ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE"

Transkrypt

1 Z E S Z Y T Y N A U K O W E Nr 1154 ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE ZESZYT PIĘĆ DZIESIĄTY PIĄTY ŁÓ D Ź

2 Menedżer jako promotor zmian w przedsiębiorstwie 3 ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ SCIENTIFIC BULLETIN OF THE LODZ UNIVERSITY OF TECHNOLOGY BULLETIN SCIENTIFIQUE DE L UNIVERSITÉ POLYTECHNIQUE DE LODZ НАУЧНЫЕ ЗАПИСКИ ЛОДЗИНСКОГО ПОЛИТЕХНИЧЕСКОГО УНИВЕРСИТЕТА WISSENSCHAFTLICHE HEFTE DER TECHNISCHEN UNIVERSITÄT IN LODZ Redaktor Naukowy Wydziału: prof. dr hab. inż. Jerzy Lewandowski Sekretarz techniczny: dr inż. Anna Walaszczyk Copyright by Politechnika Łódzka 2013 Adres Redakcji Адрес Редакции Editor's Office Adresse de Redaction Schriftleitungsadresse: WYDAWNICTWO POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ Łódź, ul. Wólczańska 223 tel./fax ISSN Nakład 250 egz. Ark. druk. 15,0. Papier offset. 80 g, 70 x 100 Druk ukończono w maju 2013 r. Wykonano w Drukarni Quick-Druk, Łódź, ul. Łąkowa 11

3 Spis treści Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych w elastycznym zakładzie wytwórczym... 5 Assessment concept of profitability of developmental businesses in a flexible manufacturing plant Jarosław Ropęga Założenia modelu redukcji niepowodzeń małych firm Model assumptions for reduction of small business failures Renata Sękowska-Adamiak, Anna Michna, Anna Męczyńska Umiędzynarodowienie działalności polskich małych i średnich przedsiębiorstw raport badawczy Internationalization polish small and medium-sized enterprises - research report Magdalena Grębosz, Anna Mikulska Narzędzia komunikacji wewnętrznej w zarządzaniu przedsiębiorstwem Tools of internal communication in corporation management Szymon Jopkiewicz Zdolności komunikacyjne jako miara pozafinansowej efektywności organizacji sektora zdrowia Communication skills of staff as a measure of non-financial performance of the health sector organizations Joanna Żukowska Proces adaptacyjny w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem aspektu komunikowania Enterprise adapting process and its communicating role Leszek Bohdanowicz Aktywność rad nadzorczych w procesie zarządzania strategicznego Supervisory board activity in the process of strategic management Jacek Jarczyński Hierarchia celów zarządzania w wybranych spółdzielniach mleczarskich Hierarchy management objectives in chosen dairy cooperatives Zbigniew Matyjas Znaczenie efektów oddziałujących na poziomie firmy i sektora na wyniki polskich spółek publicznych Firm and industry effects on company performance: evidence from polish public companies Anna Mazurczak, Paweł Zieniuk Współpraca biegłego rewidenta z komitetem audytu i zarządem w jednostkach zainteresowania publicznego The cooperation between auditors, audit committees and board of directors in public interest entities Dariusz Sobotkiewicz Tendencje ewolucji funkcji organicznych na przykładzie spółki zależnej niemieckiego koncernu Trends in the evolution of organic functions, using a german subsidiary concern as an example

4 4 Spis treści Tomasz Franas Gospodarcze przekształcenie spółdzielni w spółkę kapitałową metoda, definicja i kryteria klasyfikacji Economic transformation of a co-operative structure into a trading partnership Edyta Marcinkiewicz, Filip Chybalski Oddziaływanie OFE na kształtowanie i przestrzeganie zasad ładu korporacyjnego w spółkach giełdowych The impact of OPF S on the creation and compliance of corporate governance principles in listed companies Joanna Urbisch Wykształcenie i racjonalizacja struktury grupy kapitałowej JSW Creation and rationalization of structure of capital group JSW Seweryn Spałek Funkcje i role biur zarządzania projektami w Polsce w przemyśle maszynowym. Wybrane wyniki badań Functions and roles of project management offices in Polish companies in the machinery industry. Selected results of research Remigiusz Kozłowski Ewolucja struktur organizacyjnych powodowanych wdrożeniem zaawansowanych technologii głównych na przykładzie operatora telekomunikacyjnego The evolution of organizational structures caused by the implementation of the major advanced technologies based on telecommunications operator Żanna Popławska, Andrzej Limański Warunki zwiększenia konkurencyjności ukraińskich przedsiębiorstw według międzynarodowych rankingów Competitiveness improvements conditions for Ukrainian enterprises based on international ratings Anna Szmit, Maciej Szmit O wykorzystaniu modeli ekonometrycznych do prognozowania ruchu sieciowego About usage of econometric models in network traffic prediction Szymon Firlus Czynniki determinujące rentowność inwestycji w sektorze wytwarzania energii elektrycznej Factors determining the profitability of investment projects in the electricity Piotr Józwiak Grywalizacja w crowdsourcingu Gamification in crowdsourcing Alicja Karaś-Doniec Rola interesariuszy w branży sztuk scenicznych. Identyfikacja zachowań organizacyjnych w zarządzaniu publicznym Stakeholders role in the performing arts public sector organizations. Identification of the organizational public management behaviors

5 Z E S Z Y T Y N A U K O W E P O L I T E C H N I K I Ł Ó D Z K I E J Nr 1154 ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE, z PRZEMYSŁAW NIEWIADOMSKI Zakład Produkcji Części Zamiennych i Maszyn Rolniczych FORTSCHRITT BOGDAN NOGALSKI Uniwersytet Gdański Instytut Organizacji i Zarządzania KONCEPCJA OCENY OPŁACALNOŚCI PRZEDSIĘWZIĘĆ ROZWOJOWYCH W ELASTYCZNYM ZAKŁADZIE WYTWÓRCZYM Opiniodawca: prof. dr hab. Cezary Suszyński W niniejszym opracowaniu autorzy podejmują próbę rozwiązania pewnego paradoksu dotyczącego zarządzania rozwojem organizacji, mając na myśli rozwój organizacji oparty na permanentnym wdrażaniu produktów, które w istocie, zamiast spodziewanego zysku przynoszą stopniowe ograniczanie płynności finansowej firmy i w efekcie spadek jej wartości. Rozwiązanie tego paradoksu wymaga nowego sposobu myślenia o strategii implementacji, stąd w zamierzeniu autorów pozostaje opracowanie algorytmów służących do oceny opłacalności realizowanych przedsięwzięć implementacyjnych i zastosowanie ich na konkretnym przykładzie. 1. Wprowadzenie Sposób działania przedsiębiorstwa w dojrzałej gospodarce rynkowej wyznacza rynek, który jest w stosunku do niego coraz bardziej wymagający, zwłaszcza jeśli chodzi o jakość wytwarzanych produktów, ich nowoczesność, niezawodność, a także stopień i szybkość ich dostosowania do stale zmieniających się potrzeb klientów. Ciągłe i dynamiczne przeobrażenia, które dokonują się w otoczeniu zewnętrznym przedsiębiorstwa, stawiają firmom coraz to wyższe wymagania i trudniejsze problemy do rozwiązania. Jednym z decydujących warunków osiągania przez przedsiębiorstwo sukcesu rynkowego staje się więc zaprojektowanie produktu

6 6 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski i oferty asortymentowej (portfela produktów 1 ), dostosowanej do określonych potrzeb, a nawet pragnień nabywców, oraz odpowiedni dobór rynków docelowych, strategii wejścia na te rynki, w tym także wybór sposobów konkurowania. Czy jednak to wystarczy? W niniejszym opracowaniu autorzy podejmują próbę rozwiązania pewnego paradoksu dotyczącego zarządzania rozwojem organizacji. Większość autorów podręczników, a także książek naukowych z dziedziny zarządzania lub nauki o organizacji uważa, że warunkiem koniecznym osiągania celów organizacyjnych (czyli sukcesu organizacyjnego) jest umiejętność dostosowania się organizacji do otoczenia. Wynika to z faktu, że otoczenie jest zmienne, więc organizacja aby odnieść sukces, musi reagować na potrzeby płynące z otoczenia. Oczywiście autorzy podzielają ten pogląd, nadmieniając, że niekiedy owo dostosowanie może być przyczyną porażki. Autorzy mają na myśli rozwój organizacji oparty na permanentnym wdrażaniu produktów, które w istocie, zamiast spodziewanego zysku przynoszą stopniowe ograniczanie płynności finansowej firmy i w efekcie spadek jej wartości. W efekcie powstaje paradoks strategii implementacji: strategie z największymi szansami na sukces niosą ze sobą także największe ryzyko porażki. Rozwiązanie tego paradoksu wymaga nowego sposobu myślenia o strategii implementacji, stąd w zamierzeniu autorów pozostaje: przeprowadzenie kwerendy literatury w kontekście modelowania rozwoju elastycznej organizacji. Implementacje produktowe są jak najbardziej pożądaną cechą zakładu wytwórczego, ważnym uwarunkowaniem dla jego funkcjonowania, stymulatorem jego rozwoju (lub porażki) zatem istotne są tu pytania o ich istotę; opracowanie algorytmów służących do oceny opłacalności realizowanych przedsięwzięć implementacyjnych; modelowanie procesu implementacji wyrobu gotowego pod kątem jego opłacalności, mierzonej według przyjętego kryterium. 2. Tendencje rozwojowe przedsiębiorstw wytwórczych 2.1. Elastyczna organizacja jako krok ku przyszłości Przedsiębiorstwo działające w określonych warunkach kształtowanych przez otoczenie musi uwzględnić w swej działalności stawiane przez nie wymogi, zwłaszcza te mające swe źródło w oczekiwaniach klientów i wyzwaniach rynkowych konkurentów. Oznacza to, że musi dostosowywać do tych 1 Według autorów publikacji, odpowiednio kreowany portfel produktów warunkuje efektywne funkcjonowanie organizacji na rynku, wyraża się uzyskiwaną przez nią, wyższą od konkurentów marżą, która z kolei umożliwia osiąganie ponadprzeciętnej (w skali danego sektora) rentowności.

7 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 7 wymagań strukturę i poziom będących w jego dyspozycji zasobów, w tym również, a może przede wszystkim technologię wytwarzania, pamiętając jednocześnie, że podstawową determinantą jej kształtowania są oczekiwania rynku, możliwości otoczenia technologicznego oraz finansowo techniczny potencjał przedsiębiorstwa. Wybór technologii musi więc godzić to, co pożądane (zwłaszcza potrzeby rynku), z tym co możliwe (przede wszystkim możliwości finansowe przedsiębiorstwa) [12, s. 195]. Postęp technologiczny 2 i zmienność zachowań odbiorców oraz konkurencji powodują, że przedsiębiorstwa powinny w coraz większym stopniu pogłębiać oraz angażować swoje kompetencje 3 w rozwój i wprowadzanie nowych produktów na rynek [13, s. 5]. Aby zwiększyć prawdopodobieństwo powodzenia strategii implementacji nowego produktu, przedsiębiorstwo powinno stworzyć odpowiednie warunki, w znacznym stopniu determinujące efektywne zarządzanie procesem implementacji. Perspektywa implementacyjna jest szczególnie interesująca, gdyż najważniejsze determinanty rozwoju nowego produktu są głównymi dźwigniami długookresowego sukcesu przedsiębiorstwa. Stąd implementacyjny obszar badań powinien koncentrować się na mechanizmach i elementach, które wyznaczają działania firmy, budują przewagę konkurencyjną, a tym samym jej powodzenie. A zatem przedsiębiorstwo powinno być elastyczne. Wobec powyższego, coraz więcej firm docenia model biznesowy oparty na wiedzy, w którym punktem odniesienia jest elastyczność, definiowana przez G. Osbert-Pociecha [9], jako zdolność dokonywania zmian pod wpływem impulsów wewnętrznych lub zewnętrznych w taki sposób, aby nie naruszając granic spójności organizacji gwarantujących osiągnięcie jej efektu synergicznego stworzyć warunki do konkurowania na rynku i urzeczywistnienia wybranych celów efektywnościowych. Z przedstawionych w literaturze definicji i rozważań wynika jednoznacznie, że elastyczne przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo, które jest zorientowane na klienta, potrafi i chce współpracować z otoczeniem wewnętrznym. jak i zewnętrznym, co z kolei przejawia się wysokim poziomem komunikatywności oraz gotowością do zmian i rekonfiguracji dotychczasowych działań. Wytyczne elastyczności przedsiębiorstwa są bardzo różne, różnią się w zależności od branży, obszaru działalności; elastyczność cechuje zatem indywidualizm. 2 W literaturze z zakresu nauk o zarządzaniu termin postęp technologiczny bywa najczęściej rozważany w kontekście ciągłego poszukiwania i zastosowania w praktyce wyników badań naukowych, nowych idei, pomysłów, wynalazków czy maszyn, co zapewnia firmie przewagę nad konkurentami i świadczy o jej innowacyjności, rozumianej za J. Lichtarskim [4, s. 313] jako podstawa uzyskania przewagi konkurencyjnej na rynku oraz warunek wystąpienia zdecydowanie pozytywnie ocenianych i wysoce pożądanych zjawisk i procesów. 3 M. Bratnicki [1, s. 8] definiuje kompetencje jako możliwość robienia czegoś cennego dla klientów. Według cytowanego autora, koncepcja kluczowych kompetencji wykorzystuje predyspozycje do łatwego i efektywnego wykonywania procesów wytwarzania wartości dodanej oraz praktyczną znajomość procesów gospodarczych i stosownych umiejętności (kompetentnych) ludzi.

8 8 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski 2.2. Rozwój elastycznego przedsiębiorstwa a strategie implementacyjne W warunkach gospodarki rynkowej podstawowym zadaniem każdej firmy 4 powinno być osiąganie wyników zapewniających jej długotrwałą egzystencję 5 i przede wszystkim rozwój. Rozwój organizacji wiąże się z planowaniem i wdrażaniem programów, mających za zadanie zwiększanie efektywności funkcjonowania i reagowania organizacji na zmiany 6, które według S. Lachiewicza [3, s. 7] umożliwiają poszczególnym przedsiębiorstwom konkurencyjność wytwarzanych wyrobów i usług. Coraz ważniejszą rolę w procesie ich konkurowania odgrywa poziom innowacyjności, zdefiniowany przez OECD jako, zdolność firm do sprostania międzynarodowej konkurencyjności oraz do trwałego zapewnienia wysokiej stopy zwrotu od zastosowanych czynników produkcji i wysokiego poziomu zatrudnienia. Praktyczne doświadczenia autorów, predysponują ich do twierdzenia, że przedsiębiorstwo by móc się rozwijać (rozwój jako skutek prowadzonych działań), musi być zdolne do rozwoju 7 (rozwój jako wynik, przyczyna prowadzonych działań). Podejście przyczynowe wymusza na autorach wprowadzenia pojęcia luki rozwojowej, rozumianej jako odchylenie między stanem pożądanym a stanem rzeczywistym przedsiębiorstwa. Innymi słowy luka rozwojowa jest różnicą między możliwościami wytwórczymi zakładu a rzeczywistymi jego osiągnięciami. Przez rozwój przedsiębiorstwa (zakładu) w ujęciu skutkowym, autorzy rozumieją, rezultat działania, będący wynikiem implementacji, które zapewniają producentowi uzyskiwanie znacznych nadwyżek wartości nad kosztami jej uzyskania (implementacje wysokomarżowe) 8. 4 Pod pojęciem firma, przedsiębiorstwo, zakład wytwórczy (stosowanym w niniejszym opracowaniu zamiennie), autorzy rozumieją podmiot gospodarczy zorganizowany w dowolnej formie prawno organizacyjnej prowadzący określoną działalność wytwórczą. 5 Według autorów celem przedsiębiorstwa nie powinno być wyłącznie ustabilizowane funkcjonowanie (które w dłuższej perspektywie prowadzi do stagnacji) lecz powodowanie jego rozwoju. Praktyczne doświadczenia autorów pokazują, że przedsiębiorstwa, które dążyły do stabilizacji, stawały się mało innowacyjne (należy pamiętać, że innowacyjność organizacji jest kluczowa dla efektywnego wzrostu i rozwoju), co w efekcie powodowało spadek ich wartości, gdzie jak powszechnie wiadomo efektem (skutkiem) w zarządzaniu firmą powinno być przyczynianie się do tworzenia przez firmę permanentnych przyrostów wartości dla interesariuszy. 6 Według M. Pichlak przetrwanie oraz dalszy rozwój organizacji mogą w większym stopniu zależeć od zdolności organizacji do systematycznego tworzenia, adaptacji i implementacji innowacji aniżeli od pojedynczych wdrażanych zmian [11, s. 9]. 7 Przez zdolność rozwojową A. Stabryła [15, s ] rozumie taki potencjał wytwórczy w firmie, całokształt zasobów materialnych i intelektualnych (pracownicy wiedzy) oraz umiejętności, który zapewnia jej wykonanie przedsięwzięć o charakterze zmian jakościowych (także ilościowych) we wszystkich strefach jej działalności, zidentyfikowanych na podstawie analiz potencjału rynku, na którym firma działa. 8 Szerzej na ten temat pisze w swojej książce habilitacyjnej S. Sysko-Romańczuk [16].

9 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 9 Z punktu widzenia przyjętego przez autorów modelu, rozwój przedsiębiorstwa jest postrzegany jako funkcja implementowanych produktów wysokomarżowych (rentowność) i rynków (akceptacja produktu przez rynek). Oczywiście zdolność implementacyjna stanowi podstawę tak rozumianego rozwoju, niemniej jednak należy pamiętać o tym, aby produkt wdrażany był dostosowany do oczekiwań klientów. W przeciwnym razie jakiekolwiek działania implementacyjne tracą sens, gdyż to właśnie klient jest ostatecznym ogniwem, weryfikatorem wszelkich działań rozwojowych. Podejście elastycznego przedsiębiorstwa radykalnie zmienia dotychczasowy obraz przedsiębiorstwa. W takiej firmie zapasy są na minimalnym poziomie albo nie ma ich w ogóle. Firma szybko reaguje na zamówienia klienta. Natomiast materiały i surowce dostarczane są bezpośrednio od dostawców do miejsc ich użycia za pomocą systemu Kanban. Poza tym, wszystkie procesy w całym przedsiębiorstwie są usprawniane przez grupy projektowe Kaizen. Wysoka wizualizacja miejsc pracy za pomocą systemu 5S sprawia, że pracownicy czują się zaangażowani w proces zmian i usprawnień. Czasy przezbrojeń maszyn są skrócone do minimum (SMED), przez co nie ma potrzeby produkowania dużych partii produkcyjnych. Utrzymanie ciągłości ruchu oparte jest na zasadach TPM, czyli prewencji i zapobieganiu powstawania awarii. Wszystkie obszary działalności przedsiębiorstwa podlegają procesom pomiarów. Wyniki pomiarów służą jako baza do podejmowania decyzji na temat stanu przedsiębiorstwa. W kontekście powyższego należy zauważyć, iż elastyczna firma to takie przedsiębiorstwo, w którym robi się tak, aby porzucić wszystkie czynności niepotrzebne i wykonywać tylko to, co jest konieczne i to tylko jeden raz. Jednak powinno to być zrobione doskonale, we właściwej kolejności i w taki sposób, aby zamówienie klienta mogło się zmieniać na dostawę wielokrotnie taniej, szybciej, lepiej, przyjemniej dla pracowników i ku większym dochodom firmy [6, s ] Dużo nie znaczy lepiej paradoks strategii implementacyjnej W gospodarce wolnorynkowej podstawowym celem firmy jest z reguły maksymalizacja dochodów, podnosząca wartość rynkową przedsiębiorstwa oraz umożliwiająca jego długotrwałą egzystencję i rozwój. W aktualnych uwarunkowaniach rynkowych zarząd i właściciele firmy zamierzający zwiększyć ekonomiczną efektywność posiadanych zasobów i realizowanych procesów gospodarczych, powinni stosować nowoczesne metody i skuteczne sposoby zarządzania. Wymaga to z jednej strony ustalenia, czy dotychczasowa działalność przyniosła zamierzone efekty, z drugiej zaś wskazania kierunków i sposobów doskonalenia działalności w bliższej i dalszej przyszłości. Wobec powyższego, zdaniem I. Rutkowskiego [13, s. 5], przedsiębiorstwa powinny w coraz większym stopniu pogłębiać oraz angażować swoje kompetencje

10 10 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski w rozwój i wprowadzanie nowych produktów na rynek. Aby zwiększyć prawdopodobieństwo powodzenie strategii implementacji nowego produktu, przedsiębiorstwo powinno także stworzyć odpowiednie warunki, w znacznym stopniu determinujące efektywne zarządzanie tym procesem. Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia w warunkach rozwoju sektorów gospodarki opartej na wiedzy, w których klient i dostosowany do jego potrzeb produkt, staje się kluczowym czynnikiem wzrostu wartości firmy. Większość strategii opiera się na konkretnych przypuszczeniach dotyczących przyszłości. Niestety, przyszłość jest wysoce nieprzewidywalna. Co gorsza, aby osiągnąć przełomowy sukces, strategię trzeba wdrażać w sposób wykluczający jej adaptację do zmienionego otoczenia, gdy przyszłość mija się z przewidywaniami. W efekcie powstaje paradoks strategii: strategie z naj-większymi szansami na sukces niosą ze sobą także największe ryzyko porażki. W istocie cechy, które uznaje się za determinanty wybitnych osiągnięć, to także przesłanki kompletnej porażki. Właśnie na tym polega paradoks strategii rozwoju organizacji, te same zachowania i cechy, które maksymalizują prawdopodobieństwo poważnego sukcesu firmy, maksymalizują również prawdopodobieństwo całkowitej jej klęski. Paradoks strategii rozwoju opartego na implementacji widać tylko wtedy, gdy przeanalizuje się implementację, których jedyną wadą było to, że nie dawały marży dających możliwość zachowania płynności finansowej. Wobec powyższego producent podejmując działania implementacyjne musi dokonać oceny danego przedsięwzięcia rozwojowego pod kątem jego opłacalności. Niekiedy wydające się z pozoru, dochodowe zamówienie, w rzeczywistości może przynosić stratę a nie przyczyniać się do rozwoju przedsiębiorstwa, rozumianego według A. Stabryły [14, s. 7] jako występowanie zmian jakościowych, ocenianych pozytywnie ze względu na cel, którego dotyczą. Celem rozdziału, w odczuciu autorów nie było rozstrzyganie kwestii, jaką drogę należy kreować i wybierać, niemniej jednak zwrócono uwagę, że to właśnie implementowane (niekiedy w dużych ilościach) produkty mogą być i z pewnością w większości są stymulatorem rozwoju przedsiębiorstwa i wpływają na stosunkowo szybki wzrost jego wartości, ale niekiedy (źle kalkulowane) mogą być przyczyną pogłębiających się strat, będących wynikiem braku opłacalności ich implementacji. Innymi słowy osiągany zysk jest niższy niż środki zaangażowane w proces implementacji niszowego produktu. 3. Kryterium rachunku opłacalności koncepcja oceny przedsięwzięć rozwojowych Powszechnie uznaje się, że najlepszym kryterium oceny przedsięwzięć implementacyjnych jest zysk. Tak więc, opłacalne byłoby implementowanie wyrobów gwarantujące osiągnięcie zysku, natomiast wybór najbardziej efektywnych

11 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 11 wariantów polegałby na maksymalizacji zysku osiąganego z zaangażowanego kapitału. Immanentną cechą przedsięwzięć implementacyjnych (rozwojowych) realizowanych przez zakład wytwórczy jest konieczność wcześniejszego poniesienia nakładów (w postaci środków pieniężnych), celem osiągnięcia efektów w przyszłości. Ich wysokość określa się na podstawie informacji zawartych w projektach technicznych. Są one uzupełnione o wyniki badań rynku, w zakresie możliwości dostaw maszyn, ich części zamiennych (zapotrzebowanie) i możliwości ustalania cen sprzedaży. Prezentowana w niniejszym opracowaniu metoda analizy zależności produkcja koszty zysk jest metodą badań związków między zmianami wielkości produkcji (sprzedaży) 9 a zmianami kosztów i zysku. Pozwala odpowiedzieć na pytania dotyczące wpływu różnych wariantów ceny i kosztów na poziom zysku, określa wielkość produkcji (sprzedaży), która gwarantuje pokrycie poniesionych w związku z inwestycją nakładów, wyboru metod kształtowania kosztów. W dalszej części opracowania autorzy przedstawią autorską metodę wyznaczania progu rentowności (marginesu bezpieczeństwa) dla implementacji konkretnego wyrobu w elastycznym zakładzie wytwórczym. W zamierzeniu autorów ma ona dać odpowiedź na następujące pytania: Przy jakiej wielkości produkcji implementowanego wyrobu przychód ze sprzedaży zapewni pokrycie kosztów ich wytworzenia? Jakie są optymalne rozmiary produkcji przy danej cenie rynkowej? Jaka jest minimalna cena sprzedaży implementowanego wyrobu w stosunku do zgłoszonego zapotrzebowania? Zaprezentowana metoda umożliwi uzyskanie informacji o warunkach pokrycia całkowitych kosztów firmy i o osiąganych zyskach w rezultacie realizowanych przedsięwzięć implementacyjnych. Autorzy zdają sobie sprawę ze złożoności zagadnień związanych z metodami oceny opłacalności projektów rozwojowych, jednakże ze wzglądów na konieczność zachowania odpowiednich rozmiarów opracowania, swoje dalsze rozważania odniosą do oceny rentowności implementacji wyrobu jednorodnego 10. Uzyskanie informacji o warunkach pokrycia, całkowitych kosztach zakładu wytwórczego i osiąganych zyskach w rezultacie działań implementacyjnych umożliwia podział kosztów na zmienne i stałe. Według autorów opracowania, to właśnie rachunek kosztów zmiennych jest tym systemem rachunku kosztów, który jest najczęściej wykorzystywany w zarządzaniu przedsiębiorstwem, przy czym należy zauważyć, iż dostarcza informacji przydatnych w zarządzaniu 9 W opracowanej metodzie autorzy zakładają, że wielkość produkcji implementowanego wyrobu każdorazowo jest dostosowana do zapotrzebowania jakie składa rynek. 10 Metoda ustalania opłacalności przy implementacji złożonej (wieloasortymentowej) będzie tematem odrębnych opracowań i badań realizowanych przez autorów.

12 12 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski w krótkim okresie. Według E. Nowaka i M. Wierzbińskiego [7, s. 77] służy do podejmowania decyzji ekonomicznych wymagających dostosowania się przedsiębiorstwa do zmian zachodzących na rynku oraz decyzji w warunkach niewykorzystanych zdolności produkcyjnych. Definicja kosztu obejmująca niezbędne zużycie środków rzeczowych oraz usług obcych, wyrażone w cenach nabycia, a także niezbędne wykorzystanie pracy żywej, wyrażone w płacach, powstałe w danym okresie działalności zakładu wytwórczego obejmuje całość poniesionych kosztów działalności zakładu, integrując ogół elementów wpływających na wielkość wyniku finansowego podmiotu implementującego dany wyrób. Zadaniem kalkulacji realizowanej w danym zakładzie wytwórczym jest wycena implementowanych dóbr lub świadczonych usług według ich kosztu wytworzenia. Jako, że kosztów stałych nie rozlicza się na poszczególne jednostki produkcji [2, s. 139], opracowana metoda oceny opłacalności jest ograniczona do kosztów całkowitych wytworzenia danego wyrobu. Usprawnia to i ułatwia czynności kalkulacyjne, a jednocześnie uzależnia wielkość poniesionych kosztów jednostkowych od przyjętej metody rozliczenia kosztów pośrednich 11. W zakładach wytwórczych elementami kalkulacji kosztów implementowanego wyrobu są: materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie i koszty ogólne produkcji. W elastycznym zakładzie wytwórczym, implementującym wyroby cechujące się bardzo niską powtarzalnością 12 większość prac jest niepowtarzalna i zwykle wymaga różnych nakładów pracy i materiałów. W dalszej części opracowania zaprezentowano autorską metodę oceny przedsięwzięć rozwojowych (implementacyjnych), określoną według opracowanych algorytmów. PRPIx = KUNP C - RzKW (1) PRPIx Ilościowy próg opłacalności przedsięwzięć implementacyjnych KUNP Koszty uruchomienia nowej produkcji C Cena sprzedaży implementowanego wyrobu RzKW Rzeczywisty koszt wytworzenia implementowanego wyrobu Źródło: opracowanie własne. Wyrażony ilościowo próg rentowności przedsięwzięć rozwojowych (implementacja nowego wyrobu) określa w sztukach rozmiary produkcji (tym samym sprzedaży), które należy zrealizować przy rzeczywistym poziomie kosztów i ustalonej ceny, aby wynik finansowy przedsiębiorstwa wynosił 11 Koszty stałe przypadające na dany wyrób, autorzy proponują obliczać wg formuły: zakordowane koszty pracy x 100%. 12 Taka strategia działania pozwala, zdaniem autorów, zwłaszcza w czasach spowolnienia gospodarczego, na ustabilizowane funkcjonowanie.

13 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 13 przynajmniej zero, natomiast wartościowy próg rentowności definiuje wielkość przychodu ze sprzedaży wyrobów, która zapewnia pokrycie kosztów poniesionych na ich wytworzenie (stałych i zmiennych), przy założonej wysokości kosztów i ceny. KUNP PRPIw = RzKW (2) 1- C PRPIw Wartościowy próg rentowności przedsięwzięć implementacyjnych 13 Źródło: opracowanie własne. Koszty uruchomienia nowej produkcji (koszty prac przygotowawczo zakończeniowych) 14 zmniejszają się hiperbolicznie wraz ze wzrostem wielkości partii. Cena sprzedaży implementowanego wyrobu stanowi cenę po jakiej zostanie dokonana transakcja. Podobnie jak wielkość transakcji zostaje ustalona w dniu jej zawarcia. Rzeczywisty koszt wytworzenia implementowanego wyrobu (równoznaczny znaczeniowo z kosztem wytworzenia) obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Koszty bezpośrednie obejmują wartość zużytych materiałów bezpośrednich, koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją i inne koszty poniesione w związku z doprowadzeniem produktu do postaci i miejsca, w jakich się znajduje w dniu wyceny. Do uzasadnionej, odpowiedniej do okresu wytwarzania produktu, części kosztów pośrednich zalicza się zmienne pośrednie koszty produkcji oraz tę część stałych, pośrednich kosztów produkcji, które odpowiadają poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Sposób ustalania kosztów zależy od specyfiki danego przedsiębiorstwa, złożoności produktu i stosowanych metod wytwarzania. Przy wyznaczaniu kosztów produkcji danego wyrobu, autorzy sugerują zastosowanie formuły kosztów, zgodnie z którą: 13 Pozostałe skróty j. w. 14 W ramach tych kosztów autorzy wyróżniają koszty zakupu materiałów, robocizny, usług obcych czy nowej technologii (maszyny, oprzyrządowanie, itp.) których ponoszenie jest niezbędne w celu uruchomienia produkcji nowego wyrobu gotowego, jego części składowych czy półfabrykatu.

14 14 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski KOSZTY PRODUKCJI DANEGO WYROBU = KOSZTY SUROWCA/MATERIAŁU + KOSZTY PRACY + POZOSTAŁE KOSZTY (3) Źródło: opracowanie własne. Koszty surowca są wyznaczone dla danej specyfikacji materiałów niezbędnych do wytworzenia danej jednostki produktu. Opracowanie procesu technologicznego obróbki rozpoczyna się od określenia półwyrobu sposobu wykonania (zależnego od rodzaju przyjętego przez konstruktora materiału) i dokładności uzyskiwanej danym sposobem [10, s. 14]. Informacje te decydują o strukturze dalszego procesu technologicznego obróbki. Dokonując specyfikacji materiałów, należy uwzględnić rodzaje materiałów niezbędnych do wykonania jednostki produktu, a ponadto wymagania jakościowe materiałów oraz normalne straty produkcyjne. Współczesną tendencją jest bowiem, stosowanie materiałów produkcyjnych o coraz większej jakości i wytrzymałości. Operacja wytwórcza to zespół standardowych czynności, które wykonywane są powtarzalnie, niezależnie od rodzaju produktu finalnego. Istotą zestawienia kalkulacji operacji jest rejestracja kosztów przerobu, to znaczy robocizny bezpośredniej i ogólnych kosztów, według operacji składających się na proces wytwarzania produktu lub usługi. Koszty przerobu przypisuje się do fizycznych jednostek produktu podlegających obróbce na każdym stanowisku wykonującym operacje. Jak wiemy, istnieje wiele odmian tego samego produktu. W procesie wytwórczym różnią się one określonym zbiorem operacji wytwórczych, które muszą być wykonane, aby powstał produkt finalny. Jeśli porównamy ze sobą produkcję standardowego i złożonego wyrobu, to możemy stwierdzić, że wytwarzając produkt złożony wykonuje się więcej czynności operacyjnych, a więc inne są koszty przerobu. Jest to wiec zatem pogłębienie koncepcji kalkulacji zleceniowej. Zamiast odnosić koszty ogólne bezpośrednio do wyrobu, przypisuje się je poszczególnym operacjom, zaś poprzez operacje, poszczególnym wyrobom. Koszty robocizny bezpośredniej i koszty ogólne traktuje się łącznie jako koszty przerobu. Koszty przerobu przypisuje się do produktów odrębnie dla każdej operacji, przy zastosowaniu właściwej podstawy doliczenia, np. maszynogodzin. W prezentowanej grupie kosztów znajdują się koszty narzędzi specjalnych, koszty energii, amortyzacja, podatki i opłaty, ubezpieczenia społeczne i inne

15 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 15 świadczenia oraz pozostałe koszty jak koszty podróży służbowych czy koszty reprezentacji. Przy obliczaniu tych kosztów stosowana jest podstawowa formuła, zgodnie z którą: pozostałe koszty = koszty pracy x 100%. 5. Ocena opłacalności implementacji nowego wyrobu w danym zakładzie wytwórczym Przedmiotem analizy był proces implementacji ściany bocznej przyczepy rolniczej, części zamiennej wprowadzanej do obrotu, wytwarzanej dla dużej niemieckiej firmy, światowego koncernu będącego dostawcą części zamiennych do maszyn rolniczych. Przedsiębiorstwo zgłosiło zapotrzebowanie na 50 sztuk wspomnianego wyrobu. Maksymalna cena netto jaką firma może zaproponować dostawcy wynosi 650,00 złotych za sztukę. Producent nigdy wcześniej nie wykonywał tej części (stanowi ona dla niego nowy wyrób) stąd, przyjmując zamówienie, musi liczyć się z kosztami związanymi z jego uruchomieniem. Niemniej jednak producent musi oszacować, czy owo zamówienie gwarantuje uzyskanie nadwyżki (lub co - najmniej zrównanie się) wartości nad kosztami jej uzyskania. Badania prowadzono w zakładzie wytwórczym działającym w sektorze maszyn rolniczych. Analizy prowadzono w oparciu o dostępną dokumentację sprzedażową (faktury VAT, zamówienia obce, kontrakty, wewnątrzwspólnotowe dostawy towaru) oraz technologiczną, wśród której wymienić należy: kartę materiałową, kartę przebiegu czynności, jak również w oparciu o wywiad kierowany z właścicielem firmy. W wyniku obserwacji uczestniczącej, uzyskano niezbędne informacje, i na tej podstawie odtworzono harmonogram procesu produkcji ściany bocznej przyczepy rolniczej, co pozwoliło uzyskać niezbędne dane poddane w dalszej części projektu, analizie. Wyniki badań przedstawiono i omówiono w dalszej części artykułu. Przystępując do oceny opłacalności implementacji ściany bocznej przyczepy rolniczej, autorzy, w pierwszej kolejności proponują dokonać analizy kosztów, które należy ponieść w związku z wytworzeniem jednej sztuki wyrobu. Wyniki analizy zostały przedstawione w tabeli 1.

16 16 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski Tabela 1. Koszty produkcji ściany bocznej przyczepy rolniczej Koszty surowca netto/szt. 353,62 W tym: Waga/szt. Ilość/szt. Cena netto Suma netto surowca/kg PLN/szt. (PLN) Blacha 1915x930x2 28,50 1 2,24 63,84 Blacha 1425x930x2 21,20 1 2,24 47,50 Blacha 1075x930x2 16,00 1 2,24 35,84 Profil 60x60x3 (L- 24,70 1 2,50 61, ) Blacha 60x60x4 0,12 2 2,30 0,28 Blacha 1160x175x4 6,50 5 2,30 74,75 Blacha 1160x2,65x4 9,84 1 2,30 22,63 Blacha 450x38x4 0,55 2 2,30 2,53 Rura 22x3 (L-100) ,00 6,50 Rura 28x3 ( L-200) ,00 9 Koszty pracy PLN/szt. 59,00 W tym: Cięcie Spawanie Wyginanie Malowanie 25,00 25,00 6,00 3,00 Pozostałe koszty PLN/szt. 59,00 KOSZTY URUCHOMIENIA NOWEJ PRODUKCJI ,00 KOSZTY PRODUKCJI PLN/SZT. 442,62 Źródło: opracowanie własne. W dalszej części opracowania autorską metodę oceny przedsięwzięć rozwojowych (implementacyjnych), określoną według odpowiednich algorytmów, wykorzystano do oceny projektu implementacyjnego, o którym mowa. Koszty uruchomienia produkcji ściany bocznej przyczepy rolniczej wynoszą 3950,00 PLN. Koszty te są stałe, ponoszone niezależnie czy producent wytworzy jedną czy pięćdziesiąt sztuk wyrobu. Zmniejszają się hiperbolicznie wraz ze wzrostem wielkości partii. Innymi słowy im więcej sztuk danego wyrobu, wraz z pierwszą dostawą producent wytworzy, tym niższe będą koszty uruchomienia produkcji przypadającą na każdą jednostkę implementowanego dobra. Koszty materiału, koszty robocizny (kalkulowane w systemie akordowym), jak również pozostałe koszty kształtują się na poziomie 442,62 PLN/szt. 15 Analiza procesu produkcji, prowadzona przez autorów opracowania, wykazała, że implementacja wyrobu gotowego wymaga zbudowania odpowiedniego oprzyrządowania (stołu spawalniczego) oraz oprzyrządowań związanych z wykonaniem poszczególnych jego podzespołów (wykrojnik, pryzma, stempel, stół wiertniczy). Wobec powyższego konieczne jest poniesienie kosztów związanych z rozruchem nowej produkcji. Dla omawianego wyrobu koszty te kształtują się na poziomie 3950,00 PLN. Oczywiście koszty te producent ponosi jednorazowo, każde kolejne zamówienie będzie realizowane w oparciu o przygotowane już oprzyrządowanie.

17 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 17 Cena rynkowa ściany bocznej, jak również zapotrzebowanie zostały konkretnie określone w kontrakcie; firma jest gotowa zamówić 50 sztuk wyrobu po cenie 650,00 PLN/szt. Wartość netto sprzedaży wyniesie ,00 PLN. Wyrażony ilościowo próg rentowności przedsięwzięć rozwojowych (implementacja nowego wyrobu) określi w sztukach rozmiary produkcji (tym samym sprzedaży), które należy zrealizować przy rzeczywistym poziomie kosztów i ustalonej ceny, aby wynik finansowy przedsiębiorstwa wynosił przynajmniej zero. To pozwoli producentowi ocenić intratność potencjalnego kontraktu. 1) 2) 3) 4) PRPIx = PRPIx = PRPIx = PRPIx = KUNP C - RzKW 3950,00 650,00 442, ,00 207,38 19,05 szt. Rys. 4. Obliczenia ilościowego progu rentowności implementacji ściany przyczepy rolniczej Źródło: opracowanie własne. Przeprowadzona analiza, wskazała, że przedsięwzięcie w konfiguracji zaproponowanej przez odbiorcę, będzie dla producenta dochodowe. Koszty związane z uruchomieniem nowej produkcji zostaną pokryte przez sprzedaż 19 sztuk wyrobu. Każda następna sztuka dostarczonej przez zakład ściany przyczepy rolniczej będzie dawała producentowi dochód w wysokości 207,38 PLN/szt., co razem pozwoli osiągnąć zysk na poziomie 6 428,78 PLN. Wartościowy próg rentowności implementacji ściany przyczepy rolniczej, pozwalający ustalić poziom przychodów ze sprzedaży, które zapewnią pokrycie rzeczywistych kosztów wytworzenia produktu oraz kosztów uruchomienia nowej produkcji, przy określonej wielkości jednostkowej ceny sprzedaży (w omawianym przykładzie 650,00 PLN), wynosi ,00 PLN.

18 18 Przemysław Niewiadomski, Bogdan Nogalski 6. Wnioski Przeprowadzone przez autorów artykułu badania, predysponują ich do zaprezentowania istotnych wniosków: każda firma prowadząca działalność implementacyjną ponosi koszty, których wielkość, porównana z przychodami, decyduje o osiągniętym wyniku finansowym; podejmując decyzje implementacyjne producent powinien szczegółowo analizować koszty uruchomienia produkcji danego wyrobu, odnosząc je do cen i ilości, które rynek może zaakceptować ; im wyższa jest marża uzyskiwana ze sprzedaży jednej sztuki danego wyrobu, tym okres zwrotu poniesionych nakładów jest krótszy; producent powinien szukać niszy rynkowych dających ponadprzeciętne marże, ograniczając w ten sposób ryzyko implementacyjne; duża ilość implementowanych pozycji asortymentowych nie jest wyznacznikiem rozwoju przedsiębiorstwa, w kontekście wzrostu jego wartości; im więcej niedochodowych implementacji tym większe ryzyko utraty płynności finansowej przez producenta. Literatura [1] Bratnicki M.: Kompetencje przedsiębiorstwa. Od określania kompetencji do zbudowania strategii, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa [2] Kiziukiewicz T. (red.): Rachunkowość zarządcza, Ekspert Wydawnictwo i Doradztwo, Wrocław [3] Lachiewicz S. (red.): Zarządzanie rozwojem organizacji, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź [4] Lichtarski J.: O granicach innowacyjności przedsiębiorstwa, [w:] Innowacje zarządcze w biznesie i sektorze publicznym, red. H. Bieniok, T. Kraśnicka, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice [5] Niewiadomski P., Pawlak N.: Koncepcja szczupłego produktu oraz jej implikacje kosztowe i jakościowe, Gospodarka Materiałowa i Logistyka, PWE, Warszawa, Grudzień [6] Niewiadomski P., Pawlak N.: Lean product concept and its implications in terms of cost and quality, [w:] Production management. Contemporary approaches - selected aspects, ed. Ł. Hadaś, Publishing House of Poznan University of Technology, Poznan [7] Nowak E.: Wierzbiński M., Rachunek kosztów. Modele i zastosowania, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa [8] Nowak. E.: Rachunkowość zarządcza, Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu, Kraków [9] Osbert-Pociecha G.: Elastyczność organizacji "tańczenie" w turbulentnym otoczeniu, Otwarty Uniwersytet Ekonomiczny, Wiedzainfo.pl

19 Koncepcja oceny opłacalności przedsięwzięć rozwojowych 19 [10] Pająk E.: Zaawansowane technologie współczesnych systemów produkcyjnych, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań [11] Pichlak M.: Uwarunkowania innowacyjności organizacji. Studium teoretyczne i wyniki badań empirycznych, Difin, Warszawa [12] Rutka R.: Organizacja, [w:] Zarządzanie organizacjami, A. Czermiński, M. Czerska, B. Nogalski, R. Rutka, J. Apanowicz, TNOiK Dom Organizatora, Toruń [13] Rutkowski I.: Metodyczne i kompetencyjne uwarunkowania rozwoju nowego produktu w przedsiębiorstwach przemysłowych, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań [14] Stabryła A.: Zarządzanie rozwojem firmy, Księgarnia Akademicka, Kraków [15] Stabryła A.: Zarządzanie strategiczne w teorii i praktyce, PWN, Warszawa Kraków [16] Sysko Romańczuk.: Rozwój przedsiębiorstwa jako rezultat jego wzrostu i sprawności procesów zarządzania, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin ASSESSMENT CONCEPT OF PROFITABILITY OF DEVELOPMENTAL BUSINESSES IN A FLEXIBLE MANUFACTURING PLANT Summary In this paper, the authors attempt to resolve a paradox regarding the management with the development of an organization, bearing in mind the development of an organization based on the continuous implementation of the products, which, in fact, instead of the expected profit, bring a gradual reduction of financial liquidity of the company, and, as a result, the decrease of its value. The solution to this paradox requires a new way of thinking about the implementation strategy, hence the authors intend to develop algorithms for assessing the profitability of the ongoing implementation enterprises and applying them to a concrete example.

20

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE ZESZYTY NAUKOWE ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Nr 55 ISSN 0137-2599 ŁÓ DŹ 2013 Z E S Z Y T Y N A U K O W E Nr 1154 ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE ZESZYT PIĘĆ DZIESIĄTY PIĄTY ŁÓ D Ź 2 0 1 3 Menedżer jako promotor

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Systemy rachunku kosztów

Systemy rachunku kosztów Systemy rachunku kosztów Tradycyjny rachunek kalkulacyjny kosztów oparty na rozmiarach produkcji kalkulacja doliczeniowa (zleceniowa), doliczanie kosztów wydziałowych kalkulacja podziałowa (procesowa)

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015

Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 Zarządzanie zmianą - rozwój zarządzania procesowego wg ISO 9001:2015 ZAPEWNIAMY BEZPIECZEŃSTWO Piotr Błoński, Warszawa, 17.03.2016 r. Program 1. Zarządzanie zmianą - zmiany w normie ISO 9001:2015 2. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer

Rozdział 2. Czynniki sukcesu i przyczyny porażek w zarządzaniu własną firmą Mirosław Haffer Założyć firmę i nie zbankrutować. Aspekty zarządcze. redakcja naukowa Sławomir Sojak Czytelnik przyszły przedsiębiorca znajdzie w książce omówienie najważniejszych aspektów zakładania i zarządzania rmą

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów

Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów Pojęcie kosztu, klasyfikacja kosztów według różnych kryteriów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A

Bardziej szczegółowo

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów

Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów Pojęcie kosztu Klasyfikacja kosztów N I N I E J S Z A P R E Z E N T A C J A Z A W I E R A T R E Ś C I P O C H O D Z Ą C E Z N A S T Ę P U J Ą C Y C H Ź R Ó D E Ł 1) I. S O B A Ń S K A ( R E D. ), R A C

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych

Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych Katalog rozwiązań informatycznych dla firm produkcyjnych www.streamsoft.pl Obserwować, poszukiwać, zmieniać produkcję w celu uzyskania największej efektywności. Jednym słowem być jak Taiichi Ohno, dyrektor

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH

SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH SZKOLENIA DOSKONALĄCE KOMPETENCJE DOT. WDROŻENIA DANYCH PRZEDSIĘWZIĘĆ INNOWACYJNYCH I ZARZĄDZANIE STRATEGICZNE ramowy program szkolenia (24 godziny) Prowadzący: dr Przemysław Kitowski, Politechnika Gdańska

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Screening i ranking technologii

Screening i ranking technologii Screening i ranking technologii Maciej Psarski Uniwersytet Łódzki Centrum Transferu Technologii Screening i ranking Selekcja idei, technologii, opcji, możliwości, rynków, Na wczesnych etapach rozwoju przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Ocena efektywności działań logistycznych

Ocena efektywności działań logistycznych Wydział Ekonomiczno-Rolniczy - SGGW Dr Mariusz Maciejczak LOGISTYKA Ocena efektywności działań logistycznych Opracowanie na podstawie: materiałów z konferencji Zarządzanie Dystrybucją i Magazynowaniem,

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE PROCESÓW

DOSKONALENIE PROCESÓW KATALOG SZKOLEŃ DOSKONALENIE PROCESÓW - Tworzenie projektów ciągłego doskonalenia - Konsultacje z ekspertami - Poprawa jakości oraz produktywności - Eliminacja marnotrawstwa - Redukcja kosztów - Metody

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja produkcji oraz lean w przemyśle wydobywczym. Dr inż. Maria Rosienkiewicz Mgr inż. Joanna Helman

Optymalizacja produkcji oraz lean w przemyśle wydobywczym. Dr inż. Maria Rosienkiewicz Mgr inż. Joanna Helman Optymalizacja produkcji oraz lean w przemyśle wydobywczym Dr inż. Maria Rosienkiewicz Mgr inż. Joanna Helman Agenda 1. Oferta dla przemysłu 2. Oferta w ramach Lean Mining 3. Potencjalne korzyści 4. Kierunki

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych

Rachunek kosztów. Rachunek Kosztów (W3) Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Rachunek kosztów normalnych, Rachunek kosztów standardowych Plan zajęć normalnych, standardowych 1. Wpływ zmian w poziomie kosztów oraz wielkości produkcji na zniekształcanie informacji o kosztach produktów 2. Prezentacja różnych podejść do planowania rozmiarów

Bardziej szczegółowo

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji

KALKULACJE KOSZTÓW. Dane wyjściowe do sporządzania kalkulacji KALKULACJE KOSZTÓW Jednostką kalkulacyjną jest wyrażony za pomocą odpowiedniej miary produkt pracy (wyrób gotowy, wyrób nie zakończony, usługa) stanowiący przedmiot obliczania jednostkowego kosztu wytworzenia

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne

3.1.Osoba fizyczna- przedsiębiorca 3.2.Spółki handlowe 4.Spółka cywilna na tle nowego prawa działalności gospodarczej 5.Uwarunkowania prawne Przedmowa Jerzy Dietl Wstęp Bogdan Piasecki Rozdział I. Mała firma w teoriach ekonomicznych Bogdan Piasecki 2.Przedsiębiorca, intraprzedsiębiorca i właściciel-menedżer małej firmy 2.1.Przedsiębiorca i

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan L. Bednarczyk. kierunkowy. obowiązkowy polski

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania Dr hab. Jan L. Bednarczyk. kierunkowy. obowiązkowy polski KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-533 Nazwa modułu Planowanie finansowe Nazwa modułu w języku angielskim Financial Planning Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODUŁU

Bardziej szczegółowo

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej.

W procesie budżetowania najpierw sporządza się część operacyjną budżetu, a po jej zakończeniu przystępuje się do części finansowej. Budżetowanie Budżetowanie to: Proces ciągłego analizowania, programowania, realizowania i pomiaru wykonania zadań właściwych poszczególnym komórkom organizacyjnym, mający na celu efektywną kontrolę nad

Bardziej szczegółowo

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt?

Rachunek kosztów. Konwersatorium!!! Listy zadań. Rachunkowość Obecność obowiązkowa (odrabianie zajęć) Aktywność premiowana Kalkulatory projekt? Rachunek kosztów Paweł Łagowski Zakład Zarządzania Finansami Instytut Nauk Ekonomicznych Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Rachunek kosztów Konwersatorium!!! Listy zadań Rachunkowość

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy  Working paper Anna Mężyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: analiza

Bardziej szczegółowo

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18

1. Przedsiębiorstwo typu Startup a model biznesu...18 WSTĘP... 11 MODELE I STRATEGIE BIZNESU JAKO FUNDAMENTY KREOWANIA WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA...15 ROZDZIAŁ 1 Metoda lean startup a koncepcja modelu biznesu Marek Jabłoński... 17 Wstęp...17 1. Przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Decyzje krótkoterminowe

Decyzje krótkoterminowe Decyzje krótkoterminowe Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych do podejmowania decyzji i krótkoterminowej oceny ich efektywności Analiza koszty rozmiary produkcji zysk CVP (ang. Cost Volume Profit) Założenia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM Dr Maciej Piechocki ZARZĄDZANIE RYZYKIEM W literaturze fachowej spotkać można wiele definicji ryzyka. W grupie nauk ekonomicznych ryzyko wbudowane jest w istotę zarządzania, które sprowadza się do trzech

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Planowanie Finansowe Financial Planning

Planowanie Finansowe Financial Planning KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Planowanie Finansowe Financial Planning A. USYTUOWANIE MODUŁU W SYSTEMIE

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek

Rachunkowość zarządcza. Zespół Katedry Rachunkowości Menedżerskiej SGH 1. Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych. Dr Marcin Pielaszek Wykorzystanie rachunku kosztów zmiennych 1. Zmienność kosztów w długim i krótkim okresie Rachunek kosztów zmiennych i analiza koszty rozmiary produkcji zysk 2. Podejmowanie decyzji w krótkim okresie 1.

Bardziej szczegółowo

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011

III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 III KONFERENCJA INTERIM MANAGEMENT 2011 INTERIM MANAGEMENT JAKO ROZWIĄZANIE DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW. Prowadzący: Zbigniew Brzeziński, Prezes Zarządu, Simple Solution, Robert Loranc, Wiceprezes

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów

Wykład 1 Klasyfikacja kosztów Wykład 1 Klasyfikacja kosztów dr Robert Piechota Pojęcie kosztów Wyrażone w pieniądzu celowe zużycie środków trwałych, materiałów, paliwa, energii, usług, czasu pracy pracowników oraz niektóre wydatki

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl

BIZNESPLAN. 1 Definicja za: Wikipedia.pl BIZNESPLAN Każda działalność gospodarcza, nawet najmniejsza, musi zostać skrupulatnie zaplanowana. Plan przedsięwzięcia gospodarczego konstruuje się zazwyczaj w formie biznesplanu. Biznesplan 1 (ang. business

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ.

CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. P r z e r o b o w y r a c h u n e k k o s z t ó w S t r o n a 1 CZĘŚĆ I. CEL RACHUNKOWOŚCI ZARZĄDCZEJ. Literatury na temat rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów jest tak dużo, że każdy zainteresowany

Bardziej szczegółowo

FINANSE ZARZĄDCZE DLA MENEDŻERÓW

FINANSE ZARZĄDCZE DLA MENEDŻERÓW SZKOLENIE FINANSE ZARZĄDCZE DLA MENEDŻERÓW Często można spotkać się z opinią, że finanse, a szerzej ekonomia i prawa nią rządzące są skomplikowane i trudne. Nic bardziej mylnego. Zasady są proste, spójne

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej.

Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. METODY WYLICZANIA CEN. /odcinek I / Część I Kilka słów wstępu streszczanie tego, co znajdziesz w literaturze ekonomicznej. Poprawnie wyznaczony poziom cen twojej produkcji lub usług, to podstawa sukcesu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 roku

Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 roku Sprawozdanie Zarządu z działalności za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 roku str. 1 1. Podstawowe informacje o Spółce Nazwa Spółki: BLU PRE IPO S.A. Siedziba: Warszawa Adres: ul. Nowogrodzka

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów

Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Podsumowanie zrealizowanych warsztatów z Rachunku kosztów Nowoczesne zarządzanie w zakładach opieki zdrowotnej szkolenia z zakresu rachunku kosztów i informacji zarządczej oraz narzędzi restrukturyzacji

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do zarządzania projektami

Wprowadzenie do zarządzania projektami Wprowadzenie do zarządzania projektami Project Management dr Marek Wąsowicz Katedra Projektowania Systemów Zarządzania, UE Wrocław Wrocław, 23 października 2012 r. Zawartość modułu (4h): wskazanie możliwości

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe

Kluczowy fragment Rozdziału 2 Koncepcja przedsięwziecia z książki Biznesplan w 10 krokach. Konkurenci. Geneza przedsięwzięcia. Kluczowe dane finansowe Koncepcja to zbiór założeń, które będą stanowić podstawę sporządzenia biznesplanu. Powinny one dotyczyć genezy pomysłu, oceny pojemności potencjalnych rynków zbytu wraz z identyfikacją potencjalnych konkurentów,

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FINANSE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów finanse należy do obszaru kształcenia

Bardziej szczegółowo

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców

dr Grzegorz Mazurek racjonalna reakcja konkurencji celowy zintegrowanym orientacji rynkowej zidentyfikowaniu i przewidywaniu potrzeb odbiorców Sprawy organizacyjne Literatura B. Żurawik, W. Żurawik: Marketing usług finansowych, PWN, Warszawa, 2001 M. Pluta-Olearnik: Marketing usług bankowych, PWE, Warszawa, 2001 Marketing na rynku usług finansowych

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo