VIVO. Koi w Holandii 1/2012. Odwiedzimy Roger a Kobara w jego raju dla koi. Biofiltracja Biologiczny rozkład azotanu strona 10.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "VIVO. Koi w Holandii 1/2012. Odwiedzimy Roger a Kobara w jego raju dla koi. www.sera.de. Biofiltracja Biologiczny rozkład azotanu strona 10."

Transkrypt

1 1/2012 VIVO Staw Biofiltracja Biologiczny rozkład azotanu strona 10 Zanieczyszczenia zawierające azot strona 12 Odżywianie Znaczenie węglowodanów strona 8 Koi w Holandii Odwiedzimy Roger a Kobara w jego raju dla koi

2 02 Wstęp Josef Ravnak Założyciel i dyrektor generalny firmy sera GmbH Drodzy miłośnicy zwierząt, ekscytujący i fascynujący jednocześnie: staw, w którym zawsze coś się dzieje! Radosne i oswojone rybki, przepięknie kwitnące i pachnące rośliny czy czarująco fruwające ważki tutaj zawsze jest coś ciekawego do odkrycia i oglądania. Sielankowa oaza w Twoim własnym ogrodzie zapewni wspaniały relaks dla każdego. W tym wydaniu przedstawimy o co należy zadbać w czasie wiosny, aby z sukcesem rozpocząć sezon stawowy. Istnieje duża różnorodność organizmów zamieszkujących ciepłe strefy klimatyczne. Ryby z biotopów czystych wód Ameryki Środkowej są ciekawe i kuszące, zarówno dla początkujących, jak i doświadczonych akwarystów. Dokonamy przeglądu tych biotopów, ich mieszkańców oraz sprawdzimy ich wymagania odnośnie parametrów wody w akwarium. Rozkład zanieczyszczeń w akwarium jest oczywiście równie ważny. Dzięki sera VIVO, dowiesz się jak przygotować dno akwarium, aby stało się wydajnym filtrem dla rozkładu azotanów! To wszystko a nawet więcej znajdziesz w tym wydaniu. Życzymy przyjemnej lektury sera VIVO! Josef Ravnak

3 Spis trésci Parametry wody w stawie: Zanieczyszczenia zawierające azot 08 Odżywianie ryb ozdobnych: Znaczenie węglowodanów Svetlana Larina shutterstock.com Temat tytułowy 04 Koi w Holandii Wizyta w Świecie koi KO-BARA Odżywianie 08 Znaczenie węglowodanów Zdrowie 14 Pasożyty gadów Filtracja 10 Biologiczny rozkład azotanu Środowisko w stawie 12 Parametry wody w stawie: Zanieczyszczenia zawierające azot 18 Staw na wiosnę Świat sera 21 Dodatek dla dzieci 22 Świat sera 23 Wielka loteria Dodatek specjalny 16 Biotopy czystych wód w Ameryce Środkowej Stopka redakcyjna sera VIVO 1/2012 Wydawca: sera GmbH, D Heinsberg, Redaktor naczelny: Josef Ravnak Konsultacje naukowe i współpraca redakcyjna: Johannes Dürbaum, Prof. Dr. Günter Schmahl, Dr. Bodo Schnell, Dieter Untergasser Redakcja/Układ graficzny: Gries & Arrey Garcia GmbH & Co. KG, Bahnhofstraße 21, D Schönaich, Nie ponosimy odpowiedzialności za nadesłane informacje. Dodruk możliwy po wyrażeniu zgody przez firmę sera GmbH. VIVO

4 04 Temat tytułowy Wizyta w Świecie koi KO-BARA Raj dla koi Od ponad 11 lat nazwa KO-BARA Selective Koi oznacza jakość zgodną ze stosunkiem ceny do wydajności. Odwiedziliśmy człowieka stojącego za koncepcją KO-BARA, aby dowiedzieć się więcej na temat sekretu jego sukcesu Roger Kobara to jeden z najważniejszych sprzedawców koi w Holandii.

5 Temat tytułowy 05 Roger Kobara podczas karmienia swoich koi Pomimo, że jego sklep łatwo jest przeoczyć jedynie mała tabliczka dyskretnie wskazuje, że świat koi znajduje się tutaj: bez wątpienia będziecie pod wrażeniem, jak tylko przekroczycie próg. W środku, tak daleko jak okiem sięgnąć, znajdują się baseny z niezliczoną ilością przepięknie wzorzystych koi o długości około cm, które przyjaźnie podpływają do powierzchni wody. Zafascynowani widokiem mijamy jeden basen za drugim, aż zatrzymujemy się przed ogromnym murowanym, krytym stawem. On niedługo będzie ukończony wyjaśnia Roger Kobara, musimy być gotowi na nadchodzący sezon, a ten litrowy staw będzie niezbędny, ponieważ baseny pękają w szwach z każdym rozpoczęciem sezonu. Pytamy, ile wody potrzebuje w ogóle do hodowli koi i kolejny raz jesteśmy pod wrażeniem, kiedy mówi, że ponad milion litrów wody łącznie z nowym stawem. Następnie przechodzimy do odkrytej przestrzeni i zatrzymujemy się przed szarym wysokim pasmem, stanowiącym kanał do ogrzewania. Cała zewnętrzna instalacja oczywiście musi być ogrzewana w zimie. Oznacza to ogółem m 2 i około litrów wody, której temperatura nie może spaść poniżej 20 C, nawet w miesiącach zimowych. Dzięki temu, koi mogą rozwijać się spokojnie, również w czasie mroźnych zimowych miesięcy, osiągając do cm w basenach hodowlanych. VIVO

6 06 Temat tytułowy Roger Kobara w Japonii Typowa farma koi w Japonii 02 Basen z Sanke i Kohaku 03 Roger Kobara podczas wyboru ryb 04 Wybrany Platinum Ogon W sumie, znajduje się tutaj sześć zewnętrznych stawów, obsadzonych w stylu azjatyckim. Według Roger a Kobara, największe są w pierwszym stawie. Ogromne piękności majestatycznie i jakby bez wysiłku przepływają wodę, zbliżając się do nas coraz bardziej. Po zakończonym zwiedzaniu chcielibyśmy się dowiedzieć skąd te wszystkie zwierzęta pochodzą. Roger Kobara wyjaśnia nam, że dwa razy w roku leci do Japonii i sam wybiera zwierzęta na miejscu, tak starannie wyselekcjonowane jak mówi, to skarb stawów największych hodowców, jak Choguru, Hirasawa, Dainishi czy Sakai. Pan Kobara konkursowe okazy wybiera wyłącznie u swojego ulubionego hodowcy Momotaro, u którego dostępne są zwierzęta o długości ponad 100 cm. Znajduje to oczywiście odzwierciedlenie w cenie euro i więcej trzeba zapłacić, aby mieć wybrane zwierzę. Oprócz Japonii, koi pochodzą również z Izraela, gdzie temat KHV jest prawie nieznany wszystkie zwierzęta są uodpornione, a czas trwania lotu jest znacznie krótszy, także zwierzęta tam wybrane docierają do swojego nowego domu zaledwie po 8 godzinach. Lokalni hodowcy Hazurea, Maadam Mikael i Kafar Rupin znają i cenią Europę Środkową. Holenderscy hodowcy również darzą zaufaniem Roger a Kobara i pozwalają mu przywieźć niektóre zwierzęta dla siebie.

7 Temat tytułowy Chcielibyśmy się dowiedzieć jakich kosztów mogą się spodziewać przyszli właściciele stawów z odpowiednim zarybieniem karpiami koi. Roger Kobara, który buduje około 50 stawów rocznie, zaleca pojemność co najmniej litrów dla jednego ze swych stawów, który będzie kosztował około euro. Oczywiście jest też tańsze rozwiązanie wymagające jednakże zaangażowania samego przyszłego właściciela. Podkreśla, że cena zwierząt jest trudna do oszacowania a ceny najtańszych ryb z jego hodowli kształtują się od 70 euro oczywiście nie ma górnej granicy. 06 Nasza wizyta w KO-BARA Selective Koi pomału dobiega końca i oczywiście chcielibyśmy wiedzieć jakie są plany na przyszłość? Roger Kobara nie ujawnia zbyt wiele, ale wystarczająco dużo, abyśmy mogli się zorientować, że zamierza w najbliższym czasie nabyć sąsiadującą działkę, tak aby odwieczny problem braku miejsca został w końcu rozwiązany. Jesteśmy ciekawi co przyszłość przyniesie Roger owi Kobara i jego koi, w każdym razie z przyjemnością tu wrócimy Odkryty obiekt w KO-BARA Selective Koi 06 Również rośliny z Japonii znajdą się w ofercie KO-BARA 07 Marzenie właściciela każdego stawu 08 Basen z oswojonymi koi VIVO

8 08 Odżywianie Odżywianie ryb ozdobnych Część3 Węglowodany Koi i inne ryby karpiowate, takie jak amur biały, mają wysoce aktywne enzymy, które mogą rozkładać węglowodany. Te produkty rozkładu mogą zostać użyte do uzyskania energii i przez to pełnią ważną funkcję fizjologiczną. W przypadku niewystarczającej ilości przyswajalnych węglowodanów w pożywieniu, ryby dla uzyskania energii muszą korzystać z rozkładu tłuszprof. dr Günter Schmahl Węglowodany (sacharydy) to bardzo ważna grupa substancji pod względem chemicznym i biologicznym, stanowiąca największą część całej masy biologicznej. Zazwyczaj składają się z mniej lub bardziej złożonych cząsteczek cukrów. Razem z białkami i tłuszczami, węglowodany stanowią największą część składników pokarmowych. Można je rozróżnić na przyswajalne (np. skrobia) i nieprzyswajalne (substancje balastowe, np. celuloza). Przyswajalne węglowodany są bardzo ważnymi nośnikami energii fizjologicznej, której wytwarzane polega na podziale węglowodanów na cukry proste i złożone. W przeciwieństwie do białek i tłuszczów, węglowodany nie mają podstawowego znaczenia dla odżywiania ryb. Jednakże, węglowodany mogą być wykorzystywane przez ryby jako łatwo dostępne źródło energii, które zapobiega rozkładowi innych składników energetycznych, takich jak białka i tłuszcze (lipidy), które miedzy innymi są istotnym budulcem mięśni i błon komórkowych. Większość ryb preferujących dietę roślinną, jak złote rybki i koi, trawią węglowodany poprzez swoją florę bakteryjną wewnątrz jelita grubego. Trawienie węglowodanów waha się między 70% u złotych rybek a 50% gurami. Jak wspomniano powyżej, węglowodany są najmniej ważne w żywieniu ryb, głównie ze względu na swą ograniczoną przyswajalność. Trawienie węglowodanów przez ryby jest uwarunkowane ich nawykami żywieniowymi, wydzielaniem soków trawiennych, dostępnością enzymów rozkładających węglowodany i anatomią przewodu pokarmowego. Ogólnie mówiąc, mięsożerne ryby, jak kąsaczowate, trawią węglowodany mniej efektywnie niż ryby wszystkożerne i roślinożerne. Trawienie węglowodanów u kąsaczowatych jest również uzależnione od rozmiaru cząsteczek węglowodanowych i ich ilością w pożywieniu. 50 % Trawienie węglowodanów waha się od 50% u gurami do 70% u złotych rybek 70 % Colisa lalia Carassius auratus

9 Odżywianie 09 Baryancistrus xanthellus Puntius stoliczkanus + ryba wszystkożerna + ryba roślinożerna czów i białka. To może zaś prowadzić do niedoborów i znacznego spadku wagi. Z drugiej strony, nadmiar węglowodanów w pożywieniu prowadzi do otłuszczenia wątroby. Zasadą jest więc, że składniki podstawowego pokarmu dla ryb powinny być w zbalansowanej proporcji a ilość węglowodanów nie może być zbyt wysoka w porównaniu do innych ważnych składników, takich jak białka czy tłuszcze. Należy również pamiętać, że przyswajalność składników odżywczych a zwłaszcza węglowodanów maleje wraz ze spadkiem temperatury. Hyphessobrycon erythrostigma ryba mięsożerna Firma sera w produkcji pokarmów dla ryb stosuje nowoczesną technologię, między innymi bardzo skomplikowany technicznie proces ekstruzji, w którym wykorzystywane są kontrolowane warunki ciśnieniowe przy zachowaniu odpowiednich temperatur. Podczas procesu ekstruzji użyty surowiec roślinny staje się źródłem Trawienie węglowodanów u ryb mięsożernych jest mniej efektywne niż u ryb wszystkożernych lyb roślinożernych. połączonych węglowodanów i tym samym jest znacznie łatwiejszy do strawienia dla ryb. Ponadto, pokarm wytwarzany w procesie ekstruzji jest bardzo stabilny w wodzie, a jego składniki bazowe dodatkowo dobrze łączą tłuszcze i witaminy. Dzięki temu, wszystkie ważne składniki nie są wypłukiwane. 17 C Optymalnie 17 C Optymalnie Pokarmy odpowiednie na każdą porę roku 8 C 17 C 8 C Optymalnie 12 C Optymalnie Już z samej nazwy trzech pokarmów sera KOI Professional z dodatkowymi opisami KOI Professional Summer, Spring/Autumn i Winter można wywnioskować, że kompozycje tych pokarmów są dostosowane do sezonowych wahań temperatury i związanej z tym zróżnicowanej strawności. Zbilansowanie między sobą trzech pojedynczych składników odżywczych białek, tłuszczów i węglowodanów zostało dokonane tak, aby zapewnić optymalną strawność pokarmu przy określonych temperaturach zewnętrznych. Tym samym, zminimalizowano jednocześnie zanieczyszczenie wody odchodami ryb. VIVO

10 10 Filtracja Biologiczny rozkład zanieczyszczeń Część3 szybko rosnące rośliny akwariowe wkład filtracyjny sera siporax Professional Biologiczny rozkład azotanu Trzy spsosby na biologiczne zmniejszenie poziomu azotanu w wodzie denitryfikacja wewnątrz podłoża z sera soil heating set Azotan to końcowy produkt cyklu azotowego i procesu nitryfikacji. Jest stosunkowo nietoksyczny i gromadzi się w wodzie akwariowej. Przy poziomie powyżej 50 mg/l NO 3 jest szkodliwy dla ryb i prowadzi do rozwoju glonów. Jednak wcale nie musi tak być! Przy odpowiednich warunkach biologiczny rozkład azotanu może odbywać się również w akwarium. Dieter Untergasser Za biologiczny rozkład azotanu odpowiedzialna jest specjalna grupa bakterii nazywanych denitryfikacyjnymi. Wbrew powszechnej opinii, bakterie denitryfikacyjne nie są bakteriami beztlenowymi, a bakteriami tlenowymi, które potrafią przestawić swój metabolizm na tak zwane oddychanie azotanowe. Strefy ubogie w tlen są do tego w pełni wystarczające. Ale, jak to osiągnąć bez wyrządzania szkody zwierzętom w akwarium? Z biologicznego punktu widzenia istnieją trzy możliwości ograniczenia poziomu azotanu w wodzie. Najbardziej znanym rozwiązaniem jest wykorzystanie azotanu przez szybko rosnące roślinny akwariowe. Pobierają one również fosfor, co prowadzi do zmniejszenia ilości obu tych substancji zanieczyszczających akwarium. Ponadto, obficie rosnące i regularnie nawożone rośliny tworzą w akwarium zdrowe środowisko życia. Proces nitryfikacji odbywa się w zewnętrznych strefach ścianek siporax u, gdzie powstaje azotan. Azotan wraz z prądem wody jest następnie dostarczany do wnętrza głębszych partii porowatej struktury. Przepływająca woda zawiera niewielką ilość tlenu, ponieważ jego znaczna część została wykorzystana podczas nitryfikacji w zewnętrznych strefach krążków siporax u. Bakterie zamieszkujące pory ubogie w tlen mogą zmienić swój metabolizm i uzyskać potrzebny do oddychania tlen z jonu azotu. Pozostanie tylko gazowy azot, który ulotni się z akwarium. Wkrótce po założeniu akwarium rośliny zaczynaja wzrastać. Biologiczny rozkład zanieczyszczeń ma miejsce również we wkładzie filtracyjnym sera siporax Professional. Trójwymiarowa struktura połączonych porów, która rozciąga się przez całą ściankę krążków siporax u, zapewnia w głębszych porach strefy ubogie w tlen. Bakterie je zasiedlające przeprowadzają biologiczny rozkład azotanu. Ma to miejsce kilka tygodni po wprowadzeniu siporax u, kiedy powłoka bakteryjna zdąży się rozwinąć w głębszych porach (patrz sera VIVO 1/2011, str. 12).

11 Filtracja 11 Denitryfikacja wewnątrz podłoża Przy zakładaniu nowego akwarium, zaleca się uwzględnienie regulowanej denitryfikacji wewnątrz podłoża. Jest to wyżej wspomniany trzeci sposób biologicznego rozkładu azotanu. Kabel ogrzewający dno ma być przymocowany do dolnej szyby akwarium przy pomocy przyssawek (rys. 1). Kabel powinien być ułożony w pętle w odległości od 7 do 8 cm. Mniejsza odległość nie zapewni efektywnych prądów. Kabel ma niską moc grzewczą i jest włączany/wyłączany przez czujnik temperatur i regulator elektroniczny. Temperatura podłoża powinna być o jeden lub dwa stopnie wyższa od temperatury wody, która regulowana jest przez termostat grzewczy. Teraz, dno można wyłożyć podłożem sera Professional floreground do wysokości ułożenia kabli, przykrywając je warstwą sera floredepot. Następnie, na wierzch układamy co najmniej 6 centymetrową warstwę dokładnie opłukanego żwirku o wielkości ziaren około 3 4 mm (rys. 2). Drobny żwirek lub piasek nie będzie odpowiedni, ponieważ zahamuje przepływ wody. Ciepło pochodzące z kabla grzewczego powoli wprawia w ruch wodę wewnątrz podłoża. Woda unosi się ponad kabel i opada w chłodniejsze strefy pomiędzy pętlą kabla (rys. 3). Woda bogata w tlen jest zatem zawsze dostarczana na dno akwarium. Tutaj, przy wykorzystaniu tlenu, odbywa się proces biologicznego rozkładu i nitryfikacji. Ogrzana woda o niskiej zawartości tlenu unosi się do góry. Bakterie tu żyjące potrzebny do oddychania tlen czerpią z azotanu, który rozkładają do gazowego azotu. Bakterie zdolne do nitryfikacji zawarte są również w sera filter biostart. 1 Ułożenie kabla z sera soil heating set 2 Podłoże ułożone wokół kabla grzewczego 3 Przepływ wody i tlenu wewnątrz podłoża Zaletą systemu jest to, że nie dochodzi do powstawania mułu wewnątrz podłoża, ponieważ opadające substancje muliste są rozkładane w środowisku bogatym w tlen. Nie dochodzi również do powstawania stref gnilnych i toksycznych gazów. Całe podłoże funkcjonuje jako dodatkowy filtr biologiczny. Podłoże w krótkim czasie rozwija swą aktywność biologiczną, a efekt denitryfikacyjny utrzymuje się przez wiele lat. Korzenie roślin są zaś stale zaopatrywane przez wodę w składniki odżywcze, dzięki czemu rośliny rozwijają się lepiej, co jest dodatkową zaletą. Przy zwyczajnym zarybieniu i podłożu przygotowanym zgodnie z zaleceniami firmy sera, poziom azotanu w wodzie spadnie w ciągu 30 dni od uruchomienia sera soil heating set, zatrzymując się na 6 8 mg/l NO 3. Możesz monitorować poziom azotanów przy pomocy sera nitrate-test, który jest szczególnie czuły na jego niskie wartości. Jeśli po pewnym czasie wyłączysz sera soil heating set, poziom azotanu wzrośnie w przeciągu kilku dni, by w krótce osiągnąć poziom 35 mg/l NO 3. sera soil heating set to elegancki sposób na utrzymanie poziomu azotanu na korzystnie niskim poziomie. Rośliny rozwijają się wspaniale. Rośliny po pierwszym przycięciu. VIVO

12 12 Parametry wody w stawie Rozkład zanieczyszczeń zawierających azot dr Bodo Schnell Karmienie ryb prowadzi do zanieczyszczeń wody substancjami zawierającymi azot, które powstają podczas trawienia pokarmu. Większość azotu tworzy się z białka, pochodzącego z pokarmu i innych materiałów organicznych, takich jak na przykład rozkładające się części roślin. Na końcu, w kilku pośrednich krokach, formowany jest azotan. Jest to tak zwany cykl azotowy. ATIKARN MATAKANGANA shutterstock.com

13 Parametry wody w stawie 13 Krok pierwszy - nieorganiczny Pośredni toksyczny Końcowy produkt utleniania Amon/ Amoniak Azotyn Azotan Najpierw bakterie oczyszczające rozkładają proteiny do aminokwasów, z których się składają. W kolejnym etapie azot jest usuwany z aminokwasów w procesie zwanym oksydacyjną deaminacją. Cząsteczki wolne od azotu są dalej przekształcane biologicznie do elementów, których nie mogą już wykorzystać organizmy oczyszczające i w końcu zostają zamienione na wodę i dwutlenek węgla. W zależności od wartości ph, amoniak (NH 3 ) lub amon (NH 4+ ) są formowane z usuniętego azotu. Dodatkowo związki azotowe, rozkładające się na amon i amoniak, dostają się bezpośrednio do wody jako produkty przemiany materii ryb. Odpowiednie ilości amoniaku są formowane z amonu tylko w wodzie alkaicznej, czyli przy wartości ph powyżej 7. NH OH - NH 3 + H 2 O Różnice między NH 3 i NH 4 + może wydają się małe, ale w rzeczywistości tak nie jest: Podczas, gdy amon jest nietoksycznym, cennym składnikiem odżywczym dla roślin, amoniak jest bardzo toksyczny dla ryb i może między innymi prowadzić do poważnych obrażeń skrzeli. Zastosowanie sera pond bio nitrivec zapewnia pomoc w przypadku podwyższonego poziomu amoniaku. Pomimo faktu, że amon i amoniak tworzą się nieustannie, substancje te praktycznie mogą zostać niewykrywalne w dobrze działającym systemie biologicznym, dlatego że są dalej przekształcane przez bakterie niemal natychmiast po powstaniu. Podczas tego procesu formowany jest azotyn. 2 NH O 2 2 NO H2 O + 2 H + lub 2 NH O 2 2 NO H2 O + 4 H + Oprócz azotynów, formowane jest również środowisko o odczynie kwaśnym (H + ), a tlen jest zużywany. Azotyny wiążą się z hemoglobiną i hamują transport tlenu w organizmie. W przypadku podwyższonego stężenia azotynów, toksyczny wpływ na ryby jest bardzo silny i może doprowadzić do śmierci. Jednakże, poziom azotynów zazwyczaj utrzymuje się poniżej granicy wykrywalności w stawie dobrze funkcjonującym biologicznie. Niebezpieczeństwo pojawia sie wtedy, gdy filtracja biologiczna nie jest w pełni aktywna z powodu zbyt intensywnego czyszczenia filtra lub z powodu zabiegów antybakteryjnych. W takich przypadkach może wystąpić podwyższony poziom azotynów. sera pond toxivec jest stosowany do natychmiastowego obniżania poziomu azotynów. Należy również uaktywnić filtrację biologiczną przy pomocy sera pond bio nitrivec. Ponadto, zaleca się zastosowanie sera siporax pond jako materiału biofiltracyjnego. Azotyny także mogą być niewykrywalne w dobrze działającym systemie biologicznym, dlatego że są natychmiast przekształcane w azotany. 2 NO O2 2 NO 3 - Opieka nad rybami, jak wiemy, nie byłaby możliwa bez dalszego przetwarzania biologicznego. Azotany są znacznie mniej szkodliwe dla ryb niż amoniak i azotyny. Ponadto, są ważnym składnikiem odżywczym dla roślin. Zbyt wysoki poziom azotanów wspiera rozwój glonów, szczególnie w połączeniu z fosforanami. Poziom azotanów około 10 mg/l z jednocześnie trudnymi do wykrycia fosforanami sprawdza się idealnie. Działania polegające na obniżeniu poziomu azotanów powinny zostać podjęte dopiero w przypadku poziomu podwyższonego do 50 mg/l. W celu zmniejszenia ilości azotanów w stawie, należy sprawdzić i ewentualnie ograniczyć gęstość zarybienia i podawanego pożywienia. Upewnij się również czy nawozy ogrodowe nie dostają się do wody, na przykład podczas silnych opadów. Dodatkowo, staw powinien być obsadzony tak obficie jak to tylko możliwe, ponieważ dobrze rosnące rośliny pochłaniają azotany i tym samym usuwają składniki odżywcze glonów. VIVO

14 14 Zdrowie Część3 Pasożyty gadów prof. dr Günter Schmahl W poprzednim numerze omówiliśmy ektopasożyty gadów. Oto druga część artykułu teraz zajmiemy się endopasożytami! Pasożyty wewnętrzne, bo o nich mowa, są powszechne u gadów hodowanych jako zwierzęta domowe. Najczęściej spotykane są u nich organizmy jednokomórkowe, takie jak kokcydia i ameby, ale także organizmy wielokomórkowe, jak owsiki, przywry i tasiemce. Gady zaatakowane przez pasożyty wewnętrzne zazwyczaj są w słabej kondycji, a ich odchody są wodniste lub śluzowate. Zatem, jeśli istnieje podejrzenie o pasożyty wewnętrzne, bardzo ważne jest przebadanie odchodów pod mikroskopem. Ameby (Entamoeba invadens) Węże zaatakowane przez amebę są często wychudzone i z trudem pobierają jakiekolwiek składniki odżywcze. Objawom chorobowym towarzyszą zazwyczaj stany zapalne żołądka, jelita cienkiego i jelita grubego, ameby mogą zaatakować i uszkodzić również inne narządy. Zaleca się doustne podawanie metronidazolu. Kokcydia (Eimeria, Isospora, Caryospora) Kryptosporydioza (Cryptosporidium serpentis, C. saurophilum) Infekcja pierwotniakiem Cryptosporidium jest szczególnym zagrożeniem. Chore zwierzę często zwraca chwilę wcześniej zjedzony pokarm, a jego żołądek jest opuchnięty. Jest to również widoczne na zewnątrz. Jedyną skuteczną ochroną przed kryptosporydiozą jest skrupulatne przestrzeganie higieny, ponieważ nie wynaleziono jeszcze skutecznej terapii. Jednokomórkowe kokcydia infekują przewód pokarmowy, powodując często ostre biegunki. Terapia zwalczająca te pasożyty odbywa się przy wykorzystaniu preparatów, które zawierają ponazuril Schemat anatomii węża cellistka shutterstock.com 1 przełyk 2 tchawica 3 tchawica płuc 4 szczątkowe lewe płuco 5 prawe płuco 6 serce 7 wątroba 8 żołądek 9 worek powietrzny 10 pęcherzyk żółciowy 11 trzustka 12 śledziona 13 jelita 14 jądra 15 nerki Organizmy jednokomórkowe Organizmy wielokomórkowe

15 Zdrowie 15! Należy pamiętać, że ivermectin nie jest tolerowany przez żółwie i krokodyle i może mieć dla nich śmiertelny skutek. Wrzęchy (Pentastomida) Węże i jaszczurki zaatakowane przez wrzęchy (pentastomida) z trudem oddychają przez otwarte pyski, które często wypełnia śluz. Zwierzęta są zazwyczaj wychudzone. Zarażenie wrzęchami odbywa się za pośrednictwem owadów pokarmowych, a skutecznym środkiem przeciwko nim jest ivermectin. Jednakże, zabite pasożyty płuc mogą spowodować uduszenie się zwierzęcia. Dlatego też, zabieg przeciwko wrzęchom powinien być przeprowadzany wyłącznie przez lekarza weterynarii. Ivermectin nie jest tolerowany przez żółwie i krokodyle. Przywry (Trematoda) Wiele gatunków przywr digenicznych (digenic trematodes) występuje u gadów. Zdarza się, że ich dorosłe osobniki spotykane są u węży. Najczęściej zamieszkują przewód pokarmowy, a ich duża ilość jest przyczyną utraty apetytu oraz dny trzewnej. W zależności od gatunku, wielkość dorosłych przywr waha się od 2 do 20 mm. Najczęstsza droga zarażenia prowadzi przez żywicieli pośrednich, np. stawonogi. Zwalczanie przywr przebiega przy zastosowaniu środków zawierających prazykwantel. Niektóre gatunki mogą być wrażliwe na działanie prazykwantelu. guzki. Larwy te (sparganum) mogą mieć do 30 cm długości. Dorosłe tasiemce pasożytujące w jelitach mogą być zwalczane przez doustne podanie prazykwantelu. Larwy umiejscowione przy powierzchni muszą zostać usunięte chirurgicznie przez lekarza weterynarii. Nicienie (Nematoda) Ponad gatunków nicieni znanych jest jako pasożyty gadów. Wiele z nich pasożytuje w przewodzie pokarmowym, inne żyją w różnych miejscach ciała. Dorastające do 4 mm owsiki (oxyurids) można znaleźć prawie u wszystkich żółwi; równie często występują glisty (ascarids) o rozmiarze do 15 cm. Silne zakażenie robakami może okazać się śmiertelne, zwłaszcza dla młodych żółwi. Nicienie Rhabdias to częste pasożyty płuc, które żywią się krwią i błoną śluzową. Pasożyty płuc są większym zagrożeniem niż osobniki pasożytujące w jelitach. Zainfekowane gady mają zazwyczaj problemy z układem oddechowym, co objawia się oddychaniem przez lekko uchylone pyski. Wychudzenie i bruzdy na skórze to kolejne objawy towarzyszące zarażeniu. Dokładne rozpoznanie pasożytów płuc należy pozostawić w gestii weterynarza. Zarażenie glistą jest niebezpieczne, ponieważ pasożyty te mogą przenikać przez ściany jelit. Jest to częstą przyczyną nagłej śmierci. Zmęczenie i utrata apetytu pojawiają się w razie infekcji glistą. Odrobaczenia można dokonać za pomocą różnych leków na receptę. Metody leczenia opisane powyżej powinny być wykonywane przez lekarza weterynarii. Ostatnio, dział badań firmy sera opracował pięć nowych i wysoce skutecznych preparatów przeznaczonych do zwalczania pasożytów u gadów: sera med Professional Flagamol sera med Professional Eimerol Zawiera aktywny składnik taminonitrothiazole; związek, którego skuteczność przeciwko wiciowcom i amebom jest znana od dawna. Zawiera aktywny składnik diclazuril i jest wysoce skuteczny przeciwko pierwotniakom kokcydia, jak gatunki Eimeria spp. i Isospora spp. Tasiemce (Cestodes) Dla tasiemców (cestodes) gady to, zarówno żywiciele pośredni, jak i ostateczni. Gdy zarażone zwierzę jest żywicielem ostatecznym, w jego odchodach można znaleźć jaja i części tasiemca. Tasiemce szkodzą swym gospodarzom, pobierając ich pokarm i niszcząc ściany jelita. U gadów będących żywicielami pośrednimi larwy tasiemców występują w tkance łącznej w postaci cyst, przypominających kształtem sera med Professional Tremacestol sera med Professional Oxyspirol sera med Professional Ophionol Zawiera aktywny składnik prazykwantelu, który jest wysoce skuteczny przeciwko tasiemcom i przywrom (Cestoda, Trematoda). Zawiera doramectin i jest pierwszym preparatem opracowanym specjalnie dla gadów, który zwalcza nicienie, takie jak owsiki i Spiruroidea. Preparat do stosowania zewnętrznego. Aktywny składnik doramectin jest bezpieczny w uzyciu i skuteczny przeciwko krwiopijnym roztoczom i kleszczom. VIVO

16 16 Biotopy czystych wód w Ameryce Środkowej Dom dla wielu popularnych ryb akwariowych Biotopy czystych wód w Ameryce Środkowej dr Bodo Schnell Rzeki i jeziora z czystą wodą to naturalne środowisko życia dla wielu popularnych, jak i mniej znanych gatunków ryb akwariowych. Wody te często mają wartość ph od obojętnej po zasadową oraz twardość od średniej po wysoką. Upraszcza to uzdatnianie wody w akwariach, ponieważ dostępna w wielu regionach woda z kranu zapewnia dość podobne warunki. Anita Colic shutterstock.com

17 Biotopy czystych wód w Ameryce Środkowej 17 Duże części Ameryki Środkowej są pod geologicznym wpływem aktywnych wulkanów, które ze względu na zasadowość lawy przyczyniają się do znacznego wzrostu ph wody powyżej 7, zwłaszcza w rejonach górzystych blisko Oceanu Spokojnego. Ponadto, na niektórych obszarach znajdują się skupiska wapna (węglan wapnia) oraz gipsu (siarczan wapnia), które silnie utwardzają wodę - w niektórych rejonach można odnotować ponad 50 dgh! Jednakże, tak duża twardość wody nie jest wskazana w akwarium, odpowiednia jest tu twardość wody od dgh. Uzdatnianie wody jest zatem znacznie prostsze, ponieważ czysta, bezbarwna woda o wartości ph pomiędzy 7 i 8 oraz o średnim stopniu twardości jest dostępna z kranu praktycznie wszędzie lub może zostać przygotowana przy niewielkim uzdatnieniu (sera mineral salt, ewentualnie sera KH/pH-plus). Żyworodne i pielęgnice Gatunki z rodziny żyworodnych ryb karpieńcokształtnych (Poeciliidae) to jedne z najbardziej znanych ryb w Ameryce Środkowej. Na przykład, mieczyki i platki od dziesięcioleci zaliczają się do najczęściej hodowanych ryb ozdobnych. Dla wielu akwarystów stanowią start w hobby. Są one łagodne, żywotne i wizualnie atrakcyjne. Ponadto, ich hodowla jest bezproblemowa, ponieważ nie potrzebują mozolnego dopasowywania parametrów wody. Pomimo tego, ryby żyworodne pozostają wciąż interesujące dla osób, które lubią być zaskakiwane. Trudno dostępne gatunki lub ich lokalne warianty zapewnią masę ciekawych doświadczeń i obserwacji nawet doświadczonym akwarystom. Pielęgnice to druga ważna rodzina ryb w akwariach Ameryki Środkowej. Gatunki z Ameryki Środkowej osiągają dość duże rozmiary, co więcej są dość terytorialne. W związku z tym, wymagają dużej przestrzeni, a trzymanie kilku gatunków jednocześnie jest zazwyczaj niemożliwe. Na przykład, zdarzają się akwaria o długości 2 metrów i litrów objętości, które zamieszkuje tylko jedna para pielęgnic co jest w zupełności wystarczające do prowadzenia wielu ciekawych i ekscytujących obserwacji! Urządzenie akwarium Akwarium dla żyworodnych ryb karpieńcokształtnych powinno być gęsto obsadzone. Stale aktywne samce często zamęczają samiczki. Należy im zatem zapewnić możliwość ucieczki, jeśli zachowanie samców stanie się zbyt uciążliwe. Akwaria dla dużych pielęgnic są różne. Ryby te kopią dość mocno, nie przejmując się przy tym roślinami. Czasem pomaga umieszczenie roślin w pobliżu krawędzi i w rogach akwarium a następnie udekorowanie podłoża wokół ich korzeni większymi skałkami, tak aby ryby nie mogły w tych miejscach kopać. Podstawowe urządzenie akwarium dla pielęgnic Ameryki Środkowej opiera się na bogatej konstrukcji skalnej z licznymi skałkami i kryjówkami. Niezwykle ważne jest tu dokładne połączenie ze sobą odpowiednich skał. Konstrukcja skalna powinna być solidnie przymocowana do szklanego dna, tak aby ryby nie mogły pod nią kopać i zderzać się z dnem. W miejsce kontaktu skały z dnem można użyć plastikowych nakładek, które zmniejszą punktowy nacisk na szybę. Następnie należy dodać piasek lub żwirek. Postępowanie w ten sposób ma tę dodatkową zaletę, że tak urządzone akwarium wygląda bardziej naturalnie, niż gdy skałki po prostu leżą na piasku. Czy jest to sera Biotop Nano Cube 60 z małymi żyworodnymi rybami karpieńcokształtnymi, czy duże akwarium z imponującymi, charakterystycznymi, dużymi pielęgnicami Ameryka Środkowa zawsze stanowi interesujący wybór dla akwarystów! Thorichthys meeki Poecilia velifera Xiphophorus maculatus VIVO

18 18 Środowisko w stawie Resztki śniegu, nadchodzi wiosna Staw na wiosnę Sezon grzewczy dobiega końca, dni staja się dłuższe a słońce powoli ogrzewa wodę w stawie. Teraz, kiedy temperatury wzrastają, metabolizm ryb znów staje się aktywny. Dla koi i złotych rybek jest to jednak czas wycieńczenia organizmu, ponieważ wzrastające temperatury wyczerpują rezerwy energetyczne tych ryb. J Freeman shutterstock.com

19 Środowisko w stawie 19 Kiedy temperatury są niskie, koi spokojnie odpoczywają na dnie stawu 22 C Układ odpornościowy ryb jest w pełni skuteczny Dieter Untergasser W czasie chłodnych miesięcy metabolizm u koi i złotych rybek jest ekstremalnie spowolniony i praktycznie wcale nie zużywa energii. W niskich temperaturach ryby pobierają znikomą ilość pokarmu. Dlatego też, rezerwy tłuszczu stają się głównym źródłem energii dla organizmu, budzącego się przy wzroście temperatur. Ryby potrzebują teraz energii do przyspieszenia metabolizmu, częstszego poruszania się, produkcji ikry i mleczu, które późną wiosną w czasie tarła będą stanowiły znaczną część masy ich ciała. Jeśli energię będą czerpać z rezerw tłuszczu, może dojść u do powstania niedoborów. Wysokoenergetyczna dieta pomoże rybom bez przeszkód przejść przez ten intensywny czas. Kiedy temperatura wody wyniesie powyżej 6 C, możesz podać im niewielką ilość pokarmu sera KOI Professional Winter Food. Idealnie byłoby już późnym latem zadbać o podstawowe rezerwy energii ryb w postaci nienasyconych kwasów tłuszczowych, które zawarte są w pokarmach wysokiej jakości, takich jak sera KOI Professional. Tłuszcze te będą przechowywane w tkankach narządów i w każdej chwili dostępne dla ryb. Przy temperaturach poniżej 4 C będą nadal płynne, ponieważ ich temperatura topnienia jest bardzo niska. Dla ryb jest to warunek konieczny, aby mogły je wykorzystać w celu uzyskania energii przy tak niskich temperaturach. Jeśli jesienią będziemy rybom podawać pokarm o niskiej jakości, wytworzy się u nich tzw. brzuszna tkanka tłuszczowa, która składa się z nasyconych kwasów tłuszczowych a przy temperaturach poniżej 10 C ma konsystencję smalcu i nie może zostać wykorzystana. Źle karmione jesienią ryby mają niewielkie zapasy tłuszczu, niezbędnego do przetrwania. Osłabione, często zdychają z powodu niedoborów energii i to bez widocznych objawów wychudzenia organizmu. Jest to tak zwany zespół niedoboru energii. Nieco silniejsze osobniki będą cierpieć z powodu obrzęków, wiosennej wiremii lub tzw. dziurawicy u ryb karpiowatych, erythrodermatitis, która jest trudna do wyleczenia. Na przemian ciepłe i zimne okresy wiosną, sprawiają że staw się nagrzewa i ponownie ochładza, co jest dla ryb szczególnie uciążliwe. Przy temperaturach powyżej 8 C ryby zaczynają szukać pożywienia. Teraz mamy możliwość, aby podać pokarm odpowiedni dla ich rezerw tłuszczowych. sera KOI Professional Spring/Autumn Food lub Spirulina Color Food zapewnią im właściwą dietę, szczególnie bogatą w energię. Patogeny są już aktywne w temperaturach pomiędzy 10 a 16 C, ale układ odpornościowy ryb jest w pełni skuteczny dopiero przy temperaturze powyżej 22 C. W tym czasie, dodawanie sera KOI MULTIVI- TAMIN ochroni ryby przed infekcjami, wzmacniając układ odpornościowy, a tym samym odporność na choroby. Zaaplikuj ten preparat witaminowy bezpośrednio na pokarm, poczekaj aż wsiąknie i niezwłocznie podaj rybom do zjedzenia. Na początku możesz w ten sposób wzbogacać pokarm kilka razy w tygodniu. Po upływie trzech tygodni, preparat należy stosować raz na tydzień. W celach zapobiegawczych, można trzykrotnie zastosować sera pond cyprinopur z tygodniową przerwą pomiędzy każdą aplikacją w temperaturach około 12 and 14 C. Zwalczy to jednocześnie pasożyty i patogeny. 12 C Czyszczenie stawu 6 C Karm oszczędnie, podając np. KOI Professional Winter Food 10 C 16 C Ochrona przed infekcjami i wzmocnienie układ odpornościowego ryb z KOI MULTIVITAMIN 8 C Ryby zaczynają szukać pożywienia w stawie. Podawaj pokarm wysokoenergetyczny, np. KOI Professional Spring/Autumn Food, KOI Spirulina Color Food VIVO

20 20 Środowisko w stawie Ryby aktywnie zaczynają szukać pożywienia przy temperaturze powyżej 10 C 02 Pokarm jest pobierany z powierzchni wody W czasie długiej zimy śnieg i deszcz silnie rozcieńczają i zubożają wodę w stawie. Twardość węglanowa wody stawowej i odpowiednio jej zdolność buforowa stają się znacznie niższe, co ma związek z brakiem stabilności wartości ph. Nie pozostaje to obojętne dla ryb, które pod wpływem stresu stają się podatne na choroby. Najpóźniej pod koniec lutego należy sprawdzić twardość węglanową wody przy pomocy sera kh-test. Twardość węglanową należy podnieść do 6 dkh przy pomocy sera pond bio balance, co ustabilizuje zdolność buforową dla wartości ph. Ryby, mikroorganizmy i bakterie filtracyjne dla prawidłowego funkcjonowania swojego metabolizmu potrzebują również minerałów. Szczególnie aktywność bakterii nitryfikacyjnych w filtrze w dużym stopniu uzależniona jest od dostarczonych minerałów. Podczas aktywacji filtra, powinieneś również dodać 50 g sera mineral salt na metr sześcienny wody. Zawiera on w odpowiedniej proporcji wszystkie minerały obecne w wodach słodkich. Jak tylko zaczniemy podawać rybom pożywienie, ich metabolizm a tym samym trawienie staną się aktywne i pojawią się odchody. Są one rozkładane przez mikroorganizmy oraz bakterie. Toksyczny amoniak, wydzielany przez ryby i bakterie, jest przekształcany w nieszkodliwy amon, gdy ph wody wynosi poniżej 7,5. Następnie, bakterie filtracyjne przekształcają go przez azotyny do nieszkodliwych azotanów. Jednakże, ilość bakterii jest wiosną znacznie ograniczona, ponieważ w związku z brakiem aktywności ryb, zimą nie powstawały żadne produkty przemiany materii. Bakterie najpierw muszą namnożyć się w wodzie stawowej i w substracie filtra, tak aby mogły rozkładać pojawiające się już odchody ryb. Proces ten można znacznie przyspieszyć, dodając sera pond filter biostart i sera pond bio nitrivec bakterie filtracyjne. sera pond filter biostart należy dodać już przed pierwszym karmieniem ryb. Regularny pomiar amonu i azotynów umożliwi ci śledzenie namnażania się bakterii. Kiedy obie mierzone wartości są na poziomie 0 mg/l, tzn. testy pokazują kolor żółty, filtr jest już w pełni aktywny biologicznie i bez problemu może zająć się odchodami ryb. Do tego czasu zaleca się stosowanie sera pond bio nitrivec dwa razy w tygodniu. W przypadku podwyższenia poziomu obu mierzonych wartości, pojawia się ryzyko zatrucia ryb. Amoniak, azotyny i amon muszą zostać szybko usunięte przy pomocy sera pond toxivec. Czyszczenie stawu będzie można przeprowadzić, kiedy temperatura wody wzrośnie do 12 C. Teraz możesz przeprowadzić częściową podmianę wody, oczyścić pompę z mułu i usunąć obumarłe rośliny i liście, które wpadły do stawu. Uzdatnienie wody z sera KOI PROTECT zneutralizuje środki dezynfekcyjne i metale ciężkie w bieżącej wodzie. Użycie sera pond phosvec i sera pond bio humin pozwoli ci uniknąć problemów z glonami. Postępując w ten sposób zapewnisz swoim zwierzętom bezproblemowe rozpoczęcie wiosny a sam będziesz cieszyć się ich witalnością przez cały rok. sera NH 4 /NH 3 -Test umożliwia sprawdzenie czy filtr jest już aktywny. Wysoki poziom azotynów można zwalczyć przy pomocy sera pond toxivec. 5 min 5 min wstrząsnąć

TAF TEMPERATURE ADAPTED FEEDS. - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS TM

TAF TEMPERATURE ADAPTED FEEDS. - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS TM TEMPERATURE ADAPTED FEEDS - Odpowiednia pasza na daną porę roku TEMPERATURE ADAPTED FEEDS - Odpowiednia pasza na daną porę roku Ryby to organizmy zmiennocieplne. Temperatura środowiska wpływa na pobieranie

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Łańcuch troficzny jest to szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzednia jest podstawą pożywienia dla następnej. ELEMENTY ŁAŃCUCHA TROFICZNEGO

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE!

SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! SCENARIUSZ PIJMY WODĘ NA ZDROWIE! CELE: 1. Przekazanie dzieciom wiedzy na temat znaczenia wody dla ludzi, zwierząt i roślin. 2. Uświadomienie dzieciom wagi picia wody. 3. Przekazanie dzieciom wiedzy na

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie NAWIĄZUJĄC DO DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W POLSCE W 2011r. Z powodu chorób układu krążenia zmarło 440,9 na każde 100 tys. osób W Polsce wykryto cukrzycę

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2

Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 Tematyka zajęć z podstaw żywienia człowieka klasa: 1 TK -1, 1TK - 2 1. Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i strukturą egzaminu zewnętrznego. 2. Problematyka żywienia w Polsce i na świecie. -wymienia

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS COMPACT-20 URZĄDZENIE DO USUWANIA TŁUSZCZU I REDUKCJI ZAPACHÓW W KUCHENNYCH PRZEWODACH WENTYLACYJNYCH CIĄGŁE USUWANIE TŁUSZCZU CIĄGŁA REDUKCJA ZAPACHÓW KUCHENNYCH

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA ANETA SADOWSKA I PATRYCJA SZAFRAŃSKA HASŁO PORADNIKA Nie wystarczy jeść - należy się odżywiać - to mądre słowa. Nie należy wpychać w siebie wszystkiego co jest na stole, czy w

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit

ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI. Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit ZDROWE JELITA NOWE SPOSOBY PROFILAKTYKI Poradnik dla pacjenta o diagnozowaniu i leczeniu chorób jelit W przypadku choroby nasze jelita mają niewiele możliwości zwrócenia na siebie naszej uwagi. Typowe

Bardziej szczegółowo

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów

Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS. Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Ekstrakt z Chińskich Daktyli TIENS Doskonałe odżywienie krwi i ukojenie nerwów Lekarze z Chin uważają, że owoce głożyny znane jako chińskie daktyle pomagają zachować sprawność, poprawiają odporność, wspomagają

Bardziej szczegółowo

Feli Immun. Feli Immun. Tabletki. Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów

Feli Immun. Feli Immun. Tabletki. Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów Feli Immun Tabletki Feli Immun Naturalny dodatek do karmy wzmacniający odporność organizmu u kotów > Zastosowanie Feli Immun Pomóż swojemu kotu! Produkty linii anivital dla kotów poprawiają kondycję, zdrowie

Bardziej szczegółowo

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK

CIAŁO I ZDROWIE WSZECHŚWIAT KOMÓREK CIAŁ I ZDRWIE WSZECHŚWIAT KMÓREK RGANIZM RGANY TKANKA SKŁADNIKI DŻYWCZE x x KMÓRKA x FUNDAMENT ZDRWEG ŻYCIA x PRZEMIANA MATERII WSZECHŚWIAT KMÓREK Komórki są budulcem wszystkich żywych istot, również nasze

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

Active Filter Media filtracyjne przyszłości

Active Filter Media filtracyjne przyszłości Active Filter Media filtracyjne przyszłości Potężne media biologiczno-chemiczne, 400 razy większa zdolność rozkładu, doskonała, przepuszczalna dla wody struktura, długi hydrauliczny czas retencji (HRT)

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu.

Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Warzywa i owoce powinny wchodzić w skład codziennej diety, gdyż są źródłem cennych witamin, zwłaszcza witaminy C oraz B - karotenu. Dostarczają także kwasu foliowego. Zawierają znaczne ilości składników

Bardziej szczegółowo

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009

Komentarz dietetyk 321[11]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 16 Strona 2 z 16 Strona 3 z 16 Strona 4 z 16 Strona 5 z 16 Strona 6 z 16 Strona 7 z 16 Strona 8 z 16 W pracach egzaminacyjnych oceniane były następujące elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej.

Bardziej szczegółowo

Dozownik pokarmu Pro

Dozownik pokarmu Pro Strona 1 z 27 2. Dozownik pokarmu Pro (1) 3. Dozownik pokarmu Pro (2) 4. Pokarm dla karpi koi 3 mm 5. Pokarm dla karpi koi 5 mm 6. Pokarm 3-kolorowy 3 mm 7. Pokarm dla jesiotrów 6 mm 8. 3-kolorowy pokarm

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy

Układ pokarmowy. Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy Układ pokarmowy przekształca pokarm spożywany przez psa, dostarczając jego organizmowi energii i składników odżywczych, których potrzebuje do spełnienia różnorodnych funkcji

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia?

2011-03-17. Woda. Rola wody. Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? Jestem tym co piję-dlaczego woda jest niezbędna dla zdrowia? A. Jarosz Woda głównym składnikiem ciała i podstawowym składnikiem pożywienia stanowi 50 80 %masy ciała zasoby wodne organizmu muszą być stale

Bardziej szczegółowo

Mój kot jest podatny na choroby dróg moczowych... co robić?

Mój kot jest podatny na choroby dróg moczowych... co robić? TROVET Urinary Calm, kompletna karma dietetyczna dla dorosłych kotów w celu zmniejszenia kamicy moczowej oraz zapewnienia spokoju Mój kot jest podatny na choroby dróg moczowych... co robić? Weterynarz

Bardziej szczegółowo

Tułów człowieka [ BAP_ doc ]

Tułów człowieka [ BAP_ doc ] Tułów człowieka [ ] Prezentacja Wstep Ciało człowieka jest najpiękniejszym i najbardziej skomplikowanym mechanizmem na świecie. W naszym ciele rozgrywa się bez przerwy tysiące zdarzeń. Nasze płuca pracują,

Bardziej szczegółowo

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego

1.5. Zasady planowania diet leczniczych na podstawie dziennej racji pokarmowej człowieka zdrowego DIETETYKA Dariusz Włodarek SPIS TREŚCI Rozdział I. Planowanie i organizacja żywienia dietetycznego 1.1. Zagadnienia sanitarno-higieniczne w żywieniu dietetycznym 1.2. Dobór surowców i technik przyrządzania

Bardziej szczegółowo

DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY

DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY DODAJ KOLORÓW DO SWOJEJ DIETY WPROWADZENIE DO PREZENTACJI Carl Rehnborg i Nutrilite historia Wyzwania związane ze zdrowym sposobem odżywiania się Pokoloruj swoją dietę Zdrowy

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

a problemy z masą ciała

a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała POLACY a problemy z masą ciała Badanie NATPOL PLUS (2002): reprezentatywna grupa dorosłych Polek: wiek 18-94 lata Skutki otyłości choroby układu sercowo-naczyniowego cukrzyca

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH

Lipidy OLEJ. Kwasy t uszczowe. Kwasy t uszczowe Omega6 COOH COOH CH3. Schéma acides gras omega 6 COOH Lipidy CH 3 R CH3 Kwasy t uszczowe Kwasy t uszczowe Omega3 Lipidy Schéma acides gras omega 6 CH3 Kwasy t uszczowe Omega6 23 TRAN Kwasy t uszczowe Wielonienasycone kwasy t uszczowe zawarte w pokarmie ulegajà

Bardziej szczegółowo

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie.

CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. CORSENTIALS prosta metoda na doskonałe zdrowie. System CORSENTIALS korzysta z zastrzeżonej, zgłoszonej do opatentowania technologii firmy LifeWave, która odmieni stan Twojego zdrowia, przynosząc istotne

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA

WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA WSPÓŁCZESNE TECHNIKI ZAMRAŻANIA Temat: Denaturacja białek oraz przemiany tłuszczów i węglowodorów, jako typowe przemiany chemiczne i biochemiczne zachodzące w żywności mrożonej. Łukasz Tryc SUChiKL Sem.

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita)

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita) KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita) Kuracja będzie skuteczna gdy będziemy: regularnie stosować wskazane suplementy przestrzegać

Bardziej szczegółowo

Cukry właściwości i funkcje

Cukry właściwości i funkcje Cukry właściwości i funkcje Miejsce cukrów wśród innych składników chemicznych Cukry Z cukrem mamy do czynienia bardzo często - kiedy sięgamy po białe kryształy z cukiernicy. Większość z nas nie uświadamia

Bardziej szczegółowo

Koty wybredne, lubiące zmiany diety.

Koty wybredne, lubiące zmiany diety. Koty wybredne, lubiące zmiany diety. Koty wybredne Niektóre koty są szczególnie wybredne i trudno jest zaspokoić ich potrzeby. W rezultacie, koty takie jedzą nieregularnie, a ich dieta jest nieprawidłowo

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA

MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA MIĘSO, WĘDLINY, RYBY, JAJKA I NASIONA ROŚLIN STRĄCZKOWYCH W DIECIE DZIECKA Wartość odżywcza Żywność z tej grupy należy do grupy produktów białkowych. Białko mięsa, ryb i jaj charakteryzuje sie dużą wartością

Bardziej szczegółowo

Giantel BV juŝ w Polsce

Giantel BV juŝ w Polsce Giantel BV juŝ w Polsce HARMONOGRAM ZDROWOTNY DLA GOŁĘBI POCZTOWYCH WAśNE: Dawkowanie/leczenie w czasie sezonu znajdują się w tym harmonogramie i na etykietach produktów. MŁODE GOŁĘBIE KaŜdy hodowca wie,

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania ph - klasyfikacja

Wyniki badania ph - klasyfikacja Wyniki badania ph - klasyfikacja Wartość ph Mniej niż 6,0 Generalnie zbyt niskie ph (możliwe Wraz ze zmniejszaniem się wartości ph, toksyczność azotynu wzrasta Podnieść wartość ph i TeichFit 6,5 do 7,5

Bardziej szczegółowo

Suplement diety dla gołębi Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.

Suplement diety dla gołębi Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. I. PURE LINE (CZYSTA LINIA & NATURA) - nowa rodzina produktów dla gołębi Firmy PANTEX HOLLAND. BRONCHI PURE: wysokiej jakości, efektywny w działaniu produkt dla optymalizacji wydolności i kondycji układu

Bardziej szczegółowo

Samoodkażające się powierzchnie ceramiki sanitarnej. Biologicznie aktywne materiały polimerowe i ceramiczne

Samoodkażające się powierzchnie ceramiki sanitarnej. Biologicznie aktywne materiały polimerowe i ceramiczne Samoodkażające się powierzchnie ceramiki sanitarnej Biologicznie aktywne materiały polimerowe i ceramiczne Nowe standardy bezpieczeństwa, komfortu i higieny życia Innowacyjna technologia aplikacji nanosrebra,

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka ogólna w produkcji stawowej. lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice

Profilaktyka ogólna w produkcji stawowej. lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice Profilaktyka ogólna w produkcji stawowej lek. wet. Maciej Dragan Klinika Weterynaryjna ORKA Czechowice - Dziedzice Profilaktyka chorób ryb polega na stosowaniu w praktyce sprawdzonych metod z zakresu hodowli

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Podstawy zdrowego żywienia Nazwa w j. ang. Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Mgr inż. Ewelina Trojanowska Zespół dydaktyczny Mgr inż. Ewelina Trojanowska Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE

ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE ZDROWE ODŻYWIANIE A SŁODYCZE Diana Fydryk SKN Zdrowia Publicznego sekcja Promocja Zdrowia 13.11.2014r. ZDROWE ODŻYWIANIE SŁODYCZE Gotowe produkty spożywcze o słodkim smaku i zazwyczaj o stałej konsystencji,

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT

PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT PRODUKTY PROZDROWOTNE DLA ZWIERZĄT Produkty prozdrowotne dla zwierząt Ideą produkcji preparatów prozdrowotnych firmy INTERMAG jest zminimalizowanie stosowania antybiotyków dla zwierząt i jak najszersze

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

Naturalne składniki stale potrzebne milionom naszych komórek organizmu do życia i optymalnego działania

Naturalne składniki stale potrzebne milionom naszych komórek organizmu do życia i optymalnego działania 1. Czym są komórki? Budulec naszego organizmu i jego narządów Jednostki, których funkcjonowanie jest uzależnione wyłącznie od narządów Najmniejsze jednostki budulcowe i funkcyjne w ludzkim organizmie 2.

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji

II. III. Scenariusz lekcji. I. Cele lekcji. Metoda pracy rozwiązywanie testu. Środki dydaktyczne formularz testu. Przebieg lekcji Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: zna pojęcia: trawienie, odżywianie, enzymy wymienia narządy układu pokarmowego (jama ustna, przełyk, żołądek, wątroba, trzustka, jelito) zna funkcje

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ. Zadanie 4. (0 1) Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie 1. albo 2.

ODPOWIEDZI DO ZADAŃ. Zadanie 4. (0 1) Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B i jej uzasadnienie 1. albo 2. ODPOWIEDZI DO ZADAŃ Zadanie 1. (0 1) W którym wierszu tabeli właściwie wskazano próbę badawczą i próbę kontrolną do doświadczenia? Wybierz odpowiedź spośród podanych. B. Próba badawcza III Próba kontrolna

Bardziej szczegółowo

Pokarm podstawowy dla nimfy witaminizowany 0.5kg. Pokarm podstawowy dla kanarków witaminizowany 0.5kg. Podstawy, witaminizowany pokarm dla kanarków:

Pokarm podstawowy dla nimfy witaminizowany 0.5kg. Pokarm podstawowy dla kanarków witaminizowany 0.5kg. Podstawy, witaminizowany pokarm dla kanarków: Changed PDF-Editor Changed (http://www.cadkas.com). PDF-Editor Changed (http://www.cadkas.com). ANIMALS POKARMY 1 PT- 1 Pokarm podstawowy dla nimfy witaminizowany 0.5kg. Podstawowy, witaminizowany pokarm

Bardziej szczegółowo

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych

Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Trawienie i wchłanianie substancji odżywczych Człowiek, aby mógł się rozwijać, wzrastać i wykonywać podstawowe funkcje życiowe musi się odżywiać. Poprzez ten proces każda komórka organizmu otrzymuje niezbędne

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA

ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA ŚWIADOME ŻYWIENIE A ROZWÓJ DZIECKA mgr Katarzyna Liptak Nauczyciel wych. wczesnoszkolnego, Trener Wellness Co to jest ODŻYWIANIE? To proces życiowy polegający na pozyskiwaniu przez organizm ze środowiska

Bardziej szczegółowo

GC Consulting. Technologie na miarę. GC CONSULTING Lublin 2012

GC Consulting. Technologie na miarę. GC CONSULTING Lublin 2012 GC Consulting Technologie na miarę. Zapraszamy do wzięcia udziału we wdrożeniu z udziałem grantu europejskiego technologii : zapobiegania osadom. W miarę jak domykane sa obiegi wodne w przemyśle coraz

Bardziej szczegółowo

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW MATISSE Linia Matisse oferuje pełną gamę karm o wysokiej jakości dostosowanych do wszystkich ras kotów. Główne cechy linii Matisse to: Doskonały

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS

INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS 1 INFORMACJE O ZASTOSOWANYCH PREPARATACH NOURIVIT I NOURIVIT PLUS Nourivit jest produkowany w kilku etapach z naturalnych składników mineralnych w kontrolowanym procesie kruszenia i sortowania bez użycia

Bardziej szczegółowo

Ekologia. Ochrona środowiska

Ekologia. Ochrona środowiska Grupa a Ekologia. Ochrona środowiska................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

dotyczących zdrowego żywienia (i nie tylko...) twojego psa i kota, które pozwolą cieszyć się ich zdrowiem i życiem przez długie lata.

dotyczących zdrowego żywienia (i nie tylko...) twojego psa i kota, które pozwolą cieszyć się ich zdrowiem i życiem przez długie lata. dotyczących zdrowego żywienia (i nie tylko...) twojego psa i kota, które pozwolą cieszyć się ich zdrowiem i życiem przez długie lata. 1. Tak jak ludzie potrzebują czasem okresowych badań kontrolnych, aby

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 10. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Potrawy typu fast food a żywność przygotowywana w domu. Cele: uświadomienie różnic pomiędzy daniami typu fast food a żywnością przygotowywaną

Bardziej szczegółowo

Łódź pontonowa dla dzieci 180 x 90 cm

Łódź pontonowa dla dzieci 180 x 90 cm Łódź pontonowa dla dzieci 180 x 90 cm Szanowny Kliencie, dziękujemy za zakup łodzi pontonowej dla dzieci. Prosimy o przeczytanie instrukcji i przestrzeganie podanych wskazówek i porad, aby mogli Państwo

Bardziej szczegółowo

5-18 miesięcy. 2-5 miesięcy. ponad 7 lat. 18 miesięcy - 7 lat. Fitmin Maxi Puppy. Fitmin Maxi Junior. Fitmin Maxi Maitenance. Fitmin Maxi Performance

5-18 miesięcy. 2-5 miesięcy. ponad 7 lat. 18 miesięcy - 7 lat. Fitmin Maxi Puppy. Fitmin Maxi Junior. Fitmin Maxi Maitenance. Fitmin Maxi Performance FITMIN MAXI Seria karm Fitmin przeznaczona jest dla psów ras olbrzymich, których waga przekracza 35. Karmy wyróżniają się między innymi większymi granulkami dla oraz zawartością siarczanu glukozaminy i

Bardziej szczegółowo

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016

Grupa SuperTaniaApteka.pl Utworzono : 25 czerwiec 2016 CIĄŻA I KARMIENIE PIERSIĄ > Model : 4075211 Producent : MERCK KGAA FEMINATAL N - Podwójne zdrowie dziecka i mamy Zestaw witamin i minerałów dla kobiet w ciąży i karmiących piersią - najczęściej stosowany

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów

Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się organizmów Temat Uczenie się biologii wymaga dobrej organizacji pracy Sposoby odżywiania się Sposoby oddychania Sposoby rozmnażania się Bakterie a wirusy Protisty Glony przedstawiciele trzech królestw Wymagania na

Bardziej szczegółowo

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik

Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Diety do żywienia medycznego do podaży przez zgłębnik Dieta kompletna pod względem odżywczym, gotowa do użycia, zawierająca DHA/EPA, bezresztkowa, przeznaczona do stosowania przez zgłębnik Wskazania: okres

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? CEL/75/11/09 Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym

Bardziej szczegółowo

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej

Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Poprawa odporności roślin na stres biotyczny poprzez właściwe odżywienie w bieżącej fazie rozwojowej Optymalne odżywienie roślin jest jednym z podstawowych czynników decydujących o prawidłowej odporności

Bardziej szczegółowo

UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE

UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE UWAGA na NAPOJE ENERGETYZUJĄCE Dlaczego dzieci i młodzież nie powinny pić napojów energetyzujących? Niektórzy sądzą, że napoje energetyzujące są źródłem energii, która jest szybko przyswajalna przez organizm

Bardziej szczegółowo

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających

Rumex. Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex Rumex SC Oferta dla wymagających Rumex SC Skład Olejki eteryczne Żywe kultury drożdży (Saccharomyces cerevisiae) Saponiny Rumex SC Olejki eteryczne stymulują sekrecję soków trawiennych i zwiększają

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółte bezpieczeństwo. Filtry do pomp próżniowych

Zielono-żółte bezpieczeństwo. Filtry do pomp próżniowych Zielono-żółte bezpieczeństwo Filtry do pomp próżniowych Serwis to kwestia zaufania! Program filtrów do wszystkich pomp próżniowych Separatory oleju Filtry powietrza Filtry oleju Dobry serwis gwarantuje

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

Poradnik wyjaśnia kwestie związane z zakładaniem oraz prowadzeniem akwariów rafowych przy wykorzystaniu poszczególnych produktów Aquaforest.

Poradnik wyjaśnia kwestie związane z zakładaniem oraz prowadzeniem akwariów rafowych przy wykorzystaniu poszczególnych produktów Aquaforest. Poradnik wyjaśnia kwestie związane z zakładaniem oraz prowadzeniem akwariów rafowych przy wykorzystaniu poszczególnych produktów Aquaforest. Jednym z najważniejszych elementów, który zapewnia skuteczne

Bardziej szczegółowo

Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku

Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku Bardzo trudno jest znaleźć wodę wolną od pięciu typowych zanieczyszczeń: Twardość Żelazo Mangan Zanieczyszczenia organiczne (NOM) Zapach amoniaku i/lub siarkowodoru Te problemy często występują razem.

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami

Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami Instrumentalna biokomunikacja w walce z nicieniami Skuteczna pomoc urządzenia QUANTEC na dużej afrykańskiej farmie roślin ozdobnych Hrabiowie Szapary prowadzą dużą plantację roślin ozdobnych w Kenii. Od

Bardziej szczegółowo

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów

Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasady bezpieczeństwa podczas upałów Zasada nr 1 Noś jasne, luźne, swobodne oraz bawełniane ubrania. Zakładaj tak mało ubrań jak to jest możliwe gdy jesteś w domu. Zasada nr 2 Pij dużo płynów W czasie

Bardziej szczegółowo

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C).

Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Podczas gotowania część składników przedostaje się do wody. Część składników ulatnia się wraz z parą (głównie witamina C). Wzrost temperatury redukuje poziom większości składników odżywczych. Surowy por

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r.

Warsztaty dla Rodziców. Wiosenne śniadanie. Warszawa 26.05.2015 r. Warsztaty dla Rodziców Wiosenne śniadanie Warszawa 26.05.2015 r. Urozmaicenie Uregulowanie Umiarkowanie Umiejętności Unikanie Prawidłowe żywienie 7 zasad wg prof. Bergera + Uprawianie sportu + Uśmiech

Bardziej szczegółowo

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady

SWOICH ŻYWICIELI. = wirusy = priony = bakterie pasoŝytnicze = grzyby. = robaki = kleszcze = owady Wszystkie prawa zastrzeżone CALIVITA INTERNATIONAL INTERNATIONAL--POLSKA 2006 ParaProteX OSOBISTY OCHRONIARZ www.calivita.com.pl PASOŻYTY ORGANIZMY ŻYJĄCE KOSZTEM SWOICH ŻYWICIELI Mikroparazyty = wirusy

Bardziej szczegółowo

Biologiczne oczyszczanie ścieków

Biologiczne oczyszczanie ścieków Biologiczne oczyszczanie ścieków Ściek woda nie nadająca się do użycia do tego samego celu Rodzaje ścieków komunalne, przemysłowe, rolnicze Zużycie wody na jednego mieszkańca l/dobę cele przemysłowe 4700

Bardziej szczegółowo