Sprawozdanie z działalności w 2010 r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Sprawozdanie z działalności w 2010 r."

Transkrypt

1 Sprawozdanie z działalności w 2010 r. Warszawa, luty 2011

2 SPIS TREŚCI I. Wstęp Mieszkańcy Ochoty... 3 II. Zadania Ośrodka Pomocy Społecznej... 3 III. Struktura organizacyjna OPS Komórki organizacyjne Ośrodka Zatrudnienie... 5 IV. Plan i wykonanie budżetu (w tym dochody i wydatki) z podziałem na poszczególne zadania własne i zlecone... 5 V. Świadczenia pomocy społecznej Struktura świadczeniobiorców Struktura rodzin Powody udzielania świadczeń Liczba osób i rodzin objętych pomocą materialną Pomoc pozamaterialna... 9 VI. Sprawozdanie z pracy Działu Pomocy Środowiskowej VII. Sprawozdanie z pracy Działu Pomocy Specjalistycznej Zespół ds. rodzin Zespół ds. przemocy w rodzinie Zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi Zespół ds. osób niepełnosprawnych Konsultanci VIII. Pomoc usługowa Usługi opiekuńcze - zadanie własne Specjalistyczne usługi opiekuńcze - rehabilitacyjne i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu - zadanie własne Usługi specjalistyczne dla osób z zaburzeniami psychicznymi - zadanie zlecone IX. Działalność ośrodków wsparcia prowadzonych przez OPS Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą Ośrodek Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi X. Działalność Klubu Aktywizacji Zawodowej Optymista XI. Pozostała działalność Europejski Fundusz Społeczny Aktywna integracja Zasiłki i pomoc w naturze Charakterystyka odbiorców projektu Rezultaty

3 I. Wstęp 1. Mieszkańcy Ochoty Według stanu na 30 czerwca 2010 r. (Przegląd Statystyczny Warszawa, GUS Warszawa, listopad 2010 r.), na Ochocie mieszkało osób, co stanowi 5,20% ludności Miasta Stołecznego Warszawy. 54,20% mieszkańców dzielnicy to kobiety. W stosunku do poprzednich danych (z 2009 r.) odnotowano ujemny przyrost naturalny: -150 osób, zaś w liczbach bezwzględnych w porównaniu do danych z r. (89.383) liczba mieszkańców spadła o 285 osób. Od kilku lat Ochota jest na pierwszym miejscu wśród dzielnic Warszawy pod względem gęstości zaludnienia - obecnie wynosi ona ponad 9,1 tys. osób na km 2. II. Zadania Ośrodka Pomocy Społecznej Zadania Ośrodka Pomocy Społecznej określa Statut Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m. st. Warszawy (Załącznik Nr 5 do uchwały Nr XXIX/918/2008 Rady m.st. Warszawy z r. w sprawie nadania statutów ośrodkom pomocy społecznej m.st. Warszawy z późn. zm.). Są to: realizacja zadań własnych m. st. Warszawy, określonych w ustawie o pomocy społecznej i innych ustawach realizacja zadań zleconych m.st. Warszawie, określonych w ustawie o pomocy społecznej i innych ustawach oraz zadań wynikających z porozumień zawartych z Wojewodą Mazowieckim, innymi jednostkami samorządu terytorialnego i administracją rządową, realizacja innych zadań, wynikających z rozeznania lokalnych potrzeb opracowywanie i realizacja lokalnych programów z zakresu pomocy społecznej na rzecz ograniczania i rozwiązywania występujących problemów społecznych, uczestnictwo w realizacji miejskich programów z zakresu polityki społecznej. W realizacji zadań Ośrodek współdziała z organami administracji rządowej, samorządowej, stowarzyszeniami, fundacjami, związkami wyznaniowymi oraz innymi podmiotami działającymi w obszarze polityki społecznej. III. Struktura organizacyjna OPS Ośrodek jest jednostką organizacyjną m.st. Warszawy działającą na terenie Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy. Siedziba Ośrodka mieści się w Warszawie przy ul. Przemyskiej Komórki organizacyjne Ośrodka Struktura organizacyjna Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m. st. Warszawy określona została w regulaminie organizacyjnym nadanym Zarządzeniem Nr 2/2010 Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy z r. W celu realizacji zadań statutowych Ośrodka wyodrębniono następujące komórki organizacyjne: 1) Dział Administracyjny - ul. Przemyska 11 2) Dział Finansowo-Księgowy - ul. Przemyska 11 3

4 3) Dział Pomocy Specjalistycznej, w którym działają: zespół ds. rodzin - ul. Przemyska 11 zespół ds. przemocy w rodzinie - ul. Przemyska 11 zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi - ul. Przemyska 11 zespół ds. osób niepełnosprawnych - ul. Przemyska 11 Klub Aktywizacji Zawodowej Optymista - ul. Powstańców Wlkp. 17 4) Dział Pomocy Środowiskowej - ul. Przemyska 11 5) Dział Świadczeń - ul. Przemyska 11 6) samodzielne stanowisko radcy prawnego - ul. Przemyska 11 7) samodzielne stanowisko ds. kadrowych - ul. Przemyska 11 8) ośrodek wsparcia Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą - ul. Filtrowa 68 9) ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w którego skład wchodzą: Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami - ul. Grójecka 109 Klub Integracji Środowiskowej Relaks - ul. Grójecka ) zespół ds. projektów EFS - ul. Białobrzeska 4a Schemat organizacyjny Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy (stan na r.): DYREKTOR Zastępca Dyrektora Główny księgowy Dział Administracyjny Dział Pomocy Środowiskowej Dział Pomocy Specjalistycznej Dział Świadczeń Zespół ds. Rodzin Zespół ds. Przemocy w Rodzinie Zespół ds. Osób z Zaburzeniami Psychicznymi Zespół ds. Osób Niepełnosprawnych Klub Aktywizacji Zawodowej Optymista Dział Finansowo- Księgowy Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami Klub Integracji Środowiskowej Relaks Samodzielne Stanowisko Radcy Prawnego Samodzielne stanowisko ds. Kadrowych Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą Ośrodek wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi Zespół ds. Projektu EFS 4

5 2. Zatrudnienie Tab. 1. Zatrudnienie pracowników OPS Dzielnicy Ochota (stan na r.) Wyszczególnienie Osoby Etaty Dyrekcja 2 2,00 Dział Finansowo-księgowy 4 4,00 Samodzielne stanowiska 1 1,00 Dział Świadczeń 5 5,00 Dział Administracyjny 8 6,95 Dział Pomocy Środowiskowej 20 20,00 Dział Pomocy Specjalistycznej 19 19,00 Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą 4 4,00 Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami 6 5,00 Klub Integracji Środowiskowej RELAKS 2 1,10 Zespół ds. Projektów EFS 3 2,00 Ogółem 74 70,05 IV. Plan i wykonanie budżetu (w tym dochody i wydatki) z podziałem na poszczególne zadania własne i zlecone Dział Rozdział Wyszczególnienie 851 Ochrona Zdrowia Pozostała działalność - koszty wydania decyzji w sprawach świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni spełniający kryteria dochodowe, o których mowa w art.. 8 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z art.7 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych Tab. 2. Budżet OPS Dzielnicy Ochota Zadania własne Zadania zlecone plan wykonanie plan wykonanie , , Pomoc społeczna Ośrodki wsparcia , , , , Składki na ubezpieczenia zdrowotne opłacane za osoby pobierające niektóre świadczenia z pomocy społecznej oraz niektóre świadczenia rodzinne , , Zasiłki i pomoc w naturze oraz składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe , , , , Zasiłki stałe , , Ośrodki pomocy społecznej , , , , Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi , , , ,00 opiekuńcze Pomoc dla cudzoziemców , , Pozostała działalność - Rządowy program "Posiłek dla potrzebujących" , , Realizacja projektu EFS , , RAZEM , , , ,52 5

6 Ogółem plan budżetu Ośrodka, łącznie ze środkami EFS, wyniósł ,00 zł, wykonanie ,14 zł. Rachunek dochodów własnych Wpływy: Rozdział odpłatność za dożywianie pensjonariuszy DDP Z Ochotą" i ŚDS "Pod Skrzydłami" Stan na r ,25 zł Wpływ ze środków za 2010 r ,17 zł odsetki bankowe ,02 zł Rozdział odpłatność za usługi opiekuńcze Wpływ ze środków za 2010 r ,01zł Razem: ,45 zł Wydatki z rachunku dochodów własnych do r.: Tab. 3. Wydatki z rachunku dochodów własnych do r. Rozdział Plan Wykonanie 4210 zakup materiałów i wyposażenia , , zakup środków czystości , , zakup energii 1.396, , zakup usług remontowych, napraw 3.300, , zakup usług pozostałych Remont , , szkolenie pracowników nie będących członkami korpusu służby cywilnej 3.220, ,00 Razem , ,34 Rozdział Plan Wykonanie 4300 usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze , ,40 Razem , ,40 Wykonanie razem Stan środków na r ,74 zł ,71 zł 6

7 V. Świadczenia pomocy społecznej 1. Struktura świadczeniobiorców W 2010 r. z pomocy społecznej skorzystało ogółem 2956 rodzin z dzielnicy Ochota (4998 osób). Decyzją administracyjną przyznano świadczenia 2021 osobom z 1692 rodzin. Pozostałe rodziny skorzystały z pomocy wyłącznie w formie pracy socjalnej. W stosunku do roku 2009 odnotowano istotny wzrost liczby rodzin pozostających w kręgu zainteresowania OPS (o 714), jednak liczba rodzin korzystających z pomocy materialnej zwiększyła się o 131 (w 2009 r rodzin, 1955 osób). 2. Struktura rodzin Tab. 4. Struktura rodzin Wyszczególnienie Liczba rodzin Rok Rodziny ogółem liczba osób w rodzinie: i więcej w tym: Wyszczególnienie Liczba rodzin Rok Rodziny z dziećmi ogółem liczba dzieci w rodzinie: i więcej Wyszczególnienie Liczba rodzin Rok Rodziny niepełne ogółem Liczba dzieci w rodzinach: i więcej

8 Wyszczególnienie Liczba rodzin rok Rodziny emerytów i rencistów ogółem o liczbie osób w rodzinach: i więcej Powody udzielania świadczeń Tab. 5. Powody udzielania świadczeń Powód trudnej sytuacji życiowej Liczba rodzin Lp. Rok ubóstwo sieroctwo bezdomność potrzeba ochrony macierzyństwa, w tym: wielodzietność bezrobocie niepełnosprawność długotrwała lub ciężka choroba bezradność w sprawach opiekuńczowychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego - ogółem, w tym: rodziny niepełne rodziny wielodzietne przemoc w rodzinie alkoholizm narkomania trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy zdarzenie losowe sytuacja kryzysowa klęska żywiołowa lub ekologiczna

9 4. Liczba osób i rodzin objętych pomocą materialną Rodzaj pomocy Tab. 6. Liczba osób i rodzin objętych pomocą materialną Liczba osób, którym przyznano decyzją świadczenia Liczba świadczeń Kwota świadczeń (zł) Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach Zasiłki stałe , Zasiłki okresowe - ogółem, w , tym przyznane z powodu: - bezrobocia , długotrwałej choroby , niepełnosprawności , możliwości utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego , Posiłek, w tym: , dla dzieci , Ubranie Zasiłki celowe na pokrycie wydatków powstałych w wyniku zdarzenia losowego , Sprawienie pogrzebu, w tym: , osobom bezdomnym , Inne zasiłki celowe i w naturze ogółem, w tym: , zasiłki specjalne celowe , Pomoc przyznawana cudzoziemcom, którzy uzyskali zgodę na pobyt tolerowany na terytorium RP - zadanie zlecone gminom , Pomoc pozamaterialna Pomoc pozamaterialna świadczona mieszkańcom Ochoty obejmuje w szczególności: - pracę socjalną, którą objęci są wszyscy klienci OPS - poradnictwo prawne - dyżury radców prawnych - poradnictwo psychologiczne - konsultacje psychologa. Tab. 7. Pomoc pozamaterialna Forma udzielonej pomocy Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach Praca socjalna ogółem Wyłącznie praca socjalna Poradnictwo specjalistyczne - prawne, psychologiczne

10 Praca socjalna prowadzona jest przez pracowników merytorycznych działów Pomocy Środowiskowej i Pomocy Specjalistycznej. VI. Sprawozdanie z pracy Działu Pomocy Środowiskowej W Dziale Pomocy Środowiskowej (DPŚ) pracowało 17 osób, w tym kierownik, zastępca kierownika, starszy specjalista pracy socjalnej, specjaliści pracy socjalnej (3), starsi pracownicy socjalni (3), pracownicy socjalni (8). W roku 2010 nastąpiła duża rotacja w zespole - zatrudniono 7 nowych pracowników. Większość osób zatrudnionych w DPŚ (16 osób) legitymuje się wyższym wykształceniem. Do zadań pracowników należy: praca socjalna, która ma pomóc osobom i rodzinom we wzmacnianiu lub odzyskiwaniu zdolności do zmiany własnej sytuacji życiowej przeprowadzenie wywiadów środowiskowych, pozwalających poznać sytuację osoby lub rodziny w celu postawienia diagnozy i określenia planu pracy z osobą lub rodziną w celu przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych współdziałanie z instytucjami samorządowymi i pozarządowymi pobudzanie społecznej aktywności i inspirowanie działań samopomocowych. Obszar dzielnicy podzielono na rejony opiekuńcze, z których każdy przydzielony jest jednemu pracownikowi socjalnemu. Pracownicy działu wykonywali obowiązki służbowe początkowo w dwunastu rejonach. W październiku 2010 r., ze względu na dużą liczbę spraw, podjęto decyzję o wyodrębnieniu 14 rejonów opiekuńczych. W 2010 r. pracownicy DPŚ objęli pomocą 1401 środowisk. Pomoc materialną i rzeczową otrzymało 1022 rodzin. Wyłącznie z pracy socjalnej skorzystało 379 środowisk. Wśród korzystających ze wsparcia OPS przeważają niezamożni, niepełnosprawni, dotknięci problemem uzależnienia, długotrwale lub ciężko chorzy, bezrobotni oraz rodziny niepełne i wielodzietne. Aby skutecznie pomagać, pracownicy Ośrodka korzystają z kontraktu socjalnego, który jest pisemną umową między OPS a osobą ubiegającą się o pomoc. Kontrakt socjalny określa uprawnienia i zobowiązania obu stron, które mają doprowadzić do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny korzystającej z pomocy ośrodka. W minionym roku pracownicy DPŚ zawarli z klientami ośrodka 91 kontraktów socjalnych. Oprócz bezpośredniej pracy z mieszkańcami naszej dzielnicy pracownicy socjalni przeprowadzają wywiady dla potrzeb innych instytucji pomocowych, przygotowują odpowiedzi dla sądów, prokuratury, Policji oraz dla innych organów i urzędów. Od maja do grudnia 2010 r. w Ośrodku był realizowany projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego - Program aktywizacji zawodowej bezrobotnych i biernych zawodowo osób z Dzielnicy Ochota. W wyborze 25-osobowej grupy uczestników projektu brali udział również pracownicy Działu Pomocy Środowiskowej. Przeprowadzali wywiady środowiskowe i zawierali kontrakty socjalne z uczestnikami. Dwie osoby, oprócz pracy w rejonach opiekuńczych, przeprowadzały wywiady w szpitalach z osobami, które nie posiadają prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W roku 2010 do Ośrodka wpłynęło 138 zgłoszeń dotyczących potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej dla osób bezdomnych lub mieszkających w innych rejonach kraju przeprowadzono 107 wywiadów. Przez cały rok 2010 wydano 193 decyzje dotyczące świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. 10

11 Pracownicy działu poszerzali wiedzę i umiejętności poprzez udział w szkoleniach, warsztatach i konferencjach. W szkoleniach będących składowymi projektu realizowanego przez m.st. Warszawa w latach pt.: Wykwalifikowana kadra - wysoka jakość usług. Doskonalenie warsztatu pracy pracowników realizujących miejską politykę społeczną nadal uczestniczyło 8 pracowników działu. VII. Sprawozdanie z pracy Działu Pomocy Specjalistycznej 1. Zespół ds. rodzin W 2010 r. zespół ds. rodzin pracował w składzie: 1. Barbara Mularczyk - starszy specjalista pracy socjalnej (koordynator zespołu) 2. Anna Janusz - starszy specjalista pracy socjalnej 3. Jolanta Szałkucka - starszy pracownik socjalny 4. Agnieszka Łopacińska - specjalista pracy socjalnej (w zespole do r.) 5. Renata Wijatkowska - specjalista pracy socjalnej (w zespole od r.) Charakterystyka działań W 2010 r. zespół prowadził 146 rodzin, wymagających zintensyfikowanej pracy socjalnej w tym 39 wyłącznie w formie pracy socjalnej. W rodzinach tych wychowywało się 243 dzieci. Dominującymi dysfunkcjami w ww. rodzinach były: bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego (65 rodzin, w których wychowywało się 139 dzieci) rodziny niepełne wychowujące przynajmniej jedno dziecko w wieku do 18 roku życia (47 rodzin, w których wychowywało się 85 dzieci) ubóstwo (45 rodzin, w których wychowywało się 82 dzieci) bezrobocie (26 rodzin, w których wychowywało się 55 dzieci ) alkoholizm (24 rodziny, w których wychowywało się 34 dzieci) długotrwała choroba i niepełnosprawność (61 rodzin, w których wychowywało się 87 dzieci) przemoc (10 rodzin, w których wychowało się 25 dzieci) wielodzietność troje i więcej dzieci (34 rodziny, wychowujące 116 dzieci). W pracy zespołu wyróżnić można następujące, główne kierunki aktywności: a) bezpośrednią pracę z osobami i rodzinami skoncentrowaną na rozwiązaniu problemu b) współpracę z przedstawicielami instytucji lub organizacji na rzecz osób i rodzin c) podejmowanie działań i wprowadzanie nowych rozwiązań w pracy zespołu oraz w strukturach pomocowych Dzielnicy Ochota przy współpracy z innymi organizacjami d) doskonalenie umiejętności i zdobywanie wiedzy poprzez szkolenia. Ad. a) bezpośrednia praca z osobami i rodzinami 1. poradnictwo, udzielanie informacji, wskazywanie miejsc gdzie można uzyskać profesjonalną pomoc i wsparcie 2. pomoc w załatwianiu spraw urzędowych (pomoc w pisaniu pism, występowanie w imieniu Ośrodka w sprawach dotyczących klientów, wspólne wizyty w urzędach) 11

12 3. zawieranie kontraktów socjalnych - zawarto 20 kontraktów, z 11 osobami. W 2010 r. w systemowym projekcie aktywizacji zawodowej bezrobotnych i biernych zawodowo, z terenu Dzielnicy Ochota, wzięło udział 9 osób z rodzin prowadzonych przez Zespół 4. pomoc w zgromadzeniu niezbędnych dokumentów, poszukiwanie wolnych miejsc u organizatorów wypoczynku letniego, współpraca z rodzicami i organizatorami wyjazdów. Z rodzin objętych przez zespół pomocą, na wypoczynek zimowy i letni wyjechało 30 dzieci 5. planowanie pomocy materialnej i rzeczowej, w tym dożywiania dzieci w placówkach oświatowych (pomocą w formie obiadów w szkołach objętych zostało 79 dzieci w wieku szkolnym i 12 w wieku przedszkolnym) 6. pomoc w formie gorącego posiłku przyznano 2 osobom dorosłym 7. pomoc w formie usług opiekuńczych, przyznano 7 osobom, w tym 4 osobom - usługi specjalistyczne 8. uprawnienia do świadczeń leczniczych przyznano7 osobom. Ad. b) współpraca z przedstawicielami instytucji lub organizacji na rzecz osób i rodzin 1. Utrzymywanie stałej współpracy z kuratorami zawodowymi i społecznymi VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w Warszawie oraz kuratorami III Wydziału Karnego, w tym: stała wymiana informacji oraz ustalenia dotyczące dalszego postępowania i pracy z rodzinami objętymi wspólnymi oddziaływaniami udział pracowników zespołu w rozprawach sądowych w charakterze świadków (w sprawach 4 rodzin w Sądzie Rejonowym VI Wydział Rodzinny i Nieletnich) występowanie do sądu o wgląd w sytuację rodzinno-wychowawczą dzieci z rodzin dysfunkcyjnych, w których zagrożone jest dobro i bezpieczeństwo dzieci (3 rodziny) z rodzin pozostających w kręgu zainteresowania Sądu i Ośrodka w 2010 r. 26 dzieci przebywało w placówkach opiekuńczo-wychowawczych (14 dzieci przebywało w domach dziecka, 9 dzieci - w Młodzieżowych Ośrodkach Socjoterapii, 3 dzieci - w Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych) osobisty kontakt z kuratorami Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, wspólne wejścia w wybrane środowiska z kuratorami rodzinnymi uczestnictwo w spotkaniach zespołów interdyscyplinarnych z kuratorami Wydziału Rodzinnego i Nieletnich (5 rodzin) 2. Utrzymywanie stałej współpracy z pedagogami szkolnymi: w sprawach pomocy materialnej dla uczniów wyjeżdżających na obozy zimowe i zielone szkoły organizowane przez placówki oświaty, w zakresie obejmowania dzieci przez OPS pomocą w formie obiadów w stołówkach szkolnych, w 2010 r. w sprawach dotyczących stypendiów socjalnych wypłacanych przez Wydział Oświaty (wydawanie przez pracowników zespołu zaświadczeń klientom ubiegającym się o tę formę pomocy, monitorowanie terminowości załatwiania spraw przez klientów, weryfikacja informacji dotyczących wysokości i terminów otrzymywania stypendiów) bieżąca wymiana informacji dotyczących sytuacji kryzysowych w rodzinach, problemach szkolnych dzieci, zagrożeniach drugorocznością. 3. Współpraca z innymi instytucjami na rzecz rodzin i wychowujących się w nich dzieci: Wydziałem do Spraw Nieletnich i Patologii Komendy Policji Warszawa III przy ul. Opaczewskiej oraz dzielnicowymi (wymiana informacji, kierowanie pism o 12

13 monitorowanie rodzin w godzinach wieczornych i w weekendy w przypadkach, gdy podejrzewamy, że zagrożone jest dobro wychowujących się w nich nieletnich dzieci, wspólne wejścia w środowisko), Warszawskim Centrum Pomocy Rodzinie (współpraca z pracownikami zajmującymi się rodzinami zastępczymi poprzez: wymianę informacji, wspólne wejścia w wybrane środowiska, sporządzanie wywiadów środowiskowych dotyczących ustalania odpłatności za pobyt dzieci kierowanych do placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyżury pracownika WCPR w siedzibie Ośrodka), współpraca z organizatorami wypoczynku zimowego i letniego dla dzieci i młodzieży (Caritas, TPD, Fundacja EVA, Fundacja ATN, ZHP, MOS - obozy sportowe), Ośrodkiem dla Ofiar Przemocy w Rodzinie Dom, ul. Walecznych 59 w Warszawie (matka z dwójką małych dzieci została objęta programem ww. Ośrodka, ścisła współpraca i wymiana bieżących informacji), dyrektorami i wychowawcami przedszkoli, do których uczęszczają dzieci z rodzin pozostających w kręgu zainteresowania OPS (poszukiwanie wolnych miejsc, wymiana informacji na temat funkcjonowania dzieci w placówkach, dostrzeganych przez wychowawców problemach i nieprawidłowościach dotyczących dzieci i ich rodziców, współpraca w zakresie opłacania wyżywienia dla dzieci, dofinansowywania opłat za przedszkole przez OPS, wystąpienia do dyrekcji ww. placówek o zwolnienia z opłaty stałej za przedszkole tych rodziców, którzy znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej), Świetlicą Socjoterapeutyczną Caritas, Środowiskowymi Ogniskami Wychowawczymi TPD (kierowanie dzieci na zajęcia, wymiana informacji na temat zachowania dzieci oraz zgłaszanych przez nie trudności i problemów). 4. Przeprowadzanie wywiadów środowiskowych dla potrzeb innych instytucji (przeprowadzono 40 wywiadów na wniosek innych OPS z terenu kraju, Domów Dziecka, Pogotowia Opiekuńczego, Ośrodków Szkolno-Wychowawczych, Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, Wydziału Zasobów Lokalowych Dzielnicy Ochota, Sądu) 5. Udział pracowników zespołu w Rodzinnym Pikniku Integracyjnym na Szczęśliwicach, (wrzesień 2010 r.). 6. Wskazywanie odbiorców paczek świątecznych i wyprawek szkolnych w ramach akcji prowadzonych przez Urząd Dzielnicy Ochota, wydawanie zaproszeń na zabawy okolicznościowe (karnawałowe, andrzejkowe i mikołajkowe) organizowane przez organizacje i stowarzyszenia na terenie Dzielnicy. Ad. c) podejmowanie działań i wprowadzanie nowych rozwiązań w pracy zespołu oraz w strukturach pomocowych Dzielnicy Ochota przy współpracy z innymi organizacjami Od 2009 r. na terenie dzielnicy Ochota realizowany jest program wspierania rodzin zastępczych pn.: Rodzina - Ważna Sprawa. W 2010 r. podejmowano następujące działania : dyżury pracownika WCPR zajmującego się rodzinami zastępczymi naszej dzielnicy, na terenie Ośrodka w każdy trzeci czwartek miesiąca dyżury pracownika socjalnego zajmującego się rodzinami zastępczymi w OPS (do r. - w środy w godz , od r. - w poniedziałki w godz. 8-12) indywidualne konsultacje psychologiczne - 8 rodzin 13

14 bezpłatne konsultacje prawne (wydano 2 skierowania dla rodzica zastępczego i 1 dla kandydata) wydawanie opinii dla potrzeb Sądu o kandydatach na rodzinę zastępczą (11 - pozytywnych, 2 - negatywne, w 2 przypadkach nie wydano opinii z powodu braku kontaktu z kandydatem), W programie Rodzina ważna sprawa w 2010 r. zaplanowano działania ukierunkowane na grupowe formy pracy. Konieczna była jednak modyfikacja uwzględniająca specyfikę opiekunów zastępczych z Ochoty. Specyfiką omawianej grupy, która w dużym stopniu wynika z zaawansowanego wieku większości opiekunów zastępczych, jest niechęć do korzystania z grupowych form pomocy. Ponadto wychowankowie rodzin zastępczych to często nastolatkowie, którzy nie są zainteresowani ofertą OPS. Z członkami omawianych grup możliwa jest aktualnie jedynie praca oparta o indywidualny kontakt (wsparcie, edukacja, konsultacje specjalistów) i działania takie są realizowane systematycznie. Przy tworzeniu programu pracy z rodzinami zastępczymi założono, że grupa ta chce być identyfikowana jako całość, stając się jednocześnie grupą wsparcia. Po szczegółowym rozeznaniu środowisk okazało się jednak, że adresaci działań nie chcą identyfikować się z grupą, gdyż odczytują to jako formę naznaczenia i związanego z nim wykluczenia społecznego. Konieczna była zatem zmiana formuły programu, który skoncentrowany został na pracy z indywidualnym klientem. Z powodu braku zainteresowania ze strony odbiorców zrezygnowano z przeprowadzenia: warsztatów edukacyjnych dla opiekunów zastępczych, spotkania integracyjnego dla dorastającej młodzieży wychowywanej w rodzinach zastępczych. Na terenie Ochoty w 2010 r. mieszkało 49 spokrewnionych rodzin zastępczych, w których wychowywało się 62 dzieci. Rodzicami zastępczymi były głównie osoby po 50 roku życia (39 rodzin), zaś najliczniejszą grupę stanowiły dzieci w wieku lat (21 osób). Działaniami Ośrodka objęci zostali: Kandydaci na rodziny zastępcze (5 osobom udzielono kompleksowych informacji na temat sprawowania opieki zastępczej). Rodziny zastępcze, które korzystały z pomocy OPS zgodnie z kryteriami określonymi w ustawie o pomocy społecznej z r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362): - z pomocy finansowej OPS skorzystało 8 rodzin - nieodpłatną pomocą w formie specjalistycznych usług opiekuńczych zostały objęte 2 rodziny - żywienie dziecka w przedszkolu opłacono 1 rodzinie - obiady dziecka w szkole opłacono 1 rodzinie. Rodziny zastępcze, które oczekiwały okresowo indywidualnego wsparcia. W 2010 r. pracownik socjalny nawiązał kontakt łącznie z 36 rodzinami zastępczymi. Praca socjalna była realizowana na bieżąco w ramach zgłaszanych potrzeb. W trzecim kwartale 2010 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy VI Wydział Rodzinny i Nieletnich zobowiązał OPS do przesyłania raz na 6 miesięcy sprawozdań dotyczących sytuacji rodzin zastępczych, wychowujących się w nich dzieci i udzielanej pomocy. W 2010 r. przesłano 9 takich sprawozdań. Ad. d) doskonalenie umiejętności i zdobywanie wiedzy poprzez szkolenia: w roku 2010 pracownicy zespołu uczestniczyli w nast. szkoleniach Praca metodą skoncentrowaną na rozwiązaniu 14

15 Mediacja rodzinna i społeczna Od terapii do zatrudnienia Dobre praktyki norweskie w obszarze polityki społecznej Diagnoza i interwencja w przypadkach wykorzystywania seksualnego dzieci. Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej Trening interpersonalny Interwencje kryzysowe w środowisku, pomoc psychologiczna i współpraca z organizacjami pozarządowymi. 2. Zespół ds. przemocy w rodzinie Zespół ds. przemocy w rodzinie pracował w składzie dwuosobowym: 1. Elżbieta Wolska - starszy specjalista pracy socjalnej, koordynator zespołu 2. Monika Krajewska - specjalista pracy socjalnej. Praca przebiegała zgodnie z planem przyjętym do realizacji na 2010 r. Zespół prowadził 84 środowiska (gospodarstwa jednoosobowe i rodziny razem 218 osób), z których 34 środowiska (70 osób) korzystało jednocześnie z pomocy finansowej i wszechstronnej, zintensyfikowanej pracy socjalnej. Członkowie zespołu prowadzili wspólnie z innymi pracownikami socjalnymi 6 środowisk (24 osoby). Łącznie zespół zajmował się 90 środowiskami, w których dominowały problemy przemocy domowej. Problem alkoholowy, występował w 40 środowiskach (dotyczył 73 osób). W 50 rodzinach (169 osób) występowała przemoc, której nie towarzyszyło picie alkoholu. W 2 środowiskach występowało uzależnienie od środków psychoaktywnych. W okresie sprawozdawczym w rodzinach, w których rozpoznano zjawisko przemocy domowej, 50 środowisk (148 osób) korzystało wyłącznie z pracy socjalnej oraz wsparcia psychologicznego gdyż ich sytuacja materialna była dobra. W przypadku rodzin uwikłanych w przemoc domową prowadzenie pracy socjalnej było szczególnie trudne i rozciągnięte w czasie ze względu na złożoność problemu. Wymagało to przygotowania indywidualnych programów poprawy sytuacji, monitorowania funkcjonowania całej rodziny, poszukiwania specyficznych form pomocy dla tych środowisk. Główny nacisk w działalności Zespołu położono na pracę socjalną, która polegała na zatrzymaniu przemocy w rodzinie łagodzeniu skutków wieloletniego trwania przemocy w rodzinie uświadamianiu przyczyn trudnej sytuacji, w której się znajdują osoby lub rodziny uświadamianiu strat, jakie poniosły w swoim życiu z powodu alkoholu osoby uzależnione przekonywaniu do podjęcia leczenia odwykowego i utrzymywania abstynencji, uczestnictwa w grupach wsparcia oraz grupach AA aktywizowaniu zawodowym pomocy w załatwianiu spraw urzędowych reprezentowaniu interesów klientów przed innymi instytucjami wskazywaniu profesjonalnych placówek i miejsc, gdzie można uzyskać pomoc w rozwiązaniu różnorodnych problemów naszych klientów udzielaniu informacji z zakresu prawa i obowiązujących przepisów zwłaszcza ofiarom przemocy w rodzinie udzielaniu wsparcia psychologicznego wdrażaniu klientów do prawidłowego funkcjonowania społecznego. 15

16 Pracownicy socjalni brali udział w rozprawach sądowych w charakterze świadków (dot. 9 rodzin). Zespół aktywnie współpracował z rejonowymi pracownikami socjalnymi OPS w zakresie konsultowania trudnych przypadków, w których występował problem przemocy. Współpracowano z wieloma instytucjami, organizacjami pozarządowymi oraz ruchami samopomocowymi, działającymi w obszarze profilaktyki i rozwiązywania problemów związanych z uzależnieniami oraz przemocy domowej. W 42 środowiskach realizowano procedurę Niebieskich Kart, w tym 24 na wniosek Komendy Rejonowej Policji Nawiązano kontakt z rodzinami dotkniętymi zjawiskiem przemocy, monitorowano ich sytuację, motywowano do podjęcia działań, udzielono wszechstronnych informacji dotyczących możliwości rozwiązania problemu. Zespół kierował klientów Ośrodka na konsultacje prawne do Punktu Informacyjno-Konsultacyjnego i do innych specjalistów. Pracownicy Zespołu przeprowadzili 10 interwencji w środowisku. Ponadto skierowali do Prokuratury Rejonowej 8 wniosków o wszczęcie postępowania zgodnie z art. 207 kodeksu karnego, w 10 przypadkach wstępowali do Dzielnicowego Zespołu Realizacji Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych z wnioskami dotyczącymi uruchamiania procedury sądowej zobowiązania do podjęcia leczenia osób uzależnionych od alkoholu i stosujących przemoc wobec członków rodziny. Wykres 1. Rozpoznanie przemocy domowej w latach (liczba środowisk) Poza tym pracownicy Zespołu o niepokojących sytuacjach w rozpoznanych środowiskach powiadomili Sąd (5 rodzin), Policję (3 rodziny). W ramach przyjętego na 2010 r. Harmonogramu Realizacji Lokalnego Programu Przeciwdziałania w Rodzinie Zespół wykonał następujące działania: pozyskał materiały (ulotki, broszury, plakaty) z różnych źródeł i udostępniał je zarówno pracownikom jak i klientom OPS, prowadził spotkania informacyjne z dzielnicowymi, które miały na celu wymianę informacji i nawiązanie dobrej współpracy, współpracował z Wydziałem Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Dzielnicy Ochota wskazując odbiorców do programów: - Warsztaty umiejętności wychowawczych dla rodziców i opiekunów - Program pomocy środowiskowej dla osób starszych i/lub niepełnosprawnych doznających przemocy w rodzinie 16

17 - Program psychoedukacyjny dla ofiar przemocy w rodzinie Zespół prowadził w okresie styczeń czerwiec bazę rodzin, w których rozpoznano zjawisko przemocy w rodzinie, na podstawie informacji przekazywanych z różnych instytucji na tzw. formularzu zgłoszeń. Na zlecenie Biura Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Zespół uczestniczył w prowadzeniu monitoringu Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie w latach i raz na kwartał przesyłał stosowny raport. Koordynator Zespołu przez cały rok uczestniczyła w pracach Zespołu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, w którym pełni funkcję przewodniczącej. W lutym pracownicy Zespołu wzięli udział Tygodniu Pomocy Ofiarom Przestępstw, pełniąc dyżur w Sądzie Rejonowym m.st. Warszawy przy ul. Marszałkowskiej 82. W grudniu Zespół opracował Harmonogram Realizacji Lokalnego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m.st. Warszawy na 2011 r. W 2010 r. pracownicy Zespołu podnosili swoje kwalifikacje, uczestnicząc w spotkaniach i szkoleniach: Mediacja rodzinna i społeczna Koalicja na Rzecz Profilaktyki Krzywdzenia Małych Dzieci Miejski Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Praca z rodziną w kryzysie Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej Nowe zadania i obowiązki zmiany ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Diagnoza i interwencja w przypadkach wykorzystywania seksualnego dzieci Interwencje kryzysowe w środowisku, pomoc psychologiczna III Ogólnopolska Konferencja: Profilaktyka Krzywdzenia Małych Dzieci Superwizja na potrzeby pracy socjalnej Nowe zadania i obowiązki - zmiany ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie Stop przemocy w rodzinie. Jesienna szkoła profilaktyki Praca metodą skoncentrowaną na rozwiązaniach Obsługa sprawozdania Przemoc. Ponadto w omawianym okresie specjalista pracy socjalnej uzyskał specjalizację II stopnia w zawodzie pracownik socjalny. 3. Zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi Zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi obejmuje pomocą osoby przewlekle chore i zaburzone psychicznie, często wielokrotnie hospitalizowane psychiatrycznie, mające poważne trudności w samodzielnym funkcjonowaniu w środowisku oraz wymagające intensywnej pracy socjalnej mającej na celu poprawę ich sytuacji bytowej i zdrowotnej, jak również zaspokojenie niezbędnych potrzeb materialnych. Zespół udziela także wsparcia psychologicznego osobom potrzebującym, zgłaszającym się do OPS. W 2010 r. Zespół objął swą pomocą 100 rodzin. Zadania realizowane przez Zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi: 1. Podtrzymywanie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego, aktywnego życia osób z zaburzeniami psychicznymi, a także kształtowanie ich umiejętności społecznych oraz przeciwdziałanie izolacji społecznej poprzez pomoc psychologiczną i pracę socjalną. 17

18 2. Organizowanie pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi w ich środowisku z udziałem rodziny, sąsiadów, osób zaprzyjaźnionych, organizacji społecznych i instytucji. 3. Kontrola stanu zdrowia psychicznego osób przewlekle chorych, objętych pomocą Zespołu oraz rozmowy wspierające, mające na celu uświadomienie podopiecznym konieczność stałego przyjmowania leków psychotropowych oraz regularnego kontaktowania się z lekarzem psychiatrą, jak również wskazywanie na potrzebę hospitalizacji psychiatrycznej w sytuacjach pogorszenia stanu zdrowia psychicznego a także współpraca w tym zakresie z rodziną chorego. 4. Stała współpraca pracowników Zespołu z lekarzami z Poradni Zdrowia Psychicznego przy ul. Pawińskiego 2 w sprawach dotyczących stanu zdrowia psychicznego klientów OPS, polegająca m.in. na zamawianiu domowych wizyt oraz konsultacjach lekarskich (także w celu uzyskania zaświadczenia lekarskiego wymaganego przez Sąd) oraz informowanie lekarzy psychiatrów o funkcjonowaniu klientów w środowisku, a także o ewentualnych symptomach nawrotu choroby bądź pogorszeniu stanu psychicznego. 5. Współpraca z lekarzami oraz pracownikami socjalnymi Szpitala Nowowiejskiego oraz Instytutu Psychiatrii i Neurologii (gdzie są hospitalizowane osoby chore psychicznie, objęte pomocą Zespołu). 6. Współpraca z lekarzami biegłymi sądowymi, w celu umożliwienia przeprowadzenia badania sądowo-psychiatrycznego w związku z wnioskiem OPS do Sądu o wydanie postanowienia o konieczności leczenia klienta bez zgody w trybie art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. 7. Występowanie do Sądu Rejonowego z wnioskami o leczenie psychiatryczne bez zgody osób chorych psychicznie, których zachowanie wskazuje na pogorszenie ich stanu zdrowia psychicznego, niezdolnych do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych a także realizacja postanowień Sądu poprzez umieszczanie ww. osób w szpitalu psychiatrycznym. Zespół skierował do Sądu Rejonowego 7 wniosków o leczenie osób chorych psychicznie bez ich zgody, w trybie art. 29 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. 8. Występowanie do Sądu Rejonowego z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej wbrew woli osób, które w skutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie są zdolne do zaspokajania swych podstawowych potrzeb życiowych oraz nie mają możliwości zapewnienia opieki we własnym zakresie jak również uzyskania pomocy ze strony innych osób oraz których stan zdrowia wskazuje na potrzebę objęcia ich stałą opieką i pielęgnacją, a ze względu na swój stan psychiczny nie są zdolne do wyrażenia zgody na umieszczenie w DPS. W 2010 r. złożono 1 wniosek o umieszczenie w DPS. 9. Interwencje w trybie nagłym, gdy zachowanie osoby chorej psychicznie wskazuje, iż z powodu choroby zagraża ona bezpośrednio życiu własnemu bądź życiu lub zdrowiu innych osób, podejmowane wobec klientów objętych pomocą Zespołu, przy współpracy lekarza psychiatry z Poradni Zdrowia Psychicznego przy ul. Pawińskiego 2, Pogotowia Ratunkowego, jak również Policji i Straży Pożarnej. W ciągu roku Zespół podjął 6 interwencji. 10. Organizowanie umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym, zgodnie z postanowieniem sądu wg art. 23 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W tym trybie umieszczono w szpitalu 4 osoby. 11. Współpraca z pracownikami socjalnymi z Działu Pomocy Środowiskowej i Działu Pomocy Specjalistycznej (pomoc w ocenie stanu zdrowia psychicznego klientów, określenie sposobu pomocy i niezbędnych działań a także w zależności od sytuacji 18

19 wskazywanie na konieczność interwencji lekarza psychiatry lub przejmowanie trudnych przypadków do prowadzenia w Zespole). 12. W ramach umowy - zlecenia zatrudniony był w OPS lekarz psychiatra (odbyło się 11 konsultacji). 13. Przyznawanie pomocy w formie usług opiekuńczych osobom, które z powodu niepełnosprawności mają trudności w samodzielnym funkcjonowaniu oraz kontrola jakości usług. Usługami opiekuńczymi objęto 10 środowisk. 14. Udział pracowników Zespołu w konferencjach i szkoleniach organizowanych poza OPS: Praca z trudnym i roszczeniowym klientem Wprowadzenie do diagnozy dziecka wykorzystywanego seksualnie i jego rodziny Człowiek żyjący z HIV w rodzinie i społeczeństwie. 15. Superwizje z psychologiem polegające m.in. na omawianiu trudnych przypadków oraz konsultacjach w skomplikowanych sytuacjach pojawiających się w pracy Zespołu z klientami (w superwizjach uczestniczył cały Zespół ds. osób z zaburzeniami psychicznymi oraz psycholog). 16.Koordynowanie i przyznawanie pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. 4. Zespół ds. osób niepełnosprawnych Zespół do spraw osób niepełnosprawnych pracował w składzie: koordynator zespołu starszy specjalista pracy socjalnej i trzech pracowników socjalnych. Pracą socjalną objęto łącznie 458 środowisk, w tym z pomocy usługowej korzystały 394 środowiska. Były to głównie jednoosobowe gospodarstwa domowe, których członkowie korzystali z usług opiekuńczych z uwagi na ograniczenia zdrowotne (niepełnosprawność lub długotrwałą chorobę). Do zadań pracowników zespołu należało: 1. Diagnozowanie potrzeb klientów, ustalenie możliwości ich zaspokojenia, poprzez usługi opiekuńcze i pomoc materialną 2. Szeroko pojęta praca socjalna z rodziną i krewnymi podopiecznych oraz współdziałanie z samorządem terytorialnym, organizacjami, stowarzyszeniami, instytucjami o charakterze pomocowym, placówkami służby zdrowia, policji, sądu, organizacjami kościelnymi, placówkami oświatowymi, związkami wyznaniowymi, ZUS w sprawach klienta 3. Pomoc w umieszczaniu osób potrzebujących w stacjonarnych placówkach opieki: kompletowanie dokumentacji dotyczącej umieszczenia w domach pomocy społecznej (12 osób) pomoc w załatwianiu formalności związanych z umieszczaniem klientów w zakładach opiekuńczo-leczniczych i hospicjach (3 osoby) udział w sprawach sądowych dotyczących umieszczenia w domu pomocy społecznej lub szpitalu psychiatrycznym, klienta bez jego zgody (4 podopiecznych) organizowanie przejazdów klientów do DPS (3 osoby) 4. Pomoc w kontaktach z urzędami i instytucjami, zwłaszcza przy pisaniu podań i pism urzędowych (np. odwołania do sądu i ZUS 10 osób), oraz pomoc przy wypełnianiu i składaniu różnego typu wniosków (np. wniosków emerytalnych i rentowych, o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku mieszkaniowego - 15 osób) 19

20 5. Praca nad rozwiązywaniem problemów klienta (szczególnie trudnych i złożonych) w strukturze zespołów interdyscyplinarnych (2 środowiska) 6. Przeprowadzenie nagłych interwencji (2 środowiska) po przyjęciu przez pracownika socjalnego zgłoszenia odnośnie trudnej sytuacji w środowisku. Po wstępnym ustaleniu katalogu podstawowych potrzeb, udzielano stosownej pomocy 7. Gromadzenie danych o placówkach służących wsparciem osobom niepełnosprawnym i członkom ich rodzin 8. Udzielanie informacji o warunkach i zasadach przyznawania usług opiekuńczych (około 450 rozmówców) 9. Kontrola jakości usług realizowanych przez firmę opiekuńczą (kontrole w większości środowisk co 3 4 miesiące, w nagłych przypadkach - na bieżąco) W roku 2010 pracownicy Zespołu uczestniczyli w następujących szkoleniach: Nowe zadania i obowiązki samorządów w kontekście ustawy O przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z dn r. Skuteczny pracownik socjalny Przemoc wobec osób starszych Praca metodą skoncentrowaną na rozwiązaniach. Zestawienie zadań wykonanych przez Zespół w 2010 r. pokazuje tabela nr 8: Tab. 8. Zadania Zespołu ds. osób niepełnosprawnych w roku 2010 Lp. 1 2 Rodzaj wykonanego zadania Łączna liczba rodzin objętych pomocą - praca socjalna Łączna liczba rodzin objętych pomocą usługową, w tym materialną Liczba zadań Umorzenia postępowania 65 4 Uchylenia decyzji 20 5 Wygaśnięcia decyzji 32 6 Sprawy bez rozpoznania Usługi specjalistyczne dla osób z zaburzeniami psychicznymi Wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu należności Pomoc w załatwieniu spraw urzędowych (wypełnienie wniosków do WZL, ZUS) 10 Interwencje 2 11 Kompletowanie dokumentacji do DPS

21 5. Konsultanci W Dziale Pomocy Specjalistycznej było zatrudnionych 3 konsultantów - psychologów oraz konsultant ds. współpracy ze środowiskiem lokalnym. Konsultanci - psycholodzy udzielili łącznie 784 konsultacji. 1. Konsultant - psycholog Monika Małecka W 2010 r. udzieliła 382 konsultacji psychologicznych. Miały one charakter porad psychologicznych, konsultacji wychowawczych, rozmów wspierająco-diagnostycznych, wsparcia pracowników socjalnych w rozpoznaniu i diagnozie nowych środowisk, pracy z trudnymi klientami lub rodzinami. Konsultacje odbywały się w formie wizyt w środowisku oraz spotkań w siedzibie OPS. Pomocą tą objęto klientów OPS oraz osoby nie korzystające z pomocy Ośrodka. a. W zespole ds. przeciwdziałania przemocy przeprowadzono 25 konsultacji. Praca z klientami miała charakter: spotkań diagnostycznych - ich celem była ocena sytuacji życiowej klienta lub rodziny, diagnoza zasobów, możliwości i głównych problemów rodziny, ich stanu psychicznego, potrzeb; rodziny lub indywidualne osoby po diagnozie potrzeb otrzymywały porady dot. tego, gdzie mogą skorzystać np. ze specjalistycznej pomocy terapeutycznej lub innego rodzaju pomocy w zależności od zdiagnozowanych potrzeb, wsparcia psychologicznego ofiar przemocy, mającym na celu umożliwienie odreagowania emocjonalnego, wzmocnienie poczucia wartości, budowanie i odzyskiwanie poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego, zwiększanie samoświadomości swoich emocji i potrzeb, pomoc w odbudowywaniu więzi rodzinnych i społecznych, konsultacji wychowawczych dotyczących tego jak radzić sobie z trudnymi emocjami dzieci, minimalizować skutki psychologiczne bycia świadkiem przemocy, elementy edukacji dot. rozwoju dzieci, specyficznych problemów związanych z ich rozwojem, patomechanizmem zaburzeń emocjonalnych, przyczyn trudnych dla rodziców zachowań. Główne problemy z jakimi spotykał się psycholog w kontakcie z ofiarami przemocy i ich rodzinami to poczucie bezradności, niemocy, brak wiary w swoje możliwości, brak dostępu do swoich emocji, przeżyć, lub nie radzenie sobie z trudnymi emocjami, uzależnienie przede wszystkim emocjonalne od sprawcy przemocy. Często poruszanym problemem była sytuacja dzieci - świadków przemocy i brak świadomości rodziców jak destrukcyjny wpływ ma to na ich rozwój emocjonalny, społeczny, funkcjonowanie szkolne. Konsultacje w formie wsparcia psychologicznego były prowadzone również wobec osób starszych, o ograniczonej sprawności, które doświadczają przemocy ze strony swoich dorosłych dzieci. b. W zespole ds. osób z zaburzeniami psychicznymi miało miejsce 57 konsultacji. Wizyty w środowisku, spotkania z klientami miały charakter: diagnostyczny - ich celem była ocena stanu psychicznego klientów, rozpoznanie sytuacji rodzinnej, społecznej, ocena poziomu funkcjonowania klientów, ich ograniczeń, możliwości, zasobów, wspierająco-terapeutyczny - budowanie kontaktu terapeutycznego, monitorowanie stanu psychicznego, zachęcanie do podjęcia lub kontynuowania leczenia, terapii, przyjmowania leków, współpraca z rodziną, budowanie systemu wsparcia w środowisku lokalnym, przeciwdziałanie izolacji społecznej, 21

22 wizyty z pracownikami socjalnymi u osób chorych psychicznie w fazie zaostrzenia choroby, spotkania z osobami, które nie zgadzały się na indywidualny kontakt z psychologiem - celem tych spotkań była pomoc w diagnozie trudności klienta, pomoc w ustalaniu celów dalszej pracy socjalnej, terapeutycznej, budowanie zaufania klienta, spotkania, rozmowy z lekarzem psychiatrą z PZP w sprawach poszczególnych klientów. Najczęściej spotykanymi problemami w grupie osób z zaburzeniami psychicznymi jest brak świadomości choroby, zachowanego krytycyzmu wobec objawów chorobowych, niechęć do podejmowania leczenia farmakologicznego i terapeutycznego. Często osoby chore psychicznie nie mają wsparcia w rodzinie ani w otaczającym środowisku społecznym, są odizolowane, skazane na samotność, spotykają się z niezrozumieniem, lękiem ze strony sąsiadów i otoczenia. c. W zespole ds. osób niepełnosprawnych przeprowadzono 35 konsultacji o charakterze: spotkań diagnostycznych - ich celem była ocena stanu psychicznego, sprawności psychofizycznej, samoobsługowej, funkcjonowania poznawczego, społecznego wsparcia psychologicznego - osoby z ograniczoną sprawnością ruchową, ze stanami depresyjnymi, osamotnione, bez wsparcia społecznego. Klientami zespołu są zazwyczaj osoby schorowane pod względem somatycznym, często z zaburzeniami demencyjnymi, ich sprawność jest ograniczona pod wieloma względami. Do najczęstszych problemów w tej grupie klientów należy poczucie osamotnienia, zaburzenia psychosomatyczne, stany depresyjne, lękowe, trudności w pogodzeniu się, zaakceptowaniu niepełnosprawności, często związana z niepełnosprawnością izolacja społeczna, brak oparcia w rodzinie. Częstym problemem szczególnie u osób z zaburzeniami psychoorganicznymi jest brak możliwości realnej oceny swojej sytuacji życiowej. d. W zespole ds. rodzin miało miejsce 105 konsultacji, w tym 22 konsultacje w rodzinach zastępczych. Były to spotkania z samotnymi rodzicami i rodzinami, na ogół miały charakter: rozmów diagnostycznych - określenie trudności, problemów rodziny, potrzeb, celów dalszej pracy wsparcia psychologicznego - umożliwienie odreagowania emocji, aktywizacja zawodowa, motywowania do podjęcia terapii uzależnienia, praca nad trudnymi doświadczeniami z przeszłości konsultacji wychowawczych dotyczących problemów z dziećmi: emocjonalnych, wychowawczych, szkolnych, sposobów radzenia sobie z ich trudnościami; wskazanie placówek terapeutycznych, w których rodzice mogą szukać wsparcia. Rodziny będące pod opieką zespołu są rodzinami wieloproblemowymi. Zazwyczaj istnieje w nich międzygeneracyjny przekaz problemów, często jeden z rodziców ma problem alkoholowy, występuje również problem współuzależnienia, przemocy, zaniedbań głównie emocjonalnych wobec dzieci, niewydolności wychowawczej. Trudności dzieci mają zazwyczaj charakter zaburzeń emocjonalnych, zachowania, trudności szkolnych, zaburzeń w relacjach społecznych, rówieśniczych. W rodzinach zastępczych spokrewnionych dodatkowymi problemami są: zaburzona struktura rodziny, niejasne granice pomiędzy członkami rodziny, niejasna rola rodziców biologicznych. Opiekunami zastępczymi są zazwyczaj dziadkowie, co często powoduje również problemy związane z ograniczoną sprawnością fizyczną, są oni bardzo obciążeni psychicznie i fizycznie obowiązkami. 22

23 e. W Dziale Pomocy Środowiskowej (DPŚ) odbyło się 130 konsultacji. Spotkania na terenie Ośrodka i w środowisku miały charakter diagnostyczno-terapeutyczny, ich celem było wsparcie psychologiczne klientów, aktywizacja zawodowa, motywowanie do podjęcia terapii uzależnienia, diagnoza problemów - kierowanie do odpowiednich placówek terapeutycznych, świadczących pomoc w poszukiwaniu pracy, terapii uzależnienia; wsparcie pracowników socjalnych podczas spotkań z trudnymi klientami (roszczeniowymi, manipulującymi, agresywnymi). Z pomocy psychologicznej korzystały również osoby nie korzystające z pomocy OPS w formie finansowej, ani w formie pracy socjalnej - miało miejsce 25 konsultacji. Osoby te były objęte opieką w formie pracy krótkoterminowej skoncentrowanej na ogół na pomocy w rozwiązaniu konkretnych problemów. Jeśli zachodziła taka potrzeba często kierowane były do instytucji, placówek, które udzielają pomocy terapeutycznej w formie terapii krótkoterminowej, terapii rodzinnej, małżeńskiej. Psycholog brał udział w dwutygodniowym szkoleniu dotyczącym pracy metodą skoncentrowaną na rozwiązaniach (TSR) oraz jednodniowym szkoleniu prowadzonym przez Fundację Dzieci Niczyje pt.: Diagnoza, pomoc dziecku wykorzystywanemu seksualnie. Tab. 9. Zestawienie konsultacji oraz rodzaju pracy konsultanta - psychologa Rodzaj udzielonej pomocy Spotkania diagnostyczne Wsparcie psychologiczne Wsparcie pracownika socjalnego Zespoły interdyscyplinarne Konsultacje wychowawcze Interwencje Zespół ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie Zespół ds. osób niepełnospraw -nych Zespół ds. osób z zaburzeniam i psychicznym Zespól ds. rodzin DPŚ Osoby nie korzystające z pomocy OPS poza konsultacjami psychologicznymi Spotkania z psychiatrą Spotkania z pedagogiem szkolnym Mediacje rodzinne Razem Konsultant - psycholog Anna Milewska W 2010 r. konsultant - psycholog wykonywała zadania na rzecz Klubu Aktywizacji Zawodowej Optymista, działów pomocowych Ośrodka Pomocy Społecznej, udzielała konsultacji w terenie oraz dodatkowo - w styczniu 2010 r. - pełniła dyżury w Domu Dziennego Pobytu Z Ochotą. 23

24 Zadania realizowane w KAZ Optymista skupiały się na bezpośredniej pracy z klientami klubu oraz wiązały się z czynnościami o charakterze organizacyjno-technicznym. Psycholog prowadził wstępne rozmowy doradcze z klientami zgłaszającymi się po raz pierwszy oraz kontynuował doradztwo w okresie poszukiwania pracy przez klientów aż do jej znalezienia. Ponadto udzielał na miejscu porad psychologicznych. Prowadził spotkania indywidualne i konsultacje psychologiczne z zakresu poruszania się po rynku pracy, metod autoprezentacji, radzenia sobie ze stresem itp. Udzielił 180 konsultacji. Stale prowadził także analizę ofert pracy pojawiających się na rynku, sporządzał notatki służbowe, gromadził informacje dotyczące warszawskiego rynku pracy, firm szkoleniowych i oferowanych przez nie szkoleń, instytucji pośredniczących w poszukiwaniu pracy oraz zapotrzebowania pracodawców w odniesieniu do konkretnych zawodów i wymagań stawianych pracownikom. Na bieżąco, stale współpracował z pracownikami socjalnymi w zakresie aktywizacji zawodowej klientów OPS. Psycholog udzielił 71 konsultacji terenowych w 30 środowiskach. Najczęściej występującymi problemami, były: zaburzenia psychiczne o różnym podłożu i charakterze choroby somatyczne bezrobocie przemoc domowa alkoholizm problemy wieku starczego, samotność i potrzeba wsparcia w funkcjonowaniu społecznym. Większość odwiedzanych środowisk to środowiska wieloproblemowe, w których występowało kilka dysfunkcji jednocześnie. Psycholog wielokrotnie służył pomocą i wsparciem pracownikom socjalnym pomagając im w prawidłowym rozpoznaniu deficytów i dysfunkcji występujących w poszczególnych środowiskach. W czasie konsultacji pomagał osobom i rodzinom w odzyskiwaniu zdolności do samodzielnej egzystencji, wzmocnieniu przekonania o własnej wartości i sprawczości, pracował nad zmianą zachowań i procesów emocjonalnych, pomagał osobom bezrobotnym i ich rodzinom w radzeniu sobie z zaistniałą sytuacją. Prowadził także działalność profilaktyczną i informacyjną w zakresie ochrony zdrowia psychicznego i fizycznego, uzależnieniami, zjawiskami bezrobocia, przemocy itp. Psycholog uczestniczył w szkoleniu pt. Praca z rodziną w kryzysie organizowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. 3. Konsultant psycholog Piotr Florczak W roku 2010 konsultant odbył 151 spotkań z klientami Ośrodka Pomocy Społecznej w ich miejscach zamieszkania, a także w siedzibie Ośrodka. Konsultacje dotyczyły spraw o zróżnicowanej charakterystyce, jak: pomoc psychologiczna osobom narażonym na silny i przewlekły stres, osobom starszym, niepełnosprawnym, samotnym, przejawiającym zaburzenia nastroju, zaburzenia nerwicowe i trudności w podstawowym funkcjonowaniu. Kolejną grupę stanowiły osoby chore psychicznie (zaburzenia psychotyczne). Ponadto psycholog pomagał osobom żyjącym w silnym konflikcie z bliskimi, ofiarom przemocy domowej oraz osobom uzależnionym od alkoholu, z różnego rodzaju problemami wtórnymi. Część osób wymagała jednorazowego spotkania. W przypadku większości klientów potrzebny był jednak cykl spotkań. Konsultant psycholog przyjmował zgłoszenia z Działu Pomocy Specjalistycznej i z Działu Pomocy Środowiskowej, a także bezpośrednio od samych zainteresowanych, ich 24

25 rodzin i znajomych. Udzielał również konsultacji pracownikom socjalnym. Dotyczyły one przede wszystkim klientów, z którymi szczególnie trudno nawiązać relację współpracy. Ponadto udzielał wsparcia psychologicznego chorym psychicznie uczestnikom ŚDS Pod Skrzydłami i KIŚ Relaks (podczas zajęć odbywających się przy ul. Grójeckiej 109). Podczas dyżurów w DDP Z Ochotą udzielał pomocy osobom starszym, będącym ofiarami przemocy domowej, mającym znaczne problemy w relacjach interpersonalnych oraz objawy zaburzeń nastroju i zaburzeń nerwicowych. 4. Konsultant ds. współpracy ze środowiskiem lokalnym - Rajmund M. Kowalczyk Zadaniem konsultanta jest koordynacja działań Ośrodka w zakresie współpracy z instytucjami, organizacjami, mieszkańcami dzielnicy; gromadzenie, analiza i opracowanie informacji dotyczących oferty Ośrodka, podejmowanie działań promujących OPS w środowisku lokalnym; inspirowanie nowych form działania na rzecz środowiska lokalnego. Najważniejsze działania w 2010 r. to: 1. Przygotowanie zawartości merytorycznej, graficznej i funkcjonalnej nowej strony internetowej (www.opsochota.waw.pl). Strona Ośrodka ruszyła w październiku 2010 r.; od tamtej pory stale jest uzupełniana o nowe materiały tekstowe i fotograficzne z wykorzystaniem technologii CMS. Strona jako wizytówka OPS Ochota zebrała pozytywne opinie wśród pracowników OPS (uwzględniano na bieżąco ich uwagi) i osób odwiedzających. 2. Zmiany w organizacji wolontariatu OPS, w tym: a. przygotowanie nowych wersji dokumentów wolontariatu uwzględniających wymogi ustawy o pożytku publicznym i wolontariacie (wraz ze zmianami wprowadzonymi w życie w 2010 r.) oraz wnioski płynące z wdrażania dobrych praktyk, wypracowanych we współpracy ze Stowarzyszeniem Centrum Wolontariatu. Dokumenty tworzą całość niezbędną do prowadzenia systemowej pracy z wolontariuszami działającymi przy OPS: b. szersze wykorzystanie Internetu we współpracy z wolontariuszami - polegające m.in. na: włączeniu do kanałów komunikacji z wolontariuszami poczty elektronicznej, uruchomienie bezpośredniego adresu owego dla osób zainteresowanych wolontariatem w OPS Ochota zamieszczenie na stronie internetowej OPS ogłoszenia o poszukiwaniu wolontariuszy chętnych do udzielania korepetycji. Ogłoszenia o podobnej treści zamieszczono także nieodpłatnie w prasie lokalnej. Pozwoliło to skuteczniej pozyskiwać korepetytorów do prowadzenia zajęć w Klubie Jakub przy ul. Lelechowskiej 5. zamieszczenie na stronie Ośrodka niektórych z nowych dokumentów do pobrania i wydrukowania rozpoczęcie prac przygotowawczych do umożliwienia chętnym wypełniania ankiet i formularzy interaktywnych (zgłoszeń) wolontariusza przez Internet 25

26 c. wprowadzenie nowego zakresu ubezpieczeń dla wolontariuszy w porozumieniu z Towarzystwem Ubezpieczeniowym Ergo Hestia: oprócz ubezpieczenia NNW wprowadzono także ubezpieczenie OC; stwarza to lepszą sytuację zarówno dla Ośrodka, jak i osób współpracujących w charakterze wolontariuszy. Tym samym wyznaczamy nowe standardy w organizowaniu pracy wolontariackiej w OPS. d. współpraca z Centrum Wolontariatu obejmowała m.in. comiesięczne spotkania wolontariatu będące istotnym wsparciem dla koordynatorów wolontariatu w OPS w zakresie wymiany doświadczeń i opinii, szkoleń, fachowych porad prawnych i merytorycznych, zaopatrzenia w materiały reklamowo-informacyjne (ulotki, plakaty, foldery). Spotkania pozwoliły nawiązać bliższe kontakty z innymi koordynatorami oraz specjalistami z Centrum. Z naszej inicjatywy Centrum uruchomiło internetowy portal dyskusyjny dla uczestników spotkań. Rozpoczęto również prace przygotowawcze do zorganizowania konferencji wolontariatu prowadzonego przez OPS-y z terenu Mazowsza, w których uczestniczymy jako koordynatorzy. Współpraca z Centrum pozwoliła również na uczestnictwo koordynatorów wolontariatu naszego OPS w programie Wolontariat w OPS (seria szkoleń), realizowanego z wykorzystaniem środków unijnych. e. spotkania z wolontariuszami OPS - obejmowały m.in. udzielanie informacji ogólnej, zagadnienia szczegółowe dotyczące bieżącej współpracy, udzielanie instruktażu przed imprezami, uzupełnianie dokumentów, wyznaczanie i omawianie zadań, udzielanie porad i wsparcia itp. f. Dzień Wolontariusza - był najważniejszą imprezą związaną z wolontariatem w roku Uroczystość odbyła się w XXI LO im. H. Kołłątaja, pozwoliła zgromadzić ponad 200 wolontariuszy i koordynatorów z instytucji i organizacji pozarządowych Dzielnicy Ochota. Udział OPS - poza wsparciem finansowym obejmował też przygotowanie dyplomów i nagród dla najlepszych wolontariuszy działających przy OPS, wykonanie jednej z prezentacji w kuluarach, oraz wykonanie i udostępnienie dokumentacji fotograficznej. g. Współpraca ze Stowarzyszeniem Otwarte Drzwi - polegająca na wdrażaniu do prac wolontariackich podopiecznych Stowarzyszenia: osób pełnoletnich, w pełni zdolnych do czynności prawnych, o lekkim i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności intelektualnej, wykonujących obowiązki pod opieką pracownika OPS. Przygotowania do uruchomienia tego pilotażowego projektu obejmowały m.in. wytypowanie kandydatów i przygotowanie ich profili, przeprowadzenie rozmów z wybranymi podopiecznymi OPS, konsultacje z psychologami Stowarzyszenia, instruktaże i rozmowy z wolontariuszami niepełnosprawnymi intelektualnie zakwalifikowanymi do programu. Umowa precyzująca zakres współpracy obowiązywała w okresie i zostanie przedłużona na rok następny. 26

27 h. W 2010 r. współpracowaliśmy z 27 wolontariuszami wykonującymi swe obowiązki na podstawie porozumień (w okresie dłuższym niż 30 dni) oraz z wolontariuszami na okres do 30 dni (umowy ustne). Najważniejsze prace wykonywane przez wolontariuszy: podzielanie korepetycji i pomoc w nauce (korzysta z niej ok. 40 uczniów) indywidualna pomoc osobom starszym i niepełnosprawnym w miejscu zamieszkania pomoc w przygotowaniu i przeprowadzeniu imprez zewnętrznych (festyny, spotkania i inne imprezy zewnętrzne itp.) pomoc w zajęciach terapeutycznych w Klubie Relaks i ŚDS Pod Skrzydłami organizowanie warsztatów specjalistycznych dla podopiecznych ośrodków wsparcia pomoc w przygotowaniu materiałów informacyjno-reklamowych. 3. Udział Ośrodka Pomocy Społecznej w imprezach zewnętrznych: Dzień Sąsiada Targi Pracy dla osób niepełnosprawnych VIII Rodzinny Piknik Integracyjny Szczęśliwice Dzień Wolontariusza Wolontariat z Ochotą Gwiazdka Podwórkowa Uczestnictwo w Koalicji na rzecz Ochoty - w roku 2010 odbyło się kilkanaście spotkań Koalicji związanych z: przygotowaniem imprez zewnętrznych, których inicjatorem lub organizatorem była Koalicja (jak w pkt. 3) oraz problemami, z jakimi zetknęły się poszczególne komisje Koalicji. Do najważniejszych należy zaliczyć podjęcie na początku lata prac nad reaktywowaniem działań Komisji ds. Seniorów, przygotowanie projektu skierowanego do tej właśnie grupy społecznej, zmiany w Komisji Przeciwdziałania Przemocy. 5. Współpraca z innymi organizacjami pozarządowymi w 2010 r. - obejmowała stałe kontakty z działającymi na terenie Dzielnicy i m.st. Warszawy: Stowarzyszeniem WISE - w organizacji korepetycji, festynów i spotkań w Klubie przy ul. Lelechowskiej 5, pracy socjalnej z osobami uzależnionymi od alkoholu Stowarzyszeniem BORIS - udział w spotkaniach działaczy ze środowisk lokalnych Warszawy, udział w konferencjach Stowarzyszeniem Centrum Wolontariatu - w zakresie wolonatariatu Stowarzyszeniem Otwarte Drzwi - w zakresie wolonatariatu. 6. Udział w seminariach i konferencjach: Praca socjalna i pomoc społeczna wobec problemów współczesności (Akademia Pedagogiki Specjalnej) Wyrównywanie szans edukacyjnych dzieci (Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej) Rewitalizacja terenów miejskich (Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy) Aktywizacja i rozwój społeczności lokalnych (Federacja Mazovia, Stołeczne Centrum Współpracy Obywatelskiej) 27

28 Usługi społeczne dla osób niepełnosprawnych (Wyższa Szkoła Pedagogiczna) Nowelizacja ustawy o pożytku publicznym (Federacja Mazovia, Urząd Dzielnicy) Ekonomia społeczna dla Mazowsza (Fundacja Bez Względu na Niepogodę) Od terapii do zatrudnienia (BPS - Urząd m.st. Warszawy) Wykorzystanie internetu w komunikacji społecznej (Akademia Inicjatyw Sąsiedzkich - Stołeczne Centrum Współpracy Obywatelskiej) Partnerska Warszawa współpraca, integracja, rozwój (Stołeczne Centrum Współpracy Obywatelskiej) 7. Uczestnictwo w szkoleniach i warsztatach: Budowanie partnerstw (MCPS, Asap 24) Coaching wolontariatu (MCPS, Asap 24) Wolontariat w OPS (Centrum Wolontariatu - z wykorzystaniem środków EFS), cykl szkoleń obejmujący takie zagadnienia, jak: tworzenie kampanii i organizacja wydarzeń promujących wolontariat, promowanie wolontariatu jako forma zmiany wizerunku OPS, współpraca z mediami i wykorzystanie technik multimedialnych Wolontariat pracowniczy nowe perspektywy (AKAT). VIII. Pomoc usługowa Pomoc usługowa jest zadaniem własnym skierowanym do osób starszych i niepełnosprawnych oraz zadaniem zleconym - specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W 2010 r. świadczone były również specjalistyczne usługi opiekuńcze - rehabilitacyjne i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu (w ramach zadań własnych). Tab. 10. Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze Rodzaj pomocy Liczba osób, którym przyznano decyzją świadczenia Liczba świadczeń Kwota świadczeń (zł) Liczba rodzin Liczba osób w rodzinach Usługi opiekuńcze , w tym specjalistyczne (rehabilitacyjne i usprawniające zaburzone funkcje organizmu) , Specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamie- szkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi - zadanie zlecone , Usługi opiekuńcze - zadanie własne Usługi opiekuńcze obejmują: a) pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych 28

29 utrzymanie czystości i porządku w pomieszczeniach, utrzymanie w czystości sprzętu gospodarstwa domowego, dbanie o higienę żywności pranie i prasowanie zakup podstawowych artykułów spożywczych i gospodarstwa domowego - pomoc przy sporządzaniu listy zakupów, informowanie o cenach towarów, przygotowanie posiłków z uwzględnieniem diet (w tym co najmniej 1 gorącego dziennie) lub dostarczenie 1 gorącego posiłku z placówki gastronomicznej wskazanej przez OPS pomoc przy spożywaniu posiłków palenie w piecu, przynoszenie węgla, wody załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków, rzetelne i terminowe rozliczanie się z wydatkowanych środków pomoc w opiece nad zwierzętami domowymi. b) opiekę higieniczną mycie, czesanie i ubieranie, z uwzględnieniem problemów utrzymania higieny w załatwianiu potrzeb fizjologicznych golenie, kąpiel przesłanie łóżka układanie chorego w łóżku, zmiana pozycji chorego w łóżku zapobieganie powstawaniu odleżyn c) zaleconą przez lekarza pielęgnację - np. podawanie leków, smarowanie, okłady d) zapewnienie kontaktów z otoczeniem - organizowanie spacerów, podtrzymywanie kontaktów ze środowiskiem, - czytanie, prowadzenie rozmów. Zakres usług realizowanych u podopiecznego ustalany jest przez pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania, w zależności od indywidualnych potrzeb. Usługi opiekuńcze świadczyła na zlecenie OPS, wyłoniona w przetargu nieograniczonym, firma: Vital s.c. Usługi Opiekuńczo-Pielęgniarskie Ewa i Stanisław Lechowscy, z siedzibą w Warszawie przy ul. Solipskiej 1a. Cena usług opiekuńczych wynosiła 12 zł za godzinę. Ze strony ośrodka usługi zleca i koordynuje Zespół do spraw osób niepełnosprawnych Działu Pomocy Specjalistycznej. Szczegółowo praca Zespołu opisana została w rozdziale VII, p Specjalistyczne usługi opiekuńcze - rehabilitacyjne i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu - zadanie własne Specjalistyczne usługi opiekuńcze - rehabilitacyjne i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu realizowane było na podstawie art. 50 pkt. 4 ustawy z r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U nr 175 poz z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz z późn. zm.) Usługi skierowane były w szczególności do osób ze schorzeniami neurologicznymi, m.in.: porażenie mózgowe, zanik mięśni, stopa końsko-szpotawa, wylewy, stany po wylewach, udarach, stwardnienie rozsiane i inne uzasadniające przyznanie usługi. Zakres specjalistycznych usług opiekuńczych obejmował: 29

30 a) rehabilitację fizyczną i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zgodnie z zaleceniami lekarskimi lub specjalisty z zakresu rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii, w tym: ćwiczenia bierne, ćwiczenia czynno-bierne, samowspomagane, oporowe równoważne, pionizacja, nauka chodzenia, terapia ruchowa masaże nauka użytkowania i korzystania ze sprzętu ortopedycznego, rehabilitacyjnego i pomocniczego zajęcia relaksacyjne, terapia mowy socjalizacja chorego i instruktaż dla osób z jego otoczenia poprzez naukę umiejętności społecznych i czynności pielęgnacyjnych wsparcie w zakresie rehabilitacji i fizykoterapii chorego, powtarzanie ćwiczeń możliwych do wykonania bez pomocy specjalisty fizykoterapeuty intensywny trening funkcji poznawczych i uzupełnienie leczenia poprzez m.in. czytanie na głos, nazywania przedmiotów, uwrażliwiania na bodźce itp. socjalizowanie chorego poprzez naukę sygnalizowania potrzeb fizjologicznych, nastroju, bólu, emocji wykonywanie innych czynności, według wskazań lekarza specjalisty b) współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług. Usługi były świadczone przez Agencję Służby Społecznej B. Kościelak - Sp. J. z siedzibą w Warszawie przy ul. Kwiatowej 7a. Firma została wyłoniona w wyniku przetargu nieograniczonego. Cena 1 godziny usług specjalistycznych wyniosła 50,00 zł. Usługi u każdego świadczeniobiorcy poprzedzone były wizytą lekarza specjalisty - zatrudnionego przez wykonawcę, który określił plan i szczegółowy zakres usług. Po zrealizowaniu usług rehabilitacyjnych, zapewniono również kolejną wizytę lekarza specjalisty, który pisemnie ocenił efekty rehabilitacji u każdego świadczeniobiorcy. Usługi były świadczone w miejscach zamieszkania świadczeniobiorców, na terenie dzielnicy Ochota m.st. Warszawy. 3. Usługi specjalistyczne dla osób z zaburzeniami psychicznymi - zadanie zlecone Specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi, to forma pomocy realizowana w oparciu o art. 8 i 9 ustawy z r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111 poz. 535 z późn. zm.), art pkt 3 ustawy z r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 poz ) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189 poz z późn. zm.). Zgodnie z wymienionymi powyżej aktami prawnymi zakres usług obejmuje: 1. Uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza: kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych 30

31 interwencje i pomoc w życiu w rodzinie pomoc w załatwianiu spraw urzędowych wspieranie i pomoc w uzyskaniu zatrudnienia pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi. 2. Pielęgnację jako wspieranie procesu leczenia, w tym: pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych pomoc w wykupywaniu lub zamawianiu leków w aptece pilnowanie przyjmowania leków oraz obserwowanie ewentualnych skutków ubocznych ich stosowania w szczególnie uzasadnionych przypadkach zmiana opatrunków, pomoc w użyciu środków pomocniczych i materiałów medycznych, przedmiotów ortopedycznych, a także w utrzymaniu higieny pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia pomoc w dotarciu do placówek rehabilitacyjnych. 3. Rehabilitację fizyczną i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz z późn. zm.): zgodnie z zaleceniami lekarskimi lub specjalisty z zakresu rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług. 4. Pomoc mieszkaniową, w tym: w uzyskaniu mieszkania, negocjowaniu i wnoszeniu opłat, w organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw oraz likwidacji barier architektonicznych kształtowanie właściwych relacji osoby uzyskującej pomoc z sąsiadami i gospodarzem domu. 5. Zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. 6. Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi w 2010 r. świadczone były przez wybraną w trybie postępowania przetargowego Fundację Zdrowie ; cena jednej godziny usług wynosiła 24,00 zł. Z usług skorzystało 32 mieszkańców Ochoty, w tym: 28 osób chorych psychicznie, 2 osoby z niepełnosprawnością intelektualną, 2 dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi. Ogółem zrealizowano 2880 godzin usług. 31

32 Szczegółową charakterystykę podopiecznych objętych pomocą ilustruje poniższa tabela. Tab. 11. Świadczeniobiorcy specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w roku 2010 Grupa wiekowa (lat) Kobiety Płeć Mężczyźni Razem Poniżej Powyżej Razem IX. Działalność ośrodków wsparcia prowadzonych przez OPS 1. Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą jest ośrodkiem wsparcia dla osób starszych, działającym w strukturach Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota. Placówka została powołana 24 lata temu w celu zapewnienia osobom starszym, pozbawionym wystarczającego wsparcia ze strony najbliższych - warunków do godnej i aktywnej starości. Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą mieścił się w suterenie o powierzchni 173,31 m 2 w kamienicy przy ul. Filtrowej 68. W lokalu znajdowała się świetlica, stołówka, kuchnia, pokój odpoczynku, biuro, pokój do rozmów z pensjonariuszami, 2 toalety, 2 pomieszczenia magazynowe (magazyn żywnościowy i magazyn gospodarczy), szatnia. Wygospodarowano pokój, w którym prowadzono zajęcia komputerowe dla seniorów oraz indywidualne rozmowy. W placówce zatrudnionych było 4 pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy: kierownik, starszy referent, instruktor ds. kulturalno-oświatowych i pracownik gospodarczy. Ponadto w 2010 r. zawarto umowę zlecenie na prowadzenie zajęć z gimnastyki profilaktycznej. 32

33 Charakterystyka osób uczęszczających do Domu Dziennego Pobytu Z Ochotą Tab. 11. Struktura wieku i płci uczestników DDP Z Ochotą Grupa wiekowa (lat) Płeć Kobiety Mężczyźni Razem Do Powyżej Razem Tab. 12. Wykształcenie uczestników DDP Z Ochotą Wykształcenie Płeć Kobiety Mężczyźni Razem Brak danych Podstawowe Zawodowe Średnie Wyższe Razem Z analizy tabel wynika, że seniorzy korzystający z usług DDP Z Ochotą, to przede wszystkim osoby w bardzo podeszłym wieku; najliczniejszą grupę stanowią pensjonariusze mający od 81 do 90 lat. Większość osób posiada wykształcenie średnie i podstawowe. W 2010 r. z usług opiekuńczych realizowanych na terenie DDP skorzystało 30 osób. Głównym zadaniem Domu jako ośrodka wsparcia, jest przede wszystkim pomoc osobom starszym w codziennym funkcjonowaniu. Ten cel placówka realizuje poprzez zapewnienie 2 posiłków, pomoc w utrzymaniu higieny, w załatwieniu spraw socjalnych i udzielanie wsparcia psychologicznego. Jednocześnie Dom stara się ciekawie organizować seniorom czas, proponując różne formy aktywności, zarówno ruchowej, jak i usprawniającej umysł oraz umożliwiając różnego rodzaju atrakcje o charakterze kulturalnym. Oferta DDP Z Ochotą a. Zajęcia usprawniające ruchowo: gimnastyka profilaktyczna, rower stacjonarny spotkania taneczne, ćwiczenia relaksacyjne przy muzyce spacery. b. Zajęcia edukacyjne i kulturalno-oświatowe: występy artystyczne amatorskich grup seniorów spotkania literackie; jeden z pensjonariuszy prowadził raz w tygodniu spotkania literackie, do których samodzielnie przygotowywał materiały (ciekawostki z życia sławnych ludzi, historii Polski, historii miasta) udział w lokalnych i miejskich imprezach integracyjnych warsztaty rozwijające twórcze myślenie i pamięć zapewnienie dostępu do prasy 33

34 terapia zajęciowa warsztaty kreatywnego myślenia uczestniczenie w spektaklach i koncertach wspólne obchody świąt i jubileuszy: muzykoterapia i wspólne śpiewanie biblioterapia - wspólne czytanie i słuchanie utworów literackich gry towarzyskie (scrabble, sudoku, krzyżówki) i quizy. c. Poradnictwo socjalne i wsparcie psychologiczne: dyżur psychologa indywidualne konsultacje psychologiczne, ścisła współpraca personelu z psychologiem i pracownikami socjalnymi OPS kontakty personelu i psychologa z członkami rodzin pensjonariuszy DDP. d. Udostępnianie urządzeń gospodarstwa domowego: maszyny do szycia, żelazka, lodówki, suszarki do włosów, elektrycznej maszynki do golenia, pralki sprzętu radiowo-telewizyjnego, video, sprzętu DVD. e. Pomoc w utrzymaniu zdrowia i higieny: możliwość korzystania z kąpieli z natryskiem, zrobienia prania, możliwość skorzystania z usługi manicure, pedicure (usługa odpłatna), możliwość pomiaru ciśnienia krwi. f. Zapewnienie wyżywienia: DDP Z Ochotą zapewnia pensjonariuszom dwa posiłki dziennie: śniadanie i obiad. Istnieje możliwość ubiegania się o częściowe lub całkowite zwolnienie z kosztów wyżywienia dla osób w trudnej sytuacji finansowej. Śniadania przygotowywane były we własnym zakresie, a obiady dostarczane przez firmę gastronomiczną wyłonioną w trybie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Pensjonariusze ponoszą odpłatność za przyznane usługi zgodnie z tabelą odpłatności uchwaloną przez Radę m. st. Warszawy. Integracja seniorów z terenu Dzielnicy Ochota: Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą proponował zajęcia otwarte. Oprócz funkcji poznawczo-kulturalnej, pełnią one również rolę integracyjną. Były tu: zajęcia zespołu wokalnego - 1 raz w tygodniu; uczestniczyło w nich 18 osób. spotkania kulturalne - organizacja występów zespołów artystycznych dla wszystkich chętnych seniorów. Inne działania a. Promowanie działalności Domu Dziennego Pobytu Z Ochotą : ulotki, kierowane do urzędów, szpitali, przychodni zdrowia, aptek, bibliotek, kościołów; akcje informujące o działalności placówki podczas lokalnych festynów komunikaty na stronie internetowej Ośrodka. b. Działania prowadzone w lokalu DDP przez inne podmioty: Współpraca ze Związkiem Emerytów, Rencistów i Inwalidów w organizacji spotkań integracyjnych dla członków Związku 34

35 w lokalu DDP odbywały się zajęcia Uniwersytetu III Wieku Omega ; udostępniamy słuchaczom Uniwersytetu świetlicę na spotkania grup dyskusyjnych c. W pomieszczeniach DDP odbywały się spotykania członków Stowarzyszenia Osób z Chorobą Parkinsona. d. Udział kierownika Domu w pracach ruchu społecznego - Koalicja na Rzecz Ochoty. Szczegółowy wykaz imprez okolicznościowych, wykraczających ponad standardowe zajęcia prowadzone w Domu Dziennego Pobytu,,Z Ochotą, w których uczestniczyli seniorzy korzystający z usług, prezentuje poniższa tabel nr 13. Tab. 13. Imprezy okolicznościowych w DDP,,Z Ochotą Lp. Data Charakter imprezy Koncert kolęd - Chór Uniwersytetu III Wieku Impreza okolicznościowa z okazji Święta Babci i Dziadka Zabawa Karnawałowa Śniadanie Wielkanocne Występ Teatru,,Maska Koncert Patriotyczny - Chóru Uniwersytetu III Wieku Dzień Sąsiada Zabawa Taneczna z okazji przywitania kalendarzowego lata Występ Teatru,,Maska Występ Teatru,,Maska Spotkanie Seniorów Warszawskich Domów Dziennego Pobytu pod hasłem,,nie bójmy się jesieni Udział w Pikniku Integracyjnym w Parku Szczęśliwickim Dzień Seniora oraz 24 rocznica powstania DDP,,Z Ochotą Występ iluzjonisty z Teatru,,Impresarium Akademia z okazji Święta Niepodległości I Spotkanie z cyklu: Historia obyczaju ceremonia parzenia herbaty Obchody Światowego Dnia Życzliwości II Spotkanie z cyklu: Historia obyczaju ceremonia parzenia herbaty Zapomniane święta Katarzynki Bal Andrzejkowy Spotkanie z dietetyczką Społeczne spory w grudniowe wieczory spotkanie poświęcone kwestiom społecznym /aids, wolontariat/ Mikołajki III Spotkanie z cyklu: Historia obyczaju ceremonia parzenia herbaty Udział w,,podwórkowej Gwiazdce w Klubie,,Surma Nasze zwyczaje, nasze tradycje spotkanie dot. zwyczajów i tradycji Bożonarodzeniowych Koncert kolęd w wykonaniu Chóru Uniwersytetu III Wieku Spotkanie Wigilijne Bal Sylwestrowy 35

36 2. Ośrodek Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi W lutym 2010 r. utworzono Ośrodek Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi, w skład którego weszły: Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami Klub Integracji Środowiskowej Relaks klub samopomocy. Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami przy ul. Grójeckiej 109 jest dziennym ośrodkiem wsparcia dla osób przewlekle chorych psychicznie. Działalność Domu finansowana jest jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej w ramach dotacji celowych z budżetu Wojewody Mazowieckiego. ŚDS działa od grudnia 2006 r. Podstawowym celem działalności ŚDS jest zapewnienie osobom chorym psychicznie oparcia społecznego w ich środowisku lokalnym, pozwalającego na zaspakajanie ich podstawowych potrzeb życiowych, poprawę funkcjonowania w środowisku (usamodzielnienie), zapobieganie postępującej izolacji i umożliwienie integracji społecznej. 1. Cele działalności ŚDS Pod Skrzydłami realizowane w 2010 r. Cele szczegółowe, które placówka w 2010 r. realizowała poprzez różnorodne oddziaływania indywidualne i grupowe skierowane do uczestników ŚDS i ich rodzin to: pomoc w nabywaniu i zwiększaniu umiejętności samodzielnego funkcjonowania i zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych osób chorych psychicznie przeciwdziałanie izolacji społecznej osób psychicznie chorych, zapobieganie marginalizacji życia i stygmatyzacji zapobieganie nawrotom choroby psychicznej, pomoc w nabywaniu nowych umiejętności społecznych i zawodowych kształtowanie i wspieranie postawy wzajemnej pomocy i integracji wśród uczestników ŚDS umożliwienie realizacji ekspresji twórczej i rozwoju zainteresowań uczestników ŚDS, umożliwienie integracji społecznej osób chorych psychicznie poprzez podejmowanie działań mających na celu nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktów ze społecznością lokalną, promocję problematyki zdrowia psychicznego, informowanie lokalnej społeczności o problemach osób chorych psychicznie, przełamywanie uprzedzeń, podnoszenie wiedzy i umiejętności radzenia sobie z problemami związanymi z chorobą psychiczną członków rodzin i opiekunów osób korzystających z zajęć Domu poprzez działania o charakterze edukacyjno-terapeutycznym oraz prowadzenie grupy wsparcia dla rodzin osób chorych psychicznie. W 2010 r. ŚDS Pod Skrzydłami realizował również zadania skierowane do służb społecznych działających na terenie dzielnicy Ochota: 36

37 stworzenie kompleksowego lokalnego systemu oparcia społecznego dla osób chorych psychicznie, poprzez inicjowanie i podtrzymywanie współpracy placówek służby zdrowia, instytucji publicznych i organizacji pozarządowych działającymi na rzecz osób chorych psychicznie na terenie dzielnicy Ochota pozyskanie nowych uczestników, poprzez docieranie z ofertą zajęć do osób chorych psychicznie potrzebujących pomocy i wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, m.in. poprzez udział w piknikach integracyjnych, organizację obchodów Europejskiego Dnia Sąsiada, stały kontakt z placówkami służby zdrowia zajmujących się osobami chorymi psychicznie (Poradnia Zdrowia Psychicznego przy ul. Pawińskiego 2, Szpital Nowowiejski), prace Komisji ds. osób niepełnosprawnych działa łającej w ramach ruchu społecznego Koalicja na rzecz Ochoty partnerski projekt Ochota na integrację. 2. Uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami W 2010 r. do ŚDS skierowano łącznie 34 osoby, w tym 21 osób to mieszkańcy dzielnicy Ochota, 2 osoby z Mokotowa, 3 osoby ze Śródmieścia, 5 osób z Włoch oraz 1 osoba z Woli oraz 2 osoby z gmin ościennych Warszawy, tj. z Lesznowoli i Marek. Na dzień r. ŚDS wspierał 30 osób. Uczestnicy ŚDS to osoby przewlekle chore psychicznie, doświadczające zaburzeń o charakterze psychotycznym, w tym z rozpoznaniem: schizofrenia paranoidalna (w tym 6 osób z podwójną diagnoza, tj. chorobą psychiczną i uzależnieniem od alkoholu i/lub narkotyków i/lub leków psychotropowych) 25 osób, zaburzenia schizotypowe 1 osoba psychoza schizoafektywna 2 osoby choroba afektywna dwubiegunowa 2 osoby zaburzenia psychiczne spowodowane dysfunkcją mózgu 3 osoby (w tym 1 osoba z rozpoznaniem organicznych zaburzeń urojeniowych, 1 osoba z organicznymi zaburzeniami nastroju i lekkim stopniem upośledzenia umysłowego oraz 1 osoba z zespołem psychoorganicznym), 1 osoba z rozpoznaniem zaburzeń osobowości typu borderline (z epizodami psychotycznymi). W roku 2010 do ŚDS przyjęto 11 nowych uczestników, natomiast 4 osoby wypisano. Spośród uczestników, którzy opuścili ŚDS Pod Skrzydłami : 3 osoby zrezygnowały z pobytu w ŚDS z różnych przyczyn życiowych (np. wyjazd za granicę, wyjazd do innego miasta), 1 osoba została umieszczona w ZOL - po wypadku uniemożliwiającym samodzielne zamieszkiwanie. 37

38 Tab.14. Osoby skierowane do ŚDS na podstawie decyzji administracyjnej w 2010 r. Lp. Miesiąc Liczba osób styczeń luty marzec kwiecień maj czerwiec lipiec sierpień wrzesień październik listopad grudzień 3. Zajęcia indywidualne prowadzone w ŚDS Pod Skrzydłami Dla każdego z uczestników ŚDS terapeuci prowadzący wraz z zespołem terapeutycznym przygotowują indywidualne plany postępowania wspierająco-aktywizującego. Programy te są dostosowane do możliwości, potrzeb oraz motywacji i gotowości do zmiany każdego uczestnika, a w trakcie pobytu w ŚDS są weryfikowane (co 6 miesięcy) i oceniane. Stałe spotkania z prowadzącymi terapeutami są ważnym elementem wsparcia dla uczestników, którzy mogą liczyć również na ich pomoc w miejscu zamieszkania, w trakcie pobytu w szpitalu, w relacjach z rodziną, kontaktach z różnymi instytucjami, pomoc w sprawach urzędowych itp. Poniższe zestawienie prezentuje liczbę kontaktów pracowników poza ŚDS: odwiedziny w miejscu zamieszkania 11 odwiedziny w szpitalu, kontakt z lekarzem prowadzącym 15 inne (pomoc w sprawach urzędowych, wizyty u lekarzy specjalistów, pomoc w zakupach i remontach itp.) 6. Wszyscy uczestnicy ŚDS w związku z przewlekłą chorobą psychiczną objęci są leczeniem farmakologicznym. Uczestnicy leki przyjmują we własnym zakresie, pozostając pod kontrola lekarza psychiatry z Poradni Zdrowia Psychicznego. Dom zapewnia jedynie wsparcie farmakoterapii poprzez stosowanie oddziaływań terapeutycznych, takich jak: treningi lekowe, psychoedukacja, rozmowy wspierające. 4. Zajęcia grupowe prowadzone w ŚDS Pod Skrzydłami w 2010 r. Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami dąży do kształtowania społeczności terapeutycznej, w skład której wchodzą uczestnicy Domu i terapeuci. Spotkania społeczności stanowią forum wymiany informacji, dają możliwość omawiania i rozwiązywania przez uczestników wzajemnych problemów pojawiających się w codziennym życiu Domu i współdecydowania o organizacji czasu wolnego. Spotkania społeczności mają charakter obowiązkowy, odbywają się 2 razy w tygodniu i stanowią niezwykle istotny element oddziaływań rehabilitacyjnych, mających na celu budowanie poczucia bezpieczeństwa, zrozumienia i akceptacji. Poniżej przedstawiamy katalog zajęć grupowych realizowanych w ŚDS Pod Skrzydłami w roku 2010: a. Zajęcia o charakterze treningowym:

39 Trening kulinarny zajęcia przeznaczone dla wszystkich uczestników, odbywały się 3 razy w tygodniu, w grupach 6-8 osób (1 dyżur raz w tygodniu) przygotowywanie porannego posiłku. W ich trakcie uczestnicy uczą się współdziałania w małej grupie: planowania posiłków, ustalania menu na śniadania, podziału zadań, takich jak zakupy, przygotowanie posiłku, sprzątanie. Uczestnicy starają się przyjmować odpowiedzialność za przygotowanie posiłku, przypominają sobie nawzajem o przyszłych dyżurach, współpracują miedzy sobą coraz skuteczniej. Poza postawionymi celami zajęcia miały funkcję integracyjną oraz diagnostyczną dot. umiejętności samodzielnego przygotowywania posiłków. Uczestnicy próbowali sił w nowych przepisach kulinarnych, często przygotowywali sałatki i potrawy na ciepło. Są obecnie bardziej niż na początku otwarci na nowości i chętniej decydują się na potrawy pracochłonne. Jadłospis śniadaniowy ustalano na zebraniach społeczności. Ustalenia były wynikiem kompromisu miedzy stanowiskami poszczególnych członków grup. Czasami członkowie danej grupy zgadzali się na propozycje innych uczestników lub terapeutów, dzięki temu śniadania stały się bardziej urozmaicone. Raz w tygodniu odbywają się tzw. spotkania kulinarne. Na zebraniach społeczności ustalane jest, co w danym tygodniu w ramach zajęć zostanie przygotowane. Uczestnicy wyszukują nowe przepisy w Internecie, przygotowane zespołowo potrawy są później degustowane i oceniane. W wyniku zajęć powstaje książka kucharska z przepisami, które uczestnicy przećwiczyli i wypróbowali. Trening umiejętności społecznych uczestnicy ćwiczyli podstawowe umiejętności interpersonalne oraz zasady efektywnej komunikacji. Zajęcia składały się z kilku bloków tematycznych: a. styczeń marzec 2010: porozumienia bez przemocy, zajęcia odbywały się zgodnie z planem, podczas ich trwania uczestnicy mieli okazje zapoznać się z następującymi tematami: cztery etapy w porozumiewaniu: fakty, uczucia, potrzeby, prośby; wyrażanie empatii, wyrażanie uznania b. czerwiec maj 2010: radzenie sobie z trudnymi emocjami (złości, gniew, wstyd, poczucie winy) c. czerwiec sierpień 2010: grupa spotkaniowa odbywała się w okresie wakacyjnym, spotkania te charakteryzowały się luźną formułą, bez odgórnie narzuconego tematu przez terapeutę, podczas spotkań omawiane były sprawy bieżące społeczności Domu, Uczestnicy dzielili się na forum grupy swoimi odczuciami i spostrzeżeniami d. wrzesień grudzień 2010: trening budowania poczucia własnej wartości został przeprowadzony po raz pierwszy, powodem tego był dający się zaobserwować stopniowy przyrost umiejętności społecznych uczestników co pozwoliło na pracę na nieco głębszym poziomie. Wartością dodaną tych zajęć jest widoczna chęć podejmowania trudnych tematów na forum społeczności, kreatywność, otwartość i zaangażowanie w 39

40 rozwiązywanie problemów. Trening był prowadzony przez dwóch terapeutów, co sprzyjało dynamice grupy i ułatwiało prowadzenie ćwiczeń praktycznych. Osoby biorące udział w zajęciach ćwiczyły zasady efektywnej komunikacji oraz asertywne zachowanie w różnych sytuacjach społecznych. Uczestnicy zaczęli zwracać większą uwagę na sposób rozmawiania, więcej osób zaczęło włączać się w scenki. Potrzebne jest dalsze ćwiczenie umiejętności społecznych i utrwalanie dotychczasowej wiedzy. Zajęcia będą kontynuowane z naciskiem na jeszcze większy aktywny udział uczestników, w dwóch grupach, w każdej po 3 terapeutów. Trening konstruktywnego rozwiązywania problemów zajęcia mające na celu uczenie metod radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, które mają miejsce w życiu codziennym. Grupowa forma zajęć pozwala na zapoznanie się z odmiennym zdaniem poszczególnych uczestników i spojrzeć na daną sytuację lub problem z wielu perspektyw. W 2010 r. trening odbywał się 1 raz w tygodniu, choć dość nieregularnie ze względu na termin, gdy grupa wychodzi na wycieczki. Tematy zajęć w większości były proponowane przez samych uczestników, koncentrowały się na trudnościach napotykanych wśród społeczności ŚDS i poza nią, w relacjach z drugą osobą, a które z różnych względów wydawały się bardzo trudne, często nie do rozwiązania: m. in. sposoby radzenia sobie ze złością, komunikacji wprost, jak być atrakcyjnym dla drugiej osoby. Niektóre z poruszanych tematów związane były z usprawnieniem funkcjonowania pewnych sfer Domu np. zmiany w planie zajęć, ustalenie ogólnych standardów utrzymania porządku w poszczególnych pomieszczeniach. Zajęcia są obowiązkowe, uczestniczy w nich bardzo liczna grupa osób ok. 22. Trening higieniczny zajęcia mające na celu ćwiczenie umiejętności związanych z dbaniem o higienę osobistą oraz wygląd zewnętrzny. Podczas zajęć osoby biorące udział wypełniają karty oceny własnego wyglądu zewnętrznego i motywują się wzajemnie do regularnego dbania o higienę. Uczestnicy dość otwarcie dzielą się swoimi problemami, na zajęciach panuje atmosfera akceptacji i wzajemnego zrozumienia. Widoczne są pewne efekty tych zajęć, niektóre osoby zaczęły bardziej regularnie dbać o higienę. Zajęcia były prowadzone w formule grupy wsparcia, poprzez rozmowę kierowaną w grupie uczestnicy motywowali się wzajemnie do regularnego dbania o higienę i estetyczny wygląd; wypełniali również karty oceny własnego wyglądu zewnętrznego, które pomagały w samoocenie postępów obszarze higienicznym. Zajęcia z treningu higienicznego prowadzone były w okresie lipiec wrzesień 2010 r.; frekwencja wynosiła osób. Trening pamięci zajęcia mające na celu zwiększenie sprawności umysłowej poprzez nauczenie uczestników samodzielnego przezwyciężania trudności związanych z nauką i zapamiętywaniem, utrwalania i poszerzania posiadanych umiejętności, poprawę zdolności wysławiania się, koncentracji, powiększania zasobu słów i lepsze jego wykorzystywanie, szybkiego dokonywania operacji logicznych. Luźna, zabawowa forma zajęć pomaga w samodzielnym przezwyciężaniu trudności związanych z nauką i zapamiętywaniem. W 2010 r. uczestnicy ćwiczyli pamięć i procesy poznawcze za pomocą quizów z wiedzy ogólnej (o różnych poziomach trudności) podczas których mieli możliwość trenowania i jednoczesnego sprawdzania procentowego swojej wiedzy. Oprócz ww. quizów uczestnikom proponowano anagramy oraz kalambury. Ponadto uczestnicy zapoznali się z elementami mnemotechniki; generowali anagramy, synonimy, antonimy, homonimy, rozwiązywali logiczne łamigłówki; szukali odpowiedzi na różne zagadki słowne, np. z pytaniami zamkniętymi. Zajęcia zapewniały uczestnikom rozrywkę stymulującą do aktywności 40

41 umysłowej, poprawiają sprawność poznawczą. Do odpowiedzi na forum nierzadko zgłaszały się osoby, które z reguły są małomówne, wycofane. Zajęcia cieszą się dużą frekwencją średnio osób. Trening poszukiwania pracy zajęcia odbywały się w okresie styczeń - luty r., były kontynuacją zajęć zapoczątkowanych we wrześniu 2009 r. Uczestnicy zapoznali się z różnymi sposobami poszukiwania pracy, koncentrowano się na zasobach własnych uczestników, które mogą być przydatne w uzyskaniu pracy. W zajęciach uczestniczą osoby, które planują w bliższej lub dalszej perspektywie podjąć pracę zarobkową na otwartym rynku pracy i w zakładach pracy chronionej. Na zajęciach uczestnicy przygotowywali cv, szukali najbardziej odpowiadającym preferencjom, ofert pracy (Internet, targi pracy, agencje pośrednictwa pracy dla osób niepełnosprawnych). W ramach zajęć odwiedziliśmy Biuro Karier dla Osób Niepełnosprawnych. Uczestniczy zapoznali się z miejscem i zarejestrowali się. Jeden z uczestników zapisał się na kursy doskonalenia zawodowego, które kontynuował aż do kwietnia 2010 r. Zajęcia mają w pewnym stopniu formę grupy wsparcia. Uczestnicy opowiadają o swoich doświadczeniach w szukaniu i podejmowaniu pracy, reszta grupy stara się dzielić swoimi wnioskami lub refleksjami na ten temat. b. Zajęcia o charakterze edukacyjnym Psychoedukacja cykl zajęć, które odbywały się w od kwietnia do czerwca 2010 r. Uczestnicy utrwalali i poszerzali informacje na temat chorób psychicznych, radzenia sobie ze stanami depresyjnymi czy lękiem. Podczas zajęć uczestnicy uczyli się rozpoznawać wczesne objawy nawrotu psychozy, sygnały ostrzegawcze, opracowywali plan kryzysowy sytuacji pogorszenia, poszerzali wiedzę na temat radzenia sobie z objawami choroby psychicznej. Większość zajęć prowadzona była bardziej w formie rozmowy poprzedzonej wprowadzeniem, dzielenia się doświadczeniami. W zajęciach uczestniczyły średnio osoby. Profilaktyka zdrowia cykl zajęć, podczas których uczestnicy poszerzali i utrwalali wiedzę z zakresu zdrowia somatycznego. Podczas zajęć uczestniczyli poszerzali i utrwalali wiedzę na temat zdrowego stylu życia oraz zachowań prozdrowotnych. Zajęcia z profilaktyki zdrowotnej odbywały się w okresie styczeń - marzec 2010 r. omawiano podstawy udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. Kolejny cykl zajęć trwał od września do końca roku, dotyczył m.in. radzenia sobie z uzależnieniem od tytoniu. W ramach profilaktyki zdrowia uczestnicy wypełniali indywidualne karty zdrowia, okresowo mierzyli ciśnienie i ważyli się. Zajęcia będą kontynuowane w kolejnym roku. Uczestniczyło w nich ok osób. c. Zajęcia o charakterze integracyjnym Spotkania dla Pań nauka i utrwalanie nawyków higienicznych, poznanie naturalnych sposobów pielęgnacji ciała i urody (pielęgnacja paznokci, maseczki, porady kosmetyczne), zagadnienia dotyczące chorób kobiecych i dbania o zdrowie, ćwiczenia jogi. Średnio w zajęciach uczestniczyło 7-8 uczestniczek. Na zajęciach terapeuci formułują temat przewodni spotkania, a potem starają się wciągać do rozmowy jak największa ilość uczestniczek, tak żeby panie mogły poznać swoje poglądy i doświadczenia. Wartością dodaną tych zajęć jest większa otwartość w mówieniu o sobie, trening umiejętności społecznych, a także powoli postępująca integracja grupy pań. 41

42 Spotkania dla Panów uczestnicy w swobodnej atmosferze, czasem rozrywkowej formie, dzielili się swoimi doświadczeniami i spostrzeżeniami z różnych obszarów życia. Zdarzało się, że poruszany temat wywoływał wiele emocji. Spotkania dla panów zwiększyły ich integrację, mimo iż miały miejsce sytuacje konfliktowe. Panowie chętnie uczestniczyli też w rozmowach kierowanych (aktywność fizyczna, zdrowie somatyczne, relacje damsko-męskie, związki miłosne, sposoby kontrolowania złości, hazard, przemoc, pomaganie, religia, rozrywka, normy społeczne, przygotowywaliśmy się do dnia kobiet). Podczas spotkań prowadzący wzmacniał właściwe postawy w relacjach damsko męskich oraz konstruktywne sposoby spędzania wolnego czasu. Omawiano też negatywne konsekwencje niekorzystnych zachowań związanych ze zdrowiem i relacjami interpersonalnymi. Spotkania integracyjno-poznawcze zajęcia z założenia przeznaczone dla wszystkich uczestników Domu, miały na celu integrację grupy i wzajemne poznanie się uczestników, poznawanie różnych źródeł pozyskiwania informacji (Internet, książki, poradniki, filmy) związanych z wybranym przez grupę zagadnieniem, prezentację zainteresowań uczestników. Były to głównie zajęcia poznawcze związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi i społecznymi, poznawaniem nowych kultur i narodów (prezentacja ciekawych zakątków Polski i świata, np.: Toruń, okolice Sandomierza, Puszcza Kampinoska, Wiedeń, Turcja, często połączone były z pokazem zdjęć lub filmu dokumentalnego, Powstanie Warszawskie na Ochocie, powstanie listopadowe). Organizowano również quizy z wiedzy ogólnej i kalambury z elementami współzawodnictwa i rywalizacji. Spotkania integracyjno-poznawcze cieszyły się zainteresowaniem uczestników, którzy z zaciekawieniem podchodzili do prezentowanych tematów. Zadawali pytania, wdawali się w dyskusje, dzielili się swoimi doświadczeniami związanymi z tematem. Odbyło się szkolenie dot. zasad udzielania pierwszej pomocy przeprowadzone przez instruktora z PCK-a, z możliwością przećwiczenia na fantomie resuscytacji. Podczas niektórych spotkań przeważał charakter dydaktyczny (np. oszczędzanie energii elektrycznej, prawo autorskie, nowa ustawa antynikotynowa, segregacja śmieci, zasady funkcjonowania i historia Sejmu, fortyfikacje na terenie Polski, czasami połączone z quizami), na jeszcze innych rozrywkowy (np. prezentacje zdjęć z wycieczek). Atrakcyjne dla domowników były spotkania z udziałem gości, m.in. wolontariusze, którzy zapoznawali uczestników ze swoimi zainteresowaniami: prawosławie, ornitologia, historia Ochoty, fotografia. Dużo pozytywnych emocji wywoływały aukcje odzieży. Szczególne zaangażowanie wywoływały zajęcia z elementami rywalizacji (gry z podziałem na grupy), na których można było obserwować rozwój współpracy w grupie. Część środowych spotkań miała charakter integracyjny, np.: zabawy integracyjne, wspólne postanowienia noworoczne, podsumowanie roku 2010-sukcesy. 42

43 Niewątpliwie spotkania integracyjno-poznawcze poszerzały wiedzę uczestników przysparzając im równocześnie rozrywki. Pomyślnie przebiegała integracja grupy i wzajemne poznawanie się uczestników na zajęciach wykorzystujących zabawy integracyjne. Zajęcia te są bardzo istotnym narzędziem pracy z grupą i tworzenia społeczności terapeutycznej, mają również funkcję diagnostyczną dotyczącą umiejętności społecznych uczestników. Średnio w zajęciach uczestniczyło osoby. d. Zajęcia o charakterze relaksacyjnym Muzykoterapia zajęcia traktowane przez uczestników jako forma relaksu, mające na celu odprężenie psychiczne i rozluźnienie. Realizowane poprzez strukturalizację oraz ekspresję emocji w związku ze słuchaną muzyką, umożliwienie przeżywania zablokowanych emocji zarówno pozytywnych jak i negatywnych. Podczas zajęć uczestnicy słuchali utworów muzyki klasycznej, następnie dzielili się swoimi przeżyciami i obrazami jakie pojawiały się w trakcie słuchania muzyki. Zajęcia miały charakter relaksujący i cieszyły się zainteresowaniem uczestników. Dawały również możliwość rozwijania zainteresowań muzycznych, zapoznania się z twórczością różnych kompozytorów. W zajęciach brało udział średnio 7-9 osób. Biblioterapia w trakcie zajęć uczestnicy mieli okazję dyskutować na tematy związane z treścią czytanych tekstów, dzięki temu uzyskiwali wzory postępowania, korygowali własne zachowania na bardziej akceptowalne społecznie. Dzieje się to poprzez refleksje nad tekstem, samym sobą, sytuacją, a dalej - odreagowanie, zmianę postawy i zachowania. Do połowy lutego 2010 r. kontynuowano lekturę książki Świat Zofii J. Gardnera. Czytanie przeplatane było naturalnie pojawiającą dyskusją o poruszanych w książce zagadnieniach natury filozoficznej. Po zakończeniu ww. lektury czytaliśmy Mężczyźni są z Marsa, a kobiety z Wenus J. Greya, Odett i inne historie miłosne E.-E. Schmidta, felietony Wiecha audiobook, poezje autorów polskich, Zgadnij, z kim leżę K. Sienkiewicz. Od września 2010 r. zajęcia mają postać klubu czytelnika, tj. uczestnicy opowiadają o książkach, które obecnie czytają. W zajęciach uczestniczyło średnio ok. 13 osób. Trening relaksacyjny zajęcia mające na celu wyciszenie i redukcję napięcia mięśniowego poprzez ćwiczenia oddechowe z wykorzystaniem muzyki relaksacyjnej (prowadzący podaje instrukcję pomagającą w rozluźnianiu kolejnych grup mięśniowych). W zajęciach uczestniczyła zasadniczo stała grupa osób (5-7), które po zakończeniu zajęć wymieniały się odczuciami. Treningi relaksacyjne pomagają wyciszyć się wewnętrznie, zmniejszyć napięcie, przyczyniają się do poprawy samopoczucia. e. Inne zajęcia grupowe 43

44 Klub filmowy poznanie filmów z kręgu kina polskiego, europejskiego i amerykańskiego. Czasami, gdy problem poruszony w filmie był ciekawy, dyskutowano na jego temat. Uczestnicy preferują filmy raczej lekkie, komedie obyczajowe, filmy historyczne, ustalane wspólnie na zebraniu społeczności. W zajęciach brało udział osób. Język angielski zajęcia skierowane do osób mających chęć nabycia nowej umiejętności, a także ćwiczenia pamięci poprzez systematyczny udział w zajęciach oraz powtarzanie nauczonego materiału, a także zabawę poprzez naukę obcych słówek. Program nauczania został ustalony wraz z uczestnikami, w formie dla nich najbardziej przystępnej i dostosowanej do indywidualnego poziomu znajomości języka poszczególnych uczestników. Mimo trudności poznawczych i motywacyjnych, zakres słownictwa uczestników poszerzył się, potrafią powiedzieć klika zdań o sobie. W zajęciach średnio uczestniczyło 8 osób. Przegląd prasy podczas zajęć uczestnicy mają możliwość poszerzenia swojej wiedzy na temat bieżących wydarzeń, z zakresu kultury i nauki przygotowując samodzielnie streszczenia artykułów z czasopism i gazet. Zajęcia przyczyniły się do pobudzenia aktywności uczestników, były pomocne w rozwijaniu zainteresowań. Przegląd prasy cieszył się dużym zainteresowaniem uczestników, udało się uaktywnić kolejne osoby, które zaczęły przygotowywać artykuły. Przegląd prasy cieszy się dużym zainteresowaniem, uczestniczy w nim ok osób. Zajęcia z obsługi komputerów i poruszania się po sieci Internet zapoznanie uczestników z podstawami dot. budowy komputera, obsługi systemu Windows i pakietu MS Office, praca z tekstem. Większość uczestników, która korzystała z zajęć w poprzednich latach potrafi posługiwać się podstawowymi programami (Word) i osiągnęli podstawowy poziom poruszania się po Internecie. Uczestnicy sami często korzystali z komputerów i Internetu w wolnym czasie, wykorzystując wiadomości zdobyte na zajęciach (samodzielne przelewy internetowe, obsługa poczty elektronicznej, obsługa programów multimedialnych, m.in. do obróbki zdjęć). Na zajęcia komputerowe w 2010 r. przychodziły głównie osoby nie posiadające prawie żadnej wiedzy i umiejętności w zakresie obsługi komputera. Trudnością dla nich było korzystanie z myszki i klawiatury. Ponadto uczestnicy tych zajęć wykazywali wyuczoną bezradność i obawy przed zepsuciem sprzętu. Obawy te udało się zredukować, ale zachęcanie do intuicyjnej, uważnej i refleksyjnej obsługi komputera metodą prób i błędów napotykało na zniecierpliwienie i zmęczenie. Mimo tego udało się zachęcić uczestników do śmielszego, bardziej aktywnego korzystania z komputera. Nauka ze szczegółowymi instrukcjami `krok po kroku` szła bardzo powoli, jednakże nabywane w ten sposób poczucie sprawstwa sprawiało uczestnikom zadowolenie. Cenili sobie informacje o możliwościach użycia komputera i Internetu (np. satelitarne e-mapy z lokalizacją dokładnych adresów). Uczestnicy nauczyli się korzystać z przeglądarki Internetowej, obsługiwać programy multimedialne, pocztę elektroniczną itd. Powtarzanie wiedzy na zajęciach pozwoliło utrwalić znaczną część zdobytych umiejętności. f. Zajęcia rozwijające ekspresje twórczą Zajęcia teatralne, grupa teatralna Reflektor celem zajęć jest odreagowanie tłumionych emocji, konfliktów, aktywizowanie uczestników do przeżywania emocji oraz korzystanie z dorobku kultury: muzyki, tańca, teatru. Zajęcia odbywają się z 44

45 osobami chętnymi, inni uczestnicy angażują się w przygotowanie scenografii, oprawy muzycznej, oświetlenia, nagłośnienia itp. Przez cały rok 2010 grupa teatralna Reflektor, w skład której wchodzą uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami i ŚDS z Targówka, pod kierownictwem reżysera pani Lidii Pedryc pracowała nad pantomimą pt.: Płaskorzeźba. Premiera odbyła się w Domu Kultury Rakowiec w styczniu 2010 r. Kolejne występy poprzedzone były próbami i doskonaleniem warsztatu pantomimy. W czerwcu 2010 r. grupa teatralna wystąpiła w Domu Kultury ART-BEM z okazji Dni Osób Niepełnosprawnych Co nam w duszy gra organizowanego przez Środowiskowy Dom Samopomocy z Bemowa. W październiku 2010 odbył się występ w Domu Kultury Targówek, z okazji obchodów Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym, organizowanym przez Środowiskowy Dom Samopomocy Dzielnicy Targówek. Największym wyróżnieniem i sukcesem ubiegłorocznej pracy było zaproszenie na gale finałową IX Mazowieckiego Festiwalu Twórczości Osób Niepełnosprawnych Radość Tworzenia ( r.), gdzie grupa wystąpiła jako gość specjalny, otrzymując nagrodę w postaci bonów. Zajęcia teatralne są bardzo ważne dla uczestników. Dzięki występom przed większą publicznością mieli okazję doświadczyć, że ich działanie ma sens i pomimo niepełnosprawności potrafią stworzyć dzieło o walorach artystycznych. Obecnie grupa pracuje nad nowym przedstawieniem, również pantomimą. Podczas prób da się zauważyć ogromne zaangażowanie uczestników, a także rozwój kreatywności i otwartości na scenie. Wartością dodaną oprócz samego przedstawienia są nowe kontakty oraz wymiana doświadczeń, a także coraz większa aktywność własna uczestników w przestawieniach i zgłaszanie się nowych osób do grupy. Obecnie w spektaklach występuje 6 osób, w ciągu roku w zajęciach uczestniczyło 10 osób. Muzykowanie cotygodniowe zajęcia polegające na wspólnym śpiewaniu popularnych piosenek przy akompaniamencie gitary cieszyły się dość dużym zainteresowaniem. Cele terapeutyczne tych zajęć były realizowane z powodzeniem, wielu uczestników poprawiło swoją ekspresję emocjonalną, zmniejszyły się ich lęki społeczne, zajęcia pełniły również funkcję integracyjną. Uczestnicy z zaangażowaniem brali również udział w spotkaniach z wykorzystaniem mikrofonów i komputerowego programu karaoke, w okresie świątecznym wspólnie śpiewano kolędy. Zwyczaj wspólnego śpiewania przyjął się w społeczności ŚDS i sprzyja integracji grupy. W zajęciach uczestniczyło 6-10 osób. Zespół muzyczny Bez kompleksów działalność zespołu wokalnoinstrumentalnego nadal co jakiś czas natrafia na barierę braku motywacji u niektórych osób zdradzających predyspozycje do muzykowania i werbalnie deklarujących chęć uczestnictwa. Zespół wystąpił jednak podczas zabawy karnawałowej i andrzejkowej. Udział zespołu w imprezie podwórkowej z okazji Dnia Sąsiada był atrakcją dla okolicznych mieszkańców. VIII Podczas Pikniku Integracyjnego na Szczęśliwcach udało się przeprowadzić otwarte zabawowe warsztaty ekspresji muzycznej. Występy były oceniane przez wszystkich biorących udział i publiczność pozytywnie. Realizowana w ŚDS formuła zespołu muzycznego wymaga dużej determinacji, systematyczności i zgrania wielu elementów organizacyjnych i psychologicznych, potencjalnie jednak może powodować korzystne, trwałe zmiany obrazu siebie i stylu relacji interpersonalnych uczestników. Udane występy poza ŚDS, zwłaszcza na Dniu 45

46 Sąsiada miały duże znaczenie dla promocji problematyki rehabilitacji zaburzeń psychicznych i przezwyciężaniu stereotypów społecznych dotyczących osób chorych. Koło redakcyjne gazetki Potomkowie Ikara - rezultatem pracy redakcji są dwa numery gazetki pt. Potomkowie Ikara. Wszystkie teksty, grafiki i fotografie zostały przygotowane przez uczestników-redaktorów. Uczestnicy przepisywali własne teksty do komputera, uczestniczyli przy komputerowym redagowaniu gazetki. Ponadto obsługiwali kserokopiarkę, składali i zszywali wszystkie egzemplarze. Mimo różnych trudności, redaktorzy byli bardzo zadowoleni z efektów swojej pracy. Czuli się dowartościowani z powodu publikacji autorskich artykułów. Zajęcia plastyczne nauka i doskonalenie umiejętności manualnych, poznanie alternatywnych sposobów spędzania wolnego czasu poza ŚDS, rozwijanie kreatywności i ekspresji twórczej, wykonanie dekoracji do Domu, zapoznanie z różnorodnymi technikami plastycznymi. Na zajęciach plastycznych uczestnicy wykonywali również kartki okolicznościowe, tj.: kartki imieninowe, z podziękowaniami, świąteczne, a także stroiki i ozdoby świąteczne przekazane sponsorom i instytucjom współpracującym z ŚDS. W roku 2010 w ramach pracowni plastycznej praca skupiała się wokół następujących technik: sucha pastela (prace abstrakcyjne i prace z motywami kwiatowymi), malowanie na szkle (butelkach, flakonach, słoikach), decupage (zdobienie tac, desek kuchennych, lusterek i ram), witraże metoda Tiffaniego. W ramach zajęć plastycznych przez dwa miesiące wolontariusz artysta fotografik prowadził zajęcia z fotografii, w wyniku których powstały ciekawe prace w dużych formatach, jak również nadrukowane na kubki i ceramikę. W przyszłości planujemy wystawę tych prac i promocję ŚDS za pośrednictwem prac artystycznych wykonywanych na zajęciach. Majsterkowanie w trakcie zajęć wykonano szereg drobnych prac i elementów wyposażenia ŚDS oraz napraw. Odbyły się również wyjścia do domów uczestników w celu np. naprawy baterii wannowej, regulacji drzwi czy uruchomienia zakupionego przez jedną z osób sprzętu audio. Niektórzy z uczestników zaczęli pożyczać narzędzia i wykonywać różne prace w domu. Udało się przełamać obawy przed korzystaniem z elektronarzędzi. Zajęcia cieszyły się umiarkowanym zainteresowaniem ogółu uczestników. Brały w nich udział głownie osoby wykazujące się pewną predyspozycja w kierunku prac manualnych. Czynnikiem hamującym aktywność była obawa przed porażką, popsuciem materiału, bądź częściowo już ukończonej pracy. W zajęciach średnio uczestniczyły 1-3 osoby. Różnorodne prace konserwatorsko-eksploatacyjne dla Domu wykonywano poza ustalonym dla majsterkowania dniem i godziną. g. Zajęcia sportowe Psychogimnastyka z elementami Tai-Chi zajęcia odbywały się 3 razy w tygodniu (poniedziałki, środy, piątki). Wydaje się że były dobrze dostosowane do potrzeb i możliwości grupy ćwiczących o różnym poziomie sprawności fizycznej, zdolności utrzymywania koncentracji i koordynacji ruchowej. Stopniowo wprowadzano pewne modyfikacje zestawu ćwiczeń, urozmaicając go i dopasowując do oczekiwań ćwiczących. Pomimo koniecznego wysiłku związanego z ćwiczeniem udało się utrzymać zainteresowanie uczestników. Między ćwiczącymi wytworzyła się swoista więź, swobodna atmosfera zajęć sprzyjała przepracowywaniu napięć psychofizycznych. Dosyć często prowadzenie gimnastyki w całości lub częściowo przejmowali uczestnicy. Wydaje się, że formuła psychogimnastyki jest dostosowana 46

47 do potrzeb i możliwości grupy. Zainteresowanie uczestników utrzymywało się przez cały rok pomimo konieczności podejmowania wysiłku związanego z ćwiczeniem. Znaczący jest fakt, że podczas nieobecności terapeuty prowadzącego zajęcia zdarzyły się przypadki samorzutnego organizowania się grupy i wykonywania ćwiczeń. Tak jak w ubiegłych latach okres późnej jesieni charakteryzował się mniejszą frekwencją, można przypuszczać, że w grę wchodzą tu obiektywne czynniki fizjologiczne. W okresie tym konieczne było nieco bardziej dyrektywne nakłanianie poszczególnych osób do udziału w gimnastyce i zmniejszenie stopnia trudności. W zajęciach brało średnio udział 3-7 osób. h. Grupa wsparcia dla rodzin i osób bliskich osób chorych psychicznie prowadzona jest od ponad 3 lat, podczas spotkań rodziny osób chorych psychicznie otrzymywały wsparcie poprzez rozmowę w grupie oraz wymianę doświadczeń i sposobów radzenia sobie w relacji z osobą niepełnosprawną w rodzinie. W grupie widoczna była duża otwartość, osoby spontanicznie mówiły o swoich odczuciach i doświadczeniach. Spotkania grupy wsparcia odbywały się raz w miesiącu (z przerwą wakacyjną). W ciągu roku do grupy dołączyło sześć nowych osób. Prowadzone były zajęcia integracyjne, dotyczące asertywności oraz zasobów własnych i dbania o własne potrzeby. 5. Zasoby domu, przeznaczone na jego funkcjonowanie: a. Środki finansowe z budżetu wojewody i inne pozyskane na działalność bieżącą lub wydatki inwestycyjne: Środki finansowe przeznaczone z budżetu wojewody na funkcjonowanie Środowiskowego Domu Samopomocy Pod Skrzydłami w 2010 r. wynosiły ,00 zł, w tym 7.000,00 zł na inwestycje. Wydatkowano kwotę ,78 zł, w tym 6.999,14 zł na inwestycje (zakup zmywarki z funkcją wyparzania). Środki własne gminy przeznaczone na działalność ŚDS w 2010 r ,30 zł przeznaczone przez OPS Dzielnicy Ochota na sfinansowanie obiadów dla uczestników zajęć w ŚDS "Pod Skrzydłami" oraz 8.264,54 zł na realizację projektów socjalnych dla uczestników ŚDS z Rachunku Dochodów Własnych. b. Pracownicy zatrudnionych na czas nieokreślony i na czas określony w podziale na stanowiska pracy: W Środowiskowym Domu Samopomocy Pod Skrzydłami zatrudnionych jest 6 pracowników na czas nieokreślony, w tym: kierownik ŚDS - 0,8 etatu psycholog - konsultant - 1 etat 4 terapeutów - 3 etaty (w tym: 2 osoby na cały etat i 2 osoby na 0,5 etatu). 47

48 6. Uczestnictwo w zajęciach Tab. 15. Liczba uczestników zajęć w 2010 r. Nazwa zajęć Średnia liczba uczestników zebrania społeczności 25 Zajęcia o charakterze treningowym trening kulinarny (3 grupy po 8 osób) spotkania kulinarne 7 10 trening umiejętności społecznych 25 trening konstruktywnego rozwiązywania 22 problemów trening higieniczny 18 trening pamięci 18 trening poszukiwania pracy 4 Zajęcia o charakterze edukacyjnym psychoedukacja 22 profilaktyka zdrowia 20 Zajęcia o charakterze integracyjnym spotkania integracyjno-poznawcze 18 spotkania dla Pań 8 spotkania dla Panów 6 klub filmowy 12 Zajęcia o charakterze relaksacyjnym muzykoterapia 9 biblioterapia 12 trening relaksacyjny 7 Inne zajęcia grupowe język angielski 8 przegląd prasy 18 zajęcia z obsługi komputerów i Internetu 4 Zajęcia rozwijające ekspresję twórczą zajęcia teatralne 6 koło redakcyjne Potomkowie Ikara kronika SDS 4 2 wspólne muzykowanie 10 zespół muzyczny Pod Skrzydłami 3 zajęcia plastyczne 6 majsterkowanie 3 Zajęcia sportowe psychogimnastyka (3 razy w tygodniu) 6 wycieczki Imprezy okolicznościowe i wycieczki organizowane przez ŚDS Pod Skrzydłami W roku 2010 odbyły się następujące imprezy okolicznościowe i wycieczki Kulig w Lesznie wspólnie z ŚDS Bielany

49 Bal Karnawałowy w ŚDS Pod Skrzydłami z udziałem KIŚ Relaks, ŚDS Grochowska, ŚDS Targówek i ŚDS Ursus, występ zespołu muzycznego Bez kompleksów, konkurs na najciekawsze przebranie z nagrodami Wyjście do kina na film Avatar 3D Prezentacja przygotowana przez zaproszonego gościa nt. wyprawy koleją transsyberyjską nad jezioro Bajkał Uroczyste Śniadanie Wielkanocne Zabawa primaaprilisowa Zwiedzanie Muzeum Motoryzacji przy ul. Filtrowej Zwiedzanie Ogrodu Botanicznego w Powsinie, rekreacja w Parku Kultury w Powsinie, grill Spektakl teatralny w DDP Z Ochotą Dzień Sąsiada w Pasażu Pod Skrzydłami, w ramach którego przygotowano we współpracy z Biblioteką Publiczną, Barem Restauracyjnym i Księgarnią Dom Książki: warsztaty muzyczne, konkursy plastyczne dla dzieci, sąsiedzki grill i poczęstunek, wystawę ekslibrisu bajkowego, rozgrywki szachowe, konkurs powiedzonek o sąsiedzie, książkową loterię fantową, warsztaty tworzenia biżuterii z koralików i quiz wiedzy o Ochocie Udział w Targach Pracy dla Osób Niepełnosprawnych organizowane przez Urząd Dzielnicy Ochota Obóz integracyjny ŚDS Pod Skrzydłami w Ośrodku Wypoczynkowym Sosenka w Budach Grabskich k. Skierniewic, zwiedzanie Arkadii i Nieborowa, wyjazd miał charakter rekreacyjno-wypoczynkowy, wzięło w nim udział 14 uczestników i 4 pracowników ŚDS. W trakcie wyjazdu uczestnicy w ramach treningów kulinarnych samodzielnie przygotowywali posiłki; odbywały się również spacery po okolicy, gry i zabawy integracyjne, grille i wieczorne ognisko, przy którym uczestnicy śpiewali turystyczne piosenki Udział w przeglądzie teatralnym Co nam w duszy gra organizowanym przez ŚDS Bemowo w ramach IX Dni Osób Niepełnosprawnych na Bemowie; uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami razem z ŚDS Targówek zaprezentowali pantomimę pt.: Płaskorzeźba, przygotowaną pod kierunkiem reżysera p. Lidii Pedryc Spotkanie z dr Iriną Tatarovą, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Warszawskiego dot. kultury i sztuki prawosławnej Wyjście do kręgielni Hula Kula na bowling, przygotowania do Mazowieckiego Turnieju Bowlingowego ŚDS, zwiedzanie ogrodów na dachu Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego I Ochocki Dzień Sportu Osób Niepełnosprawnych Ochota na Sport z inicjatywy Komisji ds. osób niepełnosprawnych działającej w Koalicji na Rzecz Ochoty zorganizowany dzięki dofinansowaniu ze środków m.st. Warszawy w ramach projektu 49

50 Ochota na integrację. Głównym organizatorem było Stowarzyszenie Rodziców i Opiekunów Osób Upośledzonych Umysłowo Wiara i Nadzieja. Projekt powstał w partnerstwie 5 organizacji pozarządowych i instytucji wspierających osoby niepełnosprawne na terenie Ochoty; ŚDS był odpowiedzialny za prowadzenie 2 konkurencji sportowych: bulle i rzutki, zakup pamiątkowych pucharów i nagród, zakup kanapek i owoców dla zawodników Zwiedzanie gmachu Sejmu RP Wycieczka po Starym Mieście omnibusem konnym Wyjście do kręgielni Hula Kula na bowling, przygotowania do Mazowieckiego Turnieju Bowlingowego ŚDS 19 i wyjście do kręgielni w Galerii Mokotów, przygotowania do Mazowieckiego Turnieju Bowlingowego ŚDS Udział w VIII Rodzinnym Pikniku Integracyjnym w Parku Szczęśliwickim, przygotowano warsztaty muzyczne i robienia biżuterii, gry logiczne dla dzieci, quiz z wiedzy o Warszawie, rozgrywki szachowe Grill i zabawy sportowe Pożegnanie lata - zorganizowane przez Oddział Dzienny przy ul. Dolnej II Dzień Otwarty Odwiedź nas z Ochotą z inicjatywy Komisji ds. osób niepełnosprawnych działającej w Koalicji na Rzecz Ochoty zorganizowany dzięki dofinansowaniu ze środków m.st. Warszawy w ramach projektu Ochota na integrację. ŚDS Pod Skrzydłami tego dnia odwiedziło wielu mieszkańców Ochoty, w tym wolontariusze z pobliskiego gimnazjum, pacjenci z Oddziału Dziennego przy ul. Dolnej 42 oraz okoliczni mieszkańcy (łącznie ok. 50 osób); odwiedzający mieli możliwość zwiedzenia placówki, zapoznania się z prowadzoną działalnością; uczestnicy ŚDS przygotowali przed wejściem do placówki prezentację prac wykonanych na zajęciach, aktywnie brali udział w oprowadzaniu gości, jeden z uczestników ŚDS zmontował film, z ważnych wydarzeń i artystycznych dokonań ŚDS Zwiedzanie Muzeum Woli Występ teatru Maska ze sztuką pt.: Przypadki Lucjusza w ŚDS Pod Skrzydłami, zaproszono uczestników ŚDS nr 2 z Bielan Występ grupy teatralnej Reflektor składającej się z uczestników ŚDS Pod Skrzydłami i ŚDS Targówek z przedstawieniem Płaskorzeźba - w Domu Kultury Świt na Targówku w ramach obchodów Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym w Dzielnicy Targówek Wycieczka do Centrum Sztuki Współczesnej Występ iluzjonisty w DDP Z Ochotą Wycieczka do Centrum Nauki Kopernik Wyjście dla uczestników i rodzin do Och-Teatr na sztukę pt.: Weekend z R Zabawa Andrzejkowa Spotkanie integracyjne dla uczestników ŚDS Pod Skrzydłami, wyjście mikołajkowe do restauracji Pierrogeria Wyjście do Teatru Wielkiego na operę Wesele Figara Spotkanie Wigilijne Spotkanie integracyjne dla uczestników ŚDS Pod Skrzydłami w restauracji amerykańskiej Jeff s Zabawa sylwestrowa

51 8. Udział ŚDS Pod Skrzydłami w imprezach okolicznościowych organizowanych poza Domem. Uczestnicy Domu Pod Skrzydłami brali udział w wielu imprezach integracyjnych adresowanych do osób niepełnosprawnych, m.in.: styczeń 2010 przedstawienie teatralne pn. Płaskorzeźba w DK Rakowiec przygotowane w ramach warsztatów integracyjnych z pantomimy pod kierunkiem reżysera p. Lidii Pedryc w projekcie Strefa Otwarta we współpracy z uczestnikami z ŚDS Targówek maj 2010 udział w III edycji Konkursu Literackiego organizowanego przez ŚDS Dzielnicy Ursynów; 2 uczestniczki naszego Domu otrzymały nagrody, 1 osoba za zajęcie 2 miejsca, 1 osoba wyróżnienie maj 2010 warsztaty integracyjne oraz warsztaty etnomuzyczne (kultura andyjska) Domu Kultury Rakowiec w ramach cyklicznego projektu Strefa Otwarta czerwiec 2010 występ uczestników ŚDS z grupy teatralnej Mimo woli na przeglądzie Teatr moje życie organizowanym przez ŚDS nr 2 na Bemowie wrzesień 2010 udział w VI Rajdzie Rowerowym i Pieszym Puszcza Kampinoska 2010 organizowanym przez Krajowe Stowarzyszenie Przyłącz się do nas prowadzące Środowiskowy Dom Samopomocy w Łubcu wrzesień 2010 udział w V Mazowieckim Turnieju Bowlingowym organizowanym przez OPS Dzielnicy Bemowo i Dzielnicy Wilanów uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami zajęli III miejsce i wygrali cenną nagrodę wrzesień 2010 VIII Rodzinny Piknik Integracyjny na Szczęśliwcach, gdzie uczestnicy ŚDS zapraszali mieszkańców Ochoty na rozgrywki szachowe, warsztaty robienia biżuterii, quiz wiedzy o Warszawie, a zespół muzyczny prowadził warsztaty muzyczne, październik 2010 V Mazowiecki Turniej Bowlingowy ŚDS uczestnicy ŚDS zajęli III miejsce grudzień 2010 występ grupy teatralnej Reflektor z pantomimą Płaskorzeźba na uroczystej gali kończącej Mazowiecki Festiwal Twórczości Osób Niepełnosprawnych Radość Tworzenia zorganizowany przez Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki. 51

52 9. Współpraca ŚDS Pod Skrzydłami z OPS, instytucjami, organizacjami pozarządowymi i wolontariuszami Tab. 16. Współpraca ŚDS Pod Skrzydłami z OPS, instytucjami, organizacjami pozarządowymi i wolontariuszami Instytucja, organizacja Efekty współpracy pozarządowa itp. 1. współpraca z rodzinami, opiekunami i innymi osobami bliskimi stała współpraca indywidualna z rodzinami i bliskimi uczestników, którzy zgłaszają taką potrzebę, spotkania z terapeutami, poradnictwo psychologiczne i socjalne grupa wsparcia dla rodzin osób chorych psychicznie; wśród rodzin jest duża potrzeba spotkań, wymiany doświadczeń, sposobów radzenia sobie z kryzysami oraz uczenia się jak lepiej pomagać osobie chorej w rodzinie oraz samemu radzić sobie z tym trudnym doświadczeniem; dla uczestników ważne są rozmowy na temat problemów własnych oraz trudności w relacji z osobą niepełnosprawną w rodzinie 2. współpraca z ośrodkami pomocy społecznej oraz powiatowym centrum pomocy rodzinie Pracownicy socjalni OPS Dzielnicy Ochota, ul. Przemyska 11 Dom Dziennego Pobytu Z Ochotą ul. Filtrowa 68 Klub Integracji Środowiskowej Relaks ul. Grójecka 109 Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Dzielnicy Ochota Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy stały kontakt z pracownikami socjalnymi zajmującymi się uczestnikami ŚDS, zwłaszcza z Zespołu ds. osób z zaburzeniami psychicznymi (spotkania w indywidualnych sprawach) wspólnie organizowane imprezy i spotkania, np. spektakl teatralny i występ iluzjonisty w DDP Z Ochotą, organizacja wspólnych imprez dla uczestników: Bal Karnawałowy, Dzień Sportu, Dzień Otwarty, Zabawa Sylwestrowa; współpraca przy organizacji Targów Pracy dla Osób Niepełnosprawnych organizowanych przez Urząd Dzielnicy Ochota, stoisko ŚDS na targach udział w działaniach zainicjowanych przez Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy dot. nawiązania współpracy warszawskich ŚDS z przedstawicielami służby zdrowia (poradnie zdrowia psychicznego, szpitale psychiatryczne, itp.) i przygotowaniu seminarium dot. ww. współpracy. Kierownik ŚDS współpracował przy przygotowaniu prezentacji o ofercie warszawskich ŚDS dla placówek służby zdrowia w ramach seminarium dot. współpracy pomocy społecznej i służby zdrowia w Warszawie, które odbyło się r. 3. współpraca z poradniami zdrowia psychicznego, szpitalem psychiatrycznym i innymi zakładami opieki zdrowotnej Lekarze psychiatrzy kontakt indywidualny z lekarzami psychiatrami PZP, przekazanie Poradni Zdrowia Psychicznego informacji o zasadach funkcjonowania i kierowania uczestników do ul. Pawińskiego 2 ŚDS, kontakt z kierownictwem placówki; współpraca w zakresie pomocy dla konkretnych uczestników, pomoc w załatwianiu wizyt lekarskich, wspólne wizyty z uczestnikami, których stan zdrowia uległ Lekarze psychiatrzy Poradni Zdrowia Psychicznego ul. Mariańska, ul. Barska, ul. Andersa Szpital Nowowiejski, IPiN Oddział Dzienny, ul. Twarda 1 pogorszeniu współpraca w zakresie pomocy dla konkretnych uczestników, pomoc w załatwianiu wizyt lekarskich, wspólne wizyty z uczestnikami, których stan zdrowia uległ pogorszeniu kontakt z lekarzami prowadzącymi w przypadku pobytu uczestników ŚDS w szpitalu zgłoszenia za pośrednictwem lekarzy lub pracowników socjalnych szpitala nowych uczestników do ŚDS (4 osoby) kontakt z terapeutami w przypadku pobytu uczestników ŚDS na oddziale 52

53 Oddział Dzienny, ul. Dolna 42 Zespół Psychoterapeutyczny dla Pacjentów z Podwójną Diagnozą w IPiN ul. Sobieskiego 1/9 4. współpraca z organizacjami pozarządowymi Współpraca w ramach partnerstwa lokalnego Koalicja na Rzecz Ochoty Komisja ds. osób niepełnosprawnych: Ośrodek Dziennego Pobytu i Rehabilitacji Społecznej dla Osób Niepełnosprawnych przy Stowarzyszeniu Otwarte Drzwi, Warsztat Terapii Zajęciowej przy Stowarzyszeniu Rodziców i Opiekunów Osób Upośledzonych Umysłowo Wiara i Nadzieja, Polska Fundacja Pomocy Dzieciom Niedosłyszącym Echo, Stowarzyszenie Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących "Tęcza" Stowarzyszenie Wspierania Inicjatyw Społecznych i Ekonomicznych 5. Współpraca z kościołami i związkami wyznaniowymi Zakon Braci Mniejszych Kapucynów z Ośrodka Apostolstwa Trzeźwości z Zakroczymia kontakt z lekarzami w przypadku pobytu uczestników ŚDS w szpitalu, wrzesień 2010 udział uczestników ŚDS w grillu i zabawach sportowych Pożegnanie lata zorganizowanych przez Oddział Dzienny; wizyta pacjentów oddziału w ŚDS w II Dniu Otwartym; współpraca z Zespołem w zakresie pomocy uczestnikom ŚDS i członkom ich rodzin w związku z rozpoznanymi chorobami psychicznymi i uzależnieniem od alkoholu 1 osoba korzysta z terapii w Zespole od 3 lat, 2 osoby od 2010 r. objęte zostały pomocą (w tym jedna osoba z rodziny uczestnika ŚDS) przygotowanie partnerskiego projektu Ochota na integrację. Projekt otrzymał dofinansowanie na realizację z Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Dzielnicy Ochota, głównym organizatorem było Stowarzyszenie Rodziców i Opiekunów Osób Upośledzonych Umysłowo Wiara i Nadzieja przy współpracy 5 organizacji pozarządowych i instytucji wspierających osoby niepełnosprawne na terenie Ochoty; projekt składał się z dwóch zadań: Ochota na Sport I Ochocki Dzień Sportu Osób Niepełnosprawnych; ŚDS był odpowiedzialny za: prowadzenie 2 konkurencji sportowych: bulle i rzutki, zakup pamiątkowych pucharów i nagród, zakup kanapek i owoców dla zawodników. Udało się również pozyskać sponsora Cukiernię Piast, która dostarczyła słodki poczęstunek II Dzień Otwarty Odwiedź nas z Ochotą ; ŚDS Pod Skrzydłami tego dnia odwiedziło wielu mieszkańców Ochoty, w tym wolontariusze z pobliskiego gimnazjum, pacjenci z Oddziału Dziennego przy ul. Dolnej 42 oraz okoliczni mieszkańcy (łącznie ok. 50 osób); odwiedzający mieli możliwość zwiedzenia placówki, zapoznania się z prowadzoną działalnością; uczestnicy ŚDS przygotowali przed wejściem do placówki fotorelacje z Dnia Sportu, prezentację prac wykonanych na zajęciach, aktywnie brali udział w oprowadzaniu gości, jeden z uczestników ŚDS zmontował film, z ważnych wydarzeń i artystycznych dokonań ŚDS, który można było obejrzeć wizyta studyjna w ŚDS pracowników pomocy społecznej i współpracujących organizacji pozarządowych z województwa wielkopolskiego przygotowana przez Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP dot. doświadczeń OPS Ochota i ochockich organizacji pozarządowych w budowaniu partnerstw lokalnych na podstawie działalności Koalicji na Rzecz Ochoty udział w VIII Rodzinnym Pikniku Integracyjnym w Parku Szczęśliwickim organizowanym przez Stowarzyszenie WISE: ŚDS przygotował warsztaty muzyczne i robienia biżuterii, gry logiczne dla dzieci, quiz z wiedzy o Warszawie, rozgrywki szachowe co 2 miesiące odwiedziny w ŚDS zaprzyjaźnionego zakonnika, msza św. dla zainteresowanych uczestników, rozmowy o ważnych problemach, m.in. zapobieganie uzależnieniu od alkoholu 6. Współpraca z ośrodkami kultury i organizacjami kulturalno-rozrywkowymi Ośrodek Kultury Ochoty Dom Kultury Rakowiec styczeń 2010 przedstawienie teatralne pn. Płaskorzeźba w DK Rakowiec przygotowane w ramach warsztatów integracyjnych z pantomimy pod kierunkiem reżysera p. Lidii Pedryc w projekcie Strefa Otwarta we współpracy z uczestnikami z ŚDS Targówek, 53

54 Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki maj 2010 udział uczestników ŚDS w integracyjnych warsztatach z budowy kija deszczowego oraz warsztaty etnomuzyczne (kultura andyjska) w ramach cyklicznego projektu Strefa Otwarta grudzień 2010 występ grupy teatralnej Reflektor, w skład której wchodzą uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami i ŚDS z Targówka, z pantomimą Płaskorzeźba na uroczystej gali kończącej Mazowiecki Festiwal Twórczości Osób Niepełnosprawnych Radość Tworzenia w Teatrze Rampa. Uczestnicy naszych Domów zostali zaproszeni jako goście specjalni 7. Współpraca z placówkami oświatowymi, innymi jednostkami świadczącymi usługi dla osób niepełnosprawnych Akademia Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie Środowiskowe Domy Samopomocy z Bielan, Bemowa, Pragi Południe, Ursusa, Ursynowa, Wilanowa, Woli, Targówka, Łubca, ŚDS prowadzi praktyki dla studentów APS z kierunków: praca socjalna, andragogika, psychologia; w 2010 r. na praktykach było 3 studentów, poznając metody pracy z osobami chorymi psychicznie i prowadząc zajęcia wspólnie organizowane przedsięwzięcia: imprezy, spotkania integracyjne, udział w konkursach i przeglądach: luty 2010 kulig w Lesznie dla uczestników ŚDS Pod Skrzydłami i ŚDS Bielany (przejażdżki saniami po Puszczy Kampinoskiej, żurek i bigos przy kominku, wspólna zabawa), luty 2010 Bal Karnawałowy w ŚDS Pod Skrzydłami z udziałem KIŚ Relaks, ŚDS Grochowska, ŚDS Targówek i ŚDS Ursus, występ zespołu muzycznego Pod Skrzydłami, konkurs na najciekawsze przebranie z nagrodami, czerwiec 2010 udział w przeglądzie teatralnym Co nam w duszy gra organizowanym przez ŚDS Bemowo w ramach IX Dni Osób Niepełnosprawnych na Bemowie; uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami razem z uczestnikami z ŚDS Targówek zaprezentowali pantomimę Płaskorzeźba przygotowaną pod kierunkiem reżysera p. Lidii Pedryc maj 2010 udział w III edycji Konkursu Literackiego organizowanego przez ŚDS Dzielnicy Ursynów; 2 uczestniczki naszego Domu otrzymały nagrody, 1 osoba za zajęcie 2 miejsca, 1 osoba wyróżnienie wrzesień 2010 udział w VI Rajdzie Rowerowym i Pieszym Puszcza Kampinoska 2010 organizowanym przez Krajowe Stowarzyszenie Przyłącz się do nas, prowadzące Środowiskowy Dom Samopomocy w Łubcu wrzesień 2010 udział w V Mazowieckim Turnieju Bowlingowym organizowanym przez OPS Dzielnicy Bemowo i Dzielnicy Wilanów uczestnicy ŚDS Pod Skrzydłami zajęli III miejsce i wygrali cenną nagrodę październik 2010 występ teatru Maska ze sztuką Przypadki Lucjusza w ŚDS Pod Skrzydłami, zaproszono uczestników ŚDS nr 2 z Bielan październik 2010 występ grupy teatralnej Reflektor składającej się z uczestników ŚDS Pod Skrzydłami i ŚDS Targówek z przedstawieniem Płaskorzeźba w Domu Kultury Świt na Targówku w ramach obchodów Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym w Dzielnicy Targówek październik 2010 V Mazowiecki Turniej Bowlingowy ŚDS uczestnicy ŚDS zajęli III miejsce, 8. Współpraca z innymi osobami lub podmiotami działającymi na rzecz integracji społecznej uczestników Mazowieckie Forum Środowiskowych Domów Samopomocy przy Stowarzyszeniu Boris W 2010 r. odbyło się kilkanaście spotkań, w tym również spotkań Zarządu MFŚDS, na których pracownicy ŚDS mieli możliwość aktywnego uczestnictwa w pracach Forum poprzez udział w 54

55 Biblioteka Publiczna Wypożyczalnia Nr 75, Bar Restauracyjny Pod Skrzydłami, Księgarnia Dom Książki Wolontariusze dyskusjach, wymianę doświadczeń, opiniowanie obowiązujących i projektowanych aktów prawnych, rozwiązywania problemów z zakresu pomocy społecznej, dzielenia się dobrymi praktykami. Odbyły się również dwa spotkania z ekspertami: panią Krystyną Wyrwicką Dyrektorem Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej w MPiPS, nt. perspektyw, zmian i problemów ŚDS oraz prof. Jackiem Wciórką, mazowieckim konsultantem w dziedzinie psychiatrii, pracownikiem Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, nt. Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego i współpracy pomocy społecznej, środowiskowych domów samopomocy i służby zdrowia. Zarząd MFŚDS, w którym działa kierownik ŚDS Pod Skrzydłami przygotował ankietę dot. mierników efektów pracy ŚDS oraz wspólny projekt kampanii informacyjnej Wiele robimy osobno, zróbmy to razem w ramach którego wydano informator o mazowieckich ŚDS obudowany działaniami aktywizującymi dla uczestników ŚDS (konkurs plastyczny, przegląd literacki, zebranie dobrych praktyk) zakończony wystawą i prezentacją informatora. maj 2010 Dzień Sąsiada w Pasażu Pod Skrzydłami, w ramach którego przygotowano we współpracy z Biblioteką Publiczną, Barem Restauracyjnym i Księgarnią Dom Książki: warsztaty muzyczne, konkursy plastyczne dla dzieci, sąsiedzki grill i poczęstunek, wystawę ekslibrisu bajkowego, rozgrywki szachowe, konkurs powiedzonek o sąsiedzie, książkową loterię fantową, warsztaty tworzenia biżuterii z koralików i quiz wiedzy o Ochocie; odwiedziło nas ponad 200 osób; Dzień Sąsiada świętowany był w 12 miejscach Ochoty z inicjatywy Forum Kultury Ochoty, pod patronatem Rady i Zarządu Dzielnicy Ochota. 3 osoby pomagały terapeutom ŚDS w organizacji i urozmaiceniu zajęć w ŚDS (organizacja zajęć integracyjno-poznawczych, wycieczek, prezentacje ciekawych miejsc, wspieranie w prowadzeniu wybranych zajęć; prowadzenie warsztatów fotograficznych; prowadzenie indywidualnej psychoterapii dla jednego z uczestników). Efektem wspólnie przeprowadzanych działań jest również zwiększenie poczucia integracji osób chorych psychicznie ze społecznością lokalną i zmniejszenie izolacji społecznej, przełamywanie negatywnych stereotypów społecznych o osobach dotkniętych chorobami psychicznymi, wzrost wiedzy w społeczności o tego typu zaburzeniach. Współpraca ze służbą zdrowia przynosi przede wszystkim indywidualne korzyści uczestnikom ŚDS, nadal jednak ten obszar współpracy wymaga dużej uwagi i kształtowania dobrych relacji, a przede wszystkim edukacji pracowników służby zdrowia w zakresie oferty placówek pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi. 9. Rezultaty, próba oceny oddziaływań ŚDS Pod Skrzydłami Środowiskowy Dom Samopomocy Pod Skrzydłami realizował zadania zgodnie z celami i zadaniami wytyczonymi na podstawie ustawy O ochronie zdrowia psychicznego, O pomocy społecznej oraz Regulaminu organizacyjnego ŚDS. Cele te - zwłaszcza cel podstawowy, tj. zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi oparcia społecznego w środowisku lokalnym - są realizowane poprzez stopniowe usamodzielnianie, zapobieganie izolacji społecznej i umożliwienie integracji. Poszczególne działania realizowane były w zależności od możliwości psychofizycznych podopiecznych Domu, ich samopoczucia i stopnia niepełnosprawności. Uczestnicy zajęć ŚDS Pod Skrzydłami to osoby przewlekle chore, które mają za sobą często kilkanaście lat choroby psychicznej i wiele hospitalizacji psychiatrycznych (niektórzy nawet kilkadziesiąt). Część z nich to osoby, wobec których dotychczasowe sposoby 55

56 oddziaływania medycznego i środowiskowego nie przyniosły rezultatów. W 2010 r. podejmowaliśmy oddziaływania rehabilitacyjne wobec 6 osób z tzw. podwójną diagnozą (chorych psychicznie uzależnionych również od alkoholu i/lub środków psychoaktywnych i/lub leków psychotropowych). W tym zakresie od ponad 3 lat współpracujemy z Zespołem Psychoterapeutycznym dla Pacjentów z Podwójną Diagnozą w IPiN, gdzie 2 naszych uczestników korzysta z pomocy psychiatry i terapeutów uzależnień. Przygotowując program działalności Środowiskowego Domu Samopomocy Pod Skrzydłami zakładaliśmy, że postępowanie wspierająco-rehabilitacyjne prowadzone wobec uczestników w ramach organizowanych zajęć, przyczyni się do uzyskania następujących rezultatów: uczestnicy ŚDS nabędą lub zwiększą umiejętności niezbędne do samodzielnego funkcjonowania w tym aspekcie możemy mówić o stopniowym osiąganiu przewidywanych efektów, w zależności od indywidualnych możliwości i potrzeb. Wśród uczestników biorący udział w treningach umiejętności społecznych dostrzegamy, że rozwijają i doskonalą umiejętność samodzielnego przygotowywania posiłków, racjonalnego gospodarowania własnymi środkami finansowymi, a przede wszystkim nabywają nowe umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej, rozwiązywania problemów, itp. W ostatnim roku nadal obserwowaliśmy przyrost umiejętności społecznych i wzrost samodzielności, szczególnie w grupie osób, które najdłużej są objęte oddziaływaniem ŚDS. Zaznaczyć należy również, że poprawie uległy umiejętności poszczególnych uczestników w zakresie współpracy w grupie. Systematycznie prowadzone treningi umiejętności społecznych wyrabiają nawyki i orientację w planowaniu i robieniu zakupów, poznawaniu cen produktów, dbałości o użytkowane pomieszczenia, sprzątaniu oraz czynnościach samoobsługowych (codzienne dyżury kulinarne i porządkowe). Wyjścia organizowane w godzinach pracy placówki i popołudniami sprzyjają wzrostowi umiejętności w zakresie samodzielnego poruszania się w środowisku, poprawie komunikowania się z otoczeniem, rozwojowi zainteresowań oraz ogólnej poprawie funkcjonowania społecznego. Dzięki prowadzonej terapii zajęciowej następuje rozwój zainteresowań indywidualnych i zdolności uczestników, doskonalenie sprawności manualnych w nowo poznanych technikach. nastąpi poprawa stanu zdrowia psychicznego osób korzystających z ŚDS wyrażająca się m.in. poprzez uzyskanie lub wzrost krytycyzmu do choroby i uznanie potrzeby leczenia jej, regularność stosowania farmakoterapii, spadek liczby hospitalizacji psychiatrycznych, przestrzeganie zasad higieny psychicznej aby móc ocenić efekty oddziaływań ŚDS w tym zakresie konieczne jest szczegółowe omówienie statystyk. W 2010 r., spośród 34 osób, które uczestniczyły w zajęciach Domu, 8 osób w trakcie pobytu w ŚDS było hospitalizowanych psychiatrycznie. Dla porównania w pierwszym roku działalności ŚDS 2007, hospitalizowanych było 11 osób. A zatem nastąpiło oczekiwane zmniejszenie liczby hospitalizacji. Ponadto zaznaczyć należy, że żadna hospitalizacja nie nastąpiła z powodu odstawienia leków przeciwpsychotycznych, a zatem można wnioskować, że uczestnicy ŚDS mają dość wysoki poziom krytycyzmu do choroby. Spośród 19 osób, które uczestniczą w zajęciach ŚDS powyżej 2 lat, tylko 3 osoby w ostatnim roku były hospitalizowane. Uczestnicy ŚDS, którzy w minionym roku trafili do szpitala, to osoby przewlekle psychotyczne mimo leczenia środkami farmakologicznymi (z historią nawet kilkudziesięciu hospitalizacji psychiatrycznych), u których oddziaływania terapeutyczne mają na celu zachęcenie zgłoszenia się do szpitala, a wymiernym efektem tych oddziaływań jest wydłużanie okresów pobytu w środowisku i skracanie czasu trwania 56

57 hospitalizacji. I tu nastąpiła znacząca poprawa, ponieważ czas pobytu w szpitalu w przypadku 3 najciężej chorych uczestników, skrócił się z średnio 6 miesięcy w 2009 r., do 1,5-2 miesięcy w 2010 r. Niestety, osoby te, na skutek doznań psychotycznych w okresie pogorszenia, nie są w stanie korzystać z oferty zajęć, wymagają wówczas stabilizacji stanu psychicznego w warunkach szpitalnych i zmiany leczenia farmakologicznego. Zajęcia z psychoedukacji przyczyniają się do wzrostu świadomości uczestników ŚDS na temat objawów chorobowych, co znajduje przełożenie na zwiększenie systematyczności leczenia i wzrost krytycyzmu do choroby. członkowie rodzin i opiekunowie osób chorych psychicznie, dzięki zajęciom edukacyjno-terapeutycznym uzyskają niezbędną wiedzę i możliwość kształtowania umiejętności radzenia sobie z problemami związanymi z chorobą psychiczną osób bliskich, poprawie ulegną relacje w rodzinach od 3 lat prowadzimy grupę wsparcia dla rodzin osób chorych psychicznie będących uczestnikami zajęć ŚDS (lub byłymi uczestnikami), ale również korzystających tylko z pomocy OPS. Wśród rodzin jest duża potrzeba spotkań, wymiany doświadczeń, sposobów radzenia sobie z kryzysami oraz uczenia się jak lepiej pomagać osobie chorej w rodzinie oraz samemu radzić sobie z tym trudnym doświadczeniem. W naszej ocenie rodzin osób chorych psychicznie objęte wsparcie indywidualnym i korzystające z grupy wsparcia stale podnoszą wiedzę i umiejętności radzenia sobie z problemami związanymi z chorobą psychiczną członków rodzin. Klub Integracji Środowiskowej Relaks Klub Integracji Środowiskowej Relaks wraz ze Środowiskowym Domem Samopomocy Pod Skrzydłami wchodzi w skład Ośrodka Wsparcia dla Osób z Zaburzeniami Psychicznymi. Jest klubem samopomocy czyli środowiskową formą pomocy półstacjonarnej dla osób z zaburzeniami psychicznymi. KIŚ Relaks korzysta z lokalu będącego w dyspozycji ŚDS Pod Skrzydłami, z którym ściśle współpracuje. 1. Uczestnicy KIŚ Relaks. W 2010 roku z oferty Klubu skorzystało łącznie 69 osób, w tym 32 osoby mieszkające na Ochocie. Przeciętnie w zajęciach uczestniczyło 13 osób dziennie. Najbardziej aktywni uczestnicy zajęć Klubu, rekrutują się głównie spośród mieszkańców Ochoty i najbliższych dzielnic. Pozostali uczestnicy, mieszkający w bardziej oddalonych rejonach Warszawy bywają rzadziej np. kilka razy w miesiącu lub okazjonalnie w soboty i mniej angażują się w sprawy Klubu. Klub Relaks dla wielu uczestników jest bardzo ważnym miejscem. Spotykają się tu ze znajomymi, mogą porozmawiać o swoich problemach i w razie potrzeby uzyskać niezbędne wsparcie i fachową pomoc. Osoby samotne, a takich jest wiele wśród osób zaburzonych psychicznie, znajdują tu przyjaciół i niejednokrotnie po raz pierwszy od dłuższego czasu mają możliwość swobodnego kontaktu z innymi ludźmi bez obaw o brak akceptacji z ich strony. Przebywanie w Klubie jest doskonałym treningiem umiejętności społecznych. Skłania uczestników do właściwego zachowania, unikania i umiejętnego rozwiązywania sytuacji konfliktowych oraz konfrontowania się z nowymi sytuacjami, np. podczas wycieczek i imprez. Wsparcie społeczne nadaje sens i motywuje uczestników do odwzajemnienia, przyczynia się do powstania poczucia zobowiązania i utrzymywania istniejących więzi. Dzięki różnorodnym zajęciom każdy klubowicz może rozwijać swoje 57

58 zainteresowania i zdobywać nowe doświadczenia. Dodatkowym atutem jest doskonała lokalizacja klubu blisko węzła komunikacyjnego i przystosowanie lokalu do potrzeb osób niepełnosprawnych. Klubowicze są bardzo zadowoleni z możliwości skorzystania z pralki i prysznica. 2. Zajęcia w KIŚ Relaks. Klub Relaks był czynny przez 5 dni w tygodniu (poniedziałek, środa, czwartek, piątek, sobota). Klubowicze brali udział w stałych zajęciach prowadzonych w Klubie, tj., zajęciach twórczych, komputerowych, treningach kulinarnych oraz zajęciach tematycznych. Wielu uczestników preferuje spędzanie czasu wolnego przy kawie i herbacie, ewentualnie jakimś poczęstunku. Klubowicze dyskutują między sobą, słuchają radia, grają w gry towarzyskie i wspólnie rozwiązują zagadki logiczne. Zajęcia komputerowe codziennie można korzystać z Internetu, osoby chcące nauczyć się obsługi komputera zgłaszają się do pracowników i korzystają z indywidualnych lekcji, Zajęcia twórcze poniedziałki i piątki (osobom, którym taka forma aktywności jest potrzebna częściej umożliwiamy korzystanie z pracowni plastycznej codziennie), Gry i zabawy towarzyskie codziennie Treningi kulinarne głównie w soboty Zebrania społeczności czwartki Wycieczki, spacery, wyjścia do kina itp. soboty Ćwiczenia fizyczne uczestnicy mają codziennie możliwość korzystania z mini siłowni znajdującej się na parterze Zajęcia tematyczne: - Sprawy życia codziennego - omawianie problemów uczestników np. w załatwianiu spraw urzędowych, wspólne doradzanie sposobów postępowania - środy - Profilaktyka zdrowotna - rozmowy o zdrowiu i chorobach środy i czwartki - Czytanki - wspólna lektura czasopism, gazet, opowiadań, itp. - piątki - Animacja - zabawy integrujące, aktywizujące i rozwijające umiejętności społeczne, gry i zagadki logiczne rozwiązywane w grupie piątki - Kino Relaks seanse filmowe w klubie soboty. Organizowane przez KIŚ Relaks imprezy okolicznościowe i wycieczki wyjście do kina na film pt. Twój na zawsze spotkanie Wielkanocne, wyjście na koncert Kij deszczowy II Dzień Sąsiada Piknik Integracyjny na Szczęśliwicach II Dzień Otwarty w ochockich placówkach dla osób niepełnosprawnych, wyjście do kina na film pt. Śluby panieńskie zabawa taneczna Andrzejki wróżby Mikołajki prezenty i wspólne śpiewanie spotkanie opłatkowe zabawa sylwestrowa. 3. Współpraca KIŚ Relaks z instytucjami, organizacjami pozarządowymi i wolontariuszami W 2010 roku KIŚ Relaks po raz drugi brał udział w organizowanym na Ochocie w 58

59 dniu 28 maja Europejskim Dniu Sąsiada, 14 lipca w Dniu Sportu oraz w Dniu Otwartym, który odbył się 23 września. Powyższe imprezy zostały przygotowane we współpracy ze ŚDS Pod Skrzydłami oraz innymi ochockimi organizacjami partnerskimi. W tym roku uczestnicy chętnie zaangażowali się w organizację imprez. Byli obecni i aktywnie uczestniczyli w zabawie i prezentacji placówki. Zeszłoroczne doświadczenia pomogły w przełamaniu oporu i przekonały klubowiczów, że wyjście na zewnątrz nie musi być dla nich bardzo trudnym doświadczeniem. Od lutego 2010 r. w soboty w użytkowanym przez Klub lokalu odbywają się również zajęcia Mazowieckiego Stowarzyszenia Osób z Chorobą Parkinsona. Z początku Stowarzyszenie spotykało się w swoim zamkniętym gronie. Jednak już po kilku spotkaniach uczestnicy KIŚ Relaks zaczęli być zapraszani do udziału w niektórych zajęciach Stowarzyszenia, np. taneczno-ruchowych i wokalnych. Udało się również zorganizować wspólny poczęstunek i przy kawie oraz ciastach, porozmawiać o sobie i o specyfice chorób, z którymi przyszło się borykać Klubowiczom i członkom Stowarzyszenia. Spotkanie to było bardzo ważnym krokiem na drodze do integracji obu grup. Pozwoliło na przełamanie obaw i uprzedzeń. Uczestnicy znają się nawzajem, często sobie pomagają, częstują przygotowanymi potrawami. W grudniu 2010 r. członkowie Stowarzyszenia zostali zaproszeni do udziału w konkursie plastycznym Moja zima oraz na spotkanie opłatkowe organizowane przez KIŚ Relaks. Spotkania z uczestnikami i częste rozmowy pozwalają na stałą obserwację stanu psychicznego podopiecznych. W przypadku zaobserwowania objawów psychotycznych lub ostrego nawrotu choroby podejmowane są niezbędne działania. W razie potrzeby pracownicy kontaktują się z rodziną lub instytucjami, które mogą pomóc naszym klientom, np. z Poradniami Zdrowia Psychicznego lub szpitalami psychiatrycznymi. Regularnie współpracujemy z ŚDS Pod Skrzydłami, pracownikami socjalnymi OPS Dzielnicy Ochota oraz innych Ośrodków na terenie Warszawy. Dzięki tak dobrze rozbudowanej sieci pomocy jesteśmy w stanie skutecznie interweniować w kryzysowych sytuacjach. X. Działalność Klubu Aktywizacji Zawodowej Optymista Głównym celem działań podejmowanych w Klubie w roku 2010 była aktywizacja zawodowa i szeroko pojęta pomoc w poszukiwaniu i podejmowaniu pracy świadczona bezrobotnym i poszukującym zatrudnienia mieszkańcom Ochoty w tym osobom będącym podopiecznymi OPS. Klub Aktywizacji Zawodowej mieści się na warszawskiej Ochocie, przy ul. Powstańców Wielkopolskich 17 Szczegółowe działania podejmowane w pracy z klientami na terenie Klubu w minionym roku przedstawiały się następująco: 1. Ustalenie sytuacji zawodowej klienta - doradztwo zawodowe: rozpoznanie zasobów zawodowych klienta: wykształcenia, doświadczeń i umiejętności zawodowych, uwarunkowań zdrowotnych i rodzinnych itp. ustalenie preferencji zawodowych klienta: charakteru i rodzaju pracy, stanowiska, oczekiwanych warunków zatrudnienia (możliwej formy zatrudnienia, godzin pracy, odległości od miejsca zamieszkania itp.) weryfikacja oczekiwań klienta co do poszukiwanej pracy z realnymi możliwościami jej podjęcia w kontekście aktualnego rynku pracy (jego kierunków rozwoju i stopnia 59

60 chłonności) oraz konkretnych wymagań i oczekiwań potencjalnych pracodawców na danym stanowisku ustalenie kierunku i sposobu podniesienia lub zmiany kwalifikacji zawodowych w przypadku wyraźnych rozbieżności pomiędzy umiejętnościami i możliwościami klienta, a aktualnymi wymogami rynku pracy ostateczne uzgodnienie z klientem jego kierunku, etapów i sposobów działania zmierzających do znalezienia i podjęcia pracy. 2. Pobudzanie i utrzymywanie aktywności własnej klienta w procesie poszukiwania pracy do czasu jej podjęcia; dostarczanie wiedzy, umiejętności i narzędzi niezbędnych w procesie aktywnego poszukiwania pracy: ustalenie bieżących priorytetów potrzeb i działań nadzorowanie realizacji i ewentualna niezbędna korekta opracowanych z klientami indywidualnych planów działania zmierzających do podjęcia pracy przygotowanie lub korekta dokumentów aplikacyjnych (życiorysu, listu motywacyjnego) znajdowanie informacji o dostępnych na rynku ofertach pracy (prasa, internet, Urząd Pracy, giełdy pracy, bezpośrednio firmy, agencje pośrednictwa itp.) monitoring wybieranych przez klientów konkretnych ofert pracy wysyłanie dokumentów aplikacyjnych do pracodawców (faksy, maile) monitoring i korekta wykonywanych rozmów telefonicznych z pracodawcami przygotowanie klienta do rozmowy bezpośredniej z pracodawcą (trening autoprezentacji) oraz do ewentualnych negocjacji warunków pracy omawianie odbytych rozmów i spotkań z pracodawcami i ich analiza merytoryczna pomoc w korzystaniu z internetowych baz danych o ofertach pracy, z portali typu praca oraz w znajdowaniu informacji na temat firm i rekrutacji w różnych branżach informowanie o prawach i obowiązkach pracownika, a także o możliwościach odbycia bezpłatnych (lub płatnych) szkoleń i kursów zawodowych (organizatorzy, terminy, miejsca). 3. Wsparcie psychologiczne klientów w procesie aktywnego poszukiwania pracy; Przygotowanie klientów do skutecznego i trwałego odnalezienia się na rynku pracy poprzez : rozpoznanie realnych problemów klientów i próba ich pozytywnego rozwiązania (w tym również problemów pozazawodowych) kierowanie klientów z konkretnymi problemami do innych placówek pomagających zgodnie z ich kompetencjami zmianę postrzegania przez klienta sytuacji bezrobocia nie jako klęski życiowej, ale jako szansy na znalezienie poszukiwanej pracy budowanie u klientów poczucia własnej wartości, samoakceptacji i pozytywnego myślenia wypracowywanie poczucia sprawczości wewnętrznego przekonania o własnych możliwościach i kontroli nad przebiegiem swojego życia zawodowego i osobistego budowanie pozytywnych wzajemnych relacji zachodzących na terenie Klubu między klientami oraz pracownikami tworzenie atmosfery zaufania, zrozumienia i pomocy udzielanie wsparcia w sytuacjach kryzysu związanego z napotykanymi trudnościami w osiąganiu celu i przekraczaniu własnych lęków i ograniczeń związanych z poszukiwaniem lub zmianą pracy; wsparcie w sytuacji utraty motywacji, wiary w sukces, wiary we własne możliwości 60

61 indywidualne rozmowy z psychologiem mające na celu wsparcie psychiczne, zmianę poglądów na własną sytuację, zmianę postawy życiowej, wyjście z kryzysu, rozwiązanie problemów osobistych, pokonanie których jest niezbędnym warunkiem dla pobudzenia aktywności życiowej, samoakceptacji i wiary w osiągnięcie sukcesu. 4. Gromadzenie informacji niezbędnych w pracy z klientami, monitorowanie rynku pracy i szkoleń: codzienne zapoznawanie się z dostępnymi w prasie ofertami pracy śledzenie portali internetowych typu praca.pl, pracuj.pl, gazeta.praca.pl i pojawiających się tam ofert zdobywanie informacji z Urzędu Pracy: oferty, giełdy pracy, rodzaje i terminy szkoleń zdobywanie informacji o możliwościach przekwalifikowania się lub podniesienia kwalifikacji zawodowych poprzez udział w szkoleniach organizowanych w ramach działań z funduszu EFS (kontakt z organizatorami) pozyskiwanie w miarę potrzeb informacji o płatnych kursach organizowanych przez firmy szkoleniowe na terenie Warszawy stały kontakt z innymi warszawskimi Klubami Aktywizacji Zawodowej znajdowanie informacji o innych placówkach zajmujących się bezpłatną pomocą w konkretnych problemach, z którymi borykają się klienci Klubu ( problemy zdrowotne, psychiczne, rodzinne, wychowawcze, nałogi itp.) bieżąca znajomość kierunków rozwoju i poziomu chłonności rynku pracy (poszukiwane zawody, stanowiska, konkretne wymogi dotyczące wykształcenia i umiejętności kandydatów do pracy w tychże) zdobywanie informacji o sposobach i metodach rekrutacji na konkretnych stanowiskach i w konkretnych zawodach czy firmach zbieranie informacji o zmianach w przepisach dotyczących Kodeksu Pracy, ZUS, Urzędu Pracy. 5. Optymalizacja działań skierowanych do klientów korzystających z pomocy OPS Stały kontakt i współpraca z pracownikami socjalnymi Klientów - podopiecznych Ośrodka: monitorowanie działań i postaw Klientów na terenie Klubu cykliczne informowanie notatką służbową o prezentowanej postawie i podejmowanych przez Klientów działaniach w procesie aktywizacji zawodowej w miarę potrzeb - doraźne kontakty telefoniczne i bezpośrednie z pracownikami socjalnymi w celu omówienia sytuacji Klienta wewnętrzna konsultacja trudniejszych i bardziej skomplikowanych przypadków Klientów i uzgadnianie dalszych działań we współpracy z nimi w miarę potrzeb wspólne spotkania z pracownikiem socjalnym, Klientem i pracownikiem Klubu w celu wynegocjowania i uzgodnienia dalszych działań i współpracy bieżąca aktualizacja informacji o sytuacji Klienta pomiędzy pracownikiem socjalnym a pracownikami Klubu w celu uwzględnienia wszelkich istotnych zmian w procesie jego aktywizacji. Rok 2010 był rokiem trudnym na rynku pracy. W ocenie pracowników KAZ Optymista konkretnych ofert było niewiele, wymagania pracodawców rosły w związku ze wzrostem popytu na pracę, a proponowane potencjalnym pracownikom warunki zatrudnienia były często nie do przyjęcia (bardzo niskie uposażenie, praca bez ubezpieczenia, itp.). Niestety, część naszych klientów była zmuszona podejmować pracę poniżej swoich 61

62 kwalifikacji, na umowę zlecenie (lub nawet bez ubezpieczenia i bez jakiejkolwiek pisemnej umowy), za bardzo małe wynagrodzenie. Ubiegły rok był zdecydowanie rokiem rynku pracodawców, którzy stosowali często nieuczciwe reguły gry w stosunku do pracowników podejmujących u nich zatrudnienie. W ten sposób manifestował się w realiach rynku pracy kryzys gospodarczy. Od 1 stycznia do 31 grudnia 2010 r. w Klubie zostało przyjętych 485 osób, w tym : 207 osób - podopiecznych OPS 278 osób - mieszkańców Ochoty, nie korzystających z pomocy materialnej OPS. Tab.17. Frekwencja w KAZ Optymista w 2010 r. Miesiąc Klienci OPS W tym nowi Klienci spoza OPS W tym nowi Styczeń Luty Marzec Kwiecień Maj Czerwiec Lipiec Sierpień Wrzesień Październik Listopad Grudzień Tab. 18. Formy pomocy indywidualnej w 2010 r.: Pomoc indywidualna Liczba osób Klienci OPS Klienci spoza OPS Wsparcie psychologiczne Pomoc w pisaniu życiorysu, oferty itp. Kursy i szkolenia zawodowe - poza Klubem Doradztwo zawodowe łącznie Według naszych informacji w tym czasie 311 osób podejmowało pracę (w tym 121 osób z OPS, 190 osób spoza OPS). 62

63 XI. Pozostała działalność 1. Europejski Fundusz Społeczny W 2010 r. Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy Ochota m. st. Warszawy był realizatorem projektu Program aktywizacji zawodowej bezrobotnych i biernych zawodowo osób z Dzielnicy Ochota, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Poddziałania Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez Ośrodki Pomocy Społecznej, Priorytetu VII Promocja integracji społecznej Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Wsparciem zostało objętych 25 osób oraz ich otoczenie. Wybraną grupę docelową stanowili klienci Ośrodka, którzy nie pracowali i byli w wieku aktywności zawodowej, o niskich lub zdezaktualizowanych kwalifikacjach zawodowych, mający trudności w poruszaniu się po rynku pracy, charakteryzujący się problemami w pełnieniu funkcji opiekuńczo - wychowawczych a także często doświadczający przemocy rodzinnej. Osoby te wymagały zintegrowanej aktywizacji i były gotowe do współpracy. Celem ogólnym projektu realizowanym przez 9 miesięcy było zapewnienie równego dostępu do zatrudnienia a także podwyższenie statusu zawodowego i społecznego. Cele szczegółowe projektu: odbudowanie tożsamości zawodowej poprzez celową aktywność intelektualną (kursy, szkolenia, przekwalifikowanie oraz rozwój osobisty) odzyskanie nadziei i odwagi życiowej, poczucia własnej wartości i nabrania szacunku do samego siebie, zatrzymanie procesu degradacji osobistej i społecznej poprawa funkcjonowania w środowisku poprzez poprawę kontaktów wewnątrzrodzinnych i ogólnospołecznych. Realizacja działań w projekcie odbywała się na podstawie umowy jaką stanowił kontrakt socjalny zawarty z każdym z uczestników. Rekrutacja prowadzona była na podstawie dokumentacji OPS (wywiadów środowiskowych) ale także nie wykluczano możliwości przyjęcia do projektu osób, które do tej pory nie korzystały ze świadczeń Ośrodka (informacje na stronie internetowej, artykuły w prasie), niemniej jednak na podstawie diagnozy systemu rodzinnego spełniały kryteria postawione w projekcie. Została również wyłoniona grupa osób do listy rezerwowej. Brano pod uwagę ich sytuację osobistą i zawodową, poziom motywacji do podjęcia działań na rzecz poprawy własnej sytuacji oraz zbieżność oczekiwań z działaniami i formami pomocy zaplanowanymi w ramach projektu. Uczestnicy zostali podzielni na 2 grupy. Wszystkie formy wsparcia prowadzone były dla obu grup. Siedziba Biura projektu mieściła się w lokalu przy ul. Białobrzeskiej 4a. 1. Aktywna integracja Każdy z uczestników skorzystał co najmniej z trzech instrumentów aktywnej integracji, które przyczyniły się do uzyskania nowych umiejętności i kwalifikacji zawodowych, takich, które są satysfakcjonujące pod względem finansowym i w ostatecznym rozrachunku pozwolą 63

64 na podjęcie decyzji o przystąpieniu do pracy i uwolnieniu się od zależności finansowej pod postacią zasiłków z pomocy społecznej. a) instrumenty aktywizacji zawodowej spotkania indywidualne z doradcą zawodowym, indywidualne spotkania z pośrednikiem pracy. b) instrumenty aktywizacji edukacyjnej warsztat wiedzy o rynkach pracy warsztat prawniczy warsztat rekrutacyjny szkolenia zawodowe c) instrumenty aktywizacji zdrowotnej terapia rodzinna d) instrumenty aktywizacji społecznej warsztaty edukacyjne warsztat WenDo grupa wsparcia. W ramach projektu zaplanowano także działania towarzyszące w postaci opieki nad dziećmi uczestników w czasie realizowanych spotkań. Zaplanowano również poczęstunek dla uczestników projektu podczas zajęć warsztatowych. 2. Zasiłki i pomoc w naturze Zgodnie z ustawą z dnia z r. O pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 poz z 2009 r. ze zm.) uczestnikom projektu zostały przyznane zasiłki w łącznej kwocie ,00 zł. Wartość całkowita projektu to zł przy uzyskanej kwocie dofinansowania wartości zł i wkładzie własnym w wysokości zł. Tab.18. Budżet projektu Lp. Koszty bezpośrednie Kwota zł 1 Zarządzanie projektem Organizacja kampanii informacyjnopromocyjnej Praca socjalna Zasiłki pomoc w naturze Aktywna integracja Razem Koszty pośrednie Cross Financing Charakterystyka odbiorców projektu a. Struktura wieku Wszyscy uczestnicy projektu byli w wieku aktywności zawodowej. Najmłodsze osoby miały 19 lat (dwie osoby), zaś najstarsza 52 lata. Ogółem średnia wieku wynosiła 34 lat (34,72). W przedziale wiekowym do 30 lat było 8 osób (32%), w przedziale wiekowym lat było 15 osób (60% badanej grupy). były 2 osoby przekroczyły 45 rok życia (stanowiło to 8% grupy zob. Wykres 2). 64

65 Wykres 2. Struktura wieku uczestników projektu b. Struktura płci Wśród 25 uczestników było: 21 kobiet i 4 mężczyzn. Wykres 2. Struktura płci uczestników projektu c. Struktura wykształcenia Osoby uczestniczące w projekcie, charakteryzowały się różnym stopniem wykształcenia. Większość z nich posiadała wykształcenie podstawowe (44%) i średnie ogólnokształcące (24%). Pięć osób (20%) posiadało zasadnicze zawodowe. Trzy osoby (12%) ukończyło szkołę na poziomie gimnazjalnym. Tab. 19. Struktura wykształcenia uczestników projektu Wykształcenie Liczba osób Wyższe 0 Pomaturalne 0 Średnie ogólnokształcące 6 Zasadnicze zawodowe 5 Gimnazjalne 3 Podstawowe 11 Razem 25 65

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. Fax MOPS Rzeszów 35-25 Rzeszów Jagiellońska 26 MPiPS-3-R MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, -513 Warszawa MPiPS-3 Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. (32) 422 Fax PMOPS Powiat miejski Rybnik 44-2 Rybnik Żużlowa 25 MPiPS-3-R MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka /3/5, -53 Warszawa MPiPS-3

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych,

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Tel:. Fax:. Numer identyfikacyjny - REGON MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MPiPS-3-R Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: WPS Woj. Lubuskie 66-4 Gorzów Wlkp. ul. Jagiellończyka 8 Tel. 95 7115-248 Fax 95 7115-374 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00 513 Warszawa. MPiPS 03

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00 513 Warszawa. MPiPS 03 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00 513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: MOPS Wodzisław Śląski ul. Płk. Ks. W. Kubsza 28 44 300 WODZISŁAW ŚLĄSKI Tel. 324556200

Bardziej szczegółowo

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W LEGIONOWIE

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W LEGIONOWIE STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W LEGIONOWIE Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Ośrodek Pomocy Społecznej w Legionowie, zwany dalej Ośrodkiem, działa na podstawie: 1) ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MPiPS-3-P MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, -513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. 774835949 Fax 774835949 MOPS Kędzierzyn-Koźle 47-224 Kędzierzyn-Koźle

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa. MPiPS-03

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa. MPiPS-03 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Ośrodek Pomocy Społecznej Mickiewicza 40/ 63-100 Śrem Tel. 0612836107 Fax 0612833989

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MPiPS-3 Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Radomsko Tel. 44 6832885 Fax 97-5 RADOMSKO ul. KOŚCIUSZKI 12A MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka

Bardziej szczegółowo

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ DZIELNICY WŁOCHY M. ST. WARSZAWY. Rozdział II. Postanowienia ogólne

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ DZIELNICY WŁOCHY M. ST. WARSZAWY. Rozdział II. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 16 do uchwały Nr XXIX/918/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 17 kwietnia 2008 r. w sprawie nadania statutów ośrodkom pomocy społecznej m.st. Warszawy STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ DZIELNICY

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa. MPiPS-03

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa. MPiPS-03 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej ul. Kolejowa 2 62-200 Gniezno Tel. 061 4262582

Bardziej szczegółowo

Cel strategiczny nr 1

Cel strategiczny nr 1 Cel strategiczny nr 1 OCENA MOŻLIWOŚCI SKUTECZNEGO REAGOWANIA NA POJAWIAJĄCE SIĘ PROBLEMY SPOŁECZNE 1.Analiza efektywności działań zmierzających do rozwiązania lokalnych problemów społecznych oraz świadczonej

Bardziej szczegółowo

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy:

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy: Ośrodek Pomocy Społecznej w Łambinowicach realizuje zadania wynikające z ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej, która weszła w życie od 1 maja 2004r. Do podstawowych zadań pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: PCPR Powiat miejski Grudziądz Tel. 56 46 269 9 Fax 56 46 286 9 86-3 GRUDZIĄDZ ul. HALLERA 1 MPiPS-3-P MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5,

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 Załącznik do uchwały Nr XIX/119/12 Rady Gminy Lubawa z dnia 31 października 2012r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE LUBAWA NA LATA 2012 2014 1 Spis treści Wstęp. 3 1. Diagnoza środowiska lokalnego..

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 14 lutego 2013 r. Poz. 899 UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu

Bardziej szczegółowo

Zadania realizowane przez gminy

Zadania realizowane przez gminy Zadania realizowane przez gminy Zadania własne gminy o charakterze obowiązkowym : opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03. Adresat MGOPS Nowe. Sprawozdanie półroczne i roczne. WPS Woj. Kujawsko - Pomorskie ul. Plac Św. Rocha 5, 86-170 NOWE

MPiPS-03. Adresat MGOPS Nowe. Sprawozdanie półroczne i roczne. WPS Woj. Kujawsko - Pomorskie ul. Plac Św. Rocha 5, 86-170 NOWE MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej MPiPS-03 Adresat MGOPS Nowe Sprawozdanie półroczne i roczne WPS Woj. Kujawsko - Pomorskie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku

UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku UCHWAŁA NR X/56/2015 Rady Gminy Kobylnica z dnia 19 marca 2015 roku w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji zadań z zakresu wspierania rodziny dla Gminy Kobylnica w roku 2014roku Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka //, - Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: GOPS Pysznica - PYSZNICA ul. Wolności Tel. MPiPS- Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015

Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 Załącznik do uchwały Nr XXII/137/2013 Rady Gminy Żyrzyn z dnia 21 sierpnia 2013r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE ŻYRZYN NA LATA 2013 2015 1 I. WPROWADZENIE Rodzina stanowi dla dziecka najlepsze

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach MINISTERSTWO PRACY i POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej MOPS Świdnik Wyszyńskiego 12, 21-040 ŚWIDNIK Tel:. Fax:. Numer identyfikacyjny -

Bardziej szczegółowo

GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ

GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XIII.81.2015 Rady Gminy Miłki z dnia 3 września 2015 r. STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W MIŁKACH Strona2 ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 2 grudnia 2013 r. Poz. 7037 UCHWAŁA NR XXIII/320/13 RADY MIEJSKIEJ W BYTOMIU z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu Ośrodkowi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata

UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata UCHWAŁA Nr XVI/99/2012 Rady Gminy Żukowice z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie: przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2012-2014 Na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie 05-300 Mińsk Mazowiecki, ul. Konstytucji 3-go Maja 16 Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla powiatu mińskiego Autorzy: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Mińsku

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Jakub Brzeziński Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Jakub Brzeziński SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r.

UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA. z dnia 19 grudnia 2012 r. UCHWAŁA NR XXIV/268/2012 RADY MIASTA SANDOMIERZA z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013-2015 w Gminie Sandomierz Na podstawie art. 18 ust.2 pkt.15

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 458/XLV/2013 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 14 czerwca 2013 r.

Uchwała Nr 458/XLV/2013 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 14 czerwca 2013 r. Uchwała Nr 458/XLV/2013 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 14 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutu Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Rodzinie w Ostrołęce Na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku.

Opracowanie i uchwalenie programu w pierwszej połowie 2011 roku. Załącznik do Uchwały Nr X/48/11 Rady Miasta Bielsk Podlaski z dnia 28 czerwca 2011 r. 3.2.1 Harmonogram wdrażania strategii Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w mieście Bielsk Podlaski została

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 17 kwietnia 2013 r. Poz. 1582 UCHWAŁA NR XXV/173/2013 RADY MIASTA BARTOSZYCE. z dnia 21 lutego 2013 r.

Olsztyn, dnia 17 kwietnia 2013 r. Poz. 1582 UCHWAŁA NR XXV/173/2013 RADY MIASTA BARTOSZYCE. z dnia 21 lutego 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 17 kwietnia 2013 r. Poz. 1582 UCHWAŁA NR XXV/173/2013 RADY MIASTA BARTOSZYCE z dnia 21 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Miejskiemu

Bardziej szczegółowo

Statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przodkowie

Statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przodkowie Statut Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przodkowie Rozdział I Postanowienie ogólne 1 Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, zwany dalej GOPS-em jest jednostką organizacyjną Gminy Przodkowo, którego istnienie

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: Tel. (32)4342412 Fax (32)4343713 Powiat miejski Żory 44-24 Żory ul. Ks. Przemysława 2/ MPiPS-3-R MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5,

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r

Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Ocena zasobów pomocy społecznej w Gminie Pilica 2014 r Autorzy: Elżbieta Szymusik SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i

Bardziej szczegółowo

STATUT MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W ŁOMŻY ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE.

STATUT MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W ŁOMŻY ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. Załącznik do Uchwały Nr 328/LI/05 Rady Miejskiej Łomży z dnia 29 czerwca 2005 r. STATUT MIEJSKIEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W ŁOMŻY ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE..1 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz

Ocena zasobów pomocy społecznej. Autorzy: Marta Cichowicz Ocena zasobów pomocy społecznej Autorzy: Marta Cichowicz SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających z pomocy i wsparcia 4 3.1 GMINA - ZADANIA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VIII/71/2015 RADY MIEJSKIEJ W DĘBICY. z dnia 23 czerwca 2015 r.

UCHWAŁA NR VIII/71/2015 RADY MIEJSKIEJ W DĘBICY. z dnia 23 czerwca 2015 r. UCHWAŁA NR VIII/71/2015 RADY MIEJSKIEJ W DĘBICY z dnia 23 czerwca 2015 r. W sprawie: ogłoszenia tekstu jednolitego Statutu Miejskiego Ośrodka Pomocy w Dębicy. Społecznej Na podstawie art. 16 ust. 3, ustawy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r.

UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH. z dnia 24 września 2012 r. UCHWAŁA NR XX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ W SOŚNICOWICACH z dnia 24 września 2012 r. w sprawie przyjęcia Programu Wspierania Rodziny w Gminie Sośnicowice na lata 2012-2015 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka

Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka Załącznik do uchwały Nr XXXII/334/14 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 27 czerwca 2014 r. Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2013 Gminy Ostrów Mazowiecka SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE. z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 PROJEKT UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ W ZAWIDOWIE z dnia. w sprawie: Programu Wspierania Rodziny Gminy Miejskiej Zawidów na lata 2012 2014 Na podstawie art. 176 pkt 1, 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU INFORMACJA DOTYCZĄCA ZADAŃ REALIZOWANYCH PRZEZ OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ W 2009 ROKU W okresie sprawozdawczym Ośrodek realizował zadania zlecone i własne, w ramach których udzielana była pomoc pieniężna,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO ZA ROK 2014

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO ZA ROK 2014 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY ZA ROK 2014 GŁUCHOŁAZY, 2015r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 1. SYSTEM PIECZY ZASTĘPCZEJ - DEFINICJA...4 2. ZADANIA GMINY...4 3. PODSUMOWANIE. 9

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Opinogóra Górna Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Opinogóra Górna Autorzy: Marta Frączkowska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3

Bardziej szczegółowo

1. Schronisko dla Bezdomnych im. Sabiny Kusznierów Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Olsztynie

1. Schronisko dla Bezdomnych im. Sabiny Kusznierów Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Olsztynie 1. Schronisko dla Bezdomnych im. Sabiny Kusznierów Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Olsztynie ul. Towarowa 18, 10-417 Olsztyn tel. 89 521 04 49 e-mail: schroniskodlabezdomnych@gmail.com poniedziałek

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIALANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIALANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE Załącznik do Uchwały nr LXIII/554/2010 Rady Miasta Starogard Gd. z dnia 28 października 2010 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIALANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE CEL STRATEGICZNY

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku

U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku U C H W A Ł A Nr XLI/283/10 Rady Gminy w Bogorii z dnia 25 lutego 2010 roku w sprawie przyjęcia sprawozdania z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Bogorii. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, ustawy

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015.

Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. Załącznik do Uchwały Nr VI/29/2011 z dnia 31 marca 2011 roku Program Profilaktyki i Opieki nad Dzieckiem i Rodziną w Nowym Targu na lata 2011 2015. I Wstęp Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej do zadań

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Załącznik do uchwały Nr XXVII/204/2013 Rady Gminy Kołczygłowy z dnia 11 marca 2013 r. GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY NA LATA 2013-2015 Gmina Kołczygłowy I. Wprowadzenie Rodzina to podstawowa komórka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLI/311/2013 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 2013 r.

UCHWAŁA NR XLI/311/2013 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 2013 r. UCHWAŁA NR XLI/311/213 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 25 kwietnia 213 r. sprawie: przyjęcia oceny zasobów pomocy społecznej dla Miasta Sulejówek za rok 212 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2012 2014r.

Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2012 2014r. Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2012 2014r. Podstawy Prawne: Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. Nr 142 poz. 1591 z 2001r.

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH. 2006 roku

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH. 2006 roku MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W PABIANICACH Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Miejskiej w Pabianicach Nr LX/533/06 z dnia 22 lutego 2006 r. MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2011-2012 cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa :

Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa : Formy pomocy przyznawane osobom i rodzinom uprawnionym - pomoc finansowa : Zasiłek okresowy gwarantowany - przysługuje osobom, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a wychowują samotnie przynajmniej

Bardziej szczegółowo

PLAN FINANSOWY NA 2015 ROK (zatwierdzony uchwałą Nr IV/1/15 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 28 stycznia 2015 r.)

PLAN FINANSOWY NA 2015 ROK (zatwierdzony uchwałą Nr IV/1/15 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 28 stycznia 2015 r.) PLAN FINANSOWY NA 2015 ROK (zatwierdzony uchwałą Nr IV/1/15 Rady Miejskiej Grudziądza z dnia 28 stycznia 2015 r.) DOCHODY Dochody własne gminy 852 85202 0970 Wpływy z różnych dochodów 13.000,00 (zwrot

Bardziej szczegółowo

Specjalistyczne usługi opiekuńcze

Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze Specjalistyczne usługi opiekuńcze określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2013-2015 Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej MOPS Sławków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2012 dla gminy Sławków Autorzy: Ewa Niewiara Maria Paradowska Kuc Justyna Ewa Brzezińska SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/227/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013 2016.

UCHWAŁA NR XXX/227/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013 2016. UCHWAŁA NR XXX/227/13 RADY GMINY SANTOK z dnia 27.06.2013r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2013 2016. Na podstawie art. 176 pkt 1 i art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca

Bardziej szczegółowo

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej stan prawny na dzień 1 lipca 2009 r. Podstawa prawna: - ustawa z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115,

Bardziej szczegółowo

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach

MPiPS-03 Sprawozdanie półroczne i roczne z udzielonych świadczeń pomocy społecznej - pieniężnych, w naturze i usługach Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej: PMOPS Powiat miejski Ruda Śląska Tel. 32344323 Fax 41-79 Ruda Śląska Markowej 2/ MPiPS-3-P MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ, ul. Nowogrodzka 1/3/5, -513

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 22 kwietnia 2014 r. Poz. 2511 UCHWAŁA NR XXXVII/329/14 RADY MIEJSKIEJ W MIASTECZKU ŚLĄSKIM z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie nadania Statutu Miejskiemu

Bardziej szczegółowo

III. Zadania pomocy społecznej

III. Zadania pomocy społecznej III. Zadania pomocy społecznej Pomoc społeczna zajmuje ważne miejsce w systemie zabezpieczenia społecznego. Jej rola ciągle wzrasta, gdyż zakres podmiotowy i przedmiotowy udzielanych świadczeń ulega systematycznemu

Bardziej szczegółowo

Pomoc społeczna w Polsce w roku 2000. Tabela 1. pracownicy pomocy społecznej w roku 2000 Wyszczególnienie

Pomoc społeczna w Polsce w roku 2000. Tabela 1. pracownicy pomocy społecznej w roku 2000 Wyszczególnienie Pomoc społeczna w Polsce w roku 2000 Tabela 1. pracownicy pomocy społecznej w roku 2000 Wyszczególnienie Osoby zatrudnione w pomocy społecznej Ogółem 109 094 Służby wojewody realizujące zadania z zakresu

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009

Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 Załącznik do Uchwały Nr XI/42/07 Rady Miejskiej w Stawiskach z dnia 11 czerwca 2007 r. GMINNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA LATA 2007 2009 I. PROGRAM POMOCY OSOBOM I RODZINOM W ZAPOBIEGANIU BEZDOMNOŚCI.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/45/07 RADY GMINY AUGUSTÓW z dnia25 czerwca 2007r

UCHWAŁA NR VI/45/07 RADY GMINY AUGUSTÓW z dnia25 czerwca 2007r UCHWAŁA NR VI/45/07 RADY GMINY AUGUSTÓW z dnia25 czerwca 2007r w sprawie przyjęcia Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych na lata 2007-2015 Na podstawie art.18 ust.1 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa

Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Ministerstwo Polityki Społecznej, ul. Nowogrodzka 1/3/5, 00-513 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej ( pieczęć) MPiPS - 03 Adresat Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Smyków Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla gminy Smyków Autorzy: Renata Marzec Anna Stachera SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/27/2015 RADY GMINY POLSKA CEREKIEW. z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR V/27/2015 RADY GMINY POLSKA CEREKIEW. z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR V/27/2015 RADY GMINY POLSKA CEREKIEW z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art.1,8 ust.2 pkt.15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ Instytut Rozwoju Służb Społecznych Warszawa, listopad 2011 Zawartość INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA FORMULARZA OCENY ZASOBÓW POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

S T A T U T MIEJSKO-GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W KĘPNIE

S T A T U T MIEJSKO-GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W KĘPNIE Statut Miejsko Gminnego Ośrodka pomocy Społecznej w Kępnie został przyjęty uchwałą Nr XLVI/304/2006 Rady Miejskiej w Kępnie z dnia 21 września 2006 r. zmienioną uchwałą Nr VI/27/2007 Rady Miejskiej w Kępnie

Bardziej szczegółowo

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE)

ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ZADANIA WŁASNE GMINY Z ZAKRESU POMOCY SPOŁECZNEJ (OBLIGATORYJNE) ART. 17 ust. 1 1) opracowanie i realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem programów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki

UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki UCHWAŁA NR VII/49/15 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI z dnia 28 maja r. w sprawie zatwierdzenia oceny zasobów pomocy społecznej w Gminie Łagiewniki Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 08 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE. z dnia... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KATOWICE z dnia...... r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji w 2014 roku uchwały w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków Zespołu Interdyscyplinarnego

Bardziej szczegółowo

Kolonowskie na lata 2013 2015

Kolonowskie na lata 2013 2015 UCHWAŁA NR XXX/248/13 RADY MIEJSKIEJ W KOLONOWSKIEM z dnia 24 czerwca 2013roku w sprawie uchwalenia 3-letniego Gminnego Program Wspierania Rodziny dla Gminy Kolonowskie na lata 2013 2015 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie

GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA. Rozdział 1. Wprowadzenie Załącznik do Uchwały Nr XIV/175/12 Rady Gminy Ostrów Mazowiecka z dnia 15 czerwca 212 roku GMINNY PROGRAM WSPIERANIA RODZINY W GMINIE OSTRÓW MAZOWIECKA Rozdział 1. Wprowadzenie Do zadań własnych określonych

Bardziej szczegółowo

2. Plan zadań do realizacji na lata 2008-2015, zawierający cele i kierunki działania

2. Plan zadań do realizacji na lata 2008-2015, zawierający cele i kierunki działania 2. Plan zadań do realizacji na lata, zawierający cele i kierunki działania CEL: Przeciwdziałanie bezrobociu, zmniejszanie skutków bezrobocia Lp. Zadanie Sposób realizacji Realizatorzy działania Źródła

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.)

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) P O M O C S P O Ł E C Z N A Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.182 z późn. zm.) Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Milanówku za 2012 r.

Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Milanówku za 2012 r. Sprawozdanie z działalności Ośrodka Pomocy Społecznej w Milanówku za 2012 r. Zgodnie z zapisem art. 110 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2013r. poz. 182 ze zm.) Ośrodek

Bardziej szczegółowo

LOKALNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA 2010 ROK

LOKALNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA 2010 ROK LOKALNY PROGRAM POMOCY SPOŁECZNEJ NA 2010 ROK 1 Spis treści I. Wprowadzenie... 3 II. Cel strategiczny nr 1... 4 III. Cel strategiczny nr 2... 5 IV. Cel strategiczny nr 3.......7 V. Cel strategiczny nr

Bardziej szczegółowo

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013

ANALIZA Strategii Rozwiazywania Problemów Społecznych w Gminie Zbąszynek na lata 2008-2013 Problem 1: Problemy Kierunki działania Sposób realizacji Właściwa ocena możliwości lokalnego systemu pomocy społecznej i jego rozwój zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami społecznymi. ANALIZA Strategii

Bardziej szczegółowo

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ w Obrazowie. Rozdział I. Postanowienia ogólne. Ośrodek Pomocy Społecznej w Obrazowie działa na podstawie:

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ w Obrazowie. Rozdział I. Postanowienia ogólne. Ośrodek Pomocy Społecznej w Obrazowie działa na podstawie: Załącznik do Uchwały Nr XLIV/264 /2013 Rady Gminy Obrazów z dnia 22 lipca 2013r. STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ w Obrazowie Rozdział I Postanowienia ogólne Ośrodek Pomocy Społecznej w Obrazowie działa

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych Dz.U.2005.189.1598 2006.08.09 zm. Dz.U.2006.134.943 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z dnia 30 września

Bardziej szczegółowo

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W JARCZOWIE

STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W JARCZOWIE Załącznik do uchwały Nr XII/88/04 Rady Gminy Jarczów z dnia 7 lipca 2004r. STATUT GMINNEGO OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W JARCZOWIE ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Gminna instytucja pomocy społecznej o

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej PCPR miński Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2013 dla powiatu mińskiego Autorzy: Renata Małecka SPIS TREŚCI STRONA 1 Wprowadzenie 3 2 Dane o sytuacji demograficznej i społecznej 3 3 Dane o korzystających

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LII/279/2013 RADY GMINY IWANISKA. z dnia 30 kwietnia 2013 r. uchwalenia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Iwaniskach.

UCHWAŁA NR LII/279/2013 RADY GMINY IWANISKA. z dnia 30 kwietnia 2013 r. uchwalenia Statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Iwaniskach. UCHWAŁA NR LII/279/2013 RADY GMINY IWANISKA z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie uchwalenia statutu Ośrodka Pomocy Społecznej w Iwaniskach Na podstawie art. 18 ust.2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR V/16/2015 RADY GMINY SZAFLARY. z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawie : uchwalenia statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szaflarach

UCHWAŁA NR V/16/2015 RADY GMINY SZAFLARY. z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawie : uchwalenia statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szaflarach UCHWAŁA NR V/16/2015 RADY GMINY SZAFLARY z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawie : uchwalenia statutu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Szaflarach Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 i art. 40 ust. 2 pkt.

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Rozdział I - Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ocena zasobów pomocy społecznej

Ocena zasobów pomocy społecznej GOPS Jordanów Ocena zasobów pomocy społecznej na rok 2011 dla gminy Jordanów Autorzy: Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jordanowie Stachurski Marek SPIS TREŚCI STRONA 1 WPROWADZENIE 4 2 OCENA

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Poz. 740 UCHWAŁA NR III/17/2014 RADY GMINY STARA KORNICA. z dnia 30 grudnia 2014 r.

Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Poz. 740 UCHWAŁA NR III/17/2014 RADY GMINY STARA KORNICA. z dnia 30 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 27 stycznia 2015 r. Poz. 740 UCHWAŁA NR III/17/2014 RADY GMINY STARA KORNICA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie zatwierdzenia i realizacji Gminnego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Projekt z dnia 11 czerwca 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie

Bardziej szczegółowo