W Co Wierzą Katolicy. Część 2: Bóg

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W Co Wierzą Katolicy. Część 2: Bóg"

Transkrypt

1 WIARA KATOLICKA SERIA LUKE A E. HARTA W Co Wierzą Katolicy Część 2: Bóg

2 Rycerze Kolumba przedstawiają Dedykowaną Luke owi E. Hartowi serię książeczek na temat podstawowych elementów wiary katolickiej Bóg C Z Ę Ś Ć P I E R W S Z A, S E K C J A D R U G A N A T E M A T W I A R Y K A T O L I C K I E J W co wierzą katolicy? Jak są zasady kultu w Kościele katolickim? Jak żyją katolicy? w oparciu o Katechizm Kościoła Katolickiego autor: Peter Kreeft główny redaktor Ojciec Juan Diego Brunetta, O.P. Dyrektor Katolicki Serwis Informacyjny Rada Najwyższa Rycerzy Kolumba Tłumaczenie: O. Janusz Pyda, O.P. Polska Prowincja Dominikanów

3 2010 Rada Najwyższa Rycerzy Kolumba. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. Polskie Tłumaczenie Katechizmu Kościoła Katolickiego 2002 Pallottinum Poznań. Cytaty Pisma Świętego Zawarte w Niniejszym Dokumencie Są z Biblii Tysiąclecia Okładka: Michelangelo Buonarroti ( ), Creation of Adam. Sistine Chapel, Vatican Palace, Vatican City State. Scala / Art Resource, New York. Catholic Information Service Knights of Columbus Supreme Council PO Box 1971 New Haven CT (fax)

4 O S E R I I : Ta książeczka jest jedną z trzydziestu książeczek przedstawiających w sposób prosty najważniejsze elementy nauki zawartej w Katechizmie Kościoła Katolickiego. Papież Jan Paweł II zlecił opracowanie nowego Katechizmu, który byłby wzorcowy dla wszystkich narodów i wszystkich kultur i zatwierdził jego opublikowanie w 1992 roku. Książeczki, które oferujemy, nie mają zastąpić Katechizmu, ale przybliżyć czytelnikowi jego treść. Książeczki są napisane w różnym stylu: poetyckim, potocznym, zabawnym i imaginacyjnym, ale treść ich jest zawsze zgodna z nauką Kościoła. Katolicki Serwis Informacyjny zachęca do przeczytania przynajmniej jednej książeczki w miesiącu, by pogłębiać i dojrzewać w Wierze. -iii-

5 S E K C J A I : W C O W I E R Z Ą K A T O L I C Y ( T E O L O G I A ) CZĘŚĆ 2: BÓG 1. Pierwszeństwo wiary w Boga Wierzę w Boga to pierwsze stwierdzenie wyznania wiary jest także najbardziej podstawowe. Cały symbol wiary mówi o Bogu, a jeśli mówi również o człowieku i o świecie, to czyni to w odniesieniu do Boga. Wszystkie artykuły Credo zależą od pierwszego, tak jak wszystkie przykazania są rozwinięciem pierwszego [ Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną ]. Pozostałe artykuły [wyznania wiary] pozwalają lepiej poznać Boga, tak jak On stopniowo objawiał się ludziom (KKK 199) 1. Pismo Święte również zaczyna się w ten oto sposób: Na początku, Bóg (Rdz 1, 1) ponieważ cała rzeczywistość właśnie tu ma swój początek; a zarówno wiara katolicka, jej Pismo Święte (dane wiary), jak i wyznania wiary (czyli jej streszczenia) wszystkie one postępują za rzeczywistością i uczą nas żyć w rzeczywistości. To właśnie jest istotą rozsądku: życie w rzeczywistości. Taka jest również podstawa świętości, która jest najwyższym celem wiary. Pierwszym i najbardziej podstawowym wymogiem, koniecznym do życia w rzeczywistości, jest wiara w Boga. Wiara w Boga jest pierwsza, ponieważ Bóg jest pierwszy. 1 KKK = Katechizm Kościoła Katolickiego -5-

6 2. Jak człowiek może poznać Boga? Możemy poznać Boga na dwa sposoby: poprzez rozum i poprzez wiarę; poprzez nasz naturalny ludzki umysł i poprzez nadprzyrodzone Boże Objawienie; poprzez mówienie i myślenie o Bogu oraz poprzez słuchanie Boga, który mówi do nas. 3. Potrzeba Bożego Objawienia Ludzki rozum pozostawiony sam sobie jest radykalnie niewystarczający, gdy idzie o poznanie Boga. Jest tak, ponieważ: 1) My jesteśmy skończeni, ale Bóg jest nieskończony. Bliżej nam do psów, niż do Boga. Pies może poznać nas bardziej adekwatnie, niż my jesteśmy w stanie poznać Boga. 2) Jesteśmy omylni. Popełniamy błędy, często bardzo poważne. Nieomylny jest jedynie Bóg i jego Objawienie. 3) Jesteśmy egoistyczni, skłonni do grzechu i uzależnieni od obcych bogów. Uzależnieni zaś nie myślą jasno. Jednakże, wiedza o Bogu jest wiedzą najważniejszą ze wszystkich, ponieważ Bóg jest naszym najwyższym celem, naszym przeznaczeniem, naszym szczęściem. Musimy znać nasz prawdziwy cel i prawdziwą doń drogę. Życie bez poznawania Boga jest jak prowadzenie samochodu bez patrzenia na drogę. Dlatego właśnie, rozpaczliwie potrzebujemy lepszej wiedzy o Bogu niż ta, do której może nas doprowadzić sam rozum. 4. Czysto rozumowa wiedza o Bogu Jednakże, nawet bez nadprzyrodzonego Bożego Objawienia, wszyscy ludzie ze swej natury wiedzą coś o Bogu. Samo Pismo Święte mówi: wiekuista Jego potęga oraz bóstwo stają się widzialne dla umysłu przez Jego dzieła (Rz 1, 20). -6-

7 I) Znamy Boga instynktownie. Dzieci i ludzie prymitywni z początku nigdy nie są ateistami. Nawet ateiści tacy jak Freud przyznają, iż religia jest uniwersalnym, wrodzonym instynktem (choć zakładają, iż jest ona wrodzoną iluzją). II) Poznajemy Go również poprzez rozumowanie, kiedy zaczynamy myśleć logicznie o danych, które przynosi doświadczenie. Doświadczamy zarówno danych zewnętrznych, dotyczących wszechświata, jak i danych wewnętrznych, dotyczących nas samych. Zarówno jedne jak i drugie prowadzą nas do Boga. 1) Dane dotyczące wszechświata: a) Dostrzegamy porządek w naturze. Nigdy nie bylibyśmy w stanie zaprojektować maszyny tak doskonałej, jak wszechświat. Ten, kto zaprojektował wszechświat musi posiadać ogromną inteligencję. b) Twórca wszechświata musi również posiadać ogromną moc. Kiedy bowiem pytamy dlaczego wszechświat jako całość istnieje, to zauważamy, iż nic, co jest jego częścią, nie byłoby w stanie uczynić wszechświata jako całości. Co w takim razie jest ową pierwszą przyczyną? Samo istnienie wszechświata wskazuje na Stwórcę, dawcę istnienia. c) Czas jest skończony. Czas miał swój początek. Było nim to, co współcześni fizycy nazywają Wielkim Wybuchem (Big Bang), kiedy to nagle cała materia zaczęła istnieć. Skoro zaś nic nie dzieje się bez odpowiedniej przyczyny, również Wielki Wybuch (Big Bang) wymagał kogoś, kto go wywołał. -7-

8 -8-1) Dane dotyczące nas samych a) Nasze umysły są zdolne do poznania niezmiennych prawd jak chociażby tego, iż = 4 ; czy też, że niesprawiedliwość jest złem ; albo, iż nic nie może być i nie być jednocześnie. Gdzie dostrzegliśmy te niezmienne prawdy? Wszystko w naszym świecie jest zmienne. Same nasze umysły są zmienne. Niezmienna prawda jest jak przybysz z innego świata i z innego umysłu wiecznego Umysłu. b) Nasze sumienie doświadcza absolutnego moralnego zobowiązania do czynienia dobra, a nie zła. Nawet moralni sceptycy i relatywiści nie sądzą, iż umyślne nieposłuszeństwo wobec swojego własnego sumienia jest czymś moralnie dobrym. Zaś absolutne moralne zobowiązanie może pochodzić jedynie od absolutnego autorytetu moralnego, a nie od jakiegokolwiek omylnego autorytetu ludzkiego. Sumienie jawi się jako wewnętrzny prorok Boga. c) Doświadczenie piękna często prowadzi do Boga bardziej bezpośrednio i intuicyjnie, niż proces argumentacji. Skoro istnieje muzyka Mozarta, musi istnieć Bóg albo po prostu to widzisz, albo nie. d) Nasze pragnienie radości, tej radości, której nigdy, nawet dzięki innym ludziom, nie możemy znaleźć na tym świecie, wskazuje na inny świat (niebo) i na inną Osobę (Boga). Każde bowiem naturalne, wrodzone i

9 uniwersalne pragnienie odsyła do rzeczywistości, która może je wypełnić. Rzeczywistość głodu wskazuje na rzeczywistość pożywienia. To samo dotyczy głodu Boga i nieba. e) Jeśli nie ma Boga, nie istnieje również ostateczne uzasadnienie dla życia. Jeśli tak naprawdę pochodzimy z niczego, a umierając obracamy się w nic, to jesteśmy ostatecznie niczym. Jeśli zostaliśmy stworzeni na obraz Boży, to jesteśmy dziećmi króla. Ale jesteśmy jedynie inteligentnymi małpami, jeśli zostaliśmy stworzeni na obraz King Konga. f) Jeśli jesteśmy jedynie mułem, który powstał w wyniku przypadkowej ewolucji, to w jaki sposób mogliśmy wymyśleć ideę Boga? Porównajmy tę ideę Bytu nieskończenie doskonałego, dobrego, mądrego, wszechmocnego, świętego, żyjącego, sprawiedliwego i wiecznego z jakimikolwiek innymi ideami, które kiedykolwiek wynaleźliśmy, a zobaczymy, że ta pierwsza nieskończenie je przekracza. Żaden skutek nie może być większy od swej przyczyny. Nasze umysły tak samo nie były w stanie stworzyć Boga, jak ślepy przypadek nie był w stanie stworzyć naszych umysłów. g) W końcu, nawet zakład Pascala pokazuje, iż wiara w Boga jest najlepszym życiowym założeniem, zaś ateizm najgłupszym. Naszą bowiem jedyną szansą na wygranie szczęścia -9-

10 wiecznego jest wierzyć, natomiast niewiara jest naszą jedyną szansą na jego utratę. 5. Wiedza o Bogu dzięki Bożemu Objawieniu Bóg objawił o sobie znacznie więcej, niż ludzki rozum byłby w stanie kiedykolwiek odkryć zwłaszcza o swojej miłości i planie zbawienia rodzaju ludzkiego. Historycznie, objawienie to miało miejsce w trzech trynitarnych etapach: Jako pierwsze dokonało się wobec Izraela, Bożego narodu wybranego : a) Przez ustanowienie Bożego przymierza z Izraelem. Przymierze jest taką relacją pomiędzy dwiema stronami, która została nawiązana w sposób wolny i obowiązuje obie strony. Najbardziej ścisłym rodzajem ludzkiego przymierza jest małżeństwo, które stanowi horyzontalny obraz wertykalnego, zbawczego przymierza, które Bóg zawarł z nami. b) Poprzez nadanie w ramach przymierza narodowi wybranemu prawa, wedle którego Izrael miał żyć. c) Poprzez obietnicę zesłania Zbawiciela. d) Poprzez posłanie proroków, Bożych rzeczników. e) Poprzez czynienie dla nich cudów ( znaków i słów ). f) Poprzez natchnienie nieomylnych Pism. g) Wreszcie, poprzez objawienie narodowi wybranemu powodu dla którego Bóg się mu objawia: Bóg miał tylko jeden powód, aby mu się objawić i wybrać go spośród wszystkich ludów, by był Jego ludem; tym powodem była Jego darmo dana miłość 2 (KKK 218, por. Pwt 7, 6-8). 2 Por. Pwt 4, 37; 7, 8; 10, 15 (numer przypisu w KKK: 20). -10-

11 Drugim etapem Objawienia było Wcielenie. Podobnie jak Pismo Święte jest Słowem [objawieniem] Boga w księdze, tak Chrystus jest Słowem Boga w ciele. Chrystus jest doskonałym i pełnym objawieniem Boga (por. Kol 1, 15-20). Chrystus, Syn Boży, który stał się człowiekiem, jest jedynym, doskonałym i ostatecznym Słowem Ojca. W Nim powiedział On wszystko i nie będzie już innego słowa oprócz Niego (KKK 65). Trzeci etap Objawienia rozpoczął się, gdy Chrystus wstąpił do nieba. Zesłał wówczas Ducha Świętego i zostawił na ziemi swoje Ciało, Kościół, aby kontynuował Jego dzieło. Kościół jest mistycznym czy niewidzialnym Ciałem Chrystusa, a Duch Święty jest duszą Kościoła (KKK 813). Dlatego właśnie Chrystus powiedział: Wszystko co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili (Mt 25, 40) i dlatego też, kiedy Paweł przed swoim nawróceniem prześladował chrześcijan, Chrystus zwrócił się do niego: dlaczego Mnie prześladujesz? (Dz 9, 4). Kościół jest kontynuacją Wcielenia i z tego powodu Chrystus mówi do swoich Apostołów: Kto was słucha, Mnie słucha (Łk 10, 16). Bóg dał swojemu Kościołowi władzę i nieomylność, które są właściwe dla narzędzia samego Boga. Wszystko mniejsze byłoby niegodne Bożego majestatu i nieadekwatne wobec potrzeb upadłego człowieka. Kościół (czyli Apostołowie) napisał Nowy Testament. Żaden skutek nie może być większy od swej przyczyny, zatem i autorytet Nowego Testamentu opiera się na autorytecie Kościoła. -11-

12 6. Na ile adekwatnie możemy poznać Boga? Samo to jest prawdziwą wiedzą o Bogu: wiedzieć, że Bóg jest poza wszelkim poznaniem (Święty Tomasz z Akwinu). Cokolwiek może być poznane o Bogu, nawet przez największego teologa czy mistyka, jest czymś nieskończenie mniejszym wobec tego, czym Bóg jest. Bóg jest transcendentny. Oznaczy to, iż Bóg jest zawsze większy większy od tego, co możemy kiedykolwiek poznać, pomyśleć czy sobie wyobrazić. Bóg przekracza wszystko w naszych myślach, dokładnie tak, jak przekracza wszystko w naszym świecie. Nie jest On jakimś pojęciem czy uczuciem wewnątrz nas, podobnie jak nie jest żadnym kamieniem czy gwiazdą na zewnątrz nas. Miłość pojmuje Go lepiej niż wiedza, ponieważ miłość dostosowuje się do tego, co kocha, podczas gdy wiedza musi dopasować swój przedmiot do samej siebie, do ograniczeń poznającego. Dziecko jest w stanie zrozumieć rodzica w niewielkim stopniu, ale może go w pełni kochać. Miłość może być wierniejsza wobec rzeczywistości niż wiedza. W tym sensie, możemy poznawać innych ludzi wyłącznie o tyle, o ile jesteśmy w stanie ich zrozumieć. Możemy ich jednak kochać takimi, jakimi są. Chociaż nie możemy w pełni pojąć Boga, to jednak miłość może Go uchwycić. Nasze umysły nie są w stanie zmieścić w sobie Boga czy też Go zdefiniować, ale nasza wola może do Niego zmierzać i Go dotknąć. Nawet w relacjach międzyludzkich jest tak, iż nigdy nie możemy w pełni zrozumieć siebie nawzajem, choć możemy się w pełni kochać. Najwyższym celem teologii jest poznać Boga właśnie w ten sposób: sercem i wolą, nie zaś jedynie rozumem; poznać Go tak, jak poznaje się kochaną osobę, a nie jedynie jak -12-

13 przyswojone pojęcie. Jeśli poznajemy Boga w ten sposób, padamy na kolana i adorujemy. Nasze kolana są naszymi najgłębiej patrzącymi oczami. 7. Natura Boga Bóg jest nieskończony i z tego powodu nie może być zdefiniowany. Nie znaczy to jednak, że nie ma natury. Bóg nie jest czymkolwiek, wszystkim w ogólności i niczym w konkrecie. Bóg ma charakter. Jest taki, a nie inny: jest sprawiedliwy, nie zaś nikczemny czy obojętny; mądry a nie głupi; miłosierny, nie zaś okrutny. Każdy jednak z Bożych przymiotów jest nieskończony (nieograniczony). Bóg jest nieskończenie sprawiedliwy, nieskończenie mądry, nieskończenie miłosierny itd. Jest zatem nieskończony, co nie oznacza, że nieokreślony. Bóg jest nieskończenie samym sobą. My zaś możemy poznać Jego charakter: a) lepiej przez wiarę, niż poprzez rozum; raczej ufając Jego własnemu Objawieniu, w którym objawia samego siebie, niż ufając naszej własnej przemyślności; b) jeszcze lepiej poprzez modlitwę, poprzez realny i osobisty kontakt z Bogiem zarówno prywatny, jak i wspólnotowy, spontaniczny równie dobrze jak liturgiczny; c) najlepiej jednak poznajemy Boga kochając Go, czyniąc Jego wolę i będąc posłusznymi Jego przykazaniom, zwłaszcza zaś przykazaniu miłości wzajemnej: ( ) albowiem kto nie miłuje brata swego, którego widzi, nie może miłować Boga, którego nie widzi (1 J 4, 20). Możemy poznać coś z natury czy też charakteru Boga wnioskując z nas samych, z naszych najgłębszych pragnień. -13-

14 Bóg jest naszą największą radością. Bóg jest tym, którego obecność da nam nieskończoną, niewyobrażalną, nigdy nie nużącą się ekstazę. Kim zatem Bóg musi być, aby to sprawić? Morzem nieskończonego piękna, światłem nieskończonego rozumienia, sercem nieskończonej miłości. I jednocześnie kimś większym, zawsze kimś większym, nieskończenie większym, kogo ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, ani serce człowieka nie zdołało pojąć (1 Kor 2, 9). 8. Przymioty Boże 1) Bóg jest jeden (por. Pwt 6, 4). Oznacza to: a) że Bóg jest jedyny, istnieje zatem tylko jeden Bóg; oraz że: b) Bóg jest prosty, niezłożony z żadnych części. Jest trzema Osobami, ale nie składa się z trzech części. Trójca Osób Boskich nie neguje ich jedności. Owa jedność Trójcy, której Osoby Boskie w sposób wolny chcą ze względu na Ich wzajemną miłość, ma w sobie więcej, a nie mniej jedności, niż zwykła, arytmetycznie rozumiana jedność którejkolwiek z Osób. 2) Bóg jest dobry. Oznacza to, iż: a) jest doskonały, czyli jakikolwiek jest, to lepiej aby był, niż aby Go nie było (święty Anzelm). Oznacza to także, iż: b) Bóg jest prawy: sprawiedliwy, święty, uczciwy, moralny. Prawo moralne, które nam dał, odbija Jego własną naturę: Bądźcie świętymi, ponieważ Ja jestem święty (Kpł 11, 44). To właśnie jest powodem, dla którego podstawowe zasady moralne są dla rodzaju ludzkiego absolutne i niezmienne: wszyscy bowiem ludzie zmierzają do wywyższenia ku naturze Boga, na obraz którego zostaliśmy też stworzeni (Rdz 1, 27). 3) Bóg jest zarazem miłosierny i sprawiedliwy. My zazwyczaj jesteśmy albo miłosierni, albo sprawiedliwi. -14-

15 Bóg jest jednocześnie i zarazem miłosierny i sprawiedliwy. To dlatego Ojciec posłał swego Syna, aby umarł za nas i ocalił nas od słusznej kary, należnej za nasze grzechy: ponieważ Bóg musi być jednocześnie sprawiedliwy i miłosierny. Na krzyżu Chrystusowi została wymierzona sprawiedliwość, my zaś otrzymaliśmy miłosierdzie. 4) Bóg jest miłością (1 J 4, 8). Miłość (miłość bliźniego) jest najpełniejszym sensem dobroci wobec innych osób. Samo-udzielająca się miłość jest tym, czym w swej istocie Bóg jest. Dlatego też, samo-udzielająca się miłość motywuje wszystko, co Bóg czyni: stworzenie, odkupienie oraz jego opatrznościową opiekę nad naszym życiem, włącznie z Jego przyzwoleniem na to, abyśmy doznawali zła (cierpienia) dla naszego większego dobra, a nawet z Bożym przyzwoleniem na to, abyśmy popełniali zło (grzech), ze względu na Jego szacunek dla naszej wolnej woli. Jednakże, ani to zło którego doświadczamy, ani to które sami czynimy, nie podważa prawdy o Bożej dobroci i miłości. 5) Bóg jest wszechwiedzący: wszystko wie i wszystko rozumie. Każdy nasz włos jest przez Niego policzony (Mt 10, 30). 6) Bóg jest wszechmogący (wszystko jest dlań możliwe). On, który stworzył wszystko z niczego, jest rzeczywiście w stanie uczynić każdą rzecz: Dla Boga wszystko jest możliwe (Mt 19, 26). Jeśli rozważymy trzy ostatnie atrybuty razem wszechmiłość, wszech-wiedzę i wszech-moc Boga zobaczymy, iż z konieczności jest prawdziwe to, co Biblia w wersji Króla Jakuba ujmuje następującymi słowami: wszystko przyczynia się dla dobra tych, którzy kochają Boga (Rz 8, 28). Nie ma -15-

16 bowiem żadnego ograniczenia dla Bożej miłości i dobroci wobec nas; ani dla Jego mądrości, która objawia się w wiedzy o tym, co jest dla nas naprawdę najlepsze; ani dla Bożej mocy, mogącej wpłynąć na każdy szczegół naszego życia a w rzeczy samej, na każdy atom we wszechświecie tak, aby był środkiem prowadzącym do wyznaczonego celu. 9. Boża transcendencja i immanencja Bóg jest transcendentny. Nie jest częścią wszechświata, jak pogańscy bogowie, którzy ponoć zamieszkiwali niebo czy ziemię. Bóg nie jest także częścią naszej osobowości, jak bóg nowożytnych humanistów, który nie jest niczym więcej, niż wszelkim dobrem, które znajduje się w człowieku, albo zbiorem ideałów wyznawanych przez ducha ludzkiego. Bóg jest zawsze kimś większym większym niż całe Jego stworzenie i większym od tego, co wszystkie stworzone umysły mogłyby wymyśleć. Transcendentny znaczy większy, nie zaś nieobecny. Bóg jest immanentny (obecny) dokładnie w takim samym stopniu, w jakim jest transcendentny. Ściślej rzecz biorąc, Bóg jest wszechobecny. Jest On wyższy od mojej wysokości i głębszy od mojej głębi 3 (KKK 300). Nie odwrócił się od nas po tym, jak nas stworzył, jak rodzic porzucający swe dziecko taki jest Bóg osiemnastowiecznego, oświeceniowego deizmu, nie zaś Bóg Biblii. Z tego właśnie powodu, podstawowym ćwiczeniem w miłości i rozsądku (czyli życiu w rzeczywistości) jest to, co brat Lawrence nazwał praktykowaniem obecności Bożej ponieważ Bóg jest zawsze obecny, tu i teraz. 3 Św. Augustyn, Confessiones, III, 6, 11 (nr przyp. w KKK: 135). -16-

17 10. Imię Boga Bóg ma imię; nie jest jakąś anonimową siłą (KKK 203). Człowiek nadawał Bogu wiele imion, ale raz jeden Bóg przemówił do człowieka pod swym własnym, prawdziwym imieniem. Ponad wszystkimi wymyślonymi przez człowieka imionami jest imię objawione przez Boga Mojżeszowi, przez Mojżesza zaś Izraelowi, a przez lud Izraela całemu światu. Tym imieniem jest JA JESTEM (YAHWEH po hebrajsku) imię tak święte, iż żaden Żyd nie ma prawa Go wymawiać. Zaimek ja funkcjonuje bowiem jako imię zupełnie wyjątkowe, które w sposób właściwy może być użyte jedynie przez osobę mówiącą o samej sobie. Jesus był atakowany i ostatecznie stracony za używanie tego imienia (J 8, 58), za roszczenie sobie pretensji do noszenia tego właśnie imienia, czyli za roszczenie sobie pretensji do bycia Bogiem. 1) Imię Ja jestem oznacza: 2) Bożą rzeczywistość: Ja jestem. 3) Bożą jedność: Ja jest imieniem tylko jednego. 4) Bożą jedyność: Bóg nie jest po prostu jednym spośród różnorakich bytów, ale jest Bytem Absolutnym. Nie jest jakimś bytem, jakimś skończonym bytem, ale nieograniczonym Bytem samym w sobie. 5) Bożą osobowość: Ja oznacza samoświadomość, którą może posiadać jedynie osoba. To właśnie odróżnia w sposób zasadniczy człowieka, którego Bóg stworzył na swój obraz, od zwierząt. 6) Bożą wieczność : On jest obecny ( JESTEM ), nie jest przeszłością ani przyszłością. Boży sposób istnienia nie jest ograniczony przez czas, tak jak jest ograniczony przez czas nasz sposób istnienia. Nic, co odnosi się do Boga, nie jest martwe, tak jak martwa jest przeszłość, ani -17-

18 też nie jest niedokonane, tak jak niedokonana jest przyszłość. Bóg nie jest tym, co było raz, ale czego więcej nie będzie, ani tym co będzie, ale czego jeszcze nie ma. Bóg jest obecny w każdym czasie i każdy czas jest dlań teraźniejszością. Bożą tajemnicę: Bóg nie mówi nam, kim jest, ale powiada po prostu: JESTEM KTÓRY JESTEM. Hebrajski czasownik można również tłumaczyć jako: BĘDĘ TYM CZYM BĘDĘ. Bóg Biblii zawsze zaskakuje człowieka zamiast dopasowywać się do naszych małych oczekiwań. Kościół, podobnie jak Biblia, nie wkłada nam Boga do szufladki, nawet takiej zbudowanej ze słów czy formuł. Kościół wie, że Bóg nie jest kimś, kto stoi czy siedzi nieruchomo po to, byśmy mogli zrobić mu zdjęcie. Kościół, tak jak Biblia, uczy nas: a) czym Bóg nie jest, poprzez odrzucanie herezji i bożków; oraz b) do czego Bóg jest podobny, poprzez użycie przypowieści i analogii. Na marginesie, trzeba jednak zaznaczyć, że nawet przypowieści i analogie nie mówią nam, że Bóg jest podobny do rzeczy, które możemy zrozumieć, ale że te rzeczy są trochę podobne do Boga. Bóg nie jest do niczego podobny: do czego możesz mnie porównać?. Wszystko jednak jest w jakiś sposób podobne do Boga, ponieważ wszystko przezeń zostało stworzone. Kiedy Kościół mówi o Bogu, nie pretenduje do posiadania wiedzy czy mówienia o tym, czym Bóg jest; nie pretenduje do definiowania Jego natury. Zamiast definiować Boga, Kościół przedstawia Boga, czy też raczej pokazuje Go nam takim, jakim On przedstawia samego siebie, przede wszystkim w Chrystusie. Gdyż, jak powiedział Chrystus, Kto Mnie widzi, widzi także i Ojca (J 14, 9). -18-

19 11. Bóg jako Ojciec Spośród wszystkich imion Boga które odwołują się do ludzkich określeń, pierwszeństwo przysługuje określeniu: Ojciec. Jezus zawsze używał tego imienia, a my nie możemy poprawiać Jezusowej teologii! Uzurpowanie sobie prawa poprawiania Chrystusa, na przykład poprzez użycie modniejszego, genderowego i mniej patriarchalnego terminu niż ojciec, jest uzurpowaniem sobie znacznie większych praw, niż kiedykolwiek ośmieliłby się sobie przypisać jakikolwiek prorok czy święty. Jak stwierdził C.S. Lewis Chrześcijanie wierzą, że Bóg sam nauczył nas, jak o nim mówić. Określając Boga imieniem Ojciec, język wiary wskazuje przede wszystkim na dwa aspekty: że Bóg jest pierwszym początkiem wszystkiego i transcendentnym autorytetem oraz że równocześnie jest dobrocią i miłującą troską obejmującą wszystkie swoje dzieci. Ta ojcowska tkliwość Boga może być wyrażona w obrazie macierzyństwa 4, który jeszcze bardziej uwydatnia immanencję Boga, czyli bliskość między Bogiem a stworzeniem. Język wiary czerpie więc z ludzkiego doświadczenia rodziców, którzy w pewien sposób są dla człowieka pierwszymi przedstawicielami Boga. Jednak doświadczenie to mówi także, że rodzice ziemscy są omylni i że mogą zdeformować oblicze ojcostwa i macierzyństwa. Należy więc przypomnieć, że Bóg przekracza rozróżnienie płci. Nie jest ani mężczyzną, ani kobietą, jest Bogiem (KKK 239). Nazwa Bóg może być użyta i w odniesieniu do Osoby Ojca, pierwszej Osoby Trójcy Świętej, i w odniesieniu do bytu boskiego czy też substancji, która w pełni wyraża się we 4 Por. Iz 66, 13; Ps 131, 2 (nr przyp. w KKK: 42). -19-

20 wszystkich trzech Osobach Trójcy Świętej. Dlatego właśnie, Jezus jest zarówno Synem Bożym jak i Bogiem. Zarówno zwracał się do swojego Ojca używając określenia Bóg, jak i przyjął cześć, którą oddał mu św. Tomasz Apostoł słowami: Pan mój i Bóg mój (J 20, 28-29). 12. Uzasadnienie doktryny o Trójcy Świętej Doktryna o Trójcy Świętej jest podstawową doktryną chrześcijaństwa, w której odsłania się najwyższa prawda, natura najbardziej fundamentalnej rzeczywistości, natura Boga (przy czym, doktryna ta nie definiuje Boga, ale prawdziwie Go odsłania). Inne tajemnice wiary mówią nam o tym, co Bóg uczynił w czasie (tajemnica Stworzenia, Wcielenia, Zmartwychwstania). Natomiast tajemnica Trójcy Świętej mówi nam, czym Bóg jest w wieczności. Dlaczego chrześcijanie wyznają doktrynę trynitarną, mówiącą o tym, iż Bóg jest w trzech Osobach, a nie tylko w jednej? Doktryna ta brzmi dziwnie, nawet szokująco, i to nawet po uwzględnieniu wyjaśnienia, iż nie chodzi tu o trzech Bogów, ani o trzy części Boga. Nie powinniśmy być zdziwieni tym, iż prawdziwy Bóg nas dziwi. Nawet stworzona rzeczywistość przekracza nasze wyobrażenia jak jest to chociażby w przypadku Einsteinowskiej teorii względności. Prawdę powiedziawszy, uzasadnienie doktryny Trójcy Świętej jest podobne do uzasadnienia Einsteinowskiej teorii względności czy innych dobrych teorii naukowych: teoria taka tłumaczy wszystkie dane. Nauka teologiczna kształtuje się w sposób podobny do innych nauk, czyli wychodząc od danych i od potrzeby ich zrozumienia. Kościół stopniowo definiował doktrynę Trójcy Świętej na pierwszych sześciu soborach ekumenicznych po to, aby wyjaśnić dane Pisma Świętego. Teologia posiada inne -20-

21 dane niż te, które są w dyspozycji innych nauk, działa jednak na tej samej zasadzie: dane kontrolują teorię, ale nie vice versa. Danymi dla chrześcijańskiej teologii jest przede wszystkim sam Jezus Chrystus. Z jednej strony, nazywał On Boga swym Ojcem, modlił się do Niego, kochał Go, głosił Jego naukę i był posłuszny Jego woli. Z drugiej jednak strony, Jezus utrzymywał, iż stanowi jedno z Ojcem, iż jest Mu równy. Obiecał również posłać Ducha Świętego. Danymi Pisma Świętego z których Kościół wywodzi doktrynę trynitarną, są przede wszystkim następujące dane: 1) to, iż istnieje tylko jeden Bóg (Pwt 6, 4); 2) to, iż Ojciec jest Bogiem (J 5, 18); 3) to, iż Syn jest Bogiem (J 8, 58); 4) to, iż Duch Święty jest Bogiem (Mt 28, 19). Istnieją również historyczne dane: postępujące objawianie przez Boga samego siebie, na początku jako transcendentnego Stwórcy poza nami, następnie jako wcielonego Zbawiciela, który jest z nami i, wreszcie, jako Ducha zamieszkującego w nas. Powodem dla takiego postępującego procesu Objawienia najpierw Ojca (w Starym Testamencie), później Syna (w Ewangeliach) i wreszcie Ducha Świętego (w Dziejach Apostolskich i historii Kościoła) jest miłość, będąca zarówno najgłębszą istotą Boga (1 J 4, 18), jak i celem oraz motywem dla których Bóg objawia się człowiekowi. Dla miłości zaś zawsze celem jest większa bliskość, większe zjednoczenie z kochanym. Toteż etapy Bożego samoobjawienia są jednocześnie etapami Jego coraz większej bliskości z człowiekiem (od poza, poprzez z, aż do w ). Katechizm wyjaśnia to w następujący sposób: ( ) miłość jest samą istotą Boga. Posyłając w pełni czasów -21-

22 swojego jedynego Syna i Ducha miłości, Bóg objawia swoją najbardziej wewnętrzną tajemnicę 5 : jest wieczną wymianą miłości Ojcem, Synem i Duchem Świętym, a nas przeznaczył do udziału w tej wymianie (KKK 221). 13. Trójca Święta i miłość Racją, dla której Bóg jest Trójcą jest fakt, iż Bóg jest miłością. Miłość zakłada dwoistość, w zasadzie wręcz troistość: kochającego, kochanego i samego aktu czy też relacji miłości pomiędzy nimi. Bóg jest Trójcą, ponieważ Bóg jest samą miłością, w całej jej złożoności. Doktryna o Trójcy Świętej ma dla naszego życia najbardziej konkretne i praktyczne konsekwencje, jakie tylko można sobie wyobrazić. Ponieważ Bóg jest Trójcą, Bóg jest miłością. Ponieważ Bóg jest miłością, miłość jest najwyższą wartością. Ponieważ miłość jest najwyższą wartością, to stanowi także sens naszego życia, gdyż zostaliśmy stworzeni na obraz Boży. Fakt, iż Bóg jest Trójcą jest powodem, dla którego miłość jest sensem życia i jednocześnie powodem, dla którego nic nie może nas uszczęśliwić tak jak miłość jest to wpisane w naszą naturę. Jesteśmy zaś szczęśliwi tylko wówczas, gdy przestajemy próbować być tym, czym nie jesteśmy. Koty nie są szczęśliwe żyjąc jak psy, a święci nie są szczęśliwi żyjąc jak grzesznicy. Doktryna o Trójcy Świętej mówi nam również o naturze miłości. Miłość jest altruistyczna, nie egoistyczna. Bóg sam w sobie jest miłością innych, ponieważ Bóg ma inność w swoim wnętrzu jest więcej niż jedną Osobą. Papież Jan Paweł II powiada: Bóg w swej najgłębszej tajemnicy nie jest samotnością, ale rodziną, ponieważ ma On 5 Por. 1 Kor 2, 7-16; Ef 3, 9-12 (nr przyp. w KKK: 27). -22-

23 w sobie ojcostwo, synostwo i istotę rodziny, którą jest miłość. Doktryna trynitarna oznacza, iż rodzina nie jest jedynie ludzkim zjawiskiem biologicznym czy socjologicznym, ale zostaje podniesiona na poziom natury Boga. Stereotypowy podział na liberalny akcent kładziony na miłość i konserwatywny nacisk kładziony na dogmat kompletnie załamuje się w obliczu doktryny o Trójcy Świętej. Ponieważ to właśnie tu jest zawarty najważniejszy dogmat (Trójca Święta), który jednocześnie jest prawdziwym fundamentem dla miłości jako najwyższej wartości. Można nieomal powiedzieć, iż sam Bóg jest jednocześnie skostniałym konserwatystą (jako Trójca Święta w swej niezmiennej naturze) i liberałem o krwawiącym, miękkim sercu (ukrzyżowanie objawiło najgłębszą tajemnicę Jego serca). 14. Trójca Święta i ludzki umysł Doktryna trynitarna przekracza ludzki rozum, ale nie stoi z nim w sprzeczności. Ludzki rozum sam z siebie, bez pomocy Bożego objawienia, nigdy nie byłby w stanie odkryć prawdy o Trójcy Świętej. Nie będzie również nigdy w stanie w pełni jej pojąć ani też udowodnić. Jednakże, rozum nie może również obalić prawdy o Trójcy Świętej. Nie jest ona logicznie sprzeczna sama w sobie. Mówi bowiem, iż Bóg jest jeden co do natury, ale troisty co do Osób. Nie twierdzi zaś, że Bóg jest jednocześnie jedną osobą i trzema osobami, albo że jest jednocześnie jedną naturą i trzema naturami. Takie właśnie stwierdzenia byłyby bezsensownymi sprzecznościami samymi w sobie. -23-

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem.

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 2. Jaką religią jest religia katolicka? Religia katolicka jest religią objawioną przez Boga O OBJAWIENIU BOŻYM 3. W czym zawiera

Bardziej szczegółowo

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię W co naprawdę wierzy nasza młodzież? Badania pokazują, że 64% młodzieży chodzącej do kościoła wierzy, że Chrystus przyszedł na ziemię, aby nauczyć

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

Bóg w Trójcy jedyny. Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Bóg w Trójcy jedyny. Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Bóg w Trójcy jedyny Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Istota i charakter Boga stanowią niepojętą tajemnicę. Z drugiej jednak strony fakt, że upodobało

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM NAUCZANIA POZNAJĘ BOGA I W NIEGO WIERZĘ PODRĘCZNIK JESTEM CHRZEŚCIJANINEM ROZDZIAŁ 1. Żyję w przyjaźni z Jezusem rozumie sens

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Przedmiot: religia Klasa: pierwsza gimnazjum Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania w zakresie 1 klasy liceum i technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4. I. Znajomość modlitw:

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4. I. Znajomość modlitw: Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4 Program AZ-2-01/10 Podręcznik AZ-21-01/10-PO-1/11 I. MODLITWY: - przykazanie miłości, - Dekalog, - osiem błogosławieństw, - Aniele Boży, I. Znajomość

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

O PANU BOGU O ANIOŁACH

O PANU BOGU O ANIOŁACH O PANU BOGU 1. Kto to jest Pan Bóg? Pan Bóg jest to Duch nieskończenie doskonały, Stworzyciel nieba i ziemi. 2. Ile jest Osób Boskich? Są trzy osoby Boskie: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty. 3. Jak nazywamy

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

Ewangelia Jana 3:16-19

Ewangelia Jana 3:16-19 1. POTRZEBA ŁASKI "(16) Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swego Jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. (17) Bóg nie posłał swego Syna na świat, aby

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA Usprawiedliwienie wg KK 1992 : Usprawiedliwienie zostało nam wysłużone przez Mękę Chrystusa, który ofiarował się na krzyżu jako żywa, święta i miła Bogu ofiara i którego krew

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

Klasa I ponadgimnazjalna

Klasa I ponadgimnazjalna Klasa I ponadgimnazjalna Program Świadek Chrystusa (AZ-4-01/10) Podręcznik Moje miejsce w Kościele (AZ-41-01/10-PO-1/11) Imprimatur N.2673/2011 LP TEMAT EFEKTY KSZTAŁCENIA WEDŁUG PODSTAWY PROGRAMOWEJ Uczeń:

Bardziej szczegółowo

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej W całym nauczaniu wczesnoszkolnym, a więc także w klasie drugiej traktujemy ocenę jako środek wspierania ucznia, wzmacniania pozytywnej

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra WYMAGANIA Z RELIGII I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Niedostateczna Dopuszczająca Dostateczna Dobra bardzo dobra Celująca Wykazuje rażący brak wiadomości programowych klasy IV. Wykazuje zupełny brak

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe do matury z katechezy 2013 Uczeń w klasie maturalnej posiada umiejętności i wiedzę według których potrafi :

Wymagania podstawowe do matury z katechezy 2013 Uczeń w klasie maturalnej posiada umiejętności i wiedzę według których potrafi : Wymagania podstawowe do matury z katechezy 2013 Uczeń w klasie maturalnej posiada umiejętności i wiedzę według których potrafi : 1.Umocnić wiarę: I. Uzasadnia, że człowiek jest dzieckiem Boga. Wylicza

Bardziej szczegółowo

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie. Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.) YK 14-19, notatka w zeszycie, prezentacja, skrypt Pojęcia: Biblia, kanon, natchnienie Podział

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM. TEMAT Godz. TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY Czas realizacji ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I LICEUM Numer programu : AZ-4-01/10 Tytuł programu: Świadek Chrystusa Numer podręcznika AZ-41-01/10-Wa-1/12 Tytuł podręcznika: Być świadkiem Zmartwychwstałego

Bardziej szczegółowo

Znalazłam się w tunelu jak w długim korytarzu. Szłam bardzo szybko, biegnąc tunelem wzdłuż jasnego, białego światła. Mogłam zobaczyć inny koniec... Zaczęło do mnie docierać, że byłam martwa,... Wtedy zobaczyłam

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii dla klasy IV SP

Wymagania edukacyjne z religii dla klasy IV SP Wymagania edukacyjne z religii dla klasy IV SP OCENA CELUJĄCA Uczeń opanował maksymalny zakres wiedzy, postaw i umiejętności określony programem nauczania Samodzielnie potrafi zdobywać wiadomości Odnosi

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ

DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Patryk Rutkowski DZIESIĘĆ jakże nowoczesnych PRZYKAZAŃ Problem z Dekalogiem Znacznej części katolików, zwłaszcza tej która odwiedza Kościół jedynie przy okazji większych uroczystości, wydaje się, że chrześcijaństwo

Bardziej szczegółowo

Klasa 2 Gimnazjum - pytania

Klasa 2 Gimnazjum - pytania Klasa 2 Gimnazjum - pytania Dział I Świat, który powierzył mi Bóg 1 Piękno i trud młodości -Wymień zagrożenia związane z okresem młodości. Co znaczy Chrystusowe wezwanie chodź za Mną"? Jak dobrze przeżyć

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo WAM, 2013 WSPÓLNOTA ŁASKI; Ks. Cezary Smuniewski

Wydawnictwo WAM, 2013 WSPÓLNOTA ŁASKI; Ks. Cezary Smuniewski Spis treści Wstęp...5 Część 1 ZAGADNIENIA WPROWADZAJące...9 1.1. Przedzałożenia metody...9 1.1.1. Przekraczanie progu zdumienia...10 1.1.2. Teologia łaski na II Soborze Watykańskim...18 1.1.3. Teo-centryzm

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH II Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -32-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197]

Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197] YOUCAT (5) Chrześcijańskie wyznanie wiary Czym są wyznania wiary? Wyznania wiary są krótkimi formułami, które umożliwiają wspólne wyznanie wiary przez wszystkich wierzących. [185-188, 192-197] Tego rodzaju

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA

PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA PODSTAWA PROGRAMOWA NAUCZANIA RELIGII PRAWOSŁANEJ POLSKIEGO AUTOKEFALICZNEGO KOŚCIOŁA PRAWOSŁAWNEGO SZKOŁA PODSTAWOWA Szkoła podstawowa Etap I Klasy I- III Cele katechetyczne: 1. Zachęcanie do aktywnego

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień pierwszy Miłość Boża (na podstawie książki Heriberta Muhlena Nowe życie z Bogiem, Wprowadzenie w życie i świadectwo chrześcijańskie, Kairos 1994) Dzień pierwszy

Bardziej szczegółowo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo

Amen. Dobry Boże, spraw, aby symbole ŚDM, krzyż wraz z ikoną Maryi, Ojcze nasz Zdrowaś Maryjo Nowenna przed peregrynacją symboli ŚDM które w najbliższym czasie nawiedzą nasze miasto (parafię, dekanat, diecezję), były znakami nadziei dla wszystkich, ukazując zwycięstwo Jezusa nad tym, co przynosi

Bardziej szczegółowo

Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu. Jan Paweł II - odwaga świętości.

Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu. Jan Paweł II - odwaga świętości. Teksty Jana Pawła II zaprezentowane w czasie montażu Jan Paweł II - odwaga świętości. W Was jest nadzieja, ponieważ Wy należycie do przyszłości, a zarazem przyszłość do Was należy. Nadzieja zaś jest zawsze

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IV Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Triduum Paschalne......5 Wielki Czwartek (5 kwietnia)......5 Droga Krzyżowa (6-7 kwietnia Wielki Piątek, Wielka Sobota)......8 Chrystus zmartwychwstał! (8 kwietnia Niedziela Wielkanocna)....

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN DLA KANDYDATÓW DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA

PYTANIA NA EGZAMIN DLA KANDYDATÓW DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA PYTANIA NA EGZAMIN DLA KANDYDATÓW DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA TRÓJCA ŚWIĘTA 1. Skąd wiemy o istnieniu Boga? Wiemy z Objawienia Bożego, które jest zawarte w Piśmie św. i Tradycji, oraz z obserwacji świata

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo kiedyś i dziś. Rozdział 1. Bert H. Clendennen "A vessel of recovery" "Naczynie odnowy" tłum. Katarzyna Zieleźnik

Chrześcijaństwo kiedyś i dziś. Rozdział 1. Bert H. Clendennen A vessel of recovery Naczynie odnowy tłum. Katarzyna Zieleźnik Chrześcijaństwo kiedyś i dziś Rozdział 1 Bert H. Clendennen "A vessel of recovery" "Naczynie odnowy" tłum. Katarzyna Zieleźnik Malachiasz 3,6 - Ponieważ Ja, Pan nie odmieniam się, więc dlatego wy, synowie

Bardziej szczegółowo

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego

Jezus do Ludzkości. Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego Jezus do Ludzkości Modlitwy Litanii (1-6) przekazane przez Jezusa Marii od Miłosierdzia Bożego źródło: www.thewarningsecondcoming.com tłumaczenie: www.armiajezusachrystusa.pl Modlitwa Litanii 1 Ochrona

Bardziej szczegółowo

SpiS treści. Osoba ludzka

SpiS treści. Osoba ludzka SpiS treści Sło wo Bi sku pa Płoc kie go... 5 Sło wo Prze wod ni czą ce go Ze spo łu Re dak cyj ne go... 7 Od re dak cji... 9 Osoba ludzka Godność osoby ludzkiej... 13 Powołanie do szczęścia... 16 Wolność

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10

Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10 Rozkład materiału do podręcznika Jezus działa i zbawia dla klasy 2 gimnazjum zgodnego z Programem nauczania religii nr AZ-3-01/10 Grupa tematyczna Tytuł jednostki Treści Wymagania uczeń potrafi Nabywane

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY IV.

WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY IV. WYMAGANIA PROGRAMOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z RELIGII DLA KLASY IV. Przedmiot oceny 1. Cytaty z Pisma św., modlitwy, pieśni 2. Zeszyt przedmioto wy 3. Prace domowe 4. Testy i sprawdziany OCENA celująca

Bardziej szczegółowo

Kilka wskazówek przydatnych przy spowiedzi

Kilka wskazówek przydatnych przy spowiedzi Kilka wskazówek przydatnych przy spowiedzi W okresie przedświątecznym składamy życzenia bliskim nam osobom. Między innymi życzymy radości. Sami też otrzymujemy takie życzenia. Czy wiemy, że radość prawdziwa,

Bardziej szczegółowo

Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki. Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania.

Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki. Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania. Ks. Adam Buczyński, Jerzy Piasecki Jak przygotować się do rozmowy z Bogiem w sakramencie pojednania. Wydawnictwo NATAN Lublin 2013 Copyright by Wydawnictwo NATAN Copyright by Jerzy Piasecki Konsultacje:

Bardziej szczegółowo

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej

K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej K R Y T E R I A O C E N I A N I A z katechezy w zakresie klasy VI szkoły podstawowej Kryteria w zakresie oceny niedostatecznej Uczeń : - nie spełnia wymagań koniecznych na ocenę dopuszczającą, - odmawia

Bardziej szczegółowo

Miłość nigdy nie ustanie

Miłość nigdy nie ustanie Miłość nigdy nie ustanie Choć kult Serca Pana Jezusa w formie, jaką znamy i praktykujemy dzisiaj, znany jest dopiero od objawień s. Małgorzaty Marii Alacoque (1647-1690), trudno zaprzeczyć, że w swej najgłębszej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB

PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB PROGRAM NAUCZANIA BIBLIJNEGO DLA KLAS I DO III SZKOŁY PODSTAWOWEJ Nr Programu nadany przez KChB: PNB/I-III/08/KB Program Nauczania Biblijnego dla klas 1 do 3 szkoły podstawowej jest realizowany w podręcznikach:

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA nr 3 im. Jana Pawła II w Obornikach Śl.

SZKOŁA PODSTAWOWA nr 3 im. Jana Pawła II w Obornikach Śl. KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE KLASY CZWARTEJ SZKOŁA PODSTAWOWA nr 3 im. Jana Pawła II w Obornikach Śl. Nowa podstawa programowa Wymagania Blok tematyczny Ocena dopuszczająca Ocena dostateczna Ocena dobra

Bardziej szczegółowo

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa

były wolne od lęków wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. z tęsknotami Jezusa I. Świadkowie Chrystusa 2 3 4 5 6 określa sposoby odnoszenia się do Boga na wzór Jezusa wyjaśnia, czym charakteryzuje się postępowanie ludzi, którzy mają nadzieję. określa sposoby odnoszenia się do Boga

Bardziej szczegółowo

XXVIII Niedziela Zwykła

XXVIII Niedziela Zwykła XXVIII Niedziela Zwykła Dla wyeksponowania Bożej Mądrości wobec ludzkiego rozumu, Jezus buduje paradoksalną dysproporcję: za przykład stawia wielbłąda, zwierzę juczne, wytrwałe w pracy i wytrzymałe na

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII KLASA IV. Ocena. dobra

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII KLASA IV. Ocena. dobra WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII KLASA IV Rozdział I CZY PRZYJAŹNIĘ SIĘ Z PANEM JEZUSEM? - charakteryzuje postawę przyjaciela Jezusa; - wymienia przykazania Dekalogu; - scharakteryzować znaki liturgiczne

Bardziej szczegółowo

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II

Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Modlitwa o wstawiennictwo Jana Pawła II Kościół

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY

USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY USPRAWIEDLIWIAJĄCA MOC WIARY Teksty biblijne: List do Rzymian 3, 9 12; 21 31 Tekst pamięciowy: Kaznodziei Salomona 7, 20 Bo nie ma na ziemi człowieka sprawiedliwego, który by zawsze postępował dobrze,

Bardziej szczegółowo

Pierwszorzêdnym autorem Pisma œw. jest Duch Œwiêty, a drugorzêdnymi ludzie natchnieni przez Ducha Œw. zwani hagiografami.

Pierwszorzêdnym autorem Pisma œw. jest Duch Œwiêty, a drugorzêdnymi ludzie natchnieni przez Ducha Œw. zwani hagiografami. PYTANIA DLA OSóB PRZYGOTOWUJ¹CYCH SIê DO PRZYJêCIA SAKRAMENTU BIERZMOWANIA W PARAFII ŒW. RODZINY W S³UPSKU 1.Co to jest religia? Religia jest to ³¹cznoœæ cz³owieka z Panem Bogiem. 2.Co to jest Pismo œwiête?

Bardziej szczegółowo

Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania.

Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania. Bierzmowani - ZMIANY! W środę 7 kwietnia w naszej parafii w Jeleńcu o godz. 15.00 Ks. Bp. Zbigniew Kiernikowski udzieli sakramentu bierzmowania. Wszyscy, którzy zdadzą egzamin gromadzą się w Niedzielę

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE KLASY CZWARTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH JESTEM CHRZEŚCIJANINEM

KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE KLASY CZWARTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH JESTEM CHRZEŚCIJANINEM KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE KLASY CZWARTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH JESTEM CHRZEŚCIJANINEM Z SERII POZNAJĘ BOGA I W NIEGO WIERZĘ Postanowienia wstępne W klasie

Bardziej szczegółowo

Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5)

Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5) Syn Boga Wierzymy w Synostwo Boże Jezusa Chrystusa [...]. Człowiek Chrystus Jezus (1 Tm 2, 5) Bóg Syn, druga osoba Trójcy Świętej, ucieleśnił się w osobie Jezusa Chrystusa. Ucieleśniony Bóg Syn, nasz Pan,

Bardziej szczegółowo

ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO

ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO ks. dr Marek Dziewiecki Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego MIŁOŚĆ I MAŁŻEŃSTWO Bóg wymyślił małżeństwo i rodzinę po to, by nie być kimś jedynym, kto kocha człowieka. Katolicka nauka o małżeństwie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania - Religia klasa IV-VI

Przedmiotowe zasady oceniania - Religia klasa IV-VI 1 Przedmiotowe zasady oceniania - Religia klasa IV-VI Szkoła Podstawowa nr 1 w Nowy Tomyślu Ocenianie poszczególnych form aktywności. Ocenie podlegają: a. prace klasowe (sprawdziany), b. kartkówki, c.

Bardziej szczegółowo

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się

Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, politycznym i kulturalnym. domagają się Zauważamy, że nowe sytuacje w rodzinach, a także w życiu społecznym, ekonomicznym, Szukamy: politycznym i kulturalnym 1. Doświadczenia żywej wiary 2. Uzasadnienia swojej wiary domagają się 3. Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY

FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA MAJ 2014 2 Egzamin maturalny z filozofii Część I (20 punktów) Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE

Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE 4 by Wydawnictw o BIBLOS, Tarnów 1997 ISBN 83-86889-36-5 SPIS TREŚCI Wstęp.................................. 9 :2 6.,H. 1998 Nihil obs tat Tarnów,

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 8,18-30

Lectio Divina Rz 8,18-30 Lectio Divina Rz 8,18-30 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE PIERWSZEJ KLASY LICEUM OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE PIERWSZEJ KLASY LICEUM OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z RELIGII KRYTERIA OCENIANIA W ZAKRESIE PIERWSZEJ KLASY LICEUM OPRACOWANE NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW KATECHETYCZNYCH Kryteria oceniania w zakresie oceny celującej określam indywidualnie,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej

Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej Rozkład materiału treści programowe dla klasy drugiej szkoły podstawowej Przedmiot: religia Klasa: druga szkoły podstawowej Tygodniowa liczba godzin: 2 Przyjęto liczbę tygodni nauki: 32 Środki dydaktyczne:

Bardziej szczegółowo

KATECHIZM DLA PRZYGOTOWUJĄCYCH SIĘ DO PRZYJĘCIA SAKRAMENTU BIERZMOWANIA parafia św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Warszawie 2013

KATECHIZM DLA PRZYGOTOWUJĄCYCH SIĘ DO PRZYJĘCIA SAKRAMENTU BIERZMOWANIA parafia św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Warszawie 2013 1 Ten jest pomocą dla przygotowujących się do przyjęcia sakramentu bierzmowania. Czytając go i ucząc się odpowiedzi na pytania staraj się bardziej, aniżeli jedynie zapamiętać formułę odpowiedzi. Może Ci

Bardziej szczegółowo

Nowenna do św. Charbela

Nowenna do św. Charbela Nowenna do św. Charbela Modlitwa do odmawiania każdego dnia O dobry, miłosierny i najukochańszy Boże, z głębi serca, z pokorą wobec Ciebie pragnę moją modlitwą wyrazić wdzięczność za wszystko co otrzymałem

Bardziej szczegółowo

Religia klasa III. I Modlimy się

Religia klasa III. I Modlimy się Religia klasa III I Modlimy się 1. Nowy rok szkolny czasem pogłębienia przyjaźni z Jezusem wie, że każda katecheza jest spotkaniem z Jezusem wyjaśnia i uzasadnia, co pogłębia naszą przyjaźń z Jezusem 2.

Bardziej szczegółowo

Początek autentycznej religii nie jest efektem naturalnej aktywności człowieka, ale dziełem samego Boga. Człowiek, który w sposób naturalny otwarty

Początek autentycznej religii nie jest efektem naturalnej aktywności człowieka, ale dziełem samego Boga. Człowiek, który w sposób naturalny otwarty Funkcjonuje powiedzenie: człowiek religijny, ale niewierzący. Oznacza to, że ktoś może funkcjonować we wspólnocie religijnej i spełniać praktyki religijne bez wiary w Boga. Warunkiem podstawowym jest szukanie

Bardziej szczegółowo

OBJAWIENIE BOŻE A OBJAWIENIA PRYWATNE

OBJAWIENIE BOŻE A OBJAWIENIA PRYWATNE OBJAWIENIE BOŻE A OBJAWIENIA PRYWATNE List Episkopatu Polski na Niedzielę Biblijną Siostry i Bracia, Umiłowani w Chrystusie Panu! Przed chwilą wybrzmiały słowa Jezusa: Pokój wam! To Ja jestem! Pan skierował

Bardziej szczegółowo

RELIGIA OGÓLNE WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLAS I-VI

RELIGIA OGÓLNE WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLAS I-VI RELIGIA OGÓLNE WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLAS I-VI 1. Interpretacja życia w świetle wiary - uczeń pogłębia świadomość dziecięctwa Bożego rozpoczętego na chrzcie świętym i odnajduje ślady Boga w otaczającym

Bardziej szczegółowo

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA

NA GÓRZE PRZEMIENIENIA KS. JERZY LECH KONTKOWSKI SJ NA GÓRZE PRZEMIENIENIA Modlitewnik dla dorosłych Wydawnictwo WAM KSIĘGA MODLITW ZNAK KRZYŻA W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Amen. MODLITWA PAŃSKA Ojcze nasz, któryś jest

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo