lipiec 2014 biomérieux Kontrola jakości w każdych warunkach Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "lipiec 2014 biomérieux Kontrola jakości w każdych warunkach Diagnostyka źródłem dobrego zdrowia"

Transkrypt

1 INDUSTRY 16 lipiec 2014 Aktualości biomérieux Kotrola jakości w każdych warukach Diagostyka źródłem dobrego zdrowia

2 Spis treści od wydawcy 2 od wydawcy 3 Szybkie badaia mikrobiologicze kosmetyków oraz produktów do higiey osobistej z wykorzystaiem techologii CHEMUNEX we współpracy z Yves Sait Lauret 7 Cytometria przepływowa w aalizie żywości 8 Przydatość systemu TEMPO do moitorowaia czystości mikrobiologiczej surowców barwych 12 Automatyzacja pracy laboratorium owoczese rozwiazaia 13 Labguard system moitorigu parametrów fizyczych 15 PREVI ColotGram automatycze barwieie preparatów metodą Grama wydawca: biomérieux Polska Sp. z o.o. Osoba odpowiedziala: Elżbieta Wójcik Osoby biorące udział w przygotowaiu r 16: Dorota Pawluch Artur Gąsior Czesław Mitek Jacek Charliński Aeta Lesiuk (korekta) Adres redakcji i wydawcy: biomérieux Polska Warszawa, ul. Ge. Józefa Zajączka 9 tel. (22) fax (22) opracowaie graficze i druk: Agecja Wydawicza SOWA Szaowi Państwo, Mam adzieję,że artykuły, które zamieściliśmy w umerze 16 Aktualosci Idustry, spełiają Państwa oczekiwaia. Bardzo prosimy o opiie, które będą dla as wskazaiem, co powiiśmy zmieić w przyszłości i jakie tematy są dla Państwa waże. Nowe istrumetale metody aalizy mikrobiologiczej kosmetyków i żywości przybliży Państwu Pai Dr hab. Alia Kuicka Styczyńska. Tempo, o którym mogli Państwo przeczytać w poprzedich umerach, może być wykorzystae rówież do moitorowaia czystości mikrobiologiczej surowców barwych. Artykuł a te temat zajdziecie Państwo a stroie 8. biomérieux wprowadziło a ryek polski owy system do moitorowaia i śledzeia temperatur oraz iych parametrów fizyczych kotrolowaych w laboratoriach, chłodiach czy liiach produkcyjych o azwie: LABGUARD. Więcej a temat tego systemu mogą Państwo przeczytać w obecym umerze. W umerze 16 Aktualości Idustry, zajdziecie Państwo rówież iformacje a temat systemu do automatyczego barwieia preparatów metodą Grama. Współczese laboratoria mikrobiologicze w coraz większym stopiu dążą do skracaia czasu trwaia procesów jedostkowych, redukcji czyości maualych w celu poprawieia efektywości oraz zwiększeia przepustowości laboratorium. Stąd duże zaiteresowaie automatyzacją pracy oraz zwiększaiem wydajości. W Aktualościach przedstawiamy owe DILUMATY biomérieux: Dilumat START, Expert i EVO. Serdeczie zapraszamy Państwa do odwiedzaia aszej stroy iteretowej oraz zarejestrowaia się do aszej biblioteki techiczej a stroie: dzięki której będziecie mieli Państwo dostęp do ulotek techiczych oraz Certyfikatów Kotroli Jakości aszych produktów. Dorota Pawluch Dyrektor ds. Marketigu i Sprzedaży Mikrobiologia Przemysłowa 2

3 Szybkie badaia mikrobiologicze kosmetyków oraz produktów do higiey osobistej z wykorzystaiem techologii CHEMUNEX we współpracy z Yves Sait Lauret owe techologie Zakłady produkujące kosmetyki oraz środki higiey osobistej wykoują badaia mikrobiologicze produktów przed wypuszczeiem ich a ryek. Rutyowo wykoują badaia w kieruku ocey ilościowej OLD (Ogóla Liczba Droboustrojów), Drożdży i Pleśi oraz testy a Obecość/Nieobecość pewych, specyficzych mikroorgaizmów. Dzięki systemowi D-Cout, techologii CHEMUNEX opartej a cytometrii przepływowej, zakłady produkujące kosmetyki mogą zwaliać swoje produkty o 2 lub 3 di wcześiej w porówaiu z tradycyją metodą badań. Yves Sait Lauret (YSL) kilka lat temu zaadaptował techologię CHEMUNEX do zwaliaia końcowych produktów, z wykorzystaiem 24 godziego testu a Obecość/Nieobecość w kieruku OLD (Ogóla Liczba Droboustrojów). W celu polepszeia jakości surowców zostało zawarte porozumieie pomiędzy YSL a CHEMUNEX, ukierukowae a opracowaie szybkiego protokołu do wykrywaia drożdży i pleśi. Protokół sprawdzoo w badaiach z wykorzystaiem większości produktów YSL, takich jak szampoy, toiki, pudry, kremy. Badaia obejmowały etapy opisae w Farmakopei EU i US oraz w The validatio of compedial methods <1225>, The PDA Techical Report 33. Procedura walidacyja zgoda była ze stadardami określoymi dla Badań Zgodości (Performace Qualificatio - PQ). Metody Próbki (szampo, żel pod pryszic, toik, puder, tusz do rzęs, krem do ciała, spray do włosów, oraz kremy do twarzy) przygotowao w astępujący sposób: 10g produktu kosmetyczego (sztuczie kotamiowaego lub ie) dodao do 90ml buliou ChemBoost C (bulio do eutralizacji koserwatów oraz amażaia, dostarczoy przez AES CHEMUNEX, stosoway rówież w aplikacji dla OLD) Homogeizowao próbkę za pomocą mieszadła typu Vortex oraz ikubowao ją 1 godzię w temperaturze pokojowej. Nastepie dodawao 1ml zeutralizowaej próbki do 20 ml buliou wzbogacającego (ChemBost F, specyficzy bulio wzbogacający dla drożdży i pleśi), który ikubowao 50 godzi w 25 +/- 2C w celu zwiększeia poziomu wykrywalości mikroorgaizmów. Po ikubacji próbki poddawae były homogeizacji w celu rozbicia obecej grzybi, astępie filtrowae. Kolejy etap to automatycze zakowaie i aalizowaie próbki w systemie D-Cout z użyciem specyficzych odczyików zakujących tylko żywe mikroorgaizmy. Jeda seria badań wykoywaa była w ciągu miut, atomiast pierwszy wyik uzyskiwao po miutach. W celu określeia Limitu Wykrywalości, każdy produkt sztuczie kotamiowao z użyciem pięciu różych mikroorgaizmów o różym poziomie kocetracji zawiesiy (Tabela 1). Tabela 1. Kocetracja zawiesiy Szczep Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Cadida albicas Aspergillus iger Mucor plumbeus Peicillium glabrum Aureobasidium sp Rówolegle w metodzie płytkowej sprawdzoo kocetrację zawiesi: po 50 godziej ikubacji, 1ml próbki rozcieńczoej do 1/10 posiewao a agar Sabouraud z dekstrozą i ikubowao od 3 do pięciu di w 25 C. 3

4 Wyiki i dyskusja System cytometrii przepływowej firmy biomerieux CHEMUNEX został zwalidoway aby wykazać spójość i pewość wyików w badaiach a obecość/ieobecość drożdży i pleśi szerokiego zakresu produktów, według zaleceń Farmakopei EU i US oraz PDA 33. Specyficzość i Selektywość metody Przeprowadzoe badaia potwierdziły możliwość wykrywaia szczepów drożdży i pleśi (Tabela 2) w teście a Obecość/Nieobecość oraz brak reakcji krzyżowych z droboustrojami iebędącymi drożdżami i pleśiami (Tabela 3) po 50 godziej ikubacji. Tabela 2. Specyficzość Drożdże Cadida albicas Tabela 3. Selektywość Pseudomoas aerugiosa Staphylococcus aureus przetrwaliki Bacillus subtilis Pleśie Aspergillus iger Mucor plumbeus Peicillium glabrum Aureobasidium sp Escherichia coli Acietobacter liquefacies Szczepy przemysłowe Graica wykrywalości (LOD) Graicę wykrywalości (LOD) określa się jako ajmiejszą liczbę droboustrojów możliwą do wykrycia, bez określeia dokładej jej wartości liczbowej, przy 50 % przedziale ufości, w daych warukach doświadczalych. Poziomy kocetracji zawiesi dla każdego szczepu podao w tabeli 4. Wskaźik 50% Edpoit Spermaa-Kabera stosoway jest do obliczaia kocetracji droboustroju (oraz graicy przedziału ufości) w daej matrycy, który to przedział odpowiada 50% prawdopodobieństwu uzyskaia wyiku dodatiego. Tabela 5 przedstawia 50% Graicę Wykrywalości (50% LOD) dla drożdży i pleśi w teście Obecy/Nieobecy, z użyciem hodowli czystych szczepów, po 50 godziej ikubacji w 25C, w bulioie ChemBoost F, w porówaiu z metodą referecyją. Korelacja wyików uzyskaych z użyciem systemu D-Cout i metody płytkowej Podczas rówoległych, trwających 6 miesięcy badań z użyciem systemu D-Cout i metody płytkowej przeprowadzoych w laboratorium YSL, wykoao 618 aaliz próbek aturalych oraz sztuczie kotamiowaych. Badaia wykazały dobrą korelację pomiędzy systemem D-Cout, a tradycyją metodą płytkową, co przedstawia tabela 6. D-Cout automatyczy cytometr przepływowy przezaczoy dla laboratoriów o średiej i dużej przepustowości próbek. 4

5 Tabela 4. Kocetracja zawiesiy Szczep Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Cadida albicas 0 1,4 1,6 17 Aspergillus iger 0 0,3 0,9 19 Peicillium glabrum 0 0,5 1,1 14 Mucor plumbeus 0 0,9 2,4 15 Tabela 5. Względy poziom wykrywalości (jtk/21 ml buliou ChemBoost F) Szczep Metoda referecyja Metoda alteratywa Cadida albicas 0,184 (0,063-0,542) 0,390 (0,109-1,398) Aspergillus iger 0,410 (0,120-1,398) 0,384 (0,102-1,443) Peicillium glabrum 0,225 (0,066-0,769) 0,449 (0,132-1,532) Mucor plumbeus 0,196 ( 0,057 0,668) 0,292 (0,082-1,0460 Tabela 6. Zestawieie wyików Wyiki ujeme Dodatie wyiki Suma w metodzie referecyjej w metodzie referecyjej Wyiki ujeme w D-Cout Wyiki dodatie w D-Cout Suma Wioski Wykazao możliwość zwaliaia szerokiej gamy produktów YSL w ciągu 2 di po badaiach w kieruku drożdży i pleśi. We wszystkich przypadkach uzyskae dae potwierdziły zgodość wyików uzyskaych w metodzie automatyczej po 50 godziej ikubacji w bulioie amażającym, z metodą płytkową, w której wyiki uzyskiwae są po 5 diach. D-Cout umożliwia wykrywaie iskich poziomów drożdży i pleśi w badaych produktach. Nowy protokół do wykrywaia drożdży i pleśi jest stosoway główie w badaiach surowców z uwagi a ryzyko zaieczyszczeia pleśiami w porówaiu do gotowych produktów. Dlatego w laboratoriach YSL test a Obecość/Nieobecość ogólej liczby droboustrojów pozostaje główym kryterium w kotroli wyrobów gotowych. Dzięki badaiom a Obecość/Nieobecość bakterii oraz drożdży i pleśi laboratorium mikrobiologicze YSL uzyskuje komplete wyiki aaliz dla końcowych produktów, w ciągu 24 godzi dla bakterii oraz dla surowców w ciągu 2 di dla drożdży i pleśi. Dzięki temu YSL może zwaliać produkty od 3 do 5 di szybciej w porówaiu z metodą tradycyją. 5

6 Nowoczese rozwiązaia biomérieux w badaiach mikrobiologiczych D-Cout BactiFlow ALS Zwaliaj swoje produkty szybciej dzięki ultra szybkim wyikom Sprawdzoa techologia zakowaia tylko żywych komórek. Wsparcie podczas badań walidacyjych. Wykrywaie bakterii, drożdży oraz pleśi w żywości i kosmetykach test a Obecość/Nieobecość Wysoka czułość: możliwość wykrywaia 1 komórki w opakowaiu (żywość) lub1 komórki a gram (kosmetyki) szybki, prosty i pewy odczyt wyików próbek o iskim oraz wysokim stopiu zaieczyszczeia Wyiki po 24 godziach wykrywaie bakterii i drożdży (zależie od aplikacji) Wydajość 25, 50, 64 próbki a godzię. Możliwość bezpośrediego liczeia, bez ikubacji. Czułość od 100 komórek dla drożdży i od 1000 komórek dla bakterii Wykrywaie mikoorgaizmów ze środowisk stresogeych, o obiżoej zawartości skladików odżywczych lub zawierających środki koserwujące Systemy D-Cout oraz BactiFlow ALS zapewiają iii optymalizację zarządzaia persoelem oraz czasem pracy iii zmiejszeie pracochłoości oraz zmiejszeie zużycia materiałów iii uzyskaie pewych wyików po 24 lub 48 godziach iii szybkie wykrywaie zakażeń, wczese podejmowaie działań korekcyjych iii szybkie zwolieie produktu, zwiększeie powierzchi magazyowej iii skróceie czasu kwaratay produktów

7 Cytometria przepływowa w aalizie żywości Alia Kuicka-Styczyńska Istytut Techologii Fermetacji i Mikrobiologii Politechiki Łódzkiej owe techologie Istrumetale metody aalizy mikrobiologiczej są z powodzeiem wykorzystywae w zakładach wytwarzających żywość. Automatyzacja i komputeryzacja poprzez wprowadzeie owoczesych systemów aalityczych zapewia wiarygodość wyików i komfort pracy oraz poprawia efektywość laboratorium przemysłowego. Na ryku pojawiają się koleje aparaty, które dają możliwość wykoaia coraz większej liczby aaliz w tym samym czasie, a metody, które początkowo wydawały się być dedykowae wyłączie do pracy aukowej, zajdują aplikacje w mikrobiologii przemysłowej. Jedą z ajowszych techik stosowaych w aalityce mikrobiologiczej jest cytometria przepływowa. Metoda ta jest uiwersalym arzędziem przezaczoym do prowadzeia ieiwazyjej charakterystyki fizyczej i chemiczej komórek, w tym rówież komórek mikroorgaizmów. Pozwala ie tylko a wykrycie pojedyczych komórek i poszczególych populacji droboustrojów zajdujących się w badaej matrycy, ale rówież daje możliwość moitorowaia przebiegu zachodzących tu procesów biologiczych. Zasada ozaczeia polega a detekcji komórek przechodzących przez strumień światła laserowego. W celu zróżicowaia, dokouje się zakowaia fluorescecyjego komórek, co daje możliwość rówoczesego wykrycia różych orgaizmów bądź też komórek tego samego orgaizmu w różych fazach rozwojowych (p. komórek wegetatywych i przetrwalików). Niekwestioowaą zaletą cytometrów jest szybkość oraz wysoka czułość aalizy. Komercyje cytometry przezaczoe do rutyowych badań przemysłowych pozwalają a oceę zaieczyszczeia mikrobiologiczego testowaej matrycy awet po 30 miutach (włączając czas przygotowaia próbki) i wykrycie pojedyczych komórek w opakowaiu jedostkowym produktu. Wydajość aparatów jest bardzo duża, a poziomie setek próbek aalizowaych w ciągu jedej zmiay. Systemy cytometrii przepływowej biomérieux AES Chemuex przezaczoe do pracy w warukach przemysłowych (D-Cout i BactiFlow ALS), umożliwiają wykrycie droboustrojów poprzez zakowaie wyłączie żywych komórek za pomocą opatetowaego markera Fluorassure. Te w pełi zautomatyzowae aalizatory mikrobiologicze są już wykorzystywae do określaia wskaźików jakości mikrobiologiczej w tak trudych aalityczie matrycach, jak fermetowae produkty mlecze czy przetwory z dodatkiem wsadów owocowych. Przy iskim poziomie zaieczyszczeia, obecość drożdży zostaje określoa w ciągu 24 godzi, a ogóla liczba droboustrojów 48 godzi, w czasie o od 1 do 3 di krótszym iż w aalizie metodami stadardowymi. Cytometry pozwalają a uzyskaie wyików badań jałowości po 24 godziach dla deserów mleczych i godziach dla mleka UHT oraz liczby bakterii z rodziy Eterobacteriaceae już po 10 godziach. Kolejym przykładem aplikacji w przemyśle spożywczym jest zastosowaie tych systemów do ocey mikrobiologiczej kocetratów, pulp i soków owocowych oraz apojów. Czas podstawowych ozaczeń mikrobiologiczych obejmujących określeie ogólej liczby droboustrojów czy liczby drożdży w kocetratach owocowych, produktach owocowych i wodzie ie przekracza 30 miut. Wyik aalizy uzyskay w tak krótkim czasie pozwala a szybką selekcję surowca lub iemal atychmiastową korektę parametrów procesu techologiczego. Aaliza mikrobiologicza produktów końcowych wymagających wstępej ikubacji, takich jak soki, ektary, czy mrożoa herbata, może być wykoaa w czasie od 24 do 48 godzi. Ocea większości produktów wytwarzaych przez producetów soków owocowych i apojów w kieruku obecości drożdży i pleśi oraz określeia ogólej liczby droboustrojów zostaje skrócoa o 3-5 di i ie przekracza 26 godzi. Wykorzystaie, projektowaych iegdyś główie do badań w hematologii i okologii, cytometrów przepływowych a potrzeby przemysłu spożywczego stało się faktem. Zaczące skróceie czasu aalizy mikrobiologiczej przekłada się ie tylko a efekty ekoomicze zakładu produkcyjego, ale rówież zapewia wzrost bezpieczeństwa wytwarzaej żywości. BactiFlow, jest półautomatyczym, ajlepszym rozwiązaiem dla małych i średich serii. 7

8 kotrola żywości Przydatość systemu TEMPO do moitorowaia czystości mikrobiologiczej surowców barwych Alia Kuicka-Styczyńska Istytut Techologii Fermetacji i Mikrobiologii Politechiki Łódzkiej, Łódź Wprowadzeie Moitorowaie czystości mikrobiologiczej produktów spożywczych i surowców stosowaych do ich wytworzeia jest obecie rutyowo prowadzoe w zakładach przemysłu spożywczego. Zastosowaie owoczesych metod aalizy zaczie usprawia kotrolę jakości produkcji i do wprowadzeia owoczesych systemów aalityczych ie trzeba już producetów przekoywać. Skomputeryzowae systemy automatycze ie tylko dają możliwość wykoywaia dużej liczby aaliz w tym samym czasie, ale pozwalają a rówoczese rejestrowaie wyików i tworzeie obszerych baz daych. System TEMPO został wprowadzoy do Polski w 2006 roku i z powodzeiem jest wykorzystyway do ocey zaieczyszczeia mikrobiologiczego różorodych matryc żywości. Okazuje się jedak, że użytkowicy systemu oprócz badań surowców i produktów walidowaych, podejmują próby rozszerzeia jego zastosowań, dostosowując do własych potrzeb. Idywidualizacja zakresu pracy systemu i wprowadzeie owych protokołów badań są możliwe, a podejmowae działaia zwykle kończą się sukcesem. We właściwym dopracowaiu procedur pomoca jest zajomość zasady działaia aparatu. Należy pamiętać, że awet w przypadku dużej elastyczości metody, ie jest możliwe prowadzeie ozaczeń wszystkich matryc żywości. Każda alteratywa, szybka metoda aalizy mikrobiologiczej ma pewe ograiczeia. W wielu zakładach produkcji żywości jedym z wielu surowców są przyprawy zielarskie czy mączki skrobiowe lub kukurydziae. Ozaczeia czystości mikrobiologiczej tych matryc ie są stadardowo walidowae dla większości metod alteratywych. Poadto, surowce te staowią źródła substacji barwych, związków działających przeciwdroboustrojowo i ezymów, które mogą powodować zafałszowaia odczytu. W stadardowej metodzie płytkowej, w pożywce o objętości około 15ml kocetracja tych związków zaczie maleje, a duża bezwładość umożliwia regeerację droboustrojów w czasie 2-3 di ikubacji. Powstaje zatem pytaie o wiarygodość metod alteratywych w ozaczaiu poziomu mikroorgaizmów przypraw i mączek skrobiowych. 8

9 Krótko o zasadzie działaia systemu TEMPO W systemie TEMPO wykorzystao klasyczą metodę rozcieńczeń Listera ozaczaia ajbardziej prawdopodobej liczby droboustrojów (NPL). Chociaż ozaczeie NPL jest dokłade, to w klasyczej formie metoda ta jest pracochłoa, materiałochłoa i czasochłoa. Z tego też względu, stosowaa jest rzadko w praktyce laboratoryjej. O ile iterpretacja odczytaych wyików jest jedozacza, gdyż prowadzoa jest w oparciu o dae statystycze zebrae w formie tablic Mc Crady ego, to trudości może stwarzać prawidłowa ocea wzrostu mikroorgaizmów w hodowlach płyych. Wątpliwości rosą, gdy koiecze jest stosowaie pożywek zawierających barwiki, a poziom zaieczyszczeia badaych matryc jest iski. Podobie, gdy roztwory matryc o iskich rozcieńczeiach są silie zabarwioe. Należy rówież podkreślić, że dokładość ozaczeia rośie wraz z liczbą powtórzeń posiewów z jedego rozcieńczeia. W systemie TEMPO w pełi zachowao reguły klasyczego ozaczeia NPL, ale dokładość odczytu zaczie zwiększoo poprzez prowadzeie hodowli w trzech kolejych dziesięciokrotych rozcieńczeiach, ale w 16 powtórzeiach każde. System automatyczie apełia iokulowaą pożywką kartę zawierającą 3 szeregi po 16 cel w trzech różych objętościach: 2,25μl; 22,5μl i 225μl i ją zamyka. Zmiejszeie objętości hodowli z 10ml do 2,25-225μl zacząco zmiejsza bezwładość układu i przyspiesza odczyt. Detekcja mikroorgaizmów jest odmiea iż w klasyczej metodzie NPL. System ie wykrywa zmia turbidymetryczych hodowli wywołaych wzrostem liczebości populacji jak w metodzie probówkowej, ale detekcja oparta jest a wykryciu specyficzej aktywości metaboliczej komórek w hodowli. Wysoka czułość systemu została osiągięta poprzez wprowadzeie odczytu fluorescecji celki a skutek reakcji chemiczej specyficzych metabolitów poszukiwaych grup droboustrojów ze składikiem pożywki. Związek wykazujący fluorescecję może być zawarty w pożywce, a jego fluorescecja zaika w wyiku reakcji z metabolitami rosących mikroorgaizmów, bądź też fluorescecja zostaje wzbudzoa jako rezultat specyficzych reakcji metabolitów z substacją zawartą w pożywce. Odczyt jest odpowiedzią biarą dla każdej celki (+ lub -), co dla trzech szeregów rozcieńczeń geeruje odpowiedź iterpretowaą automatyczie według tablic Mc Crady ego. Aparat automatyczie prowadzi obliczeia statystycze i podaje iterpretację wyiku w postaci liczby komórek w 1g lub 1ml produktu. Przy zastosowaiu takiego systemu odczytu, istieje rówież iebezpieczeństwo maskowaia fluorescecji hodowli w obecości związków barwych wprowadzoych wraz z badaą próbką. Problem te może być wyelimioway przez rozcieńczaie próbki i prowadzeie ozaczeia przyajmiej począwszy od rozcieńczeia 1/400 lub 1/4000. Rozwiązaie takie jest możliwe jedyie wtedy, gdy zaieczyszczeie próbek w jedostce masy czy objętości przekracza odpowiedio 100 lub 1000 jtk. Porówaie metody TEMPO oraz referecyjej metody płytkowej W celu odiesieia metody TEMPO do stadardowych metod referecyjych, wykorzystao rutyowo stosowae w laboratoriach metody płytkowe. W praktyce, jeśli wprowadzaa jest metoda alteratywa, to zastępuje oa te właśie klasycze ozaczeia. Do badań wybrao osiem przypraw: cebulę w postaci grysu suszoego, cyamo, czosek w postaci grysu suszoego, ekstrakt papryki czerwoej, gorczycę, majeraek, suszoą atkę pietruszki, pieprz czary ziaristy oraz skrobię kukurydziaą. Każdą próbkę badao rówocześie za pomocą systemu TEMPO oraz stadardową metodą płytkową. Próbki zaieczyszczao mieszaią bakterii Bacillus subtilis ATCC 6633, Escherichia coli ATCC 25922, Eterobacter aerogees ATCC i drożdży Cadida albicas ATCC do poziomu jtk/g. W stadardowej metodzie płytkowej liczbę droboustrojów określao według odpowiedich orm PN-EN ISO. W metodzie TEMPO wykorzystao astępujące testy: AC (Aerobic Cout) do ozaczaia ogólej liczby droboustrojów tleowych, TC (Total Coliforms), do określeia liczby bakterii z grupy coli wg ISO w temperaturze 30 C, EC (Escherichia coli) do określeia liczby Escherichia coli, YM (Yeasts ad Moulds), do określeia liczby drożdży i pleśi. Badaia przeprowadzoo w Istytucie Techologii Fermetacji i Mikrobiologii Politechiki Łódzkiej. Przedstawioe a wykresach 1-4 wyiki staowią średią arytmetyczą 3 powtórzeń. Wykres 1. Porówaie wyików ozaczeia ogólej liczby droboustrojów tleowych metodą TEMPO AC i metodą płytkową. Wykres 2. Porówaie wyików ozaczeia liczby bakterii z grupy coli metodą TEMPO TC i metodą płytkową. 9

10 Wykres 3. Porówaie wyików ozaczeia liczby Escherichia coli metodą TEMPO EC i metodą płytkową. Dla czterech matryc badaych przypraw (cyamou, czosku, gorczycy i pietruszki) wyiki uzyskae metodą alteratywą i referecyją były podobe (Wykres 1), a różica ozaczeń ie przekraczała 0,1 jedostki logarytmiczej. Rówocześie, ie stwierdzoo zależości prawidłowości ozaczeia w metodzie TEMPO od itesywości zabarwieia zawiesiy. Wysoką zgodość wyików uzyskao dla ozaczeń liczby bakterii z grupy coli (test TEMPO TC) i liczby bakterii Escherichia coli (test TEMPO EC). W przypadku tego ostatiego testu, jedyie dla cyamou odotowao zaczące odchyleie od metody płytkowej, a różica wyosiła 0,71 jedostki logarytmiczej (Wykres 2 i 3). Przeprowadzoe badaia wskazują rówież a przydatość testu TEMPO YM do ozaczeie poziomu zaieczyszczeia grzybami. Różice w odczycie testu YM i metody płytkowej były iewielkie i wyosiły od 0,03 do 0,48 jedostki logarytmiczej (Wykres 4). Wybrae do badaia matryce różią się stopiem zabarwieia i są klasyfikowae jako mało barwe (grys cebuli, grys czosku, gorczyca, pieprz czary ziaristy i skrobia kukurydziaa), średio barwe (cyamo i atka pietruszki) oraz barwe (ekstrakt czerwoej papryki). Spośród stosowaych testów TEMPO, trzy testy (TC, EC i YM) wykazują Wykres 4. Porówaie wyików ozaczeia liczby drożdży i pleśi metodą TEMPO YM i metodą płytkową. dobrą zgodość ze stadardową metodą płytkową, iezależie od stopia zabarwieia roztworu podstawowego matrycy. W testach tych stosowae są pożywki selektywe, umożliwiające rozwój specyficzych grup droboustrojów, podczas gdy pozostałe mikroorgaizmy zaieczyszczające ie wykazują aktywości metaboliczej. Detekcja w systemie TEMPO jest wyikiem obecości specyficzych ezymów wytwarzaych przez rosące droboustroje, a dla kokretego testu jest to zwykle jede ezym; i tak dla poszczególych testów: TC - -galaktozydaza, EC - -glukuroidaza i YM - itroreduktaza. Jak wyika zatem z powyższych badań, testy te są miej wrażliwe a iterferecje z powodu swojej wysokiej specyficzości. Ideą testu AC jest określeie liczby wszystkich droboustrojów tleowych zajdowaych w próbce, co wymaga zaczie miejszej specyficzości. Detekcja mikroorgaizmów w teście AC powiązaa jest z obecością kilku ezymów takich jak fosfataza, glukozydaza czy peptydaza, działających optymalie przy różych wartościach ph. Wprowadzoe z próbką barwiki i ie substacje o aktywości przeciwdroboustrojowej mogą zarówo hamować wzrost pewych grup droboustrojów, jak rówież zmieiać ich aktywość ezymatyczą. W przypadkach iektórych matryc skutkuje to iedoszacowaiem liczby droboustrojów bądź maskowaiem fluorescecji przy iskim poziomie ezymów. Podsumowaie System TEMPO staowi wiarygodą i elastyczą platformę w aalizie mikrobiologiczej żywości, oferując testy umożliwiające moitorig produktów w pełym zakresie ormatywym. Możliwe jest rozszerzeie aaliz a produkty i surowce, których aalizy ie zostały zwalidowae. Warukiem koieczym jest jedak sprawdzeie kompatybilości testów z metodami referecyjymi dla kokretych asortymetów. Przy wyborze matryc ależy uwzględić dopuszczaly ormatywy poziom zaieczyszczeia. Metody alteratywe ie są zalecae do badaia próbek o wysokim stopiu zabarwieia i wysokiej czystości mikrobiologiczej. Przy poziomie zaieczyszczeia rzędu 10 2 i powyżej, rozcieńczeie próbki przed aalizą zwykle zaczie zmiejsza ryzyko iterferecji odczytu. 10

11 NEW biomérieux wprowadza owy, szybki test TEMPO BC do wykrywaia bakterii Bacillus cereus w żywości i próbach środowiskowych Certyfikat z walidacji AOAC RI dostępy w lipcu 2014 Walidacja według ISO w trakcie badań (plaowae zakończeie koiec 2014) Tempo BC ºC 8ºC TEMPO BC pozwala a liczeie bakterii Bacillus cereus w czasie 24 godzi Wyiki w ciągu 24 godzi bez koieczości potwierdzaia Wykrywaie komórek wegetatywych oraz przetrwalików szybki, prosty i pewy odczyt wyików próbek o iskim oraz wysokim stopiu zaieczyszczeia Dostępe trzy progi czułości zależie od wymagań klieta: < 10, < 50, < 100 jtk/g TEMPO zapewia iii iii iii optymalizację zarządzaia persoelem oraz czasem pracy zmiejszeie pracochłoości oraz zmiejszeie zużycia materiałów uzyskaie dokładych wyików, bez koieczości potwierdzaia, w ciągu 24 godzi Szeroki zakres badaych matryc: produkty zbożowe, warzywa, żywość dla iemowląt, sery i desery mlecze, produkty cukiericze, żywość gotowa do spożycia, mleko i jaja w proszku, ryby, mięso, karma dla zwierząt domowych, próbki środowiskowe Bardzo dobra zgodość wyików z ISO 7932 (badaia objęły 595 próbek aturalych oraz sztuczie kotamiowaych) iii efektywe śledzeie próbki oraz zwiększeie wydajości laboratorium

12 iformacje o produkcie Automatyzacja pracy laboratorium owoczese rozwiązaia Współczese laboratoria mikrobiologicze w coraz większym stopiu dążą do skracaia czasu trwaia procesów jedostkowych, redukcji czyości maualych w celu poprawieia efektywości oraz zwiększeia przepustowości laboratorium. Stąd duże zaiteresowaie automatyzacją pracy oraz zwiększaiem wydajości. biomérieux jako wieloleti parter chcąc sprostać rosącym oczekiwaiom klietów wprowadziła a ryek aparaty służące do automatyczego przygotowywaia próbek. Firma w swojej ofercie posiada trzy systemy: Dilumat Start, Expert oraz Evo. Różią się oe wydajością oraz parametrami pracy. Aparaty spełiają wymogi stadardów ISO 7218 oraz ISO określającymi maksymaly błąd ważeia jako 1 % oraz maksymaly błąd rozcieńczaia jako 5%. Posiadają owoczesą, kompaktową budowę, dodatkowo wyposażoe zostały w tryb pracy czuwaie, włączik główy umiejscowioy w przedim paelu aparatu, jak rówież kolorowe diody LED iformujące o statusie pracy. Elemety te zdecydowaie ułatwiają pracę podczas przygotowywaia próbki. Główą zaletą urządzeń jest owoczesy pael dotykowy, który może być przez użytkowika ustawioy w dowolej pozycji oraz odległości od aparatu. Koleja zaleta to iezwykle prosty iterfejs oraz przycisk pomocy, który po aktywacji wyświetla iformacje dla daej fukcji aparatu, dzięki czemu możliwe jest przygotowaie próbki bez wcześiejszej lektury książki użytkowika. Oprócz podstawowych fukcji takich jak: rozcieńczaie z programowaymi współczyikami od 2 do 1000, rozcieńczaie od 5g do 2000g (Dilumat Start), od 3g do 3000g (Dilumat Expert) lub od 8g do 7000g (Dilumat Evo), dozowaie, możliwość rozbudowy o dodatkowe pompy (dodatkowa pompa w Dilumacie Start, dodatkowe cztery pompy w Dilumatach Expert i Evo), aparaty posiadają fukcję Auto start, dzięki czemu przygotowaie próbki zostało skrócoe do miimum. W tym przypadku przygotowaie próbki sprowadza się do jej odważeia, atomiast aparat po wcześiejszej aktywacji fukcji Autotary uruchamia proces rozcieńczaia (fukcja dostępa w dilumatach Expert oraz Evo). Maksymalizacja automatyzacji rozcieńczaia pozwala zwiększyć przepustowość zwłaszcza w laboratoriach wykoujących dużą liczbę badań. Poadto stadardowo urządzeia (poza Dilumatem Start) dają możliwość wyboru pracy pomp: tryb woly, średi oraz szybki co ma zaczeie w przypadku rozcieńczaia próbek pylistych bądź rozpryskujących. Aparaty są iezwykle szybkie, rozcieńczaie stadardowej próbki w Dilumacie Start trwa 16 sekud, w Dilumacie Expert i Evo 10 sekud, dodatkowo dwa ostatie dilumaty pozwalają a przygotowaie rozcieńczeń 1:10 lub 1:4, próbek o masie 375 g. W tym przypadku aparaty wyposażoe zostały w dodatkowe statywy a średie oraz duże torebki jak rówież dodatkowy czujik dla większego zakresu ważeia. Warto wspomieć rówież o możliwości rejestrowaia przez aparaty ich pracy, idetyfikacji próbki, rozcieńczalika czy użytkowika. Jest to możliwe ie tylko dzięki programowaiu ale rówież przez możliwość podłączeia czytików kodów, kamery, systemu LIMS, drukarki. Poadto biomérieux wyposażyło dilumaty w owatorskie rozwiązaie, wbudoway czytik kodu RFID, który pozwala iezwykle szybko zidetyfikować próbkę oraz rozcieńczalik, zwiększając wydajość oraz przepustowość laboratorium. Dilumaty Start, Expert oraz Evo charakteryzują się wodoodporą, odporą a zarysowaia obudową, kompaktową budową, wyposażoe zostały w ruchome ramię dozujące, umożliwiające wykoaie sześciu różych operacji rozcieńczaia bądź dozowaia. Zapewiają pełe programowaie, z uwzględieiem różych użytkowików, rozcieńczalików, współczyików rozcieńczeń jak rówież zakresów wagowych badaych próbek Szeroki zakres wagowy rozcieńczeń, których dokładość jest zgoda z wymogami ISO, pozwala a zastosowaie dilumatów w badaiach żywości, kosmetyków lub farmaceutyków. Aparty Start, Expert oraz Evo to ajowocześiejsze rozwiązaia w automatyzacji laboratorium, które spełią oczekiwaia ajbardziej wymagających klietów. 12

13 Labguard system moitorigu parametrów fizyczych iformacje o produkcie System Labguard wykorzystyway do moitorowaia parametrów fizyczych został po raz pierwszy zastosoway w roku Od tego czasu system jest rozwijay i udoskoalay, a obeca wersja (Labuguard 2) jest już piątą geeracją. Labguard gwaratuje Państwu zachowaie optymalych waruków aaliz w laboratorium ale może być rówież wykorzystyway do moitorowaia liii produkcyjych, magazyów czy trasportu. System Labguard jest kompletym rozwiązaiem zapewiającym ciągły moitorig (24 godziy a dobę 7 di w tygodiu) parametrów fizyczych, w czasie rzeczywistym. Dzięki systemowi mogą Państwo bez problemów spełić wymagaia zawarte w różych ormach (EN ISO / CN ISO / EN ISO 7218 / EN / EN ISO 22716BPF) czy rekomedacji FDA CFR 21 część 11. dokładość w całym zakresie pracy (od -80 C do +80 C) wyosi maksymalie +/- 0,2 C. Każdy adajik posiada włase zasilaie (bateria) wykorzystywae w przypadku pracy rutyowej lub jako zasilaie awaryje. Dodatkowo adajiki mają pamięć obejmującą 4500 pomiarów dzięki czemu praktyczie ie ma możliwości utraty daych spowodowaych brakiem zasilaia lub awarią któregoś z elemetów systemu. Najpopulariejsze elemety systemu Labguard Nadajik z cyfrowym czujikiem temperatury Może być o wykorzystay do moitorowaia i kotroli temperatury oraz iych parametrów fizyczych takich jak: wilgotość, poziom CO 2, ilość cząstek, różicę ciśień i wiele iych dzięki możliwości podłączeia dowolego czujika z wyjściem 4-20mA (0-5V). Możliwe jest moitorowaie od 1 do poad 1500 różych puktów. Labguard to ie tylko czujiki oraz oprzyrządowaie ale rówież komplete oprogramowaie, peła dokumetacja oraz wszechstroy serwis. System działa w wykorzystaiem techologii bezprzewodowej. Każdy czujiki podłączoy jest do adajika, który przechowuje pomiary w pamięci wewętrzej, a astępie przekazuje je drogą bezprzewodową do odbiorika. Następie odbiorik podłączoy bezpośredio do komputera albo do sieci komputerowej (Etheret) przekazuje dae do oprogramowaia. Dzięki wykorzystaiu ajowszych rozwiązań techologiczych system Labguard może być wykorzystay ie tylko w jedym laboratorium (firmie) ale rówież umożliwia istalacje wielostrefowe. W przypadku istalacji wielostrefowych odbiorik przekazuje dae do serwera z wykorzystaiem protokołu IP/TCP, a astępie każdy użytkowik posiadający komputer podłączoy do Iteretu ma dostęp do wszelkich daych z wykorzystaiem adresu IP serwera. Dostęp do daych jest zabezpieczoy, a każdemu użytkowikowi moża adać odpowiedie uprawieia. Wszystkie logowaia do systemu i wszelkie zmiay są moitorowae. Stadardowe czujiki temperatury wchodzące w skład systemu Labguard zostały zaprojektowae specjalie z myślą o wykorzystaiu w laboratorium. Rozdzielczość pomiarowa takiego czujika temperatury to 0,0625 C, a jego Dostarczae z 1 lub 2 czujikami temperatury, uchwytem umożliwiającym przytwierdzeie do ściay/urządzeia oraz baterią litową 3,6 V. Zakres pomiarowy -80 C to +80 C. Odbiorik IP Odbiorik sygałów radiowych systemu Labguard dostarczoy razem z kablem sieciowym 13

14 Akcesoria płaski kabel TomProbe Nadajiki umieszczoe są a zewątrz urządzeia, a czujik umieszczae wewątrz. W przypadku kiedy urządzeie ie jest wyposażoe w tzw. wejście techicze, płaski kabel może zostać wykorzystay do podłączeia czujika z adajikiem przez drzwi bez uszkodzeia uszczelki. Modem GPRS TomProbe jest iezależym czujikiem temperatury wykorzystywaym do mierzeia temperatury w zakresie od -20 C do +125 C oraz określeia wilgotości względej od 0% do 100%. Może być wykorzystywae zarówo w przypadku moitorowaia waruków trasportu jak rówież do kotroli pracy autoklawu. Serwis oraz świadectwa wzorcowaia: Na życzeie klieta firma biomérieux dostarcza świadectwa wzorcowaia. Wzorcowaie odbywa się w akredytowaych przez PCA laboratoriach wzorcujących. Biorąc pod uwagę wieloletie doświadczeie biomérieux oraz wymagaia zawarte w dokumecie EA-04/10 wydaym przez Polskie Cetrum Akredytacji staowiącym uzupełiei do ormy EN ISO/IEC 17025, serwis techiczy rekomeduje wykoaie raz do roku sprawdzeia czujików. Stadardy i zgodości: Modem umożliwiający wysyłaie alarmów z wykorzystaiem SMS, fax czy poczty głosowej. Dostarczoy z ateą, kablem trasmisji głosu oraz kablem USB. Techologia bezprzewodowa spełia Europejskie (868 Mhz) stadardy telekomuikacyje oraz rekomedacje EN Jest rówież zgody z astępującymi dyrektywami: 89/336/EC dotycząca zgodości elektromagetyczej R TTE 99/5/EC dotycząca testów radiowych 73/23/EEC dotycząca badań bezpieczeństwa elektryczego TomKey TomKey jest iezależym czujikiem temperatury, wykorzystywaym do moitorowaia waruków trasportu, pracującym w zakresie temperatur -30 C do +80 C. Zawiera wyświetlacz pokazujący wartości takie jak: ostati pomiar, wartość górego czy dolego alarmu i ie. Każdy czujik ma pamięć a 8000 lub pomiarów i może być podłączoy bezpośredio do komputera przez port USB 14

15 PREVI ColorGram automatycze barwieie preparatów metodą Grama iformacje o produkcie Preparat barwioy metodą Grama pozostaje jedą z podstawowych techik stosowaych w diagostyce mikrobiologiczej, pomimo ciągłych zmia zmierzających do jej przyspieszeia. Niesie o ze sobą wiele ceych iformacji, które mogą ukierukować dalszą diagostykę lub postawieie wstępej diagozy. Wydaje się ieoceioy w przypadku badań płyu mózgowo-rdzeiowego, dodatich posiewów krwi, materiałów pobraych z ra i wielu iych. Niestety wielu mikrobiologów uważa preparat za uciążliwy w wykoaiu ze względu a wiele czyości maualych, koieczość dokładego odmierzaia czasu, powstające iebezpiecze, brudzące odpady. Nowoczesym rozwiązaiem problemów związaych z procesem barwieia metodą Grama jest owa wersja aparatu Aparat te umożliwia w pełi automatycze wybarwieie preparatów od utrwaleia do wysuszeia. Nowoczesa liia, wyposażeie w graficze oprogramowaie z ekraem dotykowym i czytik kodów kreskowych dla kotroli odczyików i preparatów, to owe cechy systemu. Zastosowaa specjala metoda rozpylaia barwików poprzez dysze, gwaratuje stadaryzację procesu barwieia, optymalizuje zużycie odczyików i ograicza ilość odpadów. Dzięki wprowadzoym w owej wersji PREVI Color czujikom, użytkowik ma możliwość automatyczego adzorowaia poziomu zarówo odczyików, jak i odpadów. Proces barwieia odbywa się w układzie zamkiętym, a odpady są usuwae do zitegrowaego z aparatem pojemika. Zapewia to czystość w laboratorium i pełe bezpieczeństwo operatora. Niewielkie wymiary aparatu pozwalają a ustawieie go w dowolym miejscu laboratorium. Nie jest to rówież uzależioe od dostępu do wody, zlewu itp. Z uwagi a dużą elastyczość systemu PREVI Color Gram może stać się elemetem wyposażeia każdego laboratorium, iezależie od jego wielkości i specyfiki. Dwie wielkości rotora a preparaty umożliwiają jedoczese barwieie 1-12 lub 1-30 szkiełek. W zależości od rodzaju lub grubości preparatu użytkowik wybiera jede z dziesięciu różych programów lub w razie koieczości wprowadza własy. Itegralą część systemu PREVI Color Gram staowią gotowe do bezpośrediego użytku odczyiki w specjalych butelkach dopasowaych do aparatu. W ofercie zajduje się kilka wersji odczyika kotrastowego, tak by laboratorium mogło wybrać ajlepszy z puktu widzeia swoich potrzeb i przyzwyczajeń. Aby zagęścić baday materiał przed wykoaiem preparatu barwioego metodą Grama rotor do barwieia moża zamieić a specjaly rotor do cytowirowaia. W te sposób jede aparat w zależości od potrzeb może stać się cytowrówką lub systemem do automatyczego barwieia. Podsumowując PREVI Color Gram to system, który w każdym laboratorium pomoże uzyskać preparat barwioy metodą Grama w sposób wystadaryzoway, bezpieczy, ograiczając maualą pracę i możliwość popełieia błędu. PREVI Color v.2 15

16 TECHNOLOGIA KTÓREJ MOŻESZ ZAUFAĆ

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie

Metrologia: miary dokładności. dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Metrologia: miary dokładości dr iż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczeciie Miary dokładości: Najczęściej rozkład pomiarów w serii wokół wartości średiej X jest rozkładem Gaussa: Prawdopodobieństwem,

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH

STATYSTYKA I ANALIZA DANYCH TATYTYKA I ANALIZA DANYCH Zad. Z pewej partii włókie weły wylosowao dwie próbki włókie, a w każdej z ich zmierzoo średicę włókie różymi metodami. Otrzymao astępujące wyiki: I próbka: 50; średia średica

Bardziej szczegółowo

Artykuł techniczny CVM-NET4+ Zgodny z normami dotyczącymi efektywności energetycznej

Artykuł techniczny CVM-NET4+ Zgodny z normami dotyczącymi efektywności energetycznej 1 Artykuł techiczy Joatha Azañó Dział ds. Zarządzaia Eergią i Jakości Sieci CVM-ET4+ Zgody z ormami dotyczącymi efektywości eergetyczej owy wielokaałowy aalizator sieci i poboru eergii Obeca sytuacja Obece

Bardziej szczegółowo

SafeTest 60 Prosty, solidny i ekonomiczny tester bezpieczeństwa elektrycznego urządzeń medycznych.

SafeTest 60 Prosty, solidny i ekonomiczny tester bezpieczeństwa elektrycznego urządzeń medycznych. SafeTest 60 Prosty, solidy i ekoomiczy tester bezpieczeństwa elektryczego urządzeń medyczych. Rigel SafeTest 60 to solidy, iezawody, medyczy aalizator bezpieczeństwa elektryczego. Idealy do testowaia dużej

Bardziej szczegółowo

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień.

Metoda analizy hierarchii Saaty ego Ważnym problemem podejmowania decyzji optymalizowanej jest często występująca hierarchiczność zagadnień. Metoda aalizy hierarchii Saaty ego Ważym problemem podejmowaia decyzji optymalizowaej jest często występująca hierarchiczość zagadień. Istieje wiele heurystyczych podejść do rozwiązaia tego problemu, jedak

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ

INSTRUKCJA NR 06-2 POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ LABORATORIUM OCHRONY ŚRODOWISKA - SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ - INSTRUKCJA NR 06- POMIARY TEMPA METABOLIZMU METODĄ TABELARYCZNĄ 1. Cel istrukcji Celem istrukcji jest określeie metodyki postępowaia w celu

Bardziej szczegółowo

POMIARY WARSZTATOWE. D o u ż y t k u w e w n ę t r z n e g o. Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Ćwiczenia laboratoryjne

POMIARY WARSZTATOWE. D o u ż y t k u w e w n ę t r z n e g o. Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Ćwiczenia laboratoryjne D o u ż y t k u w e w ę t r z e g o Katedra Iżyierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego POMIARY WARSZTATOWE Ćwiczeia laboratoryje Opracowaie: Urszula Goik, Maciej Kabziński Kraków, 2015 1 SUWMIARKI Suwmiarka

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A PROBLEM ZGODNOŚCI Z PRG

TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A PROBLEM ZGODNOŚCI Z PRG Tomasz ŚWIĘTOŃ 1 TRANSFORMACJA DO UKŁADU 2000 A ROBLEM ZGODNOŚCI Z RG Na mocy rozporządzeia Rady Miistrów w sprawie aństwowego Systemu Odiesień rzestrzeych już 31 grudia 2009 roku upływa termi wykoaia

Bardziej szczegółowo

Siemens. The future moving in.

Siemens. The future moving in. Ogrzewaczy wody marki Siemes zae są a rykach całego świata. Ich powstawaiu towarzyszą ambite cele: stale poszukujemy iowacyjych, przyszłościowych rozwiązań techologiczych, służących poprawie jakości życia.

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie energii odnawialnej

Wytwarzanie energii odnawialnej Adrzej Nocuñ Waldemar Ostrowski Adrzej Rabszty Miros³aw bik Eugeiusz Miklas B³a ej yp Wytwarzaie eergii odawialej poprzez współspalaie biomasy z paliwami podstawowymi w PKE SA W celu osi¹giêcia zawartego

Bardziej szczegółowo

Konica Minolta Optimized Print Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywność. Stabilizuj koszty. OPS firmy Konica Minolta

Konica Minolta Optimized Print Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywność. Stabilizuj koszty. OPS firmy Konica Minolta Koica Miolta Optimized Prit Services (OPS) Oszczędzaj czas. Poprawiaj efektywość. Stabilizuj koszty. OPS firmy Koica Miolta Optimized Prit Services OPS Najlepszą metodą przewidywaia przyszłości jest jej

Bardziej szczegółowo

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika

Wpływ warunków eksploatacji pojazdu na charakterystyki zewnętrzne silnika POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Katedra Budowy i Eksploatacji Maszy Istrukcja do zajęć laboratoryjych z przedmiotu: EKSPLOATACJA MASZYN Wpływ waruków eksploatacji pojazdu a charakterystyki

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA

POLITECHNIKA OPOLSKA POLITCHIKA OPOLSKA ISTYTUT AUTOMATYKI I IFOMATYKI LABOATOIUM MTOLOII LKTOICZJ 7. KOMPSATOY U P U. KOMPSATOY APIĘCIA STAŁO.. Wstęp... Zasada pomiaru metodą kompesacyją. Metoda kompesacyja pomiaru apięcia

Bardziej szczegółowo

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych

Analiza potencjału energetycznego depozytów mułów węglowych zaiteresowaia wykorzystaiem tej metody w odiesieiu do iych droboziaristych materiałów odpadowych ze wzbogacaia węgla kamieego ależy poszukiwać owych, skutecziej działających odczyików. Zdecydowaie miej

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH

PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH PODSTAWY OPRACOWANIA WYNIKÓW POMIARÓW Z ELEMENTAMI ANALIZY NIEPEWNOŚCI POMIAROWYCH POMIAR FIZYCZNY Pomiar bezpośredi to doświadczeie, w którym przy pomocy odpowiedich przyrządów mierzymy (tj. porówujemy

Bardziej szczegółowo

L.Kowalski zadania ze statystyki matematycznej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3

L.Kowalski zadania ze statystyki matematycznej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3 L.Kowalski zadaia ze statystyki matematyczej-zestaw 3 ZADANIA - ZESTAW 3 Zadaie 3. Cecha X populacji ma rozkład N m,. Z populacji tej pobrao próbę 7 elemetową i otrzymao wyiki x7 = 9, 3, s7 =, 5 a Na poziomie

Bardziej szczegółowo

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU

MINIMALIZACJA PUSTYCH PRZEBIEGÓW PRZEZ ŚRODKI TRANSPORTU Przedmiot: Iformatyka w logistyce Forma: Laboratorium Temat: Zadaie 2. Automatyzacja obsługi usług logistyczych z wykorzystaiem zaawasowaych fukcji oprogramowaia Excel. Miimalizacja pustych przebiegów

Bardziej szczegółowo

profi-air 250 / 400 touch Nowoczesne centrale rekuperacyjne do wentylacji pomieszczeń mieszkalnych

profi-air 250 / 400 touch Nowoczesne centrale rekuperacyjne do wentylacji pomieszczeń mieszkalnych profi-air 250 / 400 touch Nowoczese cetrale rekuperacyje do wetylacji pomieszczeń mieszkalych SYSTEMY ODWADNIAJĄ CE SYSTEMY ELEKTRYCZNE INSTALACJE WEWNĘTRZNE PRODUKTY DLA PRZEMYSŁU Nowoczesa techologia

Bardziej szczegółowo

Perfekcyjna ochrona napędów

Perfekcyjna ochrona napędów Perfekcyja ochroa apędów Itelliget Drivesystems, Worldwide Services PL Ochroa powierzchi apędów NORD DRIVESYSTEMS Itelliget Drivesystems, Worldwide Services Optymala pod każdym względem Tam gdzie powłoka

Bardziej szczegółowo

MOTOREDUKTORY I Z METALI LEKKICH

MOTOREDUKTORY I Z METALI LEKKICH Itelliget Drivesystems, Worldwide Services Services MOTOREDUKTORY I Z METALI LEKKICH PRZETWORNICE CZĘSTOTLIWOŚCI Z SILNIKAMI O GŁADKICH POWIERZCHNIACH 0,37 1,1 kw PL KOMPLETNE SYSTEMY NAPĘDOWE OD JEDNEGO

Bardziej szczegółowo

Elementy modelowania matematycznego

Elementy modelowania matematycznego Elemety modelowaia matematyczego Wstęp Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/ TEMATYKA PRZEDMIOTU Modelowaie daych (ilościowe): Metody statystycze: estymacja parametrów modelu,

Bardziej szczegółowo

Zastosowania w transporcie pasażerskim. Podzespoły i systemy HMI

Zastosowania w transporcie pasażerskim. Podzespoły i systemy HMI EAO Ekspert w dziedziie iterfejsów człowiek-maszya Zastosowaia w trasporcie pasażerskim Podzespoły i systemy HMI www. eao.com/catalogues EAO Parter dla przemysłu trasportowego Foto: SBB Systemy operacyje

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2

STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD 1 i 2 STATYSTYKA OPISOWA WYKŁAD i 2 Literatura: Marek Cieciura, Jausz Zacharski, Metody probabilistycze w ujęciu praktyczym, L. Kowalski, Statystyka, 2005 2 Statystyka to dyscyplia aukowa, której zadaiem jest

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE MATERIALNE

INWESTYCJE MATERIALNE OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INWESTCJE: proces wydatkowaia środków a aktywa, z których moża oczekiwać dochodów pieiężych w późiejszym okresie. Każde przedsiębiorstwo posiada pewą liczbę możliwych projektów

Bardziej szczegółowo

AUDYT SYSTEMU GRZEWCZEGO

AUDYT SYSTEMU GRZEWCZEGO Wytycze do audytu wykoao w ramach projektu Doskoaleie poziomu edukacji w samorządach terytorialych w zakresie zrówoważoego gospodarowaia eergią i ochroy klimatu Ziemi dzięki wsparciu udzieloemu przez Isladię,

Bardziej szczegółowo

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm SYSTEM KAN-therm Nowoczese istalacje wode i grzewcze WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm HP DESIGNJET T790 może być Twój! Szczegóły a www.kokurs-ka.pl ISO 9001 Projektuj istalacje w Systemie KAN-therm i walcz

Bardziej szczegółowo

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu.

Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystyczna analiza danych jakościowych. Dr Anna ADRIAN Paw B5, pok 407 adan@agh.edu. Rachuek prawdopodobieństwa i statystyka W12: Statystycza aaliza daych jakościowych Dr Aa ADRIAN Paw B5, pok 407 ada@agh.edu.pl Wprowadzeie Rozróżia się dwa typy daych jakościowych: Nomiale jeśli opisują

Bardziej szczegółowo

Wallace & Tiernan Analizator/Kontroler serii SFC Stała analiza parametrów wody

Wallace & Tiernan Analizator/Kontroler serii SFC Stała analiza parametrów wody Wallace & Tiera Aalizator/Kotroler serii SFC Stała aaliza parametrów wody Ogóle Aalizator Wallace & Tiera serii SFC jest przezaczoy do ieprzerwaej kotroli róŝorodych parametrów i aalizy jakości wody. MoŜe

Bardziej szczegółowo

Niepewności pomiarowe

Niepewności pomiarowe Niepewości pomiarowe Obserwacja, doświadczeie, pomiar Obserwacja zjawisk fizyczych polega a badaiu ych zjawisk w warukach auralych oraz a aalizie czyików i waruków, od kórych zjawiska e zależą. Waruki

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA

ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA SYSTEMY WSPOMAGANIA W INŻYNIERII PRODUKCJI Środowisko i Bezpieczeństwo w Iżyierii Produkcji 2013 5 ANALIZA SKORELOWANIA WYNIKÓW POMIAROWYCH W OCENACH STANU ZAGROŻEŃ HAŁASOWYCH ŚRODOWISKA 5.1 WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Kolektory słoneczne Jeden dach, jedno wzornictwo idealne dopasowanie

Kolektory słoneczne Jeden dach, jedno wzornictwo idealne dopasowanie Kolektory słoecze Jede dach, jedo wzorictwo ideale dopasowaie Oferta waża od 01.0.010 Atrakcyjy wygląd i fukcjoalość VELUX od blisko 70 lat rozwija swoje produkty, zapewiając ich harmoije połączeie z architekturą

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ

SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ ŻYWNOŚĆ. Nauka. Techologia. Jakość, 29, 4 (65), 295 32 ANNA WOJTASIK, HANNA KUNACHOWICZ, JERZY SOCHA 1 SUPLEMENTY MAGNEZU I POTRZEBA ICH STOSOWANIA W DIETACH DZIECI ZDROWYCH I Z CELIAKIĄ Streszczeie Na

Bardziej szczegółowo

(1) gdzie I sc jest prądem zwarciowym w warunkach normalnych, a mnożnik 1,25 bierze pod uwagę ryzyko 25% wzrostu promieniowania powyżej 1 kw/m 2.

(1) gdzie I sc jest prądem zwarciowym w warunkach normalnych, a mnożnik 1,25 bierze pod uwagę ryzyko 25% wzrostu promieniowania powyżej 1 kw/m 2. Katarzya JARZYŃSKA ABB Sp. z o.o. PRODUKTY NISKONAPIĘCIOWE W INSTALACJI PV Streszczeie: W ormalych warukach pracy każdy moduł geeruje prąd o wartości zbliżoej do prądu zwarciowego I sc, który powiększa

Bardziej szczegółowo

KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI

KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI KATEDRA ENERGOELEKTRONIKI I ELEKTROENERGETYKI Grupa: 1. 2. 3. 4. 5. LABORATORIUM ELEKTROENERGETYKI Data: Ocea: ĆWICZENIE 3 BADANIE WYŁĄCZNIKÓW RÓŻNICOWOPRĄDOWYCH 3.1. Cel ćwiczeia Celem ćwiczeia jest:

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu

Optymalizacja sieci powiązań układu nadrzędnego grupy kopalń ze względu na koszty transportu dr hab. iż. KRYSTIAN KALINOWSKI WSIiZ w Bielsku Białej, Politechika Śląska dr iż. ROMAN KAULA Politechika Śląska Optymalizacja sieci powiązań układu adrzędego grupy kopalń ze względu a koszty trasportu

Bardziej szczegółowo

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja

Wykład. Inwestycja. Inwestycje. Inwestowanie. Działalność inwestycyjna. Inwestycja Iwestycja Wykład Celowo wydatkowae środki firmy skierowae a powiększeie jej dochodów w przyszłości. Iwestycje w wyiku użycia środków fiasowych tworzą lub powiększają majątek rzeczowy, majątek fiasowy i

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM METROLOGII

LABORATORIUM METROLOGII AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE Cetrum Iżyierii Ruchu Morskiego LABORATORIUM METROLOGII Ćwiczeie 5 Aaliza statystycza wyików pomiarów pozycji GNSS Szczeci, 010 Zespół wykoawczy: Dr iż. Paweł Zalewski Mgr

Bardziej szczegółowo

Estymacja przedziałowa

Estymacja przedziałowa Metody probabilistycze i statystyka Estymacja przedziałowa Dr Joaa Baaś Zakład Badań Systemowych Istytut Sztuczej Iteligecji i Metod Matematyczych Wydział Iformatyki Politechiki Szczecińskiej Metody probabilistycze

Bardziej szczegółowo

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI

BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI StatSoft Polska, tel. () 484300, (60) 445, ifo@statsoft.pl, www.statsoft.pl BADANIA DOCHODU I RYZYKA INWESTYCJI ZA POMOCĄ ANALIZY ROZKŁADÓW Agieszka Pasztyła Akademia Ekoomicza w Krakowie, Katedra Statystyki;

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Sensorów i Pomiarów Wielkości Nieelektrycznych. Ćwiczenie nr 1

Laboratorium Sensorów i Pomiarów Wielkości Nieelektrycznych. Ćwiczenie nr 1 1. Cel ćwiczeia: Laboratorium Sesorów i Pomiarów Wielkości Nieelektryczych Ćwiczeie r 1 Pomiary ciśieia Celem ćwiczeia jest zapozaie się z kostrukcją i działaiem czujików ciśieia. W trakcie zajęć laboratoryjych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 10/11. Holografia syntetyczna - płytki strefowe.

Ćwiczenie 10/11. Holografia syntetyczna - płytki strefowe. Ćwiczeie 10/11 Holografia sytetycza - płytki strefowe. Wprowadzeie teoretycze W klasyczej holografii optyczej, gdzie hologram powstaje w wyiku rejestracji pola iterferecyjego, rekostruuje się jedyie takie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 listopada 2012 r. Poz. 1229 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 18 października 2012 r.

Warszawa, dnia 9 listopada 2012 r. Poz. 1229 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 18 października 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dia 9 listopada 2012 r. Poz. 1229 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dia 18 paździerika 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskaia

Bardziej szczegółowo

Moduł 4. Granica funkcji, asymptoty

Moduł 4. Granica funkcji, asymptoty Materiały pomocicze do e-learigu Matematyka Jausz Górczyński Moduł. Graica fukcji, asymptoty Wyższa Szkoła Zarządzaia i Marketigu Sochaczew Od Autora Treści zawarte w tym materiale były pierwotie opublikowae

Bardziej szczegółowo

Siłownie ORC sposobem na wykorzystanie energii ze źródeł niskotemperaturowych.

Siłownie ORC sposobem na wykorzystanie energii ze źródeł niskotemperaturowych. Siłowie ORC sposobem a wykorzystaie eergii ze źródeł iskotemperaturowych. Autor: prof. dr hab. Władysław Nowak, Aleksadra Borsukiewicz-Gozdur, Zachodiopomorski Uiwersytet Techologiczy w Szczeciie, Katedra

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZEŚĆ ELEKTRYCZNA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA 2. PRZEDMIOT OPRACOWANIA 3. ZAKRES OPRACOWANIA 4. OPIS TECHNICZNY 5.

SPIS TREŚCI CZEŚĆ ELEKTRYCZNA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA 2. PRZEDMIOT OPRACOWANIA 3. ZAKRES OPRACOWANIA 4. OPIS TECHNICZNY 5. SPIS TREŚCI CEŚĆ ELEKTRYCNA 1. PODSTAWA OPRACOWANIA 2. PREDMIOT OPRACOWANIA 3. AKRES OPRACOWANIA 4. OPIS TECHNICNY 4.1 asilaie budyku 4.2 Wewętrza liia zasilająca WL 4.3 Rozdzielica główa RG 4.4 Istalacje

Bardziej szczegółowo

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne?

Jak obliczać podstawowe wskaźniki statystyczne? Jak obliczać podstawowe wskaźiki statystycze? Przeprowadzoe egzamiy zewętrze dostarczają iformacji o tym, jak ucziowie w poszczególych latach opaowali umiejętości i wiadomości określoe w stadardach wymagań

Bardziej szczegółowo

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW.

STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW. Statytycza ocea wyików pomiaru STATYSTYCZNA OCENA WYNIKÓW POMIARÓW CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczeia jet: uświadomieie tudetom, że każdy wyik pomiaru obarczoy jet błędem o ie zawze zaej przyczyie i wartości,

Bardziej szczegółowo

GEIGER-GJ56..e z elektronicznym układem wyłączania krańcowego dla żaluzji i żaluzji zewnętrznych

GEIGER-GJ56..e z elektronicznym układem wyłączania krańcowego dla żaluzji i żaluzji zewnętrznych Napęd żaluzji: GEGER-GJ56..e z elektroiczym układem wyłączaia krańcowego dla żaluzji i żaluzji zewętrzych EN FR ES T Orygiala istrukcja motażu i istrukcja eksploatacji Origial assembly ad operatig istructios

Bardziej szczegółowo

Trms Power Multimeter

Trms Power Multimeter Trms Power Multimeter METRAHIT ENERGY wszechstroy Foto: Thomas Max Müller KOSZTY I JAKOŚĆ W ZASIĘGU RĘKI Nowy profesjoaly multimeter METRAHIT ENERGY przekracza wszelkie graice We wszystkich dziedziach

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie linii montażowej jako element projektowania cyfrowej fabryki

Harmonogramowanie linii montażowej jako element projektowania cyfrowej fabryki 52 Sławomir Herma Sławomir HERMA atedra Iżyierii Produkcji, ATH w Bielsku-Białej E mail: slawomir.herma@gmail.com Harmoogramowaie liii motażowej jako elemet projektowaia cyfrowej fabryki Streszczeie: W

Bardziej szczegółowo

Zaawansowana Technologia dla Przemysłu

Zaawansowana Technologia dla Przemysłu PL Świat Filtracji Zaawasowaa Techologia dla Przemysłu Przemysł Eergetyczy Istalacje w Budykach Huty Przemysł Papiericzy Filtry przemysłowe Dago & Dieethal Dago & Dieethal jest iezawodym parterem w zakresie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska

Politechnika Poznańska Politechika Pozańska Temat: Laboratorium z termodyamiki Aaliza składu spali powstałych przy spalaiu paliw gazowych oraz pomiar ich prędkości przepływu za pomocą Dopplerowskiego Aemometru Laserowego (LDA)

Bardziej szczegółowo

Nasze osiągnięcia. wydanie 5, 2011. Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A.

Nasze osiągnięcia. wydanie 5, 2011. Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. Nasze osiągięcia wydaie 5, 2011 2 Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. Działalość firmy ZUK Stąporków S.A. specjalizuje się w produkcji urządzeń dla: Eergetyki cieplej Eergetyki zawodowej Eergetyki

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW BADANIE ODKSZTAŁCEŃ SPRĘŻYNY ŚRUBOWEJ Opracował: Dr iż. Grzegorz

Bardziej szczegółowo

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm

WYGRYWAJ NAGRODY z KAN-therm Regulami Kokursu I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Regulami określa zasady KONKURSU p. Wygrywaj agrody z KAN-therm (dalej: Kokurs). 2. Orgaizatorem Kokursu jest KAN Sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku- Kleosiie,

Bardziej szczegółowo

D-3365-2010. Liczy się każdy moment RODZINA KAMER TERMOWIZYJNYCH DRÄGER UCF 6000 DRÄGER UCF 7000 DRÄGER UCF 9000

D-3365-2010. Liczy się każdy moment RODZINA KAMER TERMOWIZYJNYCH DRÄGER UCF 6000 DRÄGER UCF 7000 DRÄGER UCF 9000 D-3365-2010 Liczy się każdy momet RODZINA KAMER TERMOWIZYJNYCH DRÄGER UCF 6000 DRÄGER UCF 7000 DRÄGER UCF 9000 02 RODZINA KAMER TERMOWIZYJNYCH DRÄGER W skupieiu podchodząc do zagrożeia D-3388-2010 03 Czy

Bardziej szczegółowo

Grupa Liebherr. Chłodziarki i zamrażarki

Grupa Liebherr. Chłodziarki i zamrażarki Grupa Liebherr Szeroki asortymet Grupa Liebherr jest jedym z ajwiększych a świecie producetów sprzętu budowlaego. Wysokiej jakości produkty i usługi Liebherr cieszą się uzaiem także w iych dziedziach.

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects

ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Analiza dokładności wskazań obiektów nawodnych. Accuracy Analysis of Sea Objects ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 11(83) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA E X P L O - S H I P 2 0 0 6 Adrzej Burzyński Aaliza dokładości wskazań obiektów

Bardziej szczegółowo

Analiza popytu na alkohol w Polsce z zastosowaniem modelu korekty błędem AIDS

Analiza popytu na alkohol w Polsce z zastosowaniem modelu korekty błędem AIDS Ekoomia Meedżerska 2011, r 10, s. 161 172 Jacek Wolak *, Grzegorz Pociejewski ** Aaliza popytu a alkohol w Polsce z zastosowaiem modelu korekty błędem AIDS 1. Wprowadzeie Okres trasformacji, zapoczątkoway

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO

ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO Agieszka Jakubowska ROZDZIAŁ 5 WPŁYW SYSTEMU OPODATKOWANIA DOCHODU NA EFEKTYWNOŚĆ PROCESU DECYZYJNEGO. Wstęp Skąplikowaie współczesego życia gospodarczego powoduje, iż do sterowaia procesem zarządzaia

Bardziej szczegółowo

Materiał ćwiczeniowy z matematyki Marzec 2012

Materiał ćwiczeniowy z matematyki Marzec 2012 Materiał ćwiczeiowy z matematyki Marzec 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych oraz schemat oceiaia do zadań otwartych POZIOM PODSTAWOWY Marzec 0 Klucz puktowaia do zadań zamkiętych Nr zad 3 5 6 7 8 9 0

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY W BYDGOSZCZY WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROWANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆWICZENIE: E20 BADANIE UKŁADU

Bardziej szczegółowo

Zeszyty naukowe nr 9

Zeszyty naukowe nr 9 Zeszyty aukowe r 9 Wyższej Szkoły Ekoomiczej w Bochi 2011 Piotr Fijałkowski Model zależości otowań giełdowych a przykładzie otowań ołowiu i spółki Orzeł Biały S.A. Streszczeie Niiejsza praca opisuje próbę

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 24.05.2012 r. Wersja 0.5 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia..

Projekt z dnia 24.05.2012 r. Wersja 0.5 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia.. Projekt z dia 24.05.2012 r. Wersja 0.5 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dia.. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku uzyskaia i przedstawieia do umorzeia świadectw efektywości eergetyczej i uiszczaia

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2 ESTYMACJA STATYSTYCZNA

Ćwiczenie 2 ESTYMACJA STATYSTYCZNA Ćwiczeie ETYMACJA TATYTYCZNA Jest to metoda wioskowaia statystyczego. Umożliwia oszacowaie wartości iteresującego as parametru a podstawie badaia próbki. Estymacja puktowa polega a określeiu fukcji zwaej

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MODELU CIE Lab W BADANIACH BARWY LOTNYCH POPIOŁÓW

ZASTOSOWANIE MODELU CIE Lab W BADANIACH BARWY LOTNYCH POPIOŁÓW 3-2012 PROBLEMY EKSPLOATACJI 177 Jarosław MOLENDA, Małgorzata WRONA, ElŜbieta SIWIEC Istytut Techologii Eksploatacji PIB, Radom ZASTOSOWANIE MODELU CIE Lab W BADANIACH BARWY LOTNYCH POPIOŁÓW Słowa kluczowe

Bardziej szczegółowo

Maty antyzmęczeniowe i maty bezpieczeństwa. www.znakowanie.pl

Maty antyzmęczeniowe i maty bezpieczeństwa. www.znakowanie.pl Maty atyzmęczeiowe i maty bezpieczeństwa Wypróbuj maty przez 14 di za DARMO! www.zakowaie.pl z a k u j e m y i z a b e z p i e c z a m y, a b y ś p r a c o w a ł b e z p i e c z i e Zmiejszeie ryzyka utraty

Bardziej szczegółowo

Jarosław Wróblewski Analiza Matematyczna 1A, zima 2012/13. Ciągi.

Jarosław Wróblewski Analiza Matematyczna 1A, zima 2012/13. Ciągi. Jarosław Wróblewski Aaliza Matematycza 1A, zima 2012/13 Ciągi. Ćwiczeia 5.11.2012: zad. 140-173 Kolokwium r 5, 6.11.2012: materiał z zad. 1-173 Ćwiczeia 12.11.2012: zad. 174-190 13.11.2012: zajęcia czwartkowe

Bardziej szczegółowo

Wytarzanie energii ze źródeł odnawialnych w procesie spalania mieszanego paliwa wtórnego zawierającego biomasę

Wytarzanie energii ze źródeł odnawialnych w procesie spalania mieszanego paliwa wtórnego zawierającego biomasę Wytarzaie eergii ze źródeł odawialych w procesie spalaia mieszaego paliwa wtórego zawierającego biomasę Autor: Rafał Szymaowicz - ENERGOPOMIAR Sp. z o.o., Zakład Techiki Cieplej ( Eergetyka r 5/2011) W

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI

KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI KOMPETENCJE EKSPERTÓW W INFORMATYCZNYM SYSTEMIE WSPOMAGANIA DECYZJI Ryszard Budziński, Marta Fukacz, Jarosław Becker, Uiwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekoomiczych i Zarządzaia, Istytut Iformatyki w

Bardziej szczegółowo

14. RACHUNEK BŁĘDÓW *

14. RACHUNEK BŁĘDÓW * 4. RACHUNEK BŁĘDÓW * Błędy, które pojawiają się w czasie doświadczeia mogą mieć włase źródła. Są imi błędy związae z błędą kalibracją torów pomiarowych, szumy, czas reagowaia przyrządu, ograiczeia kostrukcyje,

Bardziej szczegółowo

Chemiczne metody analizy ilościowej (laboratorium)

Chemiczne metody analizy ilościowej (laboratorium) Cheicze etody aalizy ilościowej (laboratoriu) Broiaoetria 9. Przygotowaie iaowaego roztworu broiau (V) potasu Broia(V) potasu ależy do stosowaych w aalizie cheiczej substacji podstawowych. oże być otrzyay

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYKONYWANIA POMIARÓW ORAZ OCENA NIEPEWNOŚCI I BŁĘDÓW POMIARU

METODYKA WYKONYWANIA POMIARÓW ORAZ OCENA NIEPEWNOŚCI I BŁĘDÓW POMIARU METODYKA WYKONYWANIA POMIARÓW ORAZ OCENA NIEPEWNOŚCI I BŁĘDÓW POMIARU Celem każdego ćwiczeia w laboratorium studeckim jest zmierzeie pewych wielkości, a astępie obliczeie a podstawie tych wyików pomiarów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 21 października 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dnia 21 października 2011 r. Dzieik Ustaw Nr 251 14617 Poz. 1508 1508 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO 1) z dia 21 paździerika 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywaia podmiotowej dotacji a dofiasowaie

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KSZTAŁTU SEGMENTU UBIORU TERMOOCHRONNEGO PRZY NIEUSTALONYM PRZEWODZENIU CIEPŁA

ANALIZA KSZTAŁTU SEGMENTU UBIORU TERMOOCHRONNEGO PRZY NIEUSTALONYM PRZEWODZENIU CIEPŁA MODELOWANIE INŻYNIERSKIE ISNN 1896-771X 32, s. 255-26, Gliwice 26 ANALIZA KSZTAŁTU SEGMENTU UBIORU TERMOOCHRONNEGO PRZY NIEUSTALONYM PRZEWODZENIU CIEPŁA RYSZARD KORYCKI DARIUSZ WITCZAK Katedra Mechaiki

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI BITUMICZNYCH W SYSTEMIE OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN

SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI BITUMICZNYCH W SYSTEMIE OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN ZAŁĄCZNIK B GENERALNA DYREKCJA DRÓG PUBLICZNYCH Biuro Studiów Sieci Drogowej SYSTEM OCENY STANU NAWIERZCHNI SOSN WYTYCZNE STOSOWANIA - ZAŁĄCZNIK B ZASADY POMIARU I OCENY STANU RÓWNOŚCI PODŁUŻNEJ NAWIERZCHNI

Bardziej szczegółowo

System zarządzania magazynem

System zarządzania magazynem System zarządzaia magazyem Warehouse & DISTRIBUTION Efektywe zarządzaie magazyem Cosafe Logistics dostarcza rozwiązaia dopasowae do potrzeb aszych klietów. Pomagamy zmiejszyć koszty operacyje i uzyskać

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1264

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1264 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1264 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 9 Data wydania: 30 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres AB 1264

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA

ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA ZAGADNIENIE ESTYMACJI. ESTYMACJA PUNKTOWA I PRZEDZIAŁOWA Mamy populację geeralą i iteresujemy się pewą cechą X jedostek statystyczych, a dokładiej pewą charakterystyką liczbową θ tej cechy (p. średią wartością

Bardziej szczegółowo

SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE

SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE Autoreferat rozprawy doktorskiej SYSTEM KOMPUTEROWY UŁATWIAJĄCY WYKORZYSTANIE INFORMACJI O ZJAWISKACH SOCJALNO-EKONOMICZNYCH PRZY WYBORZE FIRM INWESTUJĄCYCH NA DANYM TERENIE mgr iŝ. Jausz Rybarski PROMOTOR:

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI MAJ 2011 POZIOM ROZSZERZONY WYBRANE: CZĘŚĆ I. Czas pracy: 90 minut. Liczba punktów do uzyskania: 20 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI MAJ 2011 POZIOM ROZSZERZONY WYBRANE: CZĘŚĆ I. Czas pracy: 90 minut. Liczba punktów do uzyskania: 20 WPISUJE ZDAJĄCY Cetrala Komisja Egzamiacyja Arkusz zawiera iformacje prawie chroioe do mometu rozpoczęcia egzamiu. Układ graficzy CKE 2010 KOD WISUJE ZDAJĄCY ESEL Miejsce a aklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z INORMATYKI

Bardziej szczegółowo

Dopuszczalne wahania eksploatacyjnych i fizyczno-chemicznych parametrów wód leczniczych

Dopuszczalne wahania eksploatacyjnych i fizyczno-chemicznych parametrów wód leczniczych Dopuszczale wahaia eksploatacyjych i fizyczo-chemiczych parametrów wód lecziczych Zasady ustalaia Miisterstwo Środowiska Wykoao a zamówieie Miistra Środowiska za środki fiasowe wypłacoe przez Narodowy

Bardziej szczegółowo

a n 7 a jest ciągiem arytmetycznym.

a n 7 a jest ciągiem arytmetycznym. ZADANIA MATURALNE - CIĄGI LICZBOWE - POZIOM PODSTAWOWY Opracowała mgr Dauta Brzezińska Zad.1. ( pkt) Ciąg a określoy jest wzorem 5.Wyzacz liczbę ujemych wyrazów tego ciągu. Zad.. ( 6 pkt) a Day jest ciąg

Bardziej szczegółowo

Analiza dokładności pomiaru, względnego rozkładu egzytancji widmowej źródeł światła, dokonanego przy użyciu spektroradiometru kompaktowego

Analiza dokładności pomiaru, względnego rozkładu egzytancji widmowej źródeł światła, dokonanego przy użyciu spektroradiometru kompaktowego doi:1.15199/48.215.4.38 Eugeiusz CZECH 1, Zbigiew JAROZEWCZ 2,3, Przemysław TABAKA 4, rea FRYC 5 Politechika Białostocka, Wydział Elektryczy, Katedra Elektrotechiki Teoretyczej i Metrologii (1), stytut

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 3 Parametryczne testy istotności ZADANIE DOMOWE. Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 3 Parametryczne testy istotności ZADANIE DOMOWE.  Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 3 Parametrycze testy istotości ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Stroa Część : TEST Zazacz poprawą odpowiedź (tylko jeda jest prawdziwa). Pytaie Statystykę moża rozumieć jako: a) próbkę

Bardziej szczegółowo

Metody i systemy detekcji nieszczelności rurociągów dalekosiężnych (1)

Metody i systemy detekcji nieszczelności rurociągów dalekosiężnych (1) Metody i systemy detekcji ieszczelości rurociągów dalekosiężych (1) Ryszard Sobczak Mateusz Turkowski Adrzej Bratek Marci Słowikowski Adam Bogucki Niezależie od tego, jak staraie rurociąg został zaprojektoway

Bardziej szczegółowo

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach

Zmiany w zarządzaniu jakością w polskich szpitalach Łopacińska Hygeia Public I, Tokarski Health 2014, Z, Deys 49(2): A. 343-347 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach 343 Zmiay w zarządzaiu jakością w polskich szpitalach Quality maagemet chages

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 55a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) zarządza się, co następuje:

Na podstawie art. 55a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) zarządza się, co następuje: Projekt z dia 16.12.2013 r. Rozporządzeie Miistra Ifrastruktury i Rozwoju 1) z dia.. 2013 r. w sprawie metodologii obliczaia charakterystyki eergetyczej budyku i lokalu mieszkalego lub części budyku staowiącej

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SILNIKÓW O DUśEJ SPRAWNOŚCI DO NAPĘDÓW WENTYLATORÓW MŁYNOWYCH

ZASTOSOWANIE SILNIKÓW O DUśEJ SPRAWNOŚCI DO NAPĘDÓW WENTYLATORÓW MŁYNOWYCH Zeszyty Problemowe Maszyy Elektrycze Nr 88/2010 135 Grzegorz Badowski, Jerzy Hickiewicz, Krystya Macek-Kamińska, Marci Kamiński Politechika Opolska, Opole Piotr Pluta, PGE Elektrowia Opole SA, Brzezie

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW ELEKTRYCZNYCH

LABORATORIUM INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW ELEKTRYCZNYCH LABORATORIUM INTELIGENTNYCH SYSTEMÓW ELEKTRYCZNYCH Wiadomości ogóle Katedra Iżyierii Komputerowej i Elektryczej 2 WSTĘP. Charakterystyka i opis techiczy staowiska laboratoryjego. Ćwiczeia laboratoryje

Bardziej szczegółowo

Analiza matematyczna. Robert Rałowski

Analiza matematyczna. Robert Rałowski Aaliza matematycza Robert Rałowski 6 paździerika 205 2 Spis treści 0. Liczby aturale.................................... 3 0.2 Liczby rzeczywiste.................................... 5 0.2. Nierówości...................................

Bardziej szczegółowo

Aplikacyjne aspekty metody Six Sigma w kwalitatywnej ocenie funkcjonowania systemów logistycznych

Aplikacyjne aspekty metody Six Sigma w kwalitatywnej ocenie funkcjonowania systemów logistycznych Aplikacyje aspekty metody Six Sigma w kwalitatywej oceie fukcjoowaia systemów logistyczych Applicatio aspects of the Six Sigma method i qualitative ratig of the workig of logistic systems Moika Dopytalska*,

Bardziej szczegółowo

RWE Stoen Operator Sp. z o.o.

RWE Stoen Operator Sp. z o.o. RWE toe Operator p. z o.o. Kryteria ocey możliwości przyłączeia oraz wymagaia techicze dla mikroistalacji i małych istalacji przyłączaych do sieci dystrybucyjej iskiego apięcia RWE toe Operator p. z o.o.

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE PAKIETU SIMULINK DO MODELOWANIA TRANSMISJI VDSL*

ZASTOSOWANIE PAKIETU SIMULINK DO MODELOWANIA TRANSMISJI VDSL* Paweł Sroka Politechika Pozańska Istytut Elektroiki i Telekomuikacji psroka@et.put.poza.pl 2004 Pozańskie Warsztaty Telekomuikacyje Pozań 9-10 grudia 2004 ZASTOSOWANIE PAKIETU SIMULINK DO MODELOWANIA TRANSMISJI

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO- DEMOGRAFICZNY Weryfikacja hipotez statystyczych WNIOSKOWANIE STATYSTYCZNE Wioskowaie statystycze, to proces uogóliaia wyików uzyskaych a podstawie próby a całą

Bardziej szczegółowo

Arkusz ćwiczeniowy z matematyki Poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE. W zadaniach od 1. do 21. wybierz i zaznacz poprawną odpowiedź. 1 C. 3 D.

Arkusz ćwiczeniowy z matematyki Poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE. W zadaniach od 1. do 21. wybierz i zaznacz poprawną odpowiedź. 1 C. 3 D. Arkusz ćwiczeiowy z matematyki Poziom podstawowy ZADANIA ZAMKNIĘTE W zadaiach od. do. wybierz i zazacz poprawą odpowiedź. Zadaie. ( pkt) Liczbę moża przedstawić w postaci A. 8. C. 4 8 D. 4 Zadaie. ( pkt)

Bardziej szczegółowo

Wartość dodana dla Twojego procesu produkcji. BD s NEW Rapid Microbiology BD FACSMicroCount

Wartość dodana dla Twojego procesu produkcji. BD s NEW Rapid Microbiology BD FACSMicroCount Wartość dodana dla Twojego procesu produkcji BD s NEW Rapid Microbiology BD FACSMicroCount Wyzwania W procesie produkcji. Wykrycie zanieczyszczenia Możliwość modelowania operacji Redukcja strat w surowcach

Bardziej szczegółowo

euro info Planujemy fundusze europejskie Usługa PRO-INN dla małych i średnich przedsiębiorstw Międzynarodowy rynek obuwniczy ISSN 1505-781X

euro info Planujemy fundusze europejskie Usługa PRO-INN dla małych i średnich przedsiębiorstw Międzynarodowy rynek obuwniczy ISSN 1505-781X wrzesień (144) 2013 ISSN 1505-781X euro ifo Plaujemy fudusze europejskie dla małych i średich przedsiębiorstw www.ee.org.pl Usługa PRO-INN Międzyarodowy ryek obuwiczy Zachodiopomorskie Stowarzyszeie Rozwoju

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI

EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI Miejsce a aklejkę z kodem szkoły dysleksja MIN-R_P-072 EGZAMIN MATURALNY Z INFORMATYKI MAJ ROK 2007 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I Czas pracy 90 miut Istrukcja dla zdającego. Sprawdź, czy arkusz egzamiacyjy

Bardziej szczegółowo

5-lecie. Tworzywa SIMONA do wykładania zbiorników. Kliknij tutaj! informacje SIMONA AG 2/2012

5-lecie. Tworzywa SIMONA do wykładania zbiorników. Kliknij tutaj! informacje SIMONA AG 2/2012 SMONA oferuje szeroki program materiałów do wykładaia zbiorików stalowych oraz do kostrukcji warstwowych GK. Różorode środki adające przyczepość tworzą optymaly pomost mechaiczy pomiędzy wykładzią a materiałem

Bardziej szczegółowo