ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 771 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 771 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 28 2012"

Transkrypt

1 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 771 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR NIJOLE JASCANIENE 1 AGATA LEO SKA-DUNIEC 2 PE ZAKI WOLNO YJ CE JAKO ZAGRO ENIE DLA ZDROWIA LUDZKIEGO Free-living amoebae as threat of human health S owa kluczowe: chorobotwórczo, pe zaki wolno yj ce, Acanthamoeba Key words: pathogenicity, free-living amoebae, Acanthamoeba 1. Wst p Pe zaki (ameby) wolno yj ce s kosmopolityczn grup organizmów jednokomórkowych w królestwie Protista. W cyklu yciowym mog przyjmowa posta trofozoitów pe zakowych lub rzadziej wiciowych oraz cyst opornych na wiele czynników fizycznych i chemicznych, w tym rutynowo stosowane procesy uzdatniania wody pitnej. Na przestrzeni ostatnich lat wzros o zainteresowanie tymi pierwotniakami, poniewa udowodniono, e transmisja niektórych szczepów ameb yj cych w wodach s odkich i s onych, glebie oraz powietrzu do organizmu cz owieka mo e prowadzi do jego choroby [8]. Do tej pory opisano dwa rodzaje i trzy gatunki pe zaków potencjalnie chorobotwórczych dla cz owieka. Jednak najwi ksze zainteresowanie wzbudzi y wyst puj ce na ca ym wiecie ameby nale ce do rodzaju Acanthamoeba, które 1 2 Vilnius Pedagogical University, Vilnius, Lithuania. Wydzia Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia, Uniwersytet Szczeci ski.

2 170 Nijole Jascaniene, Agata Leo ska-duniec s g ówn przyczyn ziarniniakowego zapalenia mózgu (ang. granulomatous amoebic encephalitis GAE), i pe zakowego zapalenia rogówki (ang. Acanthamoeba keratitis AK), jak równie mog powodowa zapalenie p uc oraz inwazje obejmuj ce inne narz dy [1, 4, 12, 13]. Od czasu opisania w latach siedemdziesi tych pierwszych przypadków chorób wywo anych inwazj pe zakami wolno yj cymi w wielu krajach zarówno w Europie, jak i na wiecie rozpocz to nad nimi kompleksowe badania [3, 8]. Jednak w Polsce wiedza na temat zagro enia inwazj pe zakami wolno yj cymi jest wci znikoma. 2. Chorobotwórczo Inwazje pe zaków w g ównej mierze obejmuj o rodkowy uk ad nerwowy (OUN), mog tak e dotyczy m.in. p uc, w troby, nerek, skóry oraz ga ki ocznej [1, 12]. Formami inwazyjnymi s zarówno trofozoity, jak i cysty, a dawk inwazyjn mo e stanowi nawet pojedyncza ameba. Do zara enia dochodzi najcz ciej poprzez kontakt cz owieka z zawieraj c formy inwazyjne pe zaków wod, gleb lub powietrzem. Wrotami inwazji s g ównie b ona luzowa jamy nosowej i ustnej, rogówka oka, zmiany w uk adzie oddechowym, uszkodzona skóra lub luzówka jelita [1, 4, 6, 12, 13]. Ponadto stwierdzono, e pe zaki mog stanowi tak e po rednie zagro enie dla zdrowia ludzi, poniewa udowodniono ich rol jako wektorów mikroorganizmów. Ameby mog transportowa w swoich komórkach bakterie i wirusy, jak równie organizmy eukariotyczne, takie jak grzyby i pierwotniaki [2, 5]. 3. Ziarniniakowe zapalenie mózgu (ang. granulomatous amoebic encephalitis GAE) Po raz pierwszy GAE zosta o opisane w 1972 r. [3] i od tego czasu na wiecie odnotowano oko o 200 przypadków choroby wywo anych inwazj Acanthamoeba spp. [1]. Jednak ze wzgl du na niespecyficzne objawy i trudno- ci diagnostyczne przypuszcza si, e wiele przypadków nie zosta o rozpoznanych albo mylono je z zaka eniami bakteryjnymi, wirusowymi lub inwazjami grzybiczymi [17]. Okres inkubacji choroby cz sto przekracza 10 dni, cho czasem s potrzebne tygodnie lub miesi ce do pojawienia si objawów. Przebieg inwazji ma charakter przewlek y, a miertelno wynosi ponad 90% [1].

3 Pe zaki wolno yj ce jako zagro enie dla zdrowia ludzkiego 171 Zdecydowana wi kszo przypadków GAE rozwin a si u osób z wrodzon lub nabyt obni on odporno ci, np. zaka onych wirusem HIV, pacjentów po transplantacji organów lub poddanych chemioterapii i radioterapii przeciwnowotworowej [1, 4, 12, 15]. Wzmo on wra liwo na zara enie tymi pe zakami obserwuje si tak e u kobiet ci arnych, noworodków, ludzi upo ledzonych umys owo, nadu ywaj cych alkoholu i narkotyków, cierpi cych na anoreksj oraz przewlekle chorych. Bior c te fakty pod uwag, GAE klasyfikuje si jako chorob oportunistyczn [4, 13, 15]. Symptomy choroby s ma o specyficzne; s to: silne bóle i zawroty g owy, gor czka, nudno ci i wymioty, apatia i sztywno karku. Dodatkowo odnotowuje si pora enie nerwów czaszkowych, cz ciowy parali, drgawki, a w ko cowej fazie choroby pi czk. Obecno pe zaków w OUN mo e powodowa zaburzenia psychiczne dezorientacj, halucynacje, zmian osobowo ci oraz zaburzenia smaku, w chu i wzroku [4, 12]. Inhalacja powietrza lub aerozolu wodnego zawieraj cego pe zaki mo e spowodowa zapalenie p uc o ró nym przebiegu klinicznym. Niektóre szczepy wywo uj przewlek e nie yty nosa i gard a, zapalenie zatok przynosowych, jak równie inwazje obejmuj ce skór, tkank podskórn, szpik kostny, w z y ch onne, nerki, nadnercza, w trob, trzustk, prostat, tchawic oraz rogówk oka [4]. W leczeniu zazwyczaj u ywa si ró nych kombinacji leków przeciwgrzybicznych i przeciwbakteryjnych, cho do tej pory nie opracowano skutecznej terapii [6]. Diagnostyka GAE polega g ównie na wykrywaniu trofozoitów i cyst w osadzie p ynu mózgowo-rdzeniowego, rzadziej w materiale pochodz cym z biopsji mózgu. Obecno pe zaków ocenia si tak e na podstawie preparatów bezpo rednich badanych najcz ciej pod mikroskopem kontrastowo-fazowym oraz preparatów trwa ych barwionych g ównie barwnikiem Giemsy, Wrighta lub metod trójchromatyczn [12, 15]. Dodatkowo z pobranego materia u zak ada si hodowl na pod o u agarowym z dodatkiem bakterii. Niekiedy w diagnostyce wykorzystuje si metody immunologiczne [1, 12, 13, 15]. Coraz wi ksze zastosowanie maj równie metody biologii molekularnej, w szczególno ci te wykorzystuj ce a cuchow reakcj polimerazy (ang. polymerase chain reaction PCR) [1, 4, 13].

4 172 Nijole Jascaniene, Agata Leo ska-duniec 4. Pe zakowe zapalenie rogówki (ang. Acanthamoeba keratitis AK) AK zosta o pierwszy raz opisane w 1974 r. przez Nagintona i wsp. [8]; dotyczy osób immunokompetentnych, oko o 90% przypadków jest zwi zanych z u ywaniem soczewek kontaktowych [4, 13, 15]. Obecnie odnotowuje si 1 2 przypadki na milion ich u ytkowników w USA, natomiast w Wielkiej Brytanii [1, 10]. Chore osoby s opisywane na ca ym wiecie [4, 15]; równie w Polsce zdiagnozowano kilkana cie przypadków [11, 14, 16]. Szczególnie nara onymi na AK s osoby niew a ciwie u ytkuj ce soczewki kontaktowe i p yny do ich przechowywania oraz niedbaj ce o higien osobist [4]. Symptomy choroby s ma o specyficzne; najcz stszymi s : silny ból, zaczerwienienie i zawienie oka [12, 15]. Dodatkowo obserwuje si zaburzenia widzenia oraz fotofobi, zapalenie spojówek, kurcz powiek oraz prowadz ce do nieodwracalnej utraty zdolno ci widzenia cieranie rogówki. Schorzeniu towarzyszy stan zapalny z typowym pier cieniowatym naciekiem w centralnej cz ci rogówki, który czy si z zanikiem keratocytów [4, 6, 12, 15]. Szybkie rozpoznanie choroby i podj cie odpowiedniej, d ugotrwa ej terapii pozwala w pe ni wróci pacjentowi do zdrowia, jednak leczenie zaawansowanych zmian rogówki mo e nie da pozytywnych rezultatów [4, 12]. W rozpoznaniu AK wa n rol odgrywaj mikroskopia wietlna i konfokalna oraz hodowla pe zaków in vitro z zeskrobin rogówki lub jej biopsji. Podobnie jak w poprzednio opisanym schorzeniu, wykorzystuje si równie metody immunologiczne i techniki biologii molekularnej [4, 12, 13, 15]. 5. Podsumowanie Ze wzgl du na starzenie si spo ecze stw, rosn c liczb osób z wrodzonym lub nabytym obni eniem odporno ci, jak równie u ywaj cych soczewek kontaktowych ro nie rola pe zaków, które mog by przyczyn inwazji zagra aj cych zdrowiu i yciu ludzi. Badania prób wody przeprowadzone w Polsce wykaza y, e na terenie kraju istnieje realne dla cz owieka zagro enie zara eniem pe zakami ze wzgl du na znaczny stopie rozprzestrzenienia tych patogenów w rodowisku [7]. Ponadto trudno ci w rozpoznaniu i leczeniu chorób wywo anych inwazj amebami oraz fakt, e s wektorami wielu mikroorganizmów chorobotwórczych, powoduj, e pierwotniaki te stanowi powa ne, cho cz sto niedoceniane zagro enie dla zdrowia ludzi.

5 Pe zaki wolno yj ce jako zagro enie dla zdrowia ludzkiego 173 BIBLIOGRAFIA Diaz J.H., 2010: Increasing intracerebral infections caused by free-living amebae in the United States and Worldwide. Journal of Neuroparasitology, 1, s Greub G., Raoult D., 2004: Microorganisms resistant to free-living amoebae. Clinical Microbiology Reviews, 17 (2), s Jager B.V., Stamm W.P., 1972: Brain abscesses caused by free-living amoeba probably of the genus Hartmannella in a patient with Hodgkin s disease. Lancet, 2 (7791), s Khan N.A., 2006: Acanthamoeba: biology and increasing importance in human health. FEMS Microbiology Reviews, 30, s Leo ska-duniec A., 2011: Pe zaki wolno yj ce jako wektory mikroorganizmów chorobotwórczych. Problemy Higieny i Epidemiologii, 92 (2), s anocha N., Kosik-Bogacka D., Ku na-grygiel W., 2009: Rola pe zaków wolno yj cych w wywo ywaniu i transmisji chorób u ludzi i zwierz t. Problemy Higieny i Epidemiologii, 90 (2), s anocha N., Kosik-Bogacka D., Maciejewska A. i wsp., 2009: The occurrence Acanthamoeba (free living ameba) in environmental and respiratory samples in Poland. Acta Protozoologica, 48, s Naginton J., Watson P.G., Playfair T.J. i wsp., 1974: Amoebic infection of the eye. Lancet, 2, s Page F.C., 1974: Rosculus ithacus Hawes, 1963 (Amoebida, Flabelluidae) and the amphizoic tendency in amoebae. Acta Protozoologica, 3, s Radford C.F., Minassian D.C., Dart J.K., 2002: Acanthamoeba keratitis in England and Wales: incidence, outcome, and risk factors. The British Journal of Ophthalmology, 86, s Rakowska E., Zagórski Z., 1994: Zapalenie rogówki wywo ane przez Acanthamoeba. Klinika Oczna, 96, s Rocha-Azevedo B., Tanowitz H.B., Marciano-Cabral F., 2009: Diagnosis of infections caused by pathogenic free-living amoebae. Interdisciplinary Perspectives on Infectious Diseases, s Schuster F.L., Visvesvara G.S., 2004: Free-living amoebae as opportunistic and nonopportunistic pathogens of humans and animals. International Journal for Parasitology, 34, s Toczo owski J., Gieryng H., Gieryng R., Wróblewska E., 2000: Zaka enie pe zakami z rodzaju Acanthamoeba w p ywalniach i jeziorach Lubelszczyzny u osób stosuj cych soczewki kontaktowe. Klinika Oczna, 102, s

6 174 Nijole Jascaniene, Agata Leo ska-duniec Visvesvara G.S., Moura H., Schuster F.L., 2007: Pathogenic and opportunistic freeliving amoebae: Acanthamoeba spp., Balamuthia mandrillaris, Naegleria fowleri, and Sappinia diploidea. FEMS Immunology and Medical Microbiology, 50, s Weso owska M., Cisowska A., Myjak P. i wsp., 2006: Acanthamoeba keratitis in contact lens wearers in Poland. Advances in Clinical and Experimental Medicine, 15 (3), s Yagi S., Schuster F.L., Visvesvara G.S., 2008: Demonstration of Balamuthia and Acanthamoeba mitochondrial DNA in sectioned archival brain and other tissues by the polymerase chain reaction. Parasitology research, 102, s Summary Free-living amoebae are facultative pathogens, which can pose a threat of human health. They may have association with serious diseases, including a fatal encephalitis and a blinding keratitis. Their presence was found on all continents, in soil, air and water. A significant degree of environmental contamination of these protozoan makes them important threat of human health, immunocompromised individuals in particular. This review presents current understanding of the protozoan pathogenicity. Translation: Agata Leo ska-duniec

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Problemy w określeniu chorobotwórczości pełzaków wolno żyjących z rodzaju Acanthamoeba

Problemy w określeniu chorobotwórczości pełzaków wolno żyjących z rodzaju Acanthamoeba 24 Probl Hig Epidemiol 2013, 94(1): 24-30 Problemy w określeniu chorobotwórczości pełzaków wolno żyjących z rodzaju Acanthamoeba Problems in determining the pathogenicity of free-living amoebae of the

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ CENOWY WYSZCZEGÓLNIENIE ASORTYMENTOWE I ILOŚCIOWE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. Część 1 Bakteriologia inne

FORMULARZ CENOWY WYSZCZEGÓLNIENIE ASORTYMENTOWE I ILOŚCIOWE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. Część 1 Bakteriologia inne Załącznik nr 1.1 WYSZCZEGÓLNIENIE ASORTYMENTOWE I ILOŚCIOWE PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Część 1 Bakteriologia inne 1. Nazwa Acanthamoeba z pobranego materiału biologicznego hodowla( wymaz z worka spojówkowego,

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Jak dbaj o zdrowie rodziny z dzie mi? Raport przygotowany dla Wydawnictwa Egmont

Jak dbaj o zdrowie rodziny z dzie mi? Raport przygotowany dla Wydawnictwa Egmont Jak dbaj o zdrowie rodziny z dzie mi? Raport przygotowany dla Wydawnictwa Egmont Warszawa, dnia 13.1.8 1 Wprowadzenie metodologiczne Dane zawarte w niniejszym raporcie pochodz z deklaracji osób, które

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych Leczenie szpitalne Je eli cel leczenia nie mo e by osi gni ty w trybie ambulatoryjnym, pacjent mo e zosta skierowany na dalsze leczenie w szpitalu. Pacjent ma prawo wyboru szpitala, który ma podpisan umow

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania Za cznik nr 13 Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania w obszarze: Efekty Oferta : Rodzice s partnerami szko y w projekcie: Bezpo rednie wsparcie rozwoju szkó poprzez wdro enie zmodernizowanego

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja XXIII Systemy transakcyjne cz.1 Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 294 17195 Poz. 1741 1741 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych oraz raportów

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Choroby rzadkie i ultrarzadkie. Specyfika cen leków sierocych i technologii stosowanych w chorobach rzadkich

Plan prezentacji. Choroby rzadkie i ultrarzadkie. Specyfika cen leków sierocych i technologii stosowanych w chorobach rzadkich Tomasz Laczewski 1 z 7 i technologii stosowanych w chorobach rzadkich Rados aw Rud /Tomasz Laczewski Autorzy rozdzia u: Jakub Adamski, Joanna Lis, Kamila Wendykowska Plan prezentacji 1. Choroby rzadkie

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego

Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego Prezentacja wyników bada PKPP Lewiatan maja 200 r. Metodologia badania Cel badania Weryfikacja realnego wp ywu os abienia gospodarczego

Bardziej szczegółowo

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel

KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA. Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel KODEKS ZDROWEGO ŻYCIA Scenariusz i rysunki Szarlota Pawel Europejski kodeks walki z rakiem I. Prowadzàc zdrowy styl ycia, mo na poprawiç ogólny stan zdrowia i zapobiec wielu zgonom z powodu nowotworów

Bardziej szczegółowo

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania Zespó Instrumentów Inwestycyjnych Zespó Instrumentów Doradczych Dzia ania 2.3 i 2.1 Warszawa, dnia 7 wrze nia 2005r. Statystyka na dzie 31.08.2005r. Ilo onych

Bardziej szczegółowo

Fetal Alcohol Syndrome

Fetal Alcohol Syndrome Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Fetal Alcohol Syndrome Debra Evensen Cechy charakterystyczne i objawy Program FAStryga Stowarzyszenie Zastêpczego Rodzicielstwa Oddzia³ Œl¹ski Ul. Ho³dunowska 39

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Program wczesnego wykrywania raka piersi

Program wczesnego wykrywania raka piersi Program wczesnego wykrywania raka piersi Zapraszamy Pani do wzi cia udzia u w programie wczesnego wykrywania raka piersi metod mammografii. Równocze nie z zaproszeniem otrzymuje Pani niniejsz broszur,

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZENIE NR 27 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO

ZARZ DZENIE NR 27 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO ZARZ DZENIE NR 27 REKTORA UNIWERSYTETU WARSZAWSKIEGO z dnia 5 maja 2010 r. w sprawie zmiany zarz dzenia nr 31 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 21 grudnia 2005 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli. Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione. Wykonywanie kopii metodą kserograficzną, fotograficzną,

Bardziej szczegółowo

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Roman Batko Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Uniwersytet Jagiello ski wypracowanie i upowszechnienie najbardziej skutecznej i efektywnej dobrej

Bardziej szczegółowo

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów),

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów), Przedstawieciel PTPZ 1 z 6 Wsparcie polityki samorz dów lokalnych w tworzeniu efektywnego programu zdrowotnego Nawyki zdrowotne Dla utrzymania zdrowia jednostki najwi kszy wp yw ma styl ycia. Nawet przy

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

7. Symulacje komputerowe z wykorzystaniem opracowanych modeli

7. Symulacje komputerowe z wykorzystaniem opracowanych modeli Opracowane w ramach wykonanych bada modele sieci neuronowych pozwalaj na przeprowadzanie symulacji komputerowych, w tym dotycz cych m.in.: zmian twardo ci stali szybkotn cych w zale no ci od zmieniaj cej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO

REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO PODSTAWA PRAWNA 1. Uchwała o systemie o wiaty z dn. 7.09.1991 z pó niejszymi zmianami. 2. Statut Szkoły Podstawowej

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA WST PNEGO OGÓLNEGO (INSTRUKTA U OGÓLNEGO)

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA WST PNEGO OGÓLNEGO (INSTRUKTA U OGÓLNEGO) (piecz pracodawcy) RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA WST PNEGO OGÓLNEGO (INSTRUKTA U OGÓLNEGO) obowi zuj cy w zak adzie pracy Szkolenie wst pne ogólne (instrukta ogólny) ramowy program szkolenia I. Istota bezpiecze

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r. projekt z dnia 10.12.2007 r. ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r. zmieniaj ce rozporz dzenie w sprawie szczegó owych wymaga w zakresie jako ci handlowej wyrobów kakaowych i

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

Dlaczego? Jak? Finansowanie 2014-2020. Eutrofizacja. Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania

Dlaczego? Jak? Finansowanie 2014-2020. Eutrofizacja. Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania Pozna, maj 2014 Dlaczego? Eutrofizacja Jak? KPO K Aglomeracja Oczyszczanie cieków Systemy zbierania Finansowanie 2014-2020 Eutrofizacja oznacza wzbogacenie wody sk adnikami od ywczymi, szczególnie zwi

Bardziej szczegółowo

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1)

Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Obowi¹zki pracodawcy w razie wypadku przy pracy (1) Rozdz. 7 Kodeksu pracy; ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz. 1673 z późn. zm.); rozporządzenie RM z

Bardziej szczegółowo

Polska woj. opolskie powiat nyski

Polska woj. opolskie powiat nyski Nysa'2014 150000 148000 146000 144000 142000 140000 138000 136000 147441 146853 146330 145512 145017 144284 143852 142799 142119 141586 140628 XII 2003 XII 2004 XII 2005 XII 2006 XII 2007 XII 2008 XII

Bardziej szczegółowo

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok

... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. dzieñ miesi¹c rok ... (oznaczenie jednostki przeprowadzaj¹cej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzieñ miesi¹c rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiê i nazwisko Data urodzenia Dzieñ Miesi¹c Rok P³eæ

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA PRACOWNICZE JAKO ALTERNATYWA DLA WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA ELEMENTEM SYSTEMÓW MOTYWACYJNYCH 16/01/2013 Krzysztof Nowak Warszawa Agenda Wst p Struktura wynagrodze Czy pracownicy s / mog

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM

REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM PODSTAWA PRAWNA 1. Ustawa o systemie o wiaty z dnia 7 wrze nia 1991r. 2. Rozporz dzenie Rady Ministrów dnia 14

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA PRZY SAMORZĄDOWYM ZESPOLE SZKOŁ W KOSTKOWIE. I. Postanowienia ogólne. II. Zadania Rady Rodziców

REGULAMIN RADY RODZICÓW SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA PRZY SAMORZĄDOWYM ZESPOLE SZKOŁ W KOSTKOWIE. I. Postanowienia ogólne. II. Zadania Rady Rodziców REGULAMIN RADY RODZICÓW SAMORZĄDOWEGO PRZEDSZKOLA PRZY SAMORZĄDOWYM ZESPOLE SZKOŁ W KOSTKOWIE Podstawa prawna: art. 53.4. ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex)

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex) Dla wi kszo ci prostych gramatyk mo na w atwy sposób napisa wyra enie regularne które b dzie s u y o do sprawdzania poprawno ci zda z t gramatyk. Celem niniejszego laboratorium b dzie zapoznanie si z wyra

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

Temat. Skala dzia a. Program zdrowotny. Program zdrowotny

Temat. Skala dzia a. Program zdrowotny. Program zdrowotny Michał Brzeziński 1 z 6 Skala dzia a Program zdrowotny Dzia ania wieloletnie Dzia ania wieloo rodkowe Nie tylko interwencje medyczne Interwencje medyczne prewencja Interwencje edukacyjne profilaktyka Interwencje

Bardziej szczegółowo

Istotne zdarzenia i reakcje niepo ¹dane w obszarze pobierania, przechowywania i przeszczepiania narz¹dów zarejestrowane w latach 2012 2013

Istotne zdarzenia i reakcje niepo ¹dane w obszarze pobierania, przechowywania i przeszczepiania narz¹dów zarejestrowane w latach 2012 2013 Istotne zdarzenia i reakcje niepo ¹dane w obszarze pobierania, przechowywania i przeszczepiania narz¹dów zarejestrowane w latach 0 0 Gromadzenie informacji dotycz¹cych istotnych niepo ¹danych zdarzeñ i

Bardziej szczegółowo

DZIECI I M ODZIE NIEPE NOSPRAWNA W PLACÓWKACH INTEGRACYJNYCH W LATACH 2003-2008.

DZIECI I M ODZIE NIEPE NOSPRAWNA W PLACÓWKACH INTEGRACYJNYCH W LATACH 2003-2008. DZIECI I M ODZIE NIEPE NOSPRAWNA W PLACÓWKACH INTEGRACYJNYCH W LATACH 2003-2008. Idea kszta cenia integracyjnego staje si coraz bardziej powszechna, uwidacznia to sta y wzrost wspólnie ucz cych si uczniów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2007 r.

ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia... 2007 r. ROZPORZ DZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..... 2007 r. projekt w sprawie wysoko ci dop at do sk adek z tytu u ubezpieczenia upraw rolnych i zwierz t gospodarskich w 2008 r. Na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013 Zawód: technik masa ysta Symbol cyfrowy zawodu: 322[12] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 322[12]-01-132 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI Miejsce na naklejk z kodem dysleksja PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI Czas pracy 10 minut Instrukcja dla zdaj cego 1. Prosz sprawdzi, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 9 stron. Ewentualny brak nale

Bardziej szczegółowo

Zmiany w informatorze technik organizacji reklamy 342[01]

Zmiany w informatorze technik organizacji reklamy 342[01] Zmiany w informatorze technik organizacji reklamy 342[01] Strona 13 punkt 1.1. otrzymuje brzmienie: 1.1. stosowa poj cia i terminy z zakresu marketingu, kompozycji, liternictwa i historii reklamy, stosowa

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE OBCI E UKŁADÓW KORBOWYCH W RÓ NYCH TYPACH SILNIKÓW TŁOKOWYCH

PORÓWNANIE OBCI E UKŁADÓW KORBOWYCH W RÓ NYCH TYPACH SILNIKÓW TŁOKOWYCH W Y B R A N E P R O B L E M Y I N Y N I E R S K I E N U M E R 2 I N S T Y T U T A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H S Y S T E M Ó W W

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECI SKIEGO NR 486 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 24 2007 KATARZYNA KOTARSKA ALICJA DROHOMIRECKA OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA WYKSZTA CENIA RODZICÓW DZIECKA PRZEDSZKOLNEGO

Bardziej szczegółowo

Wymiana du ych plików instrukcja dla klientów Grontmij Polska Sp z o. o.

Wymiana du ych plików instrukcja dla klientów Grontmij Polska Sp z o. o. Wymiana du ych plików instrukcja dla klientów Grontmij Polska Sp z o. o. Ostateczna. Grontmij Polska Pozna, 12.10.12 Autoryzacja Title : Wymiana du ych plików instrukcja dla klientów Grontmij Polska Sp.

Bardziej szczegółowo

Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej

Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej Rejestr przeszczepieñ komórek krwiotwórczych szpiku i krwi obwodowej oraz krwi pêpowinowej W roku 2013 na podstawie raportów nap³ywaj¹cych z 18 oœrodków transplantacyjnych (CIC), posiadaj¹cych pozwolenie

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Wst p do obs ugi bazy danych Reaxys

Wst p do obs ugi bazy danych Reaxys Wst p do obs ugi bazy danych Reaxys Baza danych Reaxys pozwala na przeszukiwanie literatury z zakresu chemii, biologii i nauk pokrewnych. Przeszukiwanie literatury odbywa si mo e na ró nych drogach: -

Bardziej szczegółowo

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH US UGI PODSTAWOWE Taryfa Darmowe Rozmowy Pakiet 60. obowi zuje od 05.03.2007 r. www.netia.pl SPIS TRE CI OP ATY AKTYWACYJNE (JEDNORAZOWE)... 3 2. OP ATY ABONAMENTOWE (MIESI

Bardziej szczegółowo

Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO

Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO Obraz kliniczny raka szyjki macicy. Klasyfikacja FIGO Pawe Knapp Klinika Ginekologii Uniwersytet Medyczny w Bia ymstoku Rak szyjki macicy nieprawid owy nab onek po kwasie octowym z atypowymi naczyniami:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

NOWY WYMIAR MASA U. Panasonic Real Pro Premium

NOWY WYMIAR MASA U. Panasonic Real Pro Premium NOWY WYMIAR MASA U Panasonic Real Pro Premium Odpowied na Twoje potrzeby zwi zane z masa em EP30002 Real Pro Premium z 1117 wyj tkowymi rodzajami masa u jest Twoim biletem wej ciowym do indywidualnej terapii

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIA ALNO CI RADY PEDAGOGICZNEJ SAMORZ DOWEJ SZKO Y PODSTAWOWEJ NR 1 WE WRZE NI

REGULAMIN DZIA ALNO CI RADY PEDAGOGICZNEJ SAMORZ DOWEJ SZKO Y PODSTAWOWEJ NR 1 WE WRZE NI REGULAMIN DZIA ALNO CI RADY PEDAGOGICZNEJ SAMORZ DOWEJ SZKO Y PODSTAWOWEJ NR 1 WE WRZE NI I PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA RADY PEDAGOGICZNEJ Podstaw prawn funkcjonowania Rady Pedagogicznej s zapisy Ustawy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 21 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 21 Przedmowa sekretarza Naczelnej Rady Aptekarskiej przedstawiciela NRA w EuroPharm Forum................

Bardziej szczegółowo

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej

Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Nie można być mistrzem we wszystkich dyscyplinach. Czas na biogospodarkę Jerzy Samochowiec Centrum Geriatrii, Medycyny Medycyny Regeneracyjnej i Profilaktycznej Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII W GIMNAZJUM w ZESPOLE SZKÓ W SZTUTOWIE Przedmiotowy System Oceniania sporz dzony zosta w oparciu o: 1. Rozporz dzenie MEN z dnia 21.03.2001 r. 2. Statut Szko y 3.

Bardziej szczegółowo

a wspó czesny rynek pracy

a wspó czesny rynek pracy Niepe nosprawno a wspó czesny rynek pracy Tatiana Dudek Pawe Wojewoda Socjologia II Spis tre ci: Tytu em wst pu....3 Niepe nosprawno, kogo dotyczy?...4 Stopnie oraz rodzaje niepe nosprawno ci... 5 O niepe

Bardziej szczegółowo

Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. UWAGI ANALITYCZNE Udzia dochodów z dzia alno ci rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z u ytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. spisano 76,4 tys. gospodarstw domowych z u ytkownikiem

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO KOMPLEKSOWY PROGRAM NAUCZANIA FARMAKOLOGII I FARMAKOLOGII KLINICZNEJ DLA III, IV, V ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaja siê w formie wyk³adów, æwiczeñ i seminariów oraz tzw. symulacji sytuacji klinicznych.

Bardziej szczegółowo

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA Projekt z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zał czniki do rozporz dzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2010 r. (poz...) Zał cznik nr 1 1. 1. Statut publicznego przedszkola,

Bardziej szczegółowo

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE 27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, w ramach projektu wiadomy podatnik realizowanego przez PKPP Lewiatan na mocy umowy o dofinansowanie nr UDA-POKL.02.01.02-00-002/10

Bardziej szczegółowo

PROJEKT STANOWISKA RZ DU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ

PROJEKT STANOWISKA RZ DU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ PROJEKT STANOWISKA RZ DU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ I. Cel projektu aktu prawnego. Celem Dezyderatu nr 13 Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest uregulowanie zasad i warunków lokalizacji elektrowni wiatrowych.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013 Zawód: technik optyk Symbol cyfrowy zawodu: 322[16] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 322[16]-01-132 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ EGZAMINACYJNY

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA W RODZINIE

PRAWA DZIECKA W RODZINIE PRAWA DZIECKA W RODZINIE W 1989 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych uchwali o jednomy lnie Konwencj o Prawach Dziecka. Polska ratyfikowa a j w 1991r. Podpisuj c Konwencj prezydent z o y stosowne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

TERMINARZ ROZGRYWEK MISTRZOWSKICH ZZPS PI KI SIATKOWEJ - SEZON 2014/2015 III LIGA (M CZYZN)

TERMINARZ ROZGRYWEK MISTRZOWSKICH ZZPS PI KI SIATKOWEJ - SEZON 2014/2015 III LIGA (M CZYZN) TERMINARZ ROZGRYWEK MISTRZOWSKICH ZZPS PI KI SIATKOWEJ - SEZON 2014/2015 III LIGA (M CZYZN) FAZY: eliminacje - system ligowy ka dy z ka dym dwurundowo fina system turniejowy - (zawody trzydniowe) - ka

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ROZWOJU I ZACHOWANIA W KLASIE SZKOLNEJ VADEMECUM NAUCZYCIELI I RODZICÓW

DZIECKO Z ZABURZENIAMI ROZWOJU I ZACHOWANIA W KLASIE SZKOLNEJ VADEMECUM NAUCZYCIELI I RODZICÓW DZIECKO Z ZABURZENIAMI ROZWOJU I ZACHOWANIA W KLASIE SZKOLNEJ VADEMECUM NAUCZYCIELI I RODZICÓW Urszula Oszwa DZIECKO Z ZABURZENIAMI ROZWOJU I ZACHOWANIA W KLASIE SZKOLNEJ VADEMECUM NAUCZYCIELI I RODZICÓW

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA SAMORZ DOWYCH O RODKÓW POMOCY SPO ECZNEJ FORUM

STATUT STOWARZYSZENIA SAMORZ DOWYCH O RODKÓW POMOCY SPO ECZNEJ FORUM STATUT STOWARZYSZENIA SAMORZ DOWYCH O RODKÓW POMOCY SPO ECZNEJ FORUM ROZDZIA I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Nazwa stowarzyszenia brzmi: Stowarzyszenie Samorz dowych O rodków Pomocy Spo ecznej FORUM, zwane

Bardziej szczegółowo

Szkolna przemoc i agresja w kontek cie przest pczo ci osób nieletnich. Wydzia Komunikacji Spo ecznej KWP w Szczecinie

Szkolna przemoc i agresja w kontek cie przest pczo ci osób nieletnich. Wydzia Komunikacji Spo ecznej KWP w Szczecinie Szkolna przemoc i agresja w kontek cie przest pczo ci osób nieletnich. Wydzia Komunikacji Spo ecznej KWP w Szczecinie Przemoc i agresja Przemoc w szkole mo e przejawia si gro bami, zniewa aniem, zmuszaniem

Bardziej szczegółowo

Fundacja Watch Health Care

Fundacja Watch Health Care Krzysztof Łanda 1 z 9 KSI YCE : DEIMOS I PHOBOS OBSZAR A KOSZYK WIADCZE rodki ze sk adki podstawowej GWARANTOWANYCH OBSZAR B tanie drogie A+B= REALNY KOSZYK NEGATYWNY KSI YCE : DEIMOS I PHOBOS Pacjenci

Bardziej szczegółowo

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA

POMPA CIEP A SOLANKA - WODA POMPA CIEP A SOLANKA - WODA Monitorowanie parametrów pracy Ekran przegl dowy Niezawodne funkcjonowanie w najci szych Spr arki spiralne niezawodnie pracuj w najci szych PAROWNIK Urz dzenie rozprowadzaj

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK PRAKTYKI PSYCHOPEDAGOGICZNEJ

DZIENNIK PRAKTYKI PSYCHOPEDAGOGICZNEJ AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO JÓZEFA PI SUDSKIEGO W WARSZAWIE WYDZIA WYCHOWANIA FIZCZNEGO I SPORTU W BIA EJ PODLASKIEJ KIERUNEK: WYCHOWANIE FIZYCZNE DZIENNIK PRAKTYKI PSYCHOPEDAGOGICZNEJ semestr., rok

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA DLA PACJENTA

B. ULOTKA DLA PACJENTA B. ULOTKA DLA PACJENTA 18 ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA U YTKOWNIKA Ellaone 30 mg tabletka Octan uliprystalu Nale y zapozna si z tre ci ulotki przed zastosowaniem leku. - Nale y zachowa t ulotk,

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Pi sudskiego w Warszawie Wydzia Turystyki i Zdrowia w Bia ej Podlaskiej. Fizjoterapia.

Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Pi sudskiego w Warszawie Wydzia Turystyki i Zdrowia w Bia ej Podlaskiej. Fizjoterapia. Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Pi sudskiego w Warszawie Wydzia Turystyki i Zdrowia w Bia ej Podlaskiej PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA DLA KIERUNKU FIZJOTERAPIA Ogólna charakterystyka studiów Wydzia prowadz

Bardziej szczegółowo

Kierunki polityki lekowej Ministerstwa Zdrowia

Kierunki polityki lekowej Ministerstwa Zdrowia Kierunki polityki lekowej Ministerstwa Zdrowia Jakub Adamski Departament Polityki Lekowej i Farmacji Cele polityki lekowej polityka lekowa ma zapewni pacjentom dost p p do optymalnej farmakoterapii, z

Bardziej szczegółowo

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE

ADUNEK RODZAJ ZAGRO ENIA OCHRONA OSOBISTA PODSTAWOWE CZYNNOήI KIEROWCY DODATKOWE I SPECJALNE CZYNNOήI KIEROWCY PO AR PIERWSZA POMOC INFORMACJE INSTRUKCJA DLA UN1263 FARBA, UN1263 MATERIA POKREWNY DO FARBY, UN1866 YWICA W ROZTWORZE, zapalna, UN1120 BUTANOLE, UN1993 MATERIA ZAPALNY CIEK Y I.N.O., klasa 3 - bezbarwna ciecz o zapachu ostrym, przenikliwym;

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASI KU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASI KU RODZINNEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASI KU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASI KU RODZINNEGO Nazwa organu w ciwego prowadz cego post powanie w sprawie wiadcze rodzinnych: Za cznik nr 1 Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASI KU RODZINNEGO ORAZ DODATKÓW DO ZASI KU RODZINNEGO Cz I 1. Dane osoby

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011 Zawód: technik mechatronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[50] Numer zadania: 5 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 311[50]-05-1 2 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Ocena punktowa auta w AutoCheck

Ocena punktowa auta w AutoCheck VIN: 5TDZA23C96S421016 Rok modelowy: 2006 Marka: Model: Nadwozie: Segment: Silnik: Kraj monta u: Wiek pojazdu: Toyota Sienna CE / LE Wagon 5D Van - Mini 3.3L V6 MPI USA 4 lata/rok Liczba w cicieli: 2 Calculated

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746 Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E Polskie Normy opublikowane do 30.06.2011 Wykaz norm z dyrektywy znajduje si równie na www.pkn.pl Na podstawie publikacji w Dzienniku

Bardziej szczegółowo

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE!

ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! ZOSTAŃ DAWCĄ SZPIKU KOSTNEGO! Wygraj dla kogoś ŻYCIE! Ty też możesz podarować komuś szansę na nowe życie! Dzieląc się cząstką siebie możemy dokonać wielkich czynów możemy pomóc wygrać komuś życie! Co godzinę

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji

Regulamin rekrutacji Regulamin rekrutacji szkole realizowanych w ramach projektu pn. Specjalistyczne i mened erskie szkolenia IT dla firm Stowarzyszenia Klaster ICT Pomorze Zachodnie i kooperuj cych 1 Podmiot odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

Osob do kontaktu jest Pawe Rurarz tel. 0 662 066 400. Opis projektu Formularz rekrutacyjny Regulamin rekrutacji

Osob do kontaktu jest Pawe Rurarz tel. 0 662 066 400. Opis projektu Formularz rekrutacyjny Regulamin rekrutacji Stowarzyszenie Rodziców na Rzecz Pomocy Szko om Przyjazna Szko a zaprasza szko y gimnazjalne i ponadgimnazjalne z ca ego kraju (publiczne, spo eczne, prywatne) do udzia u w projekcie Spo ecze stwo obywatelskie

Bardziej szczegółowo

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok

Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków. Funduszu Por cze Unijnych. Warszawa, 2006 rok Por czenia, gwarancje i regwarancje ze rodków Funduszu Por cze Unijnych Warszawa, 2006 rok Podstawy prawne funkcjonowania Ustawa o Funduszu Por cze Unijnych z 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 121 poz. 1262

Bardziej szczegółowo

prawid owych warunków magazynowania i segregacji rodków spo ywczych oraz zachowanie higieny sprzeda y. Zastrze enia higieniczne cz ciej dotyczy y ma

prawid owych warunków magazynowania i segregacji rodków spo ywczych oraz zachowanie higieny sprzeda y. Zastrze enia higieniczne cz ciej dotyczy y ma prawid owych warunków magazynowania i segregacji rodków spo ywczych oraz zachowanie higieny sprzeda y. Zastrze enia higieniczne cz ciej dotyczy y ma ych sklepów. Stwierdzane uchybienia w grupie sklepów

Bardziej szczegółowo

Opracował: A. Podgórski

Opracował: A. Podgórski Stan zdrowia i choroby Opracował: A. Podgórski Definicja zdrowia i choroby Zdrowie (WHO) określiła zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie tylko jako

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2013 Zawód: technik informatyk Symbol cyfrowy zawodu: 312[01] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu 312[01]-01-132 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

GLAXOSMITHKLINE Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE NOWE WYTYCZNE EUROPEJSKIE DOTYCZ CE PRZYDATNO CI GROMADZENIA ZAPASÓW WI CEJ

GLAXOSMITHKLINE Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE NOWE WYTYCZNE EUROPEJSKIE DOTYCZ CE PRZYDATNO CI GROMADZENIA ZAPASÓW WI CEJ 04.02.2008 04.02.2008 GLAXOSMITHKLINE Z ZADOWOLENIEM PRZYJMUJE NOWE WYTYCZNE EUROPEJSKIE DOTYCZ CE PRZYDATNO CI GROMADZENIA ZAPASÓW WI CEJ NI JEDNEGO LEKU PRZECIWWIRUSOWEGO W RAMACH PRZYGOTOWA DO PANDEMII

Bardziej szczegółowo

METODA KOMPUTERYZOWANEGO TESTOWANIA PSYCHODIAGNOSTYCZNEGO WYKORZYSTUJ CA STANDARDOWE URZ DZENIA WEJ CIOWE

METODA KOMPUTERYZOWANEGO TESTOWANIA PSYCHODIAGNOSTYCZNEGO WYKORZYSTUJ CA STANDARDOWE URZ DZENIA WEJ CIOWE Micha STATKIEWICZ Politechnika Koszali ska METODA KOMPUTERYZOWANEGO TESTOWANIA PSYCHODIAGNOSTYCZNEGO WYKORZYSTUJ CA STANDARDOWE URZ DZENIA WEJ CIOWE 1. Wst p Statystyczna weryfikacja hipotez badawczych

Bardziej szczegółowo

UCHWA A intencyjna nr.../2014

UCHWA A intencyjna nr.../2014 UCHWA A intencyjna nr.../2014 podj ta w dniu... na zebraniu w cicieli lokali tworz cych Wspólnot Mieszkaniow nr..., której nieruchomo po ona jest w Tychach przy ul.... w sprawie: wyra enia woli przyst

Bardziej szczegółowo

Rozdzia I. Nazwa, siedziba, teren dzia ania i charakter prawny.

Rozdzia I. Nazwa, siedziba, teren dzia ania i charakter prawny. Powiatowy Szkolny Zwi zek Sportowy w Wieluniu jest dobrowolnym, powszechnym i samorz dnym stowarzyszeniem sportowo-wychowawczym uczniów, nauczycieli i innych osób dzia aj cych dla zdrowia, aktywno ci ruchowej

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami.

Baza danych. Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami. Access Baza danych Baza danych jest to zbiór danych powi zanych mi dzy sob pewnymi zale no ciami. Baza danych sk ada si z danych oraz programu komputerowego wyspecjalizowanego do gromadzenia i przetwarzania

Bardziej szczegółowo

III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013

III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013 III Posiedzenie Grupy ds. MSP przy KK NSRO 2007-2013 SYSTEMY ZALICZKOWE DLA PRZEDSI BIORSTW W PO IG i RPO Na podstawie zestawienia informacji o systemach zaliczkowych w PO IG i RPO w schematach wsparcia

Bardziej szczegółowo