EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY"

Transkrypt

1 Access via CEEOL NL Germany DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA 355 ANTONI SKOWROSKI EKOFILOZOFIA JAKO PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY W filozofii przyrody mona wyróni trzy zasadnicze działy: kosmofilozofi zajmujc si filozoficzn interpretacj wiata nieoywionego; biofilozofi odnoszc si do wiata materii oywionej; ekofilozofi analizujc wzajemne relacje wiata oywionego i nieoywionego w kontekcie aktywnoci człowieka. W zakres bada ekofilozofi wchodz zagadnienia zwizane z okreleniem przyrody i miejsca w niej człowieka, relacji człowieka do rodowiska naturalnego, rozpoznawanie zagroe i propozycja normatywnych rozwizania w kwestii ochrony rodowiska społeczno-przyrodniczego. Zmiany, którym podlega wiat przyrody, s naturaln konsekwencj fizycznych i biologicznych praw rzdzcych układami przestrzenno-czasowymi. Pierwotnie miały one naturalne podłoe. Z chwil jednak, kiedy w wiecie pojawiła si nowa, wcze- niej nieznana siła w postaci intelektu ludzkiego, proces zmian przyrodniczych zintensyfikował si i nabrał nowego wymiaru. Sił własnego rozumu człowiek coraz wszechstronniej zaczł opanowywa przyrod, wykorzystujc j do realizacji własnych celów, de i pragnie. W osigniciu tych zamierze pomocna stała si nauka, technika i technologia. Rozwój nauki i techniki przyczynił si do powstania cywilizacji naukowo-technicznej, która obok korzystnych skutków niesie z sob take niekorzystne konsekwencje, odczuwalne i zauwaalne ju dzisiaj w wymiarze globalnym 1. Postp naukowo-techniczny oraz cywilizacja kształtowana na filozofii i wiatopogldzie propagujcym materialistyczne i konsumpcyjne wzorce ycia, doprowadziły ludzko do sytuacji kryzysowej. W wymiarze przyrodniczym przejawia si to w naruszeniu równowagi biologicznej 2. Jednake w tym kryzys ekologiczny si nie wyczerpuje. Mona postawi tez, e współczesny kryzys ekologiczny jest odzwierciedleniem wielkiego kryzysu cywilizacyjnego, w którym sprzone s przynajmniej trzy powane kryzysy zachowa ludzkich: Ks. dr ANTONI SKOWROSKI Katedra Prawa i Zarzdzania rodowiskiem w Instytucie Ekologii i Bioetyki UKSW; adres do korespondencji: ul. Dewajtis 5, Warszawa; 1 Wraz z tym, jak zasig i moliwoci działania człowieka osignły wymiar globalny, take moliwoci kryzysu ekologicznego osignły wymiar globalny. Por. A. K i e p a s, Ryzyko rodowiskowe przedmiot nauki i ekofilozofii, Problemy Ekologii 1998, nr 1, s Problem ten został ju ciekawie opisany przez J. Dorsta w rozdz. III: Błdy ekologiczne a upadłe cywilizacje jego ksiki pt. Siła ycia (Warszawa: PIW 1979, s ). ROCZNIKI FILOZOFICZNE 54:2006 nr 1

2 356 DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA kryzys odniesie w stosunku do przyrody, kryzys zachowa społecznych i kryzys osobowoci ludzkiej 3. Praktyczny wymiar kryzysu ekologicznego dotyczy nie tylko degradacji przyrodniczego rodowiska ycia, ale take degradacji wewntrznego rodowiska człowieka i dotyka sfery społecznej, osobowej oraz duchowej rozwoju jednostek i całych społeczestw. Rosncy antagonizm społeczny, utrata poczucia bezpieczestwa, brak sprawiedliwoci, wojny, terroryzm, niesprawiedliwo społeczna i ekonomiczna, brutalizacja ycia, bezsensownoycia, utrata wartoci moralnych itp. 4 to tylko niektóre przejawy innego wymiaru tego kryzysu. Nie wystarczy zatem kwestii ekologicznej ograniczy tylko do ekonomicznych, prawnych, politycznych, finansowych czy technicznych rozwiza. Problem nie bdzie te rozwizany, jeli go ograniczymy tylko do opisania i zrozumienia mechanizmów tych wszelkich zjawisk, które go konstytuuj. Potrzeba głbszej analizy, sigajcej z jednej strony do ontycznych podstaw tego niekorzystnego zjawiska, a z drugiej strony dcych do sformułowania takich sdów i ocen, które stopniowo rozwizywałyby te palce kwestie współczesnego wiata. Pomocnym narzdziem w tym wzgldzie od jakiego czasu jest filozofia, z jej now gałzi, powszechnie dzi ju okrelan mianem ekofilozofii. Najogólniej mona powiedzie za A. Papuziskim e ekofilozofia jest to dział filozofii podejmujcy próby szeroko rozumianej ochrony rodowiska przyrodniczego, miejsca człowieka w universum i zalenoci pomidzy oddziaływaniem człowieka na przyrod i jej zwrotnym oddziaływaniem na jako ludzkiego ycia 5. Z. Hull nazywa filozofi ekologiczn now dziedzin filozofowania, która zajmuje si rozwizaniami dotyczcymi przyczyn i istoty obecnego kryzysu ekologicznego i potrzeby ochrony rodowiska przyrodniczego 6. Zdaniem K. Łastowskiego ekofilozofia powinna by dziedzin refleksji krytycznej, uprawianej z pozycji filozofii, nad społeczno-cywilizacyjnym statusem wiedzy ekologicznej i naukowym uzasadnieniem projektowanych w tym zakresie działa społecznych 7. Natomiast J. M. Dołga eko- 3 Por. W. S z t u m s k i, Globalny kryzys ekologiczny i kształtowanie sumienia ekologicznego, Problemy Ekologii 1999, nr 3, s Por. S. Z ib a, Kryzys ekologiczny (realno czy utopia), Człowiek i Przyroda 1995, nr 3, s. 8-9; K. W a l o s z c z y k, Kryzys ekologiczny w wietle ekofilozofii, Łód : Wyd. Politechniki Łódzkiej 1996, s. 55 n.; D. K i e ł c z e w s k i, Ekologia społeczna, Białystok: Ekonomia i rodowisko 1999, s A. P a p u z iski, Filozofia ekologii: geneza, pojcia, stanowiska, nurty, Problemy Ekologii 1998 nr 2, s. 68; t e ne, ycie nauka ekologia. Prolegumena do kulturalistycznej filozofii ekologii, Bydgoszcz: Wyd. Uczelniane WSP w Bydgoszczy 1998, s Por. Z. H u l l, Filozofia ekologii jako nowa dziedzina filozofowania, [w:] Ekofilozofia i bioetyka. VI Polski Zjazd Filozoficzny w Toruniu, 5-6 wrzenia 1995, Toru 1996, s K. Ł a s t o w s k i, Ekologia a filozofia. Od ekologii jako nauki biologicznej do ekologii jako wiedzy humanistycznej, [w:] Wprowadzenie do filozoficznych problemów ekologii, red. A. Papuziski, Bydgoszcz 1999, s. 17.

3 DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA 357 filozofi definiuje jako nauk o systemowym ujciu problematyki filozoficznej rodowiska społeczno-przyrodniczego 8. Ekofilozofia jest młod dyscyplin filozoficzn. Kierunek ten zrodził si w drugiej połowie XX wieku. Pocztki ekofilozofii wi si z pracami amerykaskiego ekologa-lenika Aldo Leopolda. Były to lata czterdzieste XX wieku. Za twórc jednego z pierwszych kierunków ekofilozofii uznaje si H. Skolimowskiego. On sam uwaa, e jego artykuł Ecological humanism ( AA Notes 1974, June-July, nr 38, s. 45), bdcy tekstem dziesiciominutowego referatu wygłoszonego na sympozjum Beyond Alternative Technology (1974 r., Wielka Brytania), dał pocztek ekofilozofii 9. Wród innych wiatowych fundatorów ekofilozofii wymieni mona m.in. A. Naessa 10, K. Meyer-Abicha 11, B. Devall, G. Sessions 12, T. Berry 13, M. Fox 14, M. Bookchin 15, H. Henderson 16 i innych. Jest to filozofia in statu nascendi, podejmujca problematyk ekologiczn z perspektywy filozoficznej. Usiłuje ona odpowiedzie na trzy zasadnicze pytania: 1) Które z załoe naukowo-technicznych zachodniej cywilizacji sprowadziły zagroenia ekologiczne i społeczne? 2) Jak warto i znaczenie dla jakoci ycia ludzkiego ma rodowisko przyrodnicze? 3) Jakie rozwizania i strategie mog zahamowa, a w dalszej perspektywie czasowej odwróci obecny, wci pogłbiajcy ekologiczn zapa, stan na naszym globie? 17. Ekofilozofia swoje inspiracje czerpie z wiedzy przyrodniczej (głównie biologii, ekologii, szeroko rozumianej geografii) i zagadnie ogólniejszych, nalecych do filozofii. Wtki filozoficzne wi si z tematyk aksjologiczn, antropologiczn i przyrodnicz. Od strony metodologicznej ekofilozofia charakteryzuje si kompleksowoci i obejmuje problematyk nalec do rónych dyscyplin filozoficznych (filozofia przyrody, 8 J. M. D o łga, Miejsce problematyki etycznej i ekonomicznej w ekofilozofii, [w:] Ekonomia, ekologia, etyka, red. W. Tyburski, Toru 1996, s Informacje na ten temat mona znale w: H. S k o l i m o w s k i, Filozofia yjca. Ekofilozofia jako drzewo ycia, Warszawa 1993, s A. N a e s s, Økologi. Samfunn og Livsstil, Oslo 1976 (tł. ang.: Ecology. Community and Lifstile, Cambridge 1989); t e ne, The Shallow and The Deep. Long-Range Ecology Movement: A Summary, Inquiry K. M e y e r - A b i c h, Wage zum Frienden mit der Natur. Praktische Naturphilosophie für die Umweltpolitik, München Wien B. D e v a l l, G. S e s s i o n s, Deep Ecology. Livingas if nature mattared, Salt Like City 1985 (tł. pol.: Ekologia głboka. y w przekonaniu, i natura co znaczy, Warszawa 1994). 13 Th. B e r r y, The Dream of the Earth, San Francisco M. F o x, Original Blessing, 1994 (tł. pol.: Pierworodne błogosławiestwo, Pozna: Zysk i S-ka 1995). 15 M. B o o k c h i n, The Ecology of Freedom. The Emergence and Dissolution of Hierarchy, Palo Alto H. H e n d e r s o n, Creating Alternative Futures. The End of Economics, New York Por. W a l o s z c z y k, Kryzys ekologiczny w wietle ekofilozofii, s. 15.

4 358 DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA etyka, epistemologia, filozofia nauki, antropologia, filozofia kultury, filozofia religii) oraz pozafilozoficznych (ekologia, fizyka, biologia, kosmologia, ekologia społeczna, psychologia ekologiczna, ekonomia ekologiczna). Metod ekofilozofii mona okreli poprzez wyliczenie charakterystycznych procedur poznawczych, takich jak abstrakcja fizyczna, opis empiriologiczny, zmiany perspektywy pojciowej, wyodrbniania implikacji ontologicznych typu redukcyjnego 18. W metodzie badawczej ekofilozofii nastpuje odwołanie nie tylko do potocznego dowiadczenia, lecz przede wszystkim do naukowego obrazu rodowiska społeczno-przyrodniczego, wypracowanego przez nauki empiryczne 19. Z tego wzgldu naukowego poznania przyrody ekofilozofia jest bliska klasycznej filozofii przyrody. Złoony jest równie przedmiot ekofilozofii. Ogólnie jest nim istota i natura rodowiska społeczno-przyrodniczego, jego właciwoci ilociowe i jakociowe oraz dwustronne zwizki przyczynowe midzy antroposfer a biosfer 20. Dopełnieniem tak rozumianego przedmiotu s wartoci, normy i imperatywy regulujce stosunek człowieka do jego przyrodniczego otoczenia, analizowane i projektowane z perspektywy celu ograniczania instrumentalnego i utylitarnego traktowania wiata przyrody oraz akceptacji przez człowieka pozauytkowego dobra obiektów naturalnych 21. Przedmiotem ekofilozofii nie jest wic ani człowiek, ani rodowisko przyrodnicze w którym on yje, lecz ich wzajemne powizanie, relacje, oddziaływania i współzalenoci rozwaane z punktu widzenia ich istoty, sposobów istnienia i poznania, wartociowania oraz kwalifikacji moralnej 22. Tak rozumiana ekofilozofia pyta o prawd ludzkiego działania w rodowisku społeczno-przyrodniczym. Podaje take propozycje ochrony naturalnego rodowiska nie ze wzgldu na człowieka, lecz ze wzgldu na nie same. Z tych powodów mona o niej mówi jako o filozofii praktycznej, w przeciwiestwie do filozofii teoretycznej. Poniewa w swoich badaniach zwizanych z ochrona przyrody odwołuje si do problematyki typowej dla filozofii przyrody, mona tu mówi o praktycznej filozofii przyrody. Takiego okrelenia uywaj K. M. Meyer-Abich i G. Böhme 23. W Polsce tak 18 J. M. D o łga, Z zagadnie metateoretycznych i merytorycznych ekofilozofii, Studia Philosophiae Christianae 32 (1996), nr 1, s M. P r z e c h o w s k i, Przyczynowo w perspektywie ekofilozofii, [w:] Ochrona rodowiska w filozofii i teologii, red. J. M Dołga, J. W. Czartoszewski, Warszawa: ATK 1999, s J. M. D o łga, Znaczenie sozologii i ekofilozofii w systemie edukacji ekologicznej, [w:] Szkoła przeycia cywilizacyjnego, red. J. M. Dołga, J. Kuczyski, A. Wo nicki, Warszawa: WN Scholar 1997, s P a p u z iski, Filozofia ekologii, s Z. H u l l, Problemy filozofii ekologii, [w:] Wprowadzenie do filozoficznych problemów ekologii, s Autorzy ci tworz jednolite koncepcje, które swymi zakresami obejmuj przyrod, człowieka i etyczne odniesienie człowieka do przyrody. Za: A. L e m aska, Filozofia przyrody a nauki przyrodnicze, Warszawa: ATK 1998, s

5 DYSKUSJE I SPRAWOZDANIA 359 koncepcj ekofilozofii propaguje i uprawia m.in. A. Lemaska 24 i Z. Łepko 25. Głównym celem dla praktycznej filozofii przyrody jest uzasadnienie koniecznoci ochrony przyrody. Uzasadnienie takie odbywa si na drodze włczenia w obrb filozofii przyrody zagadnie z zakresu antropologii. Autorzy prezentowanej koncepcji rozpatruj rzeczywisto przyrodnicz w łcznoci z działalnoci ludzk. Uwzgldniajc dobro całej przyrody, dostrzega si w niej człowieka jako integraln czstk tej rzeczywistoci, poprzez któr przyroda si wyraa 26. Sposób rozumienia przyrody wpływa na kształtowanie si norm moralnych regulujcych postpowanie człowieka w stosunku do przyrody. Refleksja filozoficzna nad przyrod jest prowadzona w tej koncepcji w duchu klasycznej filozofii przyrody. S wic rozpracowane zagadnienia dotyczce przygodnoci, celowoci, logicznoci i kreacji Wszechwiata; problem substancji i kwestia okrelenia pojcia bytu materialnego; kwestie zwizane z ewolucj; zagadnienie czasu i przestrzeni czy okrelenie statutu praw przyrody 27. W praktycznej filozofii przyrody odchodzi si od antropocentrycznych koncepcji przyrody, a przyjmuje si w punkcie wyjcia koncepcje fizjocentryczne. To one stanowi podstaw etycznego wartociowania i moralnego zachowania wzgldem przyrody. Myl, e takie rozwijanie filozofii przyrody (w kontekcie zagadnie ekologicznych) jest nowym sposobem na oywienie tej dyscypliny filozoficznej. Wypracowane filozoficzne tezy mog stanowi dobry przyczynek praktyczny w ogólnowiatowym wysiłku ochrony rodowiska przyrodniczego i społecznego. Ekofilozofia rozwijana na bazie filozofii przyrody konstruuje nowy, własny model ery ekologicznej i przedstawia alternatywn wizj dla dotychczasowego rozwoju cywilizacyjnego. S to konkretne zadania, które staj przed współczesn filozofi przyrody z jej nowym, ekofilozoficznym obliczem. Słowa kluczowe: filozofia przyrody, kosmofilozofia, biofilozofia, ekofilozofia, kryzys cywilizacyjny, kryzys ekologiczny, ochrona rodowiska przyrodniczego, bioetyka, ekoetyka, praktyczna filozofia przyrody. Key words: philosophy of nature, cosmophilosophy, biophilosophy, ecophilosophy, civilization crisis, ecological crisis, bioethics, practical philosophy of nature. 24 Tame, s ; t a, Praktyczna filozofia przyrody alternatyw klasycznej filozofii przyrody, Studia Philosophiae Christianae 33 (1997), nr 1, s Z. Ł e p k o, Ekofilozofia jako praktyczna filozofia przyrody, [w:] Człowiek i rodowisko. Humanistyka i ekologia, red. J. Dbowski, Olsztyn: WSP 1995, s ; t e ne, Ku ekofilozofii, Studia Philosophiae Christianae 30 (1994), nr 1, s Por. L e m aska, Filozofia przyrody a nauki przyrodnicze, s Por. t a, Współczesna filozofia przyrody, (Abstrakty), VII Polski Zjazd Filozoficzny, Szczecin wrzenia 2004 r., Szczecin: Uniwersytet Szczeciski 2004, s. 160.

KOŁO NAUKOWE SOZOLOGÓW

KOŁO NAUKOWE SOZOLOGÓW w imieniu Koła Naukowego Sozologów (KNS) UKSW chciałam zaprosić Państwa do udziału w konferencjach naukowych organizowanych przez KNS jako słuchaczy, a zwłaszcza jako prelegentów. Nasze konferencje są

Bardziej szczegółowo

Problematyka etyczna buddyzmu i jej aspekt pedagogiczny.

Problematyka etyczna buddyzmu i jej aspekt pedagogiczny. Imię i nazwisko: Mariusz Ciszek Storpień/tytuł naukowy: doktor Sylwetka naukowa: Dr Mariusz Ciszek stopień magistra pedagogika uzyskał w 1999r. w WSRP w Siedlcach, gdzie przygotował pracę magisterską na

Bardziej szczegółowo

Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12

Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12 Ksiądz Profesor Mieczysław Lubański : bibliografia (1994-2004). Studia Philosophiae Christianae 40/2, 9-12 2004 Studia P h ilosophiae C h ristianae U K SW 40(2004)2 KSIĄDZ PROFESOR MIECZYSŁAW LUBAŃSKI

Bardziej szczegółowo

Anna Lemańska Praktyczna filozofia przyrody alternatywą klasycznej filozofii przyrody? Studia Philosophiae Christianae 33/1,

Anna Lemańska Praktyczna filozofia przyrody alternatywą klasycznej filozofii przyrody? Studia Philosophiae Christianae 33/1, Anna Lemańska Praktyczna filozofia przyrody alternatywą klasycznej filozofii przyrody? Studia Philosophiae Christianae 33/1, 133-138 1997 ANNA LEMAŃSKA PRAKTYCZNA FILOZOFIA PRZYRODY ALTERNATYWĄ KLASYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Przyroda w nowej podstawie programowej 1. Przygotowanie do nauczania przyrody (prowadzenia zajęć) 3

Przyroda w nowej podstawie programowej 1. Przygotowanie do nauczania przyrody (prowadzenia zajęć) 3 Odbycie Studiów podyplomowych w zakresie przyrodoznawstwa uprawnia do nauczania przyrody na II i IV etapie edukacyjnym. Studia dają kwalifikacje i przygotowują nauczycieli do samodzielnego planowania,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY DIAGNOSTYKI MASZYN

PODSTAWY DIAGNOSTYKI MASZYN *************************************************************** Bogdan ÓŁTOWSKI PODSTAWY DIAGNOSTYKI MASZYN ************************************************* BYDGOSZCZ - 1996 motto : na wielkie kłopoty

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M.

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Bożena M. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr 1 / Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI

STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Załącznik nr 1 do Uchwały nr /2012 Senatu UKSW z dnia 25 września 2012 r. STUDIA PODYPLOMOWE FILOZOFII I ETYKI Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia Nazwa kierunku studiów

Bardziej szczegółowo

Etyka dla nauczycieli WSB Poznań we współpracy z NODN EURO CREATOR w Pile - Studia podyplomowe

Etyka dla nauczycieli WSB Poznań we współpracy z NODN EURO CREATOR w Pile - Studia podyplomowe Etyka dla nauczycieli WSB Poznań we współpracy z NODN EURO CREATOR w Pile - Studia podyplomowe Opis kierunku Etyka dla nauczycieli - studia podyplomowe w NODN EURO CREATOR Studia podyplomowe z etyki to

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Edukacja ekologiczna. Ecological Education. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Edukacja ekologiczna. Ecological Education. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Edukacja ekologiczna Ecological Education Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr hab. Katarzyna Potyrała Prof. UP Zespół dydaktyczny Dr hab. Katarzyna Potyrała Prof. UP

Bardziej szczegółowo

Czym jest bioetyka? ks. Artur Aleksiejuk

Czym jest bioetyka? ks. Artur Aleksiejuk Czym jest bioetyka? ks. Artur Aleksiejuk Historyczne tło powstania bioetyki 1. Naukowe i kulturowe uwarunkowania lat 60-tych XX w. 2. Postęp naukowo-techniczny w biomedycynie 3. Sukcesy w przetwarzaniu

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze/obszarach kształcenia wraz z uzasadnieniem: Załącznik nr 1 do uchwały nr 445/06/2012 Senatu UR z dnia 21 czerwca 2012 roku EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOZOFIA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta I stopień

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk

Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk Filozofia, Pedagogika, Wykład I - Miejsce filozofii wśród innych nauk 10 października 2009 Plan wykładu Czym jest filozofia 1 Czym jest filozofia 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych

Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych Filozofia, ISE, Wykład III - Klasyfikacja dyscyplin filozoficznych 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych 2 Podział dyscyplin filozoficznych Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych:

Bardziej szczegółowo

e-mail: g.embros@uksw.edu.pl Urodzenie: 28.03.1975 r.

e-mail: g.embros@uksw.edu.pl Urodzenie: 28.03.1975 r. GRZEGORZ EMBROS e-mail: g.embros@uksw.edu.pl Urodzenie: 28.03.1975 r. Pełnione funkcje: Prodziekan ds. studenckich WFCh UKSW (od 2012 r.), członek Rady Wydziału Filozofii Chrześcijańskiej UKSW (od 2008

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Antropologia teatru 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Theater Anthropology 3. Jednostka prowadząca

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Edukacja ekologiczna Rok akademicki: 2014/2015 Kod: GIS-1-111-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Górnictwa i Geoinżynierii Kierunek: Inżynieria Środowiska Specjalność: - Poziom studiów: Studia I stopnia

Bardziej szczegółowo

Ochrona Środowiska I stopień

Ochrona Środowiska I stopień Załącznik nr 4 do Uchwały nr 49/2015 Senatu UKSW z dnia 23 kwietnia 2015 r. Ochrona Środowiska I stopień Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku Ochrona Środowiska

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie.

Filozofia, Germanistyka, Wykład I - Wprowadzenie. 2010-10-01 Plan wykładu 1 Czym jest filozofia Klasyczna definicja filozofii Inne próby zdefiniowania filozofii 2 Filozoficzna geneza nauk szczegółowych - przykłady 3 Metafizyka Ontologia Epistemologia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Hermeneutyczne koncepcje człowieka

Hermeneutyczne koncepcje człowieka Hermeneutyczne koncepcje człowieka Włodzimierz Lorenc Hermeneutyczne koncepcje człowieka w kręgu inspiracji Heideggerowskich Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2003 Redakcja i korekta: Piotr Piber Projekt

Bardziej szczegółowo

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka

Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016. Filozofia i bioetyka Jednostka Organizacyjna: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU KSZTAŁCENIA 2014/2016 Katedra Nauk Społecznych Kierunek: Fizjoterapia Rodzaj studiów i profil (I stopień/ii stopień,

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Odnowa Biologiczna

KARTA KURSU. Odnowa Biologiczna KARTA KURSU Odnowa Biologiczna Nazwa Nazwa w j. ang. Metodologia nauk przyrodniczych Methodology of the natural science Kod Punktacja ECTS* 2.0 Koordynator Dr hab. Alicja Walosik Zespół dydaktyczny Dr

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9

Turystyka w gospodarce regionalnej. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 30 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 18 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Turystyka w gospodarce regionalnej Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r.

Uchwała Nr XXVIII/266/2008 Rady Miejskiej w Jarocinie z dnia 16 czerwca 2008 r. Uchwała Nr XXVIII/266/2008 z dnia 16 czerwca 2008 r. w sprawie okrelenia warunków i trybu wspierania, w tym finansowego, rozwoju sportu kwalifikowanego przez Gmin Jarocin. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PRACA SOCJALNA Poziom kształcenia Profil kształcenia Tytuł zawodowy absolwenta Obszar wiedzy Dziedzina Dyscyplina studia I stopnia praktyczny licencjat obszar nauk

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie

DECYZJA. odmawiam uwzgldnienia wniosku. Uzasadnienie Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 marca 2005 r. odmawiajca uwzgldnienia wniosku o zobowizanie Zarzdu Banku, do wykrelenia danych osobowych dotyczcych Skarcego z Bankowego

Bardziej szczegółowo

EKOFILOZOFIA NAUKA NA PROGU XXI WIEKU

EKOFILOZOFIA NAUKA NA PROGU XXI WIEKU 9(2006) KS. JÓZEF M. DOŁĘGA EKOFILOZOFIA NAUKA NA PROGU XXI WIEKU Termin ekofilozofia wszedł oficjalnie do słownika filozoficznego na VI Zjeździe Filozofii Polskiej w 1995 r. w Toruniu. Odtąd zaczyna funkcjonować

Bardziej szczegółowo

Przedmiot obieralny ogólnospołeczny I - Socjologia pracy i organizacji

Przedmiot obieralny ogólnospołeczny I - Socjologia pracy i organizacji Przedmiot obieralny ogólnospołeczny I - Socjologia WZ Zarzdzanie i Inynieria Produkcji Studia I stopnia o profilu: A P Przedmiot: Socjologia Status przedmiotu: Jzyk wykładowy: Rok: I Nazwa specjalnoci:

Bardziej szczegółowo

Przedmioty obowizkowe wspólne. Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P

Przedmioty obowizkowe wspólne. Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P Zarzdzanie strategiczne WZ Przedmioty obowizkowe wspólne Zarzdzanie i inynieria produkcji Studia II stopnia o profilu: A P Przedmiot: Zarzdzanie strategiczne Kod przedmiotu ZIP 2 N 0-0_0 Status przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ZARZDZENIE Nr.PO151/80/06 Burmistrza Miasta Sandomierza

ZARZDZENIE Nr.PO151/80/06 Burmistrza Miasta Sandomierza ZARZDZENIE Nr.PO151/80/06 Burmistrza Miasta Sandomierza z dnia 23. 08. 2006 roku w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczestwem narodowym w Miecie Sandomierzu. Na podstawie rozporzdzenia Rady

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia wraz z uzasadnieniem

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA. I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia wraz z uzasadnieniem EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW: PEDAGOGIKA Poziom kształcenia Profil kształcenia Tytuł zawodowy absolwenta studia I stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Józef M. Dołęga Filozofia nauk o ochronie środowiska i kultura ekologiczna. Studia Philosophiae Christianae 36/2, 67-79

Józef M. Dołęga Filozofia nauk o ochronie środowiska i kultura ekologiczna. Studia Philosophiae Christianae 36/2, 67-79 Józef M. Dołęga Filozofia nauk o ochronie środowiska i kultura ekologiczna Studia Philosophiae Christianae 36/2, 67-79 2000 Studia Philosophiae Christianae UKSW 36 (2000) 2 JÓZEF M. DOŁĘGA Wydział Filozofii

Bardziej szczegółowo

Psychologia WF-PS. Studia drugiego stopnia Profil ogólnoakademicki Studia stacjonarne, niestacjonarne Magister

Psychologia WF-PS. Studia drugiego stopnia Profil ogólnoakademicki Studia stacjonarne, niestacjonarne Magister Załącznik nr 4 do Uchwały nr 34/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla programu kształcenia dla kierunku psychologia dla jednolitych studiów

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU. Socjologia. Kod Punktacja ECTS* 3. Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Socjologia Sociology Kod Punktacja ECTS* 3 Koordynator Dr hab. Piotr Stawiński, prof. UP Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć jest dostarczenie

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE PROCESÓW EKSPLOATACJI MASZYN

MODELOWANIE PROCESÓW EKSPLOATACJI MASZYN Akademia Techniczno Rolnicza w Bydgoszczy Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej MODELOWANIE PROCESÓW EKSPLOATACJI MASZYN BYDGOSZCZ SULEJÓWEK, 2002. 2 Akademia Techniczno Rolnicza w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Marta Kaczyska Dyrektor Polskiego Biura REC

Marta Kaczyska Dyrektor Polskiego Biura REC PROM Marta Kaczyska Dyrektor Polskiego Biura REC Porozumienie na Rzecz Ochrony Mokradeł Koalicja, której celem nadrzdnym jest wspieranie i promocja ochrony mokradeł w Polsce z Deklaracji Programowej PROM:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów europeistyka naleŝy do obszarów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Urzd przyjazny obywatelom. Kodeks Etyki Pracy zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Urzd przyjazny obywatelom Kodeks Etyki Pracy w Urzdzie zie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego Warszawa 2006 1. Wprowadzenie Potrzeba opracowania i wdroenia w Urzdzie Marszałkowskim Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Załącznik nr 7 Efekty kształcenia Dla kierunku studiów PSYCHOLOGIA jednolite studia magisterskie profil ogólnoakademicki Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Psychologię jako kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA I STOPIEŃ

OCHRONA ŚRODOWISKA I STOPIEŃ 1 OCHRONA ŚRODOWISKA I STOPIEŃ Dokumentacja związana z programem studiów na kierunku OCHRONA ŚRODOWISKA prowadzonym na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Nazwa kierunku studiów i kod programu wg USOS

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) Kod przedmiotu 06.4-WI-ArchKP-wyb.zag.z filozofii-

Bardziej szczegółowo

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego

ma uporządkowaną wiedzę o istocie i zakresie bezpieczeństwa społecznego Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: praktyczny

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Efekty kształcenia dla kierunku studiów Bezpieczeństwo Wewnętrzne Jednostka prowadząca kierunek studiów: Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Kierunek studiów: Bezpieczeństwo wewnętrzne Poziom kształcenia:

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna

Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna Filozofia, Socjologia, Wykład II - Podział filozofii. Filozofia archaiczna 2011-10-01 Plan wykładu 1 Klasyczny podział dyscyplin filozoficznych Metafizyka Ontologia Epistemologia Logika Etyka Estetyka

Bardziej szczegółowo

Czy smieci to problem?

Czy smieci to problem? edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna Czy smieci to problem? Edukacja ekologiczna w nauczaniu poczatkowym Ziemia nie naley do czowieka, czowiek naley do Ziemi. Cokolwiek przydarzy si Ziemi, przydarzy

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ 1. Umiejscowienie studiów w obszarze nauki Studia podyplomowe, realizowane są jako kierunek kształcenia obejmujący wybrane

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

1. Dyscypliny filozoficzne. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 1. Dyscypliny filozoficzne Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Pochodzenie nazwy filozofia Wyraz filozofia pochodzi od dwóch greckich słów:

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza współfinansowana przez Uni Europejsk ze rodków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013" SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 FILOZOFIA. data zatwierdzenia przez Radę Wydziału. kod programu studiów

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 FILOZOFIA. data zatwierdzenia przez Radę Wydziału. kod programu studiów PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów Wydział Humanistyczny pieczęć i podpis dziekana Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

Samorz dy lokalne dla zdrowia mieszka ców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia. Iwona Iwanicka Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich

Samorz dy lokalne dla zdrowia mieszka ców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia. Iwona Iwanicka Stowarzyszenie Zdrowych Miast Polskich Realizacja przez Iwona Iwanicka 1 z 6 Samorzdy lokalne dla zdrowia mieszkaców program Zdrowe Miasta wiatowej Organizacji Zdrowia Iwona Iwanicka Cele programu Zdrowe Miasta Poprawa warunków zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA I STOPNIA W FORMIE STACJONARNEJ I NIESTACJONARNEJ PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARACH KSZTAŁCENIA Kierunek studiów pedagogika

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU 1100-PS-S4PZS-NJ. Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. Jednolite studia magisterskie.

OPIS PRZEDMIOTU 1100-PS-S4PZS-NJ. Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. Psychologia. Jednolite studia magisterskie. OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Patologia życia społecznego 1100-PS-S4PZS-NJ Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut/Katedra Instytut Psychologii Kierunek Psychologia Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE SEMINARIUM OPCJONALNE: ETYKA, BIOETYKA, ETYKA MEDYCZNA

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE SEMINARIUM OPCJONALNE: ETYKA, BIOETYKA, ETYKA MEDYCZNA PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Studia stacjonarne WF AIK NAZWA PRZEDMIOTU: SEMINARIUM OPCJONALNE: ETYKA, BIOETYKA, ETYKA MEDYCZNA NAZWA PRZEDMIOTU PO ANGIELSKU: ELECTIVE SEMINAR: ETHICS, BIOETHICS, MEDICAL

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA

EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 FILOZOFIA POZIOM PODSTAWOWY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z filozofii poziom podstawowy Zadanie 1. (0 3) Obszar standardów A. Zenon z Kition

Bardziej szczegółowo

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY

ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ROLA I ZADANIA ZHP W WYCHOWANIU DZIECI I MŁODZIEY ZWIZEK HARCERSTWA POLSKIEGO (ZHP) - działajca od 1918 r. najwiksza organizacja wychowawcza w Polsce, skupiajca dzieci, młodzie i dorosłych. Załoenia ideowe:

Bardziej szczegółowo

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC

Etyka pomiędzy teorią a praktyką. Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC Etyka pomiędzy teorią a praktyką Dr Mariusz Szynkiewicz Instytut Filozofii UAM, ZFTiRC marszyn@amu.edu.pl Normy Moralne Obyczajowe Prawne Różnice: - Źródło - Sankcja - Zakres (za: M.Ś.) Etyka (ethos) Dział

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2007/2008. Wydział Humanistyczny

PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2007/2008. Wydział Humanistyczny PROGRAM STUDIÓ YŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ ROKU AKADEMICKIM 2007/2008 data zatwierdzenia przez Radę ydziału w SID pieczęć i podpis dziekana ydział Humanistyczny Studia wyższe prowadzone na kierunku w

Bardziej szczegółowo

FILOZOFICZNA KONCEPCJA NARODU I PAŃSTWA W UJĘCIU PROF. MIECZYSŁAWA GOGACZA

FILOZOFICZNA KONCEPCJA NARODU I PAŃSTWA W UJĘCIU PROF. MIECZYSŁAWA GOGACZA Andrzej Marek Nowik FILOZOFICZNA KONCEPCJA NARODU I PAŃSTWA W UJĘCIU PROF. MIECZYSŁAWA GOGACZA Publikacja Mądrość buduje państwo 1 stanowi istotny punkt w rozwoju filozoficznej koncepcji narodu i państwa

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty)

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Załącznik nr 4 do Uchwały Senatu nr 430/01/2015 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2018. (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Filozofia praktyczna

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 59 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Kulturoznawstwo A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin zaj

Bardziej szczegółowo

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny?

Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Zarys koncepcji Dlaczego taki system jest potrzebny? Krajowy System Monitorowania Technologii rodowiskowych Dlaczego taki system jest potrzebny? Zarys koncepcji Sektor technologii rodowiskowych postrzegany jest w Europie i na wiecie jako jeden z najbardziej

Bardziej szczegółowo

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska

Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE. Stanisława Golinowska Otwarta koordynacja polityki społecznej w UE Stanisława Golinowska Dotychczasowe elementy wspólnej polityki społecznej UE Standardy minimalne BHP - 1987 Karta Wspólnoty o Fundamentalnych Prawach Socjalnych

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE Opis efektów kształcenia dla kierunku bezpieczeństwo narodowe I stopnia przyjętych uchwałą Rady Wydziału Nauk Politycznych w dniu 27 lutego 2012 r., zmodyfikowanych 24 września 2012 r. Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek (Dz. U. z dnia 7 padziernika 2003 r.

z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia obronnego studentów i studentek (Dz. U. z dnia 7 padziernika 2003 r. Dz.U.03.174.1686 2005.01.25 zm. Dz.U.05.4.18 1 ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) ORAZ MINISTRA ZDROWIA 2) z dnia 2 padziernika 2003 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przysposobienia

Bardziej szczegółowo

Podstawy etyki. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć

Podstawy etyki. Założenia i cele przedmiotu: Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi: Opis form zajęć Podstawy etyki Kod przedmiotu: ETK Rodzaj przedmiotu: kierunkowy ; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Specjalność (specjalizacja): - Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów:

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Studia podyplomowe: Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Głównym celem studiów podyplomowych Nauczanie biologii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych jest przekazanie słuchaczom

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Historia

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Historia Załcznik nr 42 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Historia A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin zaj nie powinna

Bardziej szczegółowo

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04

DECYZJA. Warszawa, dnia 4 padziernika 2004 r. GI-DEC-DS-208/04 Decyzja GIODO z dnia 4 padziernika 2004 r. nakazujca udostpnienie operatorowi telefonii komórkowej, udostpnienie Komendantowi Stray Miejskiej, danych osobowych abonenta telefonu komórkowego, w zakresie

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Podstawy filozofii. Jednostka prowadząca Instytut Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Monitoring środowiskowy i mediacje konfliktach ekologicznych

Monitoring środowiskowy i mediacje konfliktach ekologicznych Dokumentacja związana z programem studiów podyplomowych Monitoring środowiskowy i mediacje konfliktach ekologicznych prowadzonych na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej (Instytut Ekologii i Bioetyki) Nazwa

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii w Instytucie Chemii Fizycznej Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2005 ZAKRES EGZAMINU

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia)

1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia) 1. Nazwa kierunku ETYKA MEDIACJE I NEGOCJACJE (studia I stopnia) 2. Obszar/obszary kształcenia: nauki humanistyczne, nauki społeczne 3. Wskazanie dziedziny nauki i dyscypliny, do których odnoszą się kierunkowe

Bardziej szczegółowo

Czy zen jest filozofi?

Czy zen jest filozofi? Diametros nr 2 (grudzie 2004): 108 113 Beata Szymaska Agnieszka Kozyra, Filozofia zen, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004. Nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała si ksika Agnieszki Kozyry zatytułowana

Bardziej szczegółowo

GMO jako przedmiot oceny moralnej

GMO jako przedmiot oceny moralnej Uniwersytet Rzeszowski zaprasza na ogólnopolską konferencję naukową pod patronatem Rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego Prof. dr hab. Aleksandra Bobko GMO jako przedmiot oceny moralnej Goście specjalni Prof.

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: ogólno-akademicki

Bardziej szczegółowo

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii

Przewodnik. do egzaminów doktorskich z filozofii Przewodnik do egzaminów doktorskich z filozofii Instytut Filozofii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego WARSZAWA 2010 ZAKRES EGZAMINU 1. Elementy metafilozofii

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA. Studia stacjonarne

FILOZOFIA. Studia stacjonarne FILOZOFIA Studia stacjonarne I stopnia Studia filozoficzne I stopnia na kierunku filozofia prowadzone są w ramach dwóch specjalności: Filozofia teoretyczna Kognitywistyka Studia na każdej specjalności

Bardziej szczegółowo

Zarzdzanie i Inynieria produkcji Studia 2 stopnia o profilu: A P

Zarzdzanie i Inynieria produkcji Studia 2 stopnia o profilu: A P Systemy transportowe WM Zarzdzanie i Inynieria produkcji Studia stopnia o profilu: A P Przedmiot: Systemy transportowe Kod przedmiotu Status przedmiotu: obieralny ZIP S 3 3-_0 Jzyk wykładowy: polski Rok:

Bardziej szczegółowo

Etyka zagadnienia wstępne

Etyka zagadnienia wstępne Etyka zagadnienia wstępne Plan 1. Czy jest etyka? 2. Czym etyka nie jest 3. Historyczne postacie etyki Etyka - zagadnienia wstępne 2 Określenie etyki Jest dyscypliną filozoficzną Jej przedmiotem są zasady

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA WSPÓLNE DLA WSZYSTKICH ABSOLWENTÓW KIERUNKU WIEDZA Załącznik do uchwały 102/03/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego KIERUNEK STUDIÓW POZIOM KSZTAŁCENIA PROFIL KSZTAŁCENIA TYTUŁ ZAWODOWY ABSOLWENTA EFEKTY KSZTAŁCENIA PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Bardziej szczegółowo

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288

Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika. Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika Studia Theologica Varsaviensia 6/1, 285-288 1968 Studia Theol. Varsav. 6 (1968) nr 1 Bibliografia prac naukowych Ks. Stanisława Olejnika 1948 1. Pełna

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO

PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Piotr Borowiec PREZENTACJA DZIAŁANIA KLASYCZNEGO ALGORYTMU GENETYCZNEGO Sporód wielu metod sztucznej inteligencji obliczeniowej algorytmy genetyczne doczekały si wielu implementacji. Mona je wykorzystywa

Bardziej szczegółowo

1. Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych. bezpieczeństwo i higiena pracy studia pierwszego stopnia

1. Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych. bezpieczeństwo i higiena pracy studia pierwszego stopnia Załącznik do uchwały nr 56/2015-2016 Senatu Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie 1. Tabela odniesień efektów kierunkowych do efektów obszarowych bezpieczeństwo i higiena pracy studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 2016/2017 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach SYLLABUS na rok akademicki 06/07 Tryb studiów Niestacjonarne Nazwa kierunku studiów Studia Podyplomowe w zakresie Przygotowania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r.

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r. ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzgldniajc

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pedagogika specjalna A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pedagogika specjalna A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 79 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Pedagogika specjalna A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra FIZJOTERAPII I NAUK O ZDROWIU. Kierunek: FIZJOTERAPIA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra FIZJOTERAPII I NAUK O ZDROWIU. Kierunek: FIZJOTERAPIA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra FIZJOTERAPII I NAUK O ZDROWIU Kierunek: FIZJOTERAPIA SYLABUS Nazwa przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r.

ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. Projekt z dnia 8 listopada 2006 r. ROZPORZDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2006 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania przez przedszkola, szkoły i placówki publiczne zada umoliwiajcych

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Bezpieczestwo wewntrzne A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Bezpieczestwo wewntrzne A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 11 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Bezpieczestwo wewntrzne A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej ni 6 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Załcznik nr 19 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych A. STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia pierwszego stopnia trwaj nie krócej

Bardziej szczegółowo