Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP"

Transkrypt

1 Jednolity Obszar Płatności w Euro z perspektywy Narodowego Banku Polskiego Wystąpienie Krzysztofa Rybińskiego, wiceprezesa NBP Konferencja Związku Banków Polskich Jednolity Obszar Płatności w Euro Struktura Organizacyjna SEPA w Polsce SEPA PL Klub Bankowca, 10 października 2006 Szanowni Państwo, Z pewnością nie wszyscy wiedzą, że pierwszy bank który spełniał wiele funkcji współczesnego banku centralnego powstał w 1609 roku, mam na myśli Bank Amsterdamu. Bank ten emitował własny pieniądz, zarządzał zasobem tego pieniądza poprzez operacje otwartego rynku i był operatorem systemu RTGS dla płatności wysoko-kwotowych, chociaż czterysta lat temu znaczenie słowa system było nieco inne niż dzisiaj i. Czterysta lat temu system RTGS Banku Amsterdamu dokonywał płatności równych PKB Holandii w ciągu trzech tygodni, teraz w wielu krajach potrzeba do tego mniej niż tydzień. Bankierom w siedemnastym wieku zarządzającym agio florena nie śniło się zapewne, że czterysta lat później będziemy nie tylko posługiwali się wspólną walutą europejską, ale również wdrażali standardy Jednolitego Obszaru Płatności w Euro, czyli SEPA. SEPA ma być faktem. Jest częścią wizji zjednoczonej Europy, gdzie usługi płatnicze są częścią wspólnego rynku, i można być pewnym, że wcześniej czy później systemy płatnicze krajów europejskich przestaną mieć cechy krajowych systemów płatniczych. Zgodnie z intencjami decydentów Unii Europejskiej za parę lat płatności transgraniczne w euro będą tak zunifikowane i tanie jak to ma miejsce obecnie w przypadku bezgotówkowych rozliczeń pieniężnych w ramach krajowych systemów płatniczych. Z punktu widzenia banku centralnego SEPA ma przynieść korzyści przede wszystkim obywatelom Europy, ale również przyczynić się do rozwoju rynku usług płatniczych. 1

2 Kiedy politycy snują wizje zjednoczonej Europy, wtedy podatnicy zadają pytanie ile to będzie kosztować. W długim okresie bilans korzyści i kosztów zjednoczonej Europy jest niewątpliwie korzystny, dotyczy to również idei SEPA. Warto jednak pamiętać, że w takim zakresie w jakim to jest możliwe o docelowym kształcie europejskiego systemu płatności powinien zdecydować rynek, który wybierze rozwiązanie najlepsze dla klientów banków. O ile na obszarze Eurolandu założenia stawiane w celu racjonalizacji i podnoszenia efektywności obrotu bezgotówkowego w euro mają swoje mocno ugruntowane podstawy ekonomiczne to w przypadku krajów spoza tego obszaru, do których należy także Polska, wprowadzenie SEPA winno być przedmiotem głębokiej debaty środowiskowej. Dlatego też Narodowy Bank Polski docenia powołanie przez polskie środowisko bankowe Forum SEPA Polska i wyraża głębokie przekonanie, że wypracowane w ramach tej współpracy programy i decyzje przyczynią się do wzrostu satysfakcji Polaków korzystających z usług krajowych banków poprzez wzrost atrakcyjności oferty produktowej, wzrost bezpieczeństwa i poziomu usług oraz obniżenie ich cen. Wraz w wprowadzeniem euro w obrocie bezgotówkowym w 1999 roku i gotówkowym w 2001 roku pojawiły się liczne korzyści dla mieszkańców strefy euro. Znikły koszty transakcyjne wymiany walut, obniżyły się preferencje kraju pochodzenia, czyli tzw. home bias na rynkach finansowych, spadła premia za ryzyko, euro stało się ważną walutą w której emituje się papiery wartościowe na międzynarodowych rynkach finansowych. Znani amerykańscy ekonomiści Menzie Chinn i Jakob Frankel przewidują, że jeżeli Wielka Brytania wejdzie do strefy euro, to już pod koniec drugiej dekady XXI wieku euro zastąpi dolara w roli światowej waluty rezerwowej ii, co może wiązać się z dodatkowymi korzyściami dla konsumentów w Europie, gdyż wtedy to właśnie Europie przypadnie możliwość korzystania z tego co Pierre-Olivier Gourinchas i Helene Rey określają mieniem nadzwyczajnego przywileju iii (ang. exorbitant privilege). W ślad za tymi zmianami nie nadążają dostatecznie szybko systemy płatnicze krajów Eurolandu, które do tej pory obsługiwały krajowe i międzynarodowe operacje detaliczne dokonywane w różnych walutach europejskich. Wyjątkiem były działania banków centralnych pod egidą Europejskiego Banku Centralnego, które w szybkim tempie opracowały oraz uruchomiły system TARGET dla rozliczeń brutto dokonywanych w czasie rzeczywistym, przeznaczony dla transakcji wysokokwotowych w euro. W przypadku obrotu bezgotówkowego w relacjach 2

