ZAŁĄCZNIK 2 AUTOREFERAT. Izabela Koładkiewicz. Centrum Studiów Zarządzania. Akademia Leona Koźmińskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZAŁĄCZNIK 2 AUTOREFERAT. Izabela Koładkiewicz. Centrum Studiów Zarządzania. Akademia Leona Koźmińskiego"

Transkrypt

1 ZAŁĄCZNIK 2 AUTOREFERAT Izabela Koładkiewicz Centrum Studiów Zarządzania Akademia Leona Koźmińskiego Warszawa, lipiec

2 1. Imię i Nazwisko: Izabela Koładkiewicz 2. Posiadane dyplomy, stopnie naukowe/ artystyczne z podaniem nazwy, miejsca i roku ich uzyskania oraz tytułu rozprawy doktorskiej. Doktor nauk ekonomicznych w zakresie nauki o zarządzaniu, specjalność: zarządzanie nadzór korporacyjny, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego (obecnie Akademia Leona Koźmińskiego), Warszawa, 2001 rok, tytuł rozprawy doktorskiej: Nadzór korporacyjny w Narodowych Funduszach Inwestycyjnych, promotor w przewodzie doktorskim: prof. dr hab. Bogdan Wawrzyniak. Dyplom ukończenia trzyletniego Studium doktoranckiego w zakresie nauk o zarządzaniu, Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Dyplom ukończenia dwuletnich Studiów podyplomowych o specjalności: Analityk zarządzania, Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Dyplom ukończenia trzysemestralnego Studium podyplomowego w zakresie restrukturyzacji przedsiębiorstwa i zarządzania kryzysowego, Instytut Organizacji i Zarządzania w Przemyśle ORGMASZ, Dyplom ukończenia Podyplomowego Studium Menedżerskiego, Szkoła Główna Handlowa, Magister chemii, specjalizacja chemia organiczna, Wydział Chemii, Uniwersytet Warszawski, Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych/ artystycznych. Akademia Leona Koźmińskiego (dawniej Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego), Kolegium Zarządzania i Finansów, Centrum Studiów Zarządzania, stanowisko: adiunkt, okres zatrudnienia: 1998 do chwili obecnej Polska Fundacja Promocji Kadr, Warszawa, stanowisko: koordynator projektów, okres zatrudnienia: Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej Polska Akademia Nauk, Warszawa, stanowisko: asystent, okres zatrudnienia: Uniwersytet Warszawski, Wydział Chemii, Warszawa, stanowisko: asystent, okres zatrudnienia:

3 4. Wskazanie osiągnięcia* wynikającego z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. nr 65, poz. 595 ze zm.): a) tytuł osiągnięcia naukowego/artystycznego: Monografia naukowa pt.: Rady nadzorcze dobre praktyki ładu korporacyjnego. Doświadczenia polskie i zagraniczne. b) (autor/autorzy, tytuł/tytuły publikacji, rok wydania, nazwa wydawnictwa), Izabela Koładkiewicz, Rady nadzorcze dobre praktyki ładu korporacyjnego. Doświadczenia polskie i zagraniczne, 2013 rok, Wydawnictwo Poltext, objętość: 420 stron. Wskazane osiągnięcie w formie dzieła opublikowanego w całości, zostało złożone do Wydawnictwa Poltext i poddane ocenie Recenzentów jako główne osiągnięcie naukowe. Recenzentami z ramienia wydawnictwa byli prof. dr hab. Michał Trocki, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie oraz prof. UW dr hab. Beata Glinka z Wydziału Zarządzania, Uniwersytet Warszawski c) omówienie celu naukowego/artystycznego ww. pracy/prac i osiągniętych wyników wraz z omówieniem ich ewentualnego wykorzystania Cel naukowy, pytania badawcze oraz hipotezy badawcze Zgodnie z definicją ładu korporacyjnego (ang. corporate governance), sformułowaną przez OECD, rada nadzorcza pełni funkcję jednego z kluczowych aktorów, pracujących po stronie spółki na jej sukces. Pełniąc funkcję podstawowego wewnętrznego mechanizmu nadzoru korporacyjnego, dba o jakość procesu decyzyjnego w spółkach. Tym samym jakość jej pracy przekłada się na odnoszone przez spółkę sukcesy. Przypisywana radzie rola w funkcjonowaniu spółki czyni z niej intersujący, aczkolwiek trudny, podmiot badań. Decyduje o tym jej pozycja w strukturach władzy w spółce i związana z tym odpowiedzialność. Na dotychczasowy dorobek badawczy dotyczący polskich rad nadzorczych składają się głównie wyniki badań ankietowych oraz badań ilościowych analizujących dane historyczne. Na ich podstawie można wskazać, jaki jest obraz rad, ale, aby wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje, w tym jakie procesy i zjawiska w nich zachodzą, nasza wiedza wymaga poszerzenia. Omawiana w tym miejscu monografia, stanowiąca główne osiągnięcie naukowe, pozwala na głębszą eksplorację w wybranym wymiarze świata polskich rad. Prezentuje bowiem wyniki badań jakościowych zrealizowanych za pomocą techniki wywiadów, w których udział wzięło 34 członków rad nadzorczych z 27 spółek z pierwszej czterdziestki największych pod względem kapitalizacji podmiotów notowanych na GPW w Warszawie. Przedmiotem przeprowadzonych badań były opinie 34 badanych członków rad dotyczące wykorzystania propozycji działań usprawniających funkcjonowanie rad zawartych w pokryzysowych wersjach dobrych praktyk ładu korporacyjnego z Europy Zachodniej. Problem badawczy stanowiła zaś ocena przydatności tych rekomendacji dla polskich rad nadzorczych. Na potrzeby badań zostały przyjęte dwa cele badawcze. Pierwszym z nich było wskazanie, jak dobre praktyki ładu korporacyjnego, odnoszące się do rad nadzorczych, w opinii badanych 34 polskich członków rad sprawdzają się w praktyce ich funkcjonowania. Realizacja tego celu pozwalała także odpowiedzieć na poniższe pytania badawcze: 3

4 1. Jak dotychczasowe doświadczenia badanych członków rad weryfikują przydatność proponowanych dla rad rozwiązań zawartych w rekomendacjach dobrych praktyk? 2. Jakie są mocne i słabe strony rekomendacji proponowanych w zbiorze dobrych praktyk, dotyczących funkcjonowania rad nadzorczych z perspektywy doświadczeń badanych członków rad? 3. Jakie czynniki, zdaniem badanych członków rad, warunkują użyteczność rekomendacji ładu korporacyjnego? 4. Jakie sugestie płyną z dotychczasowej praktyki wdrożenia dobrych praktyk dla rad nadzorczych? Drugim celem badań było dokonanie oceny ostatnich 10 lat doświadczeń polskich rad nadzorczych, w tym podsumowanie dorobku badawczego na ich temat oraz ich doświadczeń w zakresie implementacji rozwiązań zawartych w kolejnych wersjach polskich zbiorów dobrych praktyk ładu korporacyjnego. O przyjęciu takiego okresu dla analizy decydował fakt, że pierwsza wersja polskich dobrych praktyk pn.: Dobre praktyki w spółkach publicznych w 2002 została opracowana w 2001 r., a jej implementacja miała miejsce w 2002 roku. Część analizowanego dorobku badawczego stanowiły również opinie i poglądy badanych w 2011 r. 34 członków rad. Przeprowadzone badania miały także na celu weryfikację poniższych hipotez. 1. Dobre praktyki ładu korporacyjnego skierowane do rad nadzorczych w Polsce odgrywają istotną rolę w działalności rad z dużych spółek giełdowych. 2. Polskie rady nadzorcze w dużych spółkach notowanych na GPW w Warszawie upodobniają się do rad działających w spółkach giełdowych z krajów rozwiniętych. Podobieństwo to wyraża się w wykorzystywaniu proponowanych przez autorów dobrych praktyk rozwiązań strukturalnych, w postaci np. komitetów rady, niezależnego członka rady, wzrostu różnorodności w radzie (np. obecność kobiet i członków zagranicznych) oraz przeprowadzania samooceny pracy rady. 3. Członkowie polskich rad nadzorczych z największych spółek giełdowych są świadomi zarówno wyzwań, przed jakimi stoi współczesna rada, jak i potencjalnych dla niej zagrożeń Metodyka badań Na potrzeby pracy zostały wykorzystane dane pozyskane ze źródeł pierwotnych oraz wtórnych. Empiryczny materiał do analizy otrzymano w ramach przeprowadzonych wywiadów, których udzieliło 34 respondentów zasiadających w radach nadzorczych 27 spółek notowanych na GPW w Warszawie, wchodzących w skład pierwszej czterdziestki największych pod względem kapitalizacji spółek giełdowych. Wywiady zostały przeprowadzone od kwietnia do czerwca 2011 r., a średni czas trwania wywiadu wynosił około jednej godziny, chociaż zdarzały się wywiady krótsze lub dłuższe. Narzędziem badawczym, wykorzystanym w badaniu, był częściowo ustrukturyzowany kwestionariusz wywiadu. Obejmował on 11 pytań, które miały na celu pozyskanie informacji umożliwiających wskazanie: czynników warunkujących realizację celów rady nadzorczej w spółce notowanej na GPW w Warszawie; źródeł mocnych i słabych stron rady nadzorczej warunkujących jakość jej pracy rady w danej spółce; które identyfikowali badani członkowie rad nadzorczych Charakterystyka badanych respondentów Badana grupa 34 członków rad nadzorczych złożona była z 32 mężczyzn oraz 2 kobiet. W codziennym życiu zawodowym badani członkowie rad pełnili różne funkcje. Największe 4

5 grupy zawodowe tworzyli wśród nich niezależni eksperci ze świata biznesu, właścicieleprzedsiębiorcy, prezesi zarządu innych spółek oraz niezależni eksperci ze świata nauki. Za kluczowe czynniki decydujące o ich wyborze do rady badani członkowie rad uznali odpowiednie przygotowanie merytoryczne (formalne i teoretyczne) oraz doświadczenie praktyczne. Uczestniczący w badaniach członkowie rad charakteryzowali się również posiadaniem doświadczeń w pełnieniu funkcji członka rady. Z powyższej charakterystyki wynika, że badani respondenci tworzyli grupę doświadczonych członków rad, dysponujących bogatym portfolio doświadczeń w życiu zawodowym oraz w zakresie pełnienia funkcji członka rady. Stanowili tym samym cenne źródło wiedzy i obserwacji na temat funkcjonowania polskich rad nadzorczych Osiągnięte wyniki ze wskazaniem możliwości ich wykorzystania Wyniki przeprowadzonych badań pozwoliły na pozytywne zweryfikowanie postawionych trzech hipotez, a także sformułowanie następujących wniosków: Wniosek 1. Rozwiązania zawarte w rekomendacjach dobrych praktyk ładu korporacyjnego skierowane do rad nadzorczych stanowią ważną część procesu budowy dobrze działającej rady. Dotychczasowa praktyka życia tych organów, opisana przez wyniki badań zarówno polskich, jak i światowych badaczy wskazuje, że należą one do kluczowych czynników determinujących jakość pracy rady. Implementowanie w radach proponowanych rekomendacji jest ważnym krokiem do stworzenia dobrze działającej rady. Należy jednak podkreślić, że jednym z wielu, ale nie jedynym. Przy takim założeniu nie powinno więc dziwić, że otrzymane do tej pory wyniki badań nie są jednoznaczne; część wskazuje na ich przydatność, zaś pozostałe na jej brak. Mimo zróżnicowanych doświadczeń rad dotyczących przydatności rekomendowanych w dobrych praktykach zasad, trudno dziś sobie wyobrazić radę dużej giełdowej spółki bez niezależnych członków czy komitetu audytu. Proponowane standardy tworzenia i funkcjonowania rad stały się nieodłącznym elementem współczesnego świata rad, jak również krajowych systemów nadzoru korporacyjnego. Potwierdzają to również poglądy badanych w 2011 r. 34 członków rad. Reformatorzy rad i autorzy dobrych praktyk są też zdecydowanie przekonani o słuszności przyjętych w nich założeń. Problem natomiast dostrzegają w procesie ich implementacji. Odpowiedzialność za generowanie przez wdrożoną dobrą praktykę pożądanych efektów przypisywana jest akcjonariuszom oraz członkom rad. Ich zrozumienie, postawa i stopień zaangażowania w ich wdrożenie na grunt swojej rady bez wątpienia decydują o tym, czy proces ten zakończy się sukcesem. Wniosek 2. Proponowane dobre praktyki dla rad nadzorczych, jak również uszczegółowiające je rekomendacje mają zarówno mocne, jak i słabe strony. Wzajemne upozycjonowanie tych stron, wyrażające się m.in. ich równowagą bądź przewagą jednej z nich nad drugą, decyduje o użyteczności zalecanych rekomendacji. Układ ich sił jest zaś warunkowany indywidualnymi charakterystykami spółki, w której rada działa. Do kluczowych parametrów decydujących o tym układzie należą struktura własności i tożsamość akcjonariuszy, dotychczasowe doświadczenia rady, jej kultura, a także możliwości działania kadry zarządzającej. Identyfikując mocne strony dobrych praktyk, bez wątpienia za takie należy uznać wskazywanie przez ich autorów sfer działania rady, które są szczególnie istotne dla jakości jej pracy. Za mocną stronę należy uznać podpowiadanie działań, których wdrożenie powinno przełożyć się na osiąganie przez radę lepszych wyników pracy. Przyjmują one m.in. postać 5

6 kryteriów, jakimi akcjonariusze powinni się kierować, tworząc radę swoich marzeń oraz doprecyzowują istotne dla pracy rady zadania m.in. dla przewodniczącego rady, niezależnego członka rady, komitetu audytu czy całej rady (np. proces samooceny). Ich sformułowanie jest o tyle istotne, że stanowią one uszczegółowienie istniejących regulacji prawnych (np. dotyczących przewodniczącego rady) lub, w przypadku ich braku, podpowiadają, co powinno się zrobić, dążąc do oczekiwanych przez rynek standardów działania rady (np. samoocena rady). Wskazanie, co robić, bez wątpienia powinno ułatwić życie zaangażowanym w ten proces aktorom, czyli członkom rady i powołującym ich akcjonariuszom. Za pewną słabość dobrych praktyk można natomiast uznać brak podpowiedzi w tych dokumentach, jak to zrobić. Do słabości można też dodać brak określenia potencjalnych zagrożeń, jakie wiążą się z wdrożeniem zalecanych rozwiązań. Przy takim postawieniu kwestii ponownie jednak pojawia się pytanie, czy zadaniem autorów dobrych praktyk jest wskazywanie sposobów działania oraz czy nie powinno to być pozostawione w przestrzeni działania dla akcjonariuszy i członków rad dyrektorów/rad nadzorczych. Tym bardziej, że, jak pokazuje analiza słabości poszczególnych dobrych praktyk, w dużej mierze powiązane są one z człowiekiem, niezależnie od tego, czy jest to członek rady, czy akcjonariusz. Od podejścia tych grup aktorów zależy z kolei, w jaki sposób dana dobra praktyka zostanie wdrożona. Ważnym aspektem tych działań będzie również cel, jaki będzie przyświecał jej wdrożeniu. Jeśli przez wdrożenie danej dobrej praktyki wyżej wymienieni aktorzy rzeczywiście będą chcieli skorzystać z jej potencjału, to można raczej przyjąć, że będą starali się zrobić wszystko, aby to osiągnąć. Wniosek 3. Przemyślana decyzja o implementacji zawartych w dobrych praktykach ładu korporacyjnego rozwiązań skierowanych do rad nadzorczych jest kluczowa dla ich użyteczności. Za podstawowy czynnik warunkujący użyteczność rekomendacji z zakresu ładu korporacyjnego, wyrażający się lepszymi wynikami działania rady, należy uznać podjęcie przemyślanej decyzji o ich implementacji. Powinna ona przede wszystkim uwzględniać potrzeby spółki i odpowiadać na nie stworzeniem rady, jakiej ona na dany moment potrzebuje. Wiara, że one size fits all zdecydowanie nie sprawdza się w gospodarczej praktyce życia. Każda rada jest inna, jak również różne są ich potrzeby i możliwości działania. Błędne jest także podejście zakładające, że mechaniczne zastosowanie dobrych praktyk spowoduje eliminację źródeł słabości rady. Aby to osiągnąć, każdy z aktorów odpowiedzialnych za działanie rady musi podjąć pewien wysiłek. Autorzy dobrych praktyk wskazują tylko, jakie działania mogą sprzyjać osiąganiu przez radę założonych celów, ale to po stronie akcjonariuszy i członków rad leży odpowiedzialność za przekucie tych zaleceń w realne korzyści. Wniosek 4. Zaangażowanie się akcjonariuszy na etapie tworzenia rady oraz w motywowanie jej członków jest kluczowe, aby korzyści wynikające z implementacji rozwiązań zawartych w dobrych praktykach rad stały się udziałem rady. Podstawowa sugestia wynikająca z badań sprowadza się do tego, że jeżeli akcjonariusze chcą mieć dobrze działającą radę, to najpierw muszą wiedzieć, na jakie potrzeby spółki ta rada ma odpowiadać. Swoje działanie powinni więc zacząć od identyfikacji tych potrzeb, a następnie na ich podstawie powinni zbudować profil członków rady, których obecność w radzie mogłaby te potrzeby zaspokoić. W zależności od nich zalecenia dobrych praktyk mogłyby zostać uwzględnione w różnym zakresie. Kolejnym krokiem jest rozpoczęcie poszukiwań potencjalnych członków rad, a następnie zaproszenie ich do rady. Tak przynajmniej proces 6

7 budowy kapitału rady powinien wyglądać w idealnym świecie. W rzeczywistości gospodarczej naznaczony jest on wieloma słabościami, które mogą urosnąć do rangi trudnych do pokonania barier. Jedną z nich jest potencjalna różnorodność akcjonariuszy, oznaczająca w praktyce zróżnicowanie interesów, których pogodzenie praktycznie może nie być możliwe. Warto w tym miejscu dodać, że aktywność akcjonariuszy nie powinna zakończyć się w chwili nominacji członka rady. Pożądanym jej przejawem jest także dbałość o jego zaangażowanie w działalność rady. Jednym z kluczowych działań w tej sferze jest jego motywowanie. Podstawowym zaś narzędziem motywowania jest poziom wynagrodzenia za pracę w radzie. Jego wysokość powinna być adekwatna do poniesionego przez członka rady wysiłku. W tej sferze, przynajmniej w polskich uwarunkowaniach, jest jeszcze dużo do zrobienia, co niejednokrotnie podkreślali badani członkowie polskich rad. Z ich wypowiedzi można wnioskować, jakby akcjonariusze zapominali, że członkowie rady wykonują także swoją pracę, i tak jak inne grupy pracujących osób, również oczekują gratyfikacji adekwatnej do poniesionych przez siebie nakładów. Innym ważnym przejawem dbałości akcjonariuszy o członków rady, mającym na celu budowę ich zaangażowania, jest charakter stawianych przed radą wyzwań. Jeśli jej członkom przypisuje się tylko funkcję maszynki do głosowania, bo decyzje i tak zapadły już poza salą posiedzeń rady (np. w siedzibie akcjonariusza dominującego), to trudno oczekiwać, że będą oni zmotywowani do działania. Kolejnym niepożądanym wymiarem tego typu podejścia jest brak możliwości zapewnienia radzie potrzebnych jej zasobów. Trudno sobie bowiem wyobrazić, że w takiej radzie będzie chciała zasiadać osoba, która jest wysoko pozycjonowana na rynku talentów członków rad. Jej odmowa może tym samym pozbawić kapitał rady potrzebnych w danym momencie zasobów, ale tą decyzją chroni ona swój wrażliwy zasób w postaci własnej reputacji. Powyższe rozważania potwierdzają znaczenie sformułowanej już wcześniej obserwacji, że najsłabszym ogniwem w procesie tworzenia dobrze działającej rady, zazwyczaj jest człowiek zarówno członek rady, jak i akcjonariusz. Sformułowane w dobrych praktykach rekomendacje mogą jednak być przydatne w procesie jej tworzenia, co w dużej mierze potwierdzają otrzymane wyniki badań. Jeśli jednak po stronie wskazywanych powyżej grup aktorów nie będzie prawdziwej woli działania i chęci skorzystania z zawartych w nich rozwiązań w sposób przemyślany i nastawiony na wydobycie z nich korzyści, to ich przydatność będzie niewielka. Niezależnie od tego, jak pomocne w procesie usprawniania funkcjonowania rady mogą być te zapisy, ich przydatność widoczna będzie tylko na papierze. Na zakończenie oceny przydatności dobrych praktyk ładu korporacyjnego w praktyce funkcjonowania rad warto jeszcze dodać, że wyniki przeprowadzonych analiz, w tym opinii badanych 34 członków rad, wskazują na zróżnicowany stopień ich akceptacji. Do akceptowanych w największym stopniu należą bez wątpienia dobre praktyki dotyczące obecności w radzie niezależnego członka oraz komitetu audytu. Decydować o tym mogą z jednej strony dostrzeżone możliwości budowy wartości dodanej dla rady przez te instytucje, i to jest to bardziej optymistyczne wytłumaczenie. Z drugiej zaś strony ich stosowanie może też wynikać z chęci zaspokojenia oczekiwań interesariuszy rynku kapitałowego, którzy traktują je jako wymagane standardy, i ich obecność jest im potrzebna do podjęcia decyzji inwestycyjnej. Poziom akceptacji dla dobrej praktyki wskazującej na potrzebę budowy właściwego dla spółki kapitału rady też jest wysoki. Nie wszystkie jednak wymiary zróżnicowania kapitału rady są uznawane za jednakowo ważne. Dostrzegana jest potrzeba zróżnicowania zasobów wiedzy, umiejętności i doświadczeń członków rad, pokrywających potrzeby rady w zakresie pełnionych przez nią zadań. W dużej mierze jako źródło funkcjonalnej różnorodności 7

8 postrzegani są przede wszystkim biali mężczyźni po pięćdziesiątce. Stosunkowo słabo dostrzegane są inne potencjalne źródła zróżnicowania kapitału rady w postaci wykorzystania potencjału kobiet czy młodszych osób. Warto w tym miejscu przypomnieć, że reformatorzy rad dyrektorów/rad nadzorczych dość mocno są już zaangażowani w działania mające na celu zmianę podejścia do obecności kobiet w radzie. W dużej mierze ich aktywność pozostaje jednak w sferze propozycji dobrych praktyk, aczkolwiek w części krajów regulatorzy implementowali zalecenia dobrych praktyk do regulacji prawnych (np. w Norwegii, Francji czy Hiszpanii). Na drugim końcu continuum braku akceptacji dla dobrych praktyk znajduje się samoocena rady. Mimo mocnego jej zakorzenienia w analizowanych zbiorach dobrych praktyk (oprócz polskiego dokumentu), z trudem radzi sobie ona z przebiciem ogromnego muru niechęci. Ze względu na fakt, że głównym budowniczym tego muru są same rady, można przyjąć, że tylko wtedy może ulec on rozbiciu, gdy akcjonariusze będą do tych działań przekonani i namówią do ich zastosowania członków rad. Wciąż jednak otwarte pozostaje pytanie, jak przekonać do tego akcjonariuszy. Można założyć, że jednym z czynników zachęcających akcjonariuszy do tego typu aktywności mogłyby być wyniki badań potwierdzających przydatność dokonywania przez radę samooceny. Niestety, wyników takich badań praktycznie brak, a w dużej mierze za ich brak odpowiada niestosowanie przez rady tej praktyki. W chwili obecnej na pewno więc jednym z istotnych wyzwań pozostaje zmiana podejścia członków rad do podejmowania przez radę oceny jej działań, w tym przekonanie ich, że ocena jest ważna dla jakości jej pracy Wkład głównego osiągnięcia do nauk o zarządzaniu podsumowanie Wkład osiągnięcia naukowego w poszerzenie wiedzy na temat działania rad nadzorczych, w tym określenie użyteczności rozwiązań w zakresie poprawy standardów działania rad, proponowanych przez autorów dokumentów dobrych praktyk zasad, wyraża się w czterech obszarach. Po pierwsze, zostały przeprowadzone, po raz pierwszy w warunkach polskich, na tak szeroką skalę, wywiady z członkami rad nadzorczych z największych polskich spółek giełdowych. Respondentami były osoby mające znaczący dorobek w zakresie pełnienia funkcji członka rady oraz autorytet wynikający z pełnionych do tej pory funkcji zawodowych. Ich opinie i poglądy na temat polskich rad stanowią ważne źródło wiedzy o praktyce działania tych organów. Dzięki przeprowadzonym wywiadom pojawiła się szansa na zajrzenie do pokoju posiedzeń rady i poznanie kluczowych sił napędowych warunkujących realizację stawianych przed radą zadań. Wyniki przeprowadzonego badania stanowią ważne uzupełnienie dotychczasowego polskiego dorobku badawczego, który tworzą przede wszystkim wyniki badań ankietowych (np. Jeżak, 2010; Urbanek, 2008; Jeżak, 2005, Rudolf i in., 2002). Ponadto intensyfikacja tego typu badań miała głównie miejsce w połowie pierwszej dekady XXI wieku. Od tego momentu aktywność badawcza w tym obszarze zdecydowanie się zmniejszyła, co stworzyło lukę, którą po części wypełniają przeprowadzone w 2011 r. badania (wkład ograniczający lukę empiryczną). Po drugie, za wkład do dotychczasowego dorobku naukowego należy uznać opracowanie zestawu modeli identyfikujących czynniki sprzyjające poprawie użyteczności rozwiązań przeznaczonych dla rad dyrektorów/rad nadzorczych, które są proponowane przez autorów dobrych praktyk nadzoru korporacyjnego (wkład ograniczający lukę metodyczną). Po trzecie, dokonany przegląd pokryzysowych dobrych praktyk ładu korporacyjnego z Europy Zachodniej pozwolił na scharakteryzowanie oczekiwań dojrzałych rynków kapitałowych dotyczących takich strukturalnych determinant działania rady jak: kapitał rady, przewodniczący rady, niezależny członek rady, komitet audytu w radzie oraz sposobu jej działania w zakresie współpracy rady nadzorczej z zarządem, a także przeprowadzania przez 8

9 radę samooceny. Polskie rady powinny też korzystać z tych wytycznych, szczególnie teraz, gdy liczba inwestorów zagranicznych w spółkach notowanych na GPW w Warszawie wciąż rośnie; praktycznie są oni głównym graczem na warszawskim parkiecie (wkład ograniczający lukę teoretyczną). Po czwarte, wkładem do dorobku nauk o zarządzaniu jest również podsumowanie polskiego dorobku badawczego dotyczącego polskich rad nadzorczych, w tym wskazanie obszarów, które tworzą nowe wyzwania badawcze (wkład ograniczający lukę teoretyczną). Wartość aplikacyjną omawianego osiągnięcia postrzegam w postaci możliwości wykorzystania zawartych w nim obserwacji zarówno przez akcjonariuszy jak i samych członków rad. O przydatności dla akcjonariuszy decyduje scharakteryzowanie czynników determinujących jakość działania rady nadzorczej, w tym wskazanie szans i zagrożeń związanych z implementacją rekomendacji dobrych praktyk ładu korporacyjnego. Natomiast o przydatności jej dla samych członków rad decyduje z kolei omówienie praktycznych doświadczeń badanych członków rad, w tym wskazanie kluczowych czynników warunkujących jakość pracy członka rady. 5. Omówienie pozostałych osiągnięć naukowo-badawczych (artystycznych) Podsumowanie osiągnięć naukowo-badawczych po doktoracie Dorobek naukowo-badawczy, zgromadzony przeze mnie po uzyskaniu stopnia doktora, tj. od października 2001 do czerwca 2013 r. (12 lat) w ujęciu syntetycznym obejmuje następujące osiągnięcia naukowe: 1. Autorstwo lub współautorstwo 59 prac opublikowanych (szczegółowy wykaz publikacji stanowi załącznik nr 4 pkt. II.B. do Wniosku, s.1), w tym: autorstwo 2 monografii, z których monografię opisaną w punkcie 4 autoreferatu postrzegam jako najważniejsze moje osiągnięcie po 2001 r.; współautorstwo 3 monografii; autorstwo i współautorstwo 24 artykułów naukowych opublikowanych w czasopismach naukowych, pracach i zeszytach naukowych, w tym: 1 artykuł w czasopiśmie uwzględnionym w bazie JCR; 2 artykuły opublikowane w zagranicznych czasopismach naukowych, 17 artykułów opublikowanych w czasopismach naukowych o zasięgu ogólnopolskim oraz 4 artykuły opublikowane w pracach i zeszytach naukowych; autorstwo 16 (w tym 5 w j. angielskim) i współautorstwo 14 (w tym 1 w j. angielskim) w sumie: 30 rozdziałów w monografiach lub innych opracowaniach naukowych (w tym 6 w języku angielskim); współredakcja 2 monografii; redaktor naukowy specjalnego numeru oraz współredakcja czasopisma Management and Business Administration. Central Europe (do 2012 roku jako Master of Business Administration ; współredakcja redakcja naukowa podręcznika pt.: Ład korporacyjny. Podręcznik akademicki. 2. Uczestnictwo jako kierownik, główny wykonawca oraz członek zespołu w realizacji 17 projektów badawczych (szczegółowy wykaz projektów zawiera załącznik nr 4 pkt.ii.g. do Wniosku, s.11), w tym w: 9

10 10 projektach badawczych finansowanych przez źródła zewnętrzne (tj. KBN, MNiSW, NCN, PARP) w 7 projektach badawczych finansowanych przez źródła wewnętrzne Akademii Leona Koźmińskiego. 3. Uczestnictwo w 33 konferencjach naukowych o zasięgu międzynarodowym (13 - zagranicznych) i ogólnokrajowym (20) i odbywających się zarówno w Polsce, jak i za granicą, podczas których prezentowałam wyniki przeprowadzonych badań (w tym 13 w języku angielskim) (wykaz konferencji stanowi załącznik nr 4 pkt.ii.i. s.12 do Wniosku) 4. Nagrody i wyróżnienia za osiągnięcia naukowe, w tym: Wyróżnienie w X konkursie na prace naukowe w zakresie nauk o zarządzaniu powstałe w latach w kategorii Podręczniki, 2012 rok, Komitet Nauk Organizacji i Zarządzania, Polska Akademia Nauk, za podręcznik Ład korporacyjny. Nagroda Indywidualna Ministra Edukacji Narodowej i Sportu, 2003 rok, Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu, za książkę pt.: Nadzór korporacyjny w Narodowych Funduszach Inwestycyjnych. Nagrody Rektora Akademii Leona Koźmińskiego w latach Stypendia na działalność naukową Stypendium habilitacyjne Rektora ALK Stypendium Konferencyjne dla Młodych Pracowników Naukowych Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2002 r.) Charakterystyka pozostałych osiągnięć naukowo-badawczych Po uzyskaniu stopnia doktora moje prace naukowo-badawcze koncentrowały się na dwóch podstawowych obszarach. Pierwszy (I) z nich obejmował wybrane aspekty nadzoru korporacyjnego/ładu korporacyjnego (ang. corporate governance), drugi (II) natomiast dotyczył wybranych zagadnień związanych z zarządzaniem małym i średnim przedsiębiorstwem. Prowadzone przeze mnie badania miały charakter teoretyczny oraz empiryczny. Badania empiryczne wpisywały się w nurt badań jakościowych. Najczęściej wykorzystywaną metodą badań była metoda studium przypadku, główną zaś techniką pozyskiwania danych była technika wywiadu; w części projektów badawczych wykorzystałam również technikę sondażu diagnostycznego. I. Nadzór korporacyjny wybrane obszary Prowadzone przeze mnie badania dotyczące problematyki ładu korporacyjnego rozwijały się w ramach trzech podstawowych nurtów, tj.: Nurt I.1. Rady nadzorcze w spółkach giełdowych a dobre praktyki ładu korporacyjnego problemy i wyzwania. Nurt I.2. Nadzór korporacyjny w małych i średnich przedsiębiorstwach w tym identyfikacja instrumentów i mechanizmów family governance, wykorzystywanych przez firmy rodzinne. Nurt I.3. Pierwsza rynkowa wycena struktur nadzoru spółki nadzór korporacyjny a wejście spółki na giełdę. Podstawę do ich realizacji stanowiły projekty badawcze finansowane ze źródeł zewnętrznych tj. Komitet Badań Naukowych (KBN), Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz ze źródeł wewnętrznych Akademii Leona Koźmińskiego w ramach badań własnych i badań statutowych. 10

11 Nurt I.1. Rady nadzorcze w spółkach giełdowych a dobre praktyki ładu korporacyjnego problemy i wyzwania Temat Rady nadzorcze w spółkach giełdowych a dobre praktyki ładu korporacyjnego stanowił rozwinięcie zagadnień związanych z funkcjonowaniem rad nadzorczych, które były badane w ramach analizy nadzoru korporacyjnego w Narodowych Funduszach Inwestycyjnych. Analiza ta została dokonana w ramach pracy doktorskiej, która następnie została opublikowana, w wersji w niewielkim stopniu zmodyfikowanej, w postaci monografii pn.: Nadzór korporacyjny w Narodowych Funduszach Inwestycyjnych (2002). Pamiętać jednak należy, że specyfika Narodowych Funduszy Inwestycyjnych (NFI) kształtowała wyzwania stawiane przed radami nadzorczymi NFI, jak również radami działającymi w spółkach wchodzących w skład ich portfeli. W dużej mierze decydował o tym fakt, że NFI zostały powołane jako instrument realizacji Programu Powszechnej Prywatyzacji (PPP). Funkcjonujące zaś rady w NFI oraz w spółkach portfelowych były świadome celów i zadań wynikających z tego Programu, i tym samym działały w odmiennych, jak rady spółek giełdowych uwarunkowaniach. Niewątpliwie zdobyte przez te rady doświadczenia miały swoją wartość, ale wraz z postępowaniem transformacji gospodarczej i rozwojem polskiego rynku kapitałowego, a wraz z nim rosnącą liczbą spółek notowanych na GPW w Warszawie, problemy rad nadzorczych w nich funkcjonujących zaczęły tworzyć zupełnie już nowy obszar badawczy. W centrum mojej uwagi znalazły się przede wszystkim kwestie dotyczące działań mających na celu poprawę standardów funkcjonowania tych organów. Problem wzrostu jakości pracy rad nadzorczych stanowi z kolei jeden z kluczowych nurtów dyskusji dotyczącej poprawy funkcjonowania systemów nadzoru korporacyjnego. Do ważnych zaś aktorów zabierających w niej głos zaliczają się twórcy dobrych praktyk ładu korporacyjnego. Swoje zainteresowania badawcze skoncentrowałam więc na zagadnieniach związanych z procesem implementacji i rozwojem dokumentów dobrych praktyk ładu korporacyjnego, który przybrał na sile w latach 90. XX wieku, a swoim zasięgiem objął praktycznie cały świat. Szczególną uwagę zwróciłam na rekomendowane w nich rozwiązania, które w uwarunkowaniach polskich rad były nowością. Należały do nich instytucja niezależnego członka rady, komitet audytu, komitet wynagrodzenia oraz komitet nominacji. Kolejnym elementem prowadzonych w tym nurcie badawczym działań było podjęcie badań dotyczących zagadnień związanych z przewodniczącym rady, jego rolą w życiu rady oraz z charakterem tworzonych relacji z prezesem zarządu. O podjęciu tego tematu decydował fakt pozostawania go na obrzeżach zainteresowania badaczy systemów nadzoru korporacyjnego, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Prowadzone badania miały charakter teoretyczny oraz empiryczny. W dużym stopniu były one realizowane w ramach następujących projektów badawczych: 1. Rozwój instytucji niezależnego członka rady nadzorczej w krajach Europy Środkowowschodniej, , Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, N N , wykonawca. 2. Komitety audytu i wynagrodzenia jako mechanizmy usprawniające funkcjonowanie rad nadzorczych doświadczenia polskie i zagraniczne, , Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, N N / 0392/B/H03/2008/35, wykonawca. Za swoje podstawowe osiągnięcia naukowe, które prezentują wyniki badań zrealizowanych w ramach omówionego nurtu badawczego uważam następujące publikacje: 11

12 1./N.I.1. Koładkiewicz I. (2012) Supervisory Boards in Developing Economies: The Polish Experience, [w] Boubaker S. (Editor), Khuong Nguyen D. (Editor) Board Directors and Corporate Social Responsibility, Palgrave Macmillan, UK, s /N.I.1. Koładkiewicz I. (2011) Komitet nominacji, [w] Dobija D., Koładkiewicz I., Cieślak I., Klimczak K. (2011) Komitety rad nadzorczych, Wolters Kluwer Polska, s / N.I.1. Koładkiewicz I. (2010) Instytucja niezależnego członka rady w kodeksach nadzoru korporacyjnego w krajach Europy Środkowo-Wschodniej, Organizacja i Kierowanie, nr 4 (142); s /N.I.1. Koładkiewicz I. (2009) Komitety w radzie dyrektorów/radzie nadzorczej w kodeksach nadzoru korporacyjnego w Europie Środkowo-Wschodniej, Nadzór korporacyjny a przedsiębiorstwo, Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego, Nr.1, s /N.I.1. Aluchna M., Koładkiewicz I. (2008) Guidelines for Corporate Behaviour: Origins, Current Stage, and Future Tendencies of Polish Corporate Governance Code [w] G. Aras & D. Crowther (editors) Culture and Corporate Governance, Research Series: Issues in Corporate Behaviour and Sustainability, Part 2 Regional Issues, Published by Social Responsibility Research Network s /N.I.1. Koładkiewicz I. (2009) Doświadczenia przewodniczących rad nadzorczych w spółkach notowanych na GPW (indeks WIG20 i mwig40) Badania pilotażowe, Organizacja i Kierowanie, nr 4 (138), ISSN ; s Przedstawione powyżej publikacje prezentujące wyniki badań dotyczące rozwoju instytucji niezależnego członka rady, komitetu audytu, komitetu wynagrodzenia, komitetu nominacji w dobrych praktykach ładu korporacyjnego w Polsce i na świecie oraz roli przewodniczącego rad w jej funkcjonowaniu, wnoszą również wkład w rozwój nauk o zarządzaniu, poza tym opisanym w punkcie 4 (wynikającym z głównego osiągnięcia). Do podstawowych osiągnięć naukowych na tym polu należą: ocena rozwoju dobrych praktyk ładu korporacyjnego dotyczących obecności niezależnego członka rady w radach spółek działających w krajach przechodzących transformację gospodarczą oraz ocena procesu implementacji instytucji niezależnego członka do rad nadzorczych w Polsce. Punktem wyjścia do jej przeprowadzenia było dokonanie przeglądu dokumentów dobrych praktyk ładu korporacyjnego z Europy Centralnej i Wschodniej (ECiW) celem wskazania, zalecanych przez autorów tych dokumentów, kluczowych kierunków działań mających na celu umocowanie w radach niezależnego członka [poz.3/n.i.1.] Obejmowały one między innymi określenie definicji niezależnego członka rady, kryteriów niezależności oraz liczby niezależnych członków w radzie, zdefiniowanie funkcji i zadań niezależnych członków rady, w tym ich obecność w komitetach audytu, wynagrodzeń czy nominacji, jak również określenie dostępności informacji na temat procedur i kryteriów wyboru członków rady. Ważnym elementem prowadzonej na tym etapie analizy była również identyfikacja rekomendowanych przez polskich autorów dobrych praktyk działań związanych z obecnością niezależnego członka rady, które powinny być podejmowane w rodzimych radach [poz. 3/N.I.1., 5/N.I.1.]. Podstawowym wnioskiem wynikającym z tego rodzaju analizy była obserwacja o mocnym umocowaniu niezależnego członka rady w dokumentach dobrych praktyk ładu korporacyjnego zarówno w Polsce, jak i w pozostałych krajach ECiW. Wskazuje to tym samym, że kraje tego regionu podążały za światowymi reformami w sferze corporate governance, mimo że ich systemy nadzoru korporacyjnego wciąż 12

13 znajdowały się w fazie formowania własnych tradycji i standardów. W analizowanych dokumentach dobrych praktyk można było jednak dostrzec różnice w podejściu do niezależnego członka. Między innymi wyrażały się one zakresem oraz szczegółowością proponowanych rekomendacji. W odniesieniu do Polski zaobserwowałam także, że dobre praktyki dotyczące wprowadzania niezależnych członków rad w polskich uwarunkowaniach podlegały pewnej ewolucji, wyrażającej się np. zmianami w liczbie niezależnych członków w radzie czy doprecyzowaniem kryteriów ich niezależności [poz. 1, 3, 5 / N.I.1.]. Kolejnym etapem oceny procesu implementacji instytucji niezależnego członka do rad nadzorczych w Polsce było podjęcie próby określenia, w jakim zakresie zapisy dobrych praktyk zostały wdrożone w życie. Przeprowadzone przeze mnie analizy dostępnych wyników badań, jak również wyniki badań własnych wskazują, że mimo początkowego oporu ze strony rad spółek i akcjonariuszy przed wprowadzeniem do rad niezależnego członka, w chwili obecnej stał się on już jej pełnoprawnym członkiem. Czynnik utrudniający jego pojawienie się w radach stanowiła przede wszystkim skoncentrowana struktura własności charakterystyczna dla rodzimych spółek giełdowych. Aktualnie jego obecność w radzie wynika już z przepisów regulujących tworzenie komitetu audytu w radzie (Ustawa o biegłych rewidentach), jak również z zaleceń zbioru dobrych praktyk ładu korporacyjnego (GPW, 2011) Mimo początkowych trudności, z czasem pozytywne strony obecności niezależnego członka w radzie zostały dostrzeżone. Podkreślić jednak należy, że nie decyduje o tym spełnienie kryteriów niezależności zawartych w różnych definicjach, ale przede wszystkim takie czynniki jak posiadanie własnego zdania i odwaga cywilna w jego głoszeniu. [poz. 1/N.I.1. oraz główne osiągniecie opisane w punkcie 4 autoreferatu] ocena rozwoju rekomendacji dobrych praktyk ładu korporacyjnego dotyczących obecności w radach komitetu audytu, komitetu wynagrodzenia oraz komitetu nominacji w Europie Centralnej i Wschodniej (ECiW) Otrzymane wyniki badań ujawniły, że autorzy dokumentów dobrych praktyk z ECiW podążali za podstawowymi trendami reform, jakie zachodziły w sferze corporate governance na świecie. Instytucja komitetu w radzie jako roboczego ciała wspierającego radę w domenach jej działania, które są szczególnie narażone na pojawienie się konfliktów interesów i poprawiającego skuteczność jej funkcjonowania została dostrzeżona przez wszystkich twórców analizowanych dokumentów. Bliższe przyjrzenie się zasadom regulującym funkcjonowanie komitetów w radzie w poszczególnych dokumentach ujawniło jednak ich zróżnicowanie. Rozkładało się ono na continuum od dużego poziomu ogólności do dość szczegółowych wytycznych. Przejawiało się to zarówno w zaleceniach, dotyczących tego, jakiego typu komitety należy powołać (i tu niekwestionowanym liderem był komitet audytu, a kolejne miejsca zajmowały komitet wynagrodzenia i komitet nominacji), jak również w zasadach określających ramy ich funkcjonowania (m.in. wielkość, skład, w tym obecność niezależnych członków rady, formuła działania) oraz stawianych przed nimi zadań. Dostrzeżone różnice w podejściu do komitetów rady nie powinny dziwić, gdyż ich obecność w radzie powinna odpowiadać na problemy, które pojawiają się w spółkach i są charakterystyczne dla danego kraju. Należy również mieć na uwadze to, że dostrzeżenie przez autorów zasad dobrych praktyk potrzeby ich tworzenia to dopiero połowa sukcesu, ważnym zaś wyzwaniem staje się implementacja tych zaleceń w praktyce. [poz.4/ N.I.1.] analiza rozwoju komitetu nominacji w radach dyrektorów/ radach nadzorczych w Polsce i na świecie. Impulsem do podjęcia badań w tym obszarze było rosnące natężenie dyskusji dotyczącej potrzeby wzrostu nie tylko jakości samych rad, ale też 13

14 wzrostu skuteczności rady w zakresie wyboru nowego prezesa zarządu. W realizacji tych zadań, zdaniem reformatorów rad, istotną rolę powinien odgrywać stworzony w radzie komitet nominacji. W kontekście wagi wymienionych powyżej zadań przyjęłam założenie o rosnącym zainteresowaniu rad w kwestii powoływania komitetu nominacji. Dokonana przeze mnie na podstawie literatury przedmiotu analiza dynamiki tworzenia tego komitetu w radach ujawniła jednak brak równowagi w rozkładzie zainteresowania jego obecnością. Z moich badań wynika, że głównymi orędownikami jego obecności w radzie byli autorzy dobrych praktyk ładu korporacyjnego, którzy postrzegali go jako jeden z istotnych mechanizmów usprawniających pracę rady (obok komitetu audytu i komitetu wynagrodzenia), i tym samym przyczyniający się do wzrostu skuteczności jej działania. Jego wkład w tym zakresie powinien się wyrażać przez profesjonalizację procesu doboru członków rady, zaangażowanie w proces samooceny rady oraz dbałość o jakość zespołu wyższej kadry zarządzającej. Przekonanie twórców dobrych praktyk o przydatności komitetu nominacji dla rad wyrażało się w zasadach zawartych w dobrych praktykach ładu korporacyjnego; chociaż poziom ich szczegółowości był dość zróżnicowany w zależności od kraju pochodzenia analizowanego dokumentu dobrych praktyk. Przeprowadzony przegląd światowych wyników badań ujawnił z kolei stosunkowo niewielką wiedzę na temat praktyki funkcjonowania komitetów nominacji. Badań im poświęconych jest raczej niewiele. Przeprowadzone zaś do tej pory badania na świecie, w dużej mierze koncentrowały się na demograficznym wymiarze analizy komitetu nominacji. Na chwilę obecną ogólnie wiadomo, kto w nim zasiada przede wszystkim niezależny i niewykonawczy członek rady dyrektorów ale jak sam komitet działa i jaka jest skuteczność tego działania te kwestie wciąż pozostają niewiadomą. Przeprowadzone badania wykazały również, że w chwili obecnej w Polsce jesteśmy dopiero w fazie dostrzegania potrzeby tworzenia komitetu nominacji, aczkolwiek jest ona silniej odczuwana na poziomie ekspertów, niż praktyków członków rad. Ponadto żadna z dotychczasowych polskich wersji dobrych praktyk ładu korporacyjnego nie uwzględniała rekomendacji zalecającej jego utworzenie. Brak zainteresowania polskich rad tworzeniem komitetu nominacji nie tylko dziwi, ale też budzi zaniepokojenie związane ze wzrostem poziomu profesjonalizacji wyboru nowego prezesa. Tym bardziej, że, jak pokazuje do tej pory polska praktyka dobrze przygotowana strategia sukcesji prezesa w polskich spółkach nie należy do działań szeroko w nich rozpowszechnionych [poz.2/ N.I.1.]. identyfikacja zadań i ról, w jakich widzieli siebie uczestniczący w badaniach przewodniczący rad nadzorczych ze spółek, wchodzących w skład dwóch podstawowych indeksów GPW w Warszawie, tj. WIG20 i mwig40. Na podstawie przeprowadzonych badań ankietowych można stwierdzić, że do głównych ról przewodniczącego polskiej rady nadzorczej badani przewodniczący zaliczyli rolę reżysera kompromisu, organizatora, koordynatora pracy komitetów oraz inspiratora. Za ważne zadanie postrzegali także motywowanie pozostałych członków rady do stałego angażowania się w prace rady. Badani przewodniczący uważali również, że są odpowiedzialni za zrozumienie przez pozostałych członków rady modelu biznesowego spółki. Zidentyfikowane w trakcie badań role polskiego przewodniczącego rady wpisują się w zbiór ról przypisywanych przewodniczącemu rady, który zostały scharakteryzowany w światowej literaturze przedmiotu [poz.6/ N.I.1.] 14

15 Nurt I.2. Nadzór korporacyjny w małych i średnich przedsiębiorstwach Przed prezentacją podsumowania wyników badań realizowanych w ramach drugiego nurtu badawczego dotyczącego nadzoru korporacyjnego w małych i średnich przedsiębiorstwach, należy podkreślić, że podjęte w ramach niego badania należały do pierwszych prób analizy tego zagadnienia w Polsce. Zagadnienia związane za nadzorem korporacyjnym, a szczególnie z działaniem rady nadzorczej, były i nadal są dyskutowane w Polsce przede wszystkim z perspektywy spółek giełdowych. Zawężenie to powoduje, że nie dostrzega się wagi tej problematyki w odniesieniu do innych, pozostających poza giełdą, przedsiębiorstw. Ponadto jednym z wymiarów prowadzonych badań było zwrócenie uwagi na ważnego aktora sektora małych i średnich przedsiębiorstw w postaci firm rodzinnych. W centrum moich zainteresowań badawczych realizowanych w tej sferze znalazła się m.in. kwestia identyfikacji: charakteru wykorzystywanych mechanizmów nadzoru w małych i średnich przedsiębiorstwach nienotowanych na giełdzie (tj. prezes-właściciel, rada doradców czy rada nadzorcza, czy inne ciało), czynników odpowiedzialnych za profesjonalizację wyboru członków do rady nadzorczej w małych i średnich przedsiębiorstwach nienotowanych na giełdzie, w tym także w firmach rodzinnych, podstawowych charakterystyk elementów/komponentów systemu nadzoru tworzonego w firmach rodzinnych (ang. family governance). O złożoności sfery nadzoru w firmach rodzinnych decyduje z kolei nałożenie się dwóch systemów: systemu firmy (z typowymi dla niej strukturami nadzoru w postaci walnego zgromadzenia akcjonariuszy, rady dyrektorów/rady nadzorczej i zarządu/zespołu wyższej kadry zarządzającej) oraz systemu rodziny z charakterystycznymi dla niej instytucjami nadzoru, w skład których wchodzą przede wszystkim członkowie rodziny. Prowadzone w tym nurcie badania miały charakter teoretyczny oraz empiryczny. W dużym stopniu były one realizowane w ramach następujących projektów badawczych: Profesjonalizacja struktur nadzoru w firmach rodzinnych, 2011 w realizacji, Narodowe Centrum Nauki, kierownik projektu, Mali Mistrzowie. Kompleksowy Program Kształtowania Młodych Liderów Przedsiębiorczości, dofinansowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, realizowany w latach w Centrum Studiów Zarządzania w WSPiZ im. L. Koźmińskiego; byłam kierownikiem tego projektu i zarazem głównym wykonawcą. Drugim głównym wykonawcą był mgr Łukasz Lutostański (obecnie doktor); otrzymane wyniki badań zostały opublikowane w monografii: Koładkiewicz I., Lutostański Ł.: Mali mistrzowie w działaniu. Dobre praktyki w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, Wydawnictwo WSPiZ im. L. Koźmińskiego, Warszawa, 2004, Nadzór korporacyjny w praktyce polskich przedsiębiorstw. Profesjonalizacja nadzoru w firmach rodzinnych. Instytucje nadzoru i ich zadania, rok 2011, działalność statutowa 2011, ALK, MNiSW, wykonawca, Profesjonalizacja struktur nadzoru rada nadzorcza/rada dyrektorów i jej zadania w pierwszych fazach rozwoju organizacji na przykładzie firm rodzinnych, rok 2010, badania własne, ALK, MNiSW, kierownik projektu i wykonawca, Profesjonalizacja struktur nadzoru rada nadzorcza/rada dyrektorów i jej zadania w pierwszych fazach rozwoju organizacji rok 2009, badania własne, ALK, MNiSW, kierownik projektu i wykonawca, 15

16 Profesjonalizacja struktur nadzoru rada nadzorcza/rada dyrektorów a cykl życia organizacji, rok 2008, badania własne, ALK, MNiSW, kierownik projektu i wykonawca. Za podstawowe osiągnięcia naukowe zrealizowane w tym nurcie badań uważam następujące publikacje: 1./N.I.2. Koładkiewicz I. (2011) Rada dyrektorów/rada nadzorcza w firmie rodzinnej. Czynniki warunkujące jej powstanie i proces jej profesjonalizacji, Współczesne Problemy Nadzoru Korporacyjnego, Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego 2/1, 2011, Sopot, s /N.I.2. Koładkiewicz I. (2011) Family governance struktury i praktyka. Doświadczenia światowe, [w] Marjański A. (red.) Firmy rodzinne determinanty funkcjonowania i rozwoju. Strategie zarządzania przedsiębiorstwem rodzinnym, Przedsiębiorczość i Zarządzanie, tom XII, zeszyt 7, Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, Łódź, 2011, s /N.I.2. Koładkiewicz I. (2006) Nadzór korporacyjny w małych i średnich przedsiębiorstwach Rada nadzorcza atrapa czy wartość dodana?, [w] Rudolf S. (red.) Tendencje zmian w nadzorze korporacyjnym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s W ramach badań dotyczących nadzoru korporacyjnego w małych i średnich przedsiębiorstwach: zidentyfikowałam czynniki odpowiedzialne za profesjonalizację rad w małych i średnich przedsiębiorstwach, rozumianą jako wprowadzenie profesjonalisty do rady. Na podstawie przeprowadzonych badań na grupie 21 przedsiębiorstw z sektora MŚP przy wykorzystaniu metody studium przypadku za kluczowe czynniki stymulujące wzrost profesjonalizacji rad uznałam: ) wzrost świadomości menedżerów właścicieli dotyczący przydatności rady dla ich przedsiębiorstw w zakresie pełnienia przez nią funkcji doradcy, który nie tylko dzieli się swoim doświadczeniem, ale również odgrywając rolę weryfikatora pomysłów, może ustrzec przed popełnieniem błędów oraz ) zmiany zachodzące w strukturze własności firmy. Warto w tym miejscu dodać, że podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za powołanie rady nadzorczej w tego typu podmiotach, co nie zawsze jednak wiąże się ze wzrostem jej profesjonalizacji, jest prowadzenie działalności w formie spółki akcyjnej. Decyduje o tym konieczność dostosowania się do regulacji kodeksu spółek handlowych. Tego typu zachowania były również udziałem badanych przedsiębiorstw. [poz.3./n.i.2]. opracowałam, na podstawie literatury przedmiotu, podstawowe charakterystyki instytucji family governance (nadzoru rodziny) tworzonych w firmach rodzinnych wraz z określeniem ich zadań. Z moich badań wynika, że do podstawowych instytucji family governance identyfikowanych w literaturze przedmiotu należy: spotkanie rodziny (ang. Family Meeting), zgromadzenie rodziny (ang. Family Assambles), rada familijna (ang. Family Council), konstytucja rodziny (ang. Family Consitution) oraz biuro rodziny (ang. Family Office) [poz.2./n.i.2.]. wskazałam czynniki odpowiedzialne za rozwój i wzrost złożoności struktur nadzoru w firmach rodzinnych. Na podstawie dokonanego przeglądu zagranicznej literatury przedmiotu za główne siły sprawcze tego procesu uznałam: postępujący rozdział interesów kluczowych grup interesariuszy rodzinnego przedsiębiorstwa oraz wzrost złożoności rodziny, firmy i jej struktury własności [poz.2./n.i.2.] 16

17 na podstawie przeglądu zagranicznej literatury przedmiotu dokonałam analizy procesu profesjonalizacji rady nadzorczej w firmach rodzinnych nienotowanych na giełdzie, rozumianego jako wzrost liczby profesjonalnych członków rady niepowiązanych więzami krwi czy społecznymi relacjami (m.in. przyjaźni) z rodziną właścicieli. Analiza ta miała także na celu identyfikację czynników i zdarzeń go inicjujących lub hamujących. Otrzymane wyniki badań wskazują, że podstawową siłą napędową dla wprowadzenia profesjonalisty do rady w firmie rodzinnej jest dostrzeżenie takiej potrzeby przez zarządzającego właściciela. Do czynników sprzyjających pojawieniu się powyższej potrzeby należy wzrost rozmiarów i złożoności przedsiębiorstwa, zbliżający się transfer władzy między generacjami oraz zmiany struktury własności. W przypadku firm rodzinnych znajdujących się w fazie rozwoju szczególnie ważne jest pozyskanie takich członków do rady, którzy zarządzają organizacjami, znajdującymi się już na dalszym etapie rozwoju niż dana firma. [poz.3./n.i.2.] Zgłębiając problematykę nadzoru korporacyjnego w małych i średnich przedsiębiorstwach, zwróciłam także uwagę na kwestię, w jakim zakresie sfera ta, jako samodzielna jednostka analizy, została uwzględniona w wybranych modelach cyklu życia organizacji. Badanie zostało przeprowadzone w ramach badań statutowych/własnych pn.: Profesjonalizacja struktur nadzoru rada nadzorcza/rada dyrektorów i jej zadania w pierwszych fazach rozwoju organizacji na przykładzie firm rodzinnych, rok 2010, badania własne, ALK, MNiSW, kierownik projektu i wykonawca Otrzymane zaś wyniki badań zostały opublikowane w: Koładkiewicz I. (2010) Mechanizmy nadzoru korporacyjnego a cykl życia organizacji Na przykładzie wybranych modeli [w] Urbanek P. (red.) Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Uniwersytet Łódzki, Łódź, s Główne zaś wnioski z nich wynikające wskazują, że: nadzór korporacyjny jako samodzielny proces nie został wyodrębniony przez autorów analizowanych modeli cyklu życia organizacji; kwestie z nim związane przewijały się w poszczególnych modelach, ale poziom ich szczegółowości był dość zróżnicowany; w analizowanych modelach do najczęściej uwzględnionych w nich wymiarów corporate governance należały zmiany struktury własności, proces odejścia założyciela-menedżera od zarządzania oraz formowanie się rady dyrektorów; istnieje wciąż potrzeba bardziej wnikliwego poznania procesu kształtowania mechanizmów nadzoru korporacyjnego w procesie rozwoju organizacji. Opracowane do tej pory modele cyklu jej życia w niewielkim stopniu wypełniają lukę w naszej wiedzy w tym zakresie. Kwestie związane z nadzorem korporacyjnym są w nich raczej sygnalizowane jako zjawisko, a nie analizowane jako proces. Dotyczy to zarówno zmian struktury własności, rozdzielania założyciela menedżera od zarządzania firmą, a przede wszystkim formowania i rozwoju rad dyrektorów/rad nadzorczych. 17

18 Nurt I.3. Pierwsza rynkowa wycena struktur nadzoru spółki nadzór korporacyjny a wejście spółki na giełdę Badania przeprowadzone w ramach tematu Pierwsza rynkowa wycena struktur nadzoru spółki objęły szereg aspektów związanych z wejściem spółki na GPW, i powiązanych z nadzorem korporacyjnym. Celem podjętych badań było m.in. dokonanie oceny: zakresu wykorzystania przez badanych debiutantów giełdowych z 2004 r. stron internetowych relacji inwestorskich w budowaniu swojej przejrzystości na rynku kapitałowym; przydatności ich rad nadzorczych jako zasobów wiedzy oraz wskazanie kierunków zmian zachodzących w jej składzie w ciągu trzech lat od momentu debiutu spółki na giełdzie; zmian struktur własności badanych debiutantów giełdowych oraz określenie potencjalnych kierunków ich przełożenia na realizację założonej w prospekcie emisyjnym strategii badanych spółek. Badanie zostało zrealizowane w ramach kierowanego przeze mnie projektu badawczego finansowanego przez Komitet Badań Naukowych i objęło 34 polskie spółki giełdowe, które zadebiutowały na GPW w Warszawie w 2004 roku. Badania były prowadzone we współpracy z dr hab. Marią Aluchną z SGH (główny wykonawca). Do podstawowych osiągnięć naukowych, które prezentują wyniki badań zrealizowane w ramach powyższego nurtu badawczego, zaliczam następujące publikacje, których współautorem była również dr hab. Maria Aluchna (wkład współautorów był równy): 1./N.I.3. Aluchna M., Koładkiewicz I. (2008) Internet ważne narzędzie w polityce informacyjnej spółek publicznych. Praktyka działania debiutantów giełdowych z 2004 r. [w] Lachiewicz S., Zakrzewska-Bielawska A. (red.) Zarządzanie przedsiębiorstwem w warunkach rozwoju wysokich technologii, Monografie Politechniki Łódzkiej, Łódź 2008, s /N.I.3. Aluchna M., Koładkiewicz I. (2008) Przejrzystość w kontekście wartości przedsiębiorstwa [w] Rudolf S. (red.) Rola nadzoru korporacyjnego w kreowaniu wartości przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s /N.I.3. Aluchna M., Koładkiewicz I. (2008) Rada nadzorcza jako ważny zasób wiedzy? Doświadczenia debiutantów giełdowych z 2004 roku [w] Godziszewski B. (red.) Zarządzanie organizacjami w gospodarce opartej na wiedzy. Kluczowe relacje organizacji w gospodarce opartej na wiedzy, TNOik, Toruń, 2008, s /N.I.3. Koładkiewicz I. (2007) Rada dyrektorów/rada nadzorcza jako czynnik zmniejszający ciężar nowości rynkowej spółki debiutującej na giełdzie, Przegląd Organizacji 10/2007, s Główne wnioski wynikające z powyższych publikacji, które uznaję za osiągnięcia naukowe wnoszące wkład w poszerzanie wiedzy na temat badanych aspektów nadzoru korporacyjnego są następujące: strona relacji inwestorskich (RI) jako narzędzie komunikacji spółki z inwestorami była wykorzystana przez wszystkie badane spółki debiutantów giełdowych z 2004 roku. Należy jednak zaznaczyć, że sposób informacyjnego zagospodarowania przez badane spółki tej strony był zróżnicowany część spółek-debiutantów w istotnym zakresie zaspokajała informacyjne potrzeby inwestorów, część zaś tylko częściowo. Dwuletni czas prowadzenia obserwacji pozwolił na wyróżnienie dwóch postaw badanych debiutantów w zakresie komunikacji ze społecznością inwestorów przy 18

19 wykorzystaniu stron RI, tj.: doganianie już istniejących standardów, a w przypadku ich obecności brak aktywnych działań w ich podwyższaniu. Podejmowane w tym obszarze aktywności miały jedynie na celu uzupełnianie informacyjnych luk (albo przez dodanie brakujących informacji (np. o strukturze własności), albo zamieszczenie brakujących dokumentów (np. regulacji korporacyjnych czy oświadczeń w zakresie nadzoru korporacyjnego). Warto w tym miejscu dodać, że w 2007 r. w proces budowy standardów stron internetowych włączyła się GPW w Warszawie, zawierając w kolejnej wersji dobrych praktyk pn.: Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW wytyczne dotyczące zawartości strony RI spółki giełdowej. Do tej pory o jej zawartości decydowały same spółki, co w pewnym sensie tłumaczy opisane powyżej ich informacyjne zróżnicowanie. [poz.1./n.i.3.] polityka informacyjna badanych w 2004 r. debiutantów giełdowych zawężona była tylko do grona polskich inwestorów. Ważnym wyzwaniem ówczesnych czasów było więc stworzenie strony relacji inwestorskich w języku angielskim. Zgodnie zaś z wytycznymi zawartymi w dokumencie pn.: Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW (2007) wszystkie spółki notowane na GPW w Warszawie miały na to czas do stycznia 2009 roku. [poz.1./n.i.3.] mimo braku potwierdzenia w badaniach hipotezy o współwystępowaniu wyższej przejrzystości i wyższej wartości firmy, nie należy umniejszać znaczenia prowadzonej polityki informacyjnej przez spółki, budowania przez nie relacji inwestorskich oraz zwiększania dostępu do ważnych materiałów o kondycji spółki (tj.: dane finansowe, struktura nadzorcza, dokumenty korporacyjne). [poz. 2./N.I.3.] rady nadzorcze, niezależnie od momentu analizy 2004 r. i 2007 r. mogły stanowić przydatne zasoby wiedzy dla swoich spółek. Stwierdzenie to warunkuje nie tylko obecność w tych organach znaczącej liczby osób z wyższym wykształceniem i przydatnym doświadczeniem biznesowym, ale również stabilność składów tych rad. Do podstawowych korzyści wynikających z zaobserwowanej stabilności należy głębsze poznanie przez członków rady problemów organizacji; tworzy ona również podstawy do budowy dobrych relacji między radą a zarządem.[poz.3./n.i.3.] z perspektywy nadzoru korporacyjnego jednym z ważnych czynników obok polityki informacyjnej i budowy relacji inwestorskich, który może wpływać na zmniejszenie ciężaru nowości rynkowej debiutującej na giełdzie spółki, jest rada dyrektorów/rada nadzorcza. Zgodnie bowiem z teorią sygnału rada dyrektorów/ rada nadzorcza danej spółki, w momencie jej giełdowego debiutu, może być traktowana jako sygnał dla inwestorów, który potwierdza m.in. wiarygodność spółki [poz.4./n.i.3.] w odniesieniu do zmian struktury własności debiutantów giełdowych z 2004 r. przeprowadzone badania w lutym 2007 r., wskazują, że najczęściej spotykanym scenariuszem było utrzymanie przez dotychczasowych akcjonariuszy dominujących praw głosu, mimo zmniejszenia swojego stanu posiadania. Utrzymanie przez pierwszych akcjonariuszy możliwości wpływu na to, co się dzieje w spółce, wskazuje tym samym na duże prawdopodobieństwo realizacji przez spółkę założonych w prospektach emisyjnych planów strategicznych. W ramach prowadzonych przeze mnie badań w sferze nadzoru korporacyjnego należy jeszcze wyróżnić podjęcie analiz mających na celu określenie roli i zadań akcjonariuszy mniejszościowych ważnych uczestników tego systemu. Prowadzone badania miały zarówno 19

20 charakter teoretyczny, jak i empiryczny, a ich efekty zostały opublikowane w wymienionych poniżej publikacjach: 1. Koładkiewicz, I. (2002) The Institutional Shareholder Best Practice, The National Investment Funds Experience, Corporate Governance. An International Review, Vol. 10, No. 3, July, s Koładkiewicz I. (2003) Inwestor instytucjonalny jako akcjonariusz mniejszościowy ważne wyzwanie dla nadzoru korporacyjnego, Problemy Zarządzania Nr 1, Wydział Zarządzania, Uniwersytet Warszawski, s Koładkiewicz I. (2002) Rola akcjonariuszy instytucjonalnych w sprawowaniu nadzoru [w] Rudolf S. (red.) Strategiczne obszary nadzoru korporacyjnego zewnętrznego i wewnętrznego; Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s Za podstawowe osiągnięcia naukowe w tym obszarze uważam przede wszystkim wyniki analizy doświadczeń Narodowych Funduszy Inwestycyjnych (NFI) w kontekście pełnionej przez nich funkcji akcjonariusza instytucjonalnego. Główne wnioski z niej wynikające z moich badań [poz.1.] wskazują, że: zgromadzone przez NFI doświadczenia w zakresie tworzenia struktur nadzoru w ich spółkach portfelowych potwierdzają, że proces ten stanowi ważne, ale zarazem złożone wyzwanie. Do podstawowych trudności, jakie NFI napotkały w tym procesie należą: brak współpracy między ich reprezentantami w radzie nadzorczej a zarządami spółek portfelowych; przyjmowanie przez rady postawy pasywnej, co przekłada się na jakość procesu decyzyjnego; podejmowanie przez rady nadzorcze prób wchodzenia w działalność operacyjną spółek portfelowych; dominacja koncentracji rady nadzorczej na sprawach bieżących co przekłada się na brak postrzegania spraw spółki portfelowej w długoterminowej perspektywie oraz jednokierunkowy przepływ informacji od spółek do NFI. II. Zarządzanie małym i średnim przedsiębiorstwem wybrane aspekty W ramach badań zgłębiających problematykę zarzadzania małym i średnim przedsiębiorstwem, która stanowiła drugi podstawowy obszar mojej aktywności badawczej prowadzonej po doktoracie, w centrum mojej uwagi znalazły się dwa następujące nurty badawcze: Nurt II.1. Czynniki decydujące o rynkowym sukcesie małych i średnich przedsiębiorstw, w konkurencyjnej walce z silniejszymi podmiotami gospodarczymi. Nurt II.2. Przedsiębiorczość międzynarodowa, w tym aktywność eksportowa polskich przedsiębiorstw z sektora MŚP. Prowadzone badania miały charakter zarówno teoretyczny, jak i empiryczny. Ich realizacja miała zaś miejsce w ramach następujących projektów badawczych: Nurt II.1. projekt badawczy pn.: Mali Mistrzowie. Kompleksowy Program Kształtowania Młodych Liderów Przedsiębiorczości dofinansowany przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (więcej informacji na stronie 15 Autoreferatu). Nurt II.2. projekt badawczy pn.: Przedsiębiorczość międzynarodowa w Polsce, finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, i realizowany w latach w Katedrze Przedsiębiorczości; gdzie byłam jednym z wykonawców, kierownikiem projektu był dr hab. Jerzy Cieślik Kierownik Katedry Przedsiębiorczości ALK. 20

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze?

Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? www.pwc.pl Partnerzy Patronat Po co polskim firmom Rady Nadzorcze? Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW Spotkanie prasowe 18 marca 2013 r. Polskie rady nadzorcze profesjonalizują

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Helena Tendera-Właszczuk Kraków, 15.04.2013 Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Recenzja dorobku naukowego, dydaktycznego i organizacyjnego dr Krzysztofa Wacha w postępowaniu habilitacyjnym w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Rady Nadzorcze 2013 Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW

Rady Nadzorcze 2013 Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW www.forumradnadzorczych.pl Rady Nadzorcze 2013 Skuteczność rad nadzorczych w spółkach publicznych notowanych na GPW Krzysztof Szułdrzyński, Partner, PwC Tomasz Magda, Partner Amrop Przedstawienie raportu

Bardziej szczegółowo

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Spółka: Qumak Spółka Akcyjna Numer: 1/2016 Data: 2016 01 04 15:11:01 Typy rynków: Tytuł: CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Treść:

Bardziej szczegółowo

Różnorodność organów spółek giełdowych

Różnorodność organów spółek giełdowych Różnorodność organów spółek giełdowych w Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW Ring the bell for gender equality Warszawa, 3 marca 2015 r. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW obowiązujące zapisy

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Miejsce wystawienia: Kożuszki Parcel Data wystawienia: 7 stycznia 2016 roku RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Temat: MFO SA Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Na podstawie par. 29 ust. 3 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok

Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok I. Zakres działalności Rady Nadzorczej Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej obejmuje okres od 01.01.2013 do 31.12.2013, podczas

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013

Rola i zadania Komitetu Audytu. Warszawa, 11.03.2013 Rola i zadania Komitetu Audytu Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii biznesowych

Bardziej szczegółowo

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU Tomasz Bujak Ład korporacyjny co to takiego? Ład korporacyjny to proces, poprzez który organizacje są ukierunkowywane, regulowane i skłaniane

Bardziej szczegółowo

Kielce, 31 marca 2010 r.

Kielce, 31 marca 2010 r. Kielce, 31 marca 2010 r. 1. Oświadczenie o stosowaniu ładu korporacyjnego 1.1. Zbiór zasad ładu korporacyjnego, któremu podlega emitent, oraz miejsca, gdzie tekst zbioru zasad jest publicznie dostępny

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013

Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji. Warszawa, 11.03.2013 Wartość audytu wewnętrznego dla organizacji Warszawa, 11.03.2013 Informacje o Grupie MDDP Kim jesteśmy Jedna z największych polskich firm świadczących kompleksowe usługi doradcze 6 wyspecjalizowanych linii

Bardziej szczegółowo

POLSKICH KAPITAŁOWYM SPÓŁEK GIEŁDOWYCH KOMUNIKACJA Z RYNKIEM

POLSKICH KAPITAŁOWYM SPÓŁEK GIEŁDOWYCH KOMUNIKACJA Z RYNKIEM KOMUNIKACJA Z RYNKIEM KAPITAŁOWYM POLSKICH SPÓŁEK GIEŁDOWYCH Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych, przy merytorycznym wsparciu Agencji Badog PR, przeprowadziło ankietę wśród spółek giełdowych, by przekonać

Bardziej szczegółowo

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych

Raport z badań. CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych. Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Raport z badań CSR w opinii inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych oraz spółek giełdowych Badanie wśród przedstawicieli spółek giełdowych Warszawa, lipiec 2014 roku Metodologia Projekt badawczy

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Giełda Papierów Wartościowych System EBI. Raport bieżący nr 1/2016

Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Giełda Papierów Wartościowych System EBI. Raport bieżący nr 1/2016 Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Raport bieżący nr 1/2016 Giełda Papierów Wartościowych System EBI Temat: Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW 2016

Bardziej szczegółowo

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa 28 czerwca 2011 r. Gabriela Zenkner-Kłujszo Biuro Przedsiębiorczości Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Regionalny

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce WPROWADZENIE Niniejsze Dobre praktyki komitetów audytu odzwierciedlają najlepsze międzynarodowe wzory i doświadczenia w spółkach publicznych. Nie jest to zamknięta

Bardziej szczegółowo

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM WSPÓŁFINANSOWANYM ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

3. Paweł Bałaga Sekretarz Rady Nadzorczej

3. Paweł Bałaga Sekretarz Rady Nadzorczej A. Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2011 rok I. Zakres działalności Rady Nadzorczej Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej obejmuje okres od 01.01.2011 do 31.12.2011, podczas

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego Page 1 of 5 CORPORATE GOVERNANCE - rynek regulowany Elektroniczna Baza Informacji Menu Strona główna Dodaj raport bieżący Archiwum raportów Aktualizacja danych teleadresowych Wyloguj Potwierdzenie nadania

Bardziej szczegółowo

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Strona

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015

Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Dr Mirosław Antonowicz POZNAŃ 2015 Profil jednostki, specjalizacja, obszary badawcze Niepubliczna szkoła wyższa o szerokim profilu biznesowym, posiadającą pełne uprawnienia akademickie. Założona w 1993

Bardziej szczegółowo

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik Rozporządzenie Ministra Finansów wprowadza obowiązek zamieszczenia w raporcie rocznym - jednostkowym i skonsolidowanym - oświadczenia emitenta o stosowaniu zasad tego ładu. Rozpoczął się okres publikacji

Bardziej szczegółowo

1. Oceny dorobku naukowego i technicznego pracowników naukowych i badawczotechnicznych. Zasady ogólne 1.

1. Oceny dorobku naukowego i technicznego pracowników naukowych i badawczotechnicznych. Zasady ogólne 1. załącznik do zarządzenia nr 11 dyrektora CLKP z dnia 31 października 2013 r. Regulamin okresowej oceny dorobku naukowego i technicznego pracowników naukowych i badawczo-technicznych Centralnego Laboratorium

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki

Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Ustawa z dnia 14 marca 2003 roku o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 roku w sprawie

Bardziej szczegółowo

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Jeszcze przed kryzysem opinie liderów światowego biznesu wskazywały rosnący potencjał tego obszaru zarządzania. Odpowiedzialne zarządzanie (CR)

Bardziej szczegółowo

PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE

PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE Regulacje Ustawy Kodeks spółek handlowych Ustawy z 29 lipca 2005 r.: O obrocie instrumentami finansowymi O ofercie publicznej i warunkach wprowadzania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES DANYCH WYMAGANYCH

ZAKRES DANYCH WYMAGANYCH Załącznik nr 2 ZAKRES DANYCH WYMAGANYCH WE WNIOSKU O FINANSOWANIE PROJEKTU BADAWCZEGO, REALIZOWANEGO PRZEZ DOŚWIADCZONEGO NAUKOWCA, MAJĄCEGO NA CELU REALIZACJĘ PIONIERSKICH BADAŃ NAUKOWYCH, W TYM INTERDYSCYPLINARNYCH,

Bardziej szczegółowo

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2013 Obszary działań CSR GPW RYNEK PRACOWNICY EDUKACJA ŚRODOWISKO -2- RYNEK cele i działania CEL I: Kreowanie i promowanie dobrych

Bardziej szczegółowo

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku (niniejszy raport stanowi wyodrębnioną część do sprawozdania z działalności spółki, będącego częścią Raportu Rocznego IZOLACJI JAROCIN

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2014 Obszary działań CSR GPW RYNEK PRACOWNICY EDUKACJA ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment CSR / ESG

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska Jakub Han Sedlak & Sedlak Kraków, 06.06.2006 Geneza powstania komitetów 1. Wysokie wynagrodzenia prezesów najwięcej zarabiają prezesi w USA sposoby walki z wysokimi

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O OBECNYCH I PLANOWANYCH ZASADACH I FORMACH WYNAGRADZANIA ONKÓW W ZARZĄDU GRUPY LOTOS S.A.

INFORMACJA O OBECNYCH I PLANOWANYCH ZASADACH I FORMACH WYNAGRADZANIA ONKÓW W ZARZĄDU GRUPY LOTOS S.A. INFORMACJA O OBECNYCH I PLANOWANYCH ZASADACH I FORMACH WYNAGRADZANIA CZŁONK ONKÓW W ZARZĄDU GRUPY LOTOS S.A. Ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi

Bardziej szczegółowo

Informacja o trwałym niestosowaniu przez PRAGMA INKASO S.A. zasad Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW w 2014 roku

Informacja o trwałym niestosowaniu przez PRAGMA INKASO S.A. zasad Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW w 2014 roku Informacja o trwałym niestosowaniu przez PRAGMA INKASO S.A. zasad Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW w 2014 roku PRAGMA INKASO SA podlega zbiorowi zasad ładu korporacyjnego Dobre Praktyki Spółek

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2008 r.

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2008 r. Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia r. a) Wskazanie zasad ładu korporacyjnego, które nie były przez emitenta

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels

Źródła finansowania start-upów. Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels h Źródła finansowania start-upów Szymon Kurzyca Lewiatan Business Angels Źródła finansowania pomysłów Bez początkowego zaangażowania w przedsięwzięcie własnych środków finansowych pozyskanie finansowania

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

Liliana Anam, CSRinfo

Liliana Anam, CSRinfo Liliana Anam, CSRinfo 26.11.2015 Plan prezentacji Jak rozumiemy CSR w XXI wieku? Jak wygląda praktyka w Polsce? Zrównoważony rozwój - założenia ŚRODOWISKO GOSPODARKA DOBRA JAKOŚĆ ŻYCIA Niezbędna PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA O NADANIE TYTUŁU PROFESORA I. Podstawa prawna Zasady przeprowadzania postępowania o nadanie tytułu profesora w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc, zwanym dalej Instytutem

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA

SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA 01/ WPROWADZENIE Przesłanki wdrożenia systemu motywacyjnego: 1/ Zapotrzebowanie na dynamiczny wzrost sprzedaży 2/ Poprawa efektywności działań sprzedażowych

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r.

Przedsiębiorczość akademicka. Spółki spin-off i spin-out. 10 lipca 2008 r. Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off i spin-out Uwarunkowania prawne: -Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (DZ.U. Nr 164 poz. 1365 z poźn. zmianami) -Ustawa z dnia 15 września

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza

STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA. Oferta badawcza STRATEGIA ROZWOJU DLA LOKALNEJ GRUPY DZIAŁANIA Oferta badawcza DLACZEGO WARTO? Nowa perspektywa finansowania PROW 2014-2020, w ramach której kontynuowane będzie wdrażanie działania LEADER. Zgodnie z przyjętymi

Bardziej szczegółowo

Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów. Tychy, październik 2012

Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów. Tychy, październik 2012 Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów statutowych Spółek Akcyjnych Tychy, październik 2012 1 Zakres usług: ocena formalno-prawna istniejącego stanu faktycznego zasad

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce

Bariery i stymulanty rozwoju rynku Venture Capital w Polsce Bariery i stymulanty rozwoju rynku Szymon Bula Wiceprezes Zarządu Association of Business Angels Networks 25 maja 2012 Fazy rozwoju biznesu Zysk Pomysł Seed Start-up Rozwój Dojrzałość Zysk Czas Strata

Bardziej szczegółowo

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Piotr Urbanek Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki Główne kierunki reformy

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA

SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU GIEŁDA PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH W WARSZAWIE SA 2015 Obszary działań CSR Grupy GPW EDUKACJA PRACOWNICY RYNEK ŚRODOWISKO -2- Obszary odpowiedzialności - GPW Environment Social

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Rok III / semestr VI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Raport bieżący EBI nr 1/2016. Data sporządzenia: 04.01.2016. Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk

Raport bieżący EBI nr 1/2016. Data sporządzenia: 04.01.2016. Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Raport bieżący EBI nr 1/2016 Data sporządzenia: 04.01.2016 Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Na podstawie par. 29 ust. 3 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej Cel Celem Podyplomowych Studiów Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jest umożliwienie zdobycia aktualnej wiedzy z zakresu międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN

Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN prof. dr hab. Małgorzata Zaleska Szkoła Główna Handlowa Relacja z sesji plenarnej Komitetu Nauk o Finansach PAN W ramach konferencji Katedr Finansowych Nauka finansów dla rozwoju gospodarczego i społecznego,

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA PRZYZNAWANIA ZWIĘKSZENIA STYPENDIUM DOKTORANCKIEGO NA WYDZIALE FILOLOGICZNYM I. KRYTERIA DLA DOKTORANTÓW NA PIERWSZYM ROKU STUDIÓW DOKTORANCKICH II. KRYTERIA DLA DOKTORANTÓW NA DRUGIM

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

I. ORGANIZATOR II. CEL KONKURSU

I. ORGANIZATOR II. CEL KONKURSU REGULAMIN KONKURSU O TYTUŁ FIRMA DOBRZE WIDZIANA Edycja II (2010 roku) i Edycja III (2011 rok) I. ORGANIZATOR 1. Organizatorem konkursu o tytuł Firma Dobrze Widziana jest Business Centre Club jako Partner

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE. 2) Funduszach rozumie się przez to fundusze inwestycyjne zarządzane przez Towarzystwo;

ROZDZIAŁ 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE. 2) Funduszach rozumie się przez to fundusze inwestycyjne zarządzane przez Towarzystwo; POLITYKA STOSOWANIA PRZEZ FORUM TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH S.A. ŚRODKÓW NADZORU KORPORACYJNEGO W ZAKRESIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI ZARZADZANIA FUNDUSZAMI [WYCIĄG Z REGULAMINU PROWADZENIA PRZEZ

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów statutowych Spółek Akcyjnych

Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów statutowych Spółek Akcyjnych Oferta w zakresie doradztwa korporacyjnego oraz kompleksowej obsługi organów statutowych Spółek Akcyjnych 2015 1 Zakres usług: ocena formalno-prawna istniejącego stanu faktycznego zasad funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Strategia CSR GK GPW Założenia Dlaczego CSR jest ważny dla naszej Grupy Wymiar compliance: rozporządzenie Market

Bardziej szczegółowo

Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A.

Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. Regulamin Komitetu Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. przyjęty Uchwałą Rady Nadzorczej nr 38/06/2011 z dnia 11marca 2011. Postanowienie ogólne 1 Komitet Audytu Rady Nadzorczej Radpol S.A. zwany dalej Komitetem

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY

TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY Załącznik nr 1 do Regulaminu Rady Naukowej Instytutu Biologii Ssaków PAN TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY Podstawa prawna: - Ustawa

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą

Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Materiały merytoryczne po I edycji szkoleń w ramach projektu Zostań kreatywnym przedsiębiorcą Celem badania ewaluacyjnego było zgromadzenie wiedzy na temat efektywności i skuteczności instrumentów wspierania

Bardziej szczegółowo

ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI

ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI Spis treści Przedmowa... 11 Część pierwsza ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI.... 13 Rozdział 1. Tendencje rozwojowe zarządzania strategicznego (Andrzej Kaleta)... 15 1.1. Wprowadzenie.....................................................

Bardziej szczegółowo

Przyszłość tworzymy dzisiaj! www.akademiaefc.pl

Przyszłość tworzymy dzisiaj! www.akademiaefc.pl Przyszłość tworzymy dzisiaj! 2016 www.akademiaefc.pl Akademia EFC Inicjatywa Europejskiego Kongresu Finansowego skierowana do studentów i młodych absolwentów. Motywuje i inspiruje do podejmowania wyzwań

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA

TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA TEMAT SZKOLENIA Ewaluacja programów i projektów, Informacja zwrotna i (obszar 7) OPIS SZKOLENIA GRUPA DOCELOWA Przedstawiciele Publicznych Służb Zatrudnienia/PSZ, instytucji edukacyjnych i szkoleniowych,

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r.

Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r. Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r. Oświadczenia Zarządu Spółki w sprawie zasad ładu korporacyjnego stosowanych w 2014 roku Zgodnie z 91 ust. 5 pkt 4) Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje RECENZJE Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje Autor: red. Marta Juchnowicz Wydawnictwo PWE Warszawa 2014 Przedstawiona mi do recenzji książka zatytułowana Zarządzanie kapitałem ludzkim.

Bardziej szczegółowo

Raport samooceny. Część B

Raport samooceny. Część B Załącznik nr 7 (część B) Raport samooceny Raport samooceny sporządza się do końca października. Zakres czasowy oceny obejmuje tylko poprzedni rok akademicki. Raport samooceny przygotowuje Instytutowa Komisja

Bardziej szczegółowo

Podyplomowe studia relacji inwestorskich i komunikacji finansowej

Podyplomowe studia relacji inwestorskich i komunikacji finansowej Podyplomowe studia relacji inwestorskich i komunikacji finansowej Podyplomowe Studia relacji inwestorskich i komunikacji finansowej adresowane są głównie do kadry kierowniczej i specjalistycznej przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Procedury i zasady dotyczące pracowników Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN

Procedury i zasady dotyczące pracowników Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Procedury i zasady dotyczące pracowników Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Dla celów niniejszego dokumentu stosuje się uznaną na świecie definicję naukowców zawartą w podręczniku Frascati

Bardziej szczegółowo

Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania. przedsiębiorstwem

Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania. przedsiębiorstwem Rada nadzorcza w procesie nadzoru i zarządzania przedsiębiorstwem Dr inż. Kazimierz Barwacz Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie Sopot 29 31.05.2011 r. 1 System zarządzania i nadzoru to konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Firmowe media społecznościowe dla pracowników

Firmowe media społecznościowe dla pracowników Firmowe media społecznościowe dla pracowników Raport z badania Maciej Dymalski, Szymon Góralski Wrocław, 2012 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM

TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM TRYB PRZEPROWADZANIA POSTĘPOWANIA HABILITACYJNEGO W WOJSKOWYM INSTYTUCIE MEDYCZNYM 1. Rada Naukowa posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie: nauk medycznych

Bardziej szczegółowo

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi

Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi Warsztat GUIDE ME! 8 9 października 2010r. w Łodzi TEMAT SZKOLENIA Rozpoznanie i analiza potrzeb szkoleniowych Perspektywa organizacji i rynku pracy (obszar 1) Polityka kadrowa i kompetencje trenerskie

Bardziej szczegółowo

Ocena nadzoru właścicielskiego Rating PINK 2010Y

Ocena nadzoru właścicielskiego Rating PINK 2010Y Ocena nadzoru właścicielskiego Rating PINK 2010Y analiza danych na dzień 20 czerwca 2011 roku W tym tygodniu Polski Instytut Nadzoru Korporacyjnego (PINK) postanowił po raz pierwszy opublikować stopy zwrotu

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku

Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku Załącznik do Sprawozdania Zarządu z działalności Grupy Kapitałowej PROCHEM SA w 2008 r. Oświadczenie o stosowaniu w Spółce Prochem S.A. zasad ładu korporacyjnego w 2008 roku Warszawa, kwiecień 2009 roku

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo