Leczenie depresji u osób w podeszłym wieku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Leczenie depresji u osób w podeszłym wieku"

Transkrypt

1 PRACA POGLĄDOWA ISSN Tadeusz Parnowski II Klinika Psychiatryczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Leczenie depresji u osób w podeszłym wieku Treatment of depression in old age STRESZCZENIE Zespoły depresyjne występujące u osób w podeszłym wieku są uwarunkowane polietiologiczne, co wpływa na szczególną charakterystykę kliniczną. Leczenie depresji jest trudne z powodu znacznej oporności na stosowane leki, dużej liczby objawów niepożądanych i powikłań. Aktualnie uważa się, że w związku z niekorzystnym profilem objawów niepożądanych trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne powinno się stosowane jak najrzadziej. Zaleca się natomiast jako bezpieczniejsze podawanie inhibitorów transportera serotoniny oraz leków działających na dwa układy neuroprzekaźnikowe. Słowa kluczowe: depresja, wiek podeszły, leczenie ABSTRACT Depressions in old age are conditioned by a huge number of different factors, which are responsible for clinical picture. Treatment of depression is difficult due to resistance to treatment, wide unwanted effects and complications. Due to unfavourable profile, TCA are not recommended. SSRI s, NaSSA, SNRI s are between much more safe drugs. Key words: depression, old age, treatment Depresje u osób w podeszłym wieku są najczęstszymi zaburzeniami psychicznymi, występują u 6 50% chorych. Patogeneza depresji jest zróżnicowana; występują zaburzenia afektywne dwubiegunowe i nawracające, zespoły depresyjne psychogenne, depresje w chorobach ośrodkowego układu nerwowego i w chorobach somatycznych. Adres do korespondencji: dr med. Tadeusz Parnowski Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Al. Sobieskiego 9, Warszawa tel. (0 prefiks 22) , faks (0 prefiks 22) Psychiatria w Praktyce Ogólnolekarskiej 2002, tom 2, nr 2 Copyright 2002 Via Medica Zróżnicowana patogeneza, zmienne objawy kliniczne, zmiana farmakodynamiki i farmakokinetyki leków powodują, że leczenie takich depresji sprawia trudności. Podstawowe zasady leczenia depresji powinny uwzględnić: wiek chorego i masę ciała, obecność choroby somatycznej lub choroby ośrodkowego układu nerwowego, stosowane leczenie internistyczne, ogólny stan somatyczny chorego, obraz psychopatologiczny (depresja z zahamowaniem lub z niepokojem), głębokość depresji (odmowa przyjmowania posiłków i płynów), ocenę ryzyka samobójstwa, ocenę nasilenia zaburzeń funkcji poznawczych, przeciwwskazania do stosowanych leków i ryzyko ich interakcji. Większość publikowanych wyników badań odnosi się do depresji występującej u osób poniżej 60 roku życia; niewiele jest badań dotyczących efektywności i bezpieczeństwa stosowania leków przeciwdepresyjnych u chorych starszych. W planowaniu leczenia należy uwzględnić zarówno znajomość działania leku, profil objawów niepożądanych, sposób dawkowania, jak i cenę. Małe dawki leków i znacznie dłuższy czas terapii (12 tygodni) niż w przypadku depresji u osób w wieku średnim wymagają od lekarza dużej cierpliwości w utrzymaniu stałej dawki, bez prób zmian dawkowania lub odstawienia leku. Decyzja o wyborze leku przeciwdepresyjnego zależy od obrazu klinicznego i rodzaju depresji (zaburzenia afektywne dwubiegunowe, zaburzenia depresyjne nawracające), a także od reakcji na poprzednio stosowane leki (większa efektywność leków, na które chory reagował; uwzględnienie objawów niepożądanych, jeśli występowały po wcześniejszym 109