3 paneuropejskich jedyną namacalną korzyścią wprowadzenia euro dla konsumentów były oszczędności z tytułu wymiany walut. Poza tym czas rozliczeń, jak i koszty transakcji transgranicznych pozostawały na tym samym wysokim poziomie, co przed wprowadzeniem wspólnej waluty, znacznie przewyższając ceny transakcji krajowych. Powodem tej sytuacji był m.in. brak odpowiedniej infrastruktury technicznej, rozbieżność stosowanych w poszczególnych krajach standardów (informacyjnych i biznesowych) oraz chęć czerpania korzyści finansowych przez sektor bankowy z tytułu wyższych opłat za transakcje transgraniczne. Problem ten był podnoszony już na samym początku procesu wprowadzania wspólnej waluty w Europie, a brak widocznych i skutecznych działań zmierzających do zmiany tej sytuacji skłonił decydentów Unii Europejskiej do działań regulacyjnych. Celem tych działań było zapewnienie mechanizmów dla efektywnego dokonywania płatności w euro na obszarze Eurolandu i ujednolicenie zasad dokonywania płatności bezgotówkowych. Polityka ta wypływała bezpośrednio ze Strategii Lizbońskiej, która zakłada budowę silnej gospodarki europejskiej, mogącej skutecznie konkurować na światowym rynku. Ponadto zauważalny był brak konkretnych działań w sektorze bankowym prowadzący do modernizacji systemów płatniczych. Skłoniło to Komisję Europejską do działania. Podstawowym dokumentem stymulującym postęp w tej kwestii stała się Regulacja Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej nr 2560/2001 określająca ogólne warunki dla płatności transgranicznych w euro w Unii Europejskiej i zapewniająca spójne ramy prawne dla wszystkich usług płatniczych, umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań, a także jednolite standardy technologiczne i biznesowe dla dostawców usług płatniczych. Środowisko bankowe w krajach Eurolandu uznało, że najlepszym rozwiązaniem dla wprowadzenia wymogów zawartych w Regulacji będzie wprowadzenie mechanizmów samoregulacjnych i powołało European Payments Council organizację międzybankową, która koordynuje i nadzoruje prace nad SEPA. SEPA będzie obszarem, gdzie obywatele, przedsiębiorcy i inne podmioty będą mogły dokonywać i otrzymywać płatności w euro na obszarze Europy zarówno transgranicznie, jak i w granicach państw członkowskich, według takich samych, prostych zasad, regulacji prawnych i zobowiązań bez względu na geograficzne położenie obywateli i przedsiębiorców. 3

4 Głównym, wypracowanym przez europejskie środowisko bankowe, celem podejmowanych prac w ramach projektu SEPA jest wprowadzenie mechanizmów dla efektywnego dokonywania płatności w euro na obszarze Europy i traktowania tej strefy jako rynku lokalnego ze wszystkimi tego konsekwencjami, także związanymi z czasem realizacji transakcji i ponoszonymi za nie opłatami (tj. zrównaniem tych parametrów w ramach płatności krajowych i transgranicznych). Dla realizacji tego celu przyjęto następujące główne założenia: - należy zapewnić spójne, technicznie neutralne (uniezależnione od konkretnego typu urządzenia) oraz umożliwiające stosowanie różnych rozwiązań ramy prawne dla wszystkich usług płatniczych w Unii Europejskiej (z wyłączeniem obrotu gotówkowego i czekowego), - należy zapewnić jednolite standardy technologiczne i biznesowe dla dostawców usług płatniczych, - należy zapewnić mechanizmy samoregulacji w relacjach biznesowych pomiędzy uczestnikami obrotu płatniczego przy jednoczesnym zminimalizowaniu ingerencji organów ustawodawczych. Istotną rolę przy wprowadzaniu w życie idei SEPA odgrywają władze europejskie. Komisja Europejska i Parlament Europejski są głównymi inicjatorami i promotorami idei SEPA. Stymulują one prace nad projektem poprzez wydawanie stosownych regulacji i dyrektyw. Europejski Bank Centralny jest także aktywnym uczestnikiem projektu SEPA, jednakże w ramach EPC uczestniczy w charakterze obserwatora. Banki centralne poszczególnych krajów unijnych nie uczestniczą bezpośrednio w pracach EPC nad SEPA. Ich udział jest istotny w grupach organizowanych pod egidą EBC, szczególnie dotyczy to prac w ramach Eurosystemu. Europejski Bank Centralny jest jednym z głównych inicjatorów i aktywnie wspiera ideę SEPA oraz powiązanych z nią projektów. EBC uczestniczy jako obserwator w pracach Zgromadzenia plenarnego EPC, zapewniając tym sobie pewnego rodzaju nadzór nad pracami SEPA. Niezależnie od tego EBC współpracuje ze środowiskiem bankowym przez innego rodzaju inicjatywy powiązane z pracami nad SEPA, np. poprzez COGEPS (Contact Group on Euro 4

