Specyfika zawrotów głowy u dzieci

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Specyfika zawrotów głowy u dzieci"

Transkrypt

1 Artykuły Mielnik-Niedzielska poglądowe G. Specyfika zawrotów głowy u dzieci 191 Specyfika zawrotów głowy u dzieci Specificity of vertigo in children Grażyna Mielnik-Niedzielska Klinika Otolaryngologii Dziecięcej, Foniatrii i Audiologii Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie Zawroty głowy i zaburzenia równowagi w populacji dziecięcej występują rzadziej niż u dorosłych; ich częstość u dzieci szacowana jest na 8-18%, podczas gdy u dorosłych wynosi ona 20-30%. Przyczyną mogą być trudności w zebraniu wywiadu i brak standaryzowanych metod badania u dzieci; co więcej diagnostyka tych zaburzeń jest różna w różnym wieku. Uzyskanie wiarygodnej diagnozy jest szczególnie trudne u najmłodszych dzieci. Związane jest to z niedojrzałością układu nerwowego i niezakończoną mielinizacją nerwów. Narząd przedsionkowy jest anatomicznie i czynnościowo gotowy do reagowania już od urodzenia, jednakże jego odpowiedzi mogą być bardzo zróżnicowane. Przyjmuje się, że standardowe testy oceny układu równowagi możliwe są do wykonania u dzieci powyżej 4 lat. Najczęstszą przyczyną zaburzeń równowagi u dzieci są przyczyny otologiczne. Innym częstym problemem w populacji dziecięcej jest choroba lokomocyjna. Warto przypomnieć, że 60-70% guzów u dzieci zlokalizowanych jest w tylnym dole czaszki, podczas gdy u dorosłych większość guzów zlokalizowanych jest nadnamiotowo. Mimo wielu różnic między dziećmi a dorosłymi, zawroty głowy i zaburzenia równowagi w obu populacjach mogą istotnie zaburzać aktywności życia codziennego, takie jak poruszanie się, czy jazda rowerem, stąd konieczna jest ich wczesna diagnostyka i leczenie. Słowa kluczowe: zawroty głowy, dzieci Vertigo and balance disorders are less common in pediatric population than in adults. Among children the prevalence of such disturbances is 8-18% while among adults it fluctuates between 20 and 30%. The discrepancy may result from difficulties in gaining medical information and a lack of standarized examinations methods for children. Moreover, the diagnostic spectrum differs in different age. Obtaining a reliable diagnosis is particularly difficult in case of small children. This fact is explained by immaturity of the nervous system and incomplete nerve myelinization. Vestibule is anatomically and physiologically able to react form birth but its responses can vary greatly. It is assumed that normal balance tests can be performed among children older than 4 years. Otologic diseases are said to be the most common cause of balance disorders in children. Another common problem in pediatric population is motion sickness. It is worth noting that 60-70% of specific tumours in children are situated in posterior cranial fossa, while in adults most tumours are situated supratentorially. Despite many differences between children and adults, in both populations vertigo and balance disturbances affect everyday life and common activities such as motion or bicycle riding. Therefore early diagnosis and treatment are of utmost importance. Key words: vertigo, children Otorynolaryngologia 2015, 14(4): Adres do korespondencji / Address for correspondence Prof. dr hab. n. med. Grażyna Mielnik-Niedzielska Klinika Otolaryngologii Dziecięcej, Foniatrii i Audiologii USD w Lublinie ul. prof. Antoniego Gębali 6, Lublin tel ; Wprowadzenie Zawroty głowy i zaburzenia równowagi występują rzadziej w populacji dziecięcej, a ich częstość określa się na 8-18% podczas gdy u dorosłych 20-30%. Sytuacja ta wynika prawdopodobnie z faktu uzyskiwania małej liczby pomocnych danych z wywiadu, brakuje również standaryzowanych metod badania, a spektrum diagnostyczne zmienia się wraz z wiekiem dziecka. U małych dzieci ustalenie przyczyny zawrotów głowy jest niezwykle trudne ze względu na niedojrzałość ośrodkowego układu nerwowego i jego niepełną mielinizację co uniemożliwia ocenę układu przedsionkowego [1,2]. Narząd przedsionkowy jest anatomicznie rozwinięty i funkcjonalnie zdolny do reakcji od urodzenia, chociaż jego odpowiedzi mogą być zróżnicowane. Przyjmuje się, że testy oceniające układ równowagi u dziecka można już przeprowadzić po 4 roku życia, bowiem w tym okresie uzyskuje pełną dojrzałość jego cześć ośrodkowa.

2 192 Otorynolaryngologia 2015, 14(4): Podstawy zawrotów głowy Dojrzewanie układu nerwowego powoduje zmianę wpływu pierwotnych mechanizmów odruchowych pochodzących z pnia mózgu na dojrzałe reakcje będące wynikiem integracji czynności kory mózgu, śródmózgowia i móżdżku. Proces mielinizacji, będący wskaźnikiem dojrzałości OUN zaczyna się w 3 miesiącu życia dziecka, w 6 miesiącu nerwy czaszkowe są całkowicie zmielinizowane, w 18 miesiącu zostają zmielinizowane struktury rdzenia kręgowego, pnia mózgu i jądra wzgórza. Mielinizacja nerwów przedsionkowych przebiega od 5-10 miesiąca ciąży, natomiast czas trwania cyklu formowania się tworu siatkowatego, który jest ściśle związany z układem przedsionkowym jest dłuższy, trwa od 1 miesiąca do 10 lat [3]. Do oceny narządu przedsionkowego w pierwszych latach życia konieczne jest badanie neurologiczne zwane w piśmiennictwie jako neuroprzedsionkowe. Między 0-6 miesiącem życia należy ocenić odruchy posturalne (w tym odruch Moro, odruch oczu lalki ). Pomiędzy 6-24 miesiącem życia można zbadać dojrzałe już odruchy równowagi (odruchu błędnikowego prostowania głowy). Pośród nieprawidłowych objawów dyskinezy związanej z chorobami neurologicznymi obserwowanymi u niemowląt i małych dzieci należy obserwować: 1) postawę ciała, 2) napięcie mięśni, 3) nieprawidłowe odruchy posturalne, 4) dyskinezy. Rozwój dużej i małej motoryki oraz zaburzenia odruchu prostowania powinny być uważnie monitorowane u dzieci w pierwszym roku życia i u starszych dzieci [4-6]. Rola błędnika w kontrolowaniu postawy ciała obejmuje utrzymywanie napięcia mięśniowego oraz odruch statyczny, który zmienia się w zależności od wieku i stopnia dojrzewania ośrodkowego układu nerwowego. U pacjentów z wrodzonym uszkodzeniem lub utratą błędnika: 1. kontrola ustawienia głowy jest zaburzona, głowa opada do tyłu; 2. odnotowuje się obniżone napięcie mięśniowe, pojawia się tak zwana wiotka postawa; 3. w odruchu posturalnym, występują nieprawidłowości, opóźnienie odruchu Landaua i reakcji spadochronowej; 4. nie występują dyskinezy. Opóźniony jest rozwój sterowania dużą motoryką tj. utrzymywanie głowy, pozycja siedząca, stanie z przytrzymywaniem rzeczy, samodzielne chodzenie. Efekt błędnikowego napięcia mięśni nie jest oczywisty u ludzi. Dorosły z obustronnym zaburzeniem błędnika może wykazywać znaczące nieprawidłowości zachowania równowagi przy zamkniętych oczach, ale nie zauważa się zmniejszenia napięcia mięśni. Napięcie mięśni błędnikowe odgrywa większą rolę u niemowląt, ponieważ sterowane jest przez niedojrzałe z powodu niewystarczającej mielinizacji struktury mózgu i móżdżku. Badania posturograficzne wykazały, że do roku życia dzieci nie osiągają takich samych wyników jak dorośli, gdyż u nich dominuje informacja wizualna nad somatosensoryczną. Młodsze dzieci tracą równowagę pod wpływem warunków powodujących konflikty sensoryczne. Wszystkie formy zawrotów głowy znane u dorosłych pojawiają się też u dzieci, ale różnią się co do częstości występowania i prezentacji objawów. Właściwe rozpoznanie umożliwia zastosowanie skutecznej terapii, zapobiega nadmiernie rozbudowanej diagnostyce [7-9]. Przyczyny zawrotów głowy u dzieci Formy zawrotów głowy związane z migreną (łagodny napadowy zawrót głowy wieku dziecięcego, migrena przedsionkowa) są rozpoznawane najczęściej, stanowią ok. 50% rozpoznań. Do dziecięcych zespołów epizodycznych, które mogą wiązać się z migreną należą: cykliczne wymioty, migrena brzuszna. Ekwiwalent migreny jest najczęściej diagnozowanym zaburzeniem u dzieci w krajach rozwiniętych (25%). W przeciwieństwie do migreny z bólami głowy u dorosłych, u dzieci dominują w czasie ataku takie objawy jak: nudności, wymioty, fotofobia, oraz podenerwowanie. U najmłodszych dzieci, do pierwszego roku życia, mogą pojawić się zawroty głowy wywołane łagodnym napadowym kręczem karku. Uważa się, że jest on zapowiedzią późniejszych łagodnych napadowych położeniowych zawrotów głowy. Objawami charakterystycznymi, towarzyszącymi asymetrycznemu położeniu głowy są wymioty, bladość i niepokój. Łagodne napadowe zawroty głowy u dzieci (benign paroxysmal vertigo of childhood, BPVC) są drugą co do częstości przyczyną zawrotów głowy u dzieci. Uważa się, że przyczyną BPVC jest odcięcie dopływu krwi do mózgu. Napady rozpoczynają się między 1-4 rokiem życia, ale mogą wystąpić przed 12 miesiącem życia i utrzymywać się do 10 roku życia. Łagodne napadowe zawroty głowy (BPVC) występują wyłącznie u dzieci i są uważane za prekursora migreny [10-14]. Częściej niż u dorosłych występują także ostre jednostronne zaburzenia czynności błędnika związane z infekcją ucha. Choroby otologiczne są uznawane za najczęstsze przyczyny zaburzeń układu równowagi u dzieci. Opisywano negatywny wpływ niewydolnej trąbki

3 Mielnik-Niedzielska G. Specyfika zawrotów głowy u dzieci słuchowej i wysiękowego zapalenia ucha środkowego na odruchy przedsionkowo-rdzeniowe. Wciąż nie ma odpowiedzi na pytanie w jaki sposób dysfunkcja trąbki słuchowej i wysiękowe zapalenie ucha wpływają na narząd przedsionkowy. Istnieją hipotezy, że dochodzi do zmian ciśnienia w okienku okrągłym lub przemieszczenia toksyn prowadzące do surowiczego zapalenia błędnika. Sugeruje się, że dzieci z zapaleniem ucha środkowego z wysiękiem częściej polegają na bodźcach wzrokowych niż przedsionkowych, czy proprioreceptywnych do utrzymania równowagi. Dlatego u dzieci, które korzystają z informacji wzrokowych, może nastąpić zaburzenie zmysłowe, które prowadzi do częstego upadania. Dzieci z wysiękowym zapaleniem ucha wypadają gorzej w testach rozwojowych oceniających koordynację ruchową, umiejętności ruchowe i równowagę [3,15,16]. Ograniczone zapalenie błędnika może rozwijać się w przebiegu przewlekłego zapalenia ucha środkowego, gdy dochodzi do erozji tkanki kostnej i powstaje przetoka na błędniku. Przetoka może być bezobjawowa, ale częściej występują okresowe zaburzenia orientacji. Czasami pacjent może skarżyć się na dziwaczny chód, w którym czuje się przechylony w kierunku przeciwnym do zaangażowanego ucha. Objawy ostrej jednostronnej utraty czynności przedsionka mogą rozwinąć się w przypadku zapalenia błędnika (neuronitis vestibularis). Charakteryzuje się ono ostro lub podostro rozpoczynającym się i utrzymującym się całymi dniami gwałtownym zawrotem głowy z wrażeniem wirowania, oscylopsją, niepewnością stania i chodu, skłonnością do upadków oraz nudnościami i wymiotami. Przy typowym dla wieku dziecięcego zapaleniu błędnika (wirusowym, bakteryjnym, surowiczym) często występują również zaburzenia słuchu. Natomiast w klasycznej postaci neuronitis vestibularis, rzadkiej u dzieci <10 roku życia, obraz choroby nie obejmuje zaburzeń słuchu. U dzieci możliwe są też przyczyny autoimmunologiczne, dlatego należy zwracać uwagę na inne objawy układowe jak udział oczu w zespole Cogana [17]. Ostre zawroty głowy u dzieci poprzedzone infekcjami górnych dróg oddechowych Wirusowe zapalenie błędnika może być następstwem infekcji systemowych, takich jak: świnka, różyczka, grypa, odra i ospa wietrzna. W przypadkach zapalenia ucha środkowego opisano ostre objawy przedsionkowe w ramach towarzyszących surowiczych zapaleń błędnika. 193 Choroba Ménière a Objawy wiodące w chorobie Ménière a to: ostry zespół przedsionkowy i objawy uszne, jak wrażenie pełności w uszach, fluktuacyjne zaburzenie słuchu i szum uszny. Czynnikiem etiologicznym jest infekcja wirusowa błędnika, powodująca obrzęk śródchłonkowy. Westibulopatia obustronna W przypadku obustronnej utraty czynności obwodowej części narządu równowagi pojawia się długotrwała niepewność chodu o objawach wiodących oscylopsji i nasileniu zaburzenia chodu w ciemności i po nierównym podłożu. Oscylopsje drganie obrazu widzianego, powstają wskutek utraty odruchu przedsionkowo-ocznego. Obustronne westibulopatie w wieku dziecięcym są spowodowane: westibulopatią w ramach schorzeń dziedzicznych (np. westibulopatia rodzinna), westibulopatią po bakteryjnym zapaleniu opon, bezpośrednio w wyniku zapalenia błędnika lub pośrednio w wyniku przyjmowania leków ototoksycznych, obustronnymi guzami w kącie mostowo-móżdżkowym, chorobami autoimmunologicznymi. Jedną z częstszych przyczyn zawrotów głowy u dzieci są urazy. Częstość pourazowych zawrotów głowy u dzieci jest nieznana. Po urazie z objawami wstrząśnienia mózgu, oprócz bólów głowy, już od początku mogą występować zawroty głowy, które mogą się utrzymywać nawet kilka miesięcy i stanowić jeden z objawów subiektywnego zespołu pourazowego. Każde uszkodzenie urazowe, które powoduje nieprawidłowe położenie głowy względem tułowia, może wywoływać zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Uraz głowy, nurkowanie lub nadmierny wysiłek fizyczny mogą być przyczyną powstania przetoki przychłonkowej, będącej rezultatem pęknięcia wtórnej błony bębenkowej, zamykającej okienko ślimaka są to tzw. przetoki zewnętrzne. Przyczyną powstawania przetok wewnętrznych jest brak blaszki kostnej na kanale półkolistym. Przetoka może występować we wrodzonych wadach rozwojowych ucha wewnętrznego i kości skroniowej. Przetoki manifestują się występowaniem zawrotów głowy i ataksji, którym towarzyszy nagłe upośledzenie słuchu. Przetoki występują w wieku dziecięcym częściej niż u dorosłych. Zawroty głowy mogą być indukowane lekami. Dysfunkcja przedsionkowa ucha wewnętrznego wywołana jest grupą ototoksycznych leków, głównie

4 194 Otorynolaryngologia 2015, 14(4): antybiotyków aminoglikozydowych, chemioterapeutyków oraz środków moczopędnych. Rzadko obserwuje się uszkodzenia wywołane solami metali ciężkich bądź chininą; chociaż należy brać pod uwagę zbyt duże dawki ołowiu przy anomalii balansu ciała u dzieci. Dzieci z zaburzeniami ototoksycznymi rzadko cierpią na zawroty głowy, ponieważ oba błędniki są tak samo zaangażowane, obserwuje się zaburzenia równowagi ciała i ataksję, zwłaszcza przy zaburzeniach propioceptywnych lub zaburzeniach wzroku. Zarówno u dorosłych jak i u dzieci podłożem zawrotów głowy mogą być zaburzenia sfery emocjonalnej. Dotyczą najczęściej dzieci w wieku szkolnym. Dzieci te zwykle cierpiały na bóle głowy, którym towarzyszą zawroty głowy, nudności wymioty czy utrata świadomości. Dzieciom tym stawia się często zbyt wygórowane zadania, którym nie są w stanie sprostać. W badaniu narządu przedsionkowego nie stwierdza się zmian. U dzieci istotnym problemem życia codziennego bywa choroba lokomocyjna. Choroba występuje pomiędzy 2-12 rokiem życia; jest wynikiem zaburzeń koordynacji pomiędzy szlakiem przedsionkowym, wzrokowym i reakcją proprioreceptorów obwodowych, przy upośledzonej funkcji przedsionka. Obustronne zaburzenia przedsionkowe związane z udziałem ucha wewnętrznego występują w szeregu rzadkich zespołów wad wrodzonych. Należy pamiętać, że u dzieci 60-70% swoistych guzów znajduje się w tylnym dole czaszki, podczas gdy u dorosłych większość guzów jest zlokalizowana nadnamiotowo. Zespoły ośrodkowo-przedsionkowe. Powstają wskutek uszkodzeń usytuowanych wzdłuż połączeń jąder nerwu przedsionkowego w rdzeniu przedłużonym a jądrami nerwów okoruchowych, ośrodkami w śródmózgowiu, móżdżku, wzgórzu czy korze przedsionkowej w płacie skroniowo-ciemieniowym. Są to zdefiniowane zespoły chorobowe o zróżnicowanej etiologii. Ataksja epizodyczna typu II jest rzadką autosomalnie dominującą, dziedziczną chorobą z mutacjami w genie CACNA1A. Mutacja prowadzi do zakłócenia czynności komórek Purkiniego w móżdżku. W obrazie klinicznym pojawiają się kilkugodzinne napady sprowokowane wysiłkiem fizycznym lub psychicznym, które obejmują zespół móżdżkowy z ataksją, zaburzeniem mowy, niepewnym chodem i zawrotami głowy. W związku z chorobą pozostają migrenowe bóle głowy, a u niektórych pacjentów obserwuje się objawy miasteniczne i padaczkowe. Objawy pojawiają się przed 20 rokiem życia [18-20]. Dziedziczne przyczyny zawrotów głowy Liczne wrodzone wady powstają po infekcjach embriopatycznych (różyczka, cytomegalia). Dysplazja Mondiniego i asocjacja CHARGE łączą się z nieprawidłową strukturą ucha wewnętrznego i obustronną westibulopatią. W przypadku neurofibromatozy typu II zaburzenia przedsionkowe są wywołane przez obustronnego nerwiaka n. VIII. W zespole Ushera (typ I), postępujące osłabienie słuchu i wzroku występuje w towarzystwie deficytów przedsionkowych. W ataksji Friedreicha, zespołach mitochondrialnych i chorobach metabolicznych (choroba Refsuma) opisano zaburzenia przedsionkowe. Pomimo różnic w częstości występowania, objawach oraz wynikach zastosowanych testów, zarówno u dorosłych jak i u dzieci, zaburzenia równowagi utrudniają codzienne czynności jak ruch, jazda na rowerze czy deskorolce dlatego powinny być wcześnie diagnozowane i leczone. W zasadzie u dzieci występują rozpoznania znane z medycyny dorosłych, ale rzadziej są rozpoznawane. Piśmiennictwo 1. Pilarska E, Lemka M. Zawroty głowy u dzieci najważniejsze aspekty kliniczne. Forum Med Rodz 2010; 4(3): Pilarska E, Konieczna S, Lemka M. Zawroty głowy u dzieci klasyfikacja, przyczyny, objawy, diagnostyka. Neurol Dziec 2012; 21(42): Casselbrant ML, Mandel EM. Balance disorders in children. Neurol Clin 2005; 23(3): Niemensivu R, Pyykkö I, Wiener-Vacher S, Kentala E. Vertigo and balance problems in children an epidemiologic study in Finland. Int J Ped Otorhinolaryngol 2006; 70(2): Niemensivu R, Pyykkö I, Vallanne L, Kentala E. Value of imaging studies in vertiginous children. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2006; 70(9): Mendoza de Morales T. Balance Disorders in Children. II IAPO/OFOS ENT Manual, Gergont A, Biedroń A, Zając A, Steczkowska M. Przyczyny i diagnostyka zawrotów głowy pochodzenia ośrodkowego u dzieci. Przeg Lek 2009; 66(11): Fife TD, Tusa RJ. Vestibular testing techniques in adults and children. Neurotol 2000; 55(10): Eviatar L. Management of dizziness in children. Current Management Child Neurol Third Edition 2005: Batson G. Benign paroxysmal vertigo of childhood: A review of the literature. Pediatr Child Health 2004; 9(1): Langhagen T, Schroeder S, Rettinger N, Borggraefe I, Jahn K. Migraine-related vertigo and somatoform vertigo frequently occur in children and are often associated. Neuropediatrics 2013; 44(1): 55-8.

