EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE ODPADAMI W PLACÓWKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ EFFECTIVE WASTE MANAGEMENT IN HEALTH CARE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE ODPADAMI W PLACÓWKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ EFFECTIVE WASTE MANAGEMENT IN HEALTH CARE"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2007, 76, 3, JAKUB PĘDZIŃSKI, BARTOSZ PĘDZIŃSKI EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE ODPADAMI W PLACÓWKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ EFFECTIVE WASTE MANAGEMENT IN HEALTH CARE Katedra Towaroznawstwa Artykułów Przemysłowych Wydział Towaroznawstwa Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Kierownik: prof. dr hab. Andrzej Korzeniowski Streszczenie Śmiało można stwierdzić, że dotychczasowe postępowanie z odpadami w placówkach opieki zdrowotnej jest nastawione na likwidowanie ich szkodliwych skutków oddziaływania. Nie ma to nic wspólnego z racjonalną gospodarką odpadową i propagowaną obecnie zasadą zrównoważonego rozwoju. Właściwym punktem wyjścia efektywnej gospodarki powinna być prewencja, mająca przede wszystkim na celu zminimalizowanie niepożądanych skutków końcowych. Proces powstawania coraz większej ilości odpadów w opiece zdrowotnej generuje coraz większe koszty dla placówek. Unieszkodliwianie odpadów medycznych ze względu na ich specyficzne właściwości jest regulowane restrykcyjnymi normami, których spełnianie wymaga dużych nakładów finansowych. Znany jest fakt niedoboru środków finansowych na funkcjonowanie opieki zdrowotnej. Mając powyższe na uwadze, w artykule podjęto próbę oceny procesu zarządzania odpadami powstającymi w wyniku działalności placówek opieki zdrowotnej na przykładzie Szpitala Miejskiego w Zambrowie. Omówiono zachodzące w szpitalu zmiany związane z wdrażaniem zintegrowanego systemu zarządzania. Przedstawiono założenia dotyczące wdrażania systemu ze szczególnym omówieniem roli i znaczenia systemu zarządzania środowiskowego według normy ISO 14001, gdyż to właśnie jej wymagania kształtują w znacznym stopniu obecną strategię przedsiębiorstwa w zakresie zarządzania odpadami. Ponadto omówiono procedurę określającą proces gospodarowania odpadami w badanym szpitalu. SŁOWA KLUCZOWE: odpady medyczne, system zarządzania środowiskowego. Summary It will not be wrong to say that modern practices with waste in hospitals mainly deal with eradicating its harmful effect. They have nothing to do with rational waste policy and wide spreading principle of balanced development. The proper way out should lie in prevention, aimed at minimizing unwanted side effects. More medical waste generates higher costs of dealing with it. The law regulations impose restricting norms on its utilization which, if they are complied with, considerably increase the cost. Most clinics feel the shortage of means. Taking the above under consideration, the author of the article tried to evaluate the process of management of waste being the effect of health care institutions activity, with the example of The City Hospital in Zambrow. Transformations happening in the hospital in connection with the introduction of an integrated management system were discussed. Assumptions regarding the introduction of the system were presented with the particular discussion of the role and significance of the environmental management system according to the ISO norm, as it is its requirements that greatly mould the current company s strategy regarding waste management. In addition, the procedure describing waste management process in the examined hospital was discussed. KEY WORDS: medical waste, environmental management system. Odpady powstające w wyniku działalności placówek opieki zdrowotnej stają się istotnym problemem w aspekcie bezpieczeństwa sanitarnego, ochrony środowiska, a także kosztów unieszkodliwiania. Przez wiele lat, odpady procesów leczenia składały się głównie z zabrudzonych materiałów opatrunkowych lnianych i bawełnianych oraz materiału biologicznego. Jedyną formą ich utylizacji było spalanie. Metoda ta zapewniała bezpieczeństwo sanitarne, dając jednocześnie efekt nierozpoznawalności odpadów w formie. Skład odpadów powodował, że jedynymi efektami ubocznymi spalania był nieprzyjemny zapach i dym, który był szczególnie widoczny, gdy spalanie odbywało się z niedoborem tlenu lub w zbyt niskiej temperaturze. Także pozostałości procesu spalania nie stanowiły poważniejszego zagrożenia dla środowiska. Łatwość spalania odpadów spowodowała, że przez wiele lat problem utylizacji wydawał się być rozwiązany. W ostatnich czasie, wprowadzono i zaczęto powszechnie używać wielu materiałów jednorazowego użytku, co spowodowało istotny wzrost ilości odpadów procesów leczenia. Zmienił się także w sposób istotny skład odpadów. Oprócz materiałów opatrunkowych i tkanki biologicznej, w odpadach pojawiły się tworzywa sztuczne, ostre metalowe przedmioty, niebezpieczne materiały chemiczne i radioaktywne. W tej sytuacji, zastosowanie spalania jako jedynej metody utylizacji wszystkich odpadów powstających w placówkach opieki zdrowotnej musi zostać zakwestionowane. Nie należy obecnie utożsamiać słowa utylizacja ze słowem spalanie, lecz rozumieć jako szereg usystematyzowanych działań mających na celu unieszkodliwienie odpadu. W zakresie tych działań należy wziąć pod uwagę właściwości odpadów, ich ilość i skład morfologiczny, regulacje prawne dotyczące postępowania z

2 266 Jakub Pędziński i inni odpadami, wpływ procesu unieszkodliwiania na środowisko naturalne i lokalne społeczeństwo, a także bezpieczeństwo pracowników i klientów zakładów opieki zdrowotnej [1]. Proces powstawania coraz większej ilości odpadów w opiece zdrowotnej generuje coraz większe koszty dla placówek. Znanym jest fakt powszechnego niedoboru środków finansowych na funkcjonowanie ochrony zdrowia w większości krajów świata i Europy. Unieszkodliwianie odpadów medycznych ze względu na ich specyficzne właściwości jest regulowane restrykcyjnymi normami, których spełnianie wymaga dużych nakładów finansowych. Tymczasem, śmiało można stwierdzić, że dotychczasowe postępowanie z odpadami w szpitalach jest nastawione na likwidowanie ich możliwych skutków oddziaływania, czyli tzw. technologie end-of-pipe (końca rury). Nie ma to nic wspólnego z racjonalną gospodarką odpadową i propagowaną obecnie zasadą zrównoważonego rozwoju. W takiej sytuacji powinno się promować i rozwijać efektywne systemy gospodarowania odpadami. Właściwym punktem wyjścia efektywnej gospodarki powinna być prewencja, mająca przede wszystkim na celu zminimalizowanie niepożądanych skutków końcowych, gdyż to właśnie one przyczyniają się do pogorszenia stanu środowiska, stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka, a tym samym są największym marnotrawcą zasobów. Właśnie na taką nowoczesną gospodarkę odpadową powinny się nastawić polskie placówki opieki zdrowotnej [2]. Mając powyższe na uwadze, w artykule podjęto próbę oceny procesu zarządzania odpadami powstającymi w wyniku działalności placówek opieki zdrowotnej na przykładzie Szpitala Miejskiego w Zambrowie. ZMIANY SYSTEMOWE W ZARZĄDZANIU SZPITALEM Szpital Miejski w Zambrowie Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej posiada 5 oddziałów: intensywnej terapii, chirurgiczny, pediatryczny, ginekologiczno położniczy, chorób wewnętrznych; 3 pracownie: diagnostyki laboratoryjnej, diagnostyki obrazowej, rehabilitacji i fizykoterapii; a także Dział specjalistyczny opieki ambulatoryjnej w którego strukturach znajduje się 7 specjalistycznych poradni. Szpital posiada około 120 łóżek oraz 200 pracowników. W czasie badań prowadzonych w Szpitalu Miejskim w Zambrowie placówka była przygotowywana do wdrożenia zintegrowanego systemu zarządzania. Proces ten miał zakończyć się wdrożeniem systemu zarządzania jakością w oparciu o normę PN-EN ISO 9001:2001, systemu zarządzania środowiskowego w oparciu o normę PN-EN ISO 14001:1998 oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w oparciu o normę PN-N 18001:2004, a także systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności według wymogów normy DS 3027E:2002. Audit certyfikujący planowany był na lipca 2005 roku. Szczególny wpływ na zarządzanie odpadami w badanym szpitalu ma norma ISO 14001, gdyż podstawowym jej zadaniem jest wspomaganie działań związanych z ochroną środowiska i zapobieganiem zanieczyszczeniom w sposób wyważony z potrzebami społeczno-ekonomiczny. Norma ta nie zawiera wymagań bezwzględnych, które dotyczą efektów działalności środowiskowej. Wymaga jedynie podjęcia zobowiązania wyrażonego w polityce środowiskowej, że organizacja będzie działała zgodnie z odpowiednim ustawodawstwem, a także, że zobowiązuje się do ciągłej poprawy wobec środowiska. Przedsiębiorstwo wdrażające system zarządzania środowiskowego zmierza do zapobiegania szkodliwym oddziaływaniom na środowisko poprzez przewidywanie ryzyka szkodliwości środowiskowej. Celem normy jest dążenie do ciągłej poprawy skuteczności działań na rzecz środowiska. Należy zaznaczyć, iż wdrożenie normy jest decyzją dobrowolną. Dopiero z chwilą podjęcia decyzji przez najwyższe kierownictwo o wdrażaniu systemu zarządzania środowiskowego jej wymagania stają się obowiązujące [3]. Norma ISO oparta jest na cyklu P-D-C-A (Plan, Do, Check, Act) znanym z podejścia TQM, na który składają się cztery fazy: planowanie, wykonanie, sprawdzanie, działanie. Na etapie planowania należy zidentyfikować i ocenić elementy działań organizacji mające wpływ na środowisko oraz sformułować odpowiednie cele i zadania niezbędne do realizacji tych celów. Etap wykonywania obejmuje wdrożenie zaplanowanych elementów. W fazie sprawdzania należy obserwować efekty zmian lub prób, analizować dane oraz określić problemy. Ostatnia faza, faza działania, polega na zbadaniu wyników, przeprojektowaniu systemu z uwzględnieniem już posiadanej wiedzy, przekazaniu informacji oraz ponownym szkoleniu. [3] WDRAŻANIE SYSTEMU ZARZĄDZANIA ODPADAMI Identyfikacja i ocena aspektów środowiskowych Szpital Miejski w Zambrowie prowadzi gospodarkę odpadami na podstawie pozwolenia na wytwarzanie odpadów wydanego przez Starostwo w Zambrowie. Wszelkie odpady powstające w związku z prowadzoną przez szