Trzmiele nie tylko pod osłonami

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Trzmiele nie tylko pod osłonami"

Transkrypt

1 Fot. J. Klepacz-Baniak Trzmiele nie tylko pod osłonami Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Trzmiele (Bombus spp.), obok pszczół miodnych stanowią najważniejszą grupę owadów zapylających. Obecne na polskim rynku firmy specjalizujące się w dziedzinie naturalnego zapylenia oferują szeroki asortyment uli z trzmielami wykorzystywanymi do zapylania upraw. W handlu znajdują się rodziny trzmiele różnej wielkości, które, w zależności od potrzeb, użytkowane są na plantacjach. Doskonalone są przy tym technologie związane z budową ula i jego dodatkowym wyposażeniem. W naturze Na terenie Polski stwierdzono występowanie blisko 30 gatunków trzmieli. W warunkach naturalnych w różnych kryjówkach (dziuplach, mysich i krecich norach, w szparach) zimują zapłodnione samice w stanie hibernacji, które wiosną szukają miejsc na gniazdowanie. Matki trzmiele pojawiają się, w zależności od gatunku oraz warunków pogodowych, od marca do pierwszej dekady maja. Samica po wyborze miejsca buduje gniazdo, przynosi pyłek (stanowiący pokarm dla larw) i składa pierwsze jaja. Larwy są wrażliwe na spadki temperatury i giną już przy 12 C, dlatego matka ogrzewa komórkę swoim ciałem. Rozwój larwalny trwa około 21 dni. Po pojawieniu się w gnieździe pierwszych robotnic, które już po 1-2 dniach wylatują po pokarm, matka zajmuje się już tylko składaniem jaj i pracą w gnieździe. Gdy w rodzinie Fot. 1. Kopulująca para trzmieli w izolatorze godowym w Gospodarstwie Polski Trzmiel liczba trzmieli wynosi (w zależności od gatunku) od kilkudziesięciu do kilkuset 46

2 osobników, co ma miejsce najczęściej w połowie lata, pojawiają się młode samice i samce. Jednak tylko nielicznym matkom (20%) udaje się osiągnąć sukces rozrodczy, czyli wyprowadzić formy płciowe. Po kopulacji (fot. 1) zapłodnione samice szukają miejsca na przezimowanie, a samce giną w czasie pierwszych przymrozków. Hodowla Sztuczny chów trzmieli jest niejako odwzorowaniem ich życia w naturze. Prekursorami tej hodowli byli prawdopodobnie pasterze, którzy przenosili gniazda trzmiele blisko domostw i podglądali pracujące owady. W Polsce działania związane z chowem trzmieli zostały podjęte już w latach 60. i 70. ub. w., a na początku lat 80. wydano szersze opracowanie na ten temat. Pod koniec lat 80. XX w. rozpoczęto w Belgii i Holandii hodowlę trzmieli z wykorzystaniem samic zbieranych lokalnie. Przedstawiciele firm, z którymi rozmawiałam, deklarowali, że na polski rynek (tab. 1) do tworzenia rodzin trzmielich wykorzystywany jest podgatunek trzmiela ziemnego (Bombus terrestris ssp. terrestris) spotykany w całej Europie, za wyjątkiem Wielkiej Brytanii, środkowej i północnej części Skandynawii, południowej Francji, Hiszpanii i Włoch. Firma Polski Trzmiel prowadzi hodowlę także trzmiela kamiennika (Bombus lapidarius), który do masowej sprzedaży zostanie wprowadzony nie wcześniej niż za 3 lata. Zapłodnione matki w stanie hibernacji są przechowywane w lodówkach lub pomieszczeniu hibernacyjnym. W zależności od potrzeb, matki zmuszane są do założenia gniazda w dowolnym czasie. Tabela 1. Firmy oferujące ule z trzmielami na polskim rynku Firma Na polskim rynku Pochodzenie Początek Gatunek materiału działalności trzmieli zarodowego (rok) wykorzystywany (kraj) w hodowli Agroconsult 2003 Bombus terrestris Polska ssp. terrestris Kraj, w którym ule z trzmielami są produkowane Hiszpania (początkowy okres produkcji) Biobest 1993/1994 Belgia (dystrybutor firma Biopartner) Koppert 1985 Słowacja Słowacja Polski Trzmiel 2003 Polska Polska Syngenta BioLine 2006 Europa Holandia 47

3 Tabela 2. Charakterystyka uli dostępnych na rynku Firma Materiał, z którego wykonany jest ul Dodatkowe wyposażenie Statywy Agroconsult ula plastikowy pojemnik. Biobest Koppert ula plastikowy pojemnik. Wentylacja opatentowana ażurowy podwieszany karton (fot. 2) dzięki temu w gorące dni temperatura w gnieździe jest niższa o 2 4 C niż na zewnątrz. Firma planuje wprowadzenie ula biodegradowalnego. ula plastikowy pojemnik (fot. 3). dla multi uli kompaktowe opakowanie ze styropianu System dyspenserów (owad, który opuszcza ul, musi przejść przez system korytarzy, pobierając na swoje ciało znajdujący się tam pyłek odmiany zapylającej po opuszczeniu ula przenosi pyłek na słupek kwiatu odmiany zapylanej). System WIRELESS BEEHO- ME (zdalne otwieranie uli). Izolacja styropianowa w ulach typu Tripol na początku sezonu (fot. 4 a, b). możliwość zakupu Polski Trzmiel Syngenta BioLine ula płyty pilśniowe (fot. 5a, b), drewniane listewki (materiał przyjazny środowisku, zapewniający warunki bytowania zbliżone do tych, jakie panują w środowisku naturalnym). Ul opatentowany na podstawie testów ponad 100 prototypów. pudełko kartonowe, woskowane (częściowe zabezpieczenie przed wodą), we wnętrzu ula plastikowy pojemnik. W ulach przeznaczonych do upraw polowych całe poszycie zewnętrzne ula wykonane jest ze styropianu (ul ocieplony i wodoodoprny). dwustanowiskowe, spawane, ażurowe konstrukcje z drewnianym daszkiem, wysokości ok. 1 m, przeznaczone pod ule sadownicze statywy dostarczane przez firmy produkujące konstrukcje szklarniowe 48

4 Fot. J. Klepacz-Baniak Fot. 2. Ażurowa wentylacja w ulu firmy Biobest Fot. 3. Ul firmy Koppert, (od lewej) pożywka, plastikowe pudełko i plastikowa część gniazda Fot. 4a, b. Izolacja styropianowa dla uli typu Tripol Fot. 5a. Elementy ula firmy Polski Trzmiel: plastikowy pojemnik na syrop, tekturowa warstwa zewnętrzna i wykonana z płyt pilśniowych część gniazdowa Fot. 5b. Część gniazdowa wykonana jest z materiału przyjaznego środowisku płyt pilśniowych Ule (tab. 2), w których trzmiele trafiają do odbiorcy, są jednorazowego użytku, wszystkie wyposażone są w systemy wentylacyjne. Ponadto każdy ul zaopatrzony jest w pożywkę (syrop cukrowy) oraz pokarm białkowy pyłek (niezbędny do karmienia larw). Oferowane w handlu ule mają dwa otwory wylotowe. Jeden wykorzystywany jest w warunkach standardowych trzmiele mogą wchodzić do ula i z niego wychodzić. Drugi wykorzystywany jest w sytuacjach, kiedy konieczne jest wyłapanie trzmieli i zamknięcie gniazda (np. na czas wykonania zabiegu che- 49

5 micznego) trzmiele mogą wejść do ula, natomiast nie mogą z niego wyjść. W zależności od przeznaczenia, ule z trzmielami mogą różnić się liczbą robotnic (tab. 3) te z większą ich liczbą wykorzystywane są do zapylania upraw polowych. Okres użytkowania ula z trzmielami wynosi zazwyczaj 4 8 tygodni, w tym czasie wzrasta liczba osobników w ulach. Pojawienie się form płciowych kończy efektywny okres pracy ula z trzmielami. Hodowla prowadzona jest przez cały rok, a sprzedaż w naszym kraju ma miejsce głównie od stycznia do końca września. W uprawach Tabela 3. Parametry oferowanych w handlu gniazd z trzmielami Firma Wielkość ula/rodziny Liczba robotnic Agroconsult standardowy (średnio 75) powiększony sadowniczy Okres aktywności (tygodnie) Powierzchnia uprawy (m 2 ) (szklarnie) (uprawy sadownicze lub nasienne) Cena netto (zł) w bieżącym sezonie od 110 od 150 Biobest standardowy super mini mini multi ul ule/ha Koppert Natupol S Natupol N Natupol E Tripol Minipol < 500/750 (w zależności od liczby kwiatów) Polski rodzinka średnia do Trzmiel rodzinka duża (250) < dodatkowo trutni do rodzinek sadowniczych Syngenta Kod BioLine Kod do 2500 Kod do 2500 Kod

6 polowych trzmiele wykorzystywane są do zapylania roślin sadowniczych: drzew owocowych (szczególnie czereśni, brzoskwini, moreli), borówki wysokiej (fot. 6), maliny, truskawki i porzeczki. W mniejszym stopniu uliki służą do zapylania upraw polowych pomidora, dyni czy bobu. Wzrasta zainteresowanie zapylaniem przez trzmiele upraw nasiennych. Fot. 6. Trzmiel odwiedzający kwiat borówki wysokiej W uprawach pod osłonami, głównie w szklarniach, ale też w tunelach foliowych trzmiele wykorzystywane są najczęściej do zapylania pomidorów, a także truskawki i maliny. Najbardziej popularną formą dystrybucji uli są dostawy bezpośrednie, dowóz do odbiorcy przez firmy kurierskie, rzadko odbiór osobisty przez klienta. Dlaczego trzmiele? Obecnie trzmiele wykorzystywane są na całym świecie do zapylania wielu gatunków roślin uprawnych. Najpowszechniej używane są one w uprawach pomidorów pod osłonami, w których pszczoła miodna okazała się całkowicie nieprzydatna źle znosi zamknięte przestrzenie. Przy próbie wylotu na zewnątrz, pszczoły giną, uderzając o ściany obiektów. Poza tym nie dla wszystkich roślin są one odpowiednimi owadami zapylającymi. Trzmiele, odwiedzając kwiaty i zdobywając pyłek, charakterystycznie brzęczą, poruszają skrzydłami, odwłokiem i tułowiem. Wprowadza to kwiat w wibrację o stałej częstości drgań. Dochodzi w ten sposób do wysypywania się pyłku przez bardzo małe otwory w pylnikach. W czasie pozyskiwania pyłku trzmiel przytrzymuje się w kwiecie odnóżami lub żuwaczkami, pozostając z nim w ścisłym kontakcie, a pyłek osypuje przede wszystkim głowę i grzbietową część tułowia owada. Mechanizm ten nosi nazwę zapylania wibracyjnego i dotyczy około 500 gatunków roślin, w tym borówki wysokiej. Dlatego trzmiele są bardzo skutecznymi zapylaczami na plantacjach tej rośliny. Oprócz specyficznego mechanizmu zapylania wibracyjnego duże znaczenie w zapylaniu roślin ma długość języczka trzmiela. Zapylanie kwiatów o długiej rurce korony nie stanowi dla trzmiela problemu. Z takimi kwiatami znakomicie sobie radzi, gdyż długość jego języczka wynosi do 24 mm. Ponadto trzmiele są wydajnymi owadami zapylającymi, gdyż w tym samym czasie odwiedzają dwa razy więcej kwiatów niż pszczoły. Ponadto u owadów tych nie występuje system komunikacji (w przeciwieństwie do pszczoły miodnej), co jest zaletą w zapylaniu upraw szklarniowych. Robotnice nie przekazują sobie in- Fot. J. Klepacz-Baniak 51

7 formacji o źródle pokarmu i nawet jeśli pojedyncze osobniki znajdą pokarm poza obiektem, nie informują o tym pozostałych. Trzmiele są owadami sprawdzającymi się w zapylaniu roślin nawet w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych, także w szklarniach, gdzie panuje wyższa wilgotność i temperatura. Praktyczne uwagi: Ule z trzmielami należy ustawiać w miejscu: zacienionym, suchym, nienarażonym na przeciągi, w którym stężenie dwutlenku węgla nie jest wyższe od przeciętnego poziomu (gaz ten osłabia aktywność trzmieli). Ule najlepiej umieszczać na wysokości 1 1,5 m, rozkładając je równomiernie i oddzielnie. W uprawach polowych bardzo często stosuje się zabezpieczanie uli przed deszczem i rosą, stawiając ul na odwróconej skrzynce, kładąc na ul kolejno skrzynkę, styropian (który służy jako daszek) i kamień (aby zabezpieczyć daszek przed wiatrem). Ważna jest ochrona przed mrówkami, które wchodzą do gniazd trzmieli zwabione zapachem pokarmu rabują syrop. W tym celu statyw, na którym stoi ul, w miejscu stykania się go z podłożem można zabezpieczyć na szerokości 10 cm smarem. Należy dostosować liczbę uli do wielkości plantacji oraz liczby kwitnących roślin. Zbyt dużo owadów na jednostce powierzchni może powodować efekt zmęczenia kwiatów. Nazbyt intensywne odwiedziny kwiatów, oprócz ich czernienia i zasychania, mogą prowadzić także do powstania owoców pomidora, które pękają jeszcze przed dojrzewaniem. Zapas pokarmu (syropu cukrowego) w ulikach przewidziany jest na całe życie rodziny trzmielej. Zadbajmy o trzmiele We własnym zakresie warto zadbać o obecność i ochronę trzmieli na plantacjach. Bierny sposób polega na nie niszczeniu ich gniazd, nie wyrywaniu roślin, na których znajdują pokarm i ograniczeniu stosowania środków ochrony roślin. Ochrona czynna obejmuje sianie roślin żywicielskich, zakładanie budek w których trzmiele mogą się zagnieździć, nie wypalanie trawy, dbanie o miedze i zadrzewienia śródpolne. Materiał został w dużej mierze opracowany na podstawie informacji uzyskanych od przedstawicieli firm: Agroconsult, Biopartner, Koppert, Polski Trzmiel i Syngenta BioLine 52

Praca i efektywność owadów zapylających

Praca i efektywność owadów zapylających Praca i efektywność owadów zapylających Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Fot. 1. Wczesną wiosną matki trzmiele szukają miejsc na gniazdowanie Fot. 2. W przypadku agrestu wskutek odwiedzin kwiatów

Bardziej szczegółowo

Pszczoła murarka ogrodowa

Pszczoła murarka ogrodowa Pszczoła murarka ogrodowa Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Murarka ogrodowa (Osmia rufa) jest samotnie żyjącą, dziką pszczołą z rodziny miesiarkowatych (Megachilidae). Błonkówka ta występuje na

Bardziej szczegółowo

Prawie wszystko o owadach zapylających

Prawie wszystko o owadach zapylających Prawie wszystko o owadach zapylających Fot. archiwum P. Teper Dr Dariusz Teper Owady zapylające są tak samo ważnym elementem produkcji ogrodniczej, jak agrotechnika, nawożenie czy ochrona roślin. O ich

Bardziej szczegółowo

Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin

Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin Rola i stan dzikiej entomofauny zapylającej, a chemiczna ochrona roślin Zapylanie kwiatów roślin uprawnych jest jednym z najważniejszych, a jednocześnie najtańszym czynnikiem plonotwórczym. Proces ten

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych

Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych Znaczenie pszczoły miodnej w zapylaniu roślin entomofilnych Rola pszczół miodnych jako zapylaczy roślin staje się coraz ważniejsza, ponieważ w obecnej dobie powszechnej chemizacji rolnictwa i ogólnie dużego

Bardziej szczegółowo

Tobiasz i dzikie pszczoły

Tobiasz i dzikie pszczoły Tobiasz i dzikie pszczoły Wreszcie nadeszła Wielkanoc i Tobiasz może spędzić trochę czasu w gospodarstwie wujka. Jak zawsze na początku wizyty biegnie na łąkę przywitać się z Emmi, swoją ulubioną krową.

Bardziej szczegółowo

ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA

ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA BIULETYN NAUKOWY Skrót: Biul. Nauk., Nr 19, 2002 ULE OBSERWACYJNE ZE SZKŁA ORGANICZNEGO JAKO POMOC DYDAKTYCZNA Katedra Pszczelnictwa UWM, Olsztyn S ł o w a k l u c z o w e: pszczoła miodna, rodzina pszczela,

Bardziej szczegółowo

Pamiętajmy o pszczołach

Pamiętajmy o pszczołach Pamiętajmy o pszczołach Dr inż. Joanna Klepacz-Baniak Plantpress Fot. 1. Zbieraczka pszczoły miodnej odwiedzająca kwiat jabłoni O owady zapylające i ich bezpieczeństwo należy dbać cały sezon, a nie tylko

Bardziej szczegółowo

Owady społeczne. Pszczoły

Owady społeczne. Pszczoły Daria Pawlak kl. M3 Owady społeczne Owady społeczne- owady socjalne, zgrupowanie owadów prowadzących zorganizowane życie, z podziałem czynności w koloniach wywodzących się z jednej lub kilku samic. Najprostszym

Bardziej szczegółowo

Cele szczegółowe: Środki: Metody: Forma pracy: PrzEbiEG zajęć: Wariant dla młodszych dzieci: Wariant dla starszych uczestników:

Cele szczegółowe: Środki: Metody: Forma pracy: PrzEbiEG zajęć: Wariant dla młodszych dzieci: Wariant dla starszych uczestników: Kwiaty i owady Wszelkie rośliny i stworzenia mają swą rolę do spełnienia Nieważne, jakiej są wielkości a już owady w szczególności Taki, na przykład, trzmiel lub motyl, co lata niby, ot tak sobie i siada

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67276 Y1 22.07.2013 BUP 15/13. FLAGA DOROTA BIODAR, Kraków, PL 31.07.2014 WUP 07/14. STANISŁAW FLAGA, Kraków, PL

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67276 Y1 22.07.2013 BUP 15/13. FLAGA DOROTA BIODAR, Kraków, PL 31.07.2014 WUP 07/14. STANISŁAW FLAGA, Kraków, PL PL 67276 Y1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 120675 (22) Data zgłoszenia: 16.01.2012 (19) PL (11) 67276 (13) Y1

Bardziej szczegółowo

Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa

Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa Zatrucia pszczół straty nie tylko dla pszczelarstwa Dr Piotr Skubida Instytut Ogrodnictwa, Oddział Pszczelnictwa w Puławach Zatrucia pszczół środkami ochrony roślin (ś. o. r.) stanowią nie od dziś poważny

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI

BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI Mieczysław Biliński Oddział Pszczelnictwa IO w Puławach BIOLOGIA, ZNACZENIE I CHÓW TRZMIELI 1. WSTĘP Większość roślin (z wyjątkiem wiatropylnych), czyli około 80% gatunków, do wydania owoców i nasion wymaga

Bardziej szczegółowo

Osy. Vespula. Biologia. Szkodliwość. Występowanie

Osy. Vespula. Biologia. Szkodliwość. Występowanie Osy Vespula Biologia Ciało robotnicy osy pospolitej osiąga długość od 11 do 20 mm. Jest podobna do osy dachowej, ale ma na nadustku dużą kanciastą czarną plamę zamiast trzech czarnych punktów. Osa pospolita

Bardziej szczegółowo

OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO

OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO Progress in Plant Protection/Postępy w Ochronie Roślin 51 (3) 2011 OCENA ZESPOŁU ZAPYLACZY (HYMENOPTERA, APOIDEA) W UPRAWIE RZEPAKU OZIMEGO WOJCIECH SĄDEJ, MARIUSZ NIETUPSKI Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Bardziej szczegółowo

URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE

URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE URZĄD MIEJSKI W BORNEM SULINOWIE Zasady postępowania w przypadku zagrożenia od rojów owadów błonkoskrzydłych (osy, szerszenie) Poradnik dla mieszkańców Gminy Borne Sulinowo 2014 B O R N E S U L I N O W

Bardziej szczegółowo

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL EKO KALENDARZ 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL WPROWADZENIE Nie musisz lubić miodu i leczyć się propolisem, żeby los pszczół nie zaprzątał ci myśli. Jakie są twoje ulubione owoce, bez których

Bardziej szczegółowo

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku!

Nowość w ochronie truskawek! ...i życie nabiera smaku! Nowość w ochronie truskawek!...i życie nabiera smaku! Edycja 2015 Luna w Polsce i na świecie Grupa produktów Luna to kilka formulacji fungicydów dostosowanych do lokalnych potrzeb w różnych krajach. Wspólną

Bardziej szczegółowo

Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin

Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin EKSPERTYZA Dobra praktyka ochrony roślin Ochrona zapylaczy podczas stosowania środków ochrony roślin Autorzy opracowania: mgr Grzegorz Pruszyński Instytut Ochrony Roślin-PIB w Poznaniu dr Piotr Skubida

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN... 4

SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN... 4 SPIS TREŚCI CO TO SĄ ZAPYLACZE?............... 3 ZAPYLACZE I ZAPYLANIE ROŚLIN...... 4 ZATRUCIA PSZCZÓŁ ŚRODKAMI OCHRONY ROŚLIN......... 5 Toksyczność środków ochrony roślin dla pszczół............... 5

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08

PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08 PYTANIA I ODPOWIEDZI CEL WIELKIEGO DNIA PSZCZÓŁ 8.08 Święto pszczół powstało, aby przekazywać wiedzę i przypominać jak największej liczbie osób o niezastąpionej roli, jaką zapylacze pełnią w całym środowisku

Bardziej szczegółowo

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL

EKO KALENDARZ. 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL EKO KALENDARZ 8 SIERPNIA Dzień Pszczół WWW.EKOKALENDARZ.PL WPROWADZENIE Nie musisz lubić miodu i leczyć się propolisem, żeby los pszczół nie zaprzątał ci myśli. Jaki są twoje ulubione owoce, bez których

Bardziej szczegółowo

Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie

Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie Zatrucia pszczół jako czynnik powodujący istotne straty w pszczelarstwie Zatrucia pszczół środkami ochrony roślin stanowią nie od dziś poważny problem. Stosowanie tych środków w rolnictwie jest sprawą

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych

Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Zakład Uprawy i Nawożenia Roślin Warzywnych Ocena dostępności i jakości nasion warzyw z upraw ekologicznych Autorzy: prof. dr hab. Stanisław Kaniszewski dr Anna Szafirowska Opracowanie redakcyjne: dr Ludwika

Bardziej szczegółowo

CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW?

CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW? HOTEL DLA OWADÓW CZYM JEST HOTEL DLA OWADÓW? Hotel dla owadów to sztuczna budowla z materiałów naturalnych, zapewniająca różnym gatunkom owadów schronienie i możliwość budowy gniazd, szczególnie podczas

Bardziej szczegółowo

III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA

III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA 2012 III LUBELSKA KONFERENCJA PSZCZELARSKA AKTUALNE PROBLEMY NOWOCZESNEGO PSZCZELARSTWA Pszczela Wola 3-5 luty 2012 Sitno

Bardziej szczegółowo

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR

R-CzBR. Czerwcowe badanie rolnicze. według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. WZÓR GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa www.stat.gov.pl R-CzBR Czerwcowe badanie rolnicze według stanu w dniu 1 czerwca 2014 r. Portal sprawozdawczy GUS www.stat.gov.pl do 23

Bardziej szczegółowo

R U M O 30 WG. Środek ochrony roślin przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych

R U M O 30 WG. Środek ochrony roślin przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych Załącznik do decyzji nr R - 45/2015d z dnia 29.01.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 40/2013 bc z dnia 01.03.2013 r.. Posiadacz zezwolenia: DuPont Poland Sp. z o.o., ul. Postępu 17B, 02-676 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303

ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA. zawód ogrodnik - 611303 ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA zawód ogrodnik - 611303 Zawód ogrodnika jest polecany tym wszystkim, którzy chcieliby mieć kontakt z produkcja roślin, hodować kwiaty, krzewy i drzewa, dbać o tereny zieleni,

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S T E W A R D 30 WG

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S T E W A R D 30 WG Posiadacz zezwolenia: DuPont Poland Sp. z o.o., ul. Postępu 17B, 02-676 Warszawa, tel.: (22) 320 09 00, fax: (22) 320 09 50, e-mail: kontakt.ag@pol.dupont.com Producent: DuPont International Operations

Bardziej szczegółowo

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce

Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce K P Zapobieganie stratom rodzin pszczelich w Polsce wyniki projektu Nr 520/N-COST/2009/0 Zdrowie pszczół w Europie WARSZAWA 19.02.2013, 8.45 13.00 Zdrowie pszczół w Europie jest projektem, mającym na celu

Bardziej szczegółowo

Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW

Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW Światowy lider w biologicznej ochronie roślin i naturalnym zapylaniu KATALOG PRODUKTÓW Koppert Biological Systems Koppert Biological Systems jest światowym liderem w branży biologicznej ochrony upraw i

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM

Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ROLA PSZCZÓŁ W ŚRODOWISKU ROLNICZYM Poznań 2014 Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu ul. Sieradzka 29, 60-163 Poznań tel.: 618 685 272,

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013

HARMONOGRAM ZAJĘĆ I SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SIERPIEŃ-LISTOPAD 2013 HARMONOGRAM ZAJĘĆ SZKOLEŃ W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ W MOCZARACH SERPEŃ-LSTOPAD 2013 TERMNY ZAJĘĆ AKTYWZACYJNYCH Z ZAKRESU OGRODOTERAP TEMATY grupa Sierpień Wrzesień Październik Listopad 1 - zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze.

Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze. Pomóż pszczołom one pomagają nam od zawsze. Pszczoły same z siebie nie atakują człowieka, jeśli nie mają do tego powodu. Pszczoły uznawane są przez większość osób za owady niebezpieczne. Wystarczy, że

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1. Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2. Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

Pszczoła miodna. 1 Struktura społeczna. 1.3.1 Pszczoła zbieraczka 1.3.1.1 Zbieraczki pyłku 1.3.1.2 Zbieraczki nektaru 1.3.1.3 Tańczące pszczoły

Pszczoła miodna. 1 Struktura społeczna. 1.3.1 Pszczoła zbieraczka 1.3.1.1 Zbieraczki pyłku 1.3.1.2 Zbieraczki nektaru 1.3.1.3 Tańczące pszczoły Pszczoła miodna. Pszczoła miodna (Apis mellifera L., syn. Apis mellifica L.) gatunek z rodzaju pszczoła i rodziny pszczołowatych właściwych, obejmujące gatunki wytwarzające miód. Pszczoły miodne zbierają

Bardziej szczegółowo

www.cdr.gov.pl PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA EKOLOGIA I ŚRODOWISKO Listopad 2013 Marketing produkcji rolnej (Marek Krysztoforski; CDR O/Radom)

www.cdr.gov.pl PRODUKCJA ROLNA EKONOMIKA ROLNICTWA EKOLOGIA I ŚRODOWISKO Listopad 2013 Marketing produkcji rolnej (Marek Krysztoforski; CDR O/Radom) Listopad 2013 www.cdr.gov.pl http://cc.cdr.gov.pl/ http://www.agroturystyka.edu.pl/ http://www.produktyregionalne.edu.pl/ http://www.leaderatorium.pl/ http://www.agroportal.agro.pl/ szkolenia PRODUKCJA

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:....

WNIOSEK O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 234 Wojewody Mazowieckiego z dnia

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. Sumo 10 EC

Przestrzegaj etykiety stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska. Sumo 10 EC Posiadacz zezwolenia: Sumi Agro Poland Sp. z o.o.; ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa, tel.: +48 22 637 32 37, fax: +48 22 637 32 38; www.sumiagro.pl; e-mail: biuro@sumiagro.pl Producent: Mitsui Chemicals

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA

VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA VADEMECUM WIEDZY O PSZCZOŁACH PORADNIK DLA NAUCZYCIELA I. Rola zapylania w przyrodzie. Pszczołowate zapylacze i pszczoły w przyrodzie Owady i rośliny współistnieją od milionów lat. Przez ten czas, w toku

Bardziej szczegółowo

Na terenie gmin/y:...

Na terenie gmin/y:... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Brak pełnych danych będzie skutkował odrzuceniem wniosku z przyczyn formalnych. URZĄD GMINY TARNOWO PODGÓRNE Ul. Poznańska 115 62-080 Tarnowo Podgórne

Bardziej szczegółowo

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:......

URZĄD GMINY DOPIEWO WNIOSEK 1) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). W niniejszym wniosku należy zachować zgodność danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok składanym do ARiMR

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Pszczoły i miody

SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Pszczoły i miody UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY KOD UCZNIA DATA URODZENIA UCZNIA dzień miesiąc rok miejsce na naklejkę z kodem SPRAWDZIAN W SZÓSTEJ KLASIE SZKOŁY PODSTAWOWEJ Pszczoły i miody Informacje dla ucznia 1. Sprawdź,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:.

WNIOSEK 2) O OSZACOWANIE SZKÓD 1.Wnioskodawca (imię i nazwisko) : 2.Adres zamieszkania wnioskodawcy:...... 3. Adres siedziby gospodarstwa rolnego:. Wniosek należy wypełnić czytelnie (drukowanymi literami). Do niniejszego wniosku należy dołączyć kserokopię wniosku o przyznanie płatności obszarowych na bieżący rok przez ARiMR i zachować zgodność danych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 393/2015d z dnia 19.05.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 131/2012 z dnia 28.09.2012 r.

Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 393/2015d z dnia 19.05.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 131/2012 z dnia 28.09.2012 r. Załącznik nr 1 do decyzji MRiRW nr R - 393/2015d z dnia 19.05.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 131/2012 z dnia 28.09.2012 r. Posiadacz zezwolenia: Dow AgroSciences Polska Sp. z o.o., ul. Domaniewska

Bardziej szczegółowo

Rolnicy gminy. Brańszczyk

Rolnicy gminy. Brańszczyk Rolnicy gminy Brańszczyk W związku ze szkodami w rolnictwie powstałymi na skutek utrzymującej się od dłuższego czasu suszy, informujemy zainteresowanych rolników o możliwości składania wniosków o oszacowanie

Bardziej szczegółowo

VAXIPLANT SL nowe spojrzenie na ochronę roślin przed chorobami

VAXIPLANT SL nowe spojrzenie na ochronę roślin przed chorobami Informacje, porady, praktyka 1 (7) 2014 egzemplarz bezpłatny VAXIPLANT SL nowe spojrzenie na ochronę roślin przed chorobami Dr inż. Beata Kawka, Arysta LifeScience Polska W 2012 roku Arysta LifeScience

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA POWODZIAN NA TEMAT ZWALCZANIA SZKODLIWYCH OWADÓW

INFORMACJA DLA POWODZIAN NA TEMAT ZWALCZANIA SZKODLIWYCH OWADÓW INFORMACJA DLA POWODZIAN NA TEMAT ZWALCZANIA SZKODLIWYCH OWADÓW KOMARY I INNE OWADY KRWIOPIJNE przyjaznym środowiskiem dla bytowania komarów są tereny podmokłe, wilgotne, rozlewiska wody, gdzie w mule

Bardziej szczegółowo

TECHNIKUM OGRODNICZE. zawód - technik ogrodnik - 314205

TECHNIKUM OGRODNICZE. zawód - technik ogrodnik - 314205 TECHNIKUM OGRODNICZE zawód - technik ogrodnik - 314205 Zawód technika ogrodnika jest zawodem poszukiwanym na europejskich rynkach pracy. Jest polecany jest tym wszystkim, którzy chcieliby projektować i

Bardziej szczegółowo

Białowieskie. pszczoły

Białowieskie. pszczoły Białowieskie pszczoły Białowieskie pszczoły Spośród wielu owadów, jakie spotykamy co dzień w naszym otoczeniu, pszczoły i pszczołowate są tymi wyjątkowymi. Na tę wyjątkowość składa się: ich wygląd, biologia

Bardziej szczegółowo

Zadania ochronne WPN zaplanowane do wykonania w listopadzie 2015 roku

Zadania ochronne WPN zaplanowane do wykonania w listopadzie 2015 roku PLANOWANE ZADANIA DO REALIZACJI W WIELKOPOLSKIM PARKU NARODOWYM Z WYSZCZEGÓLNIENIEM PRAC W OBWODACH OCHRONNYCH WPN LISTOPAD 2015 ROK Dyrektor Wielkopolskiego Parku Narodowego jest zobowiązany do wykonywania

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie przędziorków i pordzewiaczy na jabłoniach

Zwalczanie przędziorków i pordzewiaczy na jabłoniach 52 Zwalczanie i pordzewiaczy na jabłoniach Marcin Oleszczak Agrosimex, Dział Techniczno-Naukowy W ostatnich latach w sadach jabłoniowych obserwujemy wzrost zagrożenia ze strony szkodliwych roztoczy, głównie

Bardziej szczegółowo

Osa_dachowaOsa dachowa \Vespula germanica \Vespidae\

Osa_dachowaOsa dachowa \Vespula germanica \Vespidae\ Osa Osa leśna \Dolichovespula silvestris \Vespidae\ Robotnice osiągają długość 11 do 14 mm samice 14 do 18 mm. Występuje stosunkowo licznie w lasach Europy Środkowej. Gniazda wiesza na gałęziach drzew

Bardziej szczegółowo

Pszczoły wymagają opieki Wyzwania i rozwiązania

Pszczoły wymagają opieki Wyzwania i rozwiązania Pszczoły wymagają opieki i rozwiązania Bayer CropScience AG Bayer HealthCare Animal Health Alfred-Nobel-Str. 50 40789 Monheim am Rhein Niemcy Kontakt e-mailowy: kontakt@bayercropscience.com www.bayercropscience.com

Bardziej szczegółowo

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ

GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ GROCH SIEWNY WYNIKI DOŚWIADCZEŃ Uprawa grochu siewnego w Polsce ma długą tradycję. Gatunek ten odgrywa główną rolę w grupie roślin strączkowych, jako roślina jadalna i pastewna. Dużą wartość odżywczą białka

Bardziej szczegółowo

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia

Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia Przyszłość w produkcji owoców porzeczki czarnej na świecie, szanse i zagrożenia prof. dr hab. Eberhard Makosz IV Międzynarodowa Konferencja Porzeczkowa Białowieża, 2 6 czerwca 2014 r. Światowa produkcja

Bardziej szczegółowo

Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 157/2015d z dnia 06.03.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 139/2013 zn z dnia 08.11.2013 r.

Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 157/2015d z dnia 06.03.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 139/2013 zn z dnia 08.11.2013 r. Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 157/2015d z dnia 06.03.2015 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW nr R - 139/2013 zn z dnia 08.11.2013 r. Posiadacz zezwolenia: Rotam Agrochemical Europe Ltd, Hamilton House,

Bardziej szczegółowo

Zakres ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli

Zakres ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia upraw u przykładowych ubezpieczycieli Konstrukcja ubezpieczenia Przedmiot ubezpieczenia PZU S.A. TUW Concordia TUW TUZ Ubezpieczenie upraw polowych Ubezpieczeniem mogą być objęte rośliny

Bardziej szczegółowo

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie

Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Hodowli i Ochrony Roślin Dorota Nowosielska (dorota.nowosielska@minrol.gov.pl; tel. (022)

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020.

Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Pomoc publiczna w rolnictwie w latach 2015 2020. Od początku 2015 roku przepisy krajowe, na podstawie których udzielana jest pomoc publiczna w rolnictwie muszą być dostosowane do zasad udzielania pomocy

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Wójt (-) Stanisław Wirtek

OGŁOSZENIE. Wójt (-) Stanisław Wirtek OGŁOSZENIE Urząd Gminy Sobienie-Jeziory informuje, że rolnicy u których wystąpiły szkody w gospodarstwach rolnych w wyniku działania niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, tj. spowodowane przez grad,

Bardziej szczegółowo

AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU. Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań.

AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU. Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań. AUDYT POCZĄTKOWY PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO NR 4 W GIŻYCKU Kolorem różowym zaznaczono odpowiedzi uzyskane w wyniku przeprowadzonych działań. ŚMIECI i śmiecenie Zastanowimy się i sprawdźmy, czy nasza szkoła

Bardziej szczegółowo

The New Way of Growing

The New Way of Growing The New Way of Growing Dostosowanie energii i strategii zarządzania strefą korzeniową w zrównoważonej produkcji pomidorów Firma GRODAN, partner biorący udział w projekcie New Way of Growing razem z GreenQ

Bardziej szczegółowo

Rosliny, owady i miód

Rosliny, owady i miód Rosliny, owady i miód 5 6 września, sobota i niedziela Owady często nas drażnią latają, bzyczą, czasem gryzą. Są nam jednak niezbędne! Często nie zdajemy sobie sprawy z tego jak bardzo od nich zależymy

Bardziej szczegółowo

Zostań pszczelim bohaterem, zostań pszczelą bohaterką.

Zostań pszczelim bohaterem, zostań pszczelą bohaterką. Zostań pszczelim bohaterem, zostań pszczelą bohaterką. Ponad gatunków roślin uprawnych w Europie rośnie i wydaje plon dzięki pszczołom i innym owadom zapylającym. Niestety zapylacze są w niebezpieczeństwie.

Bardziej szczegółowo

Jerzyk - siedlisko - znaczenie terenów zurbanizowanych dla utrzymania gatunku - terminy przylotu i odlotu - okres lęgowy, liczba lęgów

Jerzyk - siedlisko - znaczenie terenów zurbanizowanych dla utrzymania gatunku - terminy przylotu i odlotu - okres lęgowy, liczba lęgów Jerzyk - siedlisko Jerzyk spędza znaczną część życia w powietrzu. Nigdy nie ląduje na ziemi chyba, że jest to osobnik osłabiony. Porusza się z trudem po płaskich powierzchniach, natomiast doskonale czepia

Bardziej szczegółowo

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią

Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy prawidłowe prowadzenie plantacji jesienią Rzepak ozimy to roślina wymagająca profesjonalnego podejścia od momentu siewu do zbioru. Okres wegetacyjny trwa ok. 11 miesięcy (czasami nawet 12

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK DLA PSZCZELARZY

PODRĘCZNIK DLA PSZCZELARZY Program Leonardo da Vinci Transfer Innowacji Projekt pt. Zrównoważony rozwój pszczelarstwa w aspekcie środowiskowym w Europie Beekeeping European Enviromental Sustainability TO BEE OR NOT TO BEEZZZ PODRĘCZNIK

Bardziej szczegółowo

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników

Fotoperiod 2015-05-19. Wpływ fotoperiodu na preferencję termiczną pojedynczych osobników Materiał: dorosłe robotnice pszczoły miodnej rasy Apis mellifera carnica (pszczoła krainka), Wiek pszczół - 19 dni od osiągnięcia stadium dorosłego: Czym się zajmuję? robotnice broniące dostępu do gniazda

Bardziej szczegółowo

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka.

Pomóż ptakom w potrzebie. Podaruj im dom. Wystarczy budka. Ptasie gniazdo. Bywa kunsztowne i przytulne lub po prostu wielkie i solidne. Najważniejsze żeby było bezpieczne. Może dlatego prawie 2/3 naszych ptaków zakłada je w dziuplach. To znaczy zakładałoby, gdyby

Bardziej szczegółowo

Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03

Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Produkcja Zwierzęca klasa 4TR Nr. Programu 321(05)/T-4,TU, SP/MENiS 2005.02.03 Moduł, dział, temat Zakres treści Drób 1. Znaczenie gospodarcze chowu drobiu 1. Pochodzenie drobiu 2. Pojęcie drobiu, 3. Rodzaje

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

USTAWA z dnia...2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich USTAWA z dnia....2015 r. Projekt o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich Art. 1. W ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Instrukcje dotyczące montażu pokrywy ula

Instrukcje dotyczące montażu pokrywy ula Tłumaczenie z języka polskiego. INSTRUKCJA OBSŁUGI MONTAŻ UTRZYMYWANIE -KONSERWACJA GWARANCJA-KORZYSTANIE- KORZYŚCI- ZALETY Pokrywa ula,,beenectar PATENT Nr. PCT/GR2006/000006 Jedno z najważniejszych narzędzi

Bardziej szczegółowo

Centrum Edukacji Przyrodniczej

Centrum Edukacji Przyrodniczej Centrum Edukacji Przyrodniczej zaprasza do skorzystania z darmowej oferty zajęć edukacyjnych pod hasłem lekcje przyrody Pakiety edukacyjne dla przedszkolaków i klas I-III szkół podstawowych... 3 Pakiety

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska P E N N C O Z E B 80 WP

Przestrzegaj etykiety środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska P E N N C O Z E B 80 WP 1 Załącznik do decyzji MRiRW nr R - 111/2014d z dnia 09.04.2014 r. zmieniającej zezwolenie MRiRW Nr R - 49/2012 z dnia 8.03.2012 r. Posiadacz zezwolenia: Cerexagri, Parc St Christophe, Pole Galilee 3 -

Bardziej szczegółowo

1. DŁUGOPIS Ilość: 3300 szt. Kolory: Materiał: Wymiar dopuszczalny: około Technika zdobienia: Nadruk: Wkład: Opakowanie: Końcówka mechanizmu

1. DŁUGOPIS Ilość: 3300 szt. Kolory: Materiał: Wymiar dopuszczalny: około Technika zdobienia: Nadruk: Wkład: Opakowanie: Końcówka mechanizmu 1. DŁUGOPIS Ilość: 3300 szt. Kolory: grafit (1500 sztuk), ciemnoczerwony (1800 sztuk) Materiał: metal Wymiar dopuszczalny: około 140 x 10 x 10 mm (+/- 5%) Technika zdobienia: grawer laserowy Nadruk: dwustronny,

Bardziej szczegółowo

Instytut Ogrodnictwa. Wpływ importu i eksportu na produkcję ogrodniczą w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem rynku produktów szkółkarskich

Instytut Ogrodnictwa. Wpływ importu i eksportu na produkcję ogrodniczą w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem rynku produktów szkółkarskich Instytut Ogrodnictwa Wpływ importu i eksportu na produkcję ogrodniczą w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem rynku produktów szkółkarskich Autor dr Adam Marosz Analiza wykonana w ramach Programu Wieloletniego

Bardziej szczegółowo

Sektor pszczelarski w Polsce w 2013 roku

Sektor pszczelarski w Polsce w 2013 roku Instytut Ogrodnictwa Oddział Pszczelnictwa w Puławach ul. Kazimierska 2, 24-100 Puławy www.opisik.pulawy.pl opisik@man.pulawy.pl Sektor pszczelarski w Polsce w 2013 roku Puławy 2013 1. Wstęp Raport opracowano

Bardziej szczegółowo

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba

BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY. Opracowanie: Magdalena Szczerba BUDYNKI PASYWNE FAKTY I MITY Opracowanie: Magdalena Szczerba MITY Budynki bardzo drogie na etapie budowy Są droższe ale o 5-10% w zależności od wyposażenia Co generuje dodatkowe koszty Zwiększona grubość

Bardziej szczegółowo

Naprawy dachów i wymiany pokryć dachowych w miejscach siedlisk jerzyków.

Naprawy dachów i wymiany pokryć dachowych w miejscach siedlisk jerzyków. ULOTKA II Naprawy dachów i wymiany pokryć dachowych w miejscach siedlisk jerzyków. Oto kilka prostych wskazówek, aby remont dachu w miejscu siedliska jerzyków był wykonany zgodnie z prawem oraz w ten sposób

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 17 ust. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002) zarządza się, co następuje:

Na podstawie art. 17 ust. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002) zarządza się, co następuje: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt wykorzystywanych do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,

Bardziej szczegółowo

Wilkin & Sons Utrzymanie jakości. Studium przypadku

Wilkin & Sons Utrzymanie jakości. Studium przypadku Wilkin & Sons Utrzymanie jakości Studium przypadku Firma Wilkin & Sons, ukryta w pełnej zieleni wiosce Tiptree w hrabstwie Essex, jest jednym z wiodących brytyjskich producentów wysokiej jakości konfitur.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i ustawy o opłacie skarbowej

USTAWA z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i ustawy o opłacie skarbowej Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 20 lipca 2000 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2000 r. Nr 68, poz. 805. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i ustawy o opłacie

Bardziej szczegółowo

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S A N M I T E 20 WP

Przestrzegaj etykiety-instrukcji stosowania środka ochrony roślin w celu ograniczenia ryzyka dla ludzi i środowiska S A N M I T E 20 WP Podmiot, który uzyskał zezwolenie: Nissan Chemical Europe S.A.R.L., Parc d affaires de Crécy 2, rue Claude Chappe, 69370 Saint Didier au Mont d Or, Francja, tel. 33(0)437 64 4020, fax 33(0)437 64 6874

Bardziej szczegółowo

Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu

Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu Wsparcie z budżetu krajowego po nowemu Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 1994 roku udziela wsparcia finansowego, które obejmuje m.in. spłacanie za rolników części należnych bankom odsetek

Bardziej szczegółowo

Karmienie pszczół miodnych

Karmienie pszczół miodnych A SORTYMENT 1. Podstawowe potrzeby pszczół miodnych 2. Konieczność karmienia 3. Różne rodzaje pokarmu dla pszczół 4. Porównawcze próby karmienia 5. Koszty/korzyści stosowania różnych pokarmów dla pszczół

Bardziej szczegółowo

Rosliny, owady i miód

Rosliny, owady i miód Rosliny, owady i miód 7 8 września, sobota i niedziela w Ogrodzie Botanicznym UW Owady często nas drażnią latają, bzyczą, czasem gryzą. Są nam jednak niezbędne! Często nie zdajemy sobie sprawy z tego jak

Bardziej szczegółowo

Zadrzewienia śródpolne enklawy bioróżnorodności

Zadrzewienia śródpolne enklawy bioróżnorodności Zadrzewienia śródpolne enklawy bioróżnorodności Jakub Józefczuk Bank Drzewek jest realizowany w ramach projektu: Partnerstwo dla drzew i klimatu społeczna odpowiedzialność biznesu w zakresie ochrony środowiska,

Bardziej szczegółowo

Ochrona roślin, a ochrona pszczół w świetle obowiązujących aktów prawnych.

Ochrona roślin, a ochrona pszczół w świetle obowiązujących aktów prawnych. Ochrona roślin, a ochrona pszczół w świetle obowiązujących aktów prawnych. Ostatnie lata to ogromny postęp w dziedzinie chemicznej ochrony roślin, postęp nie polegający jedynie na wprowadzaniu nowych metod

Bardziej szczegółowo

OWADY WOKÓŁ NAS :: TEMAT :: LATO WPROWADZENIE

OWADY WOKÓŁ NAS :: TEMAT :: LATO WPROWADZENIE :: TEMAT :: WPROWADZENIE Owady należą do najliczniejszej grupy organizmów zamieszkujących naszą planetę. Do dziś nie zostały sklasyfikowane jeszcze wszystkie gatunki, ale już teraz znamy ich ponad 1 mln.

Bardziej szczegółowo