CSR w dydaktyce, czyli jak uczyć studentów społecznej odpowiedzialności

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CSR w dydaktyce, czyli jak uczyć studentów społecznej odpowiedzialności"

Transkrypt

1 Stowarzyszenie Kreatywni dla Szczecina CSR w dydaktyce, czyli jak uczyć studentów społecznej odpowiedzialności dr Ewa Mazur-Wierzbicka Szczecin, listopad

2 Autor: dr Ewa Mazur-Wierzbicka, Uniwersytet Szczeciński Wydawca: Stowarzyszenie Kreatywni dla Szczecina Skład DTP: ATEKTURA/ Maciej Plater-Zyberk Publikacja opracowana w ramach projektu CSR4students dofinansowanego ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich oraz Miasta Szczecin Publikacja bezpłatna Copyright by Stowarzyszenie Kreatywni dla Szczecina Poglądy i opinie przedstawione w publikacji nie muszą odzwierciedlać stanowiska Stowarzyszenia Kreatywni dla Szczecina, a jedynie stanowisko Autora. ISBN Wydanie I Nakład 100 egzemplarzy Publikacja dostępna jest także w wersji elektronicznej na stronie internetowej 2

3 Spis treści Przedmowa... 5 Wprowadzenie... 7 I. Wprowadzenie w tematykę społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. CSR) Wprowadzenie w tematykę CSR, czyli co leży u podstaw dzisiejszego CSR Definicja CSR Argumenty zwolenników i przeciwników CSR Zasady CSR Funkcje społecznej odpowiedzialności biznesu Wielowymiarowość CSR Filary społecznej odpowiedzialności biznesu Koszty i korzyści związane ze strategią CSR Poziomy społecznej odpowiedzialności firmy Normy i standardy społecznej odpowiedzialności biznesu CSR a funkcjonowanie przedsiębiorstwa Bariery we wdrażaniu CSR Teoria interesariuszy Odpowiedzialne zarządzanie łańcuchem dostaw Kapitał społeczny Trendy CSR Praktyczny aspekt społecznej odpowiedzialności - stan zaawansowania wdrażania CSR w Polsce Tematy pokrewne CSR. Ciekawe zagadnienia Studia przypadków Zagadnienia do dyskusji do części pierwszej Bibliografia II. Przykładowe zagadnienia z zakresu CSR dla kierunków społecznoekonomicznych Stosowanie formuły Work Life Balance jako wyraz odpowiedzialności społecznej pracodawcy Społecznie odpowiedzialne inwestowanie Raportowanie zgodne z Global Reporting Initiative (GRI) Studium przypadku Zagadnienia do dyskusji do części drugiej Karta przedmiotu CSR dla kierunków społeczno-ekonomicznych Bibliografia III. Przykładowe zagadnienia z zakresu CSR dla kierunków inżynieryjnotechnicznych Międzynarodowy standard społecznej odpowiedzialności biznesu norma ISO 3

4 Budownictwo zrównoważone Studium przypadku Zagadnienia do dyskusji do części trzeciej Karta przedmiotu CSR dla kierunków inżynieryjno-technicznych Bibliografia IV. Przykładowe zagadnienia z zakresu CSR dla kierunków przyrodniczych Ekoodpowiedzialne działania firm Zarządzanie środowiskowe w przedsiębiorstwie Studium przypadku Karta przedmiotu CSR dla kierunków przyrodniczych Bibliografia ANEKSY Podręczny słownik polsko-angielski Słowniczek pojęć Przydatne linki powiązane z problematyką CSR Mecenasi projektu

5 Przedmowa Społeczna Odpowiedzialność Biznesu (CSR Corporate Social Responsibility) to swoisty rodzaj innowacji w relacjach biznes i jego szeroko rozumiane otoczenie. Koncepcja CSR zakłada, iż przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii rozwoju dobrowolnie uwzględniają w swoich działaniach interesy społeczne, dobro środowiska naturalnego, a także relacje z różnymi grupami interesariuszy. Podejmowanie przez biznes działań społecznie odpowiedzialnych niesie ze sobą konkretne i bardzo wymierne korzyści nie tylko wizerunkowe ale i finansowe. Niebagatelne jest także znaczenie oddolnych ruchów konsumenckich w wymuszaniu na firmach odpowiedzialnych działań. Niestety znajomość idei CSR wśród studentów zachodniopomorskich uczelni jest na dość niskim poziomie. Jak pokazują wyniki badania przeprowadzonego w październiku 2012 r. przez instytut badawczy Millward Brown SMG/KRC na zlecenie Stowarzyszenia Kreatywni dla Szczecina, jedynie 16% naszych studentów zetknęło się z pojęciem społecznej odpowiedzialności biznesu. Wyniki te winny stać się przyczynkiem do głębokiej refleksji oraz podjęcia systemowych działań na rzecz edukacji i upowszechniania wiedzy na temat CSR, nie tylko wśród przedsiębiorców, ale także (a może przede wszystkim?) konsumentów, to oni bowiem odgrywają zasadniczą rolę w dostarczaniu bodźców skłaniających przedsiębiorstwa do odpowiedzialnej postawy. Przydatnym narzędziem do osiągnięcia tego celu może być niniejszy podręcznik, opracowany przez dr Ewę Mazur-Wierzbicką w ramach projektu CSR4students realizowanego przez nasze Stowarzyszenie. Podręcznik, dedykowany nauczycielom akademickim, zawiera materiały dydaktyczne przygotowane z myślą o studentach kierunków: społeczno-ekonomicznych, inżynieryjno-technicznych i przyrodniczych. Wyrażamy nadzieję, że materiał ten stanie się dla Państwa cenną inspiracją do dalszych pogłębionych rozważań oraz działań na rzecz ulepszania i poprawiania naszej małej ojczyzny. Tomasz Pąsik Prezes Zarządu Stowarzyszenie Kreatywni dla Szczecina 5

6 6

7 Wprowadzenie Społeczna odpowiedzialność biznesu (Corporate Social Responsibility - CSR) jest jednym z nowszych pojęć w naukach społecznych i ekonomicznych. Koncepcja ta wykształciła się pod wpływem przemian gospodarczych, politycznych, zmian zachodzących w środowisku naturalnym, zmian w sposobach myślenia społeczeństw, szybko zdobywając sobie zwolenników. Dzisiaj w czasach dużej zmienności otoczenia, nasilających się procesach globalizacji, rosnących wymagań konsumentów, różnego typu organizacji np. ekologicznych, zmian politycznych, kreowania nowych strategii, programów odwołujących się do koncepcji zrównoważonego rozwoju okazuje się, że przedsiębiorstwo musi zacząć poszukiwać nowego sposobu funkcjonowania. Przedsiębiorstwo nie tylko wytwarza określone dobra czy świadczy usługi, ale również ponosi odpowiedzialność za skutki prowadzonej działalności: zanieczyszczenie środowiska naturalnego, negatywne efekty społeczne np. brak poczucia bezpieczeństwa, likwidacja miejsc pracy, różnice społeczne. Od współczesnego przedsiębiorstwa wymaga się zatem oprócz dostarczania dóbr i usług, ponoszenia odpowiedzialności ekologicznej, społecznej, pomocy w rozwiązywaniu złożonych problemów społecznych. W jego interesie jest (w kontekście coraz bardziej świadomych interesariuszy) aby w strategii działania ujęte zostały założenia społecznej odpowiedzialności biznesu. Fundamentem każdego przedsiębiorstwa jest człowiek pełniący różne role: prezesa, właściciela, pracownika, konsumenta, czy każdego innego interesariusza. Od poziomu jego wiedzy, świadomości zależeć będą kwestie: przestrzegania prawa, standardów etycznych, świadomego kształtowania relacji społecznych, ponoszenia odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Ważne jest zatem zadbanie o dobrze wykształcone społeczeństwo. Istotnym etapem edukacji jest szkolnictwo wyższe. Warto więc na etapie studiów wpajać studentom takie wartości, zasady, które we współczesnym świecie stanowią podstawę rozwoju przedsiębiorstwa, gdyż to oni w niedługim czasie staną się pracownikami, menedżerami i od poziomu ich wykształcenia, świadomości zależeć będzie sposób funkcjonowania wielu firm. W tym kontekście rolą wykładowców jest ciekawe i umiejętne przekazanie wiedzy oraz zachęcenie studentów do postępowania zgodnie z zasadami CSR. Podręcznik CSR w dydaktyce, czyli jak uczyć studentów społecznej odpowiedzialności skierowany jest do nauczycieli akademickich, w szczególności tych, którzy w ramach prowadzonych zajęć dydaktycznych poruszają problematykę społecznej odpowiedzialności biznesu. Książka zawiera materiały dydaktyczne przygotowane z myślą o studentach kierunków: społeczno-ekonomicznych, inżynieryjno-technicznych, przyrodniczych. Publikacja stanowi kompendium wiedzy z zakresu podstawowych zagadnień dotyczących CSR, jak też porusza szczególnie istotne problemy dotyczące omawianej tematyki. Oczywiście nie jest to pozycja wyczerpująca problematykę CSR. Ma ona być jednie pomocą, czy też inspiracją do prowadzenia zajęć szczególnie z przedmiotu - Społeczna odpowiedzialność biznesu wśród studentów różnych kierunków. Celowi temu podporządkowany został układ pracy, jak też materiały w nim zawarte. 7

8 W części pierwszej poruszono podstawowe zagadnienia z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (rozwój, definicje, cele, teorie interesariuszy itp.). Części pozostałe, czyli: druga, trzecia i czwarta zawierają treści bardziej specjalistyczne. W każdej z nich omówiono po dwa zagadnienia teoretyczne. Część druga skierowana jest głównie do studentów kierunków społeczno-ekonomicznych, część trzecia - inżynieryjnotechnicznych, zaś czwarta przyrodniczych. Zagadnienia zaproponowane w częściach drugiej, trzeciej i czwartej są jedynie propozycją, sugestią do realizacji na wskazanych kierunkach studiów. Z całą pewnością treści w nich zawarte mogą być wykorzystywane na wszystkich rodzajach i kierunkach studiów, zaś zaproponowany podział jest jedynie umownym. Oprócz treści typowo dydaktycznych, w każdej z części podręcznika znajdziecie Państwo zagadnienia, pytania do dyskusji, studia przypadków, które z pewnością przełożą się na poszerzenie wiedzy studentów z zakresu CSR oraz pozwolą na wzmocnienie efektów kształcenia m. in. umiejętności wnioskowania i formułowania sądów, komunikowania się, czy uczenia się (także poprzez dyskusję). Dopełnieniem części teoretycznej są przytaczane przykłady z praktyki gospodarczej. Podręcznik kończy aneks, w którym zawarto definicje podstawowych pojęć z zakresu CSR, tłumaczenie tychże pojęć na język angielski, przydatne strony internetowe związane z omawianą problematyką. W podręczniku ujęto wiele zestawień tabelarycznych, rysunków i wykresów, które zdaniem Autorki mogą być pomocnym materiałem dydaktycznym do wykorzystania na zajęciach. Wyrażam nadzieję, że podręcznik będzie dla Państwa pomocnym narzędziem w krzewieniu wiedzy z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu. Życząc wielu sukcesów dydaktyczno-naukowych Ewa Mazur-Wierzbicka 8

9 CZĘŚĆ I Wprowadzenie w tematykę społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. CSR)

10 Wprowadzenie w tematykę CSR, czyli co leży u podstaw dzisiejszego CSR Przyczyny powstania CSR Ceną wielkości jest odpowiedzialność W. Churchill Zanim przejdziemy do omawiana rysu historycznego koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu, jej ewolucji na przestrzeni lat, warto na samym początku zwrócić uwagę na złożoność samej koncepcji, na aspekty leżące u postaw CSR (rys. 1). degradacja środowiska przyrodniczego, katastofy ekologiczne globalizacja demokracja, rozwój społeczeństwa obywatelskiego (silne ruchy ekologiczne, obrońców praw człowieka etc.) CSR nierówność, ubóstwo rozwój nauki o zarządzaniu zrównoważony rozwój Rys. 1. Przesłanki powstania CSR Źródło: opracowanie własne. Zjawiskiem, które z pewnością znacząco wpłynęło na rozwój społecznogospodarczy, postrzeganie biznesu, jego oddziaływania na otoczenie jest globalizacja. Obok pozytywnych skutków, przyczyniła się ona również do nasilenia się wielu niekorzystnych zjawisk, które obecnie stanowią istotne problemy jak np.: ubóstwo, 10

11 nierówność, bezrobocie, konsumpcjonizm. Zmniejszająca się rola opiekuńcza państwa przy jednoczesnym wzroście znaczenia korporacji transnarodowych (największe prywatne korporacje międzynarodowe osiągają potencjał ekonomiczny porównywalny ze średniej wielkości państwami, podlegają jednak słabszej kontroli) doprowadziła do wykształcenia się nowej roli biznesu w społeczeństwie. Rozpowszechniło się przekonanie, że przedsiębiorstwa powinny partycypować w niwelowaniu zagrożeń cywilizacyjnych, do których powstania się przyczyniają ze względu na: skalę i zasięg oddziaływania; wpływ jaki wywierają na życie społeczności lokalnych, środowisko; postęp cywilizacyjny. Przedsiębiorstwa świadomie, planowo wzmacniające swoją pozycję na rynkach, mogą podejmować działania pozwalające im zarządzać aspektami etycznymi w łańcuchu dostaw, czy też stawiać adekwatne wymagania dostawcom. Kolejną grupą czynników spełniających istotną rolę w kształtowaniu się społecznej odpowiedzialności biznesu jest szeroko rozumiane oddziaływanie społeczeństwa. Dotyczy to takich aspektów jak: demokratyzacja życia społeczeństw, rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz (co w ostatnich latach jest coraz bardziej widoczne) społeczeństwa informacyjnego. Charakterystycznymi są tutaj wszelkie inicjatywy, przedsięwzięcia prowadzące do transparentności działań we wszelkich obszarach życia. Rośnie znaczenie ruchów ekologicznych, obrońców praw człowieka, czego widocznym przykładem są m.in. prowadzone bojkoty konsumenckie (protesty w formie niekupowania produktów określonej marki). Działania prospołeczne, demokratyczne wzmocnione są szybkim obiegiem informacji (np. w Internecie). Ze względu na rolę jaką ogrywa obecnie postęp technologiczny w dziedzinie informatyki, przekazu w obecnym świecie już niczego nie da się ukryć. Na powstanie i konkretyzację CSR znacząco wpłynął rozwój nauki o zarządzaniu. Pojawiająca się coraz większa liczba przedsiębiorstw, konkurencja na rynkach od lokalnych po międzynarodowe spowodowały, że większe znaczenie zaczęto nadawać pozamaterialnym wartościom przedsiębiorstwa a szczególnie jego reputacji. Dlatego też budowanie pozytywnego wizerunku stało się (i jest nadal) ważnym narzędziem do utrzymania pozycji na rynku. Widać tu silną korelację CSR i PR (ang. public relations). W kontekście zarządzania należy podkreślić także znaczenie norm ISO, OHSAS, systemowego podejścia do zarządzania. Mocnym impulsem do zwrócenia uwagi na CSR i konieczności podjęcia działań umożliwiających jego rozwój był wzrost świadomości ekologicznej społeczeństw oraz - co wcześniej zaznaczano - rozwój ruchów ekologicznych. Taki stan rzeczy podyktowany był pogarszającym się stanem środowiska naturalnego, występowaniem katastrof ekologicznych spowodowanych działalnością przedsiębiorstw. Jednym z takich wydarzeń była katastrofa w Bhopal w środkowych Indiach w latach 80-tych XX wieku. Na skutek wycieku izocyjanu metylu z fabryki pestycydów Union Carbide umiejscowionej w gęsto zaludnionym obszarze zginęło ok. 15 tysięcy osób, natomiast ok. pół miliona doznało uszczerbku na zdrowiu. Wówczas obiektem szerokiej krytyki stał się przemysł chemiczny. Wydarzenie to skutkowało szeregiem niekorzystnych działań, decyzji m. in. niechęcią do wydawania pozwoleń na budowę nowych zakładów, mniejszym zainteresowaniem podejmowaniem pracy w branży chemicznej przez pracowników wysokokwalifikowanych, ogólną niechęcią społeczeństwa do branży, niekorzystnym wizerunkiem przemysłu 11

12 chemicznego. Odpowiedzią przemysłu chemicznego na zaistniałą sytuację było stworzenie programu Responsible Care ( Odpowiedzialność i Troska ), który obecnie skupia przedsiębiorstwa wytwarzające ok. 85% światowej produkcji chemicznej. Program ma również swój oddział w Polsce, do którego przynależą największe zakłady chemiczne (np. Zakłady Chemiczne Police S.A., Polski Koncern Naftowy Orlen S.A., Fosfan S.A.) zatrudniające ogółem ok. 23 tys. osób. Jego celem jest pogodzenie potrzeb osiągania satysfakcjonujących wyników ekonomicznych z troską o otoczenie społeczne i środowisko naturalne. Dodatkowo należy podkreślić, iż od połowy lat 60-tych XX wieku następuje rozwój koncepcji ekorozwoju (później przekształconego w zrównoważony rozwój), której fundamentem były niepokojące raporty dotyczące stanu środowiska naturalnego, wyczerpalności zasobów etc. Obecnie często można spotkać się ze stwierdzeniem, że realizacja koncepcji zrównoważonego rozwoju na poziomie przedsiębiorstwa odbywa się poprzez implementację zasad CSR. Praktyka gospodarcza pokazuje, że wiodącą rolę w rozwoju społecznej odpowiedzialności biznesu, jej upowszechniania odegrały międzynarodowe korporacje. Wynikało to głównie ze zwrócenia uwagi na konsekwencje jakie towarzyszą bezwzględnemu dążeniu przez przedsiębiorstwa do maksymalizacji zysku. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest bojkotowanie produktów firmy Nike po publikacji artykułu przez magazyn Life w 1996 roku, w którym opisywano wykorzystywanie pracy dzieci w fabrykach firmy Nike w Pakistanie. Reakcja konsumentów była dla Nike bardzo kosztowana i niebezpieczna. Jednocześnie wydarzenie to stanowiło istotny sygnał dla innych przedsiębiorstw, że odpowiedzialność biznesu to nie tylko problem etyczny, ale również ważny problem biznesowy. Rys historyczny CSR Pomimo, iż koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu wydaje się dla wielu jedną z tych, która została stworzona pod koniec XX wieku tak naprawdę jej podstaw należy szukać już na przełomie XVIII i XIX wieku. Wówczas to w książce Andrew Carnegiego pt. Ewangelia bogactwa zamieszczono pierwszą wersję doktryny społecznej odpowiedzialności biznesu. Ukazywano, iż podstawowe zasady postępowania ujęte w tej doktrynie wywodzą się z Biblii z czego bezpośrednio dowodzono, że przedsiębiorcy mają moralny obowiązek wspierania działalności społecznej, co wynika m. in. z zasady dobroczynności, rozumianej jako wypełnianie podstawowych zasad chrześcijańskich a mianowicie miłości bliźniego, solidarności, miłosierdzia względem innych, oraz powierniczości, wedle której ludzie majętni stają się niejako zarządcami wspólnego dobra w imieniu innych ludzi. Pokreślić należy, iż w owym czasie działalność charytatywna przedsiębiorców nie była powiązana z ich działalnością gospodarczą. Filantropia była wartością samą w sobie, zaś wszyscy ci którzy z własnej woli dopomagali biednym, byli ogólnie szanowani. W tym okresie pojawiły się wielkie fortuny i wielcy filantropi (np. Andrew Carnegie, George Peabody, John D. Rockefeller). Po około stu latach, a więc na przełomie XIX i XX wieku ukształtowała się nowa doktryna odpowiedzialności społecznej biznesu. Wzrost uprzemysłowienia z jednej strony przysparzał wiele korzyści, z drugiej jednak powodował wiele zagrożeń i konfliktów. 12

13 Prowadził do uwypuklenia się nierówności społecznych oraz wzmógł niepokojące zjawiska jak np. korupcję polityczną i gospodarczą, wyzysk pracowników, pracę nieletnich. Wszystko to wpłynęło na zweryfikowanie dotychczasowego pojmowania społecznej odpowiedzialności. Za podstawowe zasady przyjęto: zasady włodarstwa/powierniczości menedżerowie mając władzę nad akcjonariuszami, pracownikami, klientami itd. mieli obowiązek dbania o nich, zasadę równowagi - menedżerowie mieli obowiązek równoważenia interesów różnych grup interesariuszy, zasadę służby - biznes powinien koncentrować się na generowaniu dobrobytu społeczeństw. Rozkwit społecznej odpowiedzialności biznesu nastąpił w drugiej połowie XX wieku. Stała się ona koncepcją, gdzie obok uwarunkowań filantropijnych pojawiły się także uwarunkowania ekonomiczne. Obecnie funkcjonujące znaczenie jakie przypisywane jest tej koncepcji wykrystalizowało się w latach 60-tych XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Zaczęło pojawiać się coraz więcej publikacji naukowych związanych z tematyką CSR. Często ojcem społecznej odpowiedzialności biznesu nazywa się H. R. Bowen a głównie ze względu na opublikowaną przez niego w 1953r. książkę Social Responsibility of Businessmen, w której to po raz pierwszy użył ona pojęcia społeczna odpowiedzialność uznając, że jest to: obowiązek menedżerów do prowadzenia takiej polityki, podejmowania takich decyzji i do wytyczania takich kierunków działań biznesowych, które będą zgodne z celami i wartościami naszego społeczeństwa. Tezy jakie postawił H. R. Bowen w swojej pracy dotyczące społecznej odpowiedzialności przez długie lata były przedmiotem dyskusji. Wówczas przyjmowano, że społeczna odpowiedzialność to atrybut przedsiębiorcy, a nie organizacji. H. R. Bowen był zdania, że biznesmen musi być odpowiedzialny za społeczeństwo m. in. poprzez przestrzeganie pewnych reguł, które według niego oznaczały: ( ) prowadzenie takiej polityki (biznesu), podejmowanie takich decyzji oraz podejmowanie takich czynności, które są pożądane - ze względu na cele i wartości - z punktu widzenia społeczeństwa. Ewolucję koncepcji społecznej odpowiedzialności można ukazać poprzez pryzmat działalności konkretnych osób m. in.: K. Davisa, R. Blomstroma, McGuire, S. Prakash Sethi, czy Archie B. Carroll (tabela 1). Pomimo postępu w rozwoju koncepcji CSR okazało się, że wzbudzała ona zarówno pozytywne, jak i negatywne reakcje. Można to w uproszczony sposób przedstawić zestawiając ze sobą argumenty H. Bowena ojca CSR oraz wybitnego ekonomisty M. Friedmana (rys. 2). Ostatnia dekada XX wieku to czas pojawienia się nowych zagadnień związanych ze społeczną odpowiedzialnością biznesu oraz czynników wpływających na nią tj. gwałtowny rozwój globalizacji, powstawanie globalnych korporacji, zmiana oczekiwań wobec podejmowanych przez przedsiębiorstwa działań. 13

14 Tabela 1 Wpływ K. Davisa, R. Blomstroma, McGuire, S. Prakash Sethi, Archie B. Carroll na rozwój społecznie odpowiedzialnego biznesu Postać Okres Podejmowana aktywność, działania z zakresu społecznej odpowiedzialności K. Davis Lata 60-te XX w. sprecyzowanie idei zapoczątkowanych przez Bowen a, uwypuklenie korzeni etycznych społecznej odpowiedzialności, stworzenie (wspólnie z R. Blomstromem) definicji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorcy wskazując, że jest to obowiązek rozpatrywania wpływu decyzji i działań biznesowych na system społeczny, zwrócenie uwagi na korzyści ekonomicznie jakie przedsiębiorstwo może uzyskiwać w dłuższej perspektywie podejmując decyzje społecznie odpowiedzialne McGuire Lata 60-te XX w. stworzenie definicji, w której zaakcentowano, iż działania społecznie odpowiedzialne to takie, które wykraczają poza ekonomiczny i prawny obowiązek przedsiębiorstwa, postulowanie aby przedsiębiorstwa były tzw. dobrymi obywatelami, co w praktyce oznaczać miało wykazywaniem przez nie zainteresowania politykami publicznymi, dobrem wspólnoty lokalnej, edukacją, szczęściem swoich pracowników S. Prakash Sethi Lata 70-te XX w. wyróżnienie trzech form społecznej aktywności przedsiębiorstw (corporate social performance) społeczny obowiązek (social responsibility), społeczna odpowiedzialność (social responsibility) i społeczna reaktywność (social responsiveness) Archie B. Carroll Lata 70-te XX w. stworzenie fundamentów dla rozwiniętych w latach 90-tych XX w. podejścia menedżerskiego do idei społecznej odpowiedzialności, postulowanie do przedsiębiorców aby tworzyli oni przemyślane strategie CSR, włączenie do zakresu pojęciowego społecznej odpowiedzialności wymiaru ekonomicznego i prawnego, gdyż samo istnienie przedsiębiorstwa m. in. poprzez tworzenie miejsc pracy, zatrudnianie pracowników, dostarczanie dóbr i usług jest już społecznie odpowiedzialne Źródło: (Ocena stanu, 2011). 14

15 Za CSR: (Howard Bowen 1954) Przeciw CSR: (Milton Friedman 1962) menedżerowie mają etyczny obowiązek brać pod uwagę szeroki społeczny wpływ swoich decyzji koncepcja antyrynkowa korporacje muszą dotrzymywać szeroko rozumianych umów społecznych, aby nie stracić legitymizacji dla swojego działania brak wiedzy i umiejętności menedżerów do rozwiązywania problemów społecznych może prowadzić do spadku zysków poprawa życia społecznego leży w oświeconym interesie własnym przedsiębiorstw działalność bez zgody akcjonariuszy dobrowolne działania przedsiębiorstw mogą przeciwdziałać negatywnym opiniom społecznym lub wprowadzaniu niepożądanych regulacji prawnych wzrost cen przerzucanie kosztów na klienta przedsiębiorstwa stanowią rezerwuary umiejętności i energii potrzebnych do poprawienia jakości życia niepożądany wzrost władzy korporacji wkraczanie w obowiązki rządu upolitycznienie decyzji Rys. 2. Za i przeciw społecznej odpowiedzialności biznesu Źródło: opracowano na podstawie (Crabb, odczyt: ). Za podsumowanie procesu ewolucji koncepcji CSR może posłużyć tabela 2. Tabela 2 Ewolucja społecznej odpowiedzialności biznesu Wiek Gospodarczy Stadium rozwoju CSR Cechy charakterystyczne Kluczowy czynnik Rodzaj Interesariuszy Chciwość Defensywny Działania ad hoc Inwestycje Akcjonariusze, rząd i pracownicy Filantropia Charytatywny Filantropia Programy charytatywne Projekty Społeczeństwo Marketing Promocyjny Public Relations Media Opinia publiczna Zarządzanie Odpowiedzialność Zarządzanie Strategiczny Systemowy Źródło: (Ćwik, Oczyp, 2011). System zarządzania Modele biznesowe Procedury Produkty Akcjonariusze i organizacje pozarządowe Regulatorzy i klienci 15

16 Europejski nurt społecznej odpowiedzialności biznesu Nurt europejski społecznej odpowiedzialności biznesu skupił się nie tylko na wspieraniu finansowym różnych organizacji, ale skierował uwagę na kwestie polepszenia warunków interesariuszy przedsiębiorstw, organizacji. Odpowiedzialność społeczna zaczęła być włączana do polityki, poprzez co stała się ona przedmiotem działań, praktyk organizacji gospodarczych, politycznych, społecznych. Odzwierciedleniem tego są zapisy dotyczące CSR w istotnych dla Unii Europejskiej dokumentach (tabela 3). Tabela 3 Komisja Europejska i społeczna odpowiedzialność biznesu Dokument STRATEGIA LIZBOŃSKA (2000 r.) ZIELONA KSIĘGA (2001 r.) BIAŁA KSIĘGA (2002 r.) Źródło: (Rok, 2004). Odniesienie do CSR Uznano m. in., że CSR będzie jednym z elementów, dzięki którym realizacja przyjętego celu głównego strategii zostanie osiągnięta. Uznano, że realizacja CSR poprzez prowadzony dialog z interesariuami, wdrażanie zarządzania środowiskowego oraz budowę kapitału społecznego przyczynia się do osiągniecia trwałego sukcesu przedsiębiorstwa. Uznano społeczną odpowiedzialność za jeden z ważniejszych elementów polityki gospodarczej Unii Europejskiej. Zdefiniowano pojęcie społecznej odpowiedzialności uznając, że jest to koncepcja dobrowolnego włączania przez firmy zadań społecznych z zakresu ochrony środowiska do swoich normalnych działań biznesowych oraz relacji ze wszystkimi zainteresowanymi partnerami). Przedstawiono obszary działań społeczności międzynarodowej dotyczące wprowadzenia w życie CSR. Uznano za istotne m. in.: podjęcie działań edukacyjnych umożliwiających wymianę doświadczeń oraz dobrych praktyk; rozwój narzędzi społecznej odpowiedzialności (wykreowanie kodeksów etycznych, standardów zarządzania), powołanie Europejskiego Forum Interesariuszy; uwzględnianie koncepcji CSR we wszystkich politykach UE. W Strategii Lizbońskiej Unia Europejska wytyczyła strategiczny cel polityki wspólnotowej, którym było przekształcenie Wspólnoty Europejskiej do 2010 roku w najbardziej konkurencyjną opartą na wiedzy gospodarkę świata, zdolną do utrzymania zrównoważonego wzrostu gospodarczego, stworzenia większej liczby lepszych miejsc pracy oraz zachowania spójności społecznej. Strategię Lizbońską już po roku podczas szczytu Rady Europejskiej w Goeteborgu uzupełniono o nowy element związany z ochroną środowiska i osiąganiem zrównoważonego i trwałego rozwój. Realizacja przyjętego w Strategii celu strategicznego wymagała spójnych działań na płaszczyźnie ekonomicznej, społecznej, środowiskowej. W tym kontekście koncepcja CSR, zgodnie z którą przedsiębiorstwa dobrowolnie podejmują działania na rzecz społeczeństwa i czystszego środowiska była tą, która w pełni odpowiadała na te oczekiwania. Dokumentem syntetyzującym ideę CSR na gruncie europejskim była tzw. Zielona Księga, która dała początek debacie na temat sposobu, w jaki UE może aktywnie 16

17 promować ideę CSR na poziomie europejskim i globalnym. Sam dokument, jak też definicja odpowiedzialnego społecznego biznesu w nim zawarta stały się wytycznymi zarówno dla praktyków, jak też teoretyków Kolejny dokument Biała Księga była efektem dyskusji, konsultacji po opublikowaniu Zielonej Księgi. Te trzy powyższe dokumenty przyczyniły się do upowszechnienia idei społecznie odpowiedzialnego biznesu w szeroko pojętym środowisku biznesowym, w kręgu administracji państwowej, organizacji pozarządowych. Wzmocnieniem dla powyższych dokumentów w zakresie propagowania koncepcji CSR były ukazujące się komunikaty Komisji Europejskiej. I tak, w roku ukazania się Białej Księgi opublikowano komunikat Wkład biznesu w zrównoważony rozwój (COM/2002/0347 final), który określa europejską strategię na rzecz promowania CSR i wpływu tej idei na gospodarkę i społeczeństwo wskazując: CSR może zatem mieć wkład w osiągnięcie strategicznego celu, jakim jest stanie się do 2010 roku najbardziej konkurencyjną i dynamiczną światową gospodarką opartą na wiedzy. W 2006 roku został opublikowany kolejny Komunikat KE 2006 (KOM(2006) 136) Realizacja partnerstwa na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia: uczynienie Europy liderem w zakresie odpowiedzialności społecznej przedsiębiorstw. Założono w nim, iż w ramach realizowanej przez Unię Europejską polityki promującej społeczną odpowiedzialność biznesu zostanie zrealizowanych szereg działań w następujących obszarach: 1. zwiększanie świadomości i wymiana najlepszych praktyk, 2. wsparcie dla wielostronnych inicjatyw, 3. współpraca z państwami członkowskimi, 4. informowanie konsumentów i przejrzystość, 5. badania, 6. edukacja, 7. małe i średnie przedsiębiorstwa, 8. międzynarodowy wymiar CSR. Wymiernym efektem podjętych przedsięwzięć było uzyskanie określonych wskaźników m. in.: Wzrost liczby przedsiębiorstw UE, które podpisały dziesięć zasad CSR inicjatywy ONZ Global Compact - z 600 w 2006 r. do 1900 w 2011 r. Wzrost liczby organizacji, których obiekty zarejestrowano w ramach wspólnotowego systemu ekozarządzania i audytu (EMAS) - z w 2006 r. do ponad w 2011 r. 1 Wzrost liczby unijnych przedsiębiorstw podpisujących ponadnarodowe porozumienia przedsiębiorstw z organizacjami pracowników o zasięgu światowym lub europejskim, obejmujące takie zagadnienia jak standardy pracy - z 79 w 2006 r. do ponad 140 w 2011 r. Wzrost liczby członków europejskiej, ukierunkowanej na potrzeby przedsiębiorstw inicjatywy na rzecz zgodności ze standardami społecznymi 1 Szacuje się, że około 80% tych organizacji to przedsiębiorstwa. 17

18 w biznesie (Business Social Compliance Initiative), mającej na celu poprawę warunków pracy w łańcuchach dostaw przedsiębiorstw - z 69 w 2007 r. do ponad 700 w 2011 r. Wzrost liczby europejskich przedsiębiorstw publikujących sprawozdania ze zrównoważonego rozwoju stosownie do wytycznych Globalnej Inicjatywy Sprawozdawczej (GIS) - z 270 w 2006 r. do ponad 850 w 2011 r. W roku 2008 Komisja Europejska opublikowała raport European Competitiveness Report, w którym stwierdzono pozytywny wpływ społecznie odpowiedzialnego biznesu na konkurencyjność przedsiębiorstw. Autorzy raportu doszli do następujących wniosków: CSR wpływa pozytywnie na takie obszary działania firmy jak: zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie ryzykiem i reputacją oraz innowacje. Poszczególne aspekty CSR, takie jak: tworzenie przyjaznego pracownikowi miejsca pracy, mogą zwiększać potencjał innowacyjny firmy. Dla niektórych firm, zwiększanie wymagań socjalnych i środowiskowych może generować koszty, co wpływa negatywnie na konkurencję, jednak dla większości przedsiębiorstw CSR jest koniecznością jeśli chodzi o konkurencyjność na rynku. Ważność koncepcji CSR podkreśla fakt, że stanowi ona podstawę celów ujętych w obowiązującej strategii Europa Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu. W strategii Europa 2020 Komisja Europejska podjęła zobowiązanie do odnowienia unijnych postanowień dotyczących promowania społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Także wiele inicjatyw przewodnich strategii Europa 2020 odwołuje się do CSR. Są to m. in.: Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji (COM(2010) 614), Europejska platforma współpracy w zakresie walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym (COM(2010) 758), Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia (COM(2010) 682), Mobilna Młodzież (COM(2010) 477), Akt o jednolitym rynku (COM(2011) 206). Dodatkowo Unia Innowacji (COM(2010)546) ma na celu zwiększenie zdolności przedsiębiorstw do rozwiązywania wyzwań społecznych poprzez innowacje, a wkład przedsiębiorstw ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów inicjatywy przewodniej Europa efektywnie korzystająca z zasobów (COM(2011) 21 i COM(2011) 571). Odpowiedzialna postawa przedsiębiorstw jest szczególne ważna w przypadku świadczenia przez podmioty sektora prywatnego usług publicznych. Społeczna odpowiedzialność biznesu dostarcza wartości, które sprzyjają budowie spójniejszego społeczeństwa i na których opiera się przejście do zrównoważonego systemu gospodarczego. Komisja Europejska uznała za niezbędne podejmowanie dalszych inicjatyw promujących koncepcję CSR (szczególnie wśród małych i średnich przedsiębiorstw), co wynika także z przyjętej strategii Europa Stanowiło to punkt wyjścia do opracowania nowego dokumentu dotyczącego społecznej odpowiedzialności. W obowiązującym dokumencie z października 2011 r. pt. Odnowiona strategia UE na lata dotycząca społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw Komisja Europejska przedstawiła Program działań na lata Na program ten składają się następujące elementy: 18

19 1. Poprawa zauważalności CSR i rozpowszechnianie dobrych praktyk. 2. Poprawa i obserwacja poziomu zaufania w przedsiębiorstwach. 3. Poprawa procesów w zakresie samoregulacji i współregulacji. 4. Poszerzanie rozwiązań, jakimi rynek może zrekompensować przedsiębiorstwom ich odpowiedzialną postawę. 5. Poprawa ujawniania przez przedsiębiorstwa informacji dotyczących kwestii społecznych i środowiskowych. 6. Nadanie większej wagi CSR w kontekście kształcenia, szkolenia i badań naukowych. 7. Podkreślanie znaczenia krajowych i regionalnych polityk w zakresie CSR. 8. Lepsze dostosowanie europejskiego i globalnego podejścia do CSR. W ramach przyjętego programu działań Komisja będzie inicjować i podejmować szereg. przedsięwzięć pozwalających na realizację postawionych celów (tabela 4). Tabela 4 Planowane działania przez Komisję Europejską w zakresie CSR na lata Cel Poprawa i obserwacja poziomu zaufania w przedsiębiorstwach Poprawa i obserwacja poziomu zaufania w przedsiębiorstwach Planowane działania Zajęcie się kwestią wprowadzającej w błąd reklamy związanej z oddziaływaniem produktów na środowisko (tzw. green-washing ), w kontekście sprawozdania na temat stosowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych przewidzianego na 2012 r. i rozważenie potrzeby podjęcia ewentualnych szczególnych środków dotyczących tej kwestii. Zainicjowanie otwartej debaty z udziałem obywateli, przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron na temat roli i potencjału przedsiębiorstw w XXI wieku w celu zachęcania do wspólnych ustaleń i oczekiwań oraz przeprowadzenie okresowych badań zaufania obywateli do przedsiębiorstw i podejścia do CSR. Zajęcie się kwestią wprowadzającej w błąd reklamy związanej z oddziaływaniem produktów na środowisko (tzw. green-washing ), w kontekście sprawozdania na temat stosowania dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych przewidzianego na 2012 r. i rozważenie potrzeby podjęcia ewentualnych szczególnych środków dotyczących tej kwestii. Zainicjowanie otwartej debaty z udziałem obywateli, przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron na temat roli i potencjału przedsiębiorstw w XXI wieku w celu zachęcania do wspólnych ustaleń i oczekiwań oraz przeprowadzenie okresowych badań zaufania obywateli do przedsiębiorstw i podejścia do CSR. 19

20 Tabela 4 Planowane działania przez Komisję Europejską w zakresie CSR na lata Poprawa procesów w zakresie samoregulacji i współregulacji Poszerzanie rozwiązań, jakimi rynek może zrekompensować przedsiębiorstwom ich odpowiedzialną postawę Poprawa ujawniania przez przedsiębiorstwa informacji dotyczących kwestii społecznych i środowiskowych Nadanie większej wagi CSR w kontekście kształcenia, szkolenia i badań naukowych Podkreślanie znaczenia krajowych i regionalnych polityk w zakresie CSR Zainicjowanie w 2012 r. procesu, we współpracy z przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami, mającego na celu opracowanie kodeksu dobrych praktyk w zakresie samo- i współregulacji, co powinno przyczynić się do poprawy skuteczności wdrażania i funkcjonowania CSR. Ułatwienie włączenia kwestii społecznych i środowiskowych do zamówień publicznych bez wprowadzania dodatkowych obciążeń administracyjnych dla instytucji zamawiających lub przedsiębiorstw, nie kwestionując zasady udzielania zamówień na podstawie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie. Rozważenie stworzenia wymogu, aby wszystkie fundusze inwestycyjne i instytucje finansowe informowały wszystkich swoich klientów (obywateli, przedsiębiorstwa, organy publiczne itp.) o stosowanych przez nie kryteriach etycznych lub zasadach odpowiedzialnego inwestowania lub jakichkolwiek normach i kodeksach, których przestrzegają. Zapewnienie dalszego wsparcia finansowego dla projektów z zakresu kształcenia i szkolenia dotyczących CSR w ramach unijnego programu Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu oraz rozpoczęcie działania w celu podniesienia świadomości pracowników sektora edukacji i przedsiębiorstw na temat znaczenia współpracy w zakresie CSR. Stworzenie z państwami członkowskimi w 2012 r. mechanizmu wzajemnej weryfikacji dla krajowych polityk w zakresie CSR. Komisja zachęca: państwa członkowskie do opracowania lub zaktualizowania, do połowy 2012 r. ich planów lub krajowych wykazów działań priorytetowych na rzecz promocji CSR w kontekście realizacji strategii Europa 2020, w odniesieniu do uznanych na szczeblu międzynarodowym zasad i wytycznych dotyczących CSR i we współpracy z przedsiębiorstwami i innymi zainteresowanymi stronami. 20

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

Edukacja w zakresie CSR czy i jaka?

Edukacja w zakresie CSR czy i jaka? Edukacja w zakresie CSR czy i jaka? dr Ewa Jastrzębska Katedra Ekonomii Środowiska i Zasobów Naturalnych Szkoła Główna Handlowa 1 liczne skandale korporacyjne, obecny kryzys społeczno-gospodarczy niski

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

dialog przemiana synergia

dialog przemiana synergia dialog przemiana synergia SYNERGENTIA. Wspieramy Klientów w stabilnym rozwoju, równoważącym potencjał ekonomiczny, społeczny i środowiskowy przez łączenie wiedzy, doświadczenia i rozwiązań z różnych sektorów.

Bardziej szczegółowo

Global Compact i Akademia Program: PRME

Global Compact i Akademia Program: PRME Global Compact i Akademia Program: PRME Kamil Wyszkowski Dyrektor Biura Projektowego UNDP w Polsce Krajowy Koordynator Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact Global Compact Największa na

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Społeczna odpowiedzialność biznesu MICHAŁ WÓJCIK Seminarium organizowane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku Gdańsk; 25 listopada 2009 roku Izba Rzemieślnicza oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

W kierunku społecznie odpowiedzialnego zarządzania. Społeczna odpowiedzialność źródłem przewagi konkurencyjnej?

W kierunku społecznie odpowiedzialnego zarządzania. Społeczna odpowiedzialność źródłem przewagi konkurencyjnej? W kierunku społecznie odpowiedzialnego zarządzania Społeczna odpowiedzialność źródłem przewagi konkurencyjnej? Pytania do dyskusji 1. Czego tak naprawdę my jako społeczeństwo oczekujemy od przedsiębiorców

Bardziej szczegółowo

Na czym w praktyce polega społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw?

Na czym w praktyce polega społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw? Na czym w praktyce polega społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw? Firma społecznie odpowiedzialna proaktywnie zarządza relacjami ze wszystkimi grupami społecznymi (interesariuszami), na które oddziałuje

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR)

Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) Zwiększenie konkurencyjności regionów poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) PROJEKT FINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII

Bardziej szczegółowo

Aktualności CSR YOUR GLOBAL NETWORK OF LEADING TAX ADVISORS. www.taxand.com

Aktualności CSR YOUR GLOBAL NETWORK OF LEADING TAX ADVISORS. www.taxand.com Aktualności CSR YOUR GLOBAL NETWORK OF LEADING TAX ADVISORS www.taxand.com 1 1 1. Raportowanie CSR w Hiszpanii 2. ISO 26000 dotyczące odpowiedzialności społecznej 3. Trendy CSR 4. Kontakt 1 Raportowanie

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie

Kierunek: Zarządzanie. Specjalność: Biznes odpowiedzialny społecznie Kierunek: Zarządzanie Specjalność: Zakres przedmiotowy Menedżer CSR Strategia CSR (Corporate Social Responsibility) Planowanie Organizowanie Wdrażanie Pomiar efektów Identyfikacja oczekiwań społecznych

Bardziej szczegółowo

Rozwój społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce. Raport Odpowiedzialny biznes w Polsce 2012. Dobre praktyki

Rozwój społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce. Raport Odpowiedzialny biznes w Polsce 2012. Dobre praktyki Rozwój społecznej odpowiedzialności biznesu w Polsce. Raport Odpowiedzialny biznes w Polsce 2012. Dobre praktyki Warszawa, 22 listopada 2013 Czym jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu Organizacja typu thinkand-do-tank,

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju Opracował: dr Grzegorz Gawron Katowice 2015 Wstęp Wszelkie próby dokonania hermetycznej

Bardziej szczegółowo

Grupa Kapitałowa LOTOS

Grupa Kapitałowa LOTOS Grupa Kapitałowa LOTOS Zintegrowany koncern naftowy zajmujący się wydobyciem i przerobem ropy naftowej oraz sprzedażą hurtową i detaliczną wysokiej jakości produktów naftowych. Działalność wydobywczą prowadzi

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska

Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce. mgr Monika Wilewska Społeczna odpowiedzialność biznesu dobre praktyki prowadzone przez przedsiębiorstwa w Polsce mgr Monika Wilewska CSR a dobre praktyki W odniesieniu do CSR trudno mówić o kanonie zasad czy regulacjach z

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Społeczna odpowiedzialność biznesu Bogusława Niewęgłowska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 24 października 2011 r. Odpowiedzialność to: zajmowanie się osobą lub rzeczą,

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

CENTRUM KSZTAŁCENIA I PROMOCJI KADR LIDER SP. Z O.O. Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa.

CENTRUM KSZTAŁCENIA I PROMOCJI KADR LIDER SP. Z O.O. Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa. Jest to obowiązek wyboru przez kierownictwo takich wyborów i działań które przyczyniają się zarówno do dbałości o interes własny (pomnażania zysku przedsiębiorstwa), jak i do ochrony i pomnażania dobrobytu

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR dla PKN ORLEN

Strategia CSR dla PKN ORLEN Strategia CSR dla PKN ORLEN 3 l u t e g o 2 0 1 5 r. ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. Fundamentem Strategii CSR dla PKN są WARTOŚCI ORLEN Nasze wartości Odpowiedzialność Szanujemy naszych klientów, akcjonariuszy,

Bardziej szczegółowo

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014

Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 REGIONALNA IZBA GOSPODARCZA W KATOWICACH STRATEGIA ORAZ PROGRAM DZIAŁANIA RIG W KATOWICACH NA LATA 2010-2014 Misja Regionalnej Izby Gospodarczej w Katowicach na lata 2010-2014 Rozwój przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania

Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Etyczny i społeczny kontekst zarządzania Wykład IV Źródło: opracowano na podstawie R.W.Gryffin, Podstawy zarządzania organizacjami. Warszawa:

Bardziej szczegółowo

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji

Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Grupa Robocza ds. Odpowiedzialnych Inwestycji Robert Sroka Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej SRI Workshop Day 2013 Warszawa, 29.01.2013 Plan prezentacji Zespół ds. Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011

Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011 Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011 Raporty Społeczne Nagrody za najlepiej sporządzone raporty z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu to inicjatywa mająca

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

(Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA (2008/C 241/01)

(Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA (2008/C 241/01) 20.9.2008 C 241/1 I (Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA Rezolucja Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie realizacji wspólnych

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie. podnoszenia konkurencyjności sektora MSP

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie. podnoszenia konkurencyjności sektora MSP Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jako narzędzie podnoszenia konkurencyjności sektora MSP Dr Ewa Stawicka Mgr Marcin Ratajczak Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Wydział Nauk Ekonomicznych Cel

Bardziej szczegółowo

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline Realizacja misji firmy poprzez działania CSR Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline O GlaxoSmithKline Jedna z wiodących firm farmaceutycznych na świecie - ponad 100 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2 Inicjatywy społeczne młodzieży poprzez nowe media Tomasz Zacłona W połowie drugiej dekady XXI w. jesteśmy świadkami przemian społecznych zapowiadanych od końca ostatniego stulecia. W turbulentnym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR)

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) The business of business is business - to powiedzenie Miltona Friedmana, amerykańskiego ekonomisty, laureata nagrody Nobla, przez kilka dekad było mottem działalności

Bardziej szczegółowo

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R.

III. (Akty przygotowawcze) KOMITET REGIONÓW 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. C 175/40 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 1.7.2010 III (Akty przygotowawcze) 83. SESJA PLENARNA, 9 10 LUTEGO 2010 R. Opinia Komitetu Regionów Europejski Rok (2011 r.) (2010/C 175/10) Przyjmuje z

Bardziej szczegółowo

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju

Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych. Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Opracowanie wniosków i rekomendacji na Ogólnopolskie Forum Inicjatyw Pozarządowych Rola trzeciego sektora w rozwoju kraju Diagnoza Po odzyskaniu przez Polskę wolności w 1989 r. nastąpił dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu

Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu Mali i średni przedsiębiorcy regionu zachodniopomorskiego wobec społecznej odpowiedzialności biznesu prezentacja wyników badań Szczecin 23 listopada 2011 Projekt CSR wspólna sprawa dofinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015. Marketing i Komunikacja

Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015. Marketing i Komunikacja Strategia Zrównoważonego Rozwoju i Odpowiedzialnego Biznesu GK PGNiG 2009-2015 Marketing i Komunikacja Komunikacja i marketing główne cele strategiczne skuteczne informowanie interesariuszy o podejmowanych

Bardziej szczegółowo

Transfer technologii z uczelni do przemysłu

Transfer technologii z uczelni do przemysłu Transfer technologii z uczelni do przemysłu Olaf Gajl Podsekretarz Stanu w MNiSW Krzysztof J. Kurzydłowski Podsekretarz Stanu w MNiSW Innowacyjna pozycja Polski (European Innovation Scoreboard 2006) 2005

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa

Wstęp... 7. 3. Technologie informacyjne wpływające na doskonalenie przedsiębiorstwa Spis treści Wstęp.............................................................. 7 1. Przedsiębiorstwo w dobie globalizacji.............................. 11 1.1. Wyzwania globalnego rynku....................................

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. ambas@ambas.pl. w radach i komitetach utworzonych przez władze publiczne

OPIS DOBREJ PRAKTYKI. ambas@ambas.pl. w radach i komitetach utworzonych przez władze publiczne OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące podmiotu ubiegającego się o wpis nazwa inicjatywy nazwa podmiotu Polska Sieć Ambasadorów Przedsiębiorczości Kobiet Urszula Ciołeszynska - Fundatorka i Prezes Fundacji

Bardziej szczegółowo

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO P R E Z E N TA C J A W Y N I K Ó W Spis treści Informacje o badaniu Znajomość

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2014 Obszary działań CSR GPW RYNEK PRACOWNICY EDUKACJA ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment CSR / ESG

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Warszawa 2014 W dniach 7 9 października 2013 r. w Odense w Danii odbyła się Czwarta Europejska

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Roczny plan z wiedzy o społeczeństwie dla III klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 2 - wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji 1. Polska polityka zagraniczna 2. Integracja europejska

Bardziej szczegółowo

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Informacja prasowa Warszawa, 2 sierpnia 2013 r. Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Coraz więcej przedsiębiorstw wprowadza programy i praktyki społeczne oraz środowiskowe do swojej podstawowej

Bardziej szczegółowo

INDORAMA VENTURES PCL

INDORAMA VENTURES PCL INDORAMA VENTURES PCL POLITYKA ŁADU KORPORACYJNEGO (Zatwierdzona przez Zarząd na posiedzeniu nr 1/2009 dnia 29/09/2009) Komunikat Prezesa Indorama Ventures Public Company Limited ( Spółka ) jest przekonana,

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Odkrywając ISO 26000 SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Odkrywając ISO 26000 SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ Odkrywając ISO 26000 Broszura zawiera podstawowe informacje na temat normy ISO 26000:2010 Wytyczne dotyczące. Stanowi ona pierwszy krok wspomagający wszystkie rodzaje organizacji,

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G

BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G PROPOZYCJA WSPÓŁPRACY BADANIA THINKTANK OFERTA WSPÓŁPRACY W PROJEKTACH ANALITYCZNYCH I BADAWCZYCH WSPÓLNA REALIZACJA BADAO, ANALIZ I DYSKUSJI THINKTANK:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami

Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami Bank Millennium 1 Half 2011 results Wyróżniony w 2012 roku: Udział Banku Millennium w RESPECT index oraz współpraca z inwestorami Katarzyna Stawinoga Departament Relacji z Inwestorami SRI Workshop Day

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL

14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL 14399/5/08 REV 5 (pl) ppa/zm 1 DG I - 2B LIMITE PL Konkluzje Rady na temat architektury: udział kultury w zrównoważonym rozwoju RADA UNII EUROPEJSKIEJ, 1. POWOŁUJĄC SIĘ na Traktat ustanawiający Wspólnotę

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 Załącznik do Uchwały Nr XL/222 /2010 Rady Miejskiej w Polanicy Zdroju z dnia 28 stycznia 2010 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA GMINY POLANICA ZDRÓJ NA LATA 2010-2013 1.Wstęp Program Aktywności Lokalnej

Bardziej szczegółowo

Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego

Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego Analiza benchmarkingowa innowacyjności polskich regionów aneks dla województwa pomorskiego Niniejsze opracowanie stanowi uzupełnienie Raportu pt. W czym tkwi sekret liderów innowacji? - analiza benchmarkingowa

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka

TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje. PRELEGENT: Bogdan Kępka TYTUŁ PREZENTACJI: Budowanie marki przedsiębiorstwa poprzez ekoinnowacje PRELEGENT: Bogdan Kępka Definicja ekoinnowacji Według Ziółkowskiego - innowacje ekologiczne to innowacje złożone z nowych procesów,

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR

Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR Tabela nr 2 Stan realizacji projektów w ramach działania 2.6 ZPORR Lp. Nazwa i adres Beneficjenta Tytuł, numer umowy Ogólna wartość dofinansowania Termin Opis 1. 2. Uniwersytet Zielonogórski ul. Podgórna

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2015 Obszary działań CSR Grupy GPW EDUKACJA PRACOWNICY RYNEK ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment Social

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia 1. Informacje ogólne Przedmiotem zamówienia jest opracowanie kompletu 4 ekspertyz sektorowych w postaci dokumentów: 1) Ekspertyza usług publicznych

Bardziej szczegółowo

Juan Pablo Concari Anzuola

Juan Pablo Concari Anzuola PREZENTACJA METODOLOGII WDRAŻANIA CERTYFIKATÓW I ROZWIĄZAŃ STOSOWANYCH W RAMACH CSR I EFR W HISZPAŃSKICH FIRMACH I INSTYTUCJACH Juan Pablo Concari Anzuola Spis ogólny A. PODSTAWOWE ZASADY SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

ETYKA I SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

ETYKA I SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ETYKA I SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ W DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Wojciech Gasparski Centrum Etyki Biznesu WSPiZ im. im. L Koźmińskiego & IFiS IFiS PAN PAN SWOBODA GOSPODARCZA W ETYCZNYCH RAMACH W ustawie

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska

Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne. Dr inż. Zofia Pawłowska Norma ISO 26000 Zasady, obszary i działania Wyzwania praktyczne Dr inż. Zofia Pawłowska 1 Odpowiedzialnośd społeczna powinna przenikad każdą decyzję, bez względu na to, czy dotyczy ona pracowników, wyrobów,

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Regulamin I Dolnośląskiego Plebiscytu Gospodarczego Gwiazdy Biznesu 2015

Regulamin I Dolnośląskiego Plebiscytu Gospodarczego Gwiazdy Biznesu 2015 Regulamin I Dolnośląskiego Plebiscytu Gospodarczego Gwiazdy Biznesu 2015 I. CELE PRZYZNAWANIA NAGRODY GOSPODARCZEJ W PLEBISCYCIE GWIAZDY BIZNESU Fundusz Regionu Wałbrzyskiego (zwany dalej: Organizatorem),

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój.

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Aleksandra Rzepecka Ambasador Fundacji Instytut Rozwoju Przedsiębiorczości Kobiet Zrównoważony rozwój Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 22 marca 2005. CECOP aisbl Rue Guillaume Tell 59b 1060 Bruxelles Tél. + 32 2 543 10 33 Fax + 32 2 543 10 37 cecop@cecop.coop www.cecop.

Warszawa, 22 marca 2005. CECOP aisbl Rue Guillaume Tell 59b 1060 Bruxelles Tél. + 32 2 543 10 33 Fax + 32 2 543 10 37 cecop@cecop.coop www.cecop. Polityka Unii Europejskiej na rzecz wsparcia Ekonomii Społecznej Warszawa, 22 marca 2005 Eric LAVILLUNIERE CECOP CECOP aisbl Rue Guillaume Tell 59b 1060 Bruxelles Tél. + 32 2 543 10 33 Fax + 32 2 543 10

Bardziej szczegółowo