Elastyczne formy zatrudnienia i outsourcing w opinii przedsiębiorstw z województwa lubelskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Elastyczne formy zatrudnienia i outsourcing w opinii przedsiębiorstw z województwa lubelskiego"

Transkrypt

1 Jacek Czarecki, Robert Zajkowski Elastyczne formy zatrudnienia i outsourcing w opinii przedsiębiorstw z województwa lubelskiego Lublin 2007 r. Publikacja jest finansowana ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Equal. 1

2 Recenzent: prof. dr hab. Jan Sobiech Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Publikacja jest finansowana ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL Wydanie I Nakład: Wydawca: 1000 egzemplarzy Drukarnia AKAPIT s.c Lublin ul. Węglowa 3 tel Lubelskie Forum Pracodawców Lublin ul. Nadbystrzycka 38 H tel lfp.biz.pl ISBN: Druk i oprawa: Drukarnia AKAPIT s.c Lublin ul. Węglowa 3 tel

3 Spis treści WSTĘP ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA W LITERATURZE PRZEDMIOTU PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA LUBELSZCZYŹNIE CHARAKTERYSTYKA PRÓBY BADAWCZEJ ZAŁOŻENIA BADAŃ BADANE PRZEDSIĘBIORSTWA RESPONDENCI OCENA OTOCZENIA GOSPODARCZEGO PRZEZ BADANE PRZEDSIĘBIORSTWA CZYNNIKI KOJARZĄCE SIĘ Z ELASTYCZNYMI FORMAMI ZATRUDNIENIA CZYNNIKI DEFINIUJĄCE ELASTYCZNE FORMY ZATRUDNIENIA DEFINICJA ELASTYCZNYCH FORM ZATRUDNIENIA W ŚWIETLE BADAŃ SYTUACJE RYNKOWE SPRZYJAJĄCE ELASTYCZNYM FORMOM ZATRUDNIENIA - PERSPEKTYWA PRZEDSIĘBIORCÓW SYTUACJE RYNKOWE SPRZYJAJĄCE ELASTYCZNYM FORMOM ZATRUDNIENIA - PERSPEKTYWA PRACOWNIKÓW OUTSOURCING I WSPÓŁPRACA Z INNYMI PODMIOTAMI MOŻLIWOŚĆ APLIKACJI ELASTYCZNYCH FORM ZATRUDNIENIA ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z ELASTYCZNYMI FORMAMI ZATRUDNIENIA OPÓR PRZED WDROŻENIEM ELASTYCZNYCH FORM ZATRUDNIENIA PODSUMOWANIE LITERATURA ZAŁĄCZNIK. ZESTAWIENIE TABEL Z DANYMI ILOŚCIOWYMI... BŁĄD! NIE ZDEFINIOWANO ZAKŁADKI. 3

4 Wstęp Przedsiębiorstwa znajdują się aktualnie na etapie zaawansowanej walki konkurencyjnej i poszukiwania przewag strategicznych nad swoimi rywalami branżowymi. Występowanie takiej sytuacji wymusza na podmiotach ciągłe dbanie o jakość oferowanych towarów, ich nowoczesność i funkcjonalność oraz zaawansowanie technologiczne. Jednostki gospodarcze pragnące utrzymać się na rynku, powinny mieć więc zdolność do szybkiego reagowania na zmiany w otoczeniu i umiejętność dostosowywania się do nich. Wymaga to od firm posiadania odpowiednich zasobów ludzkich, którym należy zapewnić właściwą organizację czasu pracy, motywację do niej oraz możliwość ewentualnego wyboru elastycznej formy zatrudnienia. Jest to o tyle szczególnie istotne, że w dobie industrializacji właściwe wykorzystanie zasobów ludzkich może być kluczem do osiągnięcia sukcesu na skalę międzynarodową. Kształtowanie polityki personalnej zgodne z zasadami optymalizacji, tj. takie, które maksymalizuje produktywność przy danym poziomie kosztów pracy, lub też pozwala na utrzymanie określonego poziomu wydajności, lecz przy możliwie najniższych wydatkach, z zachowaniem oczywiście odpowiednich relacji interpersonalnych i stosunków socjalnych, stanowi bowiem duże wyzwanie dla współczesnych organizacji. Rosnąca konkurencja pomiędzy firmami, globalizacja procesów gospodarczych, ekspansja sektora usług oraz dynamiczny rozwój technologii teleinformatycznych to główne przesłanki coraz częstszej rezygnacji przedsiębiorców z klasycznego modelu zatrudnienia i poszukiwania alternatywnych form pracy. Stała, bezterminowa praca na etacie staje się w obecnych warunkach rynkowych swoistym przywilejem 1. Wzrasta natomiast liczba osób zatrudnianych na podstawie umów terminowych i w niepełnym wymiarze czasu. Bezpośrednim celem badań, przeprowadzonych przez autorów, było ustalenie sposobu percepcji wybranych aspektów związanych z elastycznymi formami zatrudniania przez przedsiębiorców z Lubelszczyzny. Przede wszystkim podjęto próbę ustalenia z czym przedsiębiorcy utożsamiają elastyczne formy zatrudnienia i czy potrafią je zdefiniować. Ustalano, czy ankietowani opierając się o swoją wiedzę i doświadczenie potrafią wyodrębnić wady i zagrożenia wynikające z wdrożenia elastycznych form zatrudniania pracowników oraz czy potrafią dostrzec potencjalne korzyści dla samych pracowników. Wreszcie podjęto się próby oceny, czy przypadkowo przedsiębiorcy podczas codziennej pracy, świadomie lub nieświadomie, nie korzystają z elastycznych sposobów organizacji pracy swoich pracowników. Pośrednim celem przeprowadzonych badań była ukryta edukacja przedsiębiorców. Otóż formułując im kafeterie podpowiedziami do poszczególnych pytań dążono, by ich ewentualne, 1 R. Drozdowski, Rynek pracy w Polsce. Recepcja. Oczekiwania. Strategie dostosowawcze, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adam Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2002, s

5 często bliżej nieokreślone i intuicyjne pojmowanie zjawiska elastycznego zatrudniania znalazło swoje odzwierciedlenie w konkretnym nazewnictwie i terminologii. Praca składa się z trzynastu rozdziałów, wstępu, podsumowania oraz załącznika z danymi. W pierwszym rozdziale przedstawione zostały elementy współczesnej wiedzy z zakresu elastycznych form zatrudnienia, przytoczono stosowne definicje pojęcia, dokonano podstawowych podziałów oraz przedstawiono różne czynniki umożliwiające identyfikację tej formy organizacji pracy. Wskazane zostały również znane z literatury przedmiotu związane z nią korzyści. Przedstawiono dodatkowo wybrane przykłady obrazujące wykorzystanie tej formy zatrudnienia w Polsce i na świecie. W następnym rozdziale dokonano krótkiej charakterystyki Lubelszczyzny. Syntetycznie omówiono podstawowe statystyki regionu, ze szczególnym naciskiem położonym na jego potencjał gospodarczy. W dalszej części przybliżone zostały główne problemy przedsiębiorczości województwa oraz wynikające z tego konsekwencje. W trzecim rozdziale dokonana została charakterystyka ilościowa i jakościowa próby badawczej. Przybliżono i przeanalizowano podstawowe parametry opisujące zarówno podmioty gospodarcze, jak również osoby, które je reprezentowały. Do pełniejszej interpretacji wyników posłużono się podstawowymi miarami statystyki i tachometrii. W rozdziale czwartym poddane zostały analizie osądy przedsiębiorców dotyczące aktualnej sytuacji w ich otoczeniu gospodarczym. Przedstawiono ogólną ocenę koniunktury gospodarczej, oraz ocenę poziomu konkurencji w branżach badanych przedsiębiorców. Dokonano też porównania uzyskanych wyników z powszechną oceną stanu sytuacji społeczno-gospodarczej w Polsce. W kolejnym rozdziale przedstawiono, wynikające ze zrealizowanych badań, czynniki kojarzone przez ankietowane osoby z elastycznymi formami zatrudnienia. Respondenci mieli możliwość wielokrotnego wyboru z podanej kafeterii a priori określonych kategorii, jak również pozostawiono im możliwość wskazania własnych propozycji. W rozdziale szóstym dokonano wartościowania, według skali szkolnej, tych czynników, które posłużyły ankietowanym do zdefiniowania pojęcia elastycznych form zatrudnienia. Natomiast w rozdziale następnym poproszono ich o stworzenie własnej, werbalnej definicji tego pojęcia. Uzyskane wyniki pozwoliły też na dokonanie stosownych uogólnień oraz wyciągniecie wniosków. W ósmym rozdziale zamieszczono korzyści, które według badanej grupy mogą wystąpić dzięki zastosowaniu elastycznych sposobów organizacji współpracy pracownika z pracodawcą. 5

6 W dziewiątym rozdziale przedstawione zostały z kolei korzyści, które zdaniem przedsiębiorców i menedżerów może osiągnąć pracownik zatrudniony w formie niepracowniczej lub uelastycznionej formie pracowniczej. Dwa kolejne rozdziały, tj. dziesiąty i jedenasty poświęcono ocenom realizowanego oraz potencjalnego zainteresowania przedsiębiorców różnorakimi formami zlecania pracy poza struktury własnej organizacji. W dwunastym rozdziale zaprezentowano postrzegane przez przedsiębiorców zagrożenia związane z ewentualnym wdrożeniem do ich struktur elastycznych form zatrudnienia pracowników. Trzynasty rozdział natomiast został poświęcony badaniom przyczyn oraz ocenie poziomu oporu, który może powstać w organizacjach w wyniku wdrażania elastycznych form kształtowania relacji z pracownikami. Uzyskane wyniki pozwoliły dodatkowo na pewne uogólnienia i sformułowanie wniosków o szerszym charakterze. Na koniec rozdziału analizie poddano potencjalne zainteresowanie ankietowanych pogłębianiem swojej wiedzy w obszarze elastycznych form zatrudnienia. Wyniki badań pozwoliły jednocześnie na określenie warunków, które muszą być spełnione, by ograniczeni czasowo przedsiębiorcy okazali zainteresowanie kierunkową edukacją. Na koniec całość badań została podsumowana oraz przywołano najważniejsze płynące z nich wnioski. 6

7 1. Elastyczne formy zatrudnienia w literaturze przedmiotu Pojęcie elastyczne form zatrudnienia (inaczej - atypowe formy świadczenia pracy) jest szczególnie trudne do krótkiego i jednoznacznego zdefiniowania. W literaturze przedmiotu spotkać się więc można z licznymi próbami określenia tego terminu za pomocą mocno rozbudowanych definicji. Według E. Bąk 2 elastyczne formy zatrudnienia obejmują różnorodne sposoby wykonywania pracy na zasadach odbiegających od modelu, który można uznać za tradycyjny, np. spełniający warunek, że formą zatrudnienia jest umowa o pracę, rodzajem umowy jest umowa na czas określony, a wymiar czasu to pełen etat. Partnerzy projektu ElaStan 3 uważają natomiast, że elastyczne formy zatrudnienia to nowy, na polskim rynku, sposób pracy, który obejmuje niestandardowe rozwiązania: pracę niestałą, niekiedy wykonywaną poza siedzibą firmy i w niepełnym wymiarze czasu. Według poradnika kadry.infor.pl 4 z kolei elastyczne formy zatrudnienia to wszelkie nietypowe formy świadczenia pracy np.: job-sharing, work-sharing, telepraca, umowa na czas określony, zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy i poprzez agencje pracy tymczasowej. Interesujące rozwiązanie przyjął portal który pojęcie elastycznych formy zatrudnienia traktuje jako synonim niestandardowych form zatrudnienia i wymienia jedenaście ich rodzajów 5. Pomimo pewnych różnic, każda z przytoczonych definicji bazuje jednak na odrębności elastycznych form świadczenia pracy, od stosunku prawnego łączącego strony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony 6. Do polskiego prawodawstwa definicja elastycznych form zatrudnienia wprowadzona została w 2004 r. w toku wydania przez Ministra Gospodarki i Pracy Rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na szkolenia 7. Zgodnie z 2 pkt 1 tegoż Rozporządzenia elastyczne formy zatrudnienia są definiowane jako zatrudnienie na innej podstawie niż stosunek pracy lub uelastycznienie zatrudnienia wykonywanego w ramach stosunku pracy. W praktyce rynkowej najczęściej zamiast definiować to pojęcie, wyodrębnia się po prostu trzy główne grupy elastycznych form zatrudnienia 8 : 2 E. Bąk, Elastyczne formy zatrudnienia, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s Strona internetowa: 4 Strona internetowa: 5 Por.: 6 Por. M. Suwała, Elastyczne formy zatrudnienia. Przewodnik porad prawnych dla przedsiębiorców, Lubelskie Forum Pracodawców, Lublin 2007, s.7 7 Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 września 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na szkolenia, Dz. U. z 2004 r., Nr 234, poz Strona internetowa: 7

8 formy mało elastyczne (tzn. powołanie do pracy, mianowanie, umowa na okres próbny, umowa na czas wykonania zadania, umowa na czas określony, umowa sezonowa, umowa w celu przygotowania zawodowego), formy średnio elastyczne (tzn. umowa przedwstępna, umowa agencyjna, umowa o pracę nakładczą, leasing pracowniczy, job sharing, praca w niepełnym wymiarze godzin), formy bardzo elastyczne (tzn. kontrakty menedżerskie, umowa o dzieło, umowa zlecenie, niektóre rodzaje telepracy, umowa akwizycyjna, praca zewnętrzna). Elastyczne formy zatrudnienia dotyczą najczęściej niestandardowych stosunków pracy. Ich cechami charakterystycznymi są więc: świadczenie pracy w sposób niesystematyczny (np. okresowo czy sezonowo), wykonywanie pracy zazwyczaj w niepełnym wymiarze czasu, wykonywanie pracy głównie poza siedzibą przedsiębiorstwa, całkowity brak lub duże ograniczenie praw pracowniczych (np. do świadczeń socjalnych). Elastycznymi formami zatrudnienia zainteresowane są głównie określone grupy społeczne. Wśród nich wymienić można przede wszystkim: osoby wychowujące dzieci, osoby opiekujące się niepełnosprawnymi, osoby opiekujące się ludźmi starszymi, emerytów i rencistów, studentów i osoby wciąż jeszcze kształcące się, osoby poszukujące dodatkowych źródeł dochodów poza pracą na pierwszym etacie, osoby o nienajlepszym stanie zdrowia i kondycji fizycznej, osoby o niskiej motywacji do pracy, osoby, które nie poszukują stałego zatrudnienia, osoby posiadające specjalistyczne kwalifikacje nie w pełni wykorzystywane w ramach etatu w jednej firmie, osoby, które nie odnajdują się w środowisku biurowym (ze względu np. na zgiełk biurowy). W Polsce brakuje danych całościowych na temat zatrudnienia za pomocą elastycznych form. Sytuacja taka wynika między innymi z wspomnianego wcześniej braku spójnej i jednolitej definicji tego pojęcia oraz problemu, jakie formy zatrudnienia traktować jako elastyczne. Przyjąć jednak można, iż w Polsce co dziesiąty pracownik korzysta z pracy czasowej (elastycznych form zatrudnienia), podczas gdy w krajach Unii Europejskiej co trzeci 9. Bardziej szczegółowe dane i informacje dotyczą natomiast poszczególnych rynków pracy, które utożsamiane są z elastycznymi 9 Strona internetowa: 8

9 formami zatrudnienia. Takim rynkiem jest rynek pracy tymczasowej. W Polsce rozwija się obecnie bardzo dynamicznie. Szacuje się, iż tempo jego wzrostu wynosi procent rocznie. W piętnastu krajach starej Unii Europejskiej ta elastyczna forma zatrudnienia przeżywała swój rozkwit w latach 90-tych. Aktualnie dynamika tego rynku wynosi tylko kilka procent rocznie. Najwyższy udział pracowników tymczasowych w stosunku do ogółu zatrudnionych odnotowywany jest w Wielkiej Brytanii, Holandii, Belgii oraz Francji we wszystkich tych krajach ponad 2% 10. W Polsce ta wartość wynosi tylko 0,3%, ale na szybko rozwijającym się krajowym rynku pracowników tymczasowych jest z roku na rok coraz więcej. Według różnych danych w 2006 roku liczba pracowników tymczasowych w Polsce kształtowała się w przedziale pomiędzy 250 do 260 tys. osób, podczas gdy rok wcześniej było to prawie 207 tys. (zob. tabela 1). Szacuje się, że w 2007 roku już około 300 tys. Polaków skorzysta z tej elastycznej formy zatrudnienia. Tab. 1. Liczba pracowników tymczasowych w Polsce w latach Rok Liczba osób * * dane szacunkowe. Źródło: dane ZAPT za: Szacuje się, że w Polsce ponad 700 różnych branż i gałęzi gospodarki narodowej korzysta z pracowników tymczasowych. Około 60 65% z nich zatrudniana jest przy pracach fizycznych, w produkcji przemysłowej, jako spawacze, ślusarze, operatorzy maszyn i wózków widłowych, magazynierzy czy pracownicy porządkowi. W ostatnim czasie daje się także zauważyć trend dotyczący wzrostu liczby pracowników tymczasowych zatrudnianych w sektorze usług oraz tych, którzy wykonują tak zwane prace umysłowe. Zatrudnienie można więc znaleźć w obsłudze administracyjnej biur, jako sprzedawca, demonstrator, organizator eventów, jako samodzielny księgowy, inżynier, programista komputerowy, designer (projektant, grafik) stron internetowych lub administrator baz danych 11. Najwięcej pracowników tymczasowych znajduje zatrudnienie w przedsiębiorstwach zajmujących się handlem detalicznym, a także w podmiotach reprezentujących branże: 10 Dane International Confederation of Private Employment Agencies, Agency Work Statistics for Informacje ze strony internetowej: 9

10 motoryzacyjną, spożywczą, chemiczną, turystyczną, gastronomiczną, telekomunikacyjną, farmaceutyczną, budowlaną oraz w hotelarstwie. Firmy poszukują najczęściej pracowników do prostych prac fizycznych i administracyjno-biurowych 12. Poza danymi dotyczącymi pracowników tymczasowych doszukać się także można informacji na temat telepracowników. Szacuje się, że w Polsce stanowią oni zaledwie 1% wśród wszystkich pracujących 13. Potencjał rynku jest jednak bardzo duży. Prawie jedna piąta przedsiębiorców poddanych badaniu w ramach projektu Telepraca. Ogólnopolski program promocji i szkoleń dla przedsiębiorców zadeklarowało, że zamierza wprowadzić w swoich firmach telepracę. Przyszłość telepracowników to głównie branże związane z public relations, grafiką komputerową, tłumaczeniami tekstów, marketingiem, księgowością, projektowaniem, consultingiem internetowym oraz turystyką (biura podróży) 14. Elastyczne formy zatrudnienia mogą zarówno pracownikom, jak i pracodawcom przynieść wiele określonych korzyści. Literatura przedmiotu wymienia kilkanaście najważniejszych zalet elastycznych form zatrudnienia. Wśród beneficjów dla pracodawców wskazać należy przede wszystkim 15 : możliwość znacznego obniżenia kosztów pracy, możliwość obniżenia kosztów związanych z wynajmem pomieszczeń biurowych i parkingów, lepsze dostosowanie stanu i struktury zatrudnienia do bieżących potrzeb przedsiębiorstwa, ułatwienia w rozwiązywaniu problemów związanych ze zwalnianiem pracowników, wzrost efektywności i wydajności pracy ze względu na samoorganizację pracy przez zatrudnionego zgodną z jego biorytmami, charakterem czy temperamentem, pełniejsze wykorzystanie potencjału pracy zatrudnionych, ograniczenie nakładów na szkolenia, rekrutację, selekcję i dobór pracowników, możliwość realizowania nietypowych dla przedsiębiorstwa usług, możliwość wykonywania prac zorientowanych na realizację konkretnego efektu, możliwość wykonywania prac okresowych lub prac sporadycznych (np. przygotowywania okresowych narad), możliwość przyjmowania zleceń o niskim stopniu skomplikowania pracy, ograniczenie rozmiaru świadczeń pracowniczych, oszczędność środków finansowych ponoszonych na tworzenie stanowisk pracy. Najbardziej istotne z kolei zalety elastycznych form zatrudnienia dla pracowników to: możliwość zdobycia doświadczeń zawodowych jeszcze na etapie studiowania, 12 Informacje ze strony internetowej: 13 Informacje ze strony internetowej: informacja prasowa z r. 14 Informacje ze strony internetowej: 15 Por.: 10

11 możliwość przedłużenia kariery zawodowej osób w wieku przedemerytalnym, możliwość poznania warunków pracy w przedsiębiorstwach o różnych profilach i kulturach organizacyjnych, możliwość wykonywania zadań na zróżnicowanych stanowiskach pracy, w wielu przypadkach możliwość korzystania z przywilejów, które przysługują pracownikom zatrudnionym bezpośrednio na umowę o pracę, wzrost aktywizacji zatrudnienia osób, które ze względu na sytuację rodzinną, osobistą czy zły stan zdrowia nie mogą podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, możliwość zwiększenia zasobu czasu wolnego dla osób, które nie traktują priorytetowo pracy zawodowej i chcą go przeznaczyć na wybrane cele (np. turystykę), możliwość zatrudnienia u więcej niż jednego pracodawcy, możliwość dostosowania czasu pracy pracownika do jego indywidualnych potrzeb. Wskazać można ponadto kilka korzyści społecznych wynikających z elastycznych form zatrudnienia, a mianowicie: możliwość wzrostu zatrudnienia w regionach wiejskich, możliwość wzrostu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, szansa na większy dostęp do infrastruktury teleinformatycznej osób z regionów o dużym poziomie wykluczenia technologicznego, możliwość wzrostu zatrudnienia na obszarach o dużej stopie bezrobocia. Oprócz niewątpliwych korzyści płynących z zastosowania elastycznych form zatrudnienia, wiążą się z nimi również niezbędne do poniesienia koszty. Są one szczególnie widoczne z punktu widzenia pracobiorcy. Najważniejszymi wadami elastycznych form zatrudnienia podnoszonymi w literaturze przedmiotu są z perspektywy pracowników 16 : brak poczucia bezpieczeństwa zatrudnienia u pracownika, brak stabilności dochodów, co wynika z krótkotrwałego charakteru zatrudnienia, obawa pracownika o utratę stałości wynagrodzenia, a tym samym środków do życia, liczne utrudnienia w uzyskaniu kredytu bankowego lub pożyczki, możliwość wystąpienia utrudnień w zakupach pewnych grup towarów (np. nabycia nowego telefonu komórkowego wraz z abonamentem na określony czas), niewielkie możliwości długoterminowego korzystania z identyfikacji z firmą (związania przyszłości zawodowej z danym przedsiębiorstwem), brak skutecznej ochrony prawnej związanej z wynagrodzeniem za pracę (w większości wypadków zapłata za pracę jest każdorazowo negocjowana indywidualnie 16 Por.: 11

12 przez pracodawcę i wykonawcę, ponadto nie jest ona regulowana ani przez kodeks pracy, ani przez zakładowy system wynagradzania), brak zapewnienia ciągłości pracy, małe możliwości zrzeszania się pracowników zatrudnianych w ramach takich form, słaba więź społeczna w środowisku pracy, ograniczony dostęp do świadczeń pracowniczych lub ich całkowity brak, małe możliwości rozwoju pracowników (np. ograniczone możliwości szkolenia), nadużywanie miejsca zamieszkania do wykonywania pracy zawodowej, ograniczenie swobody pozostałych członków rodziny. Najbardziej istotne z kolei niedogodności dla pracodawców związane z elastycznymi formami zatrudnienia to: trudności w zarządzaniu przedsiębiorstwem, zwłaszcza związane z merytoryczną i czasową koordynacją prac pracowników, atomizacja stosunków pracy - izolacja i rozproszenie pracowników, postrzeganie działalności firmy poprzez pryzmat własnej pracy, brak lub niski stopień utożsamiania się pracowników z firmą, konieczność zwiększenia wymagań w stosunku do wykonawców (ze względu np. na brak ich wewnętrznej samodyscypliny), nie zawsze terminowe i dobre jakościowo wykonywanie pracy. 12

13 2. Przedsiębiorczość na Lubelszczyźnie Województwo lubelskie jest trzecią co do wielkości jednostką zasadniczego podziału terytorialnego kraju. Zajmuje we wschodniej części obszar ponad 25 tys. km kw., co stanowi około 8% powierzchni Polski 17. Jako kraina geograficzna obejmuje, poza większością historycznej ziemi lubelskiej, również północną Małopolskę, Południowe Podlasie i Ziemię chełmską, będącą częścią Rusi Czerwonej. Zgodnie z podziałem administracyjnym składa się z 24 powiatów - 20 ziemskich i 4 grodzkich, 213 gmin i wsi 18. Wschodnia granica województwa lubelskiego jest jednocześnie granicą zewnętrzną Unii Europejskiej z Ukrainą i Białorusią 19. Rys. 1. Powierzchnia woj. lubelskiego na tle innych województw (stan na r.) Powierzchnia MA ZOWIECKIE 0,0% 2,0% 4,0% 6,0% 8,0% 10,0% 12,0% WIELKOPOLSKIE LUBELSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE PODLASKIE DOLNOŚLĄSKIE POMORSKIE ŁÓDZKIE KUJAWSKO-POMORSKIE PODKA RPACKIE MAŁOPOLSKIE LUBUSKIE ŚLĄSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE OPOLSKIE Źródło: opracowanie własne na podstawie 8,0% 3 miejsce Lubelszczyznę, mimo dużej powierzchni, zamieszkuje zaledwie około 5,7% ludności kraju (2 170,6 tys. osób) 20. Przekłada się to na stosunkowo niską gęstość zaludnienia regionu, wynoszącą około 88 osób na km kw., gdy średnia dla Polski wynosi 122 osoby 21. Lubelszczyzna jest też relatywnie słabo zurbanizowana. W miastach mieszka zaledwie około 47% ludności, przy Od 31 grudnia 2007 r. Polska przystąpi do tzw. Układu z Schengen (miasto w Luksemburgu), zawartego 14 czerwca 1985 roku. Wówczas zniesione zostaną granice Polski z innymi państwami Unii Europejskiej, a granice z krajami, które nie należą do wspólnoty staną się, zewnętrznymi granicami UE Ibidem 13

14 średniej dla kraju wynoszącej prawie 62% 22. Główne miasta to 23 : Lublin (360 tys. mieszkańców), Chełm (71 tys.), Zamość (68 tys.), Biała Podlaska (58 tys.) i Puławy (55 tys.). Znaczna część mieszkańców Lubelszczyzny (około 40%) to ludzie młodzi w wieku do 35 lat 24. Ponad z nich to studenci, z czego tylko w stolicy województwa, mieście uznawanym za typowo akademickie, studiuje około osób, w większości przyjezdnych. Napływ studentów do Lublina wywołuje okresowy wzrost liczby ludności miasta, nie pozostając bez wpływu na fluktuacje zgłaszanego popytu, do których dostosowuje się część podmiotów gospodarczych nastawionych na obsługę uczącej się młodzieży. Rys. 2. Ludność woj. lubelskiego na tle innych województw (stan na r.) Ludność 0,0% 2,0% 4,0% 6,0% 8,0% 10,0% 12,0% 14,0% 16,0% MAZOWIECKIE ŚLĄSKIE WIELKOPOLSKIE MAŁOPOLSKIE DOLNOŚLĄSKIE ŁÓDZKIE POMORSKIE LUBELSKIE PODKARPA CKIE KUJAWSKO-POMORSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE PODLASKIE OPOLSKIE LUBUSKIE 5,7% 8 miejsce Źródło: opracowanie własne na podstawie Województwo lubelskie posiada typowo rolniczy charakter. Użytki rolne stanowią około 60%, a razem z lasami ponad 85% jego powierzchni całkowitej. San taki z jednej strony nie sprzyja industrializacji, ani też rozwojowi przedsiębiorczości indukowanej przez duże centra przemysłowe. Z drugiej natomiast prowadzi do sytuacji, że ponad 10% gospodarstw rolnych Polski zlokalizowanych jest na Lubelszczyźnie. Również wskaźniki udziału przedsiębiorstw (według PKD) związanych z rolnictwem, czy handlem produktami rolnymi są tutaj wyższe niż przeciętnie dla kraju. Dominują uprawy pszenicy, buraków cukrowych, żyta, ziemniaków, a na wschodzie lnu, konopi, chmielu i tytoniu. Okolice Lublina i Puław to również znaczne plantacje sadownicze oraz produkcja szkółkarska. Na Lubelszczyźnie zarejestrowanych było w systemie PKD pod koniec 2006 r przedsiębiorstw, co stanowi zaledwie 4,1 % wszystkich podmiotów funkcjonujących w Polsce Ibidem

15 Rys. 3. Podmioty gospodarcze w woj. lubelskim na tle innych województw (stan na r.) Liczba podmiotów gosp. 0,0% 2,0% 4,0% 6,0% 8,0% 10,0% 12,0% 14,0% 16,0% 18,0% MAZOWIECKIE ŚLĄSKIE WIELKOPOLSKIE DOLNOŚLĄSKIE MAŁOPOLSKIE ŁÓDZKIE POMORSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE LUBELSKIE PODKARPA CKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE LUBUSKIE OPOLSKIE PODLASKIE 4,1% 10 miejsce Źródło: opracowanie własne na podstawie Poza nielicznymi wyjątkami większość podmiotów to przeważnie jednostki mikro lub małe 26. Stosunkowo niedużo jest przedsiębiorstw średnich. Prowadzi to do sytuacji, że w trzecim pod względem powierzchni regionie kraju skoncentrowane zostało zaledwie 4,5% majątku trwałego polskiej gospodarki 27. Ogólny stan potencjału ekonomicznego regionu najlepiej opisują makrowskaźniki (agregaty) ekonomiczne. Wielkość PKB na mieszkańca w województwie lubelskim stanowi od wielu lat około 70% przeciętnego poziomu dla Polski, a udział Lubelszczyzny w tworzeniu łącznego PKB kraju to zaledwie 4% 28. Sytuacja ta stała się powodem zakwalifikowania Lubelszczyzny w 2004 r., przez EUROSTAT do najuboższych regionów Unii Europejskiej, ze średnim dochodem na głowę mieszkańca euro, co stanowiło około 33% średniej unijnej 29. Na Lubelszczyźnie najniższe są też, ze wszystkich regionów Polski, nakłady na środki trwałe. Na koniec 2006 r. wyniosły poniżej zł w przeliczeniu na jednego mieszkańca, gdy w tym samym czasie najlepszy wynik, jaki osiągnęło województwo mazowieckie, to nakłady przekraczające zł./os 30. Silną stroną regionu są natomiast relatywnie niskie koszty pracy, stanowiąc około 88% średniego poziomu dla Polski. 26 Aftyka W., Chmielewski A., Małe i średnie przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej, Wydawnictwo M.M. Warszawa 2005, s Obliczenia własne na podstawie 28 Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego na lata , Zarząd Województwa Lubelskiego, Lublin 2007 r. s

16 Rys. 4. Nakłady inwestycyjne w woj. lubelskim na tle innych województw (stan na r.) Nakł.inw/osoba MAZOWIECKIE DOLNOŚLĄSKIE WIELKOPOLSKIE ŚLĄSKIE POMORSKIE ŁÓDZKIE LUBUSKIE KUJAWSKO-POMORSKIE WARMIŃSKO-MAZURSKIE ZACHODNIOPOMORSKIE OPOLSKIE MAŁOPOLSKIE PODLASKIE PODKA RPACKIE ŚWIĘTOKRZYSKIE LUBELSKIE 994 ostatnie miejsce Źródło: opracowanie własne na podstawie W województwie dominują branże związane z przemysłowym przetwórstwem płodów rolnych (włókiennictwo, przemysł skórzany i spożywczy). W kilku ośrodkach funkcjonuje przemysł metalowy i maszynowy (w tym samochodowy w Lublinie oraz lotniczy w Świdniku). Na terenie Lubelszczyzny znajduje się także jedno z największych polskich złóż węgla kamiennego, w oparciu o które rozwinięte zostało kopalnictwo. Należy jeszcze wspomnieć o przemyśle chemicznym, którego największym reprezentantem są Zakłady Azotowe w Puławach. Energię elektryczną w regionie wytwarzają dwie elektrociepłownie w Lublinie i Puławach. Powszechnie uznawanym katalizatorem rozwoju regionów są małe i średnie przedsiębiorstwa, a ich liczba i potencjał ekonomiczny uznawany jest za jedną z miar wzrostu gospodarczego 31. Konkurencyjność sektora MSP zależy w głównej mierze od ilości oraz kondycji podmiotów, które funkcjonują w działach wysokiej techniki. Na Lubelszczyźnie sytuacja pod tym względem nie wygląda najlepiej. Pod koniec 2005 r. zaledwie około 100 przedsiębiorstw przemysłowych (5%) spełniało to kryterium, a około 200 jednostek (9%) zaliczano do dziedzin średniej techniki 32. Zdecydowana większość funkcjonowała w obszarach niskiej i średnio niskiej techniki (63%). MSP stanowią mimo tego znaczny potencjał, zdolny do absorbowania rozwiązań innowacyjnych oraz wysokotechnologicznych, stanowiąc dobrą podbudowę do rozwoju wszelkiego rodzaju kooperacji, chociażby w formie parków technologicznych, czy stref aktywności gospodarczej. Proces ten ułatwić może ponadto zaangażowanie dużych podmiotów z Lubelszczyzny, uznawanych w kraju za lokomotywy postępu lub też podmiotów mniejszych, lecz postrzeganych jako innowacyjne w swoich branżach. Rola i uczestnictwo MSP jest o tyle istotne w procesach innowacyjnych, że są to podmioty przeważnie bardzo zainteresowane poprawą 31 Skowronek-Mielczarek A., Małe i średnie przedsiębiorstwa. Źródła finansowania. Wyd. II. C.H.Beck, Warszawa 2005, s Regionalny Program Operacyjny Województwa Lubelskiego., op.cit. s

17 efektywności, jak również posiadają znaczną zdolność adaptacyjną do zmiennych warunków rynkowych 33, co bardzo sprzyja możliwości szybkiego testowania nowatorskich rozwiązań. Rozwojowi przedsiębiorstw i przedsiębiorczości na Lubelszczyźnie sprzyja w ostatnim okresie koniunktura gospodarcza. Utrzymujący się, relatywnie wysoki wzrost gospodarczy, wzrost popytu rynkowego, wzrost produkcji oraz ogólna poprawa optymizmu przedsiębiorców, tworzą przyjazny klimat inwestycyjny i prorozwojowy. Jak pokazują wyniki badań, większość przedsiębiorstw odnotowało w ciągu ostatniego okresu wzrost obrotów oraz zysku. Zauważalny jest również wzrost nakładów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach. Choćby w 2006 r. 43% z nich zadeklarowało wyższy poziom inwestycji niż w roku poprzednim, przy 8% deklarujących spadek 34. Kierunkowe badania ujawniły też ciekawą i jednocześnie niepokojącą tendencję. Otóż w sprzyjającym środowisku gospodarczym przedsiębiorstwa inwestują znacznie mniej niż wynika to z uzyskiwanych przez nie efektów gospodarczych, gdyż nadwyżki w sporej części przeznaczają na zmniejszenie zadłużenia lub też gromadzą je w postaci depozytów lub innych instrumentów o wysokiej płynności 35. Zjawisko to niesie ze sobą dwie warstwy informacyjne. Z jednej strony ukazuje nieufność podmiotów w trwałość koniunktury gospodarczej. W związku z tym przedsiębiorstwa podejmują kroki mające na celu zgromadzenie zapasów lub stworzenie bufora bezpieczeństwa na wypadek niekorzystnych zmian w przyszłości. Z drugiej natomiast ukazuje drzemiący w regionie potencjał finansowy, który odpowiednio wyzwolony i ukierunkowany mógłby spowodować znaczny przyrost majątku produkcyjnego, wpływając tym samym korzystnie na lokalny rynek pracy. Przy takim rozwoju wydarzeń koniunkcja zasobów materialnych i ludzkich mogłaby znacząco przyczynić się do wzmocnienia potencjału ekonomicznego 36 regionu, odpowiadającego wprost za rozwój społeczno-gospodarczy. Wyzwaniem więc dla władz centralnych i lokalnych, związków pracodawców, organizacji okołobiznesowych oraz instytucji społecznych powinno stać się tworzenie warunków, a także wywieranie wpływu umożliwiającego wyzwolenie tego potencjału. Pewnym przyczynkiem do osiągnięcia tego efektu mogą okazać się elastyczne formy zatrudniania pracowników, zwiększające bogactwo rynkowej oferty pracy i rozszerzają możliwości efektywnego wykorzystywania fachowców różnych dziedzin, którzy z różnych powodów nie są zainteresowani pracą w tzw. tradycyjnych formach. 33 Skowronek-Mielczarek A., Małe i średnie przedsiębiorstwa fundament polskiej gospodarki. Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, Zeszyt Naukowy 76, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2007, s Rożnowski B., Markowski K., Łobocki J., Konefał K., Postawy i zachowania uczestników lokalnego rynku pracy. Instytut Rynku Pracy-Fundacja Nowy Staw, Lublin 2007, s Ibidem 36 Bachnik K., Skowronek-Mielczarek A., Syntetyczne porównanie sektora przedsiębiorstw w Polsce i Hiszpanii, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, Zeszyt Naukowy 68, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2006, s

18 Trudno jest jednakże a priori wyrokować, czy dominujące w regionie lubelskim przedsiębiorstwa mikro i małe, zajmujące się głównie handlem i usługami są w stanie wykorzystać możliwości, które daje im stosowanie elastycznych form zatrudnienia. Diagnoza jest szczególnie trudna w obliczu dwóch grup czynników. Po pierwsze brak jest w piśmiennictwie znanym autorom jakichkolwiek informacji o sposobach postrzegania elastycznych form zatrudnienia przez przedsiębiorców Lubelszczyzny, ich otwartości na nowe rozwiązania w obszarze zatrudnienia, czy też znajomości zalet i wad zatrudniania w innej formie niż tradycyjna. Z drugiej strony natomiast, sam rynek lokalny, chociażby zgodnie z wynikami badań prowadzonymi w roku 2006 r., oceniony został jako najmniej atrakcyjny ze wszystkich rozpatrywanych rynków regionalnych (Warszawa, Kraków, Poznań, Wrocław i inne) 37, a pracownicy z Lubelszczyzny najbardziej cenią sobie zatrudnienie w formie umowy o pracę na czas nieokreślony 38. Wydaje się więc, że w tych relatywnie skostniałych warunkach zewnętrznych potrzebna jest odpowiednia, długofalowa inicjatywa o charakterze edukacyjno-poznawczym, która może w przyszłości zaowocować odpowiednim ukształtowaniem postaw przedsiębiorców i pracodawców działających w nowoczesnych realiach gospodarki. 37 Rożnowski B., Markowski K., Sobocki J., Konefał K., Lokalne rynki pracy województwa lubelskiego w opiniach pracodawców, pracowników i młodzieży, Europejski Dom Spotkań Fundacja Nowy Staw, Lublin 2006, s Ibidem, s

19 3. Charakterystyka próby badawczej 3.1. Założenia badań Badania sposobów percepcji elastycznych form zatrudnienia, stosunku do elastycznych form zatrudnienia oraz ogólnej wiedzy w tym zakresie przeprowadzone zostały w czerwcu i lipcu 2007 r. Celowo dobrana próba badawcza składała się z 508 osób reprezentujących właścicieli, członków władz nadrzędnych oraz decyzyjnych członków władz niższego szczebla różnych przedsiębiorstw mających swoją siedzibę na terenie województwa lubelskiego. Respondenci reprezentowali mikro, małe, średnie i duże 39 przedsiębiorstwa wszelkich branż, zorganizowane w najróżniejszych formach prawnych. Przedsiębiorstwo musiało spełniać dwa kryteria, by uzyskać możliwość znalezienia się wśród badanych, a mianowicie: posiadać siedzibę na terenie województwa lubelskiego oraz prowadzić działalność nastawioną na zysk. Wybrane podmioty gospodarcze podzielone zostały następnie według wielkości i czasu prowadzenia działalności, które uznano za główne kryteria wyróżniające. Badano je także z punktu widzenia wielkości miejscowości, w której zarejestrowana jest siedziba, zakresu terytorialnego działania oraz formy prawnej. Natomiast osoby reprezentujące poszczególne jednostki podzielono i analizowano dodatkowo pod względem płci, wieku, wykształcenia, momentu ukończeni nauki oraz zajmowanego stanowiska. Respondentów zapytano również o ocenę ogólnej sytuacji rynkowej oraz ocenę konkurencji w branży, w której prowadzą działalność. Zastosowane kryteria podziału badanych pozwoliły na wielopłaszczyznową analizę występujących pomiędzy nimi zależności, w tym ocenę zróżnicowania lub podobieństwa poszczególnych podgrup respondentów. Pierwotną bazę danych uzyskanych na próbie zgromadzono w postaci jednorodnych tabel, wykorzystując do ich budowy dedykowane oprogramowanie oparte o MS EXCEL i Visual Basic for Application. Analizy ilościowe oraz graficzna i tabelaryczna prezentacja wyników dokonane zostały z wykorzystaniem funkcji dostępnych MS EXCEL oraz MS VISIO. W niektórych analizach posłużono się pomocniczo elementami statystyki opisowej, miarami korelacji, jak również wybranymi miarami podobieństwa struktur Badane przedsiębiorstwa Dominujący udział wśród przedsiębiorstw badanych przez autorów opracowania miały podmioty zaliczane do mikro i małych. Łącznie stanowiły 94,6% wszystkich badanych jednostek 39 Zastosowanym kryterium podziału była liczba zatrudnionych pracowników. Posłużono się więc podstawowym kryterium podziału zapisanym w prawie UE i Polski, patrz: Rozporządzenia Komisji (WE) nr 364/2004 z dnia 25 lutego 2004 roku oraz Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej z dnia 2 lipca 2004 r. (Dz.U 2004 Nr 173, poz.1807). Pozostałe kryteria, tj. wielkość obrotów oraz wartość sumy bilansowej nie były możliwe do zastosowania z powodu poufności tego typu informacji. 19

20 (45,4% przedsiębiorstwa mikro, 49,2% - przedsiębiorstwa małe). Podmioty zaliczane do średnich stanowiły tylko 4,4%, duże natomiast zaledwie 1% (por. rys 5). Rys. 5. Wielkość badanych przedsiębiorstw 4,4%1,0% 49,2% 45,4% Do i w ięcej Dane dotyczące wielkości przedsiębiorstwa podało 504 z 508 badanych, co stanowi 99,2% próby. Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. Podobne udziały przedsiębiorstw mikro i małych, do przedstawionych na rys. 5, uzyskano również podczas innych badań prowadzonych w 2007 r. na Lubelszczyźnie 40. Uzyskana struktura podmiotów nie odbiega też zasadniczo od sytuacji występującej w Unii Europejskiej lub USA, gdzie małe firmy stanowią ponad 99% liczby wszystkich jednostek gospodarczych 41. Ponad połowa badanych przedsiębiorstw (53,9%) funkcjonuje na rynku od 6 do 10 lat. Znacznie mniej, bo zaledwie 24,2% prowadzi działalność nie dłużej niż 5 lat. Oznacza to, że badaną grupę zdominowały pomioty, które rozpoczęły działalność najpóźniej w roku 1997, stanowiąc razem 78%. Znacznie mniej jednostek może poszczycić się dłuższą tradycją rynkową. Przedsiębiorstw działających od 11 do 15 lat było 13,5%, natomiast działających dłużej niż 16 lat już tylko 8,5% (por. rys. 6). 40 Rożnowski B., Markowski K., Łobocki J., Konefał K., Postawy i zachowania uczestników lokalnego rynku pracy op. cit., s

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Dane statystyczne zebrała Jadwiga Zarębska Opracowanie raportu: Zespół Wydziału Informacji i Promocji ORE SPIS TREŚCI UWAGI OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ 1.

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZENIA OSÓB ROZPOCZYNAJĄCYCH PRACĘ W 2008 ROKU

WYNAGRODZENIA OSÓB ROZPOCZYNAJĄCYCH PRACĘ W 2008 ROKU WYNAGRODZENIA OSÓB ROZPOCZYNAJĄCYCH PRACĘ W 2008 ROKU Artykuł pochodzi z portalu wynagrodzenia.pl Miło nam oddać do Państwa rąk wyniki piątego (jubileuszowego) Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń. Tradycyjnie

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Aktywność w okresie poszukiwania pracy

Raport miesiąca - Aktywność w okresie poszukiwania pracy Raport miesiąca - Aktywność w okresie poszukiwania pracy Okres pozostawania bez pracy to czas, który warto wykorzystać na zdobycie dodatkowych kwalifikacji. Jak wygląda pod tym względem aktywność osób

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

Spójrzmy na efektywność wiejskich gimnazjów

Spójrzmy na efektywność wiejskich gimnazjów Badania międzynarodowe i wzory zagraniczne w diagnostyce edukacyjnej Anna Rappe Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie Spójrzmy na efektywność wiejskich gimnazjów W Polsce 10 lat temu rozpoczęły pracę

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW

MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW MIGRACJE ZAROBKOWE POLAKÓW Raport Work Service S.A. 1 SPIS TREŚCI RAPORT W LICZBACH 4 PREFEROWANE KRAJE EMIGRACJI 5 ROZWAŻAJĄCY EMIGRACJĘ ZAROBKOWĄ 6 POWODY EMIGRACJI 9 BARIERY EMIGRACJI 10 METODOLOGIA

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09

zmiana w stosunku do poprzedniego roku 2015* 6584 49,98 2014 4390 20,01 2013 3658 6,03 2012 3450 15,12 2011 2997-1,15 2010 3032 23,40 2009 2457-25,09 Inwestorzy zagraniczni w I połowie 2015 r. W I połowie 2015 r. zostało zarejestrowanych 3292 spółek z udziałem kapitału zagranicznego wśród nowo rejestrowo firm w KRS. Jeśli ta tendencja w drugiej połowie

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW

BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW BADANIE ŚWIADOMOŚCI KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE ZMIANY SPRZEDAWCY ENERGII ELEKTRYCZNEJ ORAZ PRAKTYK RYNKOWYCH SPRZEDAWCÓW Prezentacja wyników z badania zrealizowanego na zlecenie: Towarzystwa Obrotu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY KWIECIEŃ-CZERWIEC 2010 POLSKA

RYNEK PRACY KWIECIEŃ-CZERWIEC 2010 POLSKA RYNEK PRACY KWIECIEŃ-CZERWIEC 2010 POLSKA W II kw. 2010 roku w serwisie rekrutacyjnym szybkopraca.pl ukazało się 4 093 ogłoszenia. W ciągu ostatnich trzech miesięcy najwięcej pracodawców zatrudniało na

Bardziej szczegółowo

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych

Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych Opracowanie: Andrzej Juros, Arkadiusz Biały Członkostwo w lubelskich organizacjach społecznych O sile i potencjale stowarzyszeń świadczą ich członkowie nie tylko ich liczba, lecz przede wszystkich zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013

Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Raport - badanie koniunktury województwa wg metodyki ZZK I kwartał 2013 Pomiar koniunktury wg metodyki ZZK Ogólny pomiar koniunktury w województwie zachodniopomorskim (ZZK Syntetyczny, ZZK Usługi, ZZK

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP

Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP Ekonomia Menedżerska 2011, nr 10, s. 41 58 Joanna Duda * Próba oceny umiędzynarodowienia działalności polskich i małopolskich MSP 1. Wprowadzenie Istnieje bezpośredni związek między sukcesem ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie

Raport pt.: Stan sektora małych i średnich firm w latach 2005-2006. Kto inwestuje, zwiększa swoje szanse na przeżycie Wyniki badań zrealizowanych na zlecenie PARP to kopalnia wiedzy o tym, co trzeba zrobić, aby tę działalność usprawnić. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W styczniu br. odbyło się inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM - ZAPOTRZEBOWANIA NA KWALIFIKACJE I UMIEJĘTNOŚCI NA REGIONALNYM RYNKU PRACY. Gdańsk 4 lipca 2014r.

KSZTAŁCENIE USTAWICZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM - ZAPOTRZEBOWANIA NA KWALIFIKACJE I UMIEJĘTNOŚCI NA REGIONALNYM RYNKU PRACY. Gdańsk 4 lipca 2014r. KSZTAŁCENIE USTAWICZNE W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM - ZAPOTRZEBOWANIA NA KWALIFIKACJE I UMIEJĘTNOŚCI NA REGIONALNYM RYNKU PRACY Gdańsk 4 lipca 2014r. WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W GDAŃSKU 2013 r. 3,2% zachodniopomorskie

Bardziej szczegółowo

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań

Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Skuteczność instrumentów wsparcia wśród małopolskich przedsiębiorców - wyniki badań Metodologia badania 1. Przedmiot i cel badania: Celem głównym niemniejszego badania była ocena efektywności i skuteczności

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006

Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Analiza danych wtórnych dla powiatów woj. zachodniopomorskiego za rok 2005 i I półrocze 2006 Spis treści SPIS WYKRESÓW... 6 SPIS TABEL... 12 WSTĘP... 25 WNIOSKI... 26 WPROWADZENIE DANE OGÓLNE... 26 RYNEK

Bardziej szczegółowo

Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy

Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy 2014 Bilans Kapitału Ludzkiego Oczekiwania, aspiracje i wybory edukacyjne młodych a realia zachodniopomorskiego rynku pracy Patrycja Antosz Szczecin 10 czerwca 2014r. PRELEGENCI Prelegent: Patrycja Antosz

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Sopot, 13 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce SPORT, TURYSTYKA, REKREACJA, HOBBY Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 16 B. SPORT,

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Sytuacja zawodowa Polaków NR 147/2015 ISSN 2353-5822

KOMUNIKATzBADAŃ. Sytuacja zawodowa Polaków NR 147/2015 ISSN 2353-5822 KOMUNIKATzBADAŃ NR 147/2015 ISSN 2353-5822 Sytuacja zawodowa Polaków Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów oraz danych empirycznych

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1

Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała. 2.2. Organizacje poŝytku publicznego. 2.2.1. Profil statystyczny 1 Aleksandra Rybińska, Anna ElŜbieta Strzała 2.2. Organizacje poŝytku publicznego 2.2.1. Profil statystyczny 1 Według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r. w rejestrze organizacji poŝytku publicznego KRS zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Czas na pracę praca na czas prezentacja wyników badań bezrobotnych i pracodawców. Halina Sobocka Szczapa Instytut Pracy i Spraw Socjalnych

Czas na pracę praca na czas prezentacja wyników badań bezrobotnych i pracodawców. Halina Sobocka Szczapa Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Czas na pracę praca na czas prezentacja wyników badań bezrobotnych i pracodawców Halina Sobocka Szczapa Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Cechy charakterystyczne podkarpackiego rynku pracy Od strony podażowej

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY. nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników

KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY. nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników KRAJOWY FUNDUSZ SZKOLENIOWY nowy instrument wsparcia kształcenia ustawicznego pracodawców i pracowników PRZEPISY REGULUJĄCE TWORZENIE KFS I ZARZĄDZANIE ŚRODKAMI Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE ZATRUDNIENIA W WOJEWÓDZKICH I POWIATOWYCH URZ DACH PRACY W 2014 ROKU Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2012 BS/48/2012 REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE OPINII O FUNKCJONOWANIU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ

Warszawa, kwiecień 2012 BS/48/2012 REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE OPINII O FUNKCJONOWANIU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ Warszawa, kwiecień 2012 BS/48/2012 REGIONALNE ZRÓŻNICOWANIE OPINII O FUNKCJONOWANIU SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Bilans Kapitału Ludzkiego. LLL w badaniach BKL

Bilans Kapitału Ludzkiego. LLL w badaniach BKL 12 Bilans Kapitału Ludzkiego LLL w badaniach BKL Struktura projektu IV edycja Popyt Podaż Edukacja Pracodawcy Ludność w wieku produkcyjnym Analiza kierunków kształcenia Oferty pracy Uczniowie ostatnich

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku

Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2014 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2013 roku Badaniem objęte zostały 123 przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora

Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Wewnętrzne zróżnicowanie sektora Podstawowe fakty o branżach sektora organizacji pozarządowych w Polsce POMOC SPOŁECZNA, USŁUGI SOCJALNE Jan Herbst Stowarzyszenie Klon/Jawor, marzec 2005 27 D. POMOC SPOŁECZNA,

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU ADAPTACJA PLUS - WSPARCIE KADR KLUCZOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW W DOBIE KRYZYSU. 1 Informacje o projekcie

REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU ADAPTACJA PLUS - WSPARCIE KADR KLUCZOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW W DOBIE KRYZYSU. 1 Informacje o projekcie REGULAMIN REKRUTACJI DO PROJEKTU ADAPTACJA PLUS - WSPARCIE KADR KLUCZOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW W DOBIE KRYZYSU 1 Informacje o projekcie Projekt Adaptacja plus wsparcie kadr kluczowych przedsiębiorstw w dobie

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012.

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012. Płeć jest jedną z kluczowych cech stosowanych w analizie rynku pracy. Wiele zjawisk przedstawionych jest w podziale na mężczyzn i kobiety. Także indywidualne możliwości oraz decyzje pracowników i osób

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku

Obrót nieruchomościami w województwie lubelskim w 2013 roku URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE OPRACOWANIA SYGNALNE Lublin, wrzesień 2014 r. Kontakt: SekretariatUSLUB@stat.gov.pl Tel. 81 533 20 51, fax 81 533 27 61 Internet: http://lublin.stat.gov.pl Obrót nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

AGENCJA RESTRUKTURYZACJI WYNIKI BADANIA - EFEKTY DZIAŁANIA TWORZENIE I ROZWÓJ I MODERNIZACJI ROLNICTWA MIKROPRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA WSI

AGENCJA RESTRUKTURYZACJI WYNIKI BADANIA - EFEKTY DZIAŁANIA TWORZENIE I ROZWÓJ I MODERNIZACJI ROLNICTWA MIKROPRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA WSI AGENCJA RESTRUKTURYZACJI I MODERNIZACJI ROLNICTWA WYNIKI BADANIA MIKROPRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA WSI - EFEKTY DZIAŁANIA TWORZENIE I ROZWÓJ MIKROPRZEDSIĘBIORStw Warszawa, marzec 2012 Opracowanie dokumentu: Małgorzata

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 10 września 2013 r. Działalność przedsiębiorstw leasingowych w 2012 roku W badaniu uczestniczyło 125 przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 132/2014 POLACY W PRACY. WARUNKI ZATRUDNIENIA, GOTOWOŚĆ ZMIAN

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 132/2014 POLACY W PRACY. WARUNKI ZATRUDNIENIA, GOTOWOŚĆ ZMIAN Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 132/2014 POLACY W PRACY. WARUNKI ZATRUDNIENIA, GOTOWOŚĆ ZMIAN Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Czy zamówienie było przedmiotem ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: tak,

Czy zamówienie było przedmiotem ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych: tak, Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 345448-2012 z dnia 2012-09-13 r. Ogłoszenie o zamówieniu - Rzeszów Wykonanie usługi polegająca na opracowaniu analizy pt. Podkarpackie dla inwestorów - analiza ekonomiczna

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców.

Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla Przedsiębiorców. Bankowa jakość obsługi sektora MSP. Badania benchmarkingowe w ramach IX edycji konkursu Bank Przyjazny dla. Ewa Jakubowska-Krajewska, Członek Zarządu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Doradztwa dla Małych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR I RENT Warszawa 2007 SPIS TREŚCI str. I. WPROWADZENIE...5 II. ŚWIADCZENIOBIORCY WYCHODZĄCY Z SYSTEMU

Bardziej szczegółowo

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010

Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010 4.2. Grażyna Korzeniak, Dynamika rynku pracy, podmiotów gospodarczych, budżetów gmin, procesów inwestycyjnych, ochrony środowiska w małych i średnich miastach Polski w okresie 1995-2010 [w] Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa

(Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa. Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa (Nie)równowaga popytu i podaży na kwalifikacje i kompetencje perspektywa sektorowa Instytut Badań Edukacyjnych Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 24 października 2012 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie 2.

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI)

Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI) Ekspertyza dotycząca RSI (wstęp do aktualizacji RSI) Analiza danych statystycznych dotyczących innowacyjności gospodarki województwa podkarpackiego na tle kraju Autorzy: Sylwia Dziedzic Leszek Woźniak

Bardziej szczegółowo

II POSIEDZENIE ZESPOŁU

II POSIEDZENIE ZESPOŁU Posiedzenie zespołu ds. opracowania projektu krajowego planu mającego na celu zwiększenie liczby budynków o niemal zerowym zużyciu energii oraz optymalizacji zasad ich finansowania II POSIEDZENIE ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007

raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007 raport z badań ankietowych SAMOCHODY I ICH UBEZPIECZENIA Lipiec - Listopad 2007 (c) Copyright by Estymator Warszawa 2007-1 - www.estymator.com.pl SPIS TREŚCI str treść 3 Zawartość raportu 3 Treść pytań

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

OCENA KONDYCJI EKONOMICZNO-FINANSOWEJ WYBRANYCH SEKTORÓW WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO W 2005 ROKU

OCENA KONDYCJI EKONOMICZNO-FINANSOWEJ WYBRANYCH SEKTORÓW WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO W 2005 ROKU Ocena kondycji ekonomiczno-finansowej wybranych sektorów... STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 2 249 WALDEMAR TARCZYŃSKI MAŁGORZATA ŁUNIEWSKA Uniwersytet Szczeciński OCENA KONDYCJI

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA

Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Warszawa, wrzesień 2014 ISSN 2353-5822 NR 123/2014 OPINIE O MINIMALNEJ GODZINOWEJ STAWCE WYNAGRODZENIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt

Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Informacja prasowa Warszawa, 31.05.2012 r. Start rekrutacji w ramach projektu Aktywny emeryt Rozpoczął się proces rekrutacji do udziału w projekcie Aktywny emeryt. Usługa szkoleniowo-doradcza realizowana

Bardziej szczegółowo

Badanie podmiotów gospodarczych województwa kujawsko-pomorskiego założonych przez osoby bezrobotne w latach 2010-2013

Badanie podmiotów gospodarczych województwa kujawsko-pomorskiego założonych przez osoby bezrobotne w latach 2010-2013 Badanie podmiotów gospodarczych województwa kujawsko-pomorskiego założonych przez osoby bezrobotne w latach 2010-2013 Seminarium podsumowujące projekt Rynek Pracy pod Lupą II Toruń, 11 czerwca 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010

Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010 21 Mirosław Gidlewski Leszek Jemioł Politechnika Radomska, Wydział Mechaniczny, Instytut Eksploatacji Pojazdów i Maszyn Analiza stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego w regionie radomskim w latach 2002 2010

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód

Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód Marlena Gilewicz Naczelnik Wydziału Statystyki w Departamencie Organizacyjnym w Ministerstwie Sprawiedliwości Podstawowe informacje o orzecznictwie sądów powszechnych w sprawach o rozwód W latach 2000

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Łączny kapitał pożyczkowy funduszy pożyczkowych (w mln zł) oraz dynamika zmian (w %) w latach 2011 2013 Wyszczególnienie 2011 2012 2013 Kapitał pożyczkowy 1674,60 1983,10 2166,71 Dynamika zmian

Bardziej szczegółowo