W Co Wierzą Katolicy. Część 2: Bóg

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W Co Wierzą Katolicy. Część 2: Bóg"

Transkrypt

1 WIARA KATOLICKA SERIA LUKE A E. HARTA W Co Wierzą Katolicy Część 2: Bóg

2 Rycerze Kolumba przedstawiają Dedykowaną Luke owi E. Hartowi serię książeczek na temat podstawowych elementów wiary katolickiej Bóg C Z Ę Ś Ć P I E R W S Z A, S E K C J A D R U G A N A T E M A T W I A R Y K A T O L I C K I E J W co wierzą katolicy? Jak są zasady kultu w Kościele katolickim? Jak żyją katolicy? w oparciu o Katechizm Kościoła Katolickiego autor: Peter Kreeft główny redaktor Ojciec Juan Diego Brunetta, O.P. Dyrektor Katolicki Serwis Informacyjny Rada Najwyższa Rycerzy Kolumba Tłumaczenie: O. Janusz Pyda, O.P. Polska Prowincja Dominikanów

3 2010 Rada Najwyższa Rycerzy Kolumba. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. Polskie Tłumaczenie Katechizmu Kościoła Katolickiego 2002 Pallottinum Poznań. Cytaty Pisma Świętego Zawarte w Niniejszym Dokumencie Są z Biblii Tysiąclecia Okładka: Michelangelo Buonarroti ( ), Creation of Adam. Sistine Chapel, Vatican Palace, Vatican City State. Scala / Art Resource, New York. Catholic Information Service Knights of Columbus Supreme Council PO Box 1971 New Haven CT (fax)

4 O S E R I I : Ta książeczka jest jedną z trzydziestu książeczek przedstawiających w sposób prosty najważniejsze elementy nauki zawartej w Katechizmie Kościoła Katolickiego. Papież Jan Paweł II zlecił opracowanie nowego Katechizmu, który byłby wzorcowy dla wszystkich narodów i wszystkich kultur i zatwierdził jego opublikowanie w 1992 roku. Książeczki, które oferujemy, nie mają zastąpić Katechizmu, ale przybliżyć czytelnikowi jego treść. Książeczki są napisane w różnym stylu: poetyckim, potocznym, zabawnym i imaginacyjnym, ale treść ich jest zawsze zgodna z nauką Kościoła. Katolicki Serwis Informacyjny zachęca do przeczytania przynajmniej jednej książeczki w miesiącu, by pogłębiać i dojrzewać w Wierze. -iii-

5 S E K C J A I : W C O W I E R Z Ą K A T O L I C Y ( T E O L O G I A ) CZĘŚĆ 2: BÓG 1. Pierwszeństwo wiary w Boga Wierzę w Boga to pierwsze stwierdzenie wyznania wiary jest także najbardziej podstawowe. Cały symbol wiary mówi o Bogu, a jeśli mówi również o człowieku i o świecie, to czyni to w odniesieniu do Boga. Wszystkie artykuły Credo zależą od pierwszego, tak jak wszystkie przykazania są rozwinięciem pierwszego [ Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną ]. Pozostałe artykuły [wyznania wiary] pozwalają lepiej poznać Boga, tak jak On stopniowo objawiał się ludziom (KKK 199) 1. Pismo Święte również zaczyna się w ten oto sposób: Na początku, Bóg (Rdz 1, 1) ponieważ cała rzeczywistość właśnie tu ma swój początek; a zarówno wiara katolicka, jej Pismo Święte (dane wiary), jak i wyznania wiary (czyli jej streszczenia) wszystkie one postępują za rzeczywistością i uczą nas żyć w rzeczywistości. To właśnie jest istotą rozsądku: życie w rzeczywistości. Taka jest również podstawa świętości, która jest najwyższym celem wiary. Pierwszym i najbardziej podstawowym wymogiem, koniecznym do życia w rzeczywistości, jest wiara w Boga. Wiara w Boga jest pierwsza, ponieważ Bóg jest pierwszy. 1 KKK = Katechizm Kościoła Katolickiego -5-

6 2. Jak człowiek może poznać Boga? Możemy poznać Boga na dwa sposoby: poprzez rozum i poprzez wiarę; poprzez nasz naturalny ludzki umysł i poprzez nadprzyrodzone Boże Objawienie; poprzez mówienie i myślenie o Bogu oraz poprzez słuchanie Boga, który mówi do nas. 3. Potrzeba Bożego Objawienia Ludzki rozum pozostawiony sam sobie jest radykalnie niewystarczający, gdy idzie o poznanie Boga. Jest tak, ponieważ: 1) My jesteśmy skończeni, ale Bóg jest nieskończony. Bliżej nam do psów, niż do Boga. Pies może poznać nas bardziej adekwatnie, niż my jesteśmy w stanie poznać Boga. 2) Jesteśmy omylni. Popełniamy błędy, często bardzo poważne. Nieomylny jest jedynie Bóg i jego Objawienie. 3) Jesteśmy egoistyczni, skłonni do grzechu i uzależnieni od obcych bogów. Uzależnieni zaś nie myślą jasno. Jednakże, wiedza o Bogu jest wiedzą najważniejszą ze wszystkich, ponieważ Bóg jest naszym najwyższym celem, naszym przeznaczeniem, naszym szczęściem. Musimy znać nasz prawdziwy cel i prawdziwą doń drogę. Życie bez poznawania Boga jest jak prowadzenie samochodu bez patrzenia na drogę. Dlatego właśnie, rozpaczliwie potrzebujemy lepszej wiedzy o Bogu niż ta, do której może nas doprowadzić sam rozum. 4. Czysto rozumowa wiedza o Bogu Jednakże, nawet bez nadprzyrodzonego Bożego Objawienia, wszyscy ludzie ze swej natury wiedzą coś o Bogu. Samo Pismo Święte mówi: wiekuista Jego potęga oraz bóstwo stają się widzialne dla umysłu przez Jego dzieła (Rz 1, 20). -6-

7 I) Znamy Boga instynktownie. Dzieci i ludzie prymitywni z początku nigdy nie są ateistami. Nawet ateiści tacy jak Freud przyznają, iż religia jest uniwersalnym, wrodzonym instynktem (choć zakładają, iż jest ona wrodzoną iluzją). II) Poznajemy Go również poprzez rozumowanie, kiedy zaczynamy myśleć logicznie o danych, które przynosi doświadczenie. Doświadczamy zarówno danych zewnętrznych, dotyczących wszechświata, jak i danych wewnętrznych, dotyczących nas samych. Zarówno jedne jak i drugie prowadzą nas do Boga. 1) Dane dotyczące wszechświata: a) Dostrzegamy porządek w naturze. Nigdy nie bylibyśmy w stanie zaprojektować maszyny tak doskonałej, jak wszechświat. Ten, kto zaprojektował wszechświat musi posiadać ogromną inteligencję. b) Twórca wszechświata musi również posiadać ogromną moc. Kiedy bowiem pytamy dlaczego wszechświat jako całość istnieje, to zauważamy, iż nic, co jest jego częścią, nie byłoby w stanie uczynić wszechświata jako całości. Co w takim razie jest ową pierwszą przyczyną? Samo istnienie wszechświata wskazuje na Stwórcę, dawcę istnienia. c) Czas jest skończony. Czas miał swój początek. Było nim to, co współcześni fizycy nazywają Wielkim Wybuchem (Big Bang), kiedy to nagle cała materia zaczęła istnieć. Skoro zaś nic nie dzieje się bez odpowiedniej przyczyny, również Wielki Wybuch (Big Bang) wymagał kogoś, kto go wywołał. -7-

8 -8-1) Dane dotyczące nas samych a) Nasze umysły są zdolne do poznania niezmiennych prawd jak chociażby tego, iż = 4 ; czy też, że niesprawiedliwość jest złem ; albo, iż nic nie może być i nie być jednocześnie. Gdzie dostrzegliśmy te niezmienne prawdy? Wszystko w naszym świecie jest zmienne. Same nasze umysły są zmienne. Niezmienna prawda jest jak przybysz z innego świata i z innego umysłu wiecznego Umysłu. b) Nasze sumienie doświadcza absolutnego moralnego zobowiązania do czynienia dobra, a nie zła. Nawet moralni sceptycy i relatywiści nie sądzą, iż umyślne nieposłuszeństwo wobec swojego własnego sumienia jest czymś moralnie dobrym. Zaś absolutne moralne zobowiązanie może pochodzić jedynie od absolutnego autorytetu moralnego, a nie od jakiegokolwiek omylnego autorytetu ludzkiego. Sumienie jawi się jako wewnętrzny prorok Boga. c) Doświadczenie piękna często prowadzi do Boga bardziej bezpośrednio i intuicyjnie, niż proces argumentacji. Skoro istnieje muzyka Mozarta, musi istnieć Bóg albo po prostu to widzisz, albo nie. d) Nasze pragnienie radości, tej radości, której nigdy, nawet dzięki innym ludziom, nie możemy znaleźć na tym świecie, wskazuje na inny świat (niebo) i na inną Osobę (Boga). Każde bowiem naturalne, wrodzone i

9 uniwersalne pragnienie odsyła do rzeczywistości, która może je wypełnić. Rzeczywistość głodu wskazuje na rzeczywistość pożywienia. To samo dotyczy głodu Boga i nieba. e) Jeśli nie ma Boga, nie istnieje również ostateczne uzasadnienie dla życia. Jeśli tak naprawdę pochodzimy z niczego, a umierając obracamy się w nic, to jesteśmy ostatecznie niczym. Jeśli zostaliśmy stworzeni na obraz Boży, to jesteśmy dziećmi króla. Ale jesteśmy jedynie inteligentnymi małpami, jeśli zostaliśmy stworzeni na obraz King Konga. f) Jeśli jesteśmy jedynie mułem, który powstał w wyniku przypadkowej ewolucji, to w jaki sposób mogliśmy wymyśleć ideę Boga? Porównajmy tę ideę Bytu nieskończenie doskonałego, dobrego, mądrego, wszechmocnego, świętego, żyjącego, sprawiedliwego i wiecznego z jakimikolwiek innymi ideami, które kiedykolwiek wynaleźliśmy, a zobaczymy, że ta pierwsza nieskończenie je przekracza. Żaden skutek nie może być większy od swej przyczyny. Nasze umysły tak samo nie były w stanie stworzyć Boga, jak ślepy przypadek nie był w stanie stworzyć naszych umysłów. g) W końcu, nawet zakład Pascala pokazuje, iż wiara w Boga jest najlepszym życiowym założeniem, zaś ateizm najgłupszym. Naszą bowiem jedyną szansą na wygranie szczęścia -9-

10 wiecznego jest wierzyć, natomiast niewiara jest naszą jedyną szansą na jego utratę. 5. Wiedza o Bogu dzięki Bożemu Objawieniu Bóg objawił o sobie znacznie więcej, niż ludzki rozum byłby w stanie kiedykolwiek odkryć zwłaszcza o swojej miłości i planie zbawienia rodzaju ludzkiego. Historycznie, objawienie to miało miejsce w trzech trynitarnych etapach: Jako pierwsze dokonało się wobec Izraela, Bożego narodu wybranego : a) Przez ustanowienie Bożego przymierza z Izraelem. Przymierze jest taką relacją pomiędzy dwiema stronami, która została nawiązana w sposób wolny i obowiązuje obie strony. Najbardziej ścisłym rodzajem ludzkiego przymierza jest małżeństwo, które stanowi horyzontalny obraz wertykalnego, zbawczego przymierza, które Bóg zawarł z nami. b) Poprzez nadanie w ramach przymierza narodowi wybranemu prawa, wedle którego Izrael miał żyć. c) Poprzez obietnicę zesłania Zbawiciela. d) Poprzez posłanie proroków, Bożych rzeczników. e) Poprzez czynienie dla nich cudów ( znaków i słów ). f) Poprzez natchnienie nieomylnych Pism. g) Wreszcie, poprzez objawienie narodowi wybranemu powodu dla którego Bóg się mu objawia: Bóg miał tylko jeden powód, aby mu się objawić i wybrać go spośród wszystkich ludów, by był Jego ludem; tym powodem była Jego darmo dana miłość 2 (KKK 218, por. Pwt 7, 6-8). 2 Por. Pwt 4, 37; 7, 8; 10, 15 (numer przypisu w KKK: 20). -10-

11 Drugim etapem Objawienia było Wcielenie. Podobnie jak Pismo Święte jest Słowem [objawieniem] Boga w księdze, tak Chrystus jest Słowem Boga w ciele. Chrystus jest doskonałym i pełnym objawieniem Boga (por. Kol 1, 15-20). Chrystus, Syn Boży, który stał się człowiekiem, jest jedynym, doskonałym i ostatecznym Słowem Ojca. W Nim powiedział On wszystko i nie będzie już innego słowa oprócz Niego (KKK 65). Trzeci etap Objawienia rozpoczął się, gdy Chrystus wstąpił do nieba. Zesłał wówczas Ducha Świętego i zostawił na ziemi swoje Ciało, Kościół, aby kontynuował Jego dzieło. Kościół jest mistycznym czy niewidzialnym Ciałem Chrystusa, a Duch Święty jest duszą Kościoła (KKK 813). Dlatego właśnie Chrystus powiedział: Wszystko co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili (Mt 25, 40) i dlatego też, kiedy Paweł przed swoim nawróceniem prześladował chrześcijan, Chrystus zwrócił się do niego: dlaczego Mnie prześladujesz? (Dz 9, 4). Kościół jest kontynuacją Wcielenia i z tego powodu Chrystus mówi do swoich Apostołów: Kto was słucha, Mnie słucha (Łk 10, 16). Bóg dał swojemu Kościołowi władzę i nieomylność, które są właściwe dla narzędzia samego Boga. Wszystko mniejsze byłoby niegodne Bożego majestatu i nieadekwatne wobec potrzeb upadłego człowieka. Kościół (czyli Apostołowie) napisał Nowy Testament. Żaden skutek nie może być większy od swej przyczyny, zatem i autorytet Nowego Testamentu opiera się na autorytecie Kościoła. -11-

12 6. Na ile adekwatnie możemy poznać Boga? Samo to jest prawdziwą wiedzą o Bogu: wiedzieć, że Bóg jest poza wszelkim poznaniem (Święty Tomasz z Akwinu). Cokolwiek może być poznane o Bogu, nawet przez największego teologa czy mistyka, jest czymś nieskończenie mniejszym wobec tego, czym Bóg jest. Bóg jest transcendentny. Oznaczy to, iż Bóg jest zawsze większy większy od tego, co możemy kiedykolwiek poznać, pomyśleć czy sobie wyobrazić. Bóg przekracza wszystko w naszych myślach, dokładnie tak, jak przekracza wszystko w naszym świecie. Nie jest On jakimś pojęciem czy uczuciem wewnątrz nas, podobnie jak nie jest żadnym kamieniem czy gwiazdą na zewnątrz nas. Miłość pojmuje Go lepiej niż wiedza, ponieważ miłość dostosowuje się do tego, co kocha, podczas gdy wiedza musi dopasować swój przedmiot do samej siebie, do ograniczeń poznającego. Dziecko jest w stanie zrozumieć rodzica w niewielkim stopniu, ale może go w pełni kochać. Miłość może być wierniejsza wobec rzeczywistości niż wiedza. W tym sensie, możemy poznawać innych ludzi wyłącznie o tyle, o ile jesteśmy w stanie ich zrozumieć. Możemy ich jednak kochać takimi, jakimi są. Chociaż nie możemy w pełni pojąć Boga, to jednak miłość może Go uchwycić. Nasze umysły nie są w stanie zmieścić w sobie Boga czy też Go zdefiniować, ale nasza wola może do Niego zmierzać i Go dotknąć. Nawet w relacjach międzyludzkich jest tak, iż nigdy nie możemy w pełni zrozumieć siebie nawzajem, choć możemy się w pełni kochać. Najwyższym celem teologii jest poznać Boga właśnie w ten sposób: sercem i wolą, nie zaś jedynie rozumem; poznać Go tak, jak poznaje się kochaną osobę, a nie jedynie jak -12-

13 przyswojone pojęcie. Jeśli poznajemy Boga w ten sposób, padamy na kolana i adorujemy. Nasze kolana są naszymi najgłębiej patrzącymi oczami. 7. Natura Boga Bóg jest nieskończony i z tego powodu nie może być zdefiniowany. Nie znaczy to jednak, że nie ma natury. Bóg nie jest czymkolwiek, wszystkim w ogólności i niczym w konkrecie. Bóg ma charakter. Jest taki, a nie inny: jest sprawiedliwy, nie zaś nikczemny czy obojętny; mądry a nie głupi; miłosierny, nie zaś okrutny. Każdy jednak z Bożych przymiotów jest nieskończony (nieograniczony). Bóg jest nieskończenie sprawiedliwy, nieskończenie mądry, nieskończenie miłosierny itd. Jest zatem nieskończony, co nie oznacza, że nieokreślony. Bóg jest nieskończenie samym sobą. My zaś możemy poznać Jego charakter: a) lepiej przez wiarę, niż poprzez rozum; raczej ufając Jego własnemu Objawieniu, w którym objawia samego siebie, niż ufając naszej własnej przemyślności; b) jeszcze lepiej poprzez modlitwę, poprzez realny i osobisty kontakt z Bogiem zarówno prywatny, jak i wspólnotowy, spontaniczny równie dobrze jak liturgiczny; c) najlepiej jednak poznajemy Boga kochając Go, czyniąc Jego wolę i będąc posłusznymi Jego przykazaniom, zwłaszcza zaś przykazaniu miłości wzajemnej: ( ) albowiem kto nie miłuje brata swego, którego widzi, nie może miłować Boga, którego nie widzi (1 J 4, 20). Możemy poznać coś z natury czy też charakteru Boga wnioskując z nas samych, z naszych najgłębszych pragnień. -13-

14 Bóg jest naszą największą radością. Bóg jest tym, którego obecność da nam nieskończoną, niewyobrażalną, nigdy nie nużącą się ekstazę. Kim zatem Bóg musi być, aby to sprawić? Morzem nieskończonego piękna, światłem nieskończonego rozumienia, sercem nieskończonej miłości. I jednocześnie kimś większym, zawsze kimś większym, nieskończenie większym, kogo ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało, ani serce człowieka nie zdołało pojąć (1 Kor 2, 9). 8. Przymioty Boże 1) Bóg jest jeden (por. Pwt 6, 4). Oznacza to: a) że Bóg jest jedyny, istnieje zatem tylko jeden Bóg; oraz że: b) Bóg jest prosty, niezłożony z żadnych części. Jest trzema Osobami, ale nie składa się z trzech części. Trójca Osób Boskich nie neguje ich jedności. Owa jedność Trójcy, której Osoby Boskie w sposób wolny chcą ze względu na Ich wzajemną miłość, ma w sobie więcej, a nie mniej jedności, niż zwykła, arytmetycznie rozumiana jedność którejkolwiek z Osób. 2) Bóg jest dobry. Oznacza to, iż: a) jest doskonały, czyli jakikolwiek jest, to lepiej aby był, niż aby Go nie było (święty Anzelm). Oznacza to także, iż: b) Bóg jest prawy: sprawiedliwy, święty, uczciwy, moralny. Prawo moralne, które nam dał, odbija Jego własną naturę: Bądźcie świętymi, ponieważ Ja jestem święty (Kpł 11, 44). To właśnie jest powodem, dla którego podstawowe zasady moralne są dla rodzaju ludzkiego absolutne i niezmienne: wszyscy bowiem ludzie zmierzają do wywyższenia ku naturze Boga, na obraz którego zostaliśmy też stworzeni (Rdz 1, 27). 3) Bóg jest zarazem miłosierny i sprawiedliwy. My zazwyczaj jesteśmy albo miłosierni, albo sprawiedliwi. -14-

15 Bóg jest jednocześnie i zarazem miłosierny i sprawiedliwy. To dlatego Ojciec posłał swego Syna, aby umarł za nas i ocalił nas od słusznej kary, należnej za nasze grzechy: ponieważ Bóg musi być jednocześnie sprawiedliwy i miłosierny. Na krzyżu Chrystusowi została wymierzona sprawiedliwość, my zaś otrzymaliśmy miłosierdzie. 4) Bóg jest miłością (1 J 4, 8). Miłość (miłość bliźniego) jest najpełniejszym sensem dobroci wobec innych osób. Samo-udzielająca się miłość jest tym, czym w swej istocie Bóg jest. Dlatego też, samo-udzielająca się miłość motywuje wszystko, co Bóg czyni: stworzenie, odkupienie oraz jego opatrznościową opiekę nad naszym życiem, włącznie z Jego przyzwoleniem na to, abyśmy doznawali zła (cierpienia) dla naszego większego dobra, a nawet z Bożym przyzwoleniem na to, abyśmy popełniali zło (grzech), ze względu na Jego szacunek dla naszej wolnej woli. Jednakże, ani to zło którego doświadczamy, ani to które sami czynimy, nie podważa prawdy o Bożej dobroci i miłości. 5) Bóg jest wszechwiedzący: wszystko wie i wszystko rozumie. Każdy nasz włos jest przez Niego policzony (Mt 10, 30). 6) Bóg jest wszechmogący (wszystko jest dlań możliwe). On, który stworzył wszystko z niczego, jest rzeczywiście w stanie uczynić każdą rzecz: Dla Boga wszystko jest możliwe (Mt 19, 26). Jeśli rozważymy trzy ostatnie atrybuty razem wszechmiłość, wszech-wiedzę i wszech-moc Boga zobaczymy, iż z konieczności jest prawdziwe to, co Biblia w wersji Króla Jakuba ujmuje następującymi słowami: wszystko przyczynia się dla dobra tych, którzy kochają Boga (Rz 8, 28). Nie ma -15-

16 bowiem żadnego ograniczenia dla Bożej miłości i dobroci wobec nas; ani dla Jego mądrości, która objawia się w wiedzy o tym, co jest dla nas naprawdę najlepsze; ani dla Bożej mocy, mogącej wpłynąć na każdy szczegół naszego życia a w rzeczy samej, na każdy atom we wszechświecie tak, aby był środkiem prowadzącym do wyznaczonego celu. 9. Boża transcendencja i immanencja Bóg jest transcendentny. Nie jest częścią wszechświata, jak pogańscy bogowie, którzy ponoć zamieszkiwali niebo czy ziemię. Bóg nie jest także częścią naszej osobowości, jak bóg nowożytnych humanistów, który nie jest niczym więcej, niż wszelkim dobrem, które znajduje się w człowieku, albo zbiorem ideałów wyznawanych przez ducha ludzkiego. Bóg jest zawsze kimś większym większym niż całe Jego stworzenie i większym od tego, co wszystkie stworzone umysły mogłyby wymyśleć. Transcendentny znaczy większy, nie zaś nieobecny. Bóg jest immanentny (obecny) dokładnie w takim samym stopniu, w jakim jest transcendentny. Ściślej rzecz biorąc, Bóg jest wszechobecny. Jest On wyższy od mojej wysokości i głębszy od mojej głębi 3 (KKK 300). Nie odwrócił się od nas po tym, jak nas stworzył, jak rodzic porzucający swe dziecko taki jest Bóg osiemnastowiecznego, oświeceniowego deizmu, nie zaś Bóg Biblii. Z tego właśnie powodu, podstawowym ćwiczeniem w miłości i rozsądku (czyli życiu w rzeczywistości) jest to, co brat Lawrence nazwał praktykowaniem obecności Bożej ponieważ Bóg jest zawsze obecny, tu i teraz. 3 Św. Augustyn, Confessiones, III, 6, 11 (nr przyp. w KKK: 135). -16-

17 10. Imię Boga Bóg ma imię; nie jest jakąś anonimową siłą (KKK 203). Człowiek nadawał Bogu wiele imion, ale raz jeden Bóg przemówił do człowieka pod swym własnym, prawdziwym imieniem. Ponad wszystkimi wymyślonymi przez człowieka imionami jest imię objawione przez Boga Mojżeszowi, przez Mojżesza zaś Izraelowi, a przez lud Izraela całemu światu. Tym imieniem jest JA JESTEM (YAHWEH po hebrajsku) imię tak święte, iż żaden Żyd nie ma prawa Go wymawiać. Zaimek ja funkcjonuje bowiem jako imię zupełnie wyjątkowe, które w sposób właściwy może być użyte jedynie przez osobę mówiącą o samej sobie. Jesus był atakowany i ostatecznie stracony za używanie tego imienia (J 8, 58), za roszczenie sobie pretensji do noszenia tego właśnie imienia, czyli za roszczenie sobie pretensji do bycia Bogiem. 1) Imię Ja jestem oznacza: 2) Bożą rzeczywistość: Ja jestem. 3) Bożą jedność: Ja jest imieniem tylko jednego. 4) Bożą jedyność: Bóg nie jest po prostu jednym spośród różnorakich bytów, ale jest Bytem Absolutnym. Nie jest jakimś bytem, jakimś skończonym bytem, ale nieograniczonym Bytem samym w sobie. 5) Bożą osobowość: Ja oznacza samoświadomość, którą może posiadać jedynie osoba. To właśnie odróżnia w sposób zasadniczy człowieka, którego Bóg stworzył na swój obraz, od zwierząt. 6) Bożą wieczność : On jest obecny ( JESTEM ), nie jest przeszłością ani przyszłością. Boży sposób istnienia nie jest ograniczony przez czas, tak jak jest ograniczony przez czas nasz sposób istnienia. Nic, co odnosi się do Boga, nie jest martwe, tak jak martwa jest przeszłość, ani -17-

18 też nie jest niedokonane, tak jak niedokonana jest przyszłość. Bóg nie jest tym, co było raz, ale czego więcej nie będzie, ani tym co będzie, ale czego jeszcze nie ma. Bóg jest obecny w każdym czasie i każdy czas jest dlań teraźniejszością. Bożą tajemnicę: Bóg nie mówi nam, kim jest, ale powiada po prostu: JESTEM KTÓRY JESTEM. Hebrajski czasownik można również tłumaczyć jako: BĘDĘ TYM CZYM BĘDĘ. Bóg Biblii zawsze zaskakuje człowieka zamiast dopasowywać się do naszych małych oczekiwań. Kościół, podobnie jak Biblia, nie wkłada nam Boga do szufladki, nawet takiej zbudowanej ze słów czy formuł. Kościół wie, że Bóg nie jest kimś, kto stoi czy siedzi nieruchomo po to, byśmy mogli zrobić mu zdjęcie. Kościół, tak jak Biblia, uczy nas: a) czym Bóg nie jest, poprzez odrzucanie herezji i bożków; oraz b) do czego Bóg jest podobny, poprzez użycie przypowieści i analogii. Na marginesie, trzeba jednak zaznaczyć, że nawet przypowieści i analogie nie mówią nam, że Bóg jest podobny do rzeczy, które możemy zrozumieć, ale że te rzeczy są trochę podobne do Boga. Bóg nie jest do niczego podobny: do czego możesz mnie porównać?. Wszystko jednak jest w jakiś sposób podobne do Boga, ponieważ wszystko przezeń zostało stworzone. Kiedy Kościół mówi o Bogu, nie pretenduje do posiadania wiedzy czy mówienia o tym, czym Bóg jest; nie pretenduje do definiowania Jego natury. Zamiast definiować Boga, Kościół przedstawia Boga, czy też raczej pokazuje Go nam takim, jakim On przedstawia samego siebie, przede wszystkim w Chrystusie. Gdyż, jak powiedział Chrystus, Kto Mnie widzi, widzi także i Ojca (J 14, 9). -18-

19 11. Bóg jako Ojciec Spośród wszystkich imion Boga które odwołują się do ludzkich określeń, pierwszeństwo przysługuje określeniu: Ojciec. Jezus zawsze używał tego imienia, a my nie możemy poprawiać Jezusowej teologii! Uzurpowanie sobie prawa poprawiania Chrystusa, na przykład poprzez użycie modniejszego, genderowego i mniej patriarchalnego terminu niż ojciec, jest uzurpowaniem sobie znacznie większych praw, niż kiedykolwiek ośmieliłby się sobie przypisać jakikolwiek prorok czy święty. Jak stwierdził C.S. Lewis Chrześcijanie wierzą, że Bóg sam nauczył nas, jak o nim mówić. Określając Boga imieniem Ojciec, język wiary wskazuje przede wszystkim na dwa aspekty: że Bóg jest pierwszym początkiem wszystkiego i transcendentnym autorytetem oraz że równocześnie jest dobrocią i miłującą troską obejmującą wszystkie swoje dzieci. Ta ojcowska tkliwość Boga może być wyrażona w obrazie macierzyństwa 4, który jeszcze bardziej uwydatnia immanencję Boga, czyli bliskość między Bogiem a stworzeniem. Język wiary czerpie więc z ludzkiego doświadczenia rodziców, którzy w pewien sposób są dla człowieka pierwszymi przedstawicielami Boga. Jednak doświadczenie to mówi także, że rodzice ziemscy są omylni i że mogą zdeformować oblicze ojcostwa i macierzyństwa. Należy więc przypomnieć, że Bóg przekracza rozróżnienie płci. Nie jest ani mężczyzną, ani kobietą, jest Bogiem (KKK 239). Nazwa Bóg może być użyta i w odniesieniu do Osoby Ojca, pierwszej Osoby Trójcy Świętej, i w odniesieniu do bytu boskiego czy też substancji, która w pełni wyraża się we 4 Por. Iz 66, 13; Ps 131, 2 (nr przyp. w KKK: 42). -19-

20 wszystkich trzech Osobach Trójcy Świętej. Dlatego właśnie, Jezus jest zarówno Synem Bożym jak i Bogiem. Zarówno zwracał się do swojego Ojca używając określenia Bóg, jak i przyjął cześć, którą oddał mu św. Tomasz Apostoł słowami: Pan mój i Bóg mój (J 20, 28-29). 12. Uzasadnienie doktryny o Trójcy Świętej Doktryna o Trójcy Świętej jest podstawową doktryną chrześcijaństwa, w której odsłania się najwyższa prawda, natura najbardziej fundamentalnej rzeczywistości, natura Boga (przy czym, doktryna ta nie definiuje Boga, ale prawdziwie Go odsłania). Inne tajemnice wiary mówią nam o tym, co Bóg uczynił w czasie (tajemnica Stworzenia, Wcielenia, Zmartwychwstania). Natomiast tajemnica Trójcy Świętej mówi nam, czym Bóg jest w wieczności. Dlaczego chrześcijanie wyznają doktrynę trynitarną, mówiącą o tym, iż Bóg jest w trzech Osobach, a nie tylko w jednej? Doktryna ta brzmi dziwnie, nawet szokująco, i to nawet po uwzględnieniu wyjaśnienia, iż nie chodzi tu o trzech Bogów, ani o trzy części Boga. Nie powinniśmy być zdziwieni tym, iż prawdziwy Bóg nas dziwi. Nawet stworzona rzeczywistość przekracza nasze wyobrażenia jak jest to chociażby w przypadku Einsteinowskiej teorii względności. Prawdę powiedziawszy, uzasadnienie doktryny Trójcy Świętej jest podobne do uzasadnienia Einsteinowskiej teorii względności czy innych dobrych teorii naukowych: teoria taka tłumaczy wszystkie dane. Nauka teologiczna kształtuje się w sposób podobny do innych nauk, czyli wychodząc od danych i od potrzeby ich zrozumienia. Kościół stopniowo definiował doktrynę Trójcy Świętej na pierwszych sześciu soborach ekumenicznych po to, aby wyjaśnić dane Pisma Świętego. Teologia posiada inne -20-

21 dane niż te, które są w dyspozycji innych nauk, działa jednak na tej samej zasadzie: dane kontrolują teorię, ale nie vice versa. Danymi dla chrześcijańskiej teologii jest przede wszystkim sam Jezus Chrystus. Z jednej strony, nazywał On Boga swym Ojcem, modlił się do Niego, kochał Go, głosił Jego naukę i był posłuszny Jego woli. Z drugiej jednak strony, Jezus utrzymywał, iż stanowi jedno z Ojcem, iż jest Mu równy. Obiecał również posłać Ducha Świętego. Danymi Pisma Świętego z których Kościół wywodzi doktrynę trynitarną, są przede wszystkim następujące dane: 1) to, iż istnieje tylko jeden Bóg (Pwt 6, 4); 2) to, iż Ojciec jest Bogiem (J 5, 18); 3) to, iż Syn jest Bogiem (J 8, 58); 4) to, iż Duch Święty jest Bogiem (Mt 28, 19). Istnieją również historyczne dane: postępujące objawianie przez Boga samego siebie, na początku jako transcendentnego Stwórcy poza nami, następnie jako wcielonego Zbawiciela, który jest z nami i, wreszcie, jako Ducha zamieszkującego w nas. Powodem dla takiego postępującego procesu Objawienia najpierw Ojca (w Starym Testamencie), później Syna (w Ewangeliach) i wreszcie Ducha Świętego (w Dziejach Apostolskich i historii Kościoła) jest miłość, będąca zarówno najgłębszą istotą Boga (1 J 4, 18), jak i celem oraz motywem dla których Bóg objawia się człowiekowi. Dla miłości zaś zawsze celem jest większa bliskość, większe zjednoczenie z kochanym. Toteż etapy Bożego samoobjawienia są jednocześnie etapami Jego coraz większej bliskości z człowiekiem (od poza, poprzez z, aż do w ). Katechizm wyjaśnia to w następujący sposób: ( ) miłość jest samą istotą Boga. Posyłając w pełni czasów -21-

22 swojego jedynego Syna i Ducha miłości, Bóg objawia swoją najbardziej wewnętrzną tajemnicę 5 : jest wieczną wymianą miłości Ojcem, Synem i Duchem Świętym, a nas przeznaczył do udziału w tej wymianie (KKK 221). 13. Trójca Święta i miłość Racją, dla której Bóg jest Trójcą jest fakt, iż Bóg jest miłością. Miłość zakłada dwoistość, w zasadzie wręcz troistość: kochającego, kochanego i samego aktu czy też relacji miłości pomiędzy nimi. Bóg jest Trójcą, ponieważ Bóg jest samą miłością, w całej jej złożoności. Doktryna o Trójcy Świętej ma dla naszego życia najbardziej konkretne i praktyczne konsekwencje, jakie tylko można sobie wyobrazić. Ponieważ Bóg jest Trójcą, Bóg jest miłością. Ponieważ Bóg jest miłością, miłość jest najwyższą wartością. Ponieważ miłość jest najwyższą wartością, to stanowi także sens naszego życia, gdyż zostaliśmy stworzeni na obraz Boży. Fakt, iż Bóg jest Trójcą jest powodem, dla którego miłość jest sensem życia i jednocześnie powodem, dla którego nic nie może nas uszczęśliwić tak jak miłość jest to wpisane w naszą naturę. Jesteśmy zaś szczęśliwi tylko wówczas, gdy przestajemy próbować być tym, czym nie jesteśmy. Koty nie są szczęśliwe żyjąc jak psy, a święci nie są szczęśliwi żyjąc jak grzesznicy. Doktryna o Trójcy Świętej mówi nam również o naturze miłości. Miłość jest altruistyczna, nie egoistyczna. Bóg sam w sobie jest miłością innych, ponieważ Bóg ma inność w swoim wnętrzu jest więcej niż jedną Osobą. Papież Jan Paweł II powiada: Bóg w swej najgłębszej tajemnicy nie jest samotnością, ale rodziną, ponieważ ma On 5 Por. 1 Kor 2, 7-16; Ef 3, 9-12 (nr przyp. w KKK: 27). -22-

23 w sobie ojcostwo, synostwo i istotę rodziny, którą jest miłość. Doktryna trynitarna oznacza, iż rodzina nie jest jedynie ludzkim zjawiskiem biologicznym czy socjologicznym, ale zostaje podniesiona na poziom natury Boga. Stereotypowy podział na liberalny akcent kładziony na miłość i konserwatywny nacisk kładziony na dogmat kompletnie załamuje się w obliczu doktryny o Trójcy Świętej. Ponieważ to właśnie tu jest zawarty najważniejszy dogmat (Trójca Święta), który jednocześnie jest prawdziwym fundamentem dla miłości jako najwyższej wartości. Można nieomal powiedzieć, iż sam Bóg jest jednocześnie skostniałym konserwatystą (jako Trójca Święta w swej niezmiennej naturze) i liberałem o krwawiącym, miękkim sercu (ukrzyżowanie objawiło najgłębszą tajemnicę Jego serca). 14. Trójca Święta i ludzki umysł Doktryna trynitarna przekracza ludzki rozum, ale nie stoi z nim w sprzeczności. Ludzki rozum sam z siebie, bez pomocy Bożego objawienia, nigdy nie byłby w stanie odkryć prawdy o Trójcy Świętej. Nie będzie również nigdy w stanie w pełni jej pojąć ani też udowodnić. Jednakże, rozum nie może również obalić prawdy o Trójcy Świętej. Nie jest ona logicznie sprzeczna sama w sobie. Mówi bowiem, iż Bóg jest jeden co do natury, ale troisty co do Osób. Nie twierdzi zaś, że Bóg jest jednocześnie jedną osobą i trzema osobami, albo że jest jednocześnie jedną naturą i trzema naturami. Takie właśnie stwierdzenia byłyby bezsensownymi sprzecznościami samymi w sobie. -23-

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty

Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Trójca Święta wzór doskonałej wspólnoty Prawda o Bogu w Trójcy Jedynym należy do największych tajemnic chrześcijaństwa, której nie da się zgłębić do końca. Można jedynie się do niej zbliżyć, czemu mają

Bardziej szczegółowo

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI

Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI Polish FF Curriculum Translation in Polish Studium Katechetyczne Wychowując w Wierze tłumaczenie po Polsku. OBJAWIENIE W PIŚMIE ŚWIĘTYM I TRADYCJI 1. Objawienie: Pismo Św. i Tradycja a. Pismo Święte: Części,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ

KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM DZIECKA PRZYGOTOWUJĄCEGO SIĘ Materiały wykorzystywane w przygotowywaniu dziecka do I Spowiedzi i Komunii świętej w Parafii Alwernia DO PIERWSZEJ SPOWIEDZI I KOMUNII ŚWIĘTEJ KRÓTKI KATECHIZM

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii. kl. IV w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę. nr AZ-2-01/10

Wymagania edukacyjne z religii. kl. IV w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę. nr AZ-2-01/10 Wymagania edukacyjne z religii kl. IV w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę Ocena niedostateczny nr AZ-2-01/10 Uczeń nie opanował umiejętności i wiadomości określonych w podstawie

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA

UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA UJĘCIE SYSTEMATYCZNE ARGUMENTY PRZECIWKO ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY PRZECIW ISTNIENIU BOGA ARGUMENTY ATEISTYCZNE 1 1. Argument z istnienia zła. (Argument ten jest jedynym, który ateiści przedstawiają jako

Bardziej szczegółowo

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY

ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY Archidiecezjalny Program Duszpasterski ADWENT, BOŻE NARODZENIE I OKRES ZWYKŁY ROK A Komentarze do niedzielnej liturgii słowa Poznań 2007/2008 25 Adwent I Niedziela Adwentu 2 grudnia 2007 Iz 2, 1-5 Ps 122

Bardziej szczegółowo

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci i młodzieży. Obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej, podawanej w sposób systematyczny i całościowy

Bardziej szczegółowo

SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE

SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE SOLA SCRIPTURA PISMO ŚWIĘTE I JEGO AUTORYTET W KOŚCIELE Pojęcie Sola Scriptura Sola scriptura - jedna z podstawowych zasad protestantyzmu. Głosi, że Pismo Święte jest samowystarczalnym źródłem wiary chrześcijańskiej,

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK gdzie szukać informacji? YouCat 348 351 KKK 2052 2082 Jacek Salij Dekalog o. Adam Szustak, Konferencje o Dekalogu Valerio Bocci Dziesięć przykazań wyjaśniane dzieciom Wiesława Lewandowska Pan Bóg nie robi

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan.

Najczęściej o modlitwie Jezusa pisze ewangelista Łukasz. Najwięcej tekstów Chrystusowej modlitwy podaje Jan. "Gdy Jezus przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył ją, rzekł jeden z uczniów do Niego: «Panie, naucz nas się modlić, jak i Jan nauczył swoich uczniów». Łk 11,1 Najczęściej o modlitwie Jezusa

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

To powiedziałem wam, abyście we mnie pokój mieli. Na świecie ucisk mieć będziecie, ale ufajcie, Ja zwyciężyłem świat (Jan 16:33)

To powiedziałem wam, abyście we mnie pokój mieli. Na świecie ucisk mieć będziecie, ale ufajcie, Ja zwyciężyłem świat (Jan 16:33) Lekcja 4 na 22 października 2016 Mojżesz napisał Księgę Joba i Genesis w czasie, gdy przebywał w Midianie. Tak więc Księga Joba jest jedną z pierwszych ksiąg Biblii. W odróżnieniu od innych ksiąg Starego

Bardziej szczegółowo

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 ks. XI 1. Wyznania nie informują Boga, o czym i tak wie, lecz są wyrazem miłości Augustyna do Boga jako Ojca. 2. Augustyn pragnie poznać Prawo

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp 3.

SPIS TREŚCI. Wstęp 3. SPIS TREŚCI Wstęp 3 I. ROZWAŻANIA WSTĘPNE 23 1. Luteranizm i jego znaczenie dla filozofii 23 1.1. Główne założenia doktrynalne luteranizmu 24 1.2. Luter i filozofia 33 2. Reakcja na Reformację - racjonalizacje

Bardziej szczegółowo

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam

raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam raniero cantalamessa w co wierzysz? rozwazania na kazdy dzien przelozyl Zbigniew Kasprzyk wydawnictwo wam 3 Spis treści Przedmowa.... 5 CZĘŚĆ PIERWSZA Otwórzcie drzwi wiary! 1. Drzwi wiary są otwarte...

Bardziej szczegółowo

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia.

Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Cele nauczania w ramach przedmiotu - religia. Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci i młodzieży. Obejmuje przede wszystkim wyjaśnianie nauki chrześcijańskiej, podawanej w sposób systematyczny i całościowy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu

Spis treści. Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu Wprowadzenie ADWENT I NARODZENIE PAŃSKIE Dzień Pański, który przemienia lęk w radość Ewangelia na 7. Niedzielę Adwentu Jezus przewyższa wszystkich, ponieważ jest Synem Bożym Ewangelia na 2. Niedzielę Adwentu

Bardziej szczegółowo

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI

DUCH ŚWIĘTY O DZIEWCZYNCE U STUDNI SPOTKANIE 5 DUCH ŚWIĘTY Dla ułatwienia poszczególne zadania oznaczone są symbolami. Legenda pozwoli Ci łatwo zorientować się w znaczeniu tych symboli: O DZIEWCZYNCE U STUDNI Mała dziewczynka stała z dziadkiem

Bardziej szczegółowo

Egzamin kurialny: środa r. godz. 17:00. Spotkanie wszystkich przed egzaminem w kościele o godz. 16:30. Na egzaminie obowiązuje:

Egzamin kurialny: środa r. godz. 17:00. Spotkanie wszystkich przed egzaminem w kościele o godz. 16:30. Na egzaminie obowiązuje: Egzamin kurialny: środa 14. 05. 2014r. godz. 17:00 Spotkanie wszystkich przed egzaminem w kościele o godz. 16:30 Na egzaminie obowiązuje: Pacierz, Katechizm, Uzasadnienie po co? Życiorys patrona. Pismo

Bardziej szczegółowo

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Człowiek sumienia 19 Każdy dzień życia człowieka wypełniony jest dużymi i małymi wyborami. To one nadają ludzkiemu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza

WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ. Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza WYMAGANIA EDUKACYJNE W ZAKRESIE IV KLASY SZKOŁY PODSTAWOWEJ Zaproszeni przez Boga z serii Drogi przymierza Wymagania edukacyjne śródroczne Ocena celująca Ocenę celującą przewiduję dla uczniów przejawiających

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTOŚĆ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA MARYI

UROCZYSTOŚĆ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA MARYI UROCZYSTOŚĆ NIEPOKALANEGO POCZĘCIA MARYI Figura Niepokalanej w Rzymie, fot. Roman Walczak foto KAI Kościół katolicki 8 grudnia obchodzi uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Wydarzenie

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie?

Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? Jak mam uwielbiać Boga w moim życiu, aby modlitwa była skuteczna? Na czym polega uwielbienie? UWIELBIAJ DUSZO MOJA PANA!!! ZANIM UWIELBISZ PRAWDZIWIE ZAAKCEPTUJ SYTUACJĘ, KTÓRĄ BÓG DOPUSZCZA UWIELBIANIE

Bardziej szczegółowo

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię

Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię Spotkanie 2 Zrozumieć powody przyjścia Chrystusa na ziemię W co naprawdę wierzy nasza młodzież? Badania pokazują, że 64% młodzieży chodzącej do kościoła wierzy, że Chrystus przyszedł na ziemię, aby nauczyć

Bardziej szczegółowo

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem.

PRZYGOTOWANIE DO SAKRAMENTU BIERZMOWANIA (CZĘŚĆ I) 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 1. Co to jest religia? Religia jest to łączność człowieka z Panem Bogiem. 2. Jaką religią jest religia katolicka? Religia katolicka jest religią objawioną przez Boga O OBJAWIENIU BOŻYM 3. W czym zawiera

Bardziej szczegółowo

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs

1 Rozważania na każdy dzień. Cz. IX Marcin Adam Stradowski J.J. OPs 1 2 Spis treści Wszystkich Świętych (1 listopada)......6 Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (2 listopada)......7 Prawdziwie w Bogu (3 listopada)......8 Przełamać duchową pustkę (4 listopada)......9

Bardziej szczegółowo

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne

Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne Nabożeństwo powołaniowo-misyjne (Wystawienie Najświętszego Sakramentu) K: O Boże, Pasterzu i nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła

Bardziej szczegółowo

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska

Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A. KLASY III D i III B. KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska RE Rysunek: Dominika Ciborowska kl. III b L I G I A KLASY III D i III B KATECHETKA: mgr teologii Beata Polkowska Duchu Święty przyjdź ZESŁANIE DUCHA ŚWIĘTEGO DOMINIKA CIBOROWSKA KL III D MODLITWA Przyjdź

Bardziej szczegółowo

JEZUS CHRYSTUS ŚLAD SPOTKANIE 2

JEZUS CHRYSTUS ŚLAD SPOTKANIE 2 SPOTKANIE 2 JEZUS CHRYSTUS Dla ułatwienia poszczególne zadania oznaczone są symbolami. Legenda pozwoli Ci łatwo zorientować się w znaczeniu tych symboli: ŚLAD Sen miałem wczoraj. We śnie szedłem brzegiem

Bardziej szczegółowo

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Powtórzenie materiału o Objawieniu Bożym

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Powtórzenie materiału o Objawieniu Bożym Powtórzenie materiału o Objawieniu Bożym Użyte kolory: Kolor czarny materiał obowiązkowy na poziomie podstawowym Kolor Ubuntu Orange - materiał rozszerzony na ocenę celującą Księga PŚ (Czytać ze zrozumieniem

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z religii kl. 4

Kryteria ocen z religii kl. 4 Kryteria ocen z religii kl. 4 Ocena celująca - spełnia wymagania w zakresie oceny bardzo dobrej - prezentuje treści wiadomości powiązane ze sobą w systematyczny układ - samodzielnie posługuje się wiedzą

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Czy Duch Święty jest siłą wypływającą od Boga, czy też boską Osobą równą Ojcu i Synowi? Czy ta kwestia ma znaczenie i czy wpływa ona na nasze relacje z Bogiem? Jezus i Duch:

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej liceum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 2. Uzupełnia zdobytą na 3. Aktywnie uczestniczy w lekcji

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV. I. Podstawowe:

Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV. I. Podstawowe: Wymagania programowe i kryteria oceniania z religii dla klasy IV I. Podstawowe: Na ocenę celującą uczeń: Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą. Posiada wiedzę i umiejętności, które są efektem samodzielnej

Bardziej szczegółowo

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I

Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1. Klasa I WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE STOPNIE Z RELIGII Wymagania zgodne z programem AZ - 1-01/1 i AZ-2-01/1 Klasa I Ocena Wymagania programowe Uczeń: - potrafi opowiedzieć o patronie kościoła parafialnego

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania z religii. w zakresie 1 klasy technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania z religii w zakresie 1 klasy technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA I Semestr I Ocena dopuszczająca -Umie wykonać znak krzyża, -Zna niektóre modlitwy i wymaga dużej pomocy

Bardziej szczegółowo

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV

Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Religia ks. Paweł Mielecki Klasa IV Na ocenę celującą uczeń: Posiada wiedzę i umiejętności przewidziane na ocenę bardzo dobrym (co najmniej w 90%), a nad to: Samodzielnie i twórczo rozwija własne zainteresowania

Bardziej szczegółowo

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia

KERYGMAT. Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia KERYGMAT Opowieść o Bogu, który pragnie naszego zbawienia 1. BOŻA MIŁOŚĆ Ukochałem cię odwieczną miłością Bóg kocha cię osobiście. Bóg kocha właśnie ciebie, ponieważ jest TWOIM Ojcem. Iz 43, 1 Ja i Ty

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte. Wierzymy, że Pismo Święte Biblia jest Słowem Bożym, nieomylnym i natchnionym przez Ducha Świętego, i stanowi jedyną normę wiary i życia.

Pismo Święte. Wierzymy, że Pismo Święte Biblia jest Słowem Bożym, nieomylnym i natchnionym przez Ducha Świętego, i stanowi jedyną normę wiary i życia. Pismo Święte Wierzymy, że Pismo Święte Biblia jest Słowem Bożym, nieomylnym i natchnionym przez Ducha Świętego, i stanowi jedyną normę wiary i życia. Pismo Święte składa świadectwo o Chrystusie, który

Bardziej szczegółowo

Adwent i Narodzenie Pańskie

Adwent i Narodzenie Pańskie Wierzę w Chrystusa Boga-Człowieka Adwent i Narodzenie Pańskie ISBN: 9788387487836 Wydawca: Archidiecezja Poznańska Redakcja: ks. Szymon Stułkowski Ilustracja (str. tytułowa): Agnieszka Wiśniewska i Julian

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA RELIGII W KLASACH I Gimnazjum W Gimnazjum nr 53 Numer programu AZ-3-02/10 Tytuł programu: Jezus Chrystus Drogą, prawdą i życiem Numer podręcznika AZ -31-02/10-0 Tytuł podręcznika:

Bardziej szczegółowo

Bóg w Trójcy jedyny. Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Bóg w Trójcy jedyny. Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Bóg w Trójcy jedyny Wierzymy w Boga w Trójcy Świętej jedynego, w osobach Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Istota i charakter Boga stanowią niepojętą tajemnicę. Z drugiej jednak strony fakt, że upodobało

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4

Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy. Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Zespół Szkół nr 21 w Bydgoszczy Informacja zwrotna RELIGIA szkoła podstawowa klasa 4 Opracowanie: mgr Violetta Kujacińska mgr Małgorzata Lewandowska Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne

Wymagania edukacyjne Wymagania edukacyjne PRZEDMIOT: Religia KLASA: II TECHNIKUM NUMER PROGRAMU NAUCZANIA (ZAKRES): RE-ZSP.T-11/12 Lp 1. Dział programu I. Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię Poziomy wymagań Konieczny K

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10

Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10 Wymagania edukacyjne z religii kl. VI w oparciu o realizowany program Poznaję Boga i w Niego wierzę nr: AZ-2-01/10 Ocena niedostateczny Uczeń nie opanował umiejętności i wiadomości określonych w podstawie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 7

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 7 391 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 7 KSIĘGA CZWARTA 1. Wstęp... 15 2. W Bogu jest rodzenie, ojcostwo i synostwo... 20 3. Syn Boży jest Bogiem... 22 4. Pogląd Fotyna o Synu Bożym i jego odparcie... 23 5. Pogląd

Bardziej szczegółowo

Boże spojrzenie na człowieka 1

Boże spojrzenie na człowieka 1 Boże spojrzenie na człowieka 1 opracował: Artur Trzęsiok Knurów, 24 marca 2006 1 wersja beta 1 Wprowadzenie dla Animatora Człowiek nie może żyć bez miłości. Człowiek pozostaje dla siebie istotą niezrozumiałą,

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii kl. I gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o własną

Bardziej szczegółowo

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił?

Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dlaczego bywa ciężko i jak nabierać sił? Dwie rzeczywistości Dobro i zło Inicjatywa królestwa światłości Inicjatywa królestwa światłości Chrześcijanin Zaplecze Zadanie Zaplecze w Bogu Ef. 1, 3-14 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć

Chcielibyśmy bardziej służyć. Chcielibyśmy bardziej służyć Chcielibyśmy bardziej służyć Karol Białkowski: Witam serdecznie Piotra Nazaruka, dyrygenta, kompozytora i chyba można tak powiedzieć twórcę chóru Trzeciej Godziny Dnia? Piotr Nazaruk: Twórca to za dużo

Bardziej szczegółowo

O PANU BOGU O ANIOŁACH

O PANU BOGU O ANIOŁACH O PANU BOGU 1. Kto to jest Pan Bóg? Pan Bóg jest to Duch nieskończenie doskonały, Stworzyciel nieba i ziemi. 2. Ile jest Osób Boskich? Są trzy osoby Boskie: Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty. 3. Jak nazywamy

Bardziej szczegółowo

Witamy serdecznie. Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu

Witamy serdecznie. Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu Witamy serdecznie Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu Świecki Ruch Misyjny Epifania Świecki Ruch Misyjny "Epifania" jest międzynarodowym, niezależnym, niesekciarskim, nieobliczonym na zysk,

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum

Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Rozkład materiału nauczania treści programowe dla klasy pierwszej gimnazjum Przedmiot: religia Klasa: pierwsza gimnazjum Tygodniowa

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1 Ewangelia wg św. Jana Rozdział 1 Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo. 2 Ono było na początku u Boga. 3 Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.

Bardziej szczegółowo

Ewangelia Jana 3:16-19

Ewangelia Jana 3:16-19 1. POTRZEBA ŁASKI "(16) Bóg bowiem tak bardzo ukochał świat, że dał swego Jedynego Syna, aby każdy, kto w Niego wierzy, nie zginął, ale miał życie wieczne. (17) Bóg nie posłał swego Syna na świat, aby

Bardziej szczegółowo

Ewangelizacja O co w tym chodzi?

Ewangelizacja O co w tym chodzi? Ewangelizacja O co w tym chodzi? Droga małego ewangelizatora ;) Warsztaty ewangelizacyjne: 11 maja 2013 r. Ks. Tomek Moch, Diecezjalna Diakonia Ewangelizacji Ruchu Światło-Życie Archidiecezja Warszawska

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA

USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA USPRAWIEDLIWIENIE CZŁOWIEKA Usprawiedliwienie wg KK 1992 : Usprawiedliwienie zostało nam wysłużone przez Mękę Chrystusa, który ofiarował się na krzyżu jako żywa, święta i miła Bogu ofiara i którego krew

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4. I. Znajomość modlitw:

Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4. I. Znajomość modlitw: Wymagania podstawowe i ponadpodstawowe z religii Klasa 4 Program AZ-2-01/10 Podręcznik AZ-21-01/10-PO-1/11 I. MODLITWY: - przykazanie miłości, - Dekalog, - osiem błogosławieństw, - Aniele Boży, I. Znajomość

Bardziej szczegółowo

Lectio Divina Rz 5,12-21

Lectio Divina Rz 5,12-21 Lectio Divina Rz 5,12-21 1. Czytanie Prowadzący: wezwijmy Ducha św.: Przybądź Duchu Święty... - weźmy do ręki Pismo św.. - Słuchając jak w Kościele śledźmy tekst, aby usłyszeć, co chce nam dzisiaj Jezus

Bardziej szczegółowo

Aktywni na start. Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r.

Aktywni na start. Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r. Aktywni na start Podkowa Leśna 6-8 stycznia 2012r. Bo ziemia sama z siebie owoc wydaje, najpierw trawę, potem kłos, potem pełne zboże w kłosie. A gdy owoc dojrzeje, wnet się zapuszcza sierp, bo nadeszło

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z KATECHEZY Szkoła Podstawowa - klasy I, II, III OCENA CELUJĄCA

KRYTERIA OCENIANIA Z KATECHEZY Szkoła Podstawowa - klasy I, II, III OCENA CELUJĄCA KRYTERIA OCENIANIA Z KATECHEZY Szkoła Podstawowa - klasy I, II, III OCENA CELUJĄCA 1. Uczeń spełnia kryteria na ocenę bardzo dobrą i jego wiedza wykracza poza program 2. Rozwija swoje zdolności i zainteresowania

Bardziej szczegółowo

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja

SAKRAMENT POJEDNANIA. Celebracja SAKRAMENT POJEDNANIA Celebracja SESJA 2 dla RODZICÓW Ponowne Spotkanie Rozpoczynając tę sesję powiedz osobie, która jest obok ciebie, co zapamiętałeś z poprzedniej rodzicielskiej sesji? Co było pomocne

Bardziej szczegółowo

TEMAT 4: Pismo święte i Tradycja jako przekazujące źródła objawienia

TEMAT 4: Pismo święte i Tradycja jako przekazujące źródła objawienia TEMAT 4: Pismo święte i Tradycja jako przekazujące źródła objawienia Pismo św. Tradycja Tradycja jest to objawienie niezapisane w Piśmie św., chod faktycz- nie mogło byd spisane. Dokumentów Tradycji należy

Bardziej szczegółowo

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać?

Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Czy Matka Boska, może do nas przemawiać? Jan Paweł, 23.06.2016 11:06 Jedną z osób która nie ma najmniejszych co do tego wątpliwości, jest Chorwatka Miriam, która od 24 czerwca 1981 roku spotyka się z Matką

Bardziej szczegółowo

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego,

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Lekcja 6 na 11 lutego 2017 A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Jezusa Chrystusa (1 Tesaloniczan

Bardziej szczegółowo

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU

OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘDY SAKRAMENTU CHRZTU OBRZĘD PRZYJĘCIA DZIECKA Rodzice: Rodzice: Rodzice: Chrzestni: Drodzy rodzice, jakie imię wybraliście dla swojego dziecka?... O co prosicie Kościół Boży dla? O chrzest. Drodzy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE Z RELIGII DLA UCZNIÓW KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM NAUCZANIA POZNAJĘ BOGA I W NIEGO WIERZĘ PODRĘCZNIK JESTEM CHRZEŚCIJANINEM ROZDZIAŁ 1. Żyję w przyjaźni z Jezusem rozumie sens

Bardziej szczegółowo

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM

2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM 2 NIEDZIELA PO NARODZENIU PAŃSKIM PIERWSZE CZYTANIE Syr 24, 1-2. 8-12 Mądrość Boża mieszka w Jego ludzie Czytanie z Księgi Syracydesa. Mądrość wychwala sama siebie, chlubi się pośród swego ludu. Otwiera

Bardziej szczegółowo

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy

- uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy Kryteria oceniania z religii klasa II gimnazjum Ocena celująca - uczeń posiadł wiedzę i umiejętności znacznie przekraczające program nauczania katechezy - twórczo rozwija własne uzdolnienia oraz dba o

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum

Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum Kryteria oceniania z religii dla klasy pierwszej technikum ROZDZIAŁ CELUJĄCY BARDZO DOBRY DOBRY DOSTATECZNY DOPUSZCZAJĄCY NIEDOSTATECZNY I. Kim jestem? 4. Aktywnie uczestniczy w lekcji i biegle posługuje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra

WYMAGANIA Z RELIGII. I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Ocena Dobra WYMAGANIA Z RELIGII I. Czy przyjaźnię się z Panem Jezusem? Niedostateczna Dopuszczająca Dostateczna Dobra bardzo dobra Celująca Wykazuje rażący brak wiadomości programowych klasy IV. Wykazuje zupełny brak

Bardziej szczegółowo

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga.

drogi poznania Boga. drogi poznania Boga. drogi poznania Boga, drogi poznania Boga. Ks. Michał Miecznik ROZKŁAD MATERIAŁU W KLASACH II LO I. NA POCZATKU BÓG STWORZYŁ NIEBO I ZIEMIĘ I MIESIĄC TEMAT.Bóg stwarza LICZBA GODZIN TREŚCI NAUCZANIA WYNIKAJĄCE Z PODSTAWY PROGRAMOWEJ KATECHEZY drogi

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście?

SPIS TREŚCI. Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście? SPIS TREŚCI Słowo wstępne 7 Za czym tęsknię? Jak znajdę szczęście? Czy szczęście jest zawsze tylko chwilowe? 12 Czy mam szukać swego szczęścia? A może szczęście samo mnie jakoś znajdzie? 15 Czy zadowolenie

Bardziej szczegółowo

i nowe życie w Chrystusie. W Obrzędzie chrztu dorosłych kapłan pyta katechumena: O co prosisz Kościół Boży?, a ten odpowiada: O wiarę.

i nowe życie w Chrystusie. W Obrzędzie chrztu dorosłych kapłan pyta katechumena: O co prosisz Kościół Boży?, a ten odpowiada: O wiarę. Od Autora Dnia 11 października 2012 r. w 50. rocznicę otwarcia Soboru Watykańskiego II rozpocznie się w całym Kościele katolickim Rok Wiary. Potrwa on do 24 listopada 2013 r. do uroczystości Chrystusa

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo WAM, 2013 WSPÓLNOTA ŁASKI; Ks. Cezary Smuniewski

Wydawnictwo WAM, 2013 WSPÓLNOTA ŁASKI; Ks. Cezary Smuniewski Spis treści Wstęp...5 Część 1 ZAGADNIENIA WPROWADZAJące...9 1.1. Przedzałożenia metody...9 1.1.1. Przekraczanie progu zdumienia...10 1.1.2. Teologia łaski na II Soborze Watykańskim...18 1.1.3. Teo-centryzm

Bardziej szczegółowo

Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10)

Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10) Lekcja 5 na 4 lutego 2017 Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10) Możemy dowiedzieć się o chrzcie Duchem Świętym i jak wierzący

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII ZESPÓŁ SZKÓŁ NR. 1 im. JANA PAWŁA II W BEŁŻYCACH. SZKOŁA PODSTAWOWA KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA IV Program AZ-2-01/10. Ocena dopuszczająca

Bardziej szczegółowo

List pasterski Episkopatu Polski na Niedzielę Świętej Rodziny

List pasterski Episkopatu Polski na Niedzielę Świętej Rodziny List pasterski Episkopatu Polski na Niedzielę Świętej Rodziny - 26 grudnia 2010 r. Niedziela Świętej Rodziny wypada w tym roku w drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia. Słowo, które stało się Ciałem i zamieszkało

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych

Kryteria oceniania. w zakresie 1 klasy liceum i technikum. opracowane na podstawie materiałów katechetycznych Kryteria oceniania w zakresie 1 klasy liceum i technikum opracowane na podstawie materiałów katechetycznych W Kościele z serii Drogi świadków Chrystusa podręcznik nr AZ-41-01/10-KR-1/12 do nauczania religii

Bardziej szczegółowo

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej

K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej K r y t e r i a o c e n i a n i a w klasie II szkoły podstawowej W całym nauczaniu wczesnoszkolnym, a więc także w klasie drugiej traktujemy ocenę jako środek wspierania ucznia, wzmacniania pozytywnej

Bardziej szczegółowo

Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne

Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne Na początku Bóg podręcznik do nauki religii w I klasie gimnazjum (semestr pierwszy) razem 22 jednostki lekcyjne Zagadnienia programowe Tematyka Cele i treści szczegółowe Liczba lekcji (45 ) Lekcje organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Klasa I ponadgimnazjalna

Klasa I ponadgimnazjalna Klasa I ponadgimnazjalna Program Świadek Chrystusa (AZ-4-01/10) Podręcznik Moje miejsce w Kościele (AZ-41-01/10-PO-1/11) Imprimatur N.2673/2011 LP TEMAT EFEKTY KSZTAŁCENIA WEDŁUG PODSTAWY PROGRAMOWEJ Uczeń:

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III

WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY. w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH. KLASY II i III WYMAGANIA PROGRAMOWE I KRYTERIA WYMAGAŃ z KATECHEZY w SZKOLE PODSTAWOWEJ w KOŃCZYCACH MAŁYCH KLASY II i III WYMAGANIA Z RELIGII DLA KLASY II I. Znajomość modlitw: Znak Krzyża; Modlitwa Pańska; Pozdrowienie

Bardziej szczegółowo

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.

BOŻE OBJAWIENIE tematy i wiedza Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie. Księga PŚ (Jak czytać Pismo Święte? Najważniejsze księgi historyczne Starego Testamentu i ich bohaterowie.) YK 14-19, notatka w zeszycie, prezentacja, skrypt Pojęcia: Biblia, kanon, natchnienie Podział

Bardziej szczegółowo

Dlaczego tylko Jezus Chrystus, Słowo Boże, jest pełnym i najwłaściwszym imieniem Boga?

Dlaczego tylko Jezus Chrystus, Słowo Boże, jest pełnym i najwłaściwszym imieniem Boga? Czy nazwa Obraz jest właściwa dla Syna Bożego? - Dana rzecz jest obrazem innej na dwa sposoby. Po pierwsze, obraz jakiegoś bytu ma tę samą właściwą mu naturę, tak jak syn królewski jest obrazem króla.

Bardziej szczegółowo

Znalazłam się w tunelu jak w długim korytarzu. Szłam bardzo szybko, biegnąc tunelem wzdłuż jasnego, białego światła. Mogłam zobaczyć inny koniec... Zaczęło do mnie docierać, że byłam martwa,... Wtedy zobaczyłam

Bardziej szczegółowo