Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. i ich przenoszenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. i ich przenoszenie"

Transkrypt

1 Rozdział 11. Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. i ich przenoszenie Krzysztof Piech Poniżej skrótowo opisane zostaną wybrane przypadki kryzysów gospodarczych, które wystąpiły w różnych krajach w latach 90. XX w Kryzysy w Japonii Aby zrozumieć mechanizmy trwającej do dziś stagnacji rozwoju gospodarczego Japonii, trzeba cofnąć się do połowy lat 80. W 1985 r. na mocy tzw. porozumienia Plaza zawartego przez kraje G-5 i podpisanego w Hotelu Plaza w Nowym Jorku, doszło do obniżenia wartości dolara i wzrostu wartości innych walut, w tym szczególnie jena japońskiego. Krok ten spowodowany był umacnianiem się dolara zwłaszcza wobec jena w pierwszej połowie lat 80., co wywołane było nadmiernie ekspansywną polityką fiskalną Stanów Zjednoczonych (znaczny wzrost deficytu budżetowego), która poprzez kurs walutowy (aprecjacja dolara z powodu napływu kapitału zagranicznego, przy wysokich, realnych stopach procentowych, który był potrzebny dla sfinansowania deficytu budżetowego) doprowadziła do spadku eksportu i zwiększyła konkurencyjność towarów zagranicznych wobec rodzimych. Wobec gróźb Stanów Zjednoczonych co do wprowadzenia protekcjonizmu, inne państwa zostały zmuszone do osłabienia swoich walut (również przez zakupy swoich walut za dolary). W Japonii w tym celu znacznie obniżono stopy procentowe. W lutym 1985 r. za dolara płacono 260 jenów. 1 1 Wcześniej kurs ten był niższy. Od 1 grudnia 1949 r. do grudnia 1971 r. był on stały i wynosił 360 jenów za dolara. W wyniku Smithonian Agreement z grudnia 1971 r. kurs jena do dolara podwyższony został o 12,6%. Po okresie przejściowym kryzysu naftowego, kurs ten osiągnął rekordowy w historii poziom 170:1 w październiku 1978 r. Bossak (1990, s. 41). 298

2 Krzysztof Piech 299 Rysunek Średniomiesięczny kurs jena do dolara w latach Uwaga: pionowe szare słupki oznaczają okresy recesji. Źródło: BoJ (2011a). We wrześniu 1985 r. kurs jena został obniżony z 250 do 170 jenów za dolara i dalej spadał, a w listopadzie 1988 r. już tylko 123 jenów, co miało zmniejszyć zbyt duże dodatnie saldo handlowe pomiędzy Japonią a USA. Uważano, że aprecjacja jena zmniejszy eksport z Japonii i osłabi jej silną dotychczas pozycję eksportową w regionie. Wbrew oczekiwaniom, pogorszyło to sytuację na świecie na początku lat 90. m.in. z powodu wewnętrznych wydarzeń w Japonii. W latach wystąpił tam okres nazwany gospodarką bańki mydlanej (Bubble Economy). Głównym wskaźnikiem charakterystycznym tego okresu był wzrost (aż czterokrotny!) kursu akcji na giełdzie tokijskiej oraz stała aprecjacja jena. Obawiając się deflacji, która mogła być spowodowana wzrostem siły jena, a także przeciwdziałając naciskom zewnętrznym w typowy dla siebie sposób, na początku 1986 r. rząd poluzował politykę pieniężną, co pobudziło popyt wewnętrzny. Mimo niekorzystnego kursu jena, eksport japoński stale rósł. Sprzyjało obu tym zjawiskom utrzymywanie niskiej stopy procentowej (spadek stopy dyskontowej z 5,5% w 1982 r. do 3,5% w 1986 r. oraz 2,5% rok później i dalszy spadek), co jeszcze bardziej pobudzało wzrost akcji kredytowej. 2 2 Wyjaśnić należy, że specyfika Japonii wyrażała się również w dużej zależności banku centralnego od rządu. Nie wpływało to negatywnie, jak by się mogło wydawać, przez szereg lat na gospodarkę. Niezależność wprowadza się głównie dlatego, by uniemożliwić wykorzystanie potężnego instrumentu polityki gospodarczej, jakim są stopy procentowe, dla sztucznego wywołania poprawy sytuacji gospodarczej przed wyborami. W Japonii natomiast przez ponad 30

3 300 Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. Rysunek Wskaźnik Tokyo Stock Average 225 (w ujęciu miesięcznym) w latach Źródło:Stooq.pl (2011). Luźniejsza polityka pieniężna spowodowana aprecjacją jena stała się przyczyną nie tylko wzrostu kursu akcji. Rozpoczął się też wzrost cen nieruchomości, który objął najpierw Tokio, stając się wkrótce najdroższym miastem świata. 3 Później wzrost popytu na ziemię rozprzestrzenił się na inne miasta kraju. Ten boom na rynku nieruchomości wzmocniony był przez fakt udzielania kredytów pod zastaw ziemi. Możliwe było kupowanie ziemi na kredyt hipoteczny sięgający nawet do 80% (czasem do 90%) wartości ziemi (Kaja 1996, s ). lat rządziła jedna partia konserwatywna. Tak więc bank centralny był praktycznie podporządkowany ministerstwu finansów. W latach pięćdziesiątych Bank Japonii próbował usamodzielnić się, lecz dążenie do autonomii zakończyło się niepowodzeniem. W okresie tzw. cudu gospodarczego popierał dążenia promocyjne rządu poprzez uzależnienie kredytów dla banków komercyjnych od akceptacji ich strategii pożyczkowej. Zdarzają się jednak przypadki ewidentnych sprzeczności między preferencjami rządu i BOJ, dotyczące ogólnych zasad pokrywania wydatków budżetowych czy też wysokości i rozpiętości stóp oprocentowania. (Młodawska 1999, s. 57) 3 Znane stały się porównania pokazujące, że wartość ziemi w Tokio, była większa od wartości ziemi najbogatszego stanu USA Kalifornii, albo jeszcze bardziej ekstremalne opinie, że wartość mili kwadratowej, na której położony był pałac cesarski w Tokio miała być większa od całkowitej wartosci wszystkich nieruchomosci połozonych w Kalifornii (roubini i Mihm, 2010, s. 26).

4 Krzysztof Piech 301 Rysunek Ceny ziemi, nominalny PKB, wskaźnik cen giełdy tokijskiej (b) Indeks cen giełdy tokijskiej (Tokyo Stock Price Index), (c) Ceny powierzchnii handlowej w Tokio, Jokohamie, Osace, Nagoi, Kyoto i Kobe. Źródło: KKC (2009, s. 16). Procesom spekulacyjnym towarzyszył wzrost akcji kredytowej banków. Było to możliwe dzięki niskiemu oprocentowaniu kredytów, a także niskiemu jak uważano ryzyku ponoszonemu przez banki w przypadku udzielania kredytów pod zastaw ziemi. Od lat uważano bowiem, że wartość ziemi, nie mogła spaść, mogła tylko rosnąć. 4 Pod koniec 1989 r. Bank Japonii postanowił powrócić do silnej polityki pieniężnej i podniósł stopę dyskontową. Restrykcyjna polityka pieniężna w oczywisty sposób wpłynęła negatywnie na ceny akcji, co przyczyniło się do znacznego spadku cen ziemi, którego wcześniej przy udzielaniu kredytów nie oczekiwano. 4. stycznia 1990 r. rozpoczął się spadek cen akcji na giełdzie tokijskiej. W ciągu 8 miesięcy wartość wskaźnika Nikkei zmniejszyła się o ponad połowę, a do jesieni 1991 roku spadła ponad trzykrotnie (Kaja 1996). Jak już wspomniano, od połowy lat 80. ceny ziemi zaczęły gwałtownie rosnąć; doszło do tego, że ludność nie mogła sobie pozwolić na zakup ziemi. W maju 1990 roku rząd japoński zmienił politykę wobec rynku nieruchomości i wydał bankom nakaz nieudzielania kredytów na transakcje ziemią pozarolniczą. Efektem decyzji stał się drastyczny spadek cen ziemi (Kaja 1996, s. 36). Po 1990 roku bańka pękła. Bańka, na której opierał się tak znaczny wzrost cen akcji giełdowych. Ceny ziemi zaczęły spadać a firmy, nie mogąc spłacić zaciągniętych kredytów, ubiegały się o nowe. Banki udzielały kredytów bojąc się 4 Japonia jest krajem o dużej gęstości zatrudnienia. Fakt ten potęgowany jest dodatkowo przez czynniki geograficzne. Kredyty w Japonii zazwyczaj udzielane były pod zastaw ziemi, która ma tam ogromną (w tym też symboliczną) wartość. W powojennej historii Japonii odnotowywano tam stały wzrost wartości ziemi.

5 302 Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. niewypłacalności swoich klientów i ich bankructw. Podobnie jak kilkanaście lat później w USA, także i w Japonii w latach 80. zakup nieruchomości był finansowany przez pożyczki udzielane przez banki. Kiedy boom na rynku nieruchomości się skończył i ich wartość zaczęła nagle spadać, okazało się, że banki japońskie posiadają ogromne ilości nieściągalnych lub trudno-ściągalnych długów. W ten sposób w japońskim systemie finansowym pojawiła się duża ilość złych długów. Ich ogólną wartość szacowano niekiedy na kwotę ponad 1 biliona dolarów. W kolejnych latach starano się wielokrotnie naprawić tą sytuację. Zauważyć jednak trzeba specyfikę funkcjonowania przedsiębiorstw japońskich: nie starają się odnieść szybkiego sukcesu na rynku, na rzecz powolnego zdobywania go licząc, że zyski pojawią się później. Możliwe to było przez zapewnienie w miarę stałych źródeł finansowania z banków powiązanych kapitałowo z daną grupą inwestycyjną keiretsu. Umożliwiało to ekspansję na rynki zagraniczne bez konieczności martwienia się krótkotrwałymi fluktuacjami. Jednocześnie w skali całego systemu bankowego oznaczało to dużą nieefektywność, mierzoną standardami zachodnimi. Ale w pierwszej połowie lat 90., w trakcie trwającej w latach recesji wzrostu gospodarczego, rząd zdawał się nie dostrzegać zagrożenia i nie przeciwdziałał. W połowie lat 90. wskutek m.in. deprecjacji dolara oraz wewnętrznych trudności gospodarczych, rząd zmuszony był interweniować. Doszło do groźby wybuchu wojny handlowej pomiędzy Japonią a Stanami Zjednoczonymi, które Japonia oskarżała o celowe utrzymywanie niskiej wartości dolara. 5 Zdanie Japonii podzielała też Unia Europejska, a we wspólnym komunikacie G-7 z 25 kwietnia 1995 r. stwierdzono, że spadek dolara przekroczył poziom usprawiedliwiony warunkami ekonomicznymi w głównych krajach. Stany Zjednoczone natomiast oskarżyły Japonię o celową ochronę rynku, co miało być niezgodne z porozumieniami Światowej Organizacji Handlu. Napięcia między krajami wzrosły tak, że 16 maja USA ogłosiły dodatkowe cło o wysokości 100%, jakie za 30 dni miało zacząć być pobierane od importu 13 modeli samochodów japońskich (Groźba 1995). Cały spór toczył się w szerszym kontekście stosunków amerykańskojapońskich. Chodziło o dominację polityczną USA w regionie Azji, a także o możliwość osłabienia pozycji gospodarczej Stanów po rozszerzeniu Unii Europejskiej. Spór skończył się kompromisem, na mocy którego firmy japońskie zobo- 5 W najgorszym dniu, 19. kwietnia, kurs spadł poniżej symbolicznej wielkości 80 jenów za dolara do poziomu 79,75. Mimo wydania przez bank centralny w kwietniu 1995 r. równowartości ok. 11 mld dolarów (a w marcu rekordowej wielkości 15,6 mld), Japonii nie udało się zahamować aprecjacji jena.

6 Krzysztof Piech 303 wiązały się do importu większej ilości części samochodowych, a Stany Zjednoczyły zezwoliły na wzrost liczby produkowanych tam samochodów japońskich. Był to najpoważniejszy z kilkunastu sporów handlowych między tymi krajami w 1995 r. 14 kwietnia 1995 r. rząd japoński przedstawił szeroki pakiet doraźnych posunięć gospodarczych, mających powstrzymać aprecjację jena i spadek notowań giełdowych. 6 Jednocześnie Bank Japonii obniżył z 1,75 do 1,0 (najniższy do tego czasu poziom w historii) stopę dyskontową, a do końca roku do 0,5%. 7 Rysunek Stopy procentowe w Japonii w latach Źródło: BoJ (2011). 6 Plan, składał się z kilku grup przedsięwzięć. Jednym z nich miało być zwiększenie wydatków publicznych. W budżecie miały być też uwzględnione środki na pomoc mniejszym firmom, które straciły na mocnym jenie oraz środki na promocję eksportu. Rząd miał zaostrzyć stosowanie przepisów antymonopolowych i zwiększyć uprawnienia Komisji Uczciwego Handlu. Miał też zachęcać firmy, które skorzystały na mocnym jenie, by dzieliły się zyskami z konsumentami poprzez np. obniżkę taryf pocztowych, telefonicznych (Japonia 1995, s. 7). 7 Podczas gdy w Stanach Zjednoczonych wynosiła ona 5,25%, w Wielkiej Brytanii 6,5%, W Niemczech 3%, we Francji 4,45%.

7 304 Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. Na początku czerwca 1995 r. ministerstwo finansów podjęło decyzję o liberalizacji zasad inwestowania za granicą przez krajowe instytucje finansowe. Władze chciały w ten sposób zwiększyć popyt japońskich banków i towarzystw ubezpieczeniowych na waluty zagraniczne i doprowadzić do obniżenia kursu jena. Wraz z pojawieniem się efektów polityki gospodarczej Japonii, jen słabł. W połowie września nastąpiło trwałe przekroczenie bariery 100 jenów za 1 dolara. W połowie lat 90. sytuacja gospodarcza Japonii zaczęła ulegać poprawie. Między połową 1995 r. a końcem 1997 r. kurs jena spadł z 79 jenów za dolara, do poziomu 130 jenów. Japońskie firmy ponownie przetrwały trudny okres silnego kursu jena i wraz z jego deprecjacją, rozwinęły działalność eksportową. Ponieważ popyt krajowy był ograniczony, japońskie firmy zaczynały szukać innych rynków zbytu, również poza USA (ze względu na naciski Waszyngtonu). Japoński sektor finansowy, mimo dodatniego salda handlowego, będąc w nieco gorszym stanie na skutek dużej wartości złych długów, nie był w stanie tak efektywnie wykorzystać posiadanych środków, jak to było wcześniej. Wskutek kryzysu w Południowo-Wschodniej Azji, kraje tego regionu nie były w stanie wchłonąć dotychczasowej ilości towarów z Japonii (trafiało tam ok. 40% japońskiego eksportu). Pogorszyło to przejściowo rokowania na wzrost gospodarczy Japonii. Momentem przełomowym, a jednocześnie symboliczną datą graniczną kryzysu, był upadek Hokkaidō Takushoku Bank i Yamaichi Securities w listopadzie 1997 r. 8, po głośnym upadku siedmiu banków hipotecznych, jednego z towarzystw ubezpieczeń na życie oraz kilku średniej wielkości banków. 9 października Nikkei osiągnął na zamknięciu ,97 pkt., co było wynikiem najgorszym od początku 1990 r. W trakcie kryzysu gospodarczego w Japonii okazało się, że chwalone dotąd za oszczędność społeczeństwo japońskie, paradoksalnie za mało wydaje. 9 Poglądy te potwierdzali liczni ekonomiści. Uznali oni, że załamanie gospodarcze było rezultatem błędnej polityki makroekonomicznej. Gospodarka japońska 8 Yamaichi to najstarszy i czwarty co do wielkości dom maklerski w Japonii. Jego upadek to największe bankructwo w historii japońskiej gospodarki (kapitał 3,3 mld USD, pozostawione długi sięgały 25 mld USD). Upadek ten spowodował spadek kursu akcji drugiego i trzeciego co do wielkości domu maklerskiego Japonii: Daiwa Securities i Nikko Securities o 20 proc (akcje największego domu, Nomura Securities, były bardziej stabilne), co pociągnęło za sobą spadek kursów kilku słabszych instytucji, m.in. Daiwa-Bank, Long Term Credit Bank. 9 Japończycy posiadają w sumie 10 bln USD oszczędności, czyli 25 proc. oszczędności świata. ( ) Aby zmusić ludzi do wydawania pieniędzy rząd rozważa możliwość wydania każdemu z 125 milionów obywateli kuponu na zakupy w wysokości jenów (260 USD) oraz zastanawia się nad wydłużeniem liczby dni wolnych od pracy poprzez przeniesienie niektórych świąt na poniedziałek. (Hałasa 1998).

8 Krzysztof Piech 305 stanęła wobec typowej sytuacji keynesowskiej, tzn. zbyt małego popytu wewnętrznego (Tobin 1998). 10 Ponadto, w sytuacji kiedy wydawało się, że gospodarka powraca na tory rozwoju w 1996 r., na początku roku finansowego 1997 (rozpoczynają się one 1 kwietnia) rząd podniósł podatek VAT (z 3 do 5%) i za jeden z głównych celów polityki gospodarczej postawił zmniejszenie deficytu budżetowego, wprowadzając restrykcyjną politykę budżetową. Uznane to zostało za podstawowy błąd polityki gospodarczej, który rozpoczął kryzys gospodarczy w roku finansowym Kryzys finansowy w Azji jedynie pogłębił tę sytuację. 12 Rysunek Dynamika realnego PKB Japonii w latach Źródło: MFW (2011). W Japonii w latach finansowych wystąpił kryzys gospodarczy, który pogłębiał fakt dużego nasycenia rynków wewnętrznych, w tym rynku samocho- 10 Ten amerykański laureat nagrody Nobla wręcz pisał: Trzeba zawiesić wszystkie prooszczędnościowe hasła, dopóki ożywiona gospodarka japońska nie odbuduje oczekiwań gospodarczych i inwestycji. Biorąc pod uwagę szkody, jakie wyrządziły Azji i całemu światowi katastrofalna polityka makroekonomiczna Japonii i wyraźna nieumiejętność Japończyków czerpania radości z wydawania pieniędzy na siebie samych, być może rząd Japonii powinien jednostronnie przekazać pieniądze innym krajom azjatyckim lub w ogóle biednym krajom, na projekty rozwoju i wyjścia z ubóstwa. Jedynym warunkiem byłaby konieczność wydania tych jenów w Japonii. 11 PKB w roku finansowym 1997 r. spadł o 2,17%, a w 1998 r. 0,08%, co można uznać za wartość zbliżoną do zera, stąd zaliczenie tego okresu do kryzysu. W kategoriach lat kalendarzowych wystąpiło jedynie załamanie gospodarcze w 1998 r. 12 Niektórzy ekonomiści uważają wręcz, że Japonia przyczyniła się do wybuchu kryzysu w Azji Południowo-Wschodniej, co jest nieco przesadzoną opinią.

9 306 Wybrane kryzysy gospodarcze lat 90. dowego w tym kraju. 13 Trudności ze sprzedażą samochodów osobowych na światowych rynkach wywołały konieczność szukania innych rynków zbytu oraz rynków inwestycyjnych. W efekcie kryzysu rząd musiał zmienić kierunek prowadzonej polityki gospodarczej. Wprowadził ekspansywną politykę budżetową, a to pod presją Stanów Zjednoczonych. Zachodni ekonomiści zastanawiali się, jak rząd mógł popełnić taki błąd rujnujący gospodarkę własnego narodu, błąd tak podstawowy, którego nie popełniłby żaden inny kraj. 14 Pod koniec lipca 1998 r. rządy przejął Keizō Obuchi. Podczas pierwszego półrocza wprowadził trzy duże reformy. Pierwsza zawierała pakiet o wartości 60 bln jenów funduszy publicznych, które miały być dostępne dla potrzeb rewitalizacji sektora finansowego. Druga przeznaczała 20 bln jenów na gwarancje kredytowe dla małych i średnich przedsiębiorstw. Trzecia, ogłoszona 16 listopada 1998 r., to Pakiet nadzwyczajnych przedsięwzięć gospodarczych. Miał on łączyć krótkookresowy cel polityki gospodarczej jakim było ożywienie gospodarcze, z celem średniookresowym, czyli reformą strukturalną państwa. 15 Na roboty publiczne przeznaczono 17 bilionów jenów, a także zdecydowano się obniżyć wpływy podatkowe o 6 bilionów jenów. Później te kwoty zostały podwyższone odpowiednio do 70, 30 i 27 bln jenów. Mimo tych reform nie udało się uniknąć upadku Long-Term Credit Bank of Japan i Nippon Credit Bank pod koniec 1998 r. i innych w 1999 r. Dla rozwiązania trudności (i niedopuszczenia do nacjonalizacji) dochodziło do fuzji między bankami. W lutym 1999 r. Bank Japonii podjął działania wspierające reformy rządu i obniżył i tak już niskie stopy procentowe z poziomu 0,5% (od września 1995 r.) do poziomu krótkookresowej efektywnej stopy procentowej wynoszącej 0% (dokładnie 0,1%; chodzi o stopę overnight). Nazwane to zostało polityką zerowej stopy procentowej. W sytuacji rosnącego deficytu budżetowego (8% PKB 13 Firmy Toyota oraz Honda utrzymywały się w dość dobrej kondycji finansowej dlatego, że posiadały wiele fabryk samochodów poza Japonią. Pozostałe spółki przeżywały znaczne kłopoty. Przykładem może być Nissan, który szukał rozwiązania swoich problemów w aliansie z Renaultem. Podobnie 27 marca 2000 r. Mitsubishi Motors Corp. ogłosił fuzję z DaimlerChrysler. 14 Clark (2000) tłumaczy to faktem socjologicznym, iż bez gaiatsu (presja zewnętrzna) Japończycy nie są w stanie podjąć reform. Natomiast co warto podkreślić w przypadku konkretnego kryzysu, Japoński naród jest w stanie go bardzo dobrze przezwyciężyć, czego dowodzi np. udana polityka antykryzysowa po pierwszym szoku naftowym, która znacznie osłabiła skutki drugiego kryzysu naftowego, a także odradzanie się gospodarki po trzęsieniach ziemi z 1995 i 2011 r. 15 Postawiono cele: 1. zapewnienie wystarczającego poziomu popytu, by gospodarka japońska mogła poszczycić się zdecydowanie dodatnim wskaźnikiem wzrostu gospodarczego, 2. stworzenie nowych miejsc pracy, 3. szersza koordynacja współpracy międzynarodowej (w tym szczególnie unikanie nieporozumień gospodarczych z innymi krajami).

10 Krzysztof Piech 307 w 1999 r.), który wpływa na wzrost inflacji, od Banku Japonii zależało, czy dbając o utrzymanie celu inflacyjnego podniesie stopy i zahamuje wzrost gospodarczy, czy zrewiduje swoje poglądy na ten temat. W Japonii w 1999 r. rozpoczęła się deflacja, która trwa z przerwami do 2010 r. W tej sytuacji spadki inflacji oznaczają, że rośnie realna stopa procentowa (przy nie zmienionej stopie nominalnej). Bank centralny utracił możliwość stymulowania koniunktury za pomocą stóp procentowych. Rysunek Inflacja w Japonii w latach Źródło: World Economic Outlook Database, IMF, May Po 18 miesiącach utrzymywania stóp procentowych na prawie zerowym poziomie, 12 sierpnia 2000 r. zostały one podniesione do poziomu 0,25%. Bank centralny chciał udowodnić swoją kwestionowaną wielokrotnie niezależność, mimo sprzeciwów nowego premiera Yoshiro Mori (powołany w czerwcu 2000 r.) wobec decyzji, wywołanych obawami o jej skutki dla kondycji finansowej firm. Zdaniem szefa banku centralnego, dzięki podwyżce stóp możliwe będzie odrodzenie gospodarcze kraju, gdyż ich wzrost m.in. podniesie zyski osób fizycznych z oszczędności i zwiększy konsumpcję, a poza tym: zerowe stopy są niemoralne i pozbawiają firmy zdolności do podejmowania ryzyka (Mackiewicz 2000, s. 26). W obliczu rozpoczynającego się spowolnienia koniunktury w gospodarce światowej, doprowadziło to do kolejnej recesji w Japonii (w latach ).

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014 Szymon Ręczelewski JAPONIA 26 sierpnia Wskaźnik Cen Usług Korporacyjnych (rok do roku) [1] 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza 27 sierpnia Zakup obligacji

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Autor: Paweł Pastusiak

Autor: Paweł Pastusiak Autor: Paweł Pastusiak Czarny czwartek 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r.

Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r. Jerzy Osiatyński głos w dyskusji na temat: Działania w zakresie polityki gospodarczej niezbędne dla przeciwdziałania spowolnieniu gospodarczemu Forum Bankowe 2009 11 marca 2009 r. 1 Plan prezentacji 1.

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ. Informacja

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ. Informacja Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, 4 marca 28 r. Informacja Sytuacja na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w okresie I-II 28 roku i czynniki ją determinujące W lutym

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma

WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD. Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma WAHANIA KONIUNKTURY WYKŁAD Dr inż. Edyta Ropuszyńska-Surma Polecenia 1. Popatrz na wykresy na kolejnych slajdach? 2. Czym się różnią? 3. Co możesz z nich odczytać? 4. Jakie cechy charakterystyczne zauważyłeś?

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej Biuletyn konomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej 30 Nr 6 / 2015 6 3,5 6 80 100% 53% 6 7,5 Od 2015 roku Biuletyn konomiczny zastąpił Biuletyn Miesięczny uropejskiego Banku Centralnego. Biuletyn

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

literatury światowymi kryzysami gospodarczymi, nie koniecznie miały taki

literatury światowymi kryzysami gospodarczymi, nie koniecznie miały taki Światowe recesje w okresie rosnącego protekcjonizmu lat 1873-1900 Daty załamań i kryzysów gospodarczych nie pokrywają we wszystkich przypadkach. Oznacza to, że kryzysy, nazywane w części literatury światowymi

Bardziej szczegółowo

Inwestycje japońskie na świecie i w Polsce

Inwestycje japońskie na świecie i w Polsce mgr Krzysztof Piech Inwestycje japońskie na świecie i w Polsce Japonia, będąc drugą po USA potęgą gospodarczą świata, piątym światowym inwestorem, krajem o potężnym potencjale kapitałowym, znajduje się

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA

GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH GLOBALNE DRUKOWANIE PIENIĄDZA Pod koniec ubiegłego tygodnia Europejski Bank Centralny ogłosił rozpoczęcie operacji

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Polityka fiskalna i pieniężna

Polityka fiskalna i pieniężna Ćwiczenia z akroekonomii II Polityka fiskalna i pieniężna Deficyt budżetowy i cykle koniunkturalne na wstępie zaznaczyliśmy, że wielkość deficytu powinna zależeć od tego w jakiej fazie cyklu koniunkturalnego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne. Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów. Warszawa, marzec 2012 r.

Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne. Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów. Warszawa, marzec 2012 r. Podsumowanie Tygodnia Małe jest piękne Inteligentne rozwiązania dla wymagających Klientów CZY LTRO TO TO SAMO CO QE? Zgodnie z naszymi oczekiwaniami w ostatnim miesiącu wzrosty na rynku małych spółek istotnie

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-17 09:54:36 2 Wielka Brytania jest wciąż ekonomiczną potęgą. Według Banku Światowego to 6. gospodarka świata z PKB przekraczającym 2,5 bln dolarów, co stanowi ok.

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

7 / 2001 POWRÓT SPADKU

7 / 2001 POWRÓT SPADKU 7 / POWRÓT SPADKU Na postawione przed miesiącem pytanie zahamowanie czy zmiana trendu odpowiedź brzmi - tylko zahamowanie. Lipcowy pomiar koniunktury w placówkach bankowych przynosi powrót trendu spadkowego.

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2002 roku oraz prognoza na lata 2003-2004. IV kwartał 2002 r.

Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2002 roku oraz prognoza na lata 2003-2004. IV kwartał 2002 r. Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2002 roku oraz prognoza na lata 2003-2004 opracował zespół: Rafał Antczak, Małgorzata Markiewicz, Anna Myślińska, Anna Orlik, Katarzyna Piętka, Łukasz Rawdanowicz,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE

WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE IFM GLOBAL INVESTMENT RESEARCH WYCZEKIWANIE NA RYNKI WSCHODZĄCE W połowie mijającego miesiąca zespół przeprowadził kolejną podróż inwestycyjną,

Bardziej szczegółowo

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.)

FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) FOREX - DESK: Rynek zagraniczny (10-08-2006r.) Wczorajszy dzień na rynku walutowym stał pod znakiem reakcji na informacje, jakie pojawiły się ze strony FED. Stopa rezerwy federalnej pozostała na niezmienionym

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw

dr Bartłomiej Rokicki Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Chair of Macroeconomics and International Trade Theory Faculty of Economic Sciences, University of Warsaw Model ISLM w gospodarce otwartej Fundamentalne równania modelu: IS: Y = C(Y d ) + I(r) + G + NX(Y,Y*,q)

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Prognoza walutowa dla walut grupy G4. raport specjalny Ebury

Prognoza walutowa dla walut grupy G4. raport specjalny Ebury Warszawa, 9 grudnia 2015 r. Prognoza walutowa dla walut grupy G4 raport specjalny Ebury Dolar amerykański (USD) Jak powszechnie przewidywano, na październikowym posiedzeniu w sprawie polityki monetarnej

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2003 r. oraz prognoza na lata 2004-2005. IV kwartał 2003 r.

Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2003 r. oraz prognoza na lata 2004-2005. IV kwartał 2003 r. Ocena sytuacji gospodarczej w IV kwartale 2003 r. oraz prognoza na lata 2004-2005 opracował zespół: Rafał Antczak, Maja Goettig, Małgorzata Jakubiak, Maryla Maliszewska, Małgorzata Markiewicz, Katarzyna

Bardziej szczegółowo

2.3. Deprecjacja złotego

2.3. Deprecjacja złotego 2.3. Deprecjacja złotego Tymczasem co najmniej od połowy 2008 roku polski złoty zaczął dramatycznie tracić na wartości. Istnieje co najmniej kilka przyczyn tego stanu rzeczy, które w mniej lub bardziej

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

DMK Sp. z o.o. ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa Tel: +48 22 661 74 12, fax: +48 022 661 74 20 web: http://www.dmk-alpha.

DMK Sp. z o.o. ul. Nowy Świat 6/12, 00-400 Warszawa Tel: +48 22 661 74 12, fax: +48 022 661 74 20 web: http://www.dmk-alpha. 9:00- Niedawne obawy o inflację na świecie, z dnia na dzień przeradzają się w coraz bardziej możliwą walkę ze zjawiskiem zupełnie odwrotnym, tj. deflacją. W Japonii wskaźnik CPI w sierpniu spadł o 0,9%

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość

Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac licencjackich i magisterskich na kierunku Finanse i rachunkowość Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych

Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych Trendy i wyzwania 211+ BZWBK Treasury Division Perspektywy polskiej gospodarki i rynków finansowych What New Energy means for our Division in 211 Maciej Reluga Główny Ekonomista Bank Zachodni WBK Poznań,

Bardziej szczegółowo

Wybór promotorów prac magisterskich

Wybór promotorów prac magisterskich Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i Rachunkowość studia niestacjonarne Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże?

Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Bankowość Rynki finansowe Pulpit Analizy Drogi frank wpędził banki w koszty. SNB pomoże? Ustanowienie przez Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) maksymalnego pułapu

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo