Trzmiele nie tylko pod osłonami

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Trzmiele nie tylko pod osłonami"

Transkrypt

1 Fot. J. Klepacz-Baniak Trzmiele nie tylko pod osłonami Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Trzmiele (Bombus spp.), obok pszczół miodnych stanowią najważniejszą grupę owadów zapylających. Obecne na polskim rynku firmy specjalizujące się w dziedzinie naturalnego zapylenia oferują szeroki asortyment uli z trzmielami wykorzystywanymi do zapylania upraw. W handlu znajdują się rodziny trzmiele różnej wielkości, które, w zależności od potrzeb, użytkowane są na plantacjach. Doskonalone są przy tym technologie związane z budową ula i jego dodatkowym wyposażeniem. W naturze Na terenie Polski stwierdzono występowanie blisko 30 gatunków trzmieli. W warunkach naturalnych w różnych kryjówkach (dziuplach, mysich i krecich norach, w szparach) zimują zapłodnione samice w stanie hibernacji, które wiosną szukają miejsc na gniazdowanie. Matki trzmiele pojawiają się, w zależności od gatunku oraz warunków pogodowych, od marca do pierwszej dekady maja. Samica po wyborze miejsca buduje gniazdo, przynosi pyłek (stanowiący pokarm dla larw) i składa pierwsze jaja. Larwy są wrażliwe na spadki temperatury i giną już przy 12 C, dlatego matka ogrzewa komórkę swoim ciałem. Rozwój larwalny trwa około 21 dni. Po pojawieniu się w gnieździe pierwszych robotnic, które już po 1-2 dniach wylatują po pokarm, matka zajmuje się już tylko składaniem jaj i pracą w gnieździe. Gdy w rodzinie Fot. 1. Kopulująca para trzmieli w izolatorze godowym w Gospodarstwie Polski Trzmiel liczba trzmieli wynosi (w zależności od gatunku) od kilkudziesięciu do kilkuset 46

2 osobników, co ma miejsce najczęściej w połowie lata, pojawiają się młode samice i samce. Jednak tylko nielicznym matkom (20%) udaje się osiągnąć sukces rozrodczy, czyli wyprowadzić formy płciowe. Po kopulacji (fot. 1) zapłodnione samice szukają miejsca na przezimowanie, a samce giną w czasie pierwszych przymrozków. Hodowla Sztuczny chów trzmieli jest niejako odwzorowaniem ich życia w naturze. Prekursorami tej hodowli byli prawdopodobnie pasterze, którzy przenosili gniazda trzmiele blisko domostw i podglądali pracujące owady. W Polsce działania związane z chowem trzmieli zostały podjęte już w latach 60. i 70. ub. w., a na początku lat 80. wydano szersze opracowanie na ten temat. Pod koniec lat 80. XX w. rozpoczęto w Belgii i Holandii hodowlę trzmieli z wykorzystaniem samic zbieranych lokalnie. Przedstawiciele firm, z którymi rozmawiałam, deklarowali, że na polski rynek (tab. 1) do tworzenia rodzin trzmielich wykorzystywany jest podgatunek trzmiela ziemnego (Bombus terrestris ssp. terrestris) spotykany w całej Europie, za wyjątkiem Wielkiej Brytanii, środkowej i północnej części Skandynawii, południowej Francji, Hiszpanii i Włoch. Firma Polski Trzmiel prowadzi hodowlę także trzmiela kamiennika (Bombus lapidarius), który do masowej sprzedaży zostanie wprowadzony nie wcześniej niż za 3 lata. Zapłodnione matki w stanie hibernacji są przechowywane w lodówkach lub pomieszczeniu hibernacyjnym. W zależności od potrzeb, matki zmuszane są do założenia gniazda w dowolnym czasie. Tabela 1. Firmy oferujące ule z trzmielami na polskim rynku Firma Na polskim rynku Pochodzenie Początek Gatunek materiału działalności trzmieli zarodowego (rok) wykorzystywany (kraj) w hodowli Agroconsult 2003 Bombus terrestris Polska ssp. terrestris Kraj, w którym ule z trzmielami są produkowane Hiszpania (początkowy okres produkcji) Biobest 1993/1994 Belgia (dystrybutor firma Biopartner) Koppert 1985 Słowacja Słowacja Polski Trzmiel 2003 Polska Polska Syngenta BioLine 2006 Europa Holandia 47

3 Tabela 2. Charakterystyka uli dostępnych na rynku Firma Materiał, z którego wykonany jest ul Dodatkowe wyposażenie Statywy Agroconsult ula plastikowy pojemnik. Biobest Koppert ula plastikowy pojemnik. Wentylacja opatentowana ażurowy podwieszany karton (fot. 2) dzięki temu w gorące dni temperatura w gnieździe jest niższa o 2 4 C niż na zewnątrz. Firma planuje wprowadzenie ula biodegradowalnego. ula plastikowy pojemnik (fot. 3). dla multi uli kompaktowe opakowanie ze styropianu System dyspenserów (owad, który opuszcza ul, musi przejść przez system korytarzy, pobierając na swoje ciało znajdujący się tam pyłek odmiany zapylającej po opuszczeniu ula przenosi pyłek na słupek kwiatu odmiany zapylanej). System WIRELESS BEEHO- ME (zdalne otwieranie uli). Izolacja styropianowa w ulach typu Tripol na początku sezonu (fot. 4 a, b). możliwość zakupu Polski Trzmiel Syngenta BioLine ula płyty pilśniowe (fot. 5a, b), drewniane listewki (materiał przyjazny środowisku, zapewniający warunki bytowania zbliżone do tych, jakie panują w środowisku naturalnym). Ul opatentowany na podstawie testów ponad 100 prototypów. pudełko kartonowe, woskowane (częściowe zabezpieczenie przed wodą), we wnętrzu ula plastikowy pojemnik. W ulach przeznaczonych do upraw polowych całe poszycie zewnętrzne ula wykonane jest ze styropianu (ul ocieplony i wodoodoprny). dwustanowiskowe, spawane, ażurowe konstrukcje z drewnianym daszkiem, wysokości ok. 1 m, przeznaczone pod ule sadownicze statywy dostarczane przez firmy produkujące konstrukcje szklarniowe 48

4 Fot. J. Klepacz-Baniak Fot. 2. Ażurowa wentylacja w ulu firmy Biobest Fot. 3. Ul firmy Koppert, (od lewej) pożywka, plastikowe pudełko i plastikowa część gniazda Fot. 4a, b. Izolacja styropianowa dla uli typu Tripol Fot. 5a. Elementy ula firmy Polski Trzmiel: plastikowy pojemnik na syrop, tekturowa warstwa zewnętrzna i wykonana z płyt pilśniowych część gniazdowa Fot. 5b. Część gniazdowa wykonana jest z materiału przyjaznego środowisku płyt pilśniowych Ule (tab. 2), w których trzmiele trafiają do odbiorcy, są jednorazowego użytku, wszystkie wyposażone są w systemy wentylacyjne. Ponadto każdy ul zaopatrzony jest w pożywkę (syrop cukrowy) oraz pokarm białkowy pyłek (niezbędny do karmienia larw). Oferowane w handlu ule mają dwa otwory wylotowe. Jeden wykorzystywany jest w warunkach standardowych trzmiele mogą wchodzić do ula i z niego wychodzić. Drugi wykorzystywany jest w sytuacjach, kiedy konieczne jest wyłapanie trzmieli i zamknięcie gniazda (np. na czas wykonania zabiegu che- 49

5 micznego) trzmiele mogą wejść do ula, natomiast nie mogą z niego wyjść. W zależności od przeznaczenia, ule z trzmielami mogą różnić się liczbą robotnic (tab. 3) te z większą ich liczbą wykorzystywane są do zapylania upraw polowych. Okres użytkowania ula z trzmielami wynosi zazwyczaj 4 8 tygodni, w tym czasie wzrasta liczba osobników w ulach. Pojawienie się form płciowych kończy efektywny okres pracy ula z trzmielami. Hodowla prowadzona jest przez cały rok, a sprzedaż w naszym kraju ma miejsce głównie od stycznia do końca września. W uprawach Tabela 3. Parametry oferowanych w handlu gniazd z trzmielami Firma Wielkość ula/rodziny Liczba robotnic Agroconsult standardowy (średnio 75) powiększony sadowniczy Okres aktywności (tygodnie) Powierzchnia uprawy (m 2 ) (szklarnie) (uprawy sadownicze lub nasienne) Cena netto (zł) w bieżącym sezonie od 110 od 150 Biobest standardowy super mini mini multi ul ule/ha Koppert Natupol S Natupol N Natupol E Tripol Minipol < 500/750 (w zależności od liczby kwiatów) Polski rodzinka średnia do Trzmiel rodzinka duża (250) < dodatkowo trutni do rodzinek sadowniczych Syngenta Kod BioLine Kod do 2500 Kod do 2500 Kod

6 polowych trzmiele wykorzystywane są do zapylania roślin sadowniczych: drzew owocowych (szczególnie czereśni, brzoskwini, moreli), borówki wysokiej (fot. 6), maliny, truskawki i porzeczki. W mniejszym stopniu uliki służą do zapylania upraw polowych pomidora, dyni czy bobu. Wzrasta zainteresowanie zapylaniem przez trzmiele upraw nasiennych. Fot. 6. Trzmiel odwiedzający kwiat borówki wysokiej W uprawach pod osłonami, głównie w szklarniach, ale też w tunelach foliowych trzmiele wykorzystywane są najczęściej do zapylania pomidorów, a także truskawki i maliny. Najbardziej popularną formą dystrybucji uli są dostawy bezpośrednie, dowóz do odbiorcy przez firmy kurierskie, rzadko odbiór osobisty przez klienta. Dlaczego trzmiele? Obecnie trzmiele wykorzystywane są na całym świecie do zapylania wielu gatunków roślin uprawnych. Najpowszechniej używane są one w uprawach pomidorów pod osłonami, w których pszczoła miodna okazała się całkowicie nieprzydatna źle znosi zamknięte przestrzenie. Przy próbie wylotu na zewnątrz, pszczoły giną, uderzając o ściany obiektów. Poza tym nie dla wszystkich roślin są one odpowiednimi owadami zapylającymi. Trzmiele, odwiedzając kwiaty i zdobywając pyłek, charakterystycznie brzęczą, poruszają skrzydłami, odwłokiem i tułowiem. Wprowadza to kwiat w wibrację o stałej częstości drgań. Dochodzi w ten sposób do wysypywania się pyłku przez bardzo małe otwory w pylnikach. W czasie pozyskiwania pyłku trzmiel przytrzymuje się w kwiecie odnóżami lub żuwaczkami, pozostając z nim w ścisłym kontakcie, a pyłek osypuje przede wszystkim głowę i grzbietową część tułowia owada. Mechanizm ten nosi nazwę zapylania wibracyjnego i dotyczy około 500 gatunków roślin, w tym borówki wysokiej. Dlatego trzmiele są bardzo skutecznymi zapylaczami na plantacjach tej rośliny. Oprócz specyficznego mechanizmu zapylania wibracyjnego duże znaczenie w zapylaniu roślin ma długość języczka trzmiela. Zapylanie kwiatów o długiej rurce korony nie stanowi dla trzmiela problemu. Z takimi kwiatami znakomicie sobie radzi, gdyż długość jego języczka wynosi do 24 mm. Ponadto trzmiele są wydajnymi owadami zapylającymi, gdyż w tym samym czasie odwiedzają dwa razy więcej kwiatów niż pszczoły. Ponadto u owadów tych nie występuje system komunikacji (w przeciwieństwie do pszczoły miodnej), co jest zaletą w zapylaniu upraw szklarniowych. Robotnice nie przekazują sobie in- Fot. J. Klepacz-Baniak 51

7 formacji o źródle pokarmu i nawet jeśli pojedyncze osobniki znajdą pokarm poza obiektem, nie informują o tym pozostałych. Trzmiele są owadami sprawdzającymi się w zapylaniu roślin nawet w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych, także w szklarniach, gdzie panuje wyższa wilgotność i temperatura. Praktyczne uwagi: Ule z trzmielami należy ustawiać w miejscu: zacienionym, suchym, nienarażonym na przeciągi, w którym stężenie dwutlenku węgla nie jest wyższe od przeciętnego poziomu (gaz ten osłabia aktywność trzmieli). Ule najlepiej umieszczać na wysokości 1 1,5 m, rozkładając je równomiernie i oddzielnie. W uprawach polowych bardzo często stosuje się zabezpieczanie uli przed deszczem i rosą, stawiając ul na odwróconej skrzynce, kładąc na ul kolejno skrzynkę, styropian (który służy jako daszek) i kamień (aby zabezpieczyć daszek przed wiatrem). Ważna jest ochrona przed mrówkami, które wchodzą do gniazd trzmieli zwabione zapachem pokarmu rabują syrop. W tym celu statyw, na którym stoi ul, w miejscu stykania się go z podłożem można zabezpieczyć na szerokości 10 cm smarem. Należy dostosować liczbę uli do wielkości plantacji oraz liczby kwitnących roślin. Zbyt dużo owadów na jednostce powierzchni może powodować efekt zmęczenia kwiatów. Nazbyt intensywne odwiedziny kwiatów, oprócz ich czernienia i zasychania, mogą prowadzić także do powstania owoców pomidora, które pękają jeszcze przed dojrzewaniem. Zapas pokarmu (syropu cukrowego) w ulikach przewidziany jest na całe życie rodziny trzmielej. Zadbajmy o trzmiele We własnym zakresie warto zadbać o obecność i ochronę trzmieli na plantacjach. Bierny sposób polega na nie niszczeniu ich gniazd, nie wyrywaniu roślin, na których znajdują pokarm i ograniczeniu stosowania środków ochrony roślin. Ochrona czynna obejmuje sianie roślin żywicielskich, zakładanie budek w których trzmiele mogą się zagnieździć, nie wypalanie trawy, dbanie o miedze i zadrzewienia śródpolne. Materiał został w dużej mierze opracowany na podstawie informacji uzyskanych od przedstawicieli firm: Agroconsult, Biopartner, Koppert, Polski Trzmiel i Syngenta BioLine 52

Praca i efektywność owadów zapylających

Praca i efektywność owadów zapylających Praca i efektywność owadów zapylających Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Fot. 1. Wczesną wiosną matki trzmiele szukają miejsc na gniazdowanie Fot. 2. W przypadku agrestu wskutek odwiedzin kwiatów

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce Hajnalka Szentgyörgyi

Bioróżnorodność populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce Hajnalka Szentgyörgyi Bioróżnorodność populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce Hajnalka Szentgyörgyi Konferencja pt. Ochrona owadów zapylających warunkiem zachowania ekosystemów i produkcji

Bardziej szczegółowo

Pszczoła murarka ogrodowa

Pszczoła murarka ogrodowa Pszczoła murarka ogrodowa Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Murarka ogrodowa (Osmia rufa) jest samotnie żyjącą, dziką pszczołą z rodziny miesiarkowatych (Megachilidae). Błonkówka ta występuje na

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH?

SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH? SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH? Drodzy uczniowie! Bardzo się cieszymy, że zdecydowaliście się wziąć udział w konkursie, którego celem jest promowanie postaw proekologicznych. Przygotowaliśmy dla

Bardziej szczegółowo

Prawie wszystko o owadach zapylających

Prawie wszystko o owadach zapylających Prawie wszystko o owadach zapylających Fot. archiwum P. Teper Dr Dariusz Teper Owady zapylające są tak samo ważnym elementem produkcji ogrodniczej, jak agrotechnika, nawożenie czy ochrona roślin. O ich

Bardziej szczegółowo

Jak edukować o owadach zapylających? Lokalne kampanie edukacyjne.

Jak edukować o owadach zapylających? Lokalne kampanie edukacyjne. Logo Instytucji JAGIELLONIAN UNIVERSITY IN KRAKOW Jak edukować o owadach zapylających? Lokalne kampanie edukacyjne. SZKOLENIE PT. EDUKATOR BIORÓŻNORODNOŚCI PAWŁOWICE, 22 24.06.2016 Wiktoria Rojek Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Dzikie owady zapylające wobec chemicznej ochrony roślin

Dzikie owady zapylające wobec chemicznej ochrony roślin Dzikie owady zapylające wobec chemicznej ochrony roślin Dr Dariusz Teper Instytut Ogrodnictwa, Oddział Pszczelnictwa w Puławach Zapylanie kwiatów roślin uprawnych jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie

Bardziej szczegółowo

Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin

Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin Zapylanie kwiatów roślin uprawnych jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie najtańszym czynnikiem plonotwórczym. Proces ten

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych

Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych Rola pszczół miodnych jako zapylaczy roślin staje się coraz ważniejsza, ponieważ w obecnej dobie powszechnej chemizacji rolnictwa i ogólnie dużego

Bardziej szczegółowo

Materiały do filmu ARKANA Łowcy miodu: Na ratunek pszczołom. Mayfly

Materiały do filmu ARKANA Łowcy miodu: Na ratunek pszczołom. Mayfly Dla nauczyciela Tytułem wstępu i wyjaśnienia Proponowane zadania zostały podzielone na dwie lekcje tematyczne, zainspirowane treścią filmu Łowcy miodu. Pierwsza dotyczy najbardziej oczywistej zależności

Bardziej szczegółowo

Tobiasz i dzikie pszczoły

Tobiasz i dzikie pszczoły Tobiasz i dzikie pszczoły Wreszcie nadeszła Wielkanoc i Tobiasz może spędzić trochę czasu w gospodarstwie wujka. Jak zawsze na początku wizyty biegnie na łąkę przywitać się z Emmi, swoją ulubioną krową.

Bardziej szczegółowo

Budujemy populację owadów zapylających

Budujemy populację owadów zapylających Akcja jest prowadzona z inicjatywy Sumi Agro Poland, producenta insektycydu Akcja edukacyjna Akcja Budujemy populację owadów zapylających ma na celu edukowanie środowiska rolniczego i ogrodniczego odnośnie

Bardziej szczegółowo

Owady społeczne. Pszczoły

Owady społeczne. Pszczoły Daria Pawlak kl. M3 Owady społeczne Owady społeczne- owady socjalne, zgrupowanie owadów prowadzących zorganizowane życie, z podziałem czynności w koloniach wywodzących się z jednej lub kilku samic. Najprostszym

Bardziej szczegółowo

Metodyka prowadzenia obserwacji występowania chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha L.)

Metodyka prowadzenia obserwacji występowania chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha L.) dr hab. Barbara H. Łabanowska prof. nadzw. IO, dr Zofia Płuciennik Metodyka prowadzenia obserwacji występowania chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha L.) Chrabąszcz majowy Melolontha melolontha (L.)

Bardziej szczegółowo

Pamiętajmy o pszczołach

Pamiętajmy o pszczołach Pamiętajmy o pszczołach Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Fot. 1. Zbieraczka pszczoły miodnej odwiedzająca kwiat jabłoni O owady zapylające i ich bezpieczeństwo należy dbać cały sezon, a nie tylko

Bardziej szczegółowo

Uliki weselne ze stałą dennicą

Uliki weselne ze stałą dennicą Wychów matek pszczelich z zastosowaniem uli wielkopolskich lub Dadanta z rozszerzeniem na dowolny typ ula Widok ulików weselnych przygotowanych do zimowli październik 2014r. System jakim się posługuję

Bardziej szczegółowo

Cele szczegółowe: Środki: Metody: Forma pracy: PrzEbiEG zajęć: Wariant dla młodszych dzieci: Wariant dla starszych uczestników:

Cele szczegółowe: Środki: Metody: Forma pracy: PrzEbiEG zajęć: Wariant dla młodszych dzieci: Wariant dla starszych uczestników: Kwiaty i owady Wszelkie rośliny i stworzenia mają swą rolę do spełnienia Nieważne, jakiej są wielkości a już owady w szczególności Taki, na przykład, trzmiel lub motyl, co lata niby, ot tak sobie i siada

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych

Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw polowych PZU Uprawy Zmiana OWU od 18.09.2015 wynikająca ze zmiany ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Dz.U. z 2015 poz. 577 z późn.zm) Rozpoczęcie jesiennej sprzedaży ubezpieczeń upraw

Bardziej szczegółowo

ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA

ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA BIULETYN NAUKOWY Skrót: Biul. Nauk., Nr 19, 2002 ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA Katedra Pszczelnictwa UWM, Olsztyn S ł o w a k l u c z o w e: pszczoła miodna, rodzina pszczela,

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI

BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI Mieczysław Biliński Oddział Pszczelnictwa IO w Puławach BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI 1. WSTĘP Większość roślin (z wyjątkiem wiatropylnych), czyli około 80% gatunków, do wydania owoców i nasion wymaga

Bardziej szczegółowo

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających

Bioróżnorodność. Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Bioróżnorodność Ochrona owadów pożytecznych i zapylających Ochrona pszczół i innych owadów zapylających Produkcja żywności, która ma dobrą jakość i przystępną cenę wymaga nowoczesnych środków ochrony roślin

Bardziej szczegółowo

System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) DLA ROŚLIN SPOŻYWCZYCH

System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) DLA ROŚLIN SPOŻYWCZYCH System produkcji pod mobilnymi dachami (SPPMD) pozwala używać ruchomych dachów i ścian do maksymalizacji rentowności upraw roślin spożywczych poprzez zwiększenie przychodów z tytułu większej wydajności

Bardziej szczegółowo

Uprawy sadownicze pod osłonami - B. Radajewska

Uprawy sadownicze pod osłonami - B. Radajewska Uprawy sadownicze pod osłonami - B. Radajewska Spis treści Wprowadzenie CZĘŚĆ OGÓLNA Stan i perspektywy rozwoju upraw sadowniczych pod osłonami Uprawy sadownicze pod osłonami w Polsce Uprawy sadownicze

Bardziej szczegółowo

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko

pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu ul. Środkowa 11 87-100 Toruń Cykl Szkoleń w Kołach Terenowych zrzeszonych w RZP Toruń pod wspólnym tytułem Pszczoła a środowisko 12 stycznia 2013 r. szkolenia :

Bardziej szczegółowo

Przyczyny zmniejszania się populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce

Przyczyny zmniejszania się populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce Przyczyny zmniejszania się populacji pszczół i owadów dziko zapylających w Unii Europejskiej i w Polsce Konferencja pn. Ochrona owadów zapylających warunkiem zachowania ekosystemów i produkcji żywności

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67276 Y1 22.07.2013 BUP 15/13. FLAGA DOROTA BIODAR, Kraków, PL 31.07.2014 WUP 07/14. STANISŁAW FLAGA, Kraków, PL

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67276 Y1 22.07.2013 BUP 15/13. FLAGA DOROTA BIODAR, Kraków, PL 31.07.2014 WUP 07/14. STANISŁAW FLAGA, Kraków, PL PL 67276 Y1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 120675 (22) Data zgłoszenia: 16.01.2012 (19) PL (11) 67276 (13) Y1

Bardziej szczegółowo

Osy. Vespula. Biologia. Szkodliwość. Występowanie

Osy. Vespula. Biologia. Szkodliwość. Występowanie Osy Vespula Biologia Ciało robotnicy osy pospolitej osiąga długość od 11 do 20 mm. Jest podobna do osy dachowej, ale ma na nadustku dużą kanciastą czarną plamę zamiast trzech czarnych punktów. Osa pospolita

Bardziej szczegółowo

WSTĘPNY SZACUNEK GŁÓWNYCH ZIEMIOPŁODÓW ROLNYCH I OGRODNICZYCH W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

WSTĘPNY SZACUNEK GŁÓWNYCH ZIEMIOPŁODÓW ROLNYCH I OGRODNICZYCH W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 1/ WSTĘPNY SZACUNEK GŁÓWNYCH ZIEMIOPŁODÓW ROLNYCH I OGRODNICZYCH W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 93-176 Łódź ul. Suwalska 29 tel. 42 6839-100, 6839-101 URZĄD STATYSTYCZNY W ŁODZI Informacja sygnalna http://www.stat.gov.pl/urzedy/lodz/index.htm

Bardziej szczegółowo

Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy

Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy Pokarm dla pszczół na bazie sacharozy A SORTYMENT 1. Gotowy pokarm dla pszczół 2. Pokarmy dla pszczół, oferowane przez firmę Südzucker Apiinvert Apifonda Apipuder 3. Zastosowanie i wartości pokarmu 4.

Bardziej szczegółowo

OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO

OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO Progress in Plant Protection/Postępy w Ochronie Roślin 51 (3) 2011 OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO WOJCIECH SĄDEJ, MARIUSZ NIETUPSKI Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

Wiadomości wprowadzające.

Wiadomości wprowadzające. - Wymagania edukacyjne z warzywnictwa. Wiadomości wprowadzające. znajomość różnych gatunków warzyw umiejętność rozróżniania podstawowych gatunków warzyw znajomość rodzajów produkcji warzywnej znajomość

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pszczół i dzikich zapylaczy w ochronie ekosystemów i rolnictwie. Marcin Kadej, Adrian Smolis

Znaczenie pszczół i dzikich zapylaczy w ochronie ekosystemów i rolnictwie. Marcin Kadej, Adrian Smolis Znaczenie pszczół i dzikich zapylaczy w ochronie ekosystemów i rolnictwie Marcin Kadej, Adrian Smolis Legnica 2015 Znaczenie pszczół i dzikich zapylaczy w ochronie ekosystemów i rolnictwie Znaczenie pszczół

Bardziej szczegółowo

Pszczoła miodna i nie tylko: poznajemy zapylacze. Scenariusz zajęć dla klas IV-VI Szkoły Podstawowej

Pszczoła miodna i nie tylko: poznajemy zapylacze. Scenariusz zajęć dla klas IV-VI Szkoły Podstawowej Pszczoła miodna i nie tylko: poznajemy zapylacze Scenariusz zajęć dla klas IV-VI Szkoły Podstawowej Legnica 2015 1 P s zczo ł a miodna i nie ty l ko: poz n a j e m y zapy l acz e Pszczoła miodna i nie

Bardziej szczegółowo

Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu

Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu Regionalny Związek Pszczelarzy w Toruniu Temat szkolenia : Wychów matek pszczelich na własne potrzeby Termin szkolenia teoretycznego 19-20 lutego 2011 w Wąbrzeźnie ul. Wolności 47 - Dom Kultury Szczegółowy

Bardziej szczegółowo

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL EKO KALENDARZ 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL WPROWADZENIE Nie musisz lubić miodu i leczyć się propolisem, żeby los pszczół nie zaprzątał ci myśli. Jakie są twoje ulubione owoce, bez których

Bardziej szczegółowo

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL EKO KALENDARZ 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL WPROWADZENIE Nie musisz lubić miodu i leczyć się propolisem, żeby los pszczół nie zaprzątał ci myśli. Jaki są twoje ulubione owoce, bez których

Bardziej szczegółowo

Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa

Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa Dr Piotr Skubida Instytut Ogrodnictwa, Oddział Pszczelnictwa w Puławach Zatrucia pszczół środkami ochrony roślin (ś. o. r.) stanowią nie od dziś poważny

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE

URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE Zasady postępowania w przypadku zagrożenia od rojów owadów błonkoskrzydłych (osy, szerszenie) Poradnik dla mieszkańców Gminy Borne Sulinowo 2014 B O R N E S U L I N O W

Bardziej szczegółowo

Zadania do planszy PRACE W LESIE JESIEŃ

Zadania do planszy PRACE W LESIE JESIEŃ 1 Ewa Sulejczak Zadania do planszy PRACE W LESIE JESIEŃ 1. Przyjrzyj się planszy i napisz, jakie zabiegi wykonuje się w lesie jesienią. Określ także ich cel. Uzupełnij tabelę, wpisując swoje spostrzeżenia.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN... 4

SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN... 4 SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?............... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN...... 4 ZATRUCIA PSZCZÓŁ ŚRODKAMI OCHRONY ROŚLIN......... 5 Toksyczność środków ochrony roślin dla pszczół............... 5

Bardziej szczegółowo

Pszczoła miodna owadem zapylającym

Pszczoła miodna owadem zapylającym Pszczoła miodna owadem zapylającym Dr Zbigniew Kołtowski Instytut Ogrodnictwa, Oddział Pszczelnictwa w Puławach Rola pszczoły miodnej jako owada zapylającego staje się coraz ważniejsza, ponieważ w obecnej

Bardziej szczegółowo

Metodyka prowadzenia obserwacji występowania przebarwiacza malinowego (Phyllocoptes gracilis) na malinie

Metodyka prowadzenia obserwacji występowania przebarwiacza malinowego (Phyllocoptes gracilis) na malinie dr hab. Barbara Łabanowska, mgr Małgorzata Tartanus Metodyka prowadzenia obserwacji występowania przebarwiacza malinowego (Phyllocoptes gracilis) na malinie Przebarwiacz malinowy Phyllocoptes gracilis

Bardziej szczegółowo

Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin

Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin EKSPERTYZA Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin Autorzy opracowania: mgr Grzegorz Pruszyński Instytut Ochrony Roślin-PIB w Poznaniu dr Piotr Skubida

Bardziej szczegółowo

ZAPOBIEGANIE ZIMOWEMU WYMIERANIU PSZCZÓŁ

ZAPOBIEGANIE ZIMOWEMU WYMIERANIU PSZCZÓŁ ZAPOBIEGANIE ZIMOWEMU WYMIERANIU PSZCZÓŁ Zachęcamy pszczelarzy, by już teraz rozpoczęli przygotowania do zimy 4 sierpnia 2016 r. Obecnie wiele się mówi o zimowym wymieraniu pszczół miodnych. Sieć ośrodków

Bardziej szczegółowo

WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel Mail:

WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel Mail: WYKŁADY PSZCZELARSKIE 2017 Cezary Kruk Tel. 518-482-726 Mail: apis.polonia@wp.pl, cezarykruk2@wp.pl 1. Systematyka pszczół 1.1. Pszczoła wschodnia 1.2. Czerwona pszczoła z Borneo 1.3. Pszczoła olbrzymia

Bardziej szczegółowo

Spis treści. I. Typy pasiek i gospodarki pasiecznej Typy pasiek 13. Pasieki amatorskie 13. Pasieki jako dodatkowe źródło dochodu 14

Spis treści. I. Typy pasiek i gospodarki pasiecznej Typy pasiek 13. Pasieki amatorskie 13. Pasieki jako dodatkowe źródło dochodu 14 Spis treści I. Typy pasiek i gospodarki pasiecznej 13 1. Typy pasiek 13 Pasieki amatorskie 13 Pasieki jako dodatkowe źródło dochodu 14 Pasieki prowadzone przez pszczelarzy zawodowych 14 Pasieki o szczególnym

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce K P Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce wyniki projektu Nr 520/N-COST/2009/0 Zdrowie pszczół w Europie WARSZAWA 19.02.2013, 8.45 13.00 Zdrowie pszczół w Europie jest projektem, mającym na celu

Bardziej szczegółowo

MURARKA OGRODOWA (Osami rufa) W UPRAWACH SADOWNICZYCH. Materiały szkoleniowe. Opracowanie i rysunki Tadeusz Netczuk

MURARKA OGRODOWA (Osami rufa) W UPRAWACH SADOWNICZYCH. Materiały szkoleniowe. Opracowanie i rysunki Tadeusz Netczuk MURARKA OGRODOWA (Osami rufa) W UPRAWACH SADOWNICZYCH Materiały szkoleniowe Opracowanie i rysunki Tadeusz Netczuk SZKOLENIA O PSZCZOŁACH W PZD Niniejsze opracowanie przygotowano na podstawie Murarki ogrodowej

Bardziej szczegółowo

Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN.

Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN. Poziom kosztów produkcji w gospodarstwach rolnych Polski FADN. Niniejszy artykuł oparty jest na danych prezentowanych w opracowaniu Wyniki standardowe uzyskane przez indywidualne gospodarstwa rolne uczestniczące

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S W I T C H 62,5 WG

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S W I T C H 62,5 WG Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 63/2013d z dnia19.03.2013 r. Posiadacz zezwolenia: Syngenta Polska Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44 c, 01-797 Warszawa, Rzeczpospolita Polska, tel.: (22) 326 06 01,

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o.

CONDIT. Środek poprawiający właściwości gleby. Plan oferty. Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o. Środek poprawiający właściwości gleby Zakwalifikowany do stosowania w rolnictwie ekologicznym pod numerem NE/115/2009 Wyłączny dystrybutor na terenie POLSKI: BioConcept-Gardenia Sp. z o.o., ul. Fabryczna

Bardziej szczegółowo

Masowe ginięcie rodzin pszczelich; Nosema ceranae - nowy groźny patogen pszczoły; Wpływ zmian klimatycznych na pszczoły i gospodarkę pasieczną

Masowe ginięcie rodzin pszczelich; Nosema ceranae - nowy groźny patogen pszczoły; Wpływ zmian klimatycznych na pszczoły i gospodarkę pasieczną Poradnik ten wychodzi naprzeciw oczekiwaniom tych wszystkich, którym nieobojętne jest efektywne wykorzystanie pomocy, ku pożytkowi całego polskiego pszczelarstwa. Pragnęlibyśmy, aby lektura tej książki

Bardziej szczegółowo

III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA

III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA 2012 III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA Pszczela Wola 3-5 luty 2012 Sitno

Bardziej szczegółowo

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr Informacja. Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Przewidywana produkcja głównych upraw rolniczych i ogrodniczych w 2004 r. Wrzesień 2004 Dorota Stankiewicz Informacja

Bardziej szczegółowo

Instrukcja prowadzenia integrowanej ochrony warzyw kapustnych przed śmietką kapuścianą z wykorzystaniem monitoringu.

Instrukcja prowadzenia integrowanej ochrony warzyw kapustnych przed śmietką kapuścianą z wykorzystaniem monitoringu. Instrukcja prowadzenia integrowanej ochrony warzyw kapustnych przed śmietką kapuścianą z wykorzystaniem monitoringu. dr Maria Rogowska mgr Robert Wrzodak Skierniewice 2013 Praca została wykonana w ramach

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013 HARMONOGRAM ZAJĘĆ SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SERPEŃ-LSTOPAD 2013 TERMNY ZAJĘĆ AKTYWZACYJNYCH Z ZAKRESU OGRODOTERAP TEMATY grupa Sierpień Wrzesień Październik Listopad 1 - zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa www.stat.gov.pl R-CzBR Czerwcowe badanie rolnicze według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. Portal sprawozdawczy GUS www.stat.gov.pl do 23

Bardziej szczegółowo

R U M O 30 WG. Środek ochrony roślin przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

R U M O 30 WG. Środek ochrony roślin przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji nr R - 45/2015d z dnia 29.01.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 40/2013 bc z dnia 01.03.2013 r.. Posiadacz zezwolenia: DuPont Poland Sp. z o.o., ul. Postępu 17B, 02-676 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie

Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie Zatrucia pszczół środkami ochrony roślin stanowią nie od dziś poważny problem. Stosowanie tych środków w rolnictwie jest sprawą

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW?

CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW? HOTEL DLA OWADÓW CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW? Hotel dla owadów to sztuczna budowla z materiałów naturalnych, zapewniająca różnym gatunkom owadów schronienie i możliwość budowy gniazd, szczególnie podczas

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08

PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08 PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08 Święto pszczół powstało, aby przekazywać wiedzę i przypominać jak największej liczbie osób o niezastąpionej roli, jaką zapylacze pełnią w całym środowisku

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Od Autora...11

SPIS TREŚCI. Od Autora...11 SPIS TREŚCI Od Autora...11 CZĘŚĆ OGÓLNA Wprowadzenie...13 Produkcja, rynek owoców i ich spożycie w Polsce...15 Wymagania przyrodnicze roślin sadowniczych...19 Wymagania drzew karłowych, półkarłowych i

Bardziej szczegółowo

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka.

Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. MICROPLAN ZIEMNIAK Nawóz Dolistny Wieloskładnikowy płynny nawóz dolistny z wysoką zawartością mikro i makroelementów do zasilania ziemniaka. Zawartość w litrze: Fosfor(P) 10g, Potas(K) 65g, Siarka(S) 5g,

Bardziej szczegółowo

Liczby Fibonacciego w przyrodzie

Liczby Fibonacciego w przyrodzie Liczby Fibonacciego w przyrodzie Ostatni artykuł był ściśle matematyczny. Dziś chciałabym pokazać, że matematyka występuje powszechnie w przyrodzie i naszym życiu codziennym.. Drzewo genealogiczne trutnia

Bardziej szczegółowo

Podjęte środki, zabezpieczenia i działania w zapewnieniu dostawy materiału siewnego na najbliższe zasiewy przez przemysł nasienny

Podjęte środki, zabezpieczenia i działania w zapewnieniu dostawy materiału siewnego na najbliższe zasiewy przez przemysł nasienny Podjęte środki, zabezpieczenia i działania w zapewnieniu dostawy materiału siewnego na najbliższe zasiewy przez przemysł nasienny Grzegorz Piechowiak Przewodniczący Zarządu Komitetu Firm Nasiennych PIN

Bardziej szczegółowo

załącznik Nr I.1 (dane zgodne z wnioskami o dopłaty obszarowe składanymi do ARiMR)

załącznik Nr I.1 (dane zgodne z wnioskami o dopłaty obszarowe składanymi do ARiMR) załącznik Nr I.1 (dane zgodne z wnioskami o dopłaty obszarowe składanymi do ARiMR) Załącznik wypełniają wyłączne gospodarstwa posiadające grunty na obszarze kilku gmin i przekazują tylko do gminy właściwej

Bardziej szczegółowo

Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze.

Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze. Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze. Pszczoły same z siebie nie atakują człowieka, jeśli nie mają do tego powodu. Pszczoły uznawane są przez większość osób za owady niebezpieczne. Wystarczy, że

Bardziej szczegółowo

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe

Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne. Rozwojowe i Dochodowe Gospodarstwo ProBio-Ekonomiczne Rozwojowe i Dochodowe Już 10 lat! 28 Wytwarzanie, Dystrybucja, Doradztwo Użytkownicy Em Gospodarze 48 000 zarejestrowanych użytkowników Krąg DROWA ZIEMIA 28 Wytwarzanie,

Bardziej szczegółowo

Występowanie trzmieli (Bombus spp.) na rzepaku ozimym implikacje dla ochrony upraw

Występowanie trzmieli (Bombus spp.) na rzepaku ozimym implikacje dla ochrony upraw Tom XXV ROŚLINY OLEISTE 2004 Maria Kelm, Iwona Fostiak, Mariusz Kaczmarzyk, Zdzisław Klukowski Akademia Rolnicza we Wrocławiu, Katedra Ochrony Roślin Występowanie trzmieli (Bombus spp.) na rzepaku ozimym

Bardziej szczegółowo

Agil 100 EC. Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop

Agil 100 EC. Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop Agil 100 EC Jeden dla wszystkich! herbicyd propachizafop Agil 100 EC: niezwykle skuteczny na większość chwastów jednoliściennych, znakomita skuteczność potwierdzona wieloletnią praktyką, najszybciej działający

Bardziej szczegółowo

PORADNIK III. Jak. chronić. owady zapylające? LIGA POLNEJ BIORÓŻNORODNOŚCI

PORADNIK III. Jak. chronić. owady zapylające? LIGA POLNEJ BIORÓŻNORODNOŚCI PORADNIK III Jak chronić owady zapylające? LIGA POLNEJ BIORÓŻNORODNOŚCI Kiedy pszczoła zniknie z powierzchni Ziemi, człowiekowi pozostaną już tylko cztery lata życia. Skoro nie będzie pszczół, nie będzie

Bardziej szczegółowo

Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW

Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW Koppert Biological Systems Koppert Biological Systems jest światowym liderem w branży biologicznej ochrony upraw i

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM Poznań 2014 Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ul. Sieradzka 29, 60-163 Poznań tel.: 618 685 272,

Bardziej szczegółowo

OCHRONY ŚRODOWISKA ŻYCIA PSZCZÓŁ I INNYCH OWADÓW ZAPYLAJĄCYCH

OCHRONY ŚRODOWISKA ŻYCIA PSZCZÓŁ I INNYCH OWADÓW ZAPYLAJĄCYCH Kampania na rzecz OCHRONY ŚRODOWISKA ŻYCIA PSZCZÓŁ I INNYCH OWADÓW ZAPYLAJĄCYCH www.eeagrants.org Większość z nas na tak zadane pytanie odpowiada zwykle, że bez pszczół nie byłoby miodu. Tymczasem miód

Bardziej szczegółowo

Posiadacz zezwolenia: Syngenta Polska Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44 c, 01-797 Warszawa., tel.: (22) 326 06 01, fax: (22) 326 06 99.

Posiadacz zezwolenia: Syngenta Polska Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44 c, 01-797 Warszawa., tel.: (22) 326 06 01, fax: (22) 326 06 99. Załącznik nr 2 do decyzji MRiRw nr R-238/2012d z dnia 03.10.2012 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R-73/2011 z dnia 05.12.2011 r. Posiadacz zezwolenia: Syngenta Polska Sp. z o.o., ul. Powązkowska 44

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA

VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA I. Rola zapylania w przyrodzie. Pszczołowate zapylacze i pszczoły w przyrodzie Owady i rośliny współistnieją od milionów lat. Przez ten czas, w toku

Bardziej szczegółowo

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303 ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA zawód ogrodnik - 611303 Zawód ogrodnika jest polecany tym wszystkim, którzy chcieliby mieć kontakt z produkcja roślin, hodować kwiaty, krzewy i drzewa, dbać o tereny zieleni,

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii SWD już w Polsce

Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii SWD już w Polsce 1 Skierniewice, 01.03.2015 Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii SWD już w Polsce W ostatnich latach w wielu krajach europejskich (Hiszpania, Francja, Austria, Szwajcaria, Włochy, Słowenia, Chorwacja,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja prowadzenia monitoringu obecności rolnic w uprawach warzyw z wykorzystaniem pułapek feromonowych

Instrukcja prowadzenia monitoringu obecności rolnic w uprawach warzyw z wykorzystaniem pułapek feromonowych Instrukcja prowadzenia monitoringu obecności rolnic w uprawach warzyw z wykorzystaniem pułapek feromonowych Autorzy: mgr Andrzej Lewandowski dr Maria Rogowska mgr Katarzyna Woszczyk mgr Robert Wrzodak

Bardziej szczegółowo

COMPO EXPERT. Innowacyjna technologia może być jeszcze lepsza. Oryginał może być tylko jeden EXPERTS FOR GROWTH

COMPO EXPERT. Innowacyjna technologia może być jeszcze lepsza. Oryginał może być tylko jeden EXPERTS FOR GROWTH EXPERTS FOR GROWTH Innowacyjna technologia może być jeszcze lepsza Oryginał może być tylko jeden Blaukorn classic Nawóz mineralny NPK granulowany. Nawóz bezchlorkowy. 12% N azot całkowity 5,0% NO 3 7,0%

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY SYSTEM BUDOWLANY

INNOWACYJNY SYSTEM BUDOWLANY INNOWACYJNY SYSTEM BUDOWLANY PORÓWNANIE POPULARNYCH SYSTEMÓW Z SYSTEMEM GREMAGOR Warszawa, Styczeń 2016 Różnice systemu GreMagor - charakterystyka System kanadyjski Ściana dyfuzyjnie zamknięta. Od strony

Bardziej szczegółowo

Etykieta Apacz 50 WG

Etykieta Apacz 50 WG Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 484/2014d z dnia 19.12.2014 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 4/2009 z dnia 13.01.2009 r. Posiadacz zezwolenia: Arysta LifeScience Polska Sp. z o.o., ul. Przasnyska

Bardziej szczegółowo

Rolnice gąsienice sówkowatych 1. Systematyka. Rząd motyle (Lepidoptera) Rodzina sówkowate (Noctuidae) Podrodzina rolnice (Noctuinae)

Rolnice gąsienice sówkowatych 1. Systematyka. Rząd motyle (Lepidoptera) Rodzina sówkowate (Noctuidae) Podrodzina rolnice (Noctuinae) Rolnice gąsienice sówkowatych 1. Systematyka Rząd motyle (Lepidoptera) Rodzina sówkowate (Noctuidae) Podrodzina rolnice (Noctuinae) Rolnice należą do szkodników wielożernych (glebowych) uszkadzających

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S T E W A R D 30 WG

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S T E W A R D 30 WG Posiadacz zezwolenia: DuPont Poland Sp. z o.o., ul. Postępu 17B, 02-676 Warszawa, tel.: (22) 320 09 00, fax: (22) 320 09 50, e-mail: kontakt.ag@pol.dupont.com Producent: DuPont International Operations

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 2 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno

Bardziej szczegółowo

Struktura i udział podstawowych grup kosztów w gospodarstwach rolnych Polski FADN

Struktura i udział podstawowych grup kosztów w gospodarstwach rolnych Polski FADN Struktura i udział podstawowych grup kosztów w gospodarstwach rolnych Polski FADN Wyniki ekonomiczne działalności gospodarstwa rolnego, zgodnie z metodyką obowiązującą w Polskim FADN, ustalane są na podstawie

Bardziej szczegółowo

www.cdr.gov.pl PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA EKOLOGIA I ŚRODOWISKO Listopad 2013 Marketing produkcji rolnej (Marek Krysztoforski; CDR O/Radom)

www.cdr.gov.pl PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA EKOLOGIA I ŚRODOWISKO Listopad 2013 Marketing produkcji rolnej (Marek Krysztoforski; CDR O/Radom) Listopad 2013 www.cdr.gov.pl http://cc.cdr.gov.pl/ http://www.agroturystyka.edu.pl/ http://www.produktyregionalne.edu.pl/ http://www.leaderatorium.pl/ http://www.agroportal.agro.pl/ szkolenia PRODUKCJA

Bardziej szczegółowo

Wyłączenia ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli

Wyłączenia ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli Wyłączenia ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli Rodzaj wyłączenia PZU S.A. TUW Concordia TUW TUZ Szkody wyrządzone umyślnie przez ubezpieczonego Szkody spowodowane przez choroby lub szkodniki

Bardziej szczegółowo

Pszczoła miodna. 1 Struktura społeczna. 1.3.1 Pszczoła zbieraczka 1.3.1.1 Zbieraczki pyłku 1.3.1.2 Zbieraczki nektaru 1.3.1.3 Tańczące pszczoły

Pszczoła miodna. 1 Struktura społeczna. 1.3.1 Pszczoła zbieraczka 1.3.1.1 Zbieraczki pyłku 1.3.1.2 Zbieraczki nektaru 1.3.1.3 Tańczące pszczoły Pszczoła miodna. Pszczoła miodna (Apis mellifera L., syn. Apis mellifica L.) gatunek z rodzaju pszczoła i rodziny pszczołowatych właściwych, obejmujące gatunki wytwarzające miód. Pszczoły miodne zbierają

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Statystyki Rolnictwa i Środowiska

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Statystyki Rolnictwa i Środowiska GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Statystyki Rolnictwa i Środowiska Informacja sygnalna Wyniki wstępne B A D A N I E P R O D U K C J I R O Ś L I N N E J WSTĘPNY SZACUNEK GŁÓWNYCH ZIEMIOPŁODÓW ROLNYCH

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Rok w ogrodzie - H. M. Schmidt

Rok w ogrodzie - H. M. Schmidt Rok w ogrodzie - H. M. Schmidt Spis treści Styczeń Pogoda dla ogrodników Prace w styczniu Zapobieganie uszkodzeniom przez śnieg i mróz Siew roślin kiełkujących w chłodzie RozmnaŜanie kwiatów balkonowych

Bardziej szczegółowo

2015-2016 NA ŚWIEŻY RYNEK: bób

2015-2016 NA ŚWIEŻY RYNEK: bób 2015-2016 NA ŚWIEŻY RYNEK: fasole żółtostrąkowe fasole zielonostrąkowe fasole TYCZNE bób Holland-Select to firma nasienna, obecna na rynku od ponad 100 lat. Firma specjalizuje się w dziedzinie badań, rozwoju

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:....

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 234 Wojewody Mazowieckiego z dnia

Bardziej szczegółowo

Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych

Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych Linie pszczół rasy środkowoeuropejskiej - program ochrony zasobów genetycznych W porównaniu z innymi krajami, polskie programy ochrony zasobów genetycznych pszczół działają bardzo dobrze i sprawnie. Ponadto

Bardziej szczegółowo