Biegły w czynnościach wyjaśniających

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Biegły w czynnościach wyjaśniających"

Transkrypt

1 Podkom. Wioleta Jasińska SP Katowice Biegły w czynnościach wyjaśniających Czynności wyjaśniające w sprawach o wykroczenia to: zorganizowane i obligatoryjne działania organów ścigania wykroczeń, podejmowane przed wszczęciem postępowania, sprowadzające się do czynności wykrywczych (operacyjnych) i dowodowych (procesowych) w zakresie określonym przez kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Ich celem jest zaś ustalenie podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie i zebranie danych niezbędnych do takiego wystąpienia. 1 Sprowadza się to, mówiąc w sposób bardzo ogólny do ustalenia czy czyn miał miejsce, czy jest on wykroczeniem, kto jest jego sprawcą i czy osoba ta może być pociągnięta do odpowiedzialność za swój czyn. Wyjaśnienie powyższych kwestii spoczywa na organie prowadzącym czynności wyjaśniające, który po uprzednim zgromadzeniu materiału dowodowego podejmuje decyzję o skierowaniu, bądź odstąpieniu od skierowania wniosku o ukaranie. By decyzja ta miała charakter właściwy, organ prowadząc czynności winien się stosować do pewnych ogólnych zasad procesowych, które już na tym etapie odgrywają niebagatelną rolę. Patrząc przez pryzmat tematyki niniejszego artykułu, słusznym będzie przypomnienie kilku zasad mających zastosowanie w czynnościach wyjaśniających. Po pierwsze - zasada prawdy (nazywana też zasadą prawdy materialnej czy obiektywnej) zgodnie z którą, podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić ustalenia faktyczne zgodne z rzeczywistością. Postuluje się by podejmowane przez organ procesowy decyzje opierały się na ustaleniach faktycznych zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy, a więc na ustaleniach prawdziwych. Decyzje nie mogą opierać się na ustaleniach błędnych czy nierzetelnych. 2 Po drugie zasada obiektywizmu nakładająca na organ obowiązek zbadania wszystkich dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przemawiających zarówno przeciw jak i za sprawcą wykroczenia; oznaczająca zakaz kierunkowego nastawienia do sprawy. 1 T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, Warszawa 2002, s K. Marszał (red.), S. Stachowiak, K. Zgryzek, Proces karny, Katowice 2003, s. 75 1

2 Po trzecie zasada ciężaru dowodowego będąca konsekwencją zasady domniemania niewinności, z której wynika, iż ciężar udowodnienia winy sprawcy czynu spoczywa na oskarżycielu i to jego rolą jest poszukiwanie i przeprowadzanie dowodów wykazujących słuszność oskarżenia. 3 Po czwarte należy pamiętać o zasadzie In dubio pro reo zgodnie którą wszelkie nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzygane powinny być na korzyść obwinionego. Wobec tego to obowiązkiem oskarżyciela publicznego jest udowodnienie winy obwinionemu i dążenie do tego, aby wszystkie wątpliwości zostały usunięte (już na etapie czynności wyjaśniających). Jest to o tyle istotne, że po regułę In dubio pro reo sięga się dopiero wtedy, gdy pomimo należytej staranności organu procesowego i wyczerpaniu wszelkich dostępnych dowodów określonej okoliczności nie da się wyjaśnić. 4 Kierując się wspomnianymi zasadami organ prowadzący czynności wyjaśniające powinien dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzony przez niego materiał dowodowy był na tyle rzetelny i kompletny, by dawał podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie przeciwko konkretnej osobie czy osobom. Naturalnie należy pamiętać, że nie w każdym przypadku będzie potrzeba wykonywania szeregu czynności dowodowych zgodnie z k.p.w., kiedy okoliczności czynu nie budzą wątpliwości utrwalenie czynności wyjaśniających (gromadzenie materiału) można ograniczyć do sporządzenia notatki urzędowej zawierającej ustalenia niezbędne do sporządzenia wniosku o ukaranie. Natomiast w sytuacjach wątpliwych materiał musi być bardziej kompletny, w art k.p.w. znajdujemy wskazanie, że jeżeli okoliczności czynu budzą wątpliwości, dla realizacji celu określonego w 1 art. 54 (tj. ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych niezbędnych do sporządzenia tego wniosku) można przeprowadzić odpowiedni dowód. Dowodem takim może być między innymi dowód z opinii biegłego. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, poza przypadkiem powołania biegłego psychiatry, w zasadzie nie reguluje samodzielnie kwestii korzystania z dowodu z opinii biegłego, lecz recypuje w tej materii przepisy kodeksu postępowania karnego nakazując ich odpowiednie stosowanie. Wynika z tego, że w razie potrzeby zasięgnięcia opinii organ procesowy zwraca się do biegłego lub biegłych albo do instytucji naukowej lub specjalistycznej, o czym stanowi art.193 k.p.k. (w zw. z art k.p.w.). W niektórych przypadkach kodeks sam określa, iż w danej sytuacji procesowej niezbędne jest powołanie biegłych, wskazując też ich specjalność dzieje się tak w przypadku pojawienia się 3 J. Tylman, T. Grzegorczyk, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2005, s K. Marszał (red.), S. Stachowiak, K. Zgryzek, Proces karny, Katowice 2003, s

3 uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego, gdzie przepisy nakazują powołanie biegłego psychiatry, a także w przypadku przesłuchiwania świadka wobec którego, istnieje wątpliwość co do jego stanu psychicznego, rozwoju umysłowego, zdolności spostrzegania lub odtwarzania przez niego spostrzeżeń, gdzie wskazanym jest przesłuchania takiego świadka w obecności biegłego lekarza lub biegłego psychologa (kwestie te zostaną jeszcze poruszone w dalszej części artykułu). Zgodnie z art k.p.k. biegłego lub biegłych powołuje się wówczas, gdy stwierdzenie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Wypływają z tego trzy wnioski: Po pierwsze - biegłego powołujemy w takich kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy (np. co do sposobu jej zakwalifikowania, czy przypisania winy określonej osobie). Po drugie - stwierdzenie pewnych okoliczności wymaga posiadania wiadomości specjalnych, czyli takich, które nie są dostępne każdemu przeciętnemu, dorosłemu, wykształconemu człowiekowi, a ich posiadanie wiąże się z określonym wykształceniem czy też umiejętnościami. Jest to wiedza specjalistyczna w jakiejś dziedzinie (np. wiedza z zakresu chemii, fizyki, informatyki, medycyny czy geologii), nie będąca dostępną każdemu, a określonemu kręgowi osób. Należy zauważyć, że każdy z nas posiada pewien zasób wiedzy na dany temat o danej dziedzinie nie czyni nas to jednak specjalistami. Specjalista to ktoś, kto posiada wiedzę w danej dziedzinie. A wiedza po stronie organu może być jedynie pomocna w ocenie dowodu z opinii biegłego. 5 Po trzecie - powołanie biegłego jest obowiązkiem, a nie decyzją fakultatywną. W przypadku pojawienia się kwestii, które wymagają by co do pewnych faktów, przedmiotów, stanów czy zdarzeń wypowiedziała się osoba posiadająca wiedzę fachową, organ powinien z takiej wiedzy skorzystać i powołać biegłego. Stąd nie można odstąpić od powołania biegłego, gdyby nawet funkcjonariusz prowadzący czynności wyjaśniające posiadał specjalistyczną wiedzę na dany temat z tytułu posiadanego wykształcenia czy kwalifikacji np. był informatykiem (podobnie T. Grzegorczyk w odniesieniu do sądu. 6 ). Dowodu z opinii biegłego nie wolno także zastępować innymi dowodami. Jeżeli ustalenie danego faktu wymaga wiedzy specjalnej, to konieczne jest wezwanie biegłego, a nie posiłkowanie się innymi dowodami. Nie można zatem np. dokonywać ustaleń dotyczących 5 J. Tylman, T. Grzegorczyk, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2005, s T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze, r. 3

4 stopnia uszkodzenia ciała w oparciu o zaświadczenia lekarskie, a nie opinie biegłego. 7 Nie można także w takiej sytuacji zastąpić opinii biegłego tylko poprzez przesłuchanie w charakterze świadka osoby posiadającej wiedzę fachową np. przesłuchać lekarza co do jakości obrażeń powstałych u osoby. Brak decyzji o powołaniu biegłego po stronie organu prowadzącego czynności wyjaśniające w sytuacji, która tego wymaga skutkuje tym, iż mamy do czynienia z niekompletnym materiałem dowodowym, który z kolei może powodować: - brak decyzji co do dalszego kierunku prowadzenia czynności - z uwagi na niemożność jednoznacznego stwierdzenia pewnych faktów, - kierowanie wniosków o ukaranie w sytuacjach, w których należało odstąpić od wnoszenia wniosku, - niemożność jednoznacznego określenia sprawcy czynu i kierowanie wniosku o ukaranie na dwie osoby, gdzie ocenę i decyzję co do tego kto jest faktycznym sprawcą zdarzenia pozostawia się w gestii sądu, co bardzo często ma miejsce przy zdarzenia drogowych kwalifikowanych z art. 86 k.w. Biegłym może być każda osoba, która posiada wiedzę o charakterze specjalistycznym, którą powołano by pełniła funkcję biegłego. Może to być zarówno taka osoba, która została ustanowiona biegłym w określonej dziedzinie i wpisana na listę biegłych sądowych, 8 jak i osoba nie będąca biegłym sądowym, jednak ze względu na odpowiednie kwalifikacje zawodowo - specjalistyczne, które posiada np. określone umiejętności praktyczne, powołana przez uprawniony organ w charakterze biegłego (tzw. biegły ad hoc). Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem nie ma żadnej różnicy w traktowaniu i ocenie opinii biegłego sądowego lub innego biegłego powołanego w określonej sprawie przez organ prowadzący czynności. 9 Osoba wezwana w charakterze biegłego musi wypełnić swój obowiązek pod rygorem zastosowania wobec niej kar porządkowych - art.49 k.p.w. W celu uzyskania opinii można również zwrócić się do instytucji naukowej lub specjalistycznej, wówczas nie wskazuje się imiennie osoby biegłego, a określa się dziedzinę w jakiej opinia ma być wydana. 10 W literaturze wskazuje się, że z opinii instytucji należy korzystać w sprawach skomplikowanych, wymagających uwzględnienia najnowszych metod 7 tamże 8 Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r., Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U z późn. zm. 9 T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze, r. 10 tamże 4

5 badawczych, którymi mogą nie dysponować biegli indywidualni. 11 Nie mniej w przypadku Policji nie będzie to decydująca wytyczna. Wręcz przeciwnie, w Zarządzeniu nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo - śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców 12 zaleca się, żeby w pierwszej kolejności zlecać opiniowanie laboratoriom kryminalistycznym funkcjonującym w ramach struktur Policji, a dopiero przy braku możliwości wykonania przez nie opinii powoływać biegłych wpisanych na listę biegłych sądowych. Należy przy tym pamiętać, że nie wszystkie osoby mogą pełnić funkcję biegłego ograniczenia wynikają m.in. z bezwzględnych zakazów dowodowych (art. 178 k.p.k.), z faktu bycia osobą najbliższą (lub pozostającą w szczególnie bliskim stosunku osobistym z obwinionym)182, 185 k.p.k., będącą świadkiem czynu oraz powołaną w charakterze świadka, a także podlegającą wyłączeniu z mocy prawa - art pkt 1-3 i 5 k.p.k., o czym stanowi art k.p.k. Jeżeli bezwzględne przyczyny wyłączenia biegłego ujawnią się już po wydaniu przez niego opinii, opinia taka nie może stanowić dowodu, biegłego należy wyłączyć, a na jego miejsce powołać innego biegłego. Jeżeli biegły wezwany jako pierwszy, opinii jeszcze nie złożył, to postanowienie go powołujące trzeba będzie uchylić. Należy mieć na uwadze, że gdyby okoliczności do wyłączenia biegłego ujawniły się na etapie postępowania sądowego, funkcjonariusz pełniący funkcję oskarżyciela publicznego powinien zawnioskować o wyłączenie takiego biegłego i powołanie w jego miejsce nowego biegłego. Zgodnie z treścią art k.p.k. należy powołać innego biegłego także wtedy, gdy ujawnią się powody osłabiające zaufanie do wiedzy lub bezstronności biegłego albo inne ważne powody. Powody te mogą zostać ujawnione np. na skutek analizy opinii, mogą dotyczyć sposobu wykonywania czynności badawczych, w tym m.in. zachowania biegłego w stosunku do stron czy innych uczestników postępowania. Do okoliczności takich nie należy jednak np. młody wiek biegłych i niewielkie w związku z tym ich doświadczenie, gdyż o wartości opinii decyduje jej treść, a nie wiek autora, to samo odnieść można do podeszłego wieku biegłego. 13 Przez inne ważne powody, o których mowa w art k.p.k., należy rozumieć takie, które leżą po stronie biegłego, natomiast nie są związane z jego wiedzą czy 11 Z. Gostyński (red.), J. Bratoszewski, L. Gardocki, S.M. Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, r. 12 Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców, Dz.Urz.KGP T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze, r. 5

6 wątpliwościami co do bezstronności. Wskazuje się, że może to być np. długotrwała choroba eksperta, jego wyjazd na dłuższy czas za granicę itd. 14 W przypadku wyłączenia biegłego w sytuacjach określonych w art k.p.k., opinia wydana przez biegłego pozostaje dowodem w sprawie, a jedynie organ procesowy przeprowadza dowód z nowej opinii tego samego rodzaju. 15 Nie ma przeszkód by funkcję biegłego pełnił funkcjonariusz policji o ile nie podlega wyłączeniu z urzędu. T. Grzegorczyk wskazuje, że najlepszym rozwiązaniem byłoby, gdyby wszelkie instytuty badawcze, które specjalizują się w ekspertyzach mających znaczenie w procesie karnym, były oddzielone od resortu spraw wewnętrznych. Skoro jednak tak nie jest, to jedynie określone okoliczności danego przypadku mogą powodować wyłączenie w trybie art k.p.k. Sam zaś fakt, że biegły jest instytucjonalnie powiązany z organami ścigania, nie może być uznany za powód braku obiektywizmu. 16 Decyzja o powołaniu biegłego przybiera postać postanowienia, które w toku czynności wyjaśniających wydaje funkcjonariusz powołujący biegłego (nie dotyczy to powołania biegłego psychiatry jak również biegłego lekarza lub psychologa powoływanego do udziału w przesłuchaniu świadka o czym, jak już wspominałam, w dalszej części artykułu). Decyzja ta wymaga akceptacji kierownika jednostki, przy czym należy uznać, że uprawnionym do zatwierdzenia postanowienia będzie również osoba przez niego upoważniona. Na postanowienie to nie przysługuje zażalenie. W przypadku prowadzenia czynności wyjaśniających zleconych przez prokuratora (na podstawie art k.p.w.) decyzja o powołaniu biegłego również leży w gestii prowadzącego czynności wyjaśniające, natomiast w przypadku prowadzenia czynności wyjaśniających na polecenia sądu (na podstawie art. 55 k.p.w.), decyzja o powołaniu biegłego będzie należała do sądu. Odwołując się do praktyki i problemów, które pojawiają się w związku z powołaniem biegłego, należy wskazać, że choć samo postanowienie o powołaniu biegłego wydaje prowadzący czynności wyjaśniające, to w niektórych przypadkach, np. w sytuacji gdy uzyskanie opinii wiązałoby się ze znacznymi nakładami finansowymi, potrzebą długiego oczekiwania na opinię, a co się z tym wiąże decyzją o wyborze innego biegłego z listy czy też z podjęciem decyzji o powołaniu biegłego w momencie gdy istnieje duże ryzyko 14 tamże 15 J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom I (art ). Zakamycze, r. 16 T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze, r. 6

7 przedawnienia karalności danego wykroczenia, każdorazowo wydanie postanowienia o powołaniu biegłego będzie wymagało uprzedniej konsultacji z przełożonym (osobą uprawnioną do zatwierdzenia postanowienia), który to powinien rozstrzygnąć co do dalszego sposobu postępowania. W związku z tym, że kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie nie recypował art. 318 k.p.k., w ramach czynności wyjaśniających nie ma obowiązku informowania o powołaniu biegłego pokrzywdzonego czy jego pełnomocnika, nie mniej gdyby do powołania biegłego doszło na skutek uwzględnienia wniosku dowodowego, który ma prawo złożyć osoba, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie (art k.p.w.) to, pomimo braku wskazania obowiązku, właściwym byłoby doręczenie jej postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego. Postanowienie takie powinno zawierać: a) imię, nazwisko i specjalność biegłego lub biegłych, a wypadku opinii instytucji, w razie potrzeby specjalność i kwalifikacje osób, które powinny wziąć udział w przeprowadzeniu ekspertyzy, b) przedmiot i zakres badań ze sformułowaniem w miarę potrzeby pytań szczegółowych należy tu wskazać, że nie tylko nie jest błędem, a wielu sytuacjach jest wręcz pożądane by przed wydaniem postanowienia skonsultować z biegłym pytania, które chcemy zawrzeć w postanowieniu, c) informację o materiale kierowanym do badań (materiał dowodowy i ewentualnie porównawczy), d) termin dostarczenia opinii termin ten powinien uwzględniać realne możliwości wydania opinii przez biegłego. Stąd jednym z wyznaczników do wyboru biegłego spośród kilku możliwych będzie określenie przez biegłego czasu oczekiwania na opinię. Jak wskazuje T. Grzegorczyk ma on charakter wyłącznie instrukcyjny i jego niedotrzymanie nie powoduje żadnych skutków procesowych. 17 (Nie bez znaczenia jest także kwestia wynagrodzenia biegłego). W wypadkach wyjątkowych - nie cierpiących zwłoki - powołanie biegłego może nastąpić w innej formie niż pisemne postanowienie, np. poprzez uzgodnienie w rozmowie telefonicznej, ale następnie musi być potwierdzone we właściwej formie tj. pisemnego postanowienia tamże 18 Z. Gostyński (red.), J. Bratoszewski, L. Gardocki, S.M. Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, Dom Wydawniczy ABC, r. 7

8 W postępowaniu w sprawach o wykroczenia, w tym w ramach czynności wyjaśniających, dopuszcza się możliwość powoływania więcej niż jednego biegłego jednocześnie (art k.p.k.) a także, jeżeli wymaga tego złożoność zagadnienia, biegłych o różnych specjalnościach, w takim przypadku organ powołujący biegłych musi podjąć decyzję określić - jakiej opinii oczekuje - jednej tzw. opinii kompleksowej czy też opinii odrębnych. Organ procesowy, który powołuje biegłego, podejmuje też decyzję co do tego co ma być rozstrzygnięte, określa zakres opinii, jak i pytania szczegółowe stawiane biegłym. 19 Inicjatywa powołującego może polegać także na swoistej ingerencji polegającej na wprowadzeniu zmian co do zakresu ekspertyzy lub postawionych pytań oraz stawianiu pytań dodatkowych, już po wydaniu postanowienia o powołaniu biegłego, co może wynikać np. z pojawienia się nowych dowodów. Ewentualne zmiany zakresu czy też pytań - powinny zostać ujęte w kolejnym postanowieniu - uzupełniającym. Jeżeli do wydania opinii potrzebna jest znajomość materiałów sprawy, to należy udostępnić biegłemu zgromadzony materiał dowodowy. Kodeks postępowania karnego wskazuje, że biegłemu udostępnia się akta sprawy (w przypadku wykroczeń będą to materiały czynności wyjaśniających) w miarę potrzeby, w zakresie niezbędnym do wydania opinii. Wynika z tego że: nie za każdym razem będzie potrzeba udostępniania biegłemu zgromadzonych materiałów, udostępnia się tylko tę część materiałów, która może się przysłużyć wydaniu opinii, a w związku z ograniczonym czasem trwania czynności wyjaśniających - w przypadku konieczności wykonywania dalszych czynności dowodowych - istnieje możliwość przekazania kserokopii materiałów, o ile nie wpłynie to negatywnie na jakość wydawanej opinii. Ustawodawca dopuścił również możliwość skierowania żądania przez biegłego do organu prowadzącego czynności który wydawał postanowienie o powołaniu przeprowadzenia czynności dowodowej, która mogłaby się przyczynić do wydania rzetelnej, kompletnej opinii. 20 Z kolei po stronie organu procesowego przewidziano prawo do uczestnictwa w badaniach przeprowadzanych przez biegłego, choć wydaje się, że obecność taka, na etapie czynności wyjaśniających, będzie należała do rzadkości (mogłyby to być np. ekspertyzy z zakresu ruchu drogowego). Biegły wydaje opinię ustnie lub na piśmie. Decyzję co do tego jaka forma opinii będzie od biegłego wymagana podejmuje funkcjonariusz powołujący biegłego, biorąc pod 19 T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Zakamycze, r. 20 tamże 8

9 uwagę rodzaj czynności jakie zleca się biegłemu do wykonania jeżeli powołujący uzna, że wystarczająca jest opinia ustna, poprzestaje na takim poleceniu, a treść opinii wciąga do protokołu czynności, w której biegły uczestniczył (np. oględzin miejsca zdarzenia, rzeczy). W pozostałych przypadkach, zleca się wydanie opinii na piśmie z tą postacią przy czynnościach wyjaśniających mamy do czynienia w zdecydowanej większości przypadków. Jak wskazuje art k.p.k. opinia powinna zawierać: 1) imię, nazwisko, stopień i tytuł naukowy, specjalność i stanowisko zawodowe biegłego, 2) imiona i nazwiska oraz pozostałe dane innych osób, które uczestniczyły w przeprowadzeniu ekspertyzy, ze wskazaniem czynności dokonanych przez każdą z nich, 3) w wypadku opinii instytucji - także pełną nazwę i siedzibę instytucji, 4) czas przeprowadzonych badań oraz datę wydania opinii, 5) sprawozdanie z przeprowadzonych czynności i spostrzeżeń oraz oparte na nich wnioski, 6) podpisy wszystkich biegłych, którzy uczestniczyli w wydaniu opinii. Opinia biegłego podlega ocenie od strony jej logiczności i poprawności wnioskowania, a także co do jej merytorycznej trafności. 21 Zdarza się, że opinia jest obarczona pewnymi wadami, może być niepełna, niejasna, sprzeczna wewnętrznie, bądź może występować sprzeczność między różnymi opiniami uzyskanymi w danej sprawie. Za opinię niepełną należy uznać taką, która: nie udziela odpowiedzi na wszystkie postawione pytania (na które biegły, zgodnie z zakresem posiadanych wiadomości specjalnych i udostępnionym mu materiałem dowodowym, może i powinien udzielić odpowiedzi), albo nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności lub nie zawiera uzasadnienia wyrażonych w niej ocen i poglądów. 22 Natomiast opinia niejasna to taka, która: nie pozwala na zrozumienie wyrażonych w niej ocen i poglądów bądź sposobu dochodzenia do nich, albo zawiera wewnętrzne sprzeczności, nielogiczne lub nie znajdujące oparcia w badaniach wnioski końcowe bądź jest niezrozumiała lub nie można ustalić na jej podstawie ostatecznego poglądu biegłego. 23 Jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo zachodzi sprzeczność w opinii bądź pomiędzy dwiema opiniami, należy dążyć do usunięcia wymienionych braków. W zależności od tego jaką wadą dotknięta jest opinia, organ powołujący biegłego może wykonać następujące czynności w celu ich zniwelowania: a) może przesłuchać biegłego w charakterze biegłego - zawsze protokolarnie, 21 J. Tylman, T. Grzegorczyk, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2005, s Z. Gostyński (red.), J. Bratoszewski, L. Gardocki, S.M. Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, Dom Wydawniczy ABC, r. 23 Zarządzenie nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców, Dz.Urz.KGP

10 b) wezwać do wydania opinii uzupełniającej przez tego samego biegłego, celem uzupełnienia pominiętych wcześniej kwestii, jak też usunięcia występujących sprzeczności, c) powołać innego biegłego. Z praktycznego punktu widzenia wskazać można że, o ile niejasności nie da się usunąć poprzez przesłuchanie biegłego, w pierwszej kolejności należy uzupełnić opinię, a także usunąć niejasności lub sprzeczności w drodze uzyskania uzupełniającej opinii (ustnej lub pisemnej) tego samego biegłego (ponowne wezwanie), a dopiero gdy ta czynność okaże się nieskuteczna, konieczne będzie powołanie innego biegłego. Jednakże w wypadku gdy złożona opinia odznacza się wyjątkowo rażącymi uchybieniami o jakich mowa w art. 201 k.p.k., a dotychczas powoływany biegły nie daje gwarancji należytego wykonania opinii, celowe będzie od razu powołanie innego biegłego. 24 Poza sytuacją, gdy opinia jest niejasna lub niepełna, albo zawiera wewnętrzne sprzeczności, biegłego można także przesłuchać gdy organowi procesowemu jest trudno ocenić merytoryczne aspekty opinii ze względu na zawiłość problemu, analizowanie niektórych zagadnień na bardzo wysokim szczeblu fachowości, albo gdy zachodzi potrzeba uściślenia wniosków, w sytuacji gdy nie mają one charakteru kategorycznego (w tym przypadku może chodzić o ustalenie dlaczego nie wydano opinii kategorycznej oraz na jakiej podstawie stwierdza się ten, a nie inny stopień prawdopodobieństwa). 25 Kwestię zupełnie odrębną stanowi powołanie biegłego psychiatry ujęte w art k.p.w. Z treści tego przepisu wynika, że biegłego psychiatrę powołuje się w razie pojawienia się uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego. Wątpliwości te mogą zostać wywołane bądź osobistym kontaktem z obwinionym (także w toku czynności wyjaśniających), bądź powstać po lekturze przedłożonych przez niego dokumentów, np. opinii o jego stanie zdrowia psychicznego, a nawet dokumentów z pobytu w szpitalu psychiatrycznym lub po przebytym leczeniu. Wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego nie mogą być oparte tylko i wyłącznie na lakonicznym stwierdzeniu obwinionego, iż np. leczył się psychiatrycznie, gdy obserwacja osoby stykającej się z obwinionym nie dostarcza żadnych innych danych mogących to potwierdzić oraz wywołać wątpliwości co do jego stanu zdrowia; muszą być realne, a nie oparte jedynie na domysłach. Stąd należy dążyć do 24 J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom I (art ). Zakamycze, r. 25 T. Tomaszewski, Przesłuchanie biegłego w postępowaniu karnym, Warszawa 1988, s

11 wyjaśnienia tej kwestii żądając np. przedstawienia dokumentów, które mogłyby to uprawdopodobnić lub w inny sposób starać się zweryfikować takie twierdzenie. 26 Dokumentację taką może stanowić dokumentacja medyczna indywidualna zewnętrzna uzyskana w ramach korzystania ze świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej, w szczególności w postaci skierowania do szpitala, innego zakładu opieki zdrowotnej lub innej osoby udzielającej świadczeń zdrowotnych poza zakładem, skierowania na badania diagnostyczne i konsultacje, zaświadczenia, orzeczenia, opinie lekarskie, karty informacyjne z leczenia szpitalnego. Biegłego psychiatrę w stosunku do obwinionego powołuje sąd, a w czynnościach wyjaśniających prokurator działający na podstawie art k.p.w. tj. prowadzący samodzielnie czynności wyjaśniające lub zlecający przeprowadzenie czynności wyjaśniających Policji. Procedura nie przewiduje samodzielnego powoływania biegłego psychiatry przez Policję, jak również nie wskazuje w sposób jednoznaczny jak powinien zachować się organ prowadzący czynności w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie w sytuacji, gdy czynności wyjaśniające nie zostały zlecone przez prokuratora. Zdania w tej kwestii są rozbieżne. Wydaje się, że słusznym rozwiązaniem w przypadku czynności wyjaśniających prowadzonych z własnej inicjatywy będzie: a) wyraźne wskazanie i podkreślenie takiej informacji w protokole przesłuchania osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, b) próba potwierdzenia informacji pochodzącej od osoby przesłuchiwanej poprzez uzyskanie dokumentacji jawnej (indywidualnej zewnętrznej), o której była mowa powyżej, c) ewentualne sporządzenie notatki urzędowej, w której funkcjonariusz w sposób opisowy przedstawiłby na jakiej podstawie (w tym na podstawie obserwacji zachowań osoby przesłuchiwanej) opiera swoje wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego tej osoby, d) podkreślenie we wniosku o ukaranie bądź w piśmie przewodnim informacji o powziętych wątpliwościach, które powinny stanowić podstawę do powołania biegłego psychiatry przez sąd. 26 A. Skowron, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Komentarz, LEX / Arche, r. 11

12 Powołanie biegłego psychiatry w związku z wątpliwościami co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego wywołuje w postępowaniu w sprawie o wykroczenie obronę obligatoryjną, która, w zależności od opinii biegłego psychiatry, może być utrzymana w dalszym postępowaniu przed sądem, bądź cofnięta gdy poczytalność obwinionego nie budzi wątpliwości, chyba że sąd zadecyduje inaczej. Na gruncie czynności wyjaśniających pojawia się jeszcze jedna kwestia związana z biegłym, która budzi szereg wątpliwości interpretacyjnych. Jest nią przesłuchanie świadka przy udziale biegłego lekarza lub biegłego psychologa. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia w art. 41 recypował art. 192 k.p.k. zgodnie z którym, gdy istnieje wątpliwość co do stanu psychicznego świadka, jego stanu rozwoju umysłowego, zdolności postrzegania lub odtwarzania przez niego postrzeżeń, można zarządzić jego przesłuchanie z udziałem biegłego lekarza lub psychologa. Wymienione wątpliwości co do świadka mogą się pojawić jeszcze przed przesłuchaniem, na skutek informacji, które dotarły do organu procesowego, jak również w trakcie czynności przesłuchania jako efekt obserwacji zachowania świadka przez prowadzącego czynność, bądź na skutek informacji, którą przekazuje sam świadek. Dysfunkcje w zakresie stanu psychicznego, rozwoju umysłowego czy też w przebiegu procesów zapamiętywania nie dyskwalifikują osoby jako świadka, jednak przesłuchujący powinien rozstrzygnąć czy nie należałoby przesłuchać takiej osoby przy udziale biegłego lekarza bądź biegłego psychologa, który mógłby ocenić jak określone schorzenia, zaburzenia lub niedorozwój pewnych sfer, mogą wpływać na treść zeznań, co z kolei przyczyniłoby się do właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Wskazuje się, że przesłuchanie świadka z udziałem biegłego psychiatry lub biegłego psychologa należy zarządzić wówczas, gdy zeznania świadka mają istotne znaczenie dla sprawy i nie można z nich zrezygnować. 27 Zgodnie z art.192 k.p.k., przesłuchanie świadka z udziałem biegłego lekarza lub biegłego psychologa może zarządzić tylko sąd lub prokurator, uprawnienie to nie przysługuje innym organom procesowym, które prowadzą postępowania przygotowawcze, (a w przełożeniu na procedurę wykroczeniową czynności wyjaśniające.) 28 W sprawach o wykroczenia, na etapie postępowania sądowego decyzja o szczególnym sposobie przesłuchania świadka należy każdorazowo do sądu. Natomiast na etapie czynności wyjaśniających Policja nie ma uprawnień do samodzielnego powołania biegłego lekarza (zwykle będzie to lekarz psychiatra) 27 M. Cieślak, K. Spett, W. Wolter, Psychiatria w procesie karnym, Warszawa 1977 s Z. Gostyński (red.), J. Bratoszewski, L. Gardocki, S.M. Przyjemski, R.A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I, Dom Wydawniczy ABC, r. 12

13 lub biegłego psychologa, stąd jeżeli w trakcie czynności wyjaśniających przesłuchujący ma do czynienia ze świadkiem, w stosunku do którego pojawia się wątpliwość co do jego stanu psychicznego, stanu rozwoju umysłowego, zdolności spostrzegania lub odtwarzania przez niego spostrzeżeń, to można wskazać co najmniej trzy rozwiązania: a) policjant ustala na ile zeznania takiego świadka są istotne i mogą się przyczynić do ostatecznego rozstrzygnięcia. Jeżeli składane zeznania można pominąć, to nie wydaje się koniecznym sugerowanie przesłuchania takiego świadka przy udziale biegłego. b) zeznania świadka są istotne i nie można z nich zrezygnować, ale materiał dowodowy zgromadzony w czynnościach wyjaśniających daje podstawę do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie. W takim przypadku trzeba udokumentować powzięte wątpliwości co do stanu psychicznego świadka, a kierując wniosek o ukaranie do sądu wskazać na potrzebę przesłuchania świadka w obecności biegłego. W przypadku prowadzenia czynności wyjaśniających zleconych na podstawie art k.p.k., z wnioskiem o zarządzenie przesłuchania świadka z udziałem biegłego lekarza lub psychologa należy się zwrócić do prokuratora. c) zeznania świadka są jedynym materiałem dowodowym w prowadzonych czynnościach wyjaśniających i nie można ich w żaden sposób zweryfikować innym dowodem. Prowadzący nie jest w stanie podjąć właściwej decyzji co do dalszych czynności, a w efekcie końcowym, co do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie. Wydaje się, że jedynym słusznym rozwiązaniem będzie zwrócenie się do sądu, a do prokuratora, w przypadku gdy zlecił on przeprowadzenie czynności wyjaśniających Policji, o zarządzenie przesłuchania świadka przy udziale biegłego lekarza lub psychologa, którego opinia umożliwi prawidłową ocenę złożonych zeznań. Kodeks postępowania karnego poza przesłuchaniem świadka w obecności biegłego lekarza lub psychologa, o którym mowa art k.p.k., przewiduje jeszcze jedną postać przesłuchania świadka z udziałem biegłego psychologa opisaną w art. 185a i 185b `k.p.k., nie mniej z uwagi na cel wymienionych przepisów, jak również charakter wykroczeń, nie wydaje się aby miały one zastosowanie w czynnościach wyjaśniających czy postępowaniu sądowym w sprawie o wykroczenie. Podsumowując w czynnościach wyjaśniających w sprawach o wykroczenia wykorzystanie dowodu z opinii biegłego jest czynnością nie tylko możliwą do wykonania, lecz w niektórych przypadkach wręcz konieczną dla podjęcia prawidłowej decyzji co do wystąpienia do sądu z wnioskiem o ukaranie czy też skierowania wniosku przeciwko 13

14 właściwej osobie, stąd należałoby postulować, by organy prowadzące czynności zdecydowanie częściej sięgały po ten rodzaj dowodu, eliminując w ten sposób kwestie wątpliwe takie, w których brak jednoznacznego wskazania sprawcy czynu czy też takie, gdzie istnieją wątpliwości co do wystąpienia ustawowych znamion wykroczenia. Podkom. Wioleta Jasińska SP Katowice 14

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009

Psychologia Policyjna Stosowana. Komenda Główna Policji, 2009 Psychologia Policyjna Stosowana Komenda Główna Policji, 2009 UDZIAŁ PSYCHOLOGA POLICYJNEGO W POSTĘPOWANIU KARNYM. Cel postępowania karnego: - ustalenie czy zaistniało przestępstwo; - wykrycie sprawcy;

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki

POSTANOWIENIE. Prezes SN Lech Paprzycki Sygn. akt III KK 42/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 sierpnia 2015 r. Prezes SN Lech Paprzycki w sprawie J. K. skazanego z art.280 1 k.k. w zw. z art. 64 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13 Od Autora... 15 Wykaz skrótów............................................ 13 Od Autora................................................ 15 ROZDZIAŁ I. Zagadnienia podstawowe w procesie rozpoznania znamion przestępstw i

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA OPINII BIEGŁEGO W ZNOWELIZOWANYM POSTĘPOWANIU KARNYM PRZEPISY REGULUJĄCE STATUS I CZYNNOŚCI BIEGŁYCH

PREZENTACJA OPINII BIEGŁEGO W ZNOWELIZOWANYM POSTĘPOWANIU KARNYM PRZEPISY REGULUJĄCE STATUS I CZYNNOŚCI BIEGŁYCH PREZENTACJA OPINII BIEGŁEGO W ZNOWELIZOWANYM POSTĘPOWANIU KARNYM PRZEPISY REGULUJĄCE STATUS I CZYNNOŚCI BIEGŁYCH Ustawa z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (art. 157) (tekst

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Sygn. akt IV KK 314/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 lutego 2014 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Józef Dołhy SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) Protokolant

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny. pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych

Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny. pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych Zadania biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy przy sporządzaniu opinii w sprawach karnych Poznań, Targi SAWO 24-25.04.2012 r. mgr Andrzej Dziedzic wpisany na listę biegłych sądowych,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. Protokolant Anna Korzeniecka-Plewka UZASADNIENIE Sygn. akt III KK 460/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 maja 2014 r. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Grzegorczyk SSA del. do SN Jacek Błaszczyk Protokolant

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE?

UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? UGODA Z PROKURATOREM, CZYLI SKAZANIE BEZ ROZPRAWY - CZY TO MOŻLIWE? Co oznacza tzw. dobrowolne poddanie się karze? Dobrowolne poddanie się karze, to rozwiązanie dające podejrzanemu możliwość uzgodnienia

Bardziej szczegółowo

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar

Prawo w psychiatrii. Marcin Wojnar Prawo w psychiatrii Marcin Wojnar Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego (z dnia 19 sierpnia 1994 r.) Art. 22 1. Przyjęcie osoby z zaburzeniami psychicznymi do szpitala psychiatrycznego następuje za jej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r. z późn. zm.) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r. z późn. zm.) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.07.123.849 USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r. z późn. zm.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) warunki oraz tryb nabywania i

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03

POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 POSTANOWIENIE Z DNIA 17 CZERWCA 2003 R. II KK 90/03 Przewidziana w polskim porządku prawnym ustawie z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (jedn. tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 63/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 października 2013 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marta Romańska SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2007 r. Nr 123, poz. 849, z 2008 r, Nr 51, poz. 293. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1.

USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Art. 1. USTAWA z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Art. 1. W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) wprowadza się

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne

REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club. Postanowienia ogólne REGULAMIN DZIAŁANIA SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO STOWARZYSZENIA UniCat Club Postanowienia ogólne 1 Sąd Koleżeński jest jednym z organów Władz Stowarzyszenia UniCat Club (dalej: Stowarzyszenia) powoływanym przez

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 10 października 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 10 października 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 243 14417 Poz. 1453 1453 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 10 października 2011 r. w sprawie trybu ustalania okoliczności i przyczyn wypadków pozostających

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 marca 2014 r. Poz. 306 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 13 lutego 2014 r.

Warszawa, dnia 13 marca 2014 r. Poz. 306 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 13 lutego 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 marca 2014 r. Poz. 306 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1) z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności

Bardziej szczegółowo

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań.

1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. 1. Prawo do odmowy złożenia zeznań. W obecnym stanie prawnym prawo do odmowy złożenia zeznań przysługuje w dwóch sytuacjach: 1) Po pierwsze osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań, przy czym

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka

POSTANOWIENIE. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wojnicka Sygn. akt SNO 27/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy - Sąd Dyscyplinarny w składzie: Dnia 24 października 2013 r. SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

KONTROLA NIK. CO TRZEBA a CO MOŻNA, czyli wszystko co wiedzieć powinien kontrolowany doświadczenia prawnika. Listopad 2014 r.

KONTROLA NIK. CO TRZEBA a CO MOŻNA, czyli wszystko co wiedzieć powinien kontrolowany doświadczenia prawnika. Listopad 2014 r. KONTROLA NIK CO TRZEBA a CO MOŻNA, czyli wszystko co wiedzieć powinien kontrolowany doświadczenia prawnika KONSEKWENCJE KONTROLI NIK Wskazanie w wystąpieniu pokontrolnym nieprawidłowości, ich przyczyny,

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI I PRAWA ŚWIADKA W PROCESIE KARNYM

OBOWIĄZKI I PRAWA ŚWIADKA W PROCESIE KARNYM Sprawiedliwość idzie za prawem - bezpłatne poradnictwo i edukacja prawna OBOWIĄZKI I PRAWA ŚWIADKA W PROCESIE KARNYM Rzeszów 2009 1 Podkarpacki Ośrodek Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ul. Fredry 4/58

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 17 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 14 maja 2014 r.

ZARZĄDZENIE NR 17 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 14 maja 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 17 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie metod i form wykonywania w Policji zadań w zakresie legislacji, pomocy prawnej i informacji prawnej Na podstawie art. 7 ust.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 240/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 26 stycznia 2011 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSA Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Sygn. akt VIII W 2145/13 UZASADNIENIE

Sygn. akt VIII W 2145/13 UZASADNIENIE UZASADNIENIE W sprawie skierowanej przeciwko obwinionej Justynie Nijakowskiej Sąd Rejonowy Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu ustalił następujący stan faktyczny: Justyna Nijakowska prowadzi w Skórzewie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 627/14. Dnia 17 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 627/14. Dnia 17 września 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 627/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 września 2015 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III KK 359/13. Dnia 6 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III KK 359/13. Dnia 6 lutego 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt III KK 359/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 lutego 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 6 lutego 2014r., sprawy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

Dowód z opinii biegłego w prawie polskim

Dowód z opinii biegłego w prawie polskim Dowód z opinii biegłego w prawie polskim Adw. Dr Karol Pachnik 7 listopada 2011 roku Wykład KDZ ORA w Warszawie Plan wykładu Normatywne pojęcie biegłego w postępowaniu administracyjnym, postępowaniu cywilnym,

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

PRZESZUKANIE I ZATRZYMANIE RZECZY, UDZIAŁ SPECJALISTÓW I BIEGŁYCH W CZYNNOŚCIACH PROCESOWYCH

PRZESZUKANIE I ZATRZYMANIE RZECZY, UDZIAŁ SPECJALISTÓW I BIEGŁYCH W CZYNNOŚCIACH PROCESOWYCH PRZESZUKANIE I ZATRZYMANIE RZECZY, UDZIAŁ SPECJALISTÓW I BIEGŁYCH W CZYNNOŚCIACH PROCESOWYCH W ciągu ostatnich dwóch dekad nasz kraj stał się jednym z najlepiej rozwijających się w Europie Wschodniej rynków

Bardziej szczegółowo

Stwierdzone uchybienia

Stwierdzone uchybienia Szczegółowy wykaz uchybień nadal występujących w poszczególnych Sądach Okręgowych, który został opracowany na podstawie analizy nadesłanych protokołów lustracji przeprowadzonych w 2004r. Okręgi Sądów Apelacyjnych

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA MAŁOPOLSKI. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa WN-IV.0521.1.2015

WOJEWODA MAŁOPOLSKI. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa WN-IV.0521.1.2015 WOJEWODA MAŁOPOLSKI WN-IV.0521.1.2015 Kraków, 8 kwietnia 2015 r. Pan Andrzej Halicki Minister Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa Szanowny Panie Ministrze W nawiązaniu do pisma

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1. Przepisy ogólne Dz.U.07.123.849 2008.03.26 zm. Dz.U.08.51.293 art. 1 USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) warunki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 5 sierpnia 2013 r. Poz. 639

Warszawa, dnia 5 sierpnia 2013 r. Poz. 639 Warszawa, dnia 5 sierpnia 2013 r. Poz. 639 ZARZĄDZENIE Nr 46 PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania przez Prezesa Rady Ministrów kontroli postępowań zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA. w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach

LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA. w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach LIST OTWARTY STOWARZYSZENIA INTERWENCJI PRAWNEJ i HELSIŃSKIEJ FUNDACJI PRAW CZŁOWIEKA w sprawie projektowanego art. 407 nowej ustawy o cudzoziemcach Stowarzyszenie Interwencji Prawnej (dalej: Stowarzyszenie)

Bardziej szczegółowo

ISTOTA, CELE I ZAKRES POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO OD 1 LIPCA 2015 ROKU.

ISTOTA, CELE I ZAKRES POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO OD 1 LIPCA 2015 ROKU. ISTOTA, CELE I ZAKRES POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO OD 1 LIPCA 2015 ROKU. Motto: Podstawę wszelkich rozstrzygnięć w postępowaniu przygotowawczym powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne (art. 2 2

Bardziej szczegółowo

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego

EWSLETTER. Zmiany dotyczące postępowania karnego EWSLETTER Październik 2013 Zmiany dotyczące postępowania karnego Chcielibyśmy uprzejmie poinformować, że w ostatnim czasie weszła w życie istotna zmiana dotycząca postępowania karnego. Co więcej, w związku

Bardziej szczegółowo

Dokument sporządzony w języku obcym jako dowód w postępowaniu podatkowym

Dokument sporządzony w języku obcym jako dowód w postępowaniu podatkowym Dokument sporządzony w języku obcym jako dowód w postępowaniu podatkowym 2005-06-29 Bogumił Brzeziński, Marian Masternak Przegląd Podatkowy Autorzy wskazują, że brak przepisów wyraźnie regulujących zagadnienie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

Biegły w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego

Biegły w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego Biegły w świetle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania administracyjnego - konspekt wykładu przeprowadzonego przez SSO Małgorzatę Brulińską wizytatora ds. cywilnych i egzekucyjnych

Bardziej szczegółowo

USTALENIA KONTROLNE 1/5

USTALENIA KONTROLNE 1/5 Działając na podstawie zatwierdzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku programu kontroli l.dz. U 092 22/07/RS z dnia 15.10.2007 r. oraz upoważnienia nr 88/07, 89/07 i 90/07 z dnia 15.10.2007

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu. USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 20 maja 2005 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Art. 1. W ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność karna lekarza

Odpowiedzialność karna lekarza Sławomir Turkowski Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności karnej Warszawa 2012 2 Odpowiedzialność karna lekarza Zakres i skuteczne ograniczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO DOWODOWE. Katedra Prawa Karnego WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI. UNIWERSYTETU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w Warszawie

STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO DOWODOWE. Katedra Prawa Karnego WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI. UNIWERSYTETU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w Warszawie STUDIA PODYPLOMOWE PRAWO DOWODOWE Katedra Prawa Karnego WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO w Warszawie III edycja 2015/2016 Organizator: Katedra Prawa Karnego UKSW

Bardziej szczegółowo

1. DOSTĘP DO WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI NA WSZYSTKICH ETAPACH POSTĘPOWANIA, W TYM NA ETAPIE POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO

1. DOSTĘP DO WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI NA WSZYSTKICH ETAPACH POSTĘPOWANIA, W TYM NA ETAPIE POSTĘPOWANIA PRZYGOTOWAWCZEGO Artykuł 13 Dostęp do wymiaru sprawiedliwości 1. Państwa Strony zapewnią osobom niepełnosprawnym, na zasadzie równości z innymi osobami, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 7 IM. JANUSZA KORCZAKA W ŚWIEBODZINIE

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 7 IM. JANUSZA KORCZAKA W ŚWIEBODZINIE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 7 IM. JANUSZA KORCZAKA W ŚWIEBODZINIE I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w

Bardziej szczegółowo

Procedura postępowania personelu przedszkola w sytuacji wystąpienia zdarzenia wypadkowego z udziałem dzieci 1. Cele procedury.

Procedura postępowania personelu przedszkola w sytuacji wystąpienia zdarzenia wypadkowego z udziałem dzieci 1. Cele procedury. Miejskie Przedszkole nr 39 Słoneczko w Zielonej Górze Procedura postępowania personelu przedszkola w sytuacji wystąpienia zdarzenia wypadkowego z udziałem dzieci 1. Cele procedury. Zapewnienie profesjonalnych

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W MIEJSKIM PRZEDSZKOLU NR 3 IM. JANA BRZECHWY W SOCHACZEWIE I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Lekarz sądowy. Dz.U.2007.123.849 wersja: 2011-07-01 - USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.

Lekarz sądowy. Dz.U.2007.123.849 wersja: 2011-07-01 - USTAWA. z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r. Dz.U.2007.123.849 2008-03-26 zm. Dz.U.2008.51.293 art. 1 2011-07-01 zm. Dz.U.2011.106.622 art. 81 USTAWA z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym 1) (Dz. U. z dnia 9 lipca 2007 r.) Rozdział 1 Przepisy

Bardziej szczegółowo

Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy

Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy S p r a w a l e k a r s k a z a k o ń c z o n a Zakończone zostało śledztwo nadzorowane przez Prokuraturę Okręgową w Legnicy od grudnia 2008 roku p-ko lekarzom podejrzanym o poświadczanie nieprawdy w dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do PG2-1/F1_Załącznik 1

Załącznik nr 3 do PG2-1/F1_Załącznik 1 WZÓR NR 1 OŚWIADCZENIE RECENZENTA O JEGO BEZSTRONNOŚCI ORAZ BRAKU ISTNIENIA KONFLIKTU INTERESÓW RECENZENT (IMIĘ I NAZWISKO): WNIOSEK/PROJEKT* NR:... TYTUŁ WNIOSKU/PROJEKTU*: WNIOSKODAWCA/WYKONAWCA 1 *:

Bardziej szczegółowo

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego

Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego sądowego System zarządzania bezpieczeństwem. w organizacjach lotnictwa cywilnego Uczelnia Łazarskiego, Warszawa, 18 marca 2014 Postępowania karne i cywilne związane z wypadkiem lotniczym z punktu widzenia biegłego

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr UU /../2011 NA OBSŁUGĘ PRAWNĄ Szpila Ogólnego w Wysokiem Mazowieckiem

UMOWA Nr UU /../2011 NA OBSŁUGĘ PRAWNĄ Szpila Ogólnego w Wysokiem Mazowieckiem UMOWA Nr UU /../2011 NA OBSŁUGĘ PRAWNĄ Szpila Ogólnego w Wysokiem Mazowieckiem Załącznik Nr 5 zawarta w Wysokiem Mazowieckiem w dniu....2011r., pomiędzy Szpitalem Ogólnym w Wysokiem Mazowieckiem z siedzibą

Bardziej szczegółowo

K A R T A I N F O R M A C Y J N A. Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność gospodarczą

K A R T A I N F O R M A C Y J N A. Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność gospodarczą Urząd Skarbowy w Jaworze K-042/1 Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność Obowiązuje od 18.04.2011 r. I. Kogo dotyczy Osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM nr 3 W KOŁOBRZEGU

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM nr 3 W KOŁOBRZEGU PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM nr 3 W KOŁOBRZEGU I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r.

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sygn. akt II KK 135/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSA del. do SN Andrzej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SĄDU KONKURSOWEGO. w konkursie na opracowanie czasopisma Sport Wyczynowy

REGULAMIN SĄDU KONKURSOWEGO. w konkursie na opracowanie czasopisma Sport Wyczynowy Załącznik Nr 1 do Regulaminu konkursu REGULAMIN SĄDU KONKURSOWEGO w konkursie na opracowanie czasopisma Sport Wyczynowy Organizatorem konkursu jest Ministerstwo Sportu i Turystyki 1. Przedmiot i zakres

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 11 W RADOMIU

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 11 W RADOMIU PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU DZIECKA W PRZEDSZKOLU PUBLICZNYM NR 11 W RADOMIU I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDOSTEPNIANIA AKT W PUNKCIE OBSŁUGI INTERESANTÓW SĄDU REJONOWEGO W TOMASZOWIE LUBELSKIM. I. Zasady Ogólne

REGULAMIN UDOSTEPNIANIA AKT W PUNKCIE OBSŁUGI INTERESANTÓW SĄDU REJONOWEGO W TOMASZOWIE LUBELSKIM. I. Zasady Ogólne REGULAMIN UDOSTEPNIANIA AKT W PUNKCIE OBSŁUGI INTERESANTÓW SĄDU REJONOWEGO W TOMASZOWIE LUBELSKIM I. Zasady Ogólne 1. Akta spraw rozpoznawanych w Sądzie Rejonowym w Tomaszowie Lubelskim przez Wydział Karny,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM WEWNĘTRZNEJ KONTROLI JAKOŚCI PODMIOTU UPRAWNIONEGO DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

SYSTEM WEWNĘTRZNEJ KONTROLI JAKOŚCI PODMIOTU UPRAWNIONEGO DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH SYSTEM WEWNĘTRZNEJ KONTROLI JAKOŚCI PODMIOTU UPRAWNIONEGO DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH Kontex Sp. z o.o. ul. Kruczkowskiego 3a 08-101 Siedlce Podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych numer

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej Sygn. akt II CSK 550/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 kwietnia 2009 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 14 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 14 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 czerwca 2012 r. Poz. 724 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie organizacji oraz działania Komisji Badania

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA W SPRAWACH KARNYCH W ZJEDNOCZONEJ EUROPIE PRAWO POLSKIE I PRAWO EUROPEJSKIE

WSPÓŁPRACA W SPRAWACH KARNYCH W ZJEDNOCZONEJ EUROPIE PRAWO POLSKIE I PRAWO EUROPEJSKIE 6 WSPÓŁPRACA W SPRAWACH KARNYCH W ZJEDNOCZONEJ EUROPIE PRAWO POLSKIE I PRAWO EUROPEJSKIE 6.1. MIĘDZYNARODOWA WSPÓŁPRACA W SPRAWACH KARNYCH Początkowo państwo interesowało się tylko przestępstwami popełnianymi

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw.

o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 25 czerwca 2015 r. Druk nr 967 Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 76 ust. 1 Regulaminu Senatu,

Bardziej szczegółowo

Świadek w procesie karnym

Świadek w procesie karnym IWONA LUDWIN Świadek w procesie karnym Świadek jest podstawowym źródłem dowodowym w każdej sprawie karnej, treść jego zeznań w zasadniczej mierze wpływa na decyzje organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości,

Bardziej szczegółowo

I. Informacje ogólne:

I. Informacje ogólne: Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 1/2010 Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wołominie z dnia 10 stycznia 2010 r. Zasady postępowania w sprawie przyznania dofinansowania ze środków finansowych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 296/14. Dnia 9 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt IV CSK 296/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 października 2014 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSA Elżbieta Fijałkowska w sprawie z

Bardziej szczegółowo

Kilka uwag na temat stosowania przez Policję środków oddziaływania wychowawczego po zakończeniu czynności wyjaśniających

Kilka uwag na temat stosowania przez Policję środków oddziaływania wychowawczego po zakończeniu czynności wyjaśniających Zbigniew Kozicki KWP Szczecin Kilka uwag na temat stosowania przez Policję środków oddziaływania wychowawczego po zakończeniu czynności wyjaśniających Wprowadzenie Charakterystycznymi dla postępowania

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak

Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Wojewódzkie komisje ds. orzekania o zdarzeniach medycznych Czy mamy się czego obawiać? dr Monika Urbaniak Coraz większa liczba wniosków kierowanych do komisji Komisja rozpoznaje sprawy tylko i wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05

Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05 Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05 Orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności

Bardziej szczegółowo

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1)

z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego w postępowaniu karnym 1) Wstępny projekt z dnia 5 czerwca 2014 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A S P R AW I E D L I W O Ś C I z dnia.. w sprawie określenia wzoru pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach pokrzywdzonego

Bardziej szczegółowo

Mediacja w sprawach karnych

Mediacja w sprawach karnych Mediacja w sprawach karnych Etapy mediacji selekcja spraw i skierowanie sprawy do mediacji spotkanie mediatora osobno ze stronami wspólne spotkanie sprawcy i pokrzywdzonego w obecności mediatora kontrola

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r.

Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Warszawa, dnia 6 kwietnia 2011 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa

POSTANOWIENIE. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa Sygn. akt V KK 411/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2015 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz SSN Przemysław Kalinowski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ działającej przy Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ działającej przy Komendzie Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach ZAŁĄCZNIK 1 do Zarządzenia nr WO.0220.10.12 Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 21 czerwca 2012 r. REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ działającej przy Komendzie Wojewódzkiej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 311/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 stycznia 2014 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Beata Gudowska (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik

POSTANOWIENIE. SSN Waldemar Płóciennik Sygn. akt II KK 167/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 lipca 2014 r. SSN Waldemar Płóciennik na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 9 lipca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. (Dz. U. z dnia 29 września 2001 r.)

USTAWA. z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. (Dz. U. z dnia 29 września 2001 r.) Dz.U.01.106.1148 2003.07.01 zm. Dz.U.03.109.1031 2004.01.01 zm. Dz.U.03.213.2081 2005.01.01 zm.wyn.z Dz.U.04.128.1351 2005.08.02 zm. Dz.U.05.143.1203 2005.08.03 zm. Dz.U.05.132.1103 2007.03.12 zm. Dz.U.06.226.1648

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W GIMNAZJUM NR 1 W RUMI

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W GIMNAZJUM NR 1 W RUMI PROCEDURA POSTĘPOWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA W GIMNAZJUM NR 1 W RUMI I. Podstawa prawna Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ w Zarządzie Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy. Rozdział 1 Postanowienia ogólne

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ w Zarządzie Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy. Rozdział 1 Postanowienia ogólne Załącznik Nr 8 do Regulaminu udzielania zamówień publicznych REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ w Zarządzie Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. 1.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r. projekt z dnia 1 czerwca 2010 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia..2010 r. w sprawie postępowania dotyczącego przyznawania odszkodowań i zwrotu kosztów zaopatrzenia w wyroby medyczne dla

Bardziej szczegółowo

M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) z dnia... 2015 r.

M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 6 lipca 2015 r. R O Z P O R Z Ą D Z E N I E M I N I S T R A P R A C Y I P O L I T Y K I S P O Ł E C Z N E J 1) z dnia... 2015 r. w sprawie organizacji i trybu przeprowadzania kontroli przez

Bardziej szczegółowo

Reklamacja usług telekomunikacyjnych

Reklamacja usług telekomunikacyjnych Reklamacja usług telekomunikacyjnych Jak i gdzie złożyć reklamację? Reklamacja może być złożona pisemnie, telefonicznie lub ustnie do protokołu, a nawet e-mailem, jeśli operator daje taką możliwość. Ze

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Tomasz Grzegorczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Tomasz Grzegorczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) Sygn. akt IV KO 103/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 stycznia 2013 r. SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Tomasz Grzegorczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) w sprawie B. B.

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE NR 3 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo śledczych przez policjantów 1)

WYTYCZNE NR 3 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI. z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo śledczych przez policjantów 1) WYTYCZNE NR 3 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie wykonywania czynności dochodzeniowo śledczych przez policjantów 1) Na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO. Rozdział I Postanowienia ogólne

REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO. Rozdział I Postanowienia ogólne REGULAMIN SĄDU KOLEŻEŃSKIEGO POLSKIEGO STOWARZYSZENIA GO Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Sąd Koleżeński (dalej: Sąd) Polskiego Stowarzyszenia Go (dalej: Stowarzyszenia )działa na podstawie Statutu Stowarzyszenia,

Bardziej szczegółowo

Procedura w sprawie wypadków przy pracy oraz wypadku ucznia w Zespole Szkół Zawodowych w Brodnicy. SPIS TREŚCI

Procedura w sprawie wypadków przy pracy oraz wypadku ucznia w Zespole Szkół Zawodowych w Brodnicy. SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI I. CEL PROCEDURY II. III. IV. ZAKRES STOSOWANIA DEFINICJE OBOWIĄZKI V. POSTĘPOWANIE POWYPADKOWE VI. VII. VIII. AKTY PRAWNE OPROGRAMOWANIE ZAŁĄCZNIKI. Wzór zgłoszenia wypadku ucznia, 2. Wzór

Bardziej szczegółowo

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe

Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe Prawo podatkowe ~ postępowanie podatkowe mgr Karol Magoń Asystent w Katedrze Prawa UEK Czym jest prawo podatkowe? Prawo podatkowe ogół przepisów regulujących zasady powstawania, ustalania oraz wygasania

Bardziej szczegółowo

PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON ORAZ INNI UCZESTNICY PROCESU KARNEGO

PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON ORAZ INNI UCZESTNICY PROCESU KARNEGO PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON ORAZ INNI UCZESTNICY PROCESU KARNEGO Uzupełnij tabelę: PRZEDSTAWICIELE PROCESOWI STRON Podmiot reprezentujący Podmiot reprezentowany Sposób powstania reprezentacji Sposób

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV KK 299/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 listopada 2012 r. SSN Jacek Sobczak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Puszkarski SSN Barbara

Bardziej szczegółowo