2 Psychiatria w Praktyce Ogólnolekarskiej 2002, tom 2, nr 2 leczeniu tym samym lekiem). Należy także zwrócić uwagę na rodzaj powikłań po przyjęciu nadmiernej dawki, czas biologicznego półtrwania leku i czas działania aktywnych metabolitów [1]. Liczba chorób somatycznych, w których depresja występuje często, jest znaczna. Należą do nich nowotwory (szczególnie rak trzustki), choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia endokrynne (choroby tarczycy i nadnerczy, przytarczyc), niedobory witamin (np. witaminy B 12 ), infekcje (np. zapalenie wirusowe wątroby) i choroby układowe (np. toczeń rumieniowaty) [2]. Do najczęstszych chorób somatycznych występujących u osób w podeszłym wieku należy nadciśnienie tętnicze (ok. 50% chorych), cukrzyca (ok. 30% chorych) i choroba nowotworowa. Z powodu chorób somatycznych starszym osobom podaje się leki, które poza swoim działaniem podstawowym często wykazują niewielkie lub średnie działanie antycholinergiczne. Do najczęściej stosowanych należą glikozydy naparstnicy (np. digoksyna), leki moczopędne (np. furosemid, hydrochlorotiazyd), leki blokujące kanały wapniowe (np. nifedypina) lub inhibitory konwertazy angiotensyny (np. kaptopril). Leki te często wchodzą we wzajemne interakcje (np. antagoniści wapnia z inhibitorami konwertazy nasilenie działania hipotensyjnego), zmieniają także stężenie leków przeciwdepresyjnych (TLPD), zwiększając ryzyko wystąpienia ośrodkowego zespołu antycholinergicznego (majaczenia). Podobnie jak w leczeniu depresji występującej u osób w średnim wieku, w leczeniu depresji o późnym początku nadal najczęściej stosuje się trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD). Wykazują one znaczącą efektywność, ale mają też niekorzystny dla ludzi starych profil objawów niepożądanych. Do najważniejszych należy zaliczyć silne działanie antycholinergiczne (np. nasilenie suchości śluzówek jamy ustnej, zaparć, sedacja, pogorszenia sprawności intelektualnej, nasilenie objawów jaskry) i wpływ na układ krążenia (np. ortostatyczne spadki ciśnienia tętniczego, wydłużenie przewodnictwa w mięśniu sercowym). Silne działanie chinidynopodobne TLPD może spowodować lub nasilić obecne już zaburzenia rytmu serca (np. blok przedsionkowo-komorowy). W zapisie EKG wydłużenie czasu QTc powyżej 450 ms jest wskazaniem do odstawienia leku. Równolegle stosowane leki internistyczne zwiększają dodatkowo siłę działania antycholinergicznego TLPD. Zaparcia i suchość śluzówek jamy ustnej u osób w podeszłym wieku przyczyniają się do kłopotów z przyjmowaniem pokarmów (wypadanie protez, stany zapalne dziąseł, złe trawienie). Zaleca się raczej podawanie amin drugorzędowych o słabszym działaniu antycholinergicznym (nortryptyliny i dezmetyloimipraminy) niż trzeciorzędowych (amitryptyliny, imipraminy). Z tego względu nie powinno się stosować TLPD (amin trzeciorzędowych) u osób powyżej 75 roku życia [3]. Podsumowując wyniki badań dotyczących depresji współwystępujących z chorobami somatycznymi u osób w wieku podeszłym, Pużyński [4] podkreśla, że depresje występujące w chorobach somatycznych to problem złożony, dotyczący nie tylko współzależności między depresją a chorobą somatyczną, ale także stosowanych leków. W chorobach afektywnych odnotowuje się częstsze występowanie chorób somatycznych, ale też u chorych somatycznie w wieku podeszłym obserwuje się znacznie częściej depresję o obrazie endogennym. Podstawowym problemem w leczeniu depresji jest dobór leku, powinien to być lek o bezpiecznym profilu farmakokinetycznym, charakteryzujący się jak najmniejszą liczbą interakcji z innymi lekami, krótkim czasem biologicznego półtrwania, brakiem aktywnych metabolitów i wysokim stopniem wiązania z białkami. Warunków tych nie spełniają klasyczne trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Od kilku lat w Polsce szeroko stosuje się inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SRI, serotonin reuptake inhibitors) (fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, citalopram, sertralina). Są bezpieczne zarówno u osób z depresją występującą w chorobach somatycznych, jak i z depresją współistniejącą z chorobami ośrodkowego układu nerwowego. Leki te nie wpływają na funkcje poznawcze ani na układ sercowo-naczyniowy. Stwierdzono efektywne działanie przeciwdepresyjne fluoksetyny i citalopramu w depresjach poudarowych, a fluwoksaminy i paroksetyny w depresjach psychotycznych [5, 6]. Wykazano także pozytywny wpływ fluwoksaminy i sertraliny na zmniejszenie nawrotów depresji w ciągu 3 lat. Dawki stosowane w leczeniu podtrzymującym powinno się zmniejszać o 30 50% [7]. Odstawianie leków powinno być stopniowe o 25% stosowanej dawki w ciągu tygodnia, ponieważ zbyt szybkie przerwanie terapii może spowodować wystąpienie objawów somatycznych (ataksja, zawroty głowy), ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty), objawów grypopodobnych (zmęczenie, mialgia, dreszcze), objawów neurologicznych (dyskinezy, objawy pozapiramidowe) i psychiatrycznych (pobudzenie, lęk, drażliwość, napady płaczu) [8]. Leki te są silnymi inhibitorami układu CYP450, powodującymi liczne interakcje z innymi lekami metabolizowanymi przez poszczególne izoformy tego układu enzymatycznego, a w krańcowych przypadkach może się to przyczynić do wystąpienia zespołu serotoninowego (tab. 1). Zespół serotoninowy może wystąpić przy łączeniu SRI 110

3 Tadeusz Parnowski, Leczenie depresji u osób w podeszłym wieku Tabela 1. Wybrane interakcje inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny z innymi lekami Table 1. Selected SRI interactions with other drugs Leki Efekt kliniczny Fluoksetyna + metoprolol Paroksetyna + cymetydyna Fluoksetyna, sertralina + diuretyki Fluwoksamina + doustne antykoagulanty Fluwoksamina + teofilina SRI + leki przeciwcukrzycowe SRI + leki przeciwarytmiczne typu 1C Fluoksetyna + karbamazepina Częstsza bradykardia Zwiększenie stężenia paroksetyny SIADH Ryzyko krwawienia, zwiększenie stężenia warfaryny Zwiększenie stężenia teofiliny (tachykardia nadkomorowa) Nasilenie hipoglikemii Zwiększenie stężenia leków antyarytmicznych Zwiększenie stężenia karbamazepiny SIADH (syndrome of inappropriate antidiuretic hormone) zespół nieprawidłowego wydzielania ADH; SRI (serotonin reuptake inhibitors) inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI, monoamine oxidase inhibitors), TLPD i innymi SRI nawet w dawkach terapeutycznych. W celu zmniejszenia ryzyka powikłań leczenia SRI i innym lekiem przeciwdepresyjnym (np. MAOI) należy zaprzestać terapii na czas od kilku dni do 3 tygodni (w przypadku fluoksetyny do 3 miesięcy) [9]. Wśród nowych leków przeciwdepresyjnych stosowanych u osób w podeszłym wieku z depresją należy wymienić leki o różnym mechanizmie działania: wpływie na układ serotoninergiczny (tianeptyna), serotoninergiczny i noradrenergiczny (wenlafaksyna, mirtazapina), monoaminooksydazę A (moklobemid). Dawki leków powinny być mniejsze od stosowanych w depresjach u chorych w wieku średnim, a zwiększanie dawek bardzo powolne (np. co 7 dni) (tab. 2 za [10]). Chociaż badania nad efektywnością działania nowych leków przeciwdepresyjnych u osób w podeszłym wieku są nieliczne, niektóre obserwacje wskazują na konieczność ostrożnego ich stosowania, na przykład najczęstsze objawy niepożądane po wenlafaksynie to bóle głowy, zaburzenia snu, zawroty głowy, niepokój i zależne od wysokości dawki (> 300 mg/d.) podwyższenie skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego [11]. Następnym problemem w leczeniu depresji jest zwrócenie uwagi na interakcje leków przeciwdepresyjnych z lekami stosowanymi w chorobach wewnętrznych. Wynik interakcji może wpłynąć na wzrost stężenia leku przeciwdepresyjnego, powodując zwiększenie efektywności działania, zmniejszenie efektywności leku przeciwdepresyjnego, obniżenie efektu terapeutycznego leku stosowanego w chorobie somatycznej lub nasilenie objawów niepożądanych jednego lub obu stosowanych leków (tab. 1). Tabela 2. Zalecane dawki niektórych leków przeciwdepresyjnych i normotymizujących u osób w wieku podeszłym Table 2. Suggested doses of selected antidepressents in the elderly Grupa/lek Zakres dawki [mg] Uwagi Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny Fluoksetyna 5 20 Bardzo długi czas półtrwania (CYP4502D6) Fluwoksamina Częste nudności, sedatywny (CYP4501A2) Paroksetyna 5 20 Sedatywny, objawy antycholinergiczne (CYP4502D6) Sertralina 12,5 150 Sedatywny, objawy antycholinergiczne (CYP4503A4) Citalopram 5 20 Najbardziej selektywny (CYP4502C19) Atypowe Mirtazapina 7,4 45 Działanie sedatywne Wenlafaksyna 12,5 225 Bóle głowy, podwyższone ciśnienie tętnicze Moklobemid Czasem stymuluje, zwiększa niepokój Tianeptyna 12,5 25 Rzadko wywołuje niepokój Leki stabilizujące nastrój Karbamazepina Agranulocytoza, interakcje z inhibitorem CYP4503A4 Kwas walproinowy Przyrost masy ciała, zaburzenia funkcji poznawczych 111

4 Psychiatria w Praktyce Ogólnolekarskiej 2002, tom 2, nr 2 Stosowanie leków trójpierścieniowych z inhibitorami konwertazy angiotensyny (ACE, angiotensine converting enzyme) (np. enalapril), z lekami przeciwarytmicznymi (np. prokainamid, chinidyna), z lekami blokującymi kanały wapniowe (np. nifedypina, diltiazem, werapamil) lub hormonami tarczycy (np. trójjodotyronina, l-tyroksyna) powoduje wzrost stężenia leków przeciwdepresyjnych i zwiększenie ich siły działania. Stosowanie TLPD z innymi lekami przeciwdepresyjnymi zwykle powoduje działanie addytywne i i wykorzystuje się je w depresjach opornych na leczenie. Dodanie leków przeciwdepresyjnych do leków stosowanych w chorobie somatycznej zwiększa ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych. Dotyczy to stosowania odwracalnego inhibitora MAO (moklobemid), leków z grupy SRI lub inhibitora wychwytu zwrotnego dopaminy (bupropion) [12]. Łączne podawanie TLPD i nefazodonu z lekami przeciwdrgawkowymi (np. karbamazepina, fenytoina) prowadzi do obniżenia ich stężenia. Stosowanie nifedypiny z TLPD powoduje osłabienie wpływu przeciwdepresyjnego. Także podawanie TLPD z lekami o działaniu hipotensyjnym (metyldopa, fentolamina, klonidyna, guanetydyna, betanidyna) wpływa na osłabienie lub zniesienie działania hipotensyjnego i zmniejszenie wpływu tymoleptycznego. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne stosowane z lekami moczopędnymi, lekami blokującymi b-adrenoceptor (propranolol) lub lekami blokującymi kanały wapniowe i inhibitorami ACE (kaptopril, enalapril) mogą powodować dodatkowy efekt hipotensyjny. Szczególnie często w zaburzeniach rytmu serca stosuje się leki blokujące b-adrenoceptor (propranolol, chinidyna, prokainamid). Ma to zwłaszcza znaczenie praktyczne w przypadku wystąpienia depresji. Klasyczne leki przeciwdepresyjne, działając zgodnie z mechanizmem chinidynopodobnym, mogą spowodować blok przedsionkowo-komorowy, zwłaszcza podawanie niektórych leków przeciwdepresyjnych (nortryptylina, mnefazodon) z lekami przeciwhistaminowymi (terfenadyna, astemizol) poprzez zahamowanie ich metabolizmu może prowadzić do wystąpienia zaburzeń rytmu serca. Stosowanie TLPD z lekami o działaniu cholinomimetycznym może powodować wzmocnienie efektu antycholinergicznego i wystąpienie ośrodkowego zespołu antycholinergicznego, zatrzymanie moczu, hipertermię. Podawanie TLPD z nieodwracalnym inhibitorem MAO-B (selegilina) może przyczynić się do wystąpienia zespołu serotoninergicznego. Nortryptylina przedłuża okres półtrwania i i zwiększa stężenie leków o działaniu przeciwzakrzepowym (pochodne dikumaryny), a podawanie TLPD z lekami przeciwcukrzycowymi (tolbutamid) powoduje nasilenie hipoglikemii [13]. Współwystępowanie depresji i choroby somatycznej może powodować trudności w leczeniu ambulatoryjnym. Depresja nasila objawy choroby somatycznej zarówno poprzez wpływ bezpośredni (np. wysoki poziom lęku), jak i pośredni (np. odmowa jedzenia i picia, odmowa regularnego przyjmowania leków). Chorzy z depresją o nasileniu umiarkowanym i głębokim przyjmują niewystarczające ilości posiłków i płynów znajdują się więc stale na granicy dekompensacji somatycznej. Pogarsza to możliwości terapii depresji lekami przeciwdepresyjnymi, które często powodują wystąpienie somatycznych objawów niepożądanych (hiponatremia po stosowaniu SRI, spadki ciśnienia tętniczego krwi po TLPD) lub nasilają objawy już istniejące (zaparcia, zaburzenia mikcji), przyczyniając się do dalszego pogorszenia stanu zdrowia. Zmiana obrazu klinicznego w postaci narastania objawów depresji, zwłaszcza wystąpienie wysokiego poziomu lęku, znacznych zaburzeń snu, urojeń depresyjnych, myśli i tendencji samobójczych, jest wskazaniem do hospitalizacji. Trudności w ocenie ryzyka samobójstwa powodują, że lekarz musi zwracać uwagę nie tylko na bezpośrednie czynniki (np. wypowiadane zamiary samobójcze, pisanie testamentu, próby samobójcze), ale także na pojawienie się nowych czynników psychospołecznych (np. utrata członka rodziny) lub somatycznych (np. rozpoznanie choroby o niekorzystnym rokowaniu). W związku z istotnym wpływem czynników psychospołecznych na przebieg i obraz kliniczny depresji osób w wieku podeszłym leczeniu farmakologicznemu powinny zawsze towarzyszyć oddziaływania psychoterapeutyczne. Taylor i wsp. [14] stwierdzili znaczący wpływ podtrzymującej psychoterapii interpersonalnej w zapobieganiu nawrotom depresji u chorych, którzy nie przyjmowali leków przeciwdepresyjnych. Wpływ psychoterapii był jeszcze wyraźniejszy, gdy u chorych stosowano leczenie łączone lek przeciwdepresyjny i psychoterapię. Podobne wyniki uzyskał Reynolds i wsp. [15] w badaniu wpływu psychoterapii interpersonalnej połączonej z leczeniem nortryptyliną. U osób jednocześnie otrzymujących lek i poddanych psychoterapii poprawa objawów dużej depresji wyzwolonej przez żałobę następowała znacząco szybciej. Wiele prac wykazuje także dużą efektywność terapii poznawczo-behawioralnej w zmniejszaniu nasilenia depresji i wydłużeniu okresu remisji [16]. Podsumowując, aktywne leczenie depresji osób w wieku podeszłym trwa długo (co najmniej 12 ty- 112

5 Tadeusz Parnowski, Leczenie depresji u osób w podeszłym wieku godni), leczenie podtrzymujące od roku do 2 lat. W wyborze leku należy kierować się profilem objawów niepożądanych, zwracając uwagę na interakcje z innymi stosowanymi lekami. Wskutek zmienionej farmakodynamiki i farmakokinetyki leków dawki powinny być jak najmniejsze, większe mogą wyzwalać liczne objawy niepożądane. W okresie leczenia podczas każdego badania należy zwracać uwagę na zmianę stanu psychicznego chorego i jego skargi (zwłaszcza somatyczne), które mogą zapowiadać pogorszenia tolerancji stosowanego leku. PIŚMIENNICTWO 1. Rivard M.F.T. Pharmacotherapy of affective disorders in old age. Can. J. Psychiat. 1997; 42 (supl. 1): Mayou R.A. Depression and types of physical disorder and treatment. W: Depression and Physical Illness. red. M.M. Robertson, C.L.E. Katona. J. Wiley & Sons, Wielka Brytania 1997: Pużyński S. Leki psychotropowe. Springer-PWN Pużyński S. Zaburzenia afektywne. Interdyscyplinarne zagadnienie kliniczne i społeczne. Służba Zdrowia 1997; 5 6: Draper B.M. The effectiveness of the treatment of depression in the physically ill elderly. Ageing Mental Health 2000; 4: Schneider L.S. Treatment of depression in late life. Dialogues in Clinical Neuroscience 1999; 2: Franchini L., Gasperini M., Zanardi R., Smeraldi E. Four-year follow-up study of sertraline and fluvoxamine in long-term treatment of unipolar subjects with high recurrence rate. J. Affect. Disord. 2000; 58: Shatzberg A.F., Haddad P., Kaplan E.M., Lejoyeux M., Rosenbaum J.F., Young A.H., Zajecka J. Serotonin reuptake inhibitor discontinuation syndrome: a hypothetical definition. J. Clin. Psychiatry 1997; 58 (supl. 7): Goldstein B.J., Goodnick P.J. Selective serotonin reuptake inhibitors in the treatment of affective disorders-iii. Tolerability,safety and pharmacoeconomics. J. Psychopharmacol. 1998; 3 (supl. B): Patel J., Salzman C. Drug interactions with psychotropic medication. W: Clinical geriatric psychopharmacology. red. Carl Salzman. Wiliams & Wilkins 1998: Schneider L.S., Olin J.T. Efficacy of acute treatment for geriatric depression. Int. Psychogeriatr. 1995; 7: Pużyński S. Farmakoterapia zaburzeń depresyjnych. W: M. Bijak, W. Lasoń. red. Neuropsychofarmakologia Instytut Farmakologii PAN, Kraków 2000, Bezchlibnyk-Butler K.Z., Jeffries J.J. Clinical Handbook of Psychotropic Drugs. Hogrefe red. Huber Publishers. Clarke Institute of Psychiatry, Toronto Taylor M.P., Reynolds III C.F., Frank E., Cornes C., Miller M.D., Stack J.A., Begley A.E., Mazumdar S., Dew M.A., Kupfer D.J. Which elderly depressed patients remain well on maintenance interpersonal psychotherapy alone?: report from the Pittsburgh study of maintenance therapies in late-life depression. Depression and Anxiety 1999; 10: Reynolds C.F., Miller M.D., Pasternak R.E., Frank E., Perel J.M., Cornes C., Houck P.R., Mazumdar S., Dew M.A., Kupfer D.J. Treatment of bereavement-related major depressive episodes in later life: a controlled study of acute and continuation treatment with nortryptyline and interpersonal psychotherapy. Am. J. Psychiatry 1999; 156: Habrat E. Psychoterapia poznawcza w leczeniu chorób afektywnych. Post. Psych. Neurol. 1997; 6:

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ Wst p Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum wiera ona - - - - lub farmaceucie. Patrz punkt 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. Lek Elicea zawiera

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ WST P Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

Skojarzone leczenie depresji lekami przeciwdepresyjnymi i pindololem - otwarte badanie skuteczności 14 dniowej terapii

Skojarzone leczenie depresji lekami przeciwdepresyjnymi i pindololem - otwarte badanie skuteczności 14 dniowej terapii FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2001, 3, 285-290 Stanisław Pużyński, Łukasz Święcicki, Iwona Koszewska, Antoni Kalinowski, Sławomir Fornal, Dorota Grądzka, Dorota Bzinkowska, Magdalena Namysłowska

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny

ULOTKA DLA PACJENTA. MINIRIN Melt (Desmopressinum) 60 mikrogramów 120 mikrogramów 240 mikrogramów Liofilizat doustny ULOTKA DLA PACJENTA Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Depresje w chorobach somatycznych wieku podeszłego

Depresje w chorobach somatycznych wieku podeszłego Postępy Psychiatrii i Neurologii, 1998, 7, suplement l (6}, 25-33 Depresje w chorobach somatycznych wieku podeszłego Depressions in somatic diseases o f the elderly TADEUSZ PARNOWSKI Z ll Kliniki Psychiatrycznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV

FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV FARMAKOLOGIA Z FARMAKODYNAMIKĄ - ROK IV 1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Zakład Farmakodynamiki 2. Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. Włodzimierz Buczko 3. Osoba odpowiedzialna

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Leki przeciwdepresyjne są grupą leków psychotropowych,

Bardziej szczegółowo

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r.

Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. Piotr Burda Biuro In formacji T oksykologicznej Szpital Praski Warszawa Konferencja SAMOLECZENIE A EDUKACJA ZDROWOTNA, POLITYKA ZDROWOTNA, ETYKA Kraków, 20.04.2009 r. - Obejmuje stosowanie przez pacjenta

Bardziej szczegółowo

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii

Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 99, 3, 5~ Małgorzata Rzewuska Nowe standardy AP A leczenia w schizofrenii Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

Jerzy Landowski. Wstęp

Jerzy Landowski. Wstęp Citalopram (Cipramil ) w ambulatoryjnej monoterapii zespołów depresyjnych Citalopram (Cipramil ) in monotherapy of depressed outpatients Jerzy Landowski Wstęp Citalopram (Cipramil ) jest lekiem przeciwdepresyjnym.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0

FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0 FLUOXETINE PLAN ZARZĄDZANIA RYZYKIEM (RMP) wersja 2.0 VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Fluoxetine Vitama przeznaczone do publicznej wiadomości Vl.2.1 Omówienie

Bardziej szczegółowo

Strategia postępowania terapeutycznego w depresji

Strategia postępowania terapeutycznego w depresji PRACA POGLĄDOWA ISSN 1643 0956 Łukasz Święcicki II Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Strategia postępowania terapeutycznego w depresji Therapeutic strategy in depressive

Bardziej szczegółowo

Każda tabletka zawiera 10 mg mianseryny chlorowodorku (Mianserini hydrochloridum). Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1.

Każda tabletka zawiera 10 mg mianseryny chlorowodorku (Mianserini hydrochloridum). Pełny wykaz substancji pomocniczych, patrz punkt 6.1. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Miansegen, 10 mg tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 10 mg mianseryny chlorowodorku (Mianserini hydrochloridum).

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Hyponatraemia as a results of citalopram therapy case report

Hyponatraemia as a results of citalopram therapy case report Akademia Medycyny OPIS PRZYPADKU/CASE REPORT Wpłynęło: 14.12.2009 Poprawiono: 17.12.2009 Zaakceptowano: 21.12.2009 Hiponatremia w przebiegu leczenia citalopramem opis przypadku Hyponatraemia as a results

Bardziej szczegółowo

Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych

Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 99, 2, 117-148 Iwona Koszewska Interakcje nowych leków przeciwdepresyjnych n Klinika Psychiatryczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Do dziś utrzymuje

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski FARMAKOTERAPIA W PSYCIDATRII I NEUROLOOll, 98, 2, 82-87 Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski WPŁYW IMIPRAMINY, DOKSEPlNY I MIANSERYNY NA UKŁAD KRĄŻENIA U CHORYCH NA DEPRESJĘ W STARSZYM

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych)

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) Aneks C (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) ANEKS I WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY ZMIANY WARUNKÓW POZWOLENIA (POZWOLEŃ) NA DOPUSZCENIE DO OBROTU Wnioski naukowe

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny dichlorowodorku.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny dichlorowodorku. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO FLUNARIZINUM WZF, 5 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 5 mg flunaryzyny (Flunarizinum) w postaci flunaryzyny

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu.

Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Risperidon w leczeniu epizodu manii oraz profilaktyce nawrotu. Omówienie artykułu: "Risperidon in acute and continuation treatment of mania." Yatham L. N. i wsp. RIS-CAN Study Group. International Clinical

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL FORTE; 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Copyright 2005 Via Medica ISSN 1734 5251. Depresja poudarowa. Danuta Ryglewicz. I Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa

Copyright 2005 Via Medica ISSN 1734 5251. Depresja poudarowa. Danuta Ryglewicz. I Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa Copyright 2005 Via Medica ISSN 1734 5251 Depresja poudarowa Danuta Ryglewicz I Klinika Neurologii, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa STRESZCZENIE U chorych z udarem mózgu zaburzenia nastroju,

Bardziej szczegółowo

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz

Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Farmakoterapia przedoperacyjna i jej znaczenie Andrzej Daszkiewicz Państwowy Szpital Kliniczny nr 1 w Zabrzu Szpital Chirurgii Małoinwazyjnej i Rekonstrukcyjnej w Bielsku-Białej Przede wszystkim nie szkodzić!

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Miansegen, 60 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka zawiera 60 mg chlorowodorku mianseryny. Pełny wykaz

Bardziej szczegółowo

Asduter 10 mg tabletki Asduter 15 mg tabletki Asduter 30 mg tabletki

Asduter 10 mg tabletki Asduter 15 mg tabletki Asduter 30 mg tabletki Asduter 10 mg tabletki Asduter 15 mg tabletki Asduter 30 mg tabletki VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu leczniczego Asduter przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego Leczenie nadciśnienia tętniczego Obniżenie ciśnienia tętniczego można uzyskać przez Zmniejszenie oporu naczyniowego uzyskane przez rozszerzenie naczyń na drodze neuronalnej, humoralnej i działania bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Depresja w opiece paliatywnej. Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu

Depresja w opiece paliatywnej. Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu Depresja w opiece paliatywnej Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu Depresja zespół objawów, wśród których dominującym jest zaburzenie nastroju, w znacznym stopniu upośledzający

Bardziej szczegółowo

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny Wstęp do depresji Lech Gadecki specjalista psychiatra i Depresja znaczenie terminu Termin depresja jest wieloznaczny: w języku potocznym określa się nim

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 4, 207 213 Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji Treatment recommendations for the use of II generation antipsychotics

Bardziej szczegółowo

ANEKS II WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ZMIANY CHARAKTERYSTYK PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTEK DLA PACJENTA PRZEDSTAWIONE PRZEZ EUROPEJSKĄ AGENCJĘ LEKÓW

ANEKS II WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ZMIANY CHARAKTERYSTYK PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTEK DLA PACJENTA PRZEDSTAWIONE PRZEZ EUROPEJSKĄ AGENCJĘ LEKÓW ANEKS II WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY DO ZMIANY CHARAKTERYSTYK PRODUKTU LECZNICZEGO I ULOTEK DLA PACJENTA PRZEDSTAWIONE PRZEZ EUROPEJSKĄ AGENCJĘ LEKÓW 108 WNIOSKI NAUKOWE OGÓLNE PODSUMOWANIE OCENY NAUKOWEJ

Bardziej szczegółowo

Analiza częstości i przyczyn przerywania kuracji fluoksetyną i fluwoksaminą w grupie chorych. leczonych w warunkach szpitalnych

Analiza częstości i przyczyn przerywania kuracji fluoksetyną i fluwoksaminą w grupie chorych. leczonych w warunkach szpitalnych Maria Beręsewicz, Iwona Koszewska, Łukasz Święcicki, Antoni Kalinowski, Stanisław Pużyński Analiza częstości i przyczyn przerywania kuracji fluoksetyną i fluwoksaminą w grupie chorych leczonych w warunkach

Bardziej szczegółowo

PAROKSETYNA W LECZENIU DUŻEJ DEPRESJI - WYNIKI BADAŃ WIELOOŚRODKOWYCH W POLSCE

PAROKSETYNA W LECZENIU DUŻEJ DEPRESJI - WYNIKI BADAŃ WIELOOŚRODKOWYCH W POLSCE FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 3, 97, 62-80 Stanisław Pużyński, Jerzy Landowski, Janusz Rybakowski, Maria Beręsewicz, Maria Chłopocka-Woźniak, Janusz Jakitowicz, Jan Jaracz, Antoni Kalinowski,

Bardziej szczegółowo

Kapsułka dojelitowa twarda. Nieprzezroczysty, biały korpus z nadrukiem 30 mg i nieprzezroczyste, niebieskie wieczko z nadrukiem 9543.

Kapsułka dojelitowa twarda. Nieprzezroczysty, biały korpus z nadrukiem 30 mg i nieprzezroczyste, niebieskie wieczko z nadrukiem 9543. PLLLY00494/09/2015 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cymbalta 30 mg kapsułki dojelitowe twarde 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna kapsułka zawiera 30 mg duloksetyny (w postaci chlorowodorku). Substancja

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

4.1 Wskazania do stosowania Objawy depresyjne o różnym podłożu, w których wskazane jest leczenie farmakologiczne.

4.1 Wskazania do stosowania Objawy depresyjne o różnym podłożu, w których wskazane jest leczenie farmakologiczne. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO MIANSEC, 10 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 10 mg mianseryny chlorowodorku (Mianserini hydrochloridum).

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta VICEBROL FORTE 10 mg, tabletki Vinpocetinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska 1.Przyczyny i patogeneza chorób afektywnych nie są dokładnie poznane. Klinicyści zajmujący się zaburzeniami afektywnymi podkreślają różnorodność

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg. Tizanidinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sirdalud MR Kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde, 6 mg Tizanidinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować

Bardziej szczegółowo

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w

Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w Aktualności Za l e c e n i a w s p r aw i e s t o s o wa n i a l e k ó w p r z e c i w p s y c h o t y c z n y c h II g e n e r a c j i Przedstawione poniżej Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Efekty leczenia Duoksetyną w warunkach Poradni Zdrowia Psychicznego

Efekty leczenia Duoksetyną w warunkach Poradni Zdrowia Psychicznego Janusz Heitzman. Katarzyna Wrzesień Efekty leczenia Duoksetyną w warunkach Poradni Zdrowia Psychicznego Katedra Psychiatrii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego Wojewódzka Poradnia Zdrowia Psychicmego

Bardziej szczegółowo

Możliwości leczenia zaburzeń depresyjnych i lękowych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej

Możliwości leczenia zaburzeń depresyjnych i lękowych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej PRACA POGLĄDOWA ISSN 1643 0956 Janusz Rybakowski Klinika Psychiatrii Dorosłych Akademii Medycznej w Poznaniu Możliwości leczenia zaburzeń depresyjnych i lękowych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice

Anestezjologia Ratownictwo Nauka Praktyka / Anaesthesiology Rescue Medicine Science Practice 94 Anestezjologia i Ratownictwo 2013; 7: 94-99 ARTYKUŁ POGLĄDOWY/REVIEW PAPER Otrzymano/Submitted: 04.02.2013 Poprawiono/Corrected: 25.02.2013 Zaakceptowano/Accepted: 26.02.2013 Akademia Medycyny Niekorzystne

Bardziej szczegółowo

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna]

Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT. <X>: gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] Fluorochinolony i ryzyko wydłużenia odstępu QT : gemifloksacyna i moksyfloksacyna [+ sparfloksacyna, grepaflkosacyna, gatyfloksacyna] CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 4.3 Przeciwwskazania Zarówno

Bardziej szczegółowo

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE

VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE VII ZACHODNIOPOMORSKIE DNI PSYCHIATRYCZNE POSZUKIWANIA NOWYCH LEKÓW I METOD TERAPII W PSYCHIATRII 27-28.05.2011 Hotel Amber Baltic ul. Promenada Gwiazd 1 72-500 Międzyzdroje POLSKIE TOWARZYSTWO PSYCHIATRYCZNE

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Amiokordin Amiodaroni hydrochloridum 150 mg / 3 ml, roztwór do wstrzykiwań Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud Tabletki, 4 mg. Tizanidinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Sirdalud Tabletki, 4 mg. Tizanidinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Sirdalud Tabletki, 4 mg Tizanidinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją

Bardziej szczegółowo

Tribux Forte 200 mg, tabletki

Tribux Forte 200 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Forte 200 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ESCITALOPRAM LEK PRZECIWDEPRESYJNY BĘDĄCY ALLOSTERYCZNYM INHIBITOREM WYCHWYTU ZWROTNEGO SEROTONINY (ASRI)

ESCITALOPRAM LEK PRZECIWDEPRESYJNY BĘDĄCY ALLOSTERYCZNYM INHIBITOREM WYCHWYTU ZWROTNEGO SEROTONINY (ASRI) ` L 9 05 Ukazuje EK W P D OLSCE RUG IN P OLAND się od 1991 roku Cena: 10,00 zł (VAT 0%) Redakcja: ul. Człuchowska 66, 01-360 Warszawa, tel.: 0-22 666 43 33, www.medyk.com.pl ISSN 1231-028X ZDROWE STAWY

Bardziej szczegółowo

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych

Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Hiperkalcemia w nowotworach złośliwych Emilia Mórawska Katerda i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Plan prezentacji 1.Wstęp 2.Epidemiologia 3.Podział i Patogeneza

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Velafax XL (Venlafaxinum) 75 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu 150 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Arypiprazol Glenmark przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Arypiprazol Glenmark przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Arypiprazol Glenmark przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Arypiprazol Glenmark

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg lub 10 mg buspironu chlorowodorku (Buspironi hydrochloridum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 5 mg lub 10 mg buspironu chlorowodorku (Buspironi hydrochloridum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Spamilan, 5 mg, tabletki Spamilan, 10 mg, tabletki 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 5 mg lub 10 mg buspironu chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki

Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Paracetamol Biofarm Paracetamolum 500 mg, tabletki Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

PRACE POGLĄDOWE REVIEWS

PRACE POGLĄDOWE REVIEWS PRACE POGLĄDOWE REVIEWS Łukasz Święcicki Stosowanie wenlafaksyny w dawkach większych niż 225 mg na dobę. Bilans ryzyka i korzyści II Klinika Psychiatryczna, Oddział Chorób Afektywnych, Instytut Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Minirin, 4 mikrogramy/ml roztwór do wstrzykiwań Desmopressini acetas Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII

FARMAKOTERAPIA W GERIATRII Interdyscyplinarne Spotkania Geriatryczne FARMAKOTERAPIA W GERIATRII mgr Teresa Niechwiadowicz-Czapka Instytut Pielęgniarstwa Zakład Podstaw Opieki Pielęgniarskiej Wchłanianie środków farmakologicznych

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku wenlafaksyny, co odpowiada 150 mg wenlafaksyny (Venlafaxinum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku wenlafaksyny, co odpowiada 150 mg wenlafaksyny (Venlafaxinum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Velafax XL, 150 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku wenlafaksyny, co odpowiada 150 mg wenlafaksyny (Venlafaxinum).

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku wenlafaksyny, co odpowiada 150 mg wenlafaksyny (Venlafaxinum). CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Velafax XL, 150 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda kapsułka zawiera 169,7 mg chlorowodorku

Bardziej szczegółowo

Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym Leszek Bidzan

Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym Leszek Bidzan PRACA POGLĄDOWA Depresyjne zaburzenia nastroju u osób w wieku podeszłym Leszek Bidzan Klinika Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego Akademii Medycznej w Gdańsku Przedrukowano

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Mirtagen, 15 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej Mirtagen, 30 mg, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej Mirtagen, 45

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Ksylometazoliny chlorowodorek Basic Pharma 1 mg/ml, krople do nosa, roztwór Xylomethazolini hydrochloridum Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ

Bardziej szczegółowo

IV. FARMAKOLOGICZNE I INNE BIOLOGICZNE LECZENIE DEPRESJI

IV. FARMAKOLOGICZNE I INNE BIOLOGICZNE LECZENIE DEPRESJI FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2003, 2, 61-98 IV. FARMAKOLOGICZNE I INNE BIOLOGICZNE LECZENIE DEPRESJI Sidney H. Kennedy, Raymond W Lam, Nicole L. Cohen, Arul1 11: Ravindran oraz CANMAT Depression

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins

Spis treści. Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware. Część II Choroby układu oddechowego 137 Eleanor C. Hawkins Spis treści Część I Choroby układu krążenia 1 Wendy A. Ware 1 Badanie układu krążenia 2 2 Badania dodatkowe stosowane w chorobach układu krążenia 8 3 Leczenie zastoinowej niewydolności serca 29 4 Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Alkoholowy zespół abstynencyjny. i psychozy alkoholowe. - rozpoznawanie i postępowanie

Alkoholowy zespół abstynencyjny. i psychozy alkoholowe. - rozpoznawanie i postępowanie Alkoholowy zespół abstynencyjny i psychozy alkoholowe - rozpoznawanie i postępowanie Prof. dr hab. Marcin Wojnar ALKOHOLOWY ZESPÓŁ ABSTYNENCYJNY (AZA) F10.3 (ICD-10) Zespół objawów pojawiających się wskutek

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 25 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Tribux Bio 100 mg, tabletki

Tribux Bio 100 mg, tabletki Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Tribux Bio 100 mg, tabletki Trimebutini maleas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA. Ostowap D 3 Calcii carbonas + Cholecalciferolum 250 mg Ca 2+ + 200 j.m. Tabletki powlekane

ULOTKA DLA PACJENTA. Ostowap D 3 Calcii carbonas + Cholecalciferolum 250 mg Ca 2+ + 200 j.m. Tabletki powlekane ULOTKA DLA PACJENTA Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje dla pacjenta. Lek ten jest dostępny bez recepty, aby można było leczyć niektóre schorzenia bez pomocy lekarza.

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Velafax, (Venlafaxinum), 37,5 mg, tabletki Velafax, (Venlafaxinum), 75 mg, tabletki

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Velafax, (Venlafaxinum), 37,5 mg, tabletki Velafax, (Venlafaxinum), 75 mg, tabletki ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Velafax, (Venlafaxinum), 37,5 mg, tabletki Velafax, (Venlafaxinum), 75 mg, tabletki Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Moklar, 150 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Każda tabletka powlekana zawiera 150 mg moklobemidu (Moclobemidum).

Bardziej szczegółowo

Długofalowa terapia choroby afektywnej dwubiegunowej

Długofalowa terapia choroby afektywnej dwubiegunowej Długofalowa terapia choroby afektywnej dwubiegunowej Przez wiele lat główny nacisk kładziono na krótkoterminowe leczenie ChAD, skupiając się na aktualnym epizodzie choroby. Obecnie podstawą terapii ChAD

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 20 mg cytalopramu (Citalopramum) w postaci bromowodorku cytalopramu.

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Jedna tabletka zawiera 20 mg cytalopramu (Citalopramum) w postaci bromowodorku cytalopramu. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Citronil 20 mg tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY Jedna tabletka zawiera 20 mg cytalopramu (Citalopramum) w postaci bromowodorku

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48)

LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 492 Poz. 66 Załącznik B.3. LECZENIE NOWOTWORÓW PODŚCIELISKA PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) (ICD-10 C 15, C 16, C 17, C 18, C 20, C 48) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie adjuwantowe

Bardziej szczegółowo