCZYCKA ZAWARTOŚĆ POTASU W MŁODYCH BULWACH ZEMNAKA W ZALEŻNOŚC OD SPOSOBU UPRAWY

Bardziej szczegółowo