5 Mielnik-Niedzielska G. Specyfika zawrotów głowy u dzieci 12. Wackym PA, Cyr DG. Vertigo, Dizziness, and Disequilibrium. Pediatric Otology and Neurootology. Lippincott-Raven Publishers, Philadelphia 1998: Lehnen N, Langhagen T, Heinen F, Huppert D, Brandt T, Jahn K. Vestibular paroxysmal in children: a treatable cause of short vertigo attacks. Dev Med Child Neurol 2015; 57(4): Herraiz C, Calvin FJ, Tapia MC, de Lucas P, Arroyo R. The Migraine: Benign Paroxysmal Vertigo of childhood Complex. Int Tinnitus J 1999; 5(1): Niedzielski A, Niedzielska G. Zawroty głowy w przebiegu wysiękowego zapalenia uszu u dzieci. Otorynolaryngologia 2014; 13(1): Golz A, Angel-Yeger B, Parush S. Evaluation of balance disturbances in children with middle ear effusion. Int J Ped Otorhinol 1998; 43: Prusiński A. Klasyfikacja, obraz kliniczny i leczenie zawrotów głowy. Pol Przeg Neurol 2011; 7(1): Niemensivu R, Pyykkö I, Kentala E. Vertigo imbalance in children. Arch Otolaryngol Head Neck Surg 2005; 131: Ergul Y, Ekici B, Tastan Y i wsp. Vestibular neuritis caused by enteroviral infection. Ped Neurol 2006; 34(1): Vartainen E, Karjalainen S, Karja J. Vestibular disorders following head injury in children. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 1985; 9(2):

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 Spis treści Przedmowa 11 Wprowadzenie 12 Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 1. ABC anatomii i fizjologii narządu przedsionkowego jako obwodowego receptora układu równowagi 22 2. Badanie otoneurologiczne

Bardziej szczegółowo

Zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha środkowego Zapalenie ucha środkowego Poradnik dla pacjenta Dr Maciej Starachowski Ostre zapalenie ucha środkowego. Co to jest? Ostre zapalenie ucha środkowego jest rozpoznawane w przypadku zmian zapalnych w uchu

Bardziej szczegółowo

Rola neurologa dziecięcego w diagnostyce zawrotów głowy i zaburzeń równowagi u dzieci

Rola neurologa dziecięcego w diagnostyce zawrotów głowy i zaburzeń równowagi u dzieci 196 Otorynolaryngologia 2015, 14(4): 196-200 Rola neurologa dziecięcego w diagnostyce zawrotów głowy i zaburzeń równowagi u dzieci The role of the pediatric neurologist in the diagnosis of dizziness and

Bardziej szczegółowo

Zawroty głowy u dzieci klasyfikacja, przyczyny, objawy, diagnostyka

Zawroty głowy u dzieci klasyfikacja, przyczyny, objawy, diagnostyka Zawroty głowy u dzieci klasyfikacja, przyczyny, objawy, diagnostyka Vertigo in children classification, causes, symptoms and diagnostics Ewa Pilarska, Seweryna Konieczna, Małgorzata Lemka Klinika Neurologii

Bardziej szczegółowo

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu?

Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Jakie są przyczyny uszkodzenia słuchu? Pruszewicz według kryterium etiologicznego podzielił zaburzenia słuchu u dzieci na trzy grupy: 1. głuchota dziedziczna i wady rozwojowe, 2. głuchota wrodzona, 3.

Bardziej szczegółowo

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII

ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII Dominik Bień ROLA MIOGENNYCH PRZEDSIONKOWYCH POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH W DIAGNOSTYCE ZAWROTÓW GŁOWY O RÓŻNEJ ETIOLOGII ROZPRAWA NA STOPIEŃ DOKTORA NAUK MEDYCZNYCH BADANIA WYKONANO W KLINICE OTORYNOLARYNGOLOGII

Bardziej szczegółowo

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna

Epidemiologia zawrotów głowy i zaburzeń równowagi - analiza retrospektywna Audiofonologia Tom XIII 1998 Katarzyna Pierchala, Grzegorz Janczewski Klinika Otolaryngologij Akademii Medycznej w Warszawie Antoni Grzanka Instytut Podstaw Elektroniki Politechniki Warszawskiej Epidemiologia

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO .. Oznaczenie podmiotu przeprowadzającego badanie lekarskie KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Zgodnie art. 15f ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, z późn. zm.) wyniki

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Wielospecjalistyczną, kompleksową, skoordynowaną pomocą obejmuje się dzieci w wieku od 0 do ukończenia 7 r.ŝ., które są:

Wielospecjalistyczną, kompleksową, skoordynowaną pomocą obejmuje się dzieci w wieku od 0 do ukończenia 7 r.ŝ., które są: PROGRAM: Wczesnej, wielospecjalistycznej, kompleksowej, skoordynowanej i ciągłej pomocy dziecku zagroŝonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie. Lekarze oddziałów połoŝniczych

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Kody niepełnosprawności i ich znaczenie

Kody niepełnosprawności i ich znaczenie Kody niepełnosprawności i ich znaczenie Kody niepełnosprawności, będące w istocie symbolami rodzaju schorzenia, mają decydujący wpływ na to, do jakich prac osoba niepełnosprawna może być kierowana, a do

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ

FIZJOTERAPII NEURO OGICZ FIZJOTERAPII NEURO OGICZ K M i l l J l EDWAI TSGHiitCO TERAPEUTYCZNE W FIZJOTERAPII NEUROLOGICZNEJ SUZANNE TBNIC MARTIN MARY KESSLER Redakcja wydania I polskiego Edward Sauiicz E L S E V IE R URBAN&PARTNER

Bardziej szczegółowo

KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia)

KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia) (pieczątka instytucji kwalifikującej) KARTA KWALIFIKACYJNA NA ZAJĘCIA HIPOTERAPII (wypełnia lekarz specjalista odpowiedni dla schorzenia) Imię i nazwisko... Data urodzenia...waga...wzrost... Adres....

Bardziej szczegółowo

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii:

Tematy seminariów z Neurologii dla V roku Kierunku Lekarskiego realizowane w Klinice Neurochirurgii: Tematyka zajęć i zaliczenie z Neurologii - plik pdf do pobrania Neurochirurgia Do zajęć seminaryjnych student jest zobowiązany przygotować wiedzę teoretyczną zgodnie ze słowami kluczowymi do danego tematu.

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon

Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon VI.2 VI.2.1 Podsumowanie danych o bezpieczeństwie stosowania produktu leczniczego Demezon Omówienie rozpowszechnienia choroby Deksametazonu sodu fosforan w postaci roztworu do wstrzykiwań stosowany jest

Bardziej szczegółowo

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec

Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Czy to nawracające zakażenia układu oddechowego, czy może nierozpoznana astma oskrzelowa? Zbigniew Doniec Klinika Pneumonologii, Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc OT w Rabce-Zdroju Epidemiologia Zakażenia

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy.

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania. Data urodzenia. Płeć 1) Rok uzyskania uprawnienia do. kierowania pojazdami kod pocztowy. (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania Dzień Miesiąc Rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Numer PESEL

Bardziej szczegółowo

WIEDZA K_W01 Posiada ogólną wiedzę na temat neurologopedii jako specjalności logopedycznej. K_W02 Zna neurolingwistyczne i psycholingwistyczne

WIEDZA K_W01 Posiada ogólną wiedzę na temat neurologopedii jako specjalności logopedycznej. K_W02 Zna neurolingwistyczne i psycholingwistyczne WIEDZA K_W01 Posiada ogólną wiedzę na temat neurologopedii jako specjalności logopedycznej. K_W02 Zna neurolingwistyczne i psycholingwistyczne uwarunkowania wypowiedzi językowych. K_W03 Posiada usystematyzowaną

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO. 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok. Płeć 1)

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO. 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok. Płeć 1) ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania rok miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok Płeć 1)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE... 15. 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz... 17 Piśmiennictwo...

Spis treści. Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE... 15. 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz... 17 Piśmiennictwo... 9 Spis treści Część I PROBLEMY KLINICZNO-DIAGNOSTYCZNE............ 15 1. Definicja, obraz kliniczny, podział Roman Michałowicz........ 17 Piśmiennictwo................................ 26 2. Wady rozwojowe

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO ... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO Data badania dzień Miesiąc rok 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Imiona i nazwisko Data urodzenia Płeć 1) dzień miesiąc

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO WZÓR... (oznaczenie jednostki przeprowadzającej badanie) KARTA BADANIA LEKARSKIEGO 1. DANE IDENTYFIKACYJNE OSOBY BADANEJ Data badania dzień miesiąc rok Imię i nazwisko Data urodzenia Dzień Miesiąc Rok

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU

SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU Załącznik nr 5 Załącznik nr 5 SZCZEGÓŁOWE WARUNKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, SZCZEGÓŁOWE W WARUNKI TYM PADACZKI BADANIA LEKARSKIEGO W ZAKRESIE UKŁADU NERWOWEGO, W TYM PADACZKI 1.

Bardziej szczegółowo

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow

UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE. Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow UPOŚLEDZENIE UMYSŁOWE Bartłomiej Gmaj Andrzej Wakarow Upośledzenie umysłowe Obniżenie sprawności umysłowej powstałe w okresie rozwojowym. Stan charakteryzujący się istotnie niższą od przeciętnej ogólną

Bardziej szczegółowo

3. BADANIE OGÓLNE STANU ZDROWIA

3. BADANIE OGÓLNE STANU ZDROWIA ... Pieczęć zakładu opieki zdrowotnej albo lekarza uprawnionego wykonującego indywidualną praktykę lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską albo pieczęć grupowej praktyki lekarskiej

Bardziej szczegółowo

www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Choroba behceta Wersja 2016 1. CO TO JEST CHOROBA BEHCETA 1.1 Co to jest? Zespół Behçeta lub choroba Behçeta (ang. Behçet's Disease, BD) to układowe zapalenie

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny

PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA. Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA Zakład Ortodoncji IS Warszawski Uniwersytet Medyczny PROFILAKTYKA WAD NARZĄDU ŻUCIA kierowanie wzrostem i rozwojem narządu żucia w każdym okresie rozwojowym dziecka poprzez:

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340.

Układ nerwowy. Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. WL Układ nerwowy Klasyfikuj prace dotyczące układu nerwowego i chorób/zaburzeń układu nerwowego u dzieci w WS 340. Klasyfikuj: pielęgniarstwo neurologiczne w WY 160.5. WL 1-102 Wydawnictwa informacyjne

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo

Śmierć mózgu. Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM

Śmierć mózgu. Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM Śmierć mózgu Janusz Trzebicki I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM Proces śmierci Przerwanie czynności neurologicznych OUN Zatrzymanie czynności serca Zatrzymanie czynności oddechowej Śmierć

Bardziej szczegółowo

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe

Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013. I. Osoby dorosłe Dz. U. z 2013 poz. 1347 Brzmienie od 5 grudnia 2013 Załącznik nr 1 WYKAZ NIEULECZALNYCH, POSTĘPUJĄCYCH, OGRANICZAJĄCYCH ŻYCIE CHORÓB NOWOTWOROWYCH INIENOWOTWOROWYCH, W KTÓRYCH SĄ UDZIELANE ŚWIADCZENIA

Bardziej szczegółowo

Padaczka u osób w podeszłym wieku

Padaczka u osób w podeszłym wieku Padaczka u osób w podeszłym wieku W ostatnich latach obserwuje się wzrost przypadków padaczki u osób starszych zarówno w krajach Europy, jak i Ameryki Północnej co wynika ze starzenia się społeczeństwa

Bardziej szczegółowo

Nowotwory pierwotne i przerzutowe ośrodkowego układu nerwowego - diagnostyka różnicowa

Nowotwory pierwotne i przerzutowe ośrodkowego układu nerwowego - diagnostyka różnicowa Nowotwory pierwotne i przerzutowe ośrodkowego układu nerwowego - diagnostyka różnicowa Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (OUN) rozwijają się w tkankach mózgowia i rdzenia kręgowego. Mogą być pierwotne

Bardziej szczegółowo

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID

Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Drgawki czy mioklonie??? Iwona Terczyńska IMID Termin mioklonia u pacjenta z JME został po raz pierwszy zaproponowany przez Herpina w 1867 Mioklonie przysenne opisał Friedreich 1881 Nadal.nie ma powszechnie

Bardziej szczegółowo

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z

CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z CZYNNOŚĆ BŁĘDNIKA, MECHANORECEPTORÓW I BÓL A D R I A N A S C H E T Z NARZĄD CORTIEGO RZĘSKI ZEWNĘTRZNA KOMÓREK SŁUCHOWYCH JORASZ, U., WYKŁADY Z PSYCHOAKUSTYKI, WYDAWNICTWO NAUKOWE UAM, POZNAŃ 1998

Bardziej szczegółowo

Miejsce dziecięcych zespołów okresowych w nowej Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy

Miejsce dziecięcych zespołów okresowych w nowej Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy ARTYKUŁ REDAKYJNY/EDITORIAL ARTILE Miejsce dziecięcych zespołów okresowych w nowej Międzynarodowej Klasyfikacji ólów Głowy The place of childhood periodic syndromes in the new International lassification

Bardziej szczegółowo

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO OSOBY UBIEGAJACEJ SIĘ O UPRAWNIENIA DO KIEROWANIA POJAZDAMI I KIEROWCÓW

KARTA BADANIA LEKARSKIEGO OSOBY UBIEGAJACEJ SIĘ O UPRAWNIENIA DO KIEROWANIA POJAZDAMI I KIEROWCÓW Pieczęć zakładu opieki zdrowotnej, albo pieczęć lekarza uprawnionego wykonującego indywidualną praktykę lekarską KARTA BADANIA LEKARSKIEGO OSOBY UBIEGAJACEJ SIĘ O UPRAWNIENIA DO KIEROWANIA POJAZDAMI I

Bardziej szczegółowo

Otolaryngologia. Zwróć uwagę, że numery WV 1-39 przydzielone są otorynolaryngologii, rynologii i laryngologii traktowanych zarówno razem jak i osobno.

Otolaryngologia. Zwróć uwagę, że numery WV 1-39 przydzielone są otorynolaryngologii, rynologii i laryngologii traktowanych zarówno razem jak i osobno. WV Otolaryngologia Zwróć uwagę, że numery WV 1-39 przydzielone są otorynolaryngologii, rynologii i laryngologii traktowanych zarówno razem jak i osobno. WV 100-190 dotyczy tylko prac ogólnych. Klasyfikuj

Bardziej szczegółowo

Zawroty głowy a wysiękowe zapalenie ucha środkowego u dzieci

Zawroty głowy a wysiękowe zapalenie ucha środkowego u dzieci Otorynolaryngologia 2014, 13(1): 6-11 Zawroty głowy a wysiękowe zapalenie ucha środkowego u dzieci Vertigo in otitis media with effusion in children Artur Niedzielski 1/, Grażyna Mielnik-Niedzielska 2/

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. OTOLARYNGOLOGIA DZIECIĘCA Kod modułu LK.3.F.003 I Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Przeznaczenie metody Metoda Integracji Sensorycznej jest wykorzystywana w pracy z dziećmi: z autyzmem z Zespołem Aspergera

Przeznaczenie metody Metoda Integracji Sensorycznej jest wykorzystywana w pracy z dziećmi: z autyzmem z Zespołem Aspergera Metoda Integracji Sensorycznej (SI) jest to nowoczesna i bardzo skuteczna forma diagnozy i terapii dzieci. Integracja Sensoryczna opiera się na neurofizjologicznych podstawach klinicznej obserwacji i standaryzowanych

Bardziej szczegółowo

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE

Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE Lekarskie i prawne aspekty uszkodzeń ciała KATEDRA I ZAKŁAD MEDYCYNY SĄDOWEJ W WARSZAWIE 1. Na podstawie badania osób żywych pokrzywdzonych i poszkodowanych; 2. W oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Przedmowa...

SPIS TREŚCI. Przedmowa... SPIS TREŚCI Przedmowa...................... 1. DZIECI I MŁODZIEŻ NIEPEŁNOSPRAWNA Czesław Szmigiel 1.1. Definicja pojęcia dziecko niepełnosprawne........ 1.2. Dzieci i młodzież niepełnosprawna dane statystyczne....

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Bóle głowy... 17. 2. Zawroty głowy... 33. lecz 5

Spis treści. 1. Bóle głowy... 17. 2. Zawroty głowy... 33. lecz 5 lecz 5 Spis treści 1. Bóle głowy............. 17 Klasyfikacja bólów głowy........... 17 Diagnostyka.............. 19 Wywiad.............. 19 Badanie stanu ogólnego i neurologicznego...... 20 Migrena...............

Bardziej szczegółowo

Podstaw y rehabilitacji dla studentów m edycyny

Podstaw y rehabilitacji dla studentów m edycyny Podstaw y rehabilitacji dla studentów m edycyny Redakcja naukowa prof. dr hab. n. k. f. Zdzisława Wrzosek dr n. med. Janusz Bolanowski Warszawa Wydawnictwo Lekarskie PZWL Spis treści Wstęp - Zdzisława

Bardziej szczegółowo

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio)

POLIOMYELITIS. (choroba Heinego Medina, nagminne porażenie dziecięce, porażenie rogów przednich rdzenia, polio) W latach 50. na chorobę Heinego-Medina chorowało w Europie i USA jedno na 5000 dzieci. Po wdrożeniu w Polsce masowych szczepień przeciw poliomyelitis, już w 1960 roku zarejestrowano mniej zachorowań. W

Bardziej szczegółowo

Poradnia Immunologiczna

Poradnia Immunologiczna Poradnia Immunologiczna Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Uprzejmie informujemy, że w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE

Wstęp ARTYKUŁ REDAKCYJNY / LEADING ARTICLE Dzieciństwo w cieniu schizofrenii przegląd literatury na temat możliwych form pomocy i wsparcia dzieci z rodzin, gdzie jeden z rodziców dotknięty jest schizofrenią Childhood in the shadow of schizophrenia

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA NEUROLOGICZNE U DZIECI. Wioletta Kojder-Leżańska Agnieszka Pędzimąż

ZABURZENIA NEUROLOGICZNE U DZIECI. Wioletta Kojder-Leżańska Agnieszka Pędzimąż ZABURZENIA NEUROLOGICZNE U DZIECI Wioletta Kojder-Leżańska Agnieszka Pędzimąż CHOROBY NEUROLOGICZNE TO WSZYSTKIE SCHORZENIA ZWIĄZANE Z NIEPRAWIDŁOWYM ORGANICZNYM FUNKCJONOWANIEM OŚRODKOWEGO I OBWODOWEGO

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Aktualne fakty o stwardnieniu rozsianym. Spotkanie środowiskowe LZINR Lublin, 12 października 2016 Maria Kowalska

Aktualne fakty o stwardnieniu rozsianym. Spotkanie środowiskowe LZINR Lublin, 12 października 2016 Maria Kowalska Aktualne fakty o stwardnieniu rozsianym Spotkanie środowiskowe LZINR Lublin, 12 października 2016 Maria Kowalska 1. Nazewnictwo stwardnienia rozsianego 1) Synonimy nazwy choroby 1/ stwardnienie rozsiane

Bardziej szczegółowo

Fizjoterapia dzieci i niemowląt

Fizjoterapia dzieci i niemowląt Fizjoterapia dzieci i niemowląt FORU/H www.e-forum.pl www.e-forum.pl FIZJOTERAPIA DZIECI DNIEMOWLĄT FORU/M Wiedza ^usługach rynku strona 1 Spis treści Spis treści NEUROLOGIA 1 Prawidłowy rozwój dziecka

Bardziej szczegółowo

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki

pujących w środowisku pracy na orzekanie o związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki Wpływ stresorów w występuj pujących w środowisku pracy na orzekanie o długotrwałej niezdolności do pracy związanej zanej z wypadkami przy pracy Paweł Czarnecki 1 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu.

Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Krzysztof Błecha Specjalistyczny gabinet lekarski rehabilitacji i chorób wewnętrznych w Żywcu. Dyslordoza szyjna a zaburzenia neurowegetatywne Dyslordoza of neck and neurovegetative disorders Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR)

ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR) ODRA, ŚWINKA, RÓŻYCZKA (MMR) CO POWINIENEŚ WIEDZIEĆ NA TEN TEMAT? CZY JESTEŚ PEWIEN, ŻE JESTEŚ CHRONIONY PRZED MMR? ZDOBĄDŹ INFORMACJE! ZASZCZEP SIĘ! ZDOBĄDŹ OCHRONĘ! szczepionka przeciw MMR CZY WIESZ,

Bardziej szczegółowo

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów

Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów www.printo.it/pediatric-rheumatology/pl/intro Młodzieńcze Idiopatyczne Zapalenie Stawów Wersja 2016 2. RÓŻNE POSTACI MIZS 2.1 Czy istnieją różne postaci tej choroby? Istnieje kilka postaci MIZS. Różnią

Bardziej szczegółowo

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to:

Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Uwaga Po co nam uwaga? Podstawowe zadania uwagi to: Orientowanie się organizmu ku bodźcom sensorycznym (szczególnie wzrokowym) Badanie elementów przestrzeni (zewnętrznej i wewnętrznej) Utrzymywanie organizmu

Bardziej szczegółowo

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się:

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się: Jaskra Jaskra należy do grupy chorób, których wspólną cechą jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. Charakteryzują ją zmiany morfologiczne w tarczy nerwu wzrokowego, ubytki w polu widzenia oraz

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych

Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych Piśmiennictwo: Szczeklik E. Diagnostyka ogólna chorób wewnętrznych. PZWL 1979 Bolechowski F. Podstawy ogólnej diagnostyki

Bardziej szczegółowo

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU WERSJA 2014 Moduł I TMH w ortopedii Dysfunkcje i deformacje stóp dzieci i dorośli pierwotne wtórne zasady korekcji czynnej korekcja

Bardziej szczegółowo

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia.

Rodzaje autoprzeciwciał, sposoby ich wykrywania, znaczenie w ustaleniu diagnozy i monitorowaniu. Objawy związane z mechanizmami uszkodzenia. Zakres zagadnień do poszczególnych tematów zajęć I Choroby układowe tkanki łącznej 1. Toczeń rumieniowaty układowy 2. Reumatoidalne zapalenie stawów 3. Twardzina układowa 4. Zapalenie wielomięśniowe/zapalenie

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży

Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży 52 Zespół jelita drażliwego u dzieci i młodzieży Irritable bowel syndrome in children Mieczysława Czerwionka-Szaflarska, Bartosz Romańczuk Pediatr Pol 2010; 85 (1): 52 56 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Bardziej szczegółowo

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22

OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 OŚRODEK ODDZIAŁ DZIENNY CZYNNY OD PONIEDZIAŁKU DO PIĄTKU W GODZINACH 8.00-18.00 Rejestracja tel. 14 627 10 22 Ośrodek realizuje świadczenia medyczne na rzecz dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem

Bardziej szczegółowo

Tomasz Senderek. Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne

Tomasz Senderek. Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE WYDZIAŁ PIELĘGNIARSTWA I NAUK O ZDROWIU Tomasz Senderek Poziom integracji sensorycznej uczniów z wadami postawy a ich funkcjonowanie szkolne Rozprawa doktorska streszczenie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 45/2014 z dnia 28 stycznia 2014 r. w sprawie oceny leku Botox (toksyna botulinowa typu A 100 jednostek) we wskazaniu

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE

SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE SZKOLENIA I WARSZTATY TERAPEUTYCZNE Prowadzi wg programu autorskiego mgr Izabela Gelleta - specjalista rehabilitacji ruchowej I 0, terapeuta metod NDT-Bobath, PNF, SI, pedagog, terapeuta z ponad dwudziestoletnim

Bardziej szczegółowo

"Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk

Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci  Urszula Grzybowska-Chlebowczyk "Przyczyny, diagnostyka i leczenie trudnych zaparć u dzieci " Urszula Grzybowska-Chlebowczyk Evaluation and treatment of functional constipation in infants and children: Evidence Based Recommendations

Bardziej szczegółowo

prof.zw.drhab. n. med. A N D R Z E J K W O L E K PATRONAT MERYTORYCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN

prof.zw.drhab. n. med. A N D R Z E J K W O L E K PATRONAT MERYTORYCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN PA TR ONA T MER YTOR YCZNY Komitet Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej PAN W NEUROLOGII NEUROCHIRURGII I * a :AfM 5f^itAweplsł ' 7 4 - «-w* T r% «I ; ' -' * * «.. i i i KWOLEK -2v

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Podziały Patofizjologiczna: spastyczność, atetoza, ataksja, atonia, drżenie Topograficzna: monoplegia, paraplegia, hemiplegia,

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis)

SKOLIOZY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 RODZAJ SKOLIOZY. BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SKOLIOZY BOCZNE SKRZYWIENIE KRĘGOSŁUPA (scoliosis) Jest to odchylenie osi anatomicznej kręgosłupa od mechanicznej w trzech płaszczyznach: czołowej, strzałkowej i poprzecznej. Skolioza

Bardziej szczegółowo

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego

Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Choroby układu oddechowego wśród mieszkańców powiatu ostrołęckiego Podczas akcji przebadano 4400 osób. Na badania rozszerzone skierowano ok. 950 osób. Do tej pory przebadano prawie 600 osób. W wyniku pogłębionych

Bardziej szczegółowo

This copy is for personal use only - distribution prohibited.

This copy is for personal use only - distribution prohibited. Kwart. Ortop. 20, 4, str. 34, ISSN 2083-8697 - - - - - REHABILITACJA STAWU BIODROWEGO I KOLANOWEGO, FINANSOWANA PRZEZ NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA W LATACH 2009 200 REHABILITATION OF THE HIP AND KNEE JOINTS

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Inwazyjna Choroba Meningokokowa

Inwazyjna Choroba Meningokokowa Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie ul. Kochanowskiego 21,, ul. Cyrulików 35; tel. 22/311-80-07 08; e-mail: oswiatazdrowotna@pssewawa.pl Inwazyjna Choroba Meningokokowa Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Ocena ryzyka nieprawidłowego rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i pomoc rodzinie doświadczenia i rekomendacje Warszawa, 10 12 grudnia 2007 Ewa Helwich Klinika Neonatologii

Bardziej szczegółowo

Rodzaje omdleń. Stan przedomdleniowy. Omdlenie - definicja. Diagnostyka różnicowa omdleń

Rodzaje omdleń. Stan przedomdleniowy. Omdlenie - definicja. Diagnostyka różnicowa omdleń Omdlenie - definicja Diagnostyka różnicowa omdleń Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie ilości tlenu dostarczonego

Bardziej szczegółowo

Etyczny kontekst wykluczania trudnych przypadków z postępowania diagnostycznego na przykładzie dysleksji rozwojowej.

Etyczny kontekst wykluczania trudnych przypadków z postępowania diagnostycznego na przykładzie dysleksji rozwojowej. Etyczny kontekst wykluczania trudnych przypadków z postępowania diagnostycznego na przykładzie dysleksji rozwojowej. Dr Dorota Bednarek Katedra Neurorehabilitacji SWPS, Warszawa Kodeks Etyczno -Zawodowy

Bardziej szczegółowo

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010

MIGRENY. Henryk Dyczek 2010 MIGRENY Henryk Dyczek 2010 Wstęp http://zdrowie.flink.pl/migrenowe_bole_glowy.php Migrenowe bóle głowy stanowią problem epidemiologiczny, diagnostyczny i terapeutyczny. Powszechnie występuje niedostateczna

Bardziej szczegółowo

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach...

5. Powstawanie dwulistkowej tarczki zarodkowej. Drugi tydzień rozwoju 107 Zaburzenia w rozwoju w pierwszych dwóch tygodniach... SPIS TREŚCI CZĘŚĆ OGÓLNA 1. Zarys historii embriologii................ 16 2. Układ rozrodczy................... 26 Układ rozrodczy męski.................. 26 Narządy rozrodcze wewnętrzne...............

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo