HUTNICTWO I ODLEWNICTWO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "HUTNICTWO I ODLEWNICTWO"

Transkrypt

1 Technologie wytwarzania blach cienkich ze stali wielofazowych AHSS dla motoryzacji DR HAB. INŻ. Adam Grajcar, PROF. POL. ŚL., INSTYTUT MATERIAŁÓW INŻYNIERSKICH I BIOMEDYCZNYCH WYDZIAŁU MECHANICZNEGO TECHNOLOGICZNEGO POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Wytwarzanie blach stalowych o pożądanej strukturze wielofazowej przeznaczonych na nadwozia nowoczesnych samochodów wymaga precyzyjnego doboru składu chemicznego stali, a także dotrzymania wąskich reżimów technologicznych podczas całego cyklu produkcyjnego. W zależności od przeznaczenia elementu produkowane są blachy walcowane na gorąco i na zimno o szerokim zakresie własności mechanicznych i technologicznych, które mogą być cynkowane lub są niepokrywane. W przypadku stali wielofazowych szczególnie istotne jest właściwe sterowanie temperaturą obrabianej cieplnie taśmy stalowej w celu kontroli postępu poszczególnych przemian fazowych. Rys. 1. Wpływ pierwiastków stopowych na krzywe CTP stali zaprojektowanych do wytworzenia mikrostruktury typu DP oraz TRIP [7] Koncepcja wysokowytrzymałych blach stalowych I i III generacji o strukturze wielofazowej przeznaczonych dla przemysłu motoryzacyjnego zakłada wytworzenie pożądanej mikrostruktury w relatywnie tanich stalach niskostopowych [1-5]. Minimalizacja kosztów materiałowych wymaga zapewnienia wysokiej wytrzymałości i plastyczności poprzez obróbkę cieplną stosowaną dla blach walcowanych na zimno [6-9] lub obróbkę cieplno-plastyczną w przypadku blach walcowanych na gorąco [4, 10, 11]. Do przeprowadzenia tego procesu niezbędne są niekonwencjonalne zabiegi technologiczne możliwe do realizacji w nowoczesnych, zintegrowanych liniach przemysłowych. W artykule przeanalizowano zasady doboru stali AHSS (Advanced High Strength Steel), a także rodzaju blachy na wybrane elementy nadwozia i podwozia samochodu. Szczególną uwagę poświęcono wpływowi pierwiastków na krzywe CTP (czas temperatura przemiana) austenitu przechłodzonego oraz doborowi ścieżki chłodzenia umożliwiającej uzyskanie pożądanej struktury wielofazowej. Wskazano różnice i podobieństwa podczas wytwarzania taśm na gorąco i na zimno oraz występujące pomiędzy poszczególnymi grupami stali. Rodzaje produkowanych taśm stalowych Wybór stali zdeterminowany jest głównie rodzajem rozpatrywanego elementu, jego umiejscowieniem w strukturze samochodu (nadwozie/podwozie, konstrukcja nośna/poszycie, strefa przednia/tylna /boczna), a tym samym wymaganiami odnośnie do własności mechanicznych, technologicznych i eksploatacyjnych. Zadaniem przedniej strefy konstrukcji nośnej samochodu jest absorpcja energii w przypadku kolizji drogowej. Z tego względu w tej strefie mają zastosowanie elementy kształtowane z blach stalowych typu DP, TRIP i FB [2], charakteryzujące się korzystnym połączeniem wysokiej wytrzymałości i plastyczności. Z tych stali wytwarza się także liczne elementy nośne w strefie tylnej samochodu oraz wzmacniające dach i podłogę. Strefa boczna powinna chronić kierowcę i pasażerów przed nadmierną intruzją elementów w głąb kabiny. Z tego względu musi cechować się znacznie większą sztywnością i wytrzymałością, przy mniejszej odkształcalności. W tej strefie znajdują zastosowanie elementy kształtowane z blach stalowych o mikrostrukturze wielofazowej typu CP, MART, HF, BA i QP [2, 3]. Technologies for the production of AHSS multiphase steel sheets for automotive industry Słowa kluczowe: stal wysokowytrzymała, blachy dla motoryzacji, stal wielofazowa, walcowanie na zimno, walcowanie na gorąco, obróbka cieplna Keywords: high-strength steel, automotive sheets, multiphase steel, cold rolling, hot rolling, heat treatment The production of steel sheets with a desired multiphase structure for the bodies of modern cars requires a precise selection of a chemical composition of steel and keeping narrow technological windows during the whole production cycle. Zinc-coated or uncoated hot-rolled sheets and cold-rolled sheets of a wide range of mechanical and technological properties are produced depending on the application of an element being manufactured. The precise control of the temperature of a steel strip being produced in order to monitor the progress of specific phase transformations is especially important for multiphase steels. M A J- C Z E R W I E C

2 Na nadwozia samochodów zastosowanie mają elementy kształtowane z taśm stalowych walcowanych na zimno, ze względu na ich dużą dokładność wymiarową i wykończenia powierzchni. W większości przypadków stosuje się blachy cynkowane, chociaż wykorzystywane są także taśmy niepokrywane. Blachy ze stali wielofazowych stosuje się na odpowiedzialne elementy nadwozia: słupki boczne, wzmocnienia belki dachowej, podłużnice przednie, poprzeczne belki usztywniające dach i podłogę, progi zewnętrzne i wewnętrzne oraz elementy siedzeń i paneli podłogowych o skomplikowanym kształcie. Oprócz redukcji masy i przekroju elementów nadwozia istnieją także znaczne możliwości zmniejszenia masy pojazdów przez optymalizację przekrojów elementów podwozia. Elementy te, ze względu na wymaganą niezawodność, odporność zmęczeniową, żywotność itp., wykonywane są zazwyczaj z blach walcowanych na gorąco. Biorąc pod uwagę własności mechaniczne stali wielofazowych, a jednocześnie możliwość uzyskania skomplikowanych kształtów elementów, istnieją duże możliwości zastosowania stali wielofazowych na różne elementy podwozia, a w szczególności na wahacze, obręcze kół itp. Możliwość uzyskania taśm walcowanych na gorąco o grubości do około 1,4 mm w nowoczesnych liniach technologicznych rozszerza zakres zastosowania tej grupy blach także do elementów nadwozia, od których nie wymaga się szczególnej jakości powierzchni. Potencjalne zastosowania obejmują belki w strefach kontrolowanego pochłaniania energii, belki do mocowania siedzeń, wzmocnienia drzwi, wewnętrzne wzmocnienia progów itp. Rys. 2. Przebieg chłodzenia taśm stalowych po zakończeniu walcowania na gorąco dla różnych typów stali wielofazowych Wpływ składu chemicznego na krzywe CTP Niezbędnym warunkiem uzyskania struktury wielofazowej o odpowiednim udziale i morfologii składników strukturalnych jest dostosowanie warunków chłodzenia blach do wynikających z wykresów przemian austenitu przechłodzonego (CTP). Wpływ pierwiastków stosowanych w stalach wielofazowych na kształt krzywych CTP stali przewidzianych do wytworzenia mikrostruktury DP i TRIP przedstawia rys. 1. Duże możliwości kształtowania struktury wielofazowej występują w przypadku przesuniętych w lewo przemian oraz bainit, przy jednoczesnym opóźnieniu początku przemiany perlitycznej. Przesunięcie przemiany ferrytycznej w lewo następuje wraz ze zwiększoną zawartością Si, Al i P, a w odwrotnym kierunku oddziałują C, Mn, Cr, Mo i mikrododatek B [1, 6-10]. Krzem i aluminium dodawane są w celu opóźnienia wydzielania cementytu w zakresie przemiany bainitycznej. Jako pierwiastki ferrytotwórcze podwyższają one temperaturę A c3 stali i stwarzają duże możliwości sterowania udziałem ferrytu podczas chłodzenia stali z temperatury końca walcowania lub wyżarzania międzykrytycznego pomiędzy temperaturami A c1 i A c3. Cr, Mn i Si dodawane są w celu zwiększenia hartowności stali typu DP (Dual Phase) i CP (Complex Phase), natomiast Al i Mo sprzyjają tworzeniu mikrostruktury bainitycznej [1]. Niekorzystną cechą Al jest podwyższenie temperatury początku przemiany martenzytycznej M s, której ciągłe obniżanie w kolejnych stadiach obróbki cieplnej jest konieczne dla stabilizacji austenitu szczątkowego w stalach TRIP. Szczególnie niepożądanym składnikiem strukturalnym zmniejszającym ciągliwość stali jest perlit. W stalach TRIP konsumuje on węgiel, co uniemożliwia wystarczające wzbogacenie austenitu w ten pierwiastek, a w konsekwencji prowadzi do przemiany części fazy w martenzyt podczas chłodzenia stali. Korzystne przesunięcie przemiany perlitycznej w prawo jest wynikiem oddziaływania 98 M A J- C Z E R W I E C 2014

3 Rys. 3. Przebieg obróbki cieplnej po walcowaniu na zimno taśm stalowych typu DP i TRIP Mn, Al, Cr, Mo, Ni, Nb i B. W przypadku blach walcowanych na gorąco szczególne znaczenie dla wyboru określonego przebiegu chłodzenia mają wykresy przemian austenitu przechłodzonego odkształconego, uwzględniające wpływ odkształcenia plastycznego zadanego podczas walcowania [10]. Blachy ze stali wielofazowych wytwarza się jako gorącowalcowane lub zimnowalcowane. W zależności od rodzaju taśmy, koncepcja doboru składu chemicznego stali jest nieco inna. W przypadku blach zimnowalcowanych po walcowaniu stosuje się wyżarzanie międzykrytyczne z następnym chłodzeniem ciągłym lub przerywanym, a dla blach walcowanych na gorąco stosuje się obróbkę cieplno-plastyczną, w której krytycznym elementem procesu jest precyzyjne sterowanie szybkością chłodzenia taśmy stalowej na chłodni. Dobór składu chemicznego stali zależy także od preferowanej powierzchni taśmy stalowej: niepokrywana, cynkowana ogniowo, cynkowana z warstwą stopową Zn-Fe, cynkowana elektrolitycznie [1, 2, 12]. Taśmy stalowe walcowane na gorąco Ze względu na zróżnicowaną strukturę wyjściową blach walcowanych na zimno oraz na gorąco procesy strukturalne zachodzące w początkowej fazie obróbki cieplnej lub cieplno-plastycznej mają odmienny charakter. W przypadku taśm walcowanych na zimno, austenityzowanych następnie pomiędzy A c1 a A c3, jest to struktura zrekrystalizowanego ferrytu i austenitu tworzącego się z perlitu/bainitu, a w przypadku blach walcowanych na gorąco struktura austenitu o różnym stopniu zdefektowania, zależnym od warunków odkształcenia plastycznego na gorąco. Odmienny stan strukturalny determinuje cechy morfologiczne składników strukturalnych, co może mieć wpływ na własności mechaniczne i technologiczne blach. Schematy przebiegu chłodzenia taśm dla różnych gatunków stali AHSS po zakończeniu walcowania na gorąco przedstawia rys. 2. Oprócz odmiennego przebiegu chłodzenia i rozwoju mikrostruktury należy zwrócić uwagę na nieco odmienny kształt krzywych CTP, zależny od składu chemicznego stali [2, 3], a także na zmianę temperatury austenitu wraz z zaawansowaniem chłodzenia. Blachy stalowe typu DP Po zakończeniu walcowania na gorąco taśma stalowa jest szybko chłodzona laminarnie do zakresu temperaturowego przemiany austenitu w ferryt (około C), a następnie przez kilka sekund (3-8 s) jest chłodzona na powietrzu. W tym czasie następuje przemiana austenitu w ferryt o udziale objętościowym od 70 do 85%, a jednocześnie austenit jest wzbogacany w węgiel do stężenia około 0,5-0,6%. Relatywnie wysoka temperatura M s stali ulega więc obniżeniu wraz ze wzrostem stężenia C w austenicie. Niska zawartość węgla w stalach DP (około 0,1%) oraz dodatki Si i Al, przesuwające zatokę ferrytyczną w lewo, stwarzają duże możliwości sterowania temperaturą taśmy w zakresie przemiany. W kolejnym etapie w celu uniknięcia przemiany perlitycznej i bainitycznej taśmy chłodzone są szybko w sposób laminarny w celu przemiany austenitu wzbogaconego w węgiel w martenzyt. Ze względu na wzbogacenie austenitu w węgiel jego hartowność rośnie, a uzyskany udział martenzytu jest zbliżony do udziału fazy przed rozpoczęciem szybkiego chłodzenia. Temperatura zwijania taśm w kręgi jest niższa od 300 C [4]. W przypadku krótkiego samotoku lub bardziej ekonomicznych składów chemicznych stali (mniejsze stężenie Mn, Cr, Si, Mo) można zastosować nowoczesne rozwiązania technologiczne oferujące przyspieszone szybkości chłodzenia taśm [4]. Blachy stalowe typu FB Blachy walcowane na gorąco o strukturze ferrytyczno-bainitycznej mają dużą odporność na pękanie podczas kształtowania technologicznego na zimno, a w szczególności podczas wywijania kołnierzy wokół otworów, co przysparza większych trudności w stalach DP i TRIP. Dodatkowo często stosowane są one na elementy podwozia ze względu na ich bardzo dobrą wytrzymałość zmęczeniową. Przebieg chłodzenia po zakończeniu walcowania na gorąco jest bardzo podobny do stosowanego w stalach DP. Po wytworzeniu pożądanego udziału ferrytu taśma stalowa jest chłodzona laminarnie do zakresu przemiany bainitycznej, w której następuje zwijanie taśm w kręgi. Ma to miejsce zazwyczaj poniżej temperatury 500 C i trwa do momentu całkowitej przemiany austenitu wzbogaconego w węgiel w bainit. Blachy stalowe typu TRIP Po wyjściu z ostatniej klatki wykończającej taśma stalowa jest chłodzo- 100 M A J- C Z E R W I E C 2014

4 Rys. 4. Schemat przedstawiający zmianę udziału objętościowego składników strukturalnych stali TRIP wraz ze zmianą stężenia węgla na laminarnie z szybkością około 100 C/s do temperatury około 700 C. Początkowy przebieg chłodzenia taśm jest podobny jak w przypadku stali DP i FB. Większe stężenie węgla w stali skutkuje jednak przesunięciem zatoki ferrytycznej w prawo. Czas na realizację przemiany wynosi około 5 s. Jest on nieco krótszy w porównaniu ze stalą DP, a wytworzona frakcja fazy jest mniejsza i wynosi od 50% do 60%. Wzbogacenie austenitu w węgiel na tym etapie obróbki wynosi około 0,4% i nie gwarantuje obniżenia temperatury poniżej 20 C. Następnie w celu uniknięcia przemiany perlitycznej blachy chłodzone są laminarnie do zakresu przemiany bainitycznej poniżej 500 C. W tej temperaturze następuje zwijanie taśm w kręgi i dalsze wzbogacenie austenitu w węgiel do stężenia od 1 do 1,4%. Prowadzi to do obniżenia temperatury fazy poniżej temperatury pokojowej. Czas wytrzymania nie może być zbyt krótki, gdyż niedostateczne wzbogacenie austenitu w węgiel powoduje przemianę części fazy w martenzyt podczas końcowego chłodzenia blach. Czas ten nie może także być zbyt długi, gdyż powoduje to destabilizację austenitu związaną z wydzielaniem węglików, a następnie z tworzeniem się martenzytu podczas chłodzenia taśm. Właściwy dobór temperatury i czasu wytrzymania izotermicznego gwarantuje zachowanie w strukturze około 15% austenitu szczątkowego, ulokowanego pomiędzy ziarnami ferrytu oraz wchodzącego w skład wysp bainitycznych. Blachy stalowe typu CP Sterowanie temperaturą taśmy po zakończeniu walcowania na gorąco jest podobne do stosowanego w przypadku stali TRIP. Czas wolnego chłodzenia w zakresie przemiany austenitu w ferryt jest krótszy, gdyż udział fazy nie przekracza zazwyczaj 45%. Także czas wytrzymania izotermicznego w zakresie przemiany bainitycznej w której M A J- C Z E R W I E C

5 taśmy są zwijane w kręgi jest krótszy. Prowadzi to do wytworzenia około 40-procentowego udziału bainitu, a pozostały austenit jest wzbogacony w węgiel do zawartości od około 0,7 do 1%. Prowadzi to do celowego wytworzenia kilkunastoprocentowego udziału martenzytu podczas końcowego chłodzenia blach do temperatury pokojowej. Zazwyczaj kilka procent austenitu zachowuje stabilność do temperatury pokojowej, stanowiąc austenit szczątkowy. Blachy stalowe typu BA Przebieg chłodzenia blach stalowych o strukturze bainitycznej jest zbliżony do warunków stosowanych dla stali TRIP, za wyjątkiem początkowego etapu chłodzenia. Dodatkowo przy tym samym sposobie obróbki cieplno-plastycznej docelową mikrostrukturę może stanowić struktura bainityczna z austenitem szczątkowym (BA) lub struktura w pełni bainityczna. Zależy to od zastosowanej koncepcji składu chemicznego [2, 3]. Po zakończeniu walcowania taśmy chłodzone są laminarnie, bezpośrednio z zakresu stabilności austenitu. W zakresie temperatury od 400 do 500 C taśmy są zwijane w kręgi, przy czym wyższe temperatury stosowane są dla stali zawierających Mo [1]. Po wzbogaceniu austenitu w węgiel do zawartości około 1,2% blachy są chłodzone, uzyskując mikrostrukturę bainityczną z kilkunastoprocentowym udziałem austenitu szczątkowego. W przypadku stali w pełni bainitycznych stosuje się mniejsze stężenie Si i Al, a wprowadza się Mo i mikrododatek B. Pierwiastki te odsuwają w prawo zatokę ferrytyczną oraz perlityczną i sprzyjają formowaniu się bainitu. Wytrzymanie izotermiczne należy zakończyć po całkowitej przemianie austenitu w bainit. Blachy stalowe typu QP Po zakończeniu walcowania na gorąco blachy stalowe należy chłodzić laminarnie z dużą szybkością do temperatury nieco poniżej M s w celu niepełnego zahartowania stali (Quenching). Następnie blachy nagrzewa się do temperatury bliskiej M s stali i zwija się je w kręgi. W tej temperaturze następuje dyfuzyjne wzbogacenie pozostałej frakcji austenitu w węgiel i odpowiadające temu obniżenie temperatury (Partitioning). W trakcie końcowego chłodzenia taśm do temperatury pokojowej mniej stabilna frakcja fazy ulega przemianie martenzytycznej, a końcowa mikrostruktura zawiera martenzyt i kilkunastoprocentowy udział austenitu szczątkowego o zawartości C od 1,2 do 1,4% [12]. Taśmy stalowe walcowane na zimno Szczegółowy przebieg obróbki cieplnej dla taśm odwalcowanych na zimno może się różnić w danej grupie stali w zależności od tego, czy blachy będą cynkowane, czy będą stosowane jako niepokrywane. Dodatkowo profil temperaturowy obróbki cieplnej zależy od tego, czy wyżarzanie rekrystalizujące po walcowaniu prowadzi się w piecach kołpakowych, czy w nowoczesnych rozwiązaniach zintegrowanych linii ciągłych. Generalnie wyżarzanie w piecach kołpakowych jest znacznie dłuższe i bardziej energochłonne. Dodatkowo ze względu na ograniczoną szybkość chłodzenia taśm wytworzenie pożądanej struktury wymaga stosowania większej zawartości Cr, Mn i Mo. Do głównych zalet wyżarzania ciągłego należą: mniejsze stężenie dodatków stopowych, skrócenie czasu wyżarzania z dnia do kilku minut, duża wydajność oraz polepszenie jednorodności struktury i własności mechanicznych [6, 12]. Taśmy stalowe typu DP Po zakończeniu walcowania na zimno taśmy stalowe o strukturze ferrytyczno-perlitycznej nagrzewa się nieco powyżej A c1 stali. W tym zakresie temperatury tworzy się mikrostruktura ferrytyczno-austenityczna (rys. 3). Wzbogacenie austenitu w C skutkuje przesunięciem w prawo zatoki ferrytycznej. Blachy niepokrywane należy chłodzić szybko w celu przemiany austenitu w martenzyt, który następnie można odpuszczać w linii stosowanej do przestarzenia [6, 12]. Taśmy cynkowane ogniowo chłodzi się z szybkością około 15 C/s do temperatury około 450 C, w której są zanurzane w kąpieli metalowej. Temperatura austenitu jest zazwyczaj niższa od temperatury cynkowania, dlatego przemiana martenzytyczna ma miejsce podczas końcowego chłodzenia taśm do temperatury pokojowej. Taśmy stalowe typu TRIP Po zakończeniu walcowania na zimno taśmy stalowe o strukturze ferrytycznoperlityczno-bainitycznej nagrzewa się powyżej A c1, wygrzewa w tej temperaturze i chłodzi do zakresu przemiany bainitycznej (rys. 3). Zmianę udziału objętościowego poszczególnych składników strukturalnych wraz ze zmianą w nich stężenia C przedstawia rys. 4. Ze względu na krótki czas wytrzymania w kąpieli cynkowej w taśmach pokrywanych ogniowo preferuje się dodatek Al zamiast Si, co przyspiesza postęp przemiany bainitycznej oraz zapewnia dobrą zwilżalność powierzchni taśmy przez ciekły cynk [1, 7, 9]. Piśmiennictwo 1. De Cooman B.C.: Structure-properties relationship in TRIP steels containing carbide-free bainite. Current Opinion in Solid State & Materials Science, nr 8/2004, s Grajcar A.: Nowoczesne stale wysokowytrzymałe dla motoryzacji I generacji. STAL Metale & Nowe Technologie, nr 5-6/2013, s Grajcar A.: Nowoczesne stale wysokowytrzymałe dla motoryzacji III generacji. STAL Metale & Nowe Technologie, nr 3-4/2014, s Sprock A., Peretic M.J., Speer J.G.: Compact cooling as an alternative to alloying for production of DP/TRIP steel grades. Iron & Steel Technology, vol. 7/2010, s Advanced High Strength Steel (AHSS) Application Guidelines. International Iron & Steel Institute 2009; 6. Molenda R., Kuziak R.: Metaloznawcze podstawy kształtowania struktury i właściwości blach ze stali DP w procesie ciągłego wyżarzania. Prace IMŻ, nr 2/2011, s Ehrhardt B., Gerber T., Hofmann H., Schumann T.W.: Property related design of advanced cold rolled steels with induced plasticity. Steel Grips, vol. 2/2004, s Lis A.K.: Stale o strukturze wielofazowej. Częstochowa Bleck W., Phiu-On K.: Microalloying of coldformable multi phase steel grades. Materials Science Forum, vol /2005, s Grajcar A.: Struktura stali C-Mn-Si-Al kształtowana z udziałem przemiany martenzytycznej indukowanej odkształceniem plastycznym. Gliwice Kuziak R.: Modelowanie zmian struktury i przemian fazowych zachodzących w procesach obróbki cieplno-plastycznej stali. Instytut Metalurgii Żelaza, Gliwice De Cooman B.C., Speer J.G.: Fundamentals of steel product physical metallurgy. Association for Iron and Steel, Pittsburgh M A J- C Z E R W I E C 2014

Nowoczesne stale bainityczne

Nowoczesne stale bainityczne Nowoczesne stale bainityczne Klasyfikacja, projektowanie, mikrostruktura, właściwości oraz przykłady zastosowania Wykład opracował: dr hab. inż. Zdzisław Ławrynowicz, prof. nadzw. UTP Zakład Inżynierii

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stali Obróbka cieplna stopów: zabiegi cieplne, które mają na celu nadanie im pożądanych cech mechanicznych, fizycznych lub chemicznych przez zmianę struktury stopu. Podstawowe etapy obróbki

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach

Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu. Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Akademia Morska w Szczecinie Instytut InŜynierii Transportu Zakład Techniki Transportu Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotów Materiałoznawstwo i Nauka o materiałach Wpływ róŝnych rodzajów

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 185228 (21) Numer zgłoszenia: 331212 ( 13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 04.07.1997 (86) Data i numer zgłoszenia

Bardziej szczegółowo

Własności technologiczne stali wielofazowych dla motoryzacji. wysokowytrzymałych blach OBRÓBKA

Własności technologiczne stali wielofazowych dla motoryzacji. wysokowytrzymałych blach OBRÓBKA Własności technologiczne wysokowytrzymałych stali wielofazowych dla motoryzacji DR HAB. INŻ. Adam Grajcar, PROF. POL. ŚL., INSTYTUT MATERIAŁÓW INŻYNIERSKICH I BIOMEDYCZNYCH, POLITECHNIKA ŚLĄSKA, CZŁONEK

Bardziej szczegółowo

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI

STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI PL0400058 STABILNOŚĆ STRUKTURALNA STALI P92 W KSZTAŁTOWANYCH PLASTYCZNIE ELEMENTACH RUROCIĄGÓW KOTŁÓW ENERGETYCZNYCH ANDRZEJ TOKARZ, WŁADYSŁAW ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. S. Staszica, Gliwice

Bardziej szczegółowo

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne

Technologia obróbki cieplnej. Grzanie i ośrodki grzejne Technologia obróbki cieplnej Grzanie i ośrodki grzejne Grzanie: nagrzewanie i wygrzewanie Dobór czasu grzania Rodzaje ośrodków grzejnych Powietrze Ośrodki gazowe Złoża fluidalne Kąpiele solne: sole chlorkowe

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Stale w stanie ulepszonym cieplnie Łódź 2010 Cel ćwiczenia Zapoznanie się

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU

Bardziej szczegółowo

Stal - definicja Stal

Stal - definicja Stal \ Stal - definicja Stal stop żelaza z węglem,plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,11% co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali

Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali KATEDRA INŻYNIERII MATERIAŁOWEJ I SPAJANIA ZAKŁAD INŻYNIERII SPAJANIA Technologie Materiałowe II Wykład 3 Technologia hartowania stali dr hab. inż. Jerzy Łabanowski, prof.nadzw. PG Kierunek studiów: Inżynieria

Bardziej szczegółowo

METALURGICZNE, TECHNOLOGICZNE I FUNKCJONALNE PODSTAWY ZAAWANSOWANYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH STALI DLA PRZEMYSŁU MOTORYZACYJNEGO

METALURGICZNE, TECHNOLOGICZNE I FUNKCJONALNE PODSTAWY ZAAWANSOWANYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH STALI DLA PRZEMYSŁU MOTORYZACYJNEGO 22 Prace IMŻ 1 (2010) Zbigniew GRONOSTAJSKI Politechnika Wrocławska Roman KUZIAK Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica METALURGICZNE, TECHNOLOGICZNE I FUNKCJONALNE PODSTAWY ZAAWANSOWANYCH WYSOKOWYTRZYMAŁYCH

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO Jakościowe porównanie głównych własności stali Tabela daje jedynie wskazówki, by ułatwić dobór stali. Nie uwzględniono tu charakteru obciążenia narzędzia wynikającego

Bardziej szczegółowo

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej

PL 178509 B1 (13) B1. (51) IntCl6: C23C 8/26. (54) Sposób obróbki cieplno-chemicznej części ze stali nierdzewnej RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 178509 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 305287 (22) Data zgłoszenia: 03.10.1994 (51) IntCl6: C23C 8/26 (54)

Bardziej szczegółowo

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2%

Co to jest stal nierdzewna? Fe Cr > 10,5% C < 1,2% Cr > 10,5% C < 1,2% Co to jest stal nierdzewna? Stop żelaza zawierający 10,5% chromu i 1,2% węgla - pierwiastki, przyczyniające się do powstania warstwy wierzchniej (pasywnej) o skłonności do samoczynnego

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ 2 Prace IMŻ 2 (2012) Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH

STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH STAL DO PRZETWÓRSTWA TWORZYW SZTUCZNYCH BÖHLER M268 BÖHLER M268 VMR jest ulepszoną cieplnie stalą do przetwórstwa tworzyw sztucznych. Stal M268 VMR posiada doskonałą

Bardziej szczegółowo

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO

STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA GORĄCO Ćwiczenie 9 Stale narzędziowe STALE NARZĘDZIOWE DO PRACY NA ZIMNO DO PRACY NA GORĄCO SZYBKOTNĄCE NIESTOPOWE STOPOWE Rysunek 1. Klasyfikacja stali narzędziowej. Ze stali narzędziowej wykonuje się narzędzia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 5 Temat: Stale stopowe, konstrukcyjne, narzędziowe i specjalne. Łódź 2010 1 S t r

Bardziej szczegółowo

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl

LAF-Polska Bielawa 58-260, ul. Wolności 117 NIP: 882-152-92-20 REGON: 890704507 http://www.laf-polska.pl Podstawowe informacje o stali Stal jest stopem żelaza, węgla i innych pierwiastków stopowych o zawartości do 2,14 % węgla. W praktyce, jako stale oznacza się stopy, które najczęściej zawierają żelazo,

Bardziej szczegółowo

Józef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Józef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 168 Prace IMŻ 1 (2010) ózef GAWOR, Dariusz WOŹNIAK, Władysław ZALECKI Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica KSZTAŁTOWANIE MIKROSTRUKTURY I WŁAŚCIWOŚCI BLACH GRUBYCH ZE STALI KONSTRUKCYNE Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH

LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny Instytut Inżynierii Materiałowej LABORATORIUM NAUKI O MATERIAŁACH Ćwiczenie nr 6 Temat: Hartowność. Próba Jominy`ego Łódź 2010 WSTĘP TEORETYCZNY Pojęcie hartowności

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z MATERIAŁOZNAWSTWA - LABORATORIUM OBRÓBKA CIEPLNA STALI

SPRAWOZDANIE Z MATERIAŁOZNAWSTWA - LABORATORIUM OBRÓBKA CIEPLNA STALI SPRAWOZDANIE Z MATERIAŁOZNAWSTWA - LABORATORIUM OBRÓBKA CIEPLNA STALI Obróbką cieplną nazywa sie zabiegi technologiczne umożliwiające dzięki grzaniu i chłodzeniu zmianę mikrostruktury, a przez to własności

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Jakościowe porównanie najważniejszych własności stali 1) Stal Maraging (temperatura maraging ok. 480 C); w tym stanie nie porównywalna ze stalami do ulepszania cieplnego.

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplna stali

Obróbka cieplna stali OBRÓBKA CIEPLNA Obróbka cieplna stali Powstawanie austenitu podczas nagrzewania Ujednorodnianie austenitu Zmiany wielkości ziarna Przemiany w stali podczas chłodzenia Martenzytyczna Bainityczna Perlityczna

Bardziej szczegółowo

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych

Materiały metalowe. Wpływ składu chemicznego na struktur i własnoci stali. Wpływ składu chemicznego na struktur stali niestopowych i niskostopowych i własnoci stali Prezentacja ta ma na celu zaprezentowanie oraz przyblienie wiadomoci o wpływie pierwiastków stopowych na struktur stali, przygotowaniu zgładów metalograficznych oraz obserwacji struktur

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO BÖHLER K340 ISODUR jest uniwersalną stalą narzędziową do pracy na zimno, przy pomocy której zarobicie pieniądze i nie tylko podczas wycinania monet, lecz również podczas

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI STALIWA L21HMF PO REGENERUJĄCEJ OBRÓBCE CIEPLNEJ

ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI STALIWA L21HMF PO REGENERUJĄCEJ OBRÓBCE CIEPLNEJ 73/21 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 21(2/2) ARCHIVES OF FOUNDARY Year 2006, Volume 6, Nº 21 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA WPŁYWU SZYBKOŚCI CHŁODZENIA NA STRUKTURĘ I WŁASNOŚCI

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO

OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO 43/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNO-PLASTYCZNA ŻELIWA SFEROIDALNEGO T. SZYKOWNY 1, K.CIECHACKI

Bardziej szczegółowo

Stale nierdzewne są scharakteryzowane

Stale nierdzewne są scharakteryzowane Nierdzewka w budownictwie i architekturze DR INŻ. Zbigniew Brytan, ADIUNKT W INSTYTUCIE MATERIAŁÓW INŻYNIERSKICH I BIOMEDYCZNYCH POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Stal nierdzewna w zastosowaniach budowlanych i architektonicznych

Bardziej szczegółowo

Rury stalowe. Rury precyzyjne Form 220 i 370

Rury stalowe. Rury precyzyjne Form 220 i 370 Rury stalowe Rury precyzyjne Form 220 i 370 Produkowane przez Ruukki precyzyjne rury typu Form są przeznaczone do zastosowań, w których wymagana jest doskonała formowalność, spawalność, wytrzymałość, dokładność

Bardziej szczegółowo

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO

STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO STAL NARZĘDZIOWA DO PRACY NA GORĄCO Żywotność narzędzi wzrasta wraz ze wzrostem twardości roboczej Najważniejszymi czynnikami, pomiędzy innymi, które mogą skutkować zmniejszeniem kosztów produkcji są długi

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. III. Hartowanie i odpuszczanie, obróbka cieplno-chemiczna

OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA. Cz. III. Hartowanie i odpuszczanie, obróbka cieplno-chemiczna OBRÓBKA CIEPLNA STOPÓW ŻELAZA Cz. III. Hartowanie i odpuszczanie, obróbka cieplno-chemiczna HARTOWANIE, SPOSOBY HARTOWANIA Hartowanie jest obróbką cieplną polegającą na nagrzaniu stali do temperatur występowania

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI)

MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) MATERIAŁY SPIEKANE (SPIEKI) Metalurgia proszków jest dziedziną techniki, obejmującą metody wytwarzania proszków metali lub ich mieszanin z proszkami niemetali oraz otrzymywania wyrobów z tych proszków

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE

PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE PODSTAWY OBRÓBKI CIEPLNEJ STOPÓW ŻELAZA HARTOWANIE I ODPUSZCZANIE 1. WPŁYW CHŁODZENIA NA PRZEMIANY AUSTENITU 2. MARTENZYT 3. BAINIT 4. WYKRESY CTP 5. HARTOWANIE 6. HARTOWNOŚĆ 7. ODPUSZCZANIE 1.WPŁYW CHŁODZENIA

Bardziej szczegółowo

1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej

1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej OBRÓBKA CIEPLNA 1. POJĘCIA PODSTAWOWE Definicja obróbki cieplnej Dziedzina technologii obejmująca zespół zabiegów cieplnych powodujących zmiany struktury w stanie stałym, skutkujące poprawą właściwości

Bardziej szczegółowo

Współczesne stale karoseryjne dla przemysłu motoryzacyjnego i wytyczne technologiczne ich zgrzewania

Współczesne stale karoseryjne dla przemysłu motoryzacyjnego i wytyczne technologiczne ich zgrzewania Jacek Senkara Współczesne stale karoseryjne dla przemysłu motoryzacyjnego i wytyczne technologiczne ich zgrzewania Contemporary car body steels for automotive industry and technological guidelines of their

Bardziej szczegółowo

Wpracy przedstawiono wyniki

Wpracy przedstawiono wyniki Oleje hartownicze analiza zdolności chłodzącej prof. dr hab. inż. Henryk Adrian KIEROWNIK PRACOWNI METALOGRAFII ILOŚCIOWEJ I MODELOWANIA OBRÓBKI CIEPLNEJ NA WYDZIALE INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie. Nowa technologia - termodyfuzyjne Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.com Nowa technologia cynkowanie termodyfuzyjne Pragniemy zaprezentować nowe rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

PRELIMINARY BROCHURE CORRAX. A stainless precipitation hardening steel

PRELIMINARY BROCHURE CORRAX. A stainless precipitation hardening steel PRELIMINARY BROCHURE CORRAX A stainless precipitation hardening steel Ogólne dane Właściwości W porównaniu do konwencjonalnych narzędziowych odpornych na korozję, CORRAX posiada następujące zalety: Szeroki

Bardziej szczegółowo

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU

STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU STOPY Z PAMIĘCIA KSZTAŁTU NiTi 53-57% Ni, Ti50Ni48,5Co1,5 Przemiana martenzytyczna termosprężysta: wyniku wzajemnego dopasowania sieci macierzystej i tworzącego się martenzytu zachodzi odkształcenie sprężyste.

Bardziej szczegółowo

Obróbka cieplno-mechaniczna blach ze stali konstrukcyjnej mikrostopowej o strukturze ferrytyczno-martenzytycznej*

Obróbka cieplno-mechaniczna blach ze stali konstrukcyjnej mikrostopowej o strukturze ferrytyczno-martenzytycznej* AMME 22 11th Obróbka cieplno-mechaniczna blach ze stali konstrukcyjnej mikrostopowej o strukturze ferrytyczno-martenzytycznej* J. Adamczyk, A. Grajcar Zakład Inynierii Materiałów Konstrukcyjnych i Specjalnych,

Bardziej szczegółowo

STAL PROSZKOWA NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO

STAL PROSZKOWA NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO STAL PROSZKOWA NARZĘDZIOWA DO PRACY NA ZIMNO Elementy gięte BÖHLER K390 MICROCLEAN jest stalą proszkową do pracy na zimno posiadającą najlepsze właściwości oferowane do chwili obecnej w zastosowaniach

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

O naszej konkurencyjności decydują: wysokie parametry jakościowe produktów, rzetelna obsługa, terminowość realizacji zamówień.

O naszej konkurencyjności decydują: wysokie parametry jakościowe produktów, rzetelna obsługa, terminowość realizacji zamówień. IMPEXMETAL S.A. Huta Aluminium Konin jest obecna na rynku europejskim od wielu lat. Łączymy w sobie cechy doświadczonego producenta i dostawcy otwartego na rynek oraz potrzeby klientów. Nasza strategia

Bardziej szczegółowo

Wykresy CTP Kinetyka przemian fazowych ułamek objętości Na podstawie krzywych kinetycznych tworzy się wykresy CTP

Wykresy CTP Kinetyka przemian fazowych ułamek objętości Na podstawie krzywych kinetycznych tworzy się wykresy CTP Wykresy CTP Kinetyka przemian fazowych - krzywe przedstawiające ułamek objętości tworzącej się fazy lub faz (struktur) w funkcji czasu. Na podstawie krzywych kinetycznych tworzy się wykresy CTP we współrzędnych:

Bardziej szczegółowo

Materiały metalowe. Odkształcenie plastyczne i rekrystalizacja metali. Copyright by L.A. Dobrzaski, IMIiB, Gliwice

Materiały metalowe. Odkształcenie plastyczne i rekrystalizacja metali. Copyright by L.A. Dobrzaski, IMIiB, Gliwice Stale szybkotnce to takie stale stopowe, które maj zastosowanie na narzdzia tnce do obróbki skrawaniem, na narzdzia wykrojnikowe, a take na narzdzia do obróbki plastycznej na zimno i na gorco. Stale te

Bardziej szczegółowo

Nadwozia furgonowe typ BOX-Trail

Nadwozia furgonowe typ BOX-Trail Nadwozia furgonowe typ BOX-Trail Cechą charakterystyczną zabudów furgonowych jest w pełni zabudowana skrzynia ładunkowa zapewniająca wysokie bezpieczeństwo przewożonych ładunków. Dzięki temu są lepiej

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE SZARYM

OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE SZARYM 5/22 Archives of Foundry, Year 6, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 6, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-538 OKREŚLENIE METODĄ KALORYMETRII SKANINGOWEJ ENTALPII PRZEMIAN FAZOWYCH W ŻELIWIE

Bardziej szczegółowo

Wpływ obróbki cieplnej na morfologi ledeburytu przenienionego w stopach podeutektycznych

Wpływ obróbki cieplnej na morfologi ledeburytu przenienionego w stopach podeutektycznych AMME 2001 10th JUBILEE INTERNATIONAL SC IENTIFIC CONFERENCE Wpływ obróbki cieplnej na morfologi ledeburytu przenienionego w stopach podeutektycznych J. Pacyna, J. Krawczyk Wydział Metalurgii i Inynierii

Bardziej szczegółowo

STALE NARZĘDZIOWE (opracowanie dr Maria Głowacka) I. Ogólna charakterystyka Wysoka twardość Odporność na zużycie ścierne Odpowiednia hartowność

STALE NARZĘDZIOWE (opracowanie dr Maria Głowacka) I. Ogólna charakterystyka Wysoka twardość Odporność na zużycie ścierne Odpowiednia hartowność STALE NARZĘDZIOWE (opracowanie dr Maria Głowacka) I. Ogólna charakterystyka Stale narzędziowe są stopami przeznaczonymi na narzędzia tj. przedmioty służące do rozdzielania i rozdrabniania materiałów bądź

Bardziej szczegółowo

PRECYZJA 100% 90% 80% 70% 60% 50% SZYBKOŚĆ 40% 30% 20% 10% JAKOŚĆ POWIERZCHNI RÓBKI. Druty certyfikowane

PRECYZJA 100% 90% 80% 70% 60% 50% SZYBKOŚĆ 40% 30% 20% 10% JAKOŚĆ POWIERZCHNI RÓBKI. Druty certyfikowane RÓBKI Druty certyfikowane Czy wiecie? Stosowanie nie certyfikowanych materiałów eksploatacyjnych lub nieoryginalnych części zamiennych może obniżyć wydajność maszyny nawet o! Konkurencyjność Państwa maszyny

Bardziej szczegółowo

Paweł Kaczyński Eugeniusz Rusiński OCENA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ PUNKTOWYCH W CIENKOŚCIENNYCH STRUKTURACH ENERGOCHŁONNYCH

Paweł Kaczyński Eugeniusz Rusiński OCENA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ PUNKTOWYCH W CIENKOŚCIENNYCH STRUKTURACH ENERGOCHŁONNYCH Paweł Kaczyński Eugeniusz Rusiński OCENA WYTRZYMAŁOŚCI POŁĄCZEŃ PUNKTOWYCH W CIENKOŚCIENNYCH STRUKTURACH ENERGOCHŁONNYCH Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej Wrocław 2014 Recenzent Jerzy ŚWIDER

Bardziej szczegółowo

8. OBRÓBKA CIEPLNA I CIEPLNO-CHEMICZNA STALI. Opracował: dr inż. Bogdan Pawłowski

8. OBRÓBKA CIEPLNA I CIEPLNO-CHEMICZNA STALI. Opracował: dr inż. Bogdan Pawłowski 8. OBRÓBKA CIEPLNA I CIEPLNO-CHEMICZNA STALI Opracował: dr inż. Bogdan Pawłowski 8.1. Przemiany podczas nagrzewania w zakres austenitu 8.1.1. Tworzenie się austenitu w stalach niestopowych Austenit tworzy

Bardziej szczegółowo

Walcowanie blach o strukturze wielofazowej metod obróbki cieplno - mechanicznej ze stali konstrukcyjnej z mikrododatkami Nb i Ti #

Walcowanie blach o strukturze wielofazowej metod obróbki cieplno - mechanicznej ze stali konstrukcyjnej z mikrododatkami Nb i Ti # AMME 23 12th Walcowanie blach o strukturze wielofazowej metod obróbki cieplno - mechanicznej ze stali konstrukcyjnej z mikrododatkami Nb i Ti # J. Adamczyk, A. Grajcar Zakład Inynierii Materiałów Konstrukcyjnych

Bardziej szczegółowo

Spawanie stali konstrukcyjnej Weldox 700

Spawanie stali konstrukcyjnej Weldox 700 Maciej Lachowicz Wojciech Nosko Spawanie stali konstrukcyjnej Weldox 700 Welding of structural steel Weldox 700 Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki badań metalograficznych i wytrzymałościowych

Bardziej szczegółowo

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76

Kompensatory stalowe. Produkcja. Strona 1 z 76 Strona 1 z 76 Kompensatory stalowe Jeśli potencjalne odkształcenia termiczne lub mechaniczne nie mogą być zaabsorbowane przez system rurociągów, istnieje konieczność stosowania kompensatorów. Nie przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. 73000000-2 Usługi badawcze i eksperymentalno-rozwojowe oraz pokrewne usługi doradcze

ZAPYTANIE OFERTOWE. 73000000-2 Usługi badawcze i eksperymentalno-rozwojowe oraz pokrewne usługi doradcze Strzelce Opolskie, dnia 10.11 2015 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Opis przedmiotu zamówienia wg Wspólnego Słownika Zamówień: 73000000-2 Usługi badawcze i eksperymentalno-rozwojowe oraz pokrewne usługi doradcze

Bardziej szczegółowo

Pytania do egzaminu inżynierskiego, PWSZ Głogów, Przeróbka Plastyczna

Pytania do egzaminu inżynierskiego, PWSZ Głogów, Przeróbka Plastyczna Pytania do egzaminu inżynierskiego, PWSZ Głogów, Przeróbka Plastyczna 1. Badania własności materiałów i próby technologiczne 2. Stany naprężenia, kierunki, składowe stanu naprężenia 3. Porównywanie stanów

Bardziej szczegółowo

Wymagania techniczne mogą być stosowane wyłącznie w ramach współpracy i na potrzeby SPEC S.A. Stanowią one wyłączną własność SPEC S.A.

Wymagania techniczne mogą być stosowane wyłącznie w ramach współpracy i na potrzeby SPEC S.A. Stanowią one wyłączną własność SPEC S.A. Wymagania techniczne mogą być stosowane wyłącznie w ramach współpracy i na potrzeby SPEC S.A. Stanowią one wyłączną własność SPEC S.A. i nie mogą być powielane, rozpowszechniane i udostępniane stronie

Bardziej szczegółowo

blachy powlekane metalicznie i organicznie,

blachy powlekane metalicznie i organicznie, Blachy walcowane na zimno, blachy powlekane metalicznie i organicznie, w arkuszach i kręgach. Program produkcji Ruukki jest ekspertem w dziedzinie metali, na którym zawsze możesz polegać, kiedy potrzebujesz

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK

ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK ZASTOSOWANIE KRAJOWEJ STALI 0H14N5MCuNb DO WYTWARZANIA LUTOWANYCH PRÓŻNIOWO KÓŁ WIRNIKÓW TURBOSPRĘŻAREK PL0000376 JERZY BIELANIK, JERZY WAWSZCZAK Laboratorium Materiałoznawstwa WBiMR Politechniki Warszawskiej,

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka

ĆWICZENIE Nr 8. Laboratorium InŜynierii Materiałowej. Opracowali: dr inŝ. Krzysztof Pałka dr Hanna Stupnicka Akceptował: Kierownik Katedry prof. dr hab. inŝ. A. Weroński POLITECHNIKA LUBELSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY KATEDRA INśYNIERII MATERIAŁOWEJ Laboratorium InŜynierii Materiałowej ĆWICZENIE Nr 8 Opracowali: dr

Bardziej szczegółowo

Stal dupleks w efekcie składu chemicznego

Stal dupleks w efekcie składu chemicznego Stal dupleks i jej spawalność PROF. DR HAB. INŻ. Jerzy Nowacki, ZAKŁAD SPAWALNICTWA, ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE, CZŁONEK RADY NAUKOWEJ CZASOPISMA STAL METALE & NOWE TECHNOLOGIE

Bardziej szczegółowo

Stopy tytanu. Stopy tytanu i niklu 1

Stopy tytanu. Stopy tytanu i niklu 1 Stopy tytanu Stopy tytanu i niklu 1 Tytan i jego stopy Al Ti Cu Ni liczba at. 13 22 29 28 struktura kryst. A1 αa3/βa2 A1 A1 ρ, kg m -3 2700 4500 8930 8900 T t, C 660 1668 1085 1453 α, 10-6 K -1 18 8,4

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska

MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I. dr inż. Hanna Smoleńska MATERIAŁOZNAWSTWO Wydział Mechaniczny, Mechatronika, sem. I dr inż. Hanna Smoleńska UKŁADY RÓWNOWAGI FAZOWEJ Równowaga termodynamiczna pojęcie stosowane w termodynamice. Oznacza stan, w którym makroskopowe

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA

KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA II Konferencja: Motoryzacja-Przemysł-Nauka ; Ministerstwo Gospodarki, dn. 26 listopada 2014 KONSTRUKCYJNE MATERIAŁY KOMPOZYTOWE PRZEZNACZONE DO WYSOKOOBCIĄŻONYCH WĘZŁÓW TARCIA Dr hab. inż. Jerzy Myalski

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI

CHARAKTERYSTYKA ZMIAN STRUKTURALNYCH W WARSTWIE POŁĄCZENIA SPAJANYCH WYBUCHOWO BIMETALI Mariusz Prażmowski 1, Henryk Paul 1,2, Fabian Żok 1,3, Aleksander Gałka 3, Zygmunt Szulc 3 1 Politechnika Opolska, ul. Mikołajczyka 5, Opole. 2 Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN, ul. Reymonta

Bardziej szczegółowo

Stale walcowane na gorąco w kręgach i blachach kwarto Spawanie i cięcie termiczne trudnościeralnej stali Raex

Stale walcowane na gorąco w kręgach i blachach kwarto Spawanie i cięcie termiczne trudnościeralnej stali Raex Stale walcowane na gorąco w kręgach i blachach kwarto Spawanie i cięcie termiczne trudnościeralnej stali Raex www.ruukki.pl Spis treści 0 Wprowadzenie 1 Trudnościeralne stale Raex 2 Spawalność stali trudnościeralnej

Bardziej szczegółowo

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI

BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI BADANIA URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ELEMENTEM SYSTEMU BIEŻĄCEJ OCENY ICH STANU TECHNICZNEGO I PROGNOZOWANIA TRWAŁOŚCI Opracował: Paweł Urbańczyk Zawiercie, marzec 2012 1 Charakterystyka stali stosowanych w energetyce

Bardziej szczegółowo

Stal Ruukki Laser dla bezobsługowej produkcji i najwyższej precyzji

Stal Ruukki Laser dla bezobsługowej produkcji i najwyższej precyzji www.ruukki.pl Stal Ruukki Laser dla bezobsługowej produkcji i najwyższej precyzji Ruukki Laser. Standard dla cięcia laserowego. Wyznaczamy standardy w zakresie dokładności i bezstresowej produkcji Dowiedz

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI STALOWYCH WEDŁUG EUROKODÓW.

PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI STALOWYCH WEDŁUG EUROKODÓW. PROJEKTOWANIE KONSTRUKCJI STALOWYCH WEDŁUG EUROKODÓW. 1 Wiadomości wstępne 1.1 Zakres zastosowania stali do konstrukcji 1.2 Korzyści z zastosowania stali do konstrukcji 1.3 Podstawowe części i elementy

Bardziej szczegółowo

Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact.

Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact. Wyznaczanie naprężeń i odkształceń za pomocą MES w podłużnicy samochodowej podczas zderzenia. Determination of stresses and strains using the FEM in the chassis car during the impact. dr Grzegorz Służałek

Bardziej szczegółowo

5. Klasyfikacja stali 1

5. Klasyfikacja stali 1 5. Klasyfikacja stali 1 Klasyfikacji gatunków stali dokonuje się zgodnie z PN-EN 10020:1996 według składu chemicznego oraz wg ich zastosowania i własności mechanicznych lub fizycznych. Klasyfikacja stali

Bardziej szczegółowo

2012-04-04. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD - 2011/2012 - dr inż. Maciej Motyka

2012-04-04. Zakres tematyczny. Politechnika Rzeszowska - Materiały lotnicze - I LD - 2011/2012 - dr inż. Maciej Motyka STAL NIESTOPOWA, STALIWO I ŻELIWO Zakres tematyczny 1 KLASYFIKACJA I SYSTEMY OZNACZANIA STALI 2 1 Klasyfikacja stopów żelaza Podział czynników determinujących mikrostrukturę iwłaściwości użytkowe stopów

Bardziej szczegółowo

Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica

Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS. Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica 110 Prace IMŻ 1 (2012) Dariusz WOŹNIAK, Marek BURDEK, Józef GAWOR, Mariusz ADAMCZYK, Rafał PALUS Instytut Metalurgii Żelaza im. St. Staszica OPRACOWANIE METODYKI PÓŁPRZEMYSŁOWEJ SYMULACJI WALCOWANIA NA

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie materiałowe stosowane w przemyśle lotniczym

Nowoczesne technologie materiałowe stosowane w przemyśle lotniczym Nowoczesne technologie materiałowe stosowane w przemyśle lotniczym ZB 7. Plastyczne kształtowanie stopów magnezu (kucie precyzyjne, tłoczenie, wyciskanie, walcowanie itp.) Autorzy i liderzy merytoryczni

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.7 (13) (51) T3 Int.Cl. C22C 38/40 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science

Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Z-ETI-1014-I1T2 Materiałoznawstwo Materials Science Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku

Bardziej szczegółowo

OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI

OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI 76/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (1/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (1/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 OBRÓBKA CIEPLNA STALIWA Cr Mo V PO DŁUGOTRWAŁEJ EKSPLOATACJI

Bardziej szczegółowo

www.ruukki.pl WYJĄTKOWY MATERIAŁ, SPEKTAKULARNY EFEKT COR-TEN

www.ruukki.pl WYJĄTKOWY MATERIAŁ, SPEKTAKULARNY EFEKT COR-TEN www.ruukki.pl WYJĄTKOWY MATERIAŁ, SPEKTAKULARNY EFEKT COR-TEN CHARAKTERYSTYKA MATERIAŁU COR-TEN Szkoła w Oulu, Finlandia Projekt: Pekka Lukkaroinen Architects Ltd. Cor-Ten to gatunek stali o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

1 www.impexmetal.com.pl

1 www.impexmetal.com.pl katalog produktów 1 www.impexmetal.com.pl Szanowni Państwo, Jesteśmy największym polskim producentem płaskich wyrobów walcowanych z aluminium i jego stopów. Pięćdziesięcioletnia obecność Impexmetal SA

Bardziej szczegółowo

3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych

3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych 3. Materiały stosowane do budowy maszyn elektrycznych 3.1. Materiały na rdzenie magnetyczne Wymagania w stosunku do materiałów magnetycznych miękkich: - duża indukcja nasycenia, - łatwa magnasowalność

Bardziej szczegółowo

UDARNOŚĆ STALIWA L15G W TEMPERATURZE -40 C. RONATOSKI Jacek, ABB Zamech Elbląg, GŁOWNIA Jan, AGH Kraków

UDARNOŚĆ STALIWA L15G W TEMPERATURZE -40 C. RONATOSKI Jacek, ABB Zamech Elbląg, GŁOWNIA Jan, AGH Kraków 35/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN KATOWICE PL ISSN 0208-9386 UDARNOŚĆ STALIWA L15G W TEMPERATURZE -40 C RONATOSKI Jacek, ABB Zamech Elbląg,

Bardziej szczegółowo

Właściwości połączeń spawanych ze stali dwufazowych DP

Właściwości połączeń spawanych ze stali dwufazowych DP Sławomir Krajewski Jerzy nowacki Właściwości połączeń spawanych ze stali dwufazowych DP Properties of dual-phase (dp) steels welded joints Streszczenie W pracy przedstawiono wyniki analizy wartości równoważnika

Bardziej szczegółowo

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab.

Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć. Dr hab. Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Katedra Urządzeń Elektrycznych i Techniki Wysokich Napięć Dr hab. Paweł Żukowski Materiały magnetyczne Właściwości podstawowych materiałów magnetycznych

Bardziej szczegółowo

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH

PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Bytomiu Wilhelm Gorecki PROCESY PRODUKCYJNE WYTWARZANIA METALI I WYROBÓW METALOWYCH Podręcznik akademicki Bytom 2011 1. Wstęp...9 2. Cel podręcznika...11 3. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska

Politechnika Gdańska, Inżynieria Biomedyczna. Przedmiot: BIOMATERIAŁY. Metody pasywacji powierzchni biomateriałów. Dr inż. Agnieszka Ossowska BIOMATERIAŁY Metody pasywacji powierzchni biomateriałów Dr inż. Agnieszka Ossowska Gdańsk 2010 Korozja -Zagadnienia Podstawowe Korozja to proces niszczenia materiałów, wywołany poprzez czynniki środowiskowe,

Bardziej szczegółowo

ŻELIWA NIESTOPOWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ŻELIWA NIESTOPOWE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ŻELIWA NIESTOPOWE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Żeliwo stop żelaza z węglem, zawierający 2,5 4,5% C i inne pierwiastki (Si, Mn, P,

Bardziej szczegółowo

ESP-150. ZmEchaniZowany, wielogazowy SyStEm PlaZmowy.

ESP-150. ZmEchaniZowany, wielogazowy SyStEm PlaZmowy. ESP-150. Zmechanizowany, wielogazowy system plazmowy. Ekonomiczny i wysokowydajny. ESP-150. Różnorodne kombinacje gazów dla ekonomicznego, wysokowydajnego cięcia. System ESP-150 jest łatwy w obsłudze i

Bardziej szczegółowo

APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6760/2012. Żebrowana stal w kręgach B500B do zbrojenia betonu WARSZAWA

APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6760/2012. Żebrowana stal w kręgach B500B do zbrojenia betonu WARSZAWA APROBATA TECHNICZNA ITB AT-15-6760/2012 Żebrowana stal w kręgach B500B do zbrojenia betonu WARSZAWA Aprobata techniczna została opracowana w Zakładzie Aprobat Technicznych przez mgr inż. Annę KUKULSKĄ-GRABOWSKĄ

Bardziej szczegółowo

1.1.1. Oznaczanie stali wg składu chemicznego

1.1.1. Oznaczanie stali wg składu chemicznego 1 1. OZNACZANIE STALI WEDŁUG NORM EUROPEJSKICH Zgodnie z Normami Europejskimi obowiązują dwa systemy oznaczania stali: znakowy (według PN-EN 10027-1: 1994); znak stali składa się z symboli literowych i

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH

KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH PRZEPISY KLASYFIKACJI I BUDOWY STATKÓW MORSKICH ZMIANY NR 5/2012 do CZĘŚCI IX MATERIAŁY I SPAWANIE 2008 GDAŃSK Zmiany Nr 5/2012 do Części IX Materiały i spawanie 2008, Przepisów klasyfikacji i budowy statków

Bardziej szczegółowo

Advanced Forming Hartowanie w procesie tłoczenia

Advanced Forming Hartowanie w procesie tłoczenia Advanced Forming Hartowanie w procesie tłoczenia ZAAWANSOWANE FORMOWANIE DLA PRZEMYSŁU SAMOCHODOWEGO Gdy klienci kładą silny nacisk na masę i wytrzymałość Wymagania odnośnie coraz lżejszych elementów z

Bardziej szczegółowo

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis

Nauka o Materiałach. Wykład XI. Właściwości cieplne. Jerzy Lis Nauka o Materiałach Wykład XI Właściwości cieplne Jerzy Lis Nauka o Materiałach Treść wykładu: 1. Stabilność termiczna materiałów 2. Pełzanie wysokotemperaturowe 3. Przewodnictwo cieplne 4. Rozszerzalność

Bardziej szczegółowo

SYNTEZA NONOCZĄSTEK WĘGLIKA WANADU W ŻELIWIE SFEROIDALNYM. Wydział Metalurgii AGH, 30-059 Kraków ul. Mickiewicza 30

SYNTEZA NONOCZĄSTEK WĘGLIKA WANADU W ŻELIWIE SFEROIDALNYM. Wydział Metalurgii AGH, 30-059 Kraków ul. Mickiewicza 30 94/18 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 18 (2/2) ARCHIVES OF FOUNDRY Year 2006, Volume 6, N o 18 (2/2) PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 SYNTEZA NONOCZĄSTEK WĘGLIKA WANADU W ŻELIWIE SFEROIDALNYM

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

poradnik poradnik katalog wyrobów

poradnik poradnik katalog wyrobów tabela gatunków 2 oznaczenia stanów utwardzenia 3 własności mechaniczne blach i płyt 4 własności mechaniczne produktów ciągnionych 13 własności mechaniczne produktów wyciskanych 15 wykaz norm 17 poradnik

Bardziej szczegółowo