5 Payments Strategy). Ponadto przedstawiciele EBC uczestniczą jako obserwatorzy w pracach grup roboczych EPC. Do ubiegłego roku banki centralne Eurosystemu były w tym zakresie mniej aktywne, ale z upływem czasu i rosnącym ryzykiem niepowodzenia SEPA, banki centralne podjęły decyzję o większej aktywności i spełnianiu w większym stopniu roli katalizatora prowadzącego do realizacji wizji SEPA w Europie. Jednocześnie trzeba pamiętać, że większość decyzji dotyczących systemów płatności w strefie Euro zapada w gronie banków centralnych Eurosystemu, co oznacza, że Narodowy Bank Polski oraz inne banki centralne z krajów spoza Eurosystemu miały i nadal mają ograniczony zakres informacji i niewielki wpływ na prace nad SEPA. Przedstawiciele polskiego sektora bankowego oraz innych instytucji biorących udział w pracach nad SEPA powinni, zdaniem NBP, kontynuować podjęte już działania mające na celu przygotowanie i uzgodnienie standardów SEPA oraz mechanizmów ich wprowadzania w życie. W tym zakresie istotne jest, aby ww. osoby prezentowały na forum ciał decydujących o kształcie SEPA uzgodnione w ramach Polski poglądy, które uwzględniałyby interes europejskiego i polskiego konsumenta, interes polskich banków oraz interes instytucji infrastruktury polskiego systemu płatniczego, ale także były spójne z założeniami Strategii Lizbońskiej, czyli koniecznością przygotowania gospodarki Unii Europejskiej na globalne wyzwania XXI wieku. Oddzielną kwestią jest określenie tempa prac w Polsce nad wprowadzeniem już uzgodnionych standardów i mechanizmów w ramach SEPA. Zgodnie z przyjętym przez EPC harmonogramem już w 2008 r. Polskę będą obowiązywać standardy SEPA dla transakcji w euro. Jednakże, z jednej strony brak sprecyzowanej daty wejścia Polski do strefy euro oznacza, że Polska powinna mieć dłuższy czas na wprowadzenie odpowiednich dla SEPA rozwiązań, co mogłoby pozwolić na rozłożenie w dłuższym okresie koniecznych inwestycji i zmian. Z drugiej strony wydaje się, że wczesne uczestnictwo polskich banków i instytucji infrastrukturalnych w przyjętych rozwiązaniach, m.in. poprzez wprowadzanie mechanizmów pozwalających na obniżenie kosztów w sektorze, podniesienie efektywności i atrakcyjności oferowanych usług płatniczych, a także wzmacnianie bezpieczeństwa obrotu finansowego, może mieć istotne znaczenie dla wzmocnienia własnej konkurencyjności w skali całej Europy. Wydaje się więc, że powyższy dylemat 5

6 dotyczący właściwego tempa prac powinien być głęboko przeanalizowany przez środowisko bankowe i instytucje infrastrukturalne. W Polsce koordynatorem prac nad SEPA jest Związek Banków Polskich, co wynika z przyjętego modelu wdrażania SEPA w ramach samoregulacji sektora finansowego. Środowisko bankowe prowadzi konsultacje w sprawach systemów płatniczych z NBP w ramach Rady ds. Systemu Płatniczego, która jest organem opiniodawczo-doradczym Zarządu NBP, i która śledzi postęp prac nad poszczególnymi projektami. W wyniku współpracy ramach Rady zostały wypracowanie główne wyzwania, do których aktualnie można wymienić określenie tempa prac w Polsce nad wprowadzeniem uzgodnionych standardów i mechanizmów w ramach SEPA oraz zapewnienie efektywnej wymiany informacji pomiędzy zainteresowanymi stronami, także spoza środowiska bankowego, zwłaszcza klientów banków. Przygotowano także podstawowe, główne kierunki działań, których celem ma być przygotowanie polskiego środowiska do działań w zakresie SEPA. Rola ZBP jako koordynatora prac nad SEPA w Polsce może ulec w przyszłości zmianie w przypadku odejścia od modelu autoregulacji w Europie i przyjęcia przez władze Unii Europejskiej i EBC innego modelu dostosowań do SEPA (np. poprzez wydanie regulacji wobec sektora bankowego), który może zakładać większą role rządu i banku centralnego. Nie zakładamy, że tak się stanie, gdyż sprawnie funkcjonujący model samoregulacji może przynieść lepsze rozwiązania, niż model narzucony przez regulacje. Jednak niezależnie od docelowego modelu implementacji wizji SEPA, Narodowy Bank Polski deklaruje pełną gotowość wspierania tego procesu. Ważnym kierunkiem działań ze strony NBP w zakresie SEPA będzie wzmacnianie infrastruktury w zakresie rozliczeń transgranicznych w euro, w tym udział systemie TARGET2, a także wspieranie wprowadzania standardów SEPA w polskim systemie płatniczym. Dla realizacji tych celów niezbędne jest stałe śledzenie prac środowiska bankowego na szczeblu unijnym i krajowym związanych z projektem SEPA, a także zapewnienie współpracy na szczeblu rządowym umożliwiającej przygotowywanie i wprowadzanie ewentualnych nowych regulacji dla sektora bankowego. Dalszą istotną rolę w tym zakresie może pełnić Rada ds. Systemu Płatniczego. 6

7 SEPA stanowi ważne wyzwanie dla polskiego sektora bankowego, oraz dla wielu klientów tego sektora. Dlatego bardzo istotne jest przeprowadzenie szerokich konsultacji, które pozwoliłyby nie tylko na stworzenie wizji SEPA PL spójnej z europejską wizją SEPA, ale również uwzględniałyby specyficzne niszowe potrzeby polskich podmiotów. W ramach tworzenia wizji SEPA PL trzeba sobie odpowiedzieć na szereg pytań, n.p.: - jaki jest docelowy model europejskiej infrastruktury płatniczej, jak zapewnić, że na jednolitym rynku płatności zostaną wykorzystane efekty skali w celu obniżenia kosztów usług dla konsumentów, ale jednocześnie zostanie zapewniony odpowiedni poziom konkurencji i zaspokojone specyficzne, niszowe potrzeby każdego z krajów; - jakie jest optymalne tempo wprowadzania zmian, biorąc pod uwagę brak jednoznacznych deklaracji rządu odnośnie daty wejścia Polski do strefy euro; Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że utrzymanie krajowej infrastruktury płatniczej jest korzystne dla Polski. Na przykład uruchomienie Euro-Elixiru i Sorbnetu-Euro spowodowało znaczące obniżenie opłat w płatnościach transgranicznych w bankowości korespondenckiej. Na razie głównym beneficjentem tego spadku cen były banki, a w mniejszym zakresie klienci banków. Narodowy Bank Polski wyraża nadzieję, że w nieodległej przyszłości klienci banków w jeszcze większym stopniu odczują pozytywne efekty cenowe wynikające ze zbudowania nowoczesnej, bezpiecznej i efektywnej infrastruktury płatniczej w euro. Taki kierunek zmian byłby niewątpliwym sygnałem, że Narodowy Bank Polski powinien wzmocnić działania przeciwdziałające marginalizacji polskiej infrastruktury rozliczeniowo-płatniczej, gdyż poza obsługą płatności specyficznych dla Polski (jak płatności ZUS i do urzędów skarbowych), istnienie krajowej infrastruktury płatniczej wiązałoby się z niekwestionowanymi korzyściami dla polskich obywateli i polskich firm. Szanowni Państwo, wdrożenie SEPA jest dużym wyzwaniem dla polskiego sektora bankowego, dla firm tworzących polską infrastrukturę płatniczą i dla wielu dużych klientów banków, również klientów z sektora finansów publicznych. Tak duże wyzwanie wymaga stworzenia wizji SEPA, wizji która będzie jednoczyła działania wszystkich interesariuszy tego procesu, od banków, przez 7

8 ich klientów po firmy infrastrukturalne i firmy telekomunikacyjne. Wizji, która na pierwszym miejscu będzie stawiała dobro klientów polskiej i europejskiej infrastruktury płatniczej. Wszyscy uczestnicy tego procesu powinni pamiętać, że w globalnej gospodarce XXI wieku sukces odniosą te firmy, które tworzą wartość dla swoich klientów, zaś firmy które wykorzystują cykliczne wahania koniunktury do odnoszenia korzyści kosztem klientów skazane są na porażkę. Zwracam się do wszystkich twórców wizji SEPA Polska, aby w swoich pracach przyjrzeli się jak funkcjonują systemy płatności w najbardziej zaawansowanych częściach świata, aby skorzystali z doświadczeń takich krajów jak n.p. Singapur, wyrażonych w wizji inteligentny naród 2015 iv. Wykorzystajmy proces SEPA Polska do stworzenia systemu płatności na miarę XXI wieku. Zainspirujmy innych w tym administrację publiczną do działań na rzecz wdrożenia e- administracji i e-gospodarki, tak aby i Polska i Europa mogły odnieść sukces w globalnej gospodarce XXI wieku. Dziękuję za uwagę. i Zob. S.Quinn and W.Roberds An Economic Explanation of the Early Bank of Amsterdam, Debasement, Bills of Exchange, and the Emergence of the First Central Bank, Federal Reserve Bank of Atlanta Working Paper , wrzesień ii M.Chinn, J.Frankel Will the Euro Eventually Surpass the Dollar As Leading International Reserve Currency?, artykuł zaprezentowany na konferencji NBER, Newport, RI, 1-2 czerwiec 2005 iii P.O.Gourinchas, H.Rey From World Banker to World Venture Capitalist: US External Adjustment and the Exorbitant Priviledge, UC Berkeley Working Paper, sierpień iv Zob. 8

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Forum Liderów Banków Spółdzielczych Warszawa, 15 września 2009 r. Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

Europejski rynek płatności detalicznych

Europejski rynek płatności detalicznych Europejski rynek płatności detalicznych Janina Harasim, Bożena Frączek, Grażyna Szustak, Monika Klimontowicz Streszczenie/ Abstract Książka prezentuje współczesny rynek płatności, które postrzegane są

Bardziej szczegółowo

Bank centralny w SEPA

Bank centralny w SEPA Konferencja 2008 - ROK SEPA Warszawa, 31.03.2008 r. Bank centralny w SEPA Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda SEPA z pozycji Eurosystemu SEPA z pozycji

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 Adam Tochmański/ Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 2 Agenda 1. Uczestnicy i poziomy rynku płatności 2. Możliwości rozwoju

Bardziej szczegółowo

Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI

Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI Konferencja w ramach projektu ROZWÓJ ELEKTRONICZNEJ ADMINISTRACJI W SAMORZĄDACH WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO WSPOMAGAJĄCEJ NIWELOWANIE DWUDZIELNOŚCI PODZIAŁU WOJEWÓDZTWA 8 lipca 2010 r. E-GOSPODARKA WYKORZYSTAĆ

Bardziej szczegółowo

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego

Systemy rozliczeniowe: wczoraj, dziś, jutro. Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Adam Tochmański / Departament Systemu Płatniczego Agenda Rola Narodowego Banku Polskiego w procesie zmian w polskim systemie płatniczym Ewolucja polskich systemów płatności Systemy płatności w Polsce dziś

Bardziej szczegółowo

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP

Uruchomienie systemu TARGET2-NBP 1 Narodowy Bank Polski 21 maja 2008 r. Uruchomienie systemu TARGET2-NBP Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego P NBP 2 Kamienie milowe rozwoju polskiego systemu płatniczego Lata Systemy

Bardziej szczegółowo

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego Międzynarodowa konferencja gospodarcza e-biznes Polska - Ukraina 2006 1 czerwca 2006 Warszawa System płatniczy jako element wsparcia gospodarki elektronicznej - doświadczenia polskiego sektora bankowego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012 Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2012 Sporządziła: Zatwierdził: SEPA Polska Ewelina Stępnik Sekretarz SEPA Polska Paweł Widawski Koordynator Krajowy Programu SEPA Spis treści Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9

Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 Warszawa, dnia 24 maja 2013 r. Poz. 9 ZARZĄDZENIE NR 13/2013 PREZESA NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO z dnia 24 maja 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania rozrachunków międzybankowych Na podstawie art. 68

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY 22.2.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 51/3 III (Akty przygotowawcze) EUROPEJSKI BANK CENTRALNY OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie wniosku dotyczącego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego

Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego Sprawozdanie z konferencji SEPA rola sektora publicznego W dniu 8 maja 2007 roku, odbyła się konferencja organizowana przez Komisję Europejską poświęcona roli sektora publicznego w Programie SEPA. Na konferencji

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 Adam Tochmański, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego NBP Przewodniczący Koalicji na Rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 2

Bardziej szczegółowo

Płatności w e-biznesie. Regulacje prawne e-biznesu prof. Wiesław Czyżowicz & dr Aleksander Werner

Płatności w e-biznesie. Regulacje prawne e-biznesu prof. Wiesław Czyżowicz & dr Aleksander Werner Płatności w e-biznesie Pieniądz elektroniczny dyrektywa 2000/46/EC Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Czy warto mieć polską walutę?

Czy warto mieć polską walutę? Czy warto mieć polską walutę? dr hab. Eryk Łon Katedra Finansów Publicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Ważne linki: Raport dla NBP: Dlaczego Polska nie powinna wchodzić do strefy euro, 2007: http://analizy-rynkowe.pl/raport/

Bardziej szczegółowo

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez

Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Polityka działania w najlepiej pojętym interesie Klientów Banku w zakresie świadczenia usług inwestycyjnych i obrotu instrumentami finansowymi przez Bank BPS S.A. Spis treści: Rozdział 1. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTKÓW REGULACJI

OCENA SKUTKÓW REGULACJI Nazwa projektu Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach płatniczych oraz niektórych innych ustaw Ministerstwo wiodące i ministerstwa współpracujące Ministerstwo Finansów Osoba odpowiedzialna za projekt

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014

Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014 Sprawozdanie z wdrażania SEPA w Polsce w roku 2014 Sporządziła: SEPA Polska Ewelina Stępnik Sekretarz SEPA Polska Spis treści Wprowadzenie... 3 I. SEPA na poziomie europejskim istotne wydarzenia w 2014

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 1

Bankowość Zajęcia nr 1 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 1 Bankowość centralna, przemiany w pośrednictwie finansowym System bankowy Dwuszczeblowość: bank centralny + banki komercyjne (handlowe);

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Piotr Górski, Monika Liszewska Edukacja finansowa szansą na zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017. Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski

Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017. Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wieloletni Program Rozwoju - Strategia Banku Gospodarstwa Krajowego na lata 2014-2017 Wspieramy rozwój społeczno-gospodarczy Polski Misja i wartości BGK MISJA BGK Wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową WPŁYW STRATEGII LIZBOŃSKIEJ NA STRATEGIE BIZNESOWE BANKÓW W ZAKRESIE BANKOWOŚCI DETALICZNEJ I KORPORACYJNEJ GDAŃSK, KWIECIEŃ 2008 SPIS TREŚCI Synteza. Wpływ Strategii Lizbońskiej na strategie biznesowe

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw dr Beata Świecka Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw Bankowość (BI) skierowana jest głównie do klientów indywidualnych oraz małych i średnich podmiotów gospodarczych.

Bardziej szczegółowo

R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R.

R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R. R A P O R T BANKOWOŚD INTERNETOWA I PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE II KWARTAŁ 2014 R. SPIS TREŚCI 1. Raport w liczbach 3 2. Wstęp o raporcie 4 3. Bankowośd internetowa 5 3.1 Klienci indywidualni 5 3.2 Małe i średnie

Bardziej szczegółowo

JeDNOLitY OBSZAr płatności W euro (SepA) ZiNteGrOWANY rynek płatności DetALicZNYcH

JeDNOLitY OBSZAr płatności W euro (SepA) ZiNteGrOWANY rynek płatności DetALicZNYcH JEDNOLITY OBSZAR PŁATNOŚCI W EURO (SEPA) ZINTEGROWANY RYNEK PŁATNOŚCI DETALICZNYCH Spis treści Przedmowa 5 Wstęp 6 1. Tworzenie jednolitego obszaru płatności w euro 7 > SEPA w zarysie 7 > Potrzeba utworzenia

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Finanse przedsiębiorstw Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan. L. Bednarczyk.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Finanse przedsiębiorstw Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan. L. Bednarczyk. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-628 Nazwa modułu Krajowe i międzynarodowe operacje bankowe Nazwa modułu w języku angielskim National and International Banking Operations Obowiązuje od

Bardziej szczegółowo

Euro wspólny pieniądz

Euro wspólny pieniądz Euro wspólny pieniądz dr Agnieszka Kłos Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

pieniężnych (koszt FTT) poza rynek krajowy. Trudno jest zrozumieć ideę, aby FTT zostało nałożone na transakcje zawierane w celu zabezpieczenia się

pieniężnych (koszt FTT) poza rynek krajowy. Trudno jest zrozumieć ideę, aby FTT zostało nałożone na transakcje zawierane w celu zabezpieczenia się Stanowisko Zarządu Związku Banków Polskich w sprawie Wniosku DYREKTYWA RADY w sprawie wdrożenia wzmocnionej współpracy w dziedzinie podatku od transakcji finansowych W nawiązaniu do opublikowania projektu

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki

Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki Nowoczesne zarządzanie biznesem z wykorzystaniem narzędzi e-gospodarki (e-płatności, e-podpis, e-faktura) dr Mariusz Kopniak Szczecin, 24.10.2013 Plan prezentacji Elektroniczne rozliczenia międzybankowe

Bardziej szczegółowo

Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA!

Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA! Plan-de-CAMpagne kompatybilny z SEPA! Coraz wyższe koszty płatności dokonywanych na poziomie międzynarodowym powodowały częste narzekania konsumentów i przedsiębiorców, którzy takie płatności wykonują

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi

Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi Konferencja Innowacyjne usługi płatnicze prawo i technologia Warszawa, 2011-03-18 Rola Narodowego Banku Polskiego w rozwoju innowacyjnych usług płatniczych w Polsce i nadzorze nad nimi Adam Tochmański

Bardziej szczegółowo

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Spis treści Wstęp Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej 1.1. Bank jako pośrednik finansowy i dostawca płynności 1.2. Segmentacja działalności

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora?

Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora? Dyrektywa PAD szansa na zmniejszenie wykluczenia finansowego, czy nadmierna interwencja regulatora? Paweł Bułgaryn Ministerstwo Finansów IV Forum Usług Płatniczych Warszawa, 29 października 2015 Skąd pomysł

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 INSTRUMENTY FINANSOWE W POLITYCE SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA

Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA Aktualny stan prac nad nowymi regulacjami rynku płatności w Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem usług typu TPP i TPA Agnieszka Wachnicka Ministerstwo Finansów Warszawa, 17 czerwca 2014 r. Forum

Bardziej szczegółowo

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r.

Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych. Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. Obniżenie interchange szansą na wzrost ilości transakcji bezgotówkowych w Polsce Konferencja Klubu Parlamentarnego Ruch Palikota 24 lipca 2012 r. 1. Systemy i opłaty Systemy VISA i MasterCard Systemy kart

Bardziej szczegółowo

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r.

Prezes Zarządu KDPW. Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Strategia KDPW na lata 2010 2013. 2013 dr Iwona Sroka Prezes Zarządu KDPW Warszawa, 9 stycznia 2012 r. Horyzont czasowy Strategia KDPW na lata 2010 2013 2013 została przyjęta przez Radę Nadzorczą Spółki

Bardziej szczegółowo

Przyszłość polskiego sektora bankowego Forum wierzytelności. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 8 kwietnia 2014 r.

Przyszłość polskiego sektora bankowego Forum wierzytelności. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 8 kwietnia 2014 r. Przyszłość polskiego sektora bankowego Forum wierzytelności Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 8 kwietnia 2014 r. Okrągły Stół 1989 r. Wolne wybory 1989 r. 25 LAT POLSKIEJ TRANSFORMACJI

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 7 sierpnia 2015 r. Poz. 1128 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 15 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW. z dnia 29 kwietnia 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 sierpnia 2013 r. Poz. 927 OBWIESZCZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner

Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner Szanse i wyzwania nowych regulacji w Polsce i Unii Europejskiej dotyczących płatności bezgotówkowych dr Jan Byrski Adwokat, Partner III Międzynarodowy Kongres Płatności Bezgotówkowych Warszawa, dnia 18-19

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 298 ds. Geodezji

PLAN DZIAŁANIA KT 298 ds. Geodezji Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 298 ds. Geodezji STRESZCZENIE Komitet techniczny 298 ds. Geodezji został powołany w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego, którego misją jest sprawne organizowanie działalności

Bardziej szczegółowo

Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych

Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych Warszawa, dnia 09.06.2013 r. Dowody potwierdzające, iż wprowadzana regulacja w zakresie maksymalnych opłat interchange przyczynia się do rozwoju rynku płatności bezgotówkowych Doświadczenia międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Raportowanie. Złożenie raportów cząstkowych przygotowanych przez Partnerów do Partnera Wiodącego (PW).

Raportowanie. Złożenie raportów cząstkowych przygotowanych przez Partnerów do Partnera Wiodącego (PW). Przepływy finansowe Raportowanie Złożenie raportów cząstkowych przygotowanych przez Partnerów do Partnera Wiodącego (PW). Przedłożenie przez PW skonsolidowanego raportu Partnerów projektu i raportu / ów

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 2

Bankowość Zajęcia nr 2 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 2 Klasyfikacja banków w Polsce, operacje bankowe, system płatniczy Podział banków wg prawa polskiego Ustawa Prawo bankowe z dnia

Bardziej szczegółowo

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce Cała uwaga Europy skupia się od kilku miesięcy na Grecji ze względu na nasilenie trwającego w tym kraju kryzysu finansowego. Perspektywa wyjścia

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX

Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX Płatności transgraniczne Warunki współpracy z Klientami Bank Handlowy w Warszawie S.A. SWIFT kod CITIPLPX Niniejsze Warunki dla Klientów (dalej Warunki ) dotyczą zasad realizacji płatności transgranicznych

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance Wykaz skrótów... 11 Uwagi wstępne... 15 Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance... 23 1.1. Wspólny rynek usług finansowych Unii Europejskiej... 23 1.2. Zasada kraju pochodzenia dostawcy

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Rynek bezstykowych kart płatniczych w Polsce i na świecie

Rynek bezstykowych kart płatniczych w Polsce i na świecie broszura informacyjna T o r u ń, S t y c z e ń 2 0 0 9 raport badawczy, styczeń 2009 r. Rynek płatności detalicznych wciąż pozostaje zdominowany przez płatności gotówkowe, zwłaszcza w obszarze transakcji

Bardziej szczegółowo

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO FIRMA TO JA Z PREMIĄ 1 dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, wprowadzona w dnia 30 lipca 2015 r. Wysokość opłat Opłaty podstawowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. Część I WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1 Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Spis treści: Wstęp. Część I WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1 Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Bankowość korporacyjna. Maciej S. Wiatr Bankowość korporacyjna obejmuje w ujęciu szerokim zbiór specjalistycznych operacji finansowych wykonywanych przez banki komercyjne lub ich piony organizacyjne na

Bardziej szczegółowo

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne

Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A. Postanowienia ogólne 1. Polityka wykonywania zleceń w Banku Millennium S.A., zwana dalej Polityką, określa zasady, którymi kieruje się Bank Millennium

Bardziej szczegółowo

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat,

usunięcie założeń dotyczących umów, dla których nie został ustalony harmonogram spłat, UZASADNIENIE Niniejsza ustawa wdraża do polskiego porządku prawnego dyrektywę Komisji 2011/90/UE z dnia 14 listopada 2011 r. zmieniającą część II załącznika I do dyrektywy 2008/48/WE Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki

Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki Przystąpienie Polski do strefy euro - kiedy taki scenariusz może się zrealizować i co oznaczałby on dla polskiej gospodarki W ostatnich tygodniach na nowo rozgorzała debata nad perspektywami przyjęcia

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ W POLSCE DZIAŁANIA RZĄDU I POTRZEBY RYNKU

ROZWÓJ GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ W POLSCE DZIAŁANIA RZĄDU I POTRZEBY RYNKU Zaproszenie I Kongres Gospodarki Elektronicznej (część II) ROZWÓJ GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ W POLSCE DZIAŁANIA RZĄDU I POTRZEBY RYNKU Warszawa, 23 listopada 2006 Organizatorzy: MINISTERSTWO GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

GIROCARD. Jako narodowa karta płatnicza. Wojciech-Beniamin Wolski

GIROCARD. Jako narodowa karta płatnicza. Wojciech-Beniamin Wolski GIROCARD Jako narodowa karta płatnicza Wojciech-Beniamin Wolski Politechnika Poznańska 28 Styczeń - 13 Luty 2015 WPROWADZENIE Plan prezentacji Podstawowe informacje Rodzaje kart, Standard e-portmonetki,

Bardziej szczegółowo

POPRAWKI 29-318. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2013/0265(COD) 24.01.2014. Projekt sprawozdania Pablo Zalba Bidegain (PE522.

POPRAWKI 29-318. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2013/0265(COD) 24.01.2014. Projekt sprawozdania Pablo Zalba Bidegain (PE522. PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Gospodarcza i Monetarna 24.01.2014 2013/0265(COD) POPRAWKI 29-318 Projekt sprawozdania Pablo Zalba Bidegain (PE522.956v01-00) w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej 2 Porozmawiajmy o wystąpieniach Wystąpienia na temat: Afera Art B Upadek Banku Staropolskiego SA w Poznaniu Upadek banku Barings Upadek Banku Allfirst Upadek

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny do Programu rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2010-2013

Raport ewaluacyjny do Programu rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2010-2013 Raport ewaluacyjny do Programu rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2010-2013 grudzień 2010 1 SPIS TREŚCI 1 Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2010-2013... 3 2 Identyfikacja

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Darmowy fragment Darmowy fragment Darmowy fragment 4 Spis treści Opracowanie graficzne okładki Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga Witecka Opracowanie typograficzne Anna Wojda Copyright by Wydawnictwo Key

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r.

Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r. Warszawa, 30.09.2013 r. Komunikat prasowy dotyczący rekomendacji Rady ds. Systemu Płatniczego w zakresie bezpieczeństwa kart zbliżeniowych z dnia 30 września 2013 r. Rada ds. Systemu Płatniczego, organ

Bardziej szczegółowo

Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności

Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności Express ELIXIR innowacyjny mechanizm dokonywania płatności Grzegorz Leńkowski Dyrektor Linii biznesowej płatności natychmiastowe Ożarów Mazowiecki, styczeń 2014 Rozpoznanie potrzeb rynku Przed uruchomieniem

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr.../...

ZAŁĄCZNIK ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr.../... KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.10.2014 r. C(2014) 7117 final ANNEX 1 ZAŁĄCZNIK ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) nr.../... uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE w

Bardziej szczegółowo

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego

Wysokość opłat Opłaty podstawowe Otwarcie Rachunku Rozliczeniowego. Otwarcie Rachunku Pomocniczego Duma Przedsiębiorcy 1/5 TABELA OPŁAT I PROWIZJI KONTO FIRMA I EMERYTURA PLUS dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, wprowadzona w Idea Bank S.A. dnia 2 lutego 2015 r. Wysokość opłat

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o usługach płatniczych

- o zmianie ustawy o usługach płatniczych Warszawa, dnia 26 czerwca 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz na podstawie

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA EUROPEJSKA WOBEC KRYZYSU BEZPIECZEŃSTWA

INTEGRACJA EUROPEJSKA WOBEC KRYZYSU BEZPIECZEŃSTWA INTEGRACJA EUROPEJSKA WOBEC KRYZYSU BEZPIECZEŃSTWA 23 22 CZERWCA czerwca 2013 2015 PONIEDZIAŁEK 12.00 12.45 Lunch 12.45 13.00 Przywitanie Gości 13.00 13.20 Hazard moralny na rynkach finansowych Marek Belka,

Bardziej szczegółowo

Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych

Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych Planowane zmiany prawa rynku kapitałowego w zakresie dotyczącym funkcjonowania firm inwestycyjnych Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 1 marca 2011 r. Maciej Kurzajewski Z-ca Dyrektora Departamentu

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI

WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI Wojskowa Akademia Techniczna Wydział Cybernetyki F I N A N S E Rodzaj studiów: NIESTACJONARNE STUDIA LICENCJACKIE Kierunek: ZARZĄDZANIE Specjalność: WSZYSTKIE SPECJALNOŚCI 1. ROZLICZENIE GODZINOWE Semestr

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów 2008/2173(INI) 20.11.2008 PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie ochrony konsumentów, zwłaszcza nieletnich, w zakresie używania gier

Bardziej szczegółowo

Stanowisko KDPW wobec przystąpienia

Stanowisko KDPW wobec przystąpienia Stanowisko KDPW wobec przystąpienia do systemu TARGET2-Securities 1. Cel opracowania KDPW przedstawia poniżej analizę trzech scenariuszy współpracy z platformą TARGET2- Securities: Scenariusz 1. Nieprzystąpienie

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Działania pomocowe w Unii Europejskiej. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Senat RP 27 listopada 2008r.

Działania pomocowe w Unii Europejskiej. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Senat RP 27 listopada 2008r. Działania pomocowe w Unii Europejskiej Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Senat RP 27 listopada 2008r. 1 Działania pomocowe dla sektora bankowego w Unii Europejskiej Pomoc ma róŝnorodny

Bardziej szczegółowo

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2015 r. Rozporządzenie. Rady Ministrów. z dnia 3 listopada 2009 r.

Załącznik do obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2015 r. Rozporządzenie. Rady Ministrów. z dnia 3 listopada 2009 r. Narodowy Komitet Koordynacyjny do spraw Euro, Rada Koordynacyjna oraz Międzyinstytucjonalne Zespoły Robocze do spraw Przygotowań do Wprowadzenia Euro przez Rzeczpospolitą Polską OBWIESZCZENIE Prezesa Rady

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej

Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej Kierunek cyfryzacji w Polsce praktyczne konsekwencje zmian dla obywateli oraz przestrzeni publicznej Prof. nadzw. dr hab. Andrzej Sobczak Dyrektor Ośrodka Studiów nad Cyfrowym Państwem Agenda wystąpienia

Bardziej szczegółowo

KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Część II Karty kredytowe i z odroczonym terminem płatności

KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Część II Karty kredytowe i z odroczonym terminem płatności KARTY PŁATNICZE JAKO INSTRUMENT ROZLICZEŃ FINANSOWYCH PODMIOTÓW GOSPODARCZYCH Karty płatnicze to fenomen rozwijającego się sektora bankowego w Polsce. Wystarczyła jedna tylko dekada by z przedmiotu dostępnego

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA

Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA 26 czerwca 2015 r. Warszawa, Klub Bankowca Notatka ze Spotkania Zespołu ds. polecenia przelewu SEPA Uczestnicy spotkania: Banki Członkowie SEPA Polska 1 Bank BGŻ BNP Paribas S.A. Paweł Głogowski 2 Elżbieta

Bardziej szczegółowo