PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2010;7(3):99-107

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2010;7(3):99-107"

Transkrypt

1 PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2010;7(3): artykuł oryginalny original article Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów ośrodków opieki długoterminowej w zakresie tematyki psychiatrycznej Educational needs of medical doctors who consult in long term care facilities in the field of psychiatry. Tomasz Adamowski 1, Przemysław Biecek 2, Stanisław Dorosz 3, Elżbieta Kraska 4, Agnieszka Lis 5, Jarosław Łączkowski 5, Piotr Melnyczok 5, Małgorzata Normantowicz-Zakrzewska 6, Marek Porczyński 7, Elżbieta Powierża-Anders 8, Jan Wilk 9 1 Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu, 2 Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego, 3 Centrum Zdrowia Psychicznego NZOZ Medison Sp. z o.o. w Koszalinie, 4 Ośrodek Leczenia Nerwic NSP ZOZ Mawiko w Chojnicach 5 Oddział Kliniczny VII Psychogeriatryczny, Wojewódzki Ośrodek Lecznictwa Psychiatrycznego w Toruniu 6 Oddział Psychiatrii Sądowej, PZP Szamotuły, 7 Poradnia Zdrowia Psychicznego, SZOZ, ul. Rydygiera 1 w Chełmnie, 8 Poradnia Psychiatryczna, ul. Żołnierska 55 w Szczecinie, 9 X Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką, SPZOZ w Bydgoszczy Słowa kluczowe: Psychiatryczna opieka długoterminowa, metoda Delphi, opinie lekarzy konsultantów Key words: long term psychiatric care, Delphi method, opinions of medical doctors who are consultants Streszczenie Wstęp Wśród ośrodków opieki długoterminowej będących w zakresie kompetencji psychiatrów wyróżnia się zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze oraz domy pomocy społecznej. Z uwagi na niekorzystne trendy demograficzne, emigrację ekonomiczną ludzi młodych stopniowo coraz większa rola w opiece nad osobami w wieku podeszłym będzie przenoszona na instytucje. W celu rozpoznania rzeczywistych problemów odnoszących się do praktyki lekarskiej w opiece długoterminowej przeprowadzono badanie potrzeb lekarzy psychiatrów konsultantów. Adres do korespondencji: PGP 139 dr hab. Tomasz Adamowski ul. Pasteura 10, Wrocław Copyright 2010 Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego

2 100 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej Materiał i metody W badaniu z zastosowaniem metody Delphi udział wzięło 14 lekarzy. Na podstawie zgłoszonych przez nich problemów sporządzono listę 67 zagadnień, które zostały poddane dalszej ocenie, co do stopnia ich ważności w dwóch kolejnych rundach. Wyniki W ostatniej rundzie za najważniejsze uznano następujące grupy problemowe: niewłaściwą kwalifikację do ośrodków i nieprzystosowanie budynków do celów jakim służą. Wśród typowo medycznych zagadnień: brak wiedzy na temat możliwości stosowania leków prokognitywnych w chorobie Parkinsona, odnośnie leczenia schizofrenii u chorych z wieloma schorzeniami somatycznymi, choroby afektywnej dwubiegunowej i stosowania psychoterapii jako metody wspomagającej leczenie. Wśród zagadnień organizacyjnych i postaw społecznych: brak przyporządkowania skierowań według jednostek chorobowych, niekorzystny stosunek do ludzi starszych w szpitalach ogólnych. Wnioski Badanie metodą delficką wykazało, że niezbędne jest szkolenie lekarzy psychiatrów w zakresie umiejętności kierowania oraz leczenia osób przebywających w ośrodkach opieki długoterminowej. Abstract Introduction Psychiatrists consults in following types of long term care facilities: long term medical care facilities, long term nursing facilities and nursing homes. Due to unfavorable demographic trends and economic emigration of young people progressively larger role in the long term medical care for elderly people will be transferred to the institutions. The aim of this study was to identify problems related to the clinical practice of a medical doctor who consults in the long term care facilities Material and methods Fourteen medical doctors participated in the Delphi method study. In the first round they created a list of 67 issues out of all initially reported problems. Then in the next two rounds those issues were evaluated according their importance. Results Following groups of problems were pointed as the most important during the last Delphi round: improper referrals to the long term facilities and insufficiently well prepared properties. Among medical issues: lack of knowledge about the possibility of using procognitive drugs in Parkinson disease, psychiatric treatment for schizophrenic patients who suffer from many somatic disorders, bipolar disorder and psychotherapy as an adjunctive method of treatment. The greatest organizational and social barrier seemed to be created by no assignment of a referral to a specific disease entity and unfavorable attitude towards elderly people in general hospitals. Conclusions Delphi method study has shown the necessity of delivering additional training to psychiatrist who consult in long term care facilities. This training should be focused on referrals and treatment. Badanie zostało wykonane w oparciu o grant naukowy firmy Polpharma. Grant ten wspierał badanie na poziomie logistycznym. Firma Polpharma nie miała wpływu na metodologię badania, analizę oraz interpretację danych.

3 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej 101 Wstęp W Polsce wśród ośrodków opieki długoterminowej będących w zakresie kompetencji psychiatrów wyróżnia się zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze oraz domy pomocy społecznej. Podstawę prawną ich istnienia stanowią następujące akty prawne: ustawa o zakładach opieki zdrowotnej z dn.30 sierpnia 1991 r. z późniejszymi zmianami, rozporządzenie MZiOS z 30 grudnia 1998 r., ustawa z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej ze zmianami. Zgodnie z powyższymi aktami prawnymi zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL) udziela całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakresem pielęgnację i rehabilitację osób niewymagających hospitalizacji. Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy (ZPO) udziela całodobowych świadczeń zdrowotnych, które obejmują swoim zakresem pielęgnację, opiekę i rehabilitację osób niewymagających hospitalizacji oraz zapewnia im kontynuację leczenia farmakologicznego, a także prowadzi edukację zdrowotną. O skierowanie do ZOL albo ZPO występuje sama osoba zainteresowana albo jej przedstawiciel ustawowy lub za zgodą tej osoby czy jej przedstawiciela ustawowego - inna osoba lub zakład opieki zdrowotnej. Do wniosku dołącza się skierowanie potwierdzające taką konieczność. Z kolei, dom pomocy społecznej (DPS) to forma opieki dla osób wymagających całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogących samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Wyróżnia się następujące rodzaje domów pomocy społecznej: dla osób w podeszłym wieku, dla osób przewlekle somatycznie chorych, przewlekle psychicznie chorych, dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie oraz osób niepełnosprawnych fizycznie. Z uwagi na niekorzystne trendy demograficzne, emigrację ekonomiczną ludzi młodych stopniowo coraz większa rola w opiece nad osobami w wieku podeszłym będzie przypadała na instytucje. W DPS przebywa w Polsce ok. 0,7% osób w wieku podeszłym. W krajach skandynawskich znacznie więcej osób starszych przebywa w opiece instytucjonalnej: 3,7% w Finlandii, ok. 5% w Norwegii i 7,2% w Szwecji, co wiąże się także z większymi środkami przeznaczanymi na te formy opieki [1]. Pomimo tych oczywistych potrzeb zarówno w trakcie studiów lekarskich jak i w trakcie szkolenia specjalizacyjnego z psychiatrii niewiele miejsca poświęca się na omówienie zasad funkcjonowania ośrodków opieki długoterminowej oraz zagadnień związanych ze specyfiką kierowania do tych placówek jak i pracy konsultanckiej. Nie wiadomo z jakimi rodzajami problemów spotykają się lekarze psychiatrzy konsultujący te ośrodki. W związku z tym w celu rozpoznania rzeczywistych problemów odnoszących się do praktyki lekarskiej w opiece długoterminowej przeprowadzono badanie potrzeb lekarzy konsultantów. Przyjęto założenie, że przez potrzeby rozumie się oczekiwania związane z podniesieniem stanu wiedzy medycznej lub innej niezbędnej do realizacji zadań z zakresu świadczenia usług zdrowotnych osobom przebywającym w wymienionych ośrodkach. Materiał i metody Do tego celu wykorzystano metodę Delphi w postaci trzech rund badawczych. Została on szczegółowo opisana w publikacji Ciałkowskiej i wsp [2]. Etap 1 badania polegał na stworzeniu przez grupę psychiatrów konsultujących ośrodki opieki długoterminowej listy, obejmującej maksymalnie 10 najważniejszych - ich zdaniem, problemów medycznych spotykanych w trakcie ich pracy. Uzyskane odpowiedzi zostały następnie przeanalizowane i na tej podstawie przygotowano listę preferowanych zagadnień. W etapie 2, utworzoną listę przedstawiono tym samym lekarzom do oceny, prosząc aby nie zmieniano kolejności odpowiedzi. Zadaniem lekarzy było przyporządkowanie - zgodnie z własną opinią - poszczególnym pozycjom na liście wartości punktowej ( w skali od 1 oznaczającej nieważne do 5 niezbędne ). Uzyskane wyniki zostały poddane opracowaniu statystycznemu.

4 102 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej W etapie 3 lekarze ponownie otrzymali listę wraz z wartościami median przeliczonymi na podstawie całej próby oraz ich własne skalowanie. Zwrotna informacja zawierająca opinię innych uczestników badania miała umożliwić wprowadzenie ewentualnej korekty, przy czym wymagało to uzasadnienia. Ostateczne wyniki poddano analizie statystycznej, biorąc pod ocenę te zagadnienia którym przypisano najwyższą punktację. W badaniu udział wzięło 14 lekarzy i otrzymano zwrot 14 zestawów ankiet. Większość lekarzy wskazało mniej niż 10 problemów medycznych. Ostatecznie po analizie materiału i usunięciu powtarzających się odpowiedzi sporządzono listę 67 zagadnień odnoszących się usług zdrowotnych świadczonym osobom przebywającym w ośrodkach opieki długoterminowej. Wyniki Żaden zgłaszany problem nie uzyskał w ocenach lekarzy wartości 5 (niezbędne). Zatem do analizy merytorycznej włączono problemy medyczne z medianą 3,5 i 4. Problemy medyczne i organizacyjne z medianą 3,5: niewłaściwa kwalifikacja pacjentów do ZOL, nieprzystosowanie budynków (wnętrza, drzwi, brak wind i odpowiednich schodów) dla pacjentów niedołężnych, brak wytycznych odnośnie stosowania leków prokognitywnych w chorobie Parkinsona, niedostateczna wiedza na temat ewentualnych powikłań kardiologicznych i neurologicznych po stosowaniu leków prokognitywnych, leczenie schizofrenii u chorych z wieloma schorzeniami somatycznymi. Problemy medyczne z medianą 4: niedostateczna wiedza na temat wykorzystania psychoterapii jako metody wspomagającej leczenie, choroba afektywna dwubiegunowa, brak przyporządkowania skierowań według jednostek chorobowych, np. schizofrenia, depresja, choroba Alzheimera, ciężki stan charakteropatii pourazowej lub mieszanej (z alkoholem) co powoduje brak pogorszenie warunków dla pacjentów spokojnych, trudności we współpracy ze szpitalami ogólnymi niekorzystny stosunek do ludzi starszych, a tym bardziej chorych psychicznie. Dyskusja W badaniu lekarze konsultanci poza problemami czysto medycznymi wymienili wiele trudności wiążących się z funkcjonowaniem ośrodków opieki długoterminowej w Polsce. Ich uwagi pokrywają się w pewnym sensie z nieprawidłowościami stwierdzanymi przez organy kontrolne. I tak podczas kontroli Najwyższej Izby Kontroli (NIK) opublikowanej w marcu 2010 roku negatywnie oceniono działania związane z kwalifikowaniem i kierowaniem pacjentów do ZOL, skutkiem czego było m.in. to, że jedni przebywali w tych zakładach przez wiele miesięcy, a nawet lat mimo, że ich stan zdrowia tego nie wymagał, a innych zmuszało to do znalezienia innej formy opieki. Nieprawidłowości wynikały z nieprzestrzegania przepisów jak i braku nadzoru organów właścicielskich. Decyzje o umieszczeniu w jednostce wydawano na podstawie niekompletnych i/lub nieaktualnych dokumentów. Lekarze wyznaczeni do opiniowania wniosków nie przestrzegali 14-dniowego terminu do sporządzenia opinii. Wiele opinii było nierzetelnych albo nie było ich wcale. W pewnych przypadkach kierowano do ZOL także pacjentów cierpiących na choroby nowotworowe, kwalifikujących się do opieki paliatywnej lub hospicyjnej [3].

5 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej 103 Wskazane przez lekarzy problemy związane z nieprzystosowaniem budynków, wnętrz, drzwi, brak wind, schodów dla pacjentów niedołężnych znajdują także swoje odzwierciedlenie we wnioskach pokontrolnych. Po kontroli 10 DPS w latach aż w 7 z nich występowały bariery architektoniczne, brakowało pomieszczeń pomocniczych, bądź nie zapewniono norm powierzchniowych w części pokoi mieszkalnych [4]. Podobnie w kontrolowanych w latach ZOL-ach - żaden nie spełniał wymagań dotyczących warunków socjalno-bytowych, do 88% sal chorych nie spełniało normy powierzchniowej, przypadającej na 1 łóżko (minimum 6 m2), a odstępy między sąsiednimi łóżkami były również mniejsze od wymaganych (0,7 m), co uniemożliwiało swobodne korzystanie ze sprzętu pielęgnacyjnego, rehabilitacyjnego i wspomagającego. W niektórych ZOL-ach pomieszczenia były maksymalnie wykorzystane na sale chorych tak, że nie było nawet gabinetów do rehabilitacji, terapii, gabinetu lekarskiego. W części z nich pomieszczenia sanitarne były wspólne dla kobiet i mężczyzn. Pomimo wymogu dostosowania pomieszczeń do rozporządzenia na koniec 2012 roku termin ten wydaje się być nierealny [3]. Wśród wymienionych przez konsultantów zagadnień relatywnie wysoką rangę przypisano potrzebie wzbogacenia wiedzy czysto medycznej, w szczególności dotyczącej uzupełniającego leczenia choroby Parkinsona lekami prokognitywnymi oraz potencjalnej możliwości powikłań kardiologicznych i neurologicznych. Wśród leków prokognitywnych, a więc poprawiających procesy pamięciowe znajduje się wiele grup leków. Są to leki poprawiające metabolizm mózgu (nootropowe, krążeniowe) i leki wzmagające neuroprzekaźnictwo głównie cholinergiczne. W chorobie Parkinsona (PD) wykazano krótszy czas przeżycia, zaburzenie funkcji poznawczych i otępienie - w związku z czym bardzo istotne jest wczesne rozpoznanie i leczenie, w czasie którego niezmiernie ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy funkcjami poznawczymi a optymalizacją sprawności ruchowej. Z kolei leczenie PD za pomocą środków dopaminergicznych i antycholinergicznych (cholinolityki) może powodować objawy psychotyczne i zaburzenia świadomości. Cholinolityki nie powinny być stosowane powyżej 70 rż. Przewlekłe stosowanie cholinolityków powoduje odkładanie się amyloidu w mózgu jak wynika z badań pośmiertnych. Odstawienie selegiliny lub amantadyny poprawia funkcje poznawcze (zmniejsza zaburzenia świadomości). L-dopa nie wpływa niekorzystnie na funkcje poznawcze w PD. Należy także brać pod uwagę bieżącą farmakoterapię, min. leki uspokajająco-nasenne. Niewiele jest badań oceniających stosowanie leków prokognitywnych w PD. Stosowano piracetam do 4,8 na dobę, jednak w jedynym randomizowanym badaniu kontrolowanym (n=20), nie wykazano poprawy funkcji poznawczych (Sano 1990). Zachęcające wyniki dała lecytyna, ale stwierdzono pogorszenie sprawności ruchowej (Barbeau 1980). Zwrócono także uwagę na możliwy korzystny wpływ rasagiliny (Rascol 2005). Inhibitory esterazy acetylocholinowej AChE-I poprawiają funkcje poznawcze w PD, zmniejszają nasilenie objawów psychotycznych. Tolerancja leczenia jest dobra, podobna do tej u chorych leczonych z powodu choroby Alzheimera. Jako lek pierwszego wyboru zaleca się rywastygminę mającą niewielki wpływ na drżenie, wyjątkowo powodującą konieczność odstawienia leku [5]. Wśród objawów niepożądanych po inhibitorach esterazy acetylocholinowej mogą się pojawić takie objawy niepożądane jak zawroty głowy, omdlenia, bradykardia, blok przedsionkowo-komorowy, nadkomorowe zaburzenia rytmu, drgawki, natomiast zaburzenia rytmu i padaczka stanowią przeciwwskazanie względne do ich stosowania. Po rywastygminie w PD mogą wystąpić: drżenie, biegunka, zawroty głowy, nasilenie choroby Parkinsona a także - bradykardia i/lub omdlenia [6]. Odnosząc się do terapii schizofrenii u chorych z wieloma schorzeniami somatycznymi należy pamiętać, że schizofrenia jest zaburzeniem, w którym wskaźniki śmiertelności są dwu-trzy razy wyższe niż w populacji ogólnej. 2/3 zgonów ma przyczyny naturalne. Poza przedwczesnym zgonem pacjenci ze schizofrenią mają wyższe ryzyko rozwoju zaburzeń somatycznych. Częściej występują schorzenia układu oddechowego (przewlekła obturacyjna choroba płuc, obniżenie pojemności płuc), niedoczynność tarczycy, zapalenie wątroby wirusem typu C, czy zaburzenia elektrolitowe. W piśmiennictwie pojawiły się informacje o podwyższonym ryzyku rozwoju raka gardła, płuc, sutka i jelita grubego. Podkreśla się także częste występowanie krótko i dalekowzroczności - ze względu na brak kontroli okulistycznych.

6 104 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej W schizofrenii stwierdza się także upośledzoną tolerancję glukozy i zwiększoną oporność na insulinę, co stwarza ryzyko rozwoju cukrzycy i zespołu metabolicznego, które występują dwukrotnie częściej niż w populacji ogólnej. Poza ryzykiem zaburzeń somatycznych powiązanych wprost ze schizofrenią, opisano i potwierdzono wiele zaburzeń wynikających z leczenia przeciwpsychotycznego. Jednym z głównych jest ryzyko wzrostu masy ciała, rozwoju cukrzycy, zespołu metabolicznego. Jeszcze innym problemem pozostaje poneuroleptyczna hiperprolaktynemia. Ma ona związek z obniżeniem libido, impotencją, upośledzeniem płodności, osteoporozą i dotyczy nawet ponad 50% mężczyzn leczonych z powodu schizofrenii. W 2006 roku w Psychiatrii Polskiej ukazały się standardy farmakoterapii pierwszego epizodu schizofrenii, a w roku 2008 zalecenia odnośnie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Wytyczne te podkreślają znaczenie monitorowania stanu somatycznego pacjentów podczas terapii lekami przeciwpsychotycznymi. Przed rozpoczęciem leczenia powinno się wykonać badanie fizykalne, pomiar RR, EKG, badania laboratoryjne oraz oznaczenia BMI i pomiaru obwodu w talii. W trakcie leczenia regularnie należy przeprowadzać badania kontrolne w tym także laboratoryjne (glukoza, lipidy, elektrolity, enzymy wątrobowe, kreatynina, elektrolity i inne) oraz ewentualnie korzystać z konsultacji innych specjalistów. Uważny wybór leków antypsychotycznych także pomaga zmniejszyć współchorobowość i śmiertelność wśród pacjentów ze schizofrenią [7,8,9]. Zagadnienie, któremu lekarze przypisali duże znaczenie to wiedza na temat możliwości stosowania psychoterapii w opiece długoterminowej, co nie jest podejmowane w trakcie szkolenia specjalistycznego z psychiatrii. Jednak sposób sprawowania opieki nad chorym z otępieniem ma bezpośredni wpływ na jego zachowanie. Nieprawidłowy powoduje, że chory funkcjonuje poniżej swoich możliwości, obecne są objawy depresji i zachowania agresywne. Występują one częściej, gdy zadania pacjenta przerastają jego możliwości lub ma on trudności w kontaktowaniu się ze swoim otoczeniem. Metody mające na celu podtrzymanie poziomu aktywności poznawczej to zajęcia prowadzone przez neuropsychologów we wczesnych stadiach otępienia (programy komputerowe), trening orientacji w rzeczywistości, terapia reminiscencyjna, a więc wprowadzenie do otoczenia chorego przedmiotów kojarzących się z okresem młodości, co podtrzymuje tożsamość chorego. Poza tym stosuje się muzykoterapię, która łagodzi zaburzenia zachowania, angażuje pamięć afektywną bez konieczności posługiwania się słowami oraz pojęciami abstrakcyjnymi. Indywidualnie dobrana arteterapia umożliwia wyrażanie emocji pozawerbalnie, sprzyja nawiązywaniu kontaktów społecznych (rysowanie, malowanie).ćwiczenia fizyczne mają korzystny wpływ na stan somatyczny, nastrój, profilaktykę zdrowotną, sprawność intelektualną, zasypianie i sen. Przeciwdziałają zaburzeniom równowagi. Zmniejszają częstość wędrowania. Stosowane są także treningi w zakresie podstawowych umiejętności życia społecznego - ukierunkowane na podtrzymanie umiejętności praktycznych (treningi zajęciowe mycie zębów, otwieranie i zamykanie drzwi, robienie kanapek, korzystanie z telefonu i kalendarza, nakrywanie do stołu, posługiwanie się pieniędzmi). Warto wymienić także metodę służącą do redukcji agresji i pobudzenia u osób z z bardziej zaawansowanym otępieniem - Terapię Symulującą Obecność. Dzięki nagranej na kasecie magnetofonowej 20-minutowej rozmowie z opiekunem możliwe jest zachowanie ciągłości kontaktu z osobą bliską nawet gdy jej obecność fizyczna jest niemożliwa, co zapobiega poczuciu izolacji społecznej, Znanych jest jeszcze wiele innych metod, a ich opis znajduje się w piśmiennictwie [10]. Lekarze nie doprecyzowali co się kryje pod także wysoko ocenionym (na 4) hasłem CHAD (choroba afektywna dwubiegunowa). Jednak biorąc pod uwagę trudności diagnostyczne i terapeutyczne w zakresie tej problematyki warto zwrócić uwagę na zagadnienie lekoopornej depresji, nierzadkiej u osób w wieku podeszłym. Stosowanie leków przeciwdepresyjnych u pacjentów z cechami dwubiegunowości może prowadzić do lekooporności [11].

7 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej 105 Należy pamiętać, że wystąpienie pierwszego epizodu depresji poniżej 20 roku życia, wystąpienie powyżej 3 epizodów depresji, niepełna remisja w ostatnim epizodzie a także cechy dwubiegunowości uzyskane za pomocą narzędzi HCL-32, MDQ zwiększają ryzyko lekooporności [12]. W Badanie TRES-DEP stwierdzono, że u pacjentów z diagnozą depresji lekoopornej występują cechy z kręgu spektrum zaburzeń dwubiegunowych znacznie częściej niż u badanych bez tzw. lekooporności. W grupie pacjentów z depresją lekooporną odsetek ten był znacząco wyższy w porównaniu z grupa kontrolną (43,9% vs. 30,0%, p<0,001) [13]. Zatem jeśli w wywiadzie stwierdzimy conajmniej 1 epizod dużej depresji, brak spontanicznych epizodów manii lub hipomanii, zaburzenie afektywne dwubiegunowe (ZD) u krewnego 1-go stopnia, wystąpienie manii lub hipomanii indukowanej lekami przeciwdepresyjnymi a także jeżeli chory spełnia pozostałe kryteria diagnostyczne spektrum ZD wg Angsta i Ghaemiego należy obserwować pacjenta w kierunku zaburzeń dwubiegunowych [14]. Wskazany przez konsultantów brak zaszeregowania skierowań według jednostek chorobowych powoduje pogorszenie warunków dla pacjentów spokojnych i rzutuje na całościowe złe funkcjonowanie systemu ośrodków opieki długoterminowej. Na koniec warto podkreślić wagę zagadnienia, które lekarze konsultanci także wysoko ocenili. Problem dotyczy trudności we współpracy ze szpitalami ogólnymi, które wg. konsultantów wykazują niekorzystny stosunek do ludzi starszych, a tym bardziej chorych psychicznie. Problematyka ta znalazła swoje odzwierciedlenie także w instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich RPO. Przygotowana przez geriatrów diagnoza dotycząca nieprawidłowości w realizacji praw starszych pacjentów sporządzona dla potrzeb projektu Akademii Rozwoju Filantropii w Polsce Stop dyskryminacji ze względu na wiek zwraca uwagę na liczne problemy. W podstawowych zakładach opieki zdrowotnej w stosunku do pacjenta-seniora bardzo często nie stosuje się standardów geriatrycznych: zbyt krótki czas wizyty lekarskiej, zła jakość pracy niedostosowana do fizjologii starzenia, brak wiedzy geriatrycznej przypisywanie objawów leczonej w danym momencie choroby wyłącznie efektowi starości. Zwrócono uwagę na niechętny stosunek pielęgniarek środowiskowych do starych niesprawnych pacjentów. Częstą praktyką jest niekierowanie osób starszych na badania profilaktyczne. Osoby w podeszłym wieku mają ograniczony dostęp do pomocy w nagłych przypadkach (pogotowie ratunkowe) wiek pacjenta decyduje często o przysłaniu karetki. Utrudnione jest załatwianie (brak procedur) wielu spraw medycznych, urzędowych w sytuacji osób starszych niemobilnych, ciężko chorych. Niemożliwe jest telefoniczne załatwienie skierowania na karetkę pogotowia dla obłożnie chorego seniora, którym opiekuje się tylko jeden opiekun, który nie może pozostawić pacjenta bez opieki w domu. Złe traktowanie starych pacjentów przez lekarzy i średni personel: brak kultury osobistej, arogancja, poniżanie, paternalistyczny stosunek do seniora. Niemal całkowity brak łóżek w opiece paliatywnej dla pacjentów z chorobą nienowotworową. Także w zakresie procedur lekarze geriatrzy zwracają uwagę na szereg problemów. W dostępie do programów profilaktycznych stosowane są ograniczenia wieku, dostęp do porad lekarza geriatry utrudnia procedura, zgodnie z którą pacjent musi wcześniej otrzymać skierowanie i wykonać dodatkowe badania specjalistyczne, co wymaga od niesprawnego seniora wielokrotnych wizyt w placówkach ochrony zdrowia, W kontraktach z NFZ nie uwzględnia się czasu trwania wizyty u geriatry dużo dłuższego niż w przypadku pozostałych specjalności. W kontraktach ze szpitalami NFZ nie uwzględnia wyższych kosztów leczenia starszych wiekiem pacjentów ze względu na dłuższy czas hospitalizacji. W opinii sporządzających raport poprawa tej sytuacji wymaga wielu zmian, min. podniesienia poziomu wiedzy geriatrycznej lekarzy i decydentów, zmiany postaw pracowników ochrony zdrowia wobec starszych pacjentów a także zmiany procedur w publicznej ochronie zdrowia [15].

8 106 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej Podsumowanie Ośrodki psychiatrycznej opieki długoterminowej to zakłady opiekuńczo-lecznicze oraz domy pomocy społecznej. Podstawę prawną ich działalności stanowią: ustawa o zakładach opieki zdrowotnej i ustawa o pomocy społecznej. Powyżej zaprezentowane uwagi specjalistów konsultantów potwierdziły się także w raportach NIK i odsłoniły złożony problem trudności finansowania jak i zaniedbań organizacyjnych w zakresie opieki długoterminowej. Należy podkreślić, że dane z raportu nie były dotąd szeroko rozpowszechniane w środowisku medycznym i nie podjęto w tej sprawie rzeczowej dyskusji. Niekorzystne tendencje demograficzne oraz zmiany w strukturze rodzin (min. emigracja zarobkowa ludzi młodych) sprawiają, że coraz większa część opieki nad osobami starszymi i przewlekle chorymi będzie przenoszona do różnych form instytucjonalnych. W związku z faktem, iż podobnie jak w krajach wysoko rozwiniętych tendencja do wzrostu liczby osób przebywających w stacjonarnych formach opieki będzie w Polsce rosła podobnie jak jej koszty i finansowanie wydaje się niezmiernie istotnym aby zapoczątkować doszkalanie min. w kręgach specjalistów psychiatrów w zakresie kierowania oraz leczenia osób przebywających w ośrodkach opieki długoterminowej. Na podstawie wyników badania należy także podkreślić fakt, ż sama służba zdrowia wymaga przewartościowania swojego stosunku do osób starszych oraz wykazujących objawy zaburzeń psychicznych. Niewątpliwie proces ten nie będzie miał miejsca bez przemyślanej strategii oddziaływań edukacyjnych. Wyniki i wnioski z opisywanej analizy wpisują się w tematykę strategii Unii Europejskiej przedstawionej na ostatniej konferencji w Madrycie kwietnia 2010 roku pt. Mental Health and Well-being In Older People Making it Happen. W dokumencie końcowym przedstawiono min. wytyczne dotyczące pensjonariuszy ośrodków opieki długoterminowej, w których podkreśla się promowanie autonomii i niezależnego życia osób w wieku podeszłym, wzrost ich wpływu na decyzje w miejscu opieki, a także co nie mniej istotne jak wynika z powyższego raportu przeciwdziałanie ich dyskryminacji i negatywnym stereotypom [16]. Biorąc pod uwagę zbliżającą się polską prezydencję w Unii Europejskiej warto rozwijać strategię informacyjno-edukacyjną w tym zakresie wychodząc naprzeciw zaleceniom UE i Konwencji ONZ dotyczącej praw osób niepełnosprawnych. Podziękowania: Autorzy dziękują za udział w badaniu pozostałym lekarzom: Agnieszce Wiśniewskiej, Dorocie R. Korzybskiej, Wojciechowi Rachelowi, Małgorzacie Kowalskiej oraz Marii Janickiej-Cupiał

9 Tomasz Adamowski i wsp.: Potrzeby edukacyjne lekarzy konsultantów zakresie tematyki psychiatrycznej 107 Pismiennictwo: [1] NIK, Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia Informacja o wynikach kontroli kierowania osób do domów pomocy społecznej i finansowania ich pobytu przez organy samorządu terytorialnego. KPZ /2009, Nr ewid.187/2009/p/09/092/kpz, Warszawa [2] Ciałkowska M, Adamowski T, Piotrowski P, Kiejna A Czym jest metoda Delphi? Zalety i ograniczenia. Psychiatr.Pol. 2008; 1: [3] NIK, Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania zakładów opiekuńczo-leczniczych. KPZ /2009, Nr ewid. 33/2010/P/09/090/KPZ, Warszawa [4] NIK, Delegatura w Białymstoku Informacja o wynikach kontroli zapewnienia przez domy pomocy społecznej województwa podlaskiego wymaganych standardów usług. LBI-410/ , Nr ewid. 153/2007/P/07/128/LBI, Białystok [5] Sobów T, Zaburzenia poznawcze w chorobie Parkinsona: postępowanie. W: Sobów T, Sławek J (red.) Zaburzenia poznawcze i psychiczne w chorobie Parkinsona i w innych zespołach parkinsonowskich. Wrocław: Wydawnictwo Continuo; s [6] Indeks Leków Medycyny Praktycznej, [7] Jarema M, Kiejna A, Landowski J, Meder J, Rabe-Jabłońska J, Rybakowski J Standardy leczenia farmakologicznego schizofrenii. Psychiatr.Pol. 2006; 6: [8] Jarema M Zalecenia w sprawie stosowania leków przeciwpsychotycznych II generacji. Psychiatria Polska 2008; 6: [9] Kiejna A, Czernikiewicz A, Adamowski T Wyniki ogólnopolskiego badania - opinie lekarzy dotyczące zdrowia somatycznego pacjentów ze schizofrenią. Psychiatr. Pol. 2009; 6: [10] Kotapka-Minc S. Metody oddziaływań niefarmakologicznych w otępieniu. W: Leszek J (red.) Choroby otępienne. Teoria i praktyka. Wrocław: Wydawnictwo Continuo; s [11] Sharma V Treatment resistance in unipolar depression: Is it an iatrogenic phenomenon caused by antidepressant treatment of patients with a bipolar diathesis? Med Hypotheses. 2006; 67(5): [12] Dudek D, Rybakowski JK, Siwek M, Pawłowski T, Lojko D, Roczeń R, Kiejna A Risk factors of treatment resistance in major depression: association with bipolarity. J Affect Disord. 2010; 126(1-2): [13] Kiejna A, Rymaszewska J, Hadryś T, Suwalska A, Łojko D, Rybakowski JK Bipolar or unipolar? - the question for clinicians and researchers. J Affect Disord. 2006; 93(1-3): [13] Ghaemi SN, Ko JY, Goodwin FK The bipolar spectrum and the antidepressant view of the world. J Psychiatr Pract. 2001; 7(5): [15] Szatur-Jaworska B Stan przestrzegania praw osób starszych w Polsce. Analiza i rekomendacje działań. Zeszyt nr 65 (RPO-MAT. Nr 65). Warszawa [16] Background document and key messages for the EU thematic conference: Mental Health and Well-being In Older People Making it Happen EU Thematic conference on mental health of older people. 19th-20th April 2010, Madrid. Organised by the European Commission Directorate-General for Health and Consumers and the Spanish Ministry of Health and Social Affairs with support of the Spanish Presidency of the European Union Zrecenzowano/Reviewed Zatwierdzono do druku/accepted

10 KOMUNIKAT REDAKCJI Zaproszenie do publikacji Redakcja uprzejmie zaprasza do nadsyłania pełnotekstowych artykułów oryginalnych i krótkich doniesień badawczych mieszczących się w tematyce czasopisma wcześniej niepublikowanych oraz nieprzedłożonych do innych wydawnictw, celem rozważenia Publikacji w Psychogeriatrii Polskiej Wszystkie przedłożone artykuły zostaną niezależnie zrecenzowane. Wydawca Psychogeriatrii Polskiej Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego Wrocław, ul. Nożownicza 4/8

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

SHL.org.pl SHL.org.pl

SHL.org.pl SHL.org.pl Placówki opieki długoterminowej ważne ogniwo w epidemiologii zakażeń szpitalnych Szpital Powiatowy w Wołominie, Joanna Wejda, Małgorzata Purchała Rodzaje placówek I. Podmioty prowadzące działalność leczniczą

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia.

DEFINICJE. OPIEKA DŁUGOTERMINOWA Opieka długoterminowa w Polsce jest realizowana w dwóch obszarach: pomocy społecznej i służby zdrowia. PROJECT - TRAINING FOR HOMECARE WORKERS IN THE FRAME OF LOCAL HEALTH CARE INITIATIVES PILOT TRAINING IN INOWROCŁAW, POLAND 22-23.02.2014 DEFINICJE W Polsce w ramach świadczeń poza szpitalnych wyróżniamy

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy)

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy) Miejscowość,... data... W N I O S E K osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej Imię i nazwisko... Data i miejsce urodzenia... Adres zamieszkania... Nr PESEL... Na podstawie art. 54

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW

CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW CARE PROFESSIONS AND THEIR TRAINING NEEDS IN POLAND TRANSFER FOUNDATION - WARSAW Seniorzy w Polsce Przeciętne dalsze trwanie życia osób w wieku 60 lat: mężczyźni 17,7 lat, kobiety 22,9 lat. Liczba ludności

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne)

prof. dr hab. P. Pawłowski (wykład) dr n. med. Z. Foryś (wykład) dr n. med. Z. Foryś (zajęcia praktyczne) 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma studiów Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej ZAKŁADY PSYCHIATRYCZNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO W 2008 R.

Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej ZAKŁADY PSYCHIATRYCZNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO W 2008 R. Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej ZAKŁADY PSYCHIATRYCZNEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO W 2008 R. Białystok, listopad 2009 W 2008 roku funkcjonowały w województwie podlaskim

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia Warszawa, dnia listopada 2009r. KPZ-4111-01-01/2009 K/09/005 Pani Barbara Piasecka Dyrektor Domu Pomocy Społecznej w Ciechanowie WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo

Dr Mariola Seń z Zespołem. Zakład Promocji Zdrowia, Katedra Zdrowia Publicznego Akademia Medyczna im.piastów Śląskich we Wrocławiu

Dr Mariola Seń z Zespołem. Zakład Promocji Zdrowia, Katedra Zdrowia Publicznego Akademia Medyczna im.piastów Śląskich we Wrocławiu Dr Mariola Seń z Zespołem Zakład Promocji Zdrowia, Katedra Zdrowia Publicznego Akademia Medyczna im.piastów Śląskich we Wrocławiu Opieka długoterminowa Według diagnozy Grupy Roboczej ds. przygotowania

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE

ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE Załącznik nr Wypełnia lekarz publicznego zakładu opieki zdrowotnej ZAŚWIADCZENIE LEKARSKIE 1. Imię i nazwisko osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej... 2. Wiek... 3. Jest osobą przewlekle

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Prezesa Funduszu nr 9/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. o profilu psychiatrycznym. w Bolesławcu

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. o profilu psychiatrycznym. w Bolesławcu WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO o profilu psychiatrycznym w Bolesławcu DANE ŚWIADCZENIOBIORCY:.. Imię i nazwisko. tel.... Adres zamieszkania.. Numer PESEL, a w przypadku

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy klinicznej w psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim

Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Informator o dostępnych formach opieki zdrowotnej i pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi w powiecie kłodzkim Wydział Zdrowia I Polityki Społecznej Starostwa Powiatowego w Kłodzku Kłodzko

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie fizjoterapii za rok 2014 Warszawa, 15.02.2015 r. Dr Grażyna Brzuszkiwicz-Kuźmicka Akademia Wychowania Fizycznego J. Piłsudskiego Wydział Rehabilitacji Ul. Marymoncka 34 00-968 Warszawa Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

za rok 2011 Rodzaj poradni

za rok 2011 Rodzaj poradni MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA, ul. STANISŁAWA DUBOIS 5A, 00-184 WARSZAWA Nazwa jednostki macierzystej Adresat MZ-15 Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica,

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel.

1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. NARKOTYKI PLACÓWKI STACJONARNE 1. Młodzieżowy Ośrodek Rehabilitac yjny Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności Kazuń Bielany 288 ul. Działkowa 13 05 152 Czosnów tel. (22) 794 02 97 liczba miejsc 30, ubezpieczenie

Bardziej szczegółowo

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują:

PL 1 PL. Konkluzja pokonferencyjna. Uczestnicy Konferencji z zadowoleniem przyjmują: 1st European Day of the Brain. Ageing, Stroke, and Alzheimer s Disease - Finding Innovative Solutions - Experts Conference during Polish Presidency of the European Union Council (18 November 2011, Learning

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie rehabilitacji medycznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie rehabilitacji medycznej za rok 2014 dr n. med. Krzysztof Wasiak Warszawa, 14.02.2015 r. Szpital im. Prof. M. Weissa Mazowieckiego Centrum Rehabilitacji STOCER Sp. z o.o. ul. Wierzejewskiego 12 05 510 Konstancin - Jeziorna ( 22 ) 711 90 15

Bardziej szczegółowo

1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi?

1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi? 1. Jakie znaczenie ma zdrowie psychiczne ludności dla celów strategicznych UE opisanych w pkt 1 Zielonej Księgi? Docenienie znaczenia zdrowia psychicznego w krajach europejskich jest znaczącym krokiem

Bardziej szczegółowo

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej Nazwa i adres poradni / gabinetu a/ nazwa: ulica, nr: kod, miejscowość: województwo: MZ-15 sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie)

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie) SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Rehabilitacja Kod modułu LK.3.E.022 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce. Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa

Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce. Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa Otępienie- systemowe możliwości diagnostyczne w i terapeutyczne w Polsce Maria Barcikowska, kierownik Kliniki Neurologii CSK MSWiA, Warszawa Epidemiologia 2010 Przewidywana liczba osób na świecie które

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej w Gliwicach "Nasz Dom" ul. Derkacza 10

Sprawozdanie z kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej w Gliwicach Nasz Dom ul. Derkacza 10 SSR Jolanta Żak Wydział V Rodzinny i Nieletnich Sądu Rejonowego w Gliwicach Gliwice, dnia 15 czerwca 2011 roku Sprawozdanie z kontroli przeprowadzonej w Domu Pomocy Społecznej w Gliwicach "Nasz Dom" ul.

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce. Konferencja podsumowująca projekt

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce. Konferencja podsumowująca projekt Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Konferencja podsumowująca projekt

Bardziej szczegółowo

Gdzie mieszkańcy Gminy Malanów mogą szukać pomocy informator o placówkach działających w obszarze zdrowia psychicznego.

Gdzie mieszkańcy Gminy Malanów mogą szukać pomocy informator o placówkach działających w obszarze zdrowia psychicznego. Gdzie mieszkańcy Gminy Malanów mogą szukać pomocy informator o placówkach działających w obszarze zdrowia psychicznego. Oferta naszej Gminy dla grupy osób z zaburzeniami psychicznymi nie jest zbyt bogata,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Endokrynologia Kod modułu LK.3.E.015 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej

Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej Opieka pielęgniarska w ramach Podstawowej Opieki Zdrowotnej Iwona Zaczyk Fundacja Watch Health Care zaczyk@korektorzdrowia.pl Kilka słów na początek Do kompetencji pielęgniarki Podstawowej Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej.

Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej. Działania Miasta w zakresie opieki nad osobami przewlekle i nieuleczalnie chorymi oraz z doświadczeniem choroby psychicznej Joanna Nyczak Projekt korzysta z dofinansowania pochodzącego z Islandii, Liechtensteinu

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska

Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie. Iwona A. Trzebiatowska Zaburzenia psychiczne w dzieciństwie co będzie b w życiu dorosłym Iwona A. Trzebiatowska Schizofrenia Brak możliwości rozpoznanie poniżej 6 rż Wcześniejsze zachorowania u chłopców Udział czynnika organicznego

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim. Poczdam, 8 grudnia 2011 roku

Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim. Poczdam, 8 grudnia 2011 roku Kierunki rozwoju opieki psychiatrycznej w Województwie Zachodniopomorskim Poczdam, 8 grudnia 2011 roku 1 Nowe zadania dla samorządów terytorialnych wynikają z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28.12.2010

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Praktyczny Studia pierwszego stopnia

Pielęgniarstwo Praktyczny Studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU CECHA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIOCIE Jednostka realizująca Instytut Nauk o Zdrowiu Kierunek Profil kształcenia Poziom realizacji przedmiotu Forma kształcenia Tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25/09/2014 Janusz Krupa

Warszawa, 25/09/2014 Janusz Krupa Organizacja wsparcia w zaspokojeniu podstawowych potrzeb medycznych dla niepełnosprawnych i niesamodzielnych seniorów zasady współpracy z ośrodkami podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej Warszawa,

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo Nazwa przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne prof. dr hab. P.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU

REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU REGULAMIN ORGANIZACYJNY ODDZIAŁU PSYCHIATRYCZNEGO WSZ W KALISZU Oddział Psychiatryczny wchodzi w skład WSZ im. L. Perzyny w Kaliszu. Swoją działalność prowadzi na podstawie następujących przepisów prawa:

Bardziej szczegółowo

LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM

LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM LECZNICTWO PSYCHIATRYCZNE W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM Ramowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego dla Województwa Lubuskiego na lata 2011 2015 Nie ma zdrowia bez zdrowia psychicznego Departament Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015)

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15 Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

Białystok, dnia 25 czerwca 2013 r. Poz. 2696 UCHWAŁA NR XXIX/360/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO. z dnia 14 czerwca 2013 r.

Białystok, dnia 25 czerwca 2013 r. Poz. 2696 UCHWAŁA NR XXIX/360/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO. z dnia 14 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 25 czerwca 2013 r. Poz. 2696 UCHWAŁA NR XXIX/360/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 14 czerwca 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie nadania

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4.

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4. PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW 4. ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Straty finansowe w związku z projektem Zarządzenia Prezesa NFZ na 2014. Opracowanie Tomasz Zieliński

Straty finansowe w związku z projektem Zarządzenia Prezesa NFZ na 2014. Opracowanie Tomasz Zieliński Straty finansowe w związku z projektem Zarządzenia Prezesa NFZ na 2014 Opracowanie Tomasz Zieliński Uwzględnienie błędów w danych CWU oraz pacjentów, którzy wyjechali (czerwonych w ewuś) - 7,5% Poradnia

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

d) zmiany emocjonalne i społeczne e) aspekty psychologiczne: fazy przystosowania do starości f) starzenie się jako proces rozwojowy

d) zmiany emocjonalne i społeczne e) aspekty psychologiczne: fazy przystosowania do starości f) starzenie się jako proces rozwojowy Harmonogram szkolenia Wykwalifikowany opiekun osoby w domu pomocy społecznej Zjazd I 23-25.09.2013 Zjazd II 09-11.10.2013 Zjazd III 28-30.10.2013 Zjazd 1 - Dzień 1 11.00-11.10 Rozpoczęcie szkolenia + informacje

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Lekarz, neurolog Marzena Zboch Dyrektor ds. medycznych Ośrodek Badawczo- Naukowo- Dydaktyczny Chorób Otępiennych Uniwersytetu Medycznego, im. Księdza Henryka Kardynała Gulbinowicza SP ZOZ w Ścinawie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NZOZ DOMOWE HOSPICJUM DZIECIĘCE PROMYCZEK

REGULAMIN NZOZ DOMOWE HOSPICJUM DZIECIĘCE PROMYCZEK REGULAMIN NZOZ DOMOWE HOSPICJUM DZIECIĘCE PROMYCZEK ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 NZOZ Domowe Hospicjum Dziecięce Promyczek działa na podstawie: Statutu Fundacji Domowe Hospicjum Dziecięce Promyczek,

Bardziej szczegółowo

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r.

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r. Załącznik do Zarządzenia nr 74/2014 Prezydenta Miasta Zamość z dnia 9 kwietnia 2014 r. Zasady finansowania realizacji zadania ujętego w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK

REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK REGULAMN PORZĄKOWY I ORGANIZACYJNY NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDRWOTNEJ PIELĘGNIARKI ŚRODOWISKOWEJ ANNA SZYMANIUK Tytuł: Regulamin porządkowy i organizacyjny Użytkownik dokumentu: Pracownicy i pacjenci

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?)

1. Narodowy Fundusz Zdrowia 2. Inne (jakie?) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla studentów VI roku 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Medycyna paliatywna 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

www.stat.gov.pl/bydgosz

www.stat.gov.pl/bydgosz W niniejszym opracowaniu zaprezentowano informacje o ludności faktycznie zamieszkałej według grup wieku w powiatach, miastach na prawach powiatu oraz całym województwie w 2012 r. w odniesieniu do 2005

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 7 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Typ szkolenia Tematyka Ilość słuchaczy Termin rozpoczęcia Studia podyplomowe Dietetyka 2 osoby Luty 2014 rok Studia podyplomowe Geriatria i

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN udzielania świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej

REGULAMIN udzielania świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej REGULAMIN udzielania świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej 1. [Postanowienia wstępne] 1. Zakład Opiekuńczo-Leczniczy, zwany dalej Zakładem, jest jednostką organizacyjną,

Bardziej szczegółowo

OGRANICZANIE TERAPII W PRAKTYCE Pierwsze doświadczenia kliniczne z zastosowaniem Wytycznych

OGRANICZANIE TERAPII W PRAKTYCE Pierwsze doświadczenia kliniczne z zastosowaniem Wytycznych OGRANICZANIE TERAPII W PRAKTYCE Pierwsze doświadczenia kliniczne z zastosowaniem Wytycznych Oddział Kliniczny Kardioanestezji i Intensywnej Terapii Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Śląskie Centrum

Bardziej szczegółowo

CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA

CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA 1 Bożena Grochmal-Bach CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA PODEJŚCIE TERAPEUTYCZNE 2 3 CIERPIENIE OSÓB Z OTĘPIENIEM TYPU ALZHEIMERA PODEJŚCIE TERAPEUTYCZNE Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Pani Elżbieta Seredyn Podsekretarz Stanu Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Pani Elżbieta Seredyn Podsekretarz Stanu Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej RZECZPOSPOLITA POLSKA Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Ryszard CZERNIAWSKI RPO-742891-VII-720/13/AI 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Elżbieta Seredyn

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. dla przewlekle somatycznie chorych. w Stroniu Śląskim

WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA. dla przewlekle somatycznie chorych. w Stroniu Śląskim WNIOSEK O WYDANIE SKIEROWANIA DO ZAKŁADU OPIEKUŃCZO LECZNICZEGO dla przewlekle somatycznie chorych w Stroniu Śląskim DANE ŚWIADCZENIOBIORCY:. Imię i nazwisko tel.... Adres zamieszkania.. Numer PESEL, a

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2015 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 9/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. o projekcie programu Powiatowy program promocji zdrowia na rok 2013 Pomóż mi

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL

PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL PRZEWODNIK DLA FARMACEUTY JAK WYDAWAĆ LEK INSTANYL WAŻNE INFORMACJE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA: INSTANYL, AEROZOL DO NOSA LEK STOSOWANY W LECZENIU PRZEBIJAJĄCEGO BÓLU NOWOTWOROWEGO Szanowny Farmaceuto, Należy

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r.

Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2010 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 30 sierpnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Ochrona zdrowia w gospodarstwach

Bardziej szczegółowo

Sytuacja osób starszych w Polsce. Usługi geriatryczne w Polsce

Sytuacja osób starszych w Polsce. Usługi geriatryczne w Polsce Sytuacja osób starszych w Polsce Usługi geriatryczne w Polsce Sytuacja demograficzna W 2006 roku odsetek osób w wieku: 60plus: 17,5% (6,7mln osób) 65plus: 13.3% (5,lmln osób). Okres po 2020 r. będzie charakteryzował

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO

PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO PREZENTACJA DZIAŁALNOŚCI KIELECKIEGO STOWARZYSZENIA ALZHEIMEROWSKIEGO Kielce 2012 mgr Mariusz Pająk Prezes Kieleckiego Stowarzyszenia Alzheimerowskiego Kieleckie Stowarzyszenie Alzheimerowskie powstało

Bardziej szczegółowo

Regulamin Organizacyjny Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Psychiatrycznego

Regulamin Organizacyjny Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego Psychiatrycznego Załącznik do uchwały nr 13/VI/2010 Rady Społecznej z dnia 29.09.2010 r. Załącznik nr 42 do Regulaminu Organizacyjnego SP ZOZ Państwowego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Rybniku Regulamin Organizacyjny

Bardziej szczegółowo

Pan. Z wielką troską i niepokojem obserwuję sytuację, w jakiej znajdują się pacjenci

Pan. Z wielką troską i niepokojem obserwuję sytuację, w jakiej znajdują się pacjenci RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ Pan 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Z wielką troską i

Bardziej szczegółowo

Realizacja Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego a dostępność opieki psychiatrycznej

Realizacja Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego a dostępność opieki psychiatrycznej : 175 179 doi: 10.5114/fmpcr/45034 PRACE ORYGINALNE ORIGINAL PAPERS Realizacja Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego a dostępność opieki psychiatrycznej Implementation of the National Mental

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA

PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO DLA OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI W MIEŚCIE OSTROŁĘKA Załącznik Nr 2 do Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych Programu lokalnego w zakresie pomocy społecznej w mieście Ostrołęka na lata 2009 2016. PROGRAM LOKALNY ROZWOJU SIECI OPARCIA SPOŁECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Leczenie stwardnienia rozsianego załącznik nr 16 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE STWARDNIENIA ROZSIANEGO ICD-10 G.35 - stwardnienie rozsiane Dziedzina medycyny: neurologia I.

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych

Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych Dofinansowanie naukowych wyjazdów zagranicznych Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego informuje o możliwości uzyskania przez członków zwyczajnych Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego dofinansowania

Bardziej szczegółowo

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi POMORSKIE CENTRUM EDUKACYJNO- LECZNICZE Gdańsk, ul.srebrniki 5a? Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi REALIZATORZY: 1.FUNDACJA OPARCIA SPOŁECZNEGO ALEKSANDRY

Bardziej szczegółowo

Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej PSYCHIATRYCZNA OPIEKA ZDROWOTNA W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej PSYCHIATRYCZNA OPIEKA ZDROWOTNA W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Podlaski Urząd Wojewódzki Wydział Polityki Społecznej PSYCHIATRYCZNA OPIEKA ZDROWOTNA W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Białystok, sierpień 2011 1 Spis treści: Wstęp... 4 I. Psychiatryczna opieka ambulatoryjna...

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM

SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM SYTUACJA ZDROWOTNA DZIECI I MŁODZIEŻY W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM 2 LICZBA LUDNOŚCI W 2010 ROKU 2010 województwo łódzkie miasto Łódź liczba ludności ogółem 2552000 737098 0 19 r.ż. 504576 (19,7) 117839 (15,9)

Bardziej szczegółowo

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca

Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca Załącznik nr 2 Programy edukacyjne dla lekarzy pierwszego kontaktu dotyczące niewydolności serca I.1.Nazwa projektu: Ogólnopolski projekt edukacyjny w zakresie niewydolności serca dla lekarzy rodzinnych.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie niepożądanych działań leków

Monitorowanie niepożądanych działań leków Monitorowanie niepożądanych działań leków Anna Wiela-Hojeńska Katedra i Zakład Farmakologii Klinicznej Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu Niepożądane działanie leku (ndl) Adverse Drug Reaction (ADR) (definicja

Bardziej szczegółowo

NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Łodzi

NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Łodzi NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Łodzi Łódź, dnia grudnia 2009 r. LLO-410-37-04/2009 P/09/154 Pani Urszula Wasik Dyrektor 5 Domu Pomocy Społecznej im. Prof. dr med. Jadwigi Szutrowej, w Łodzi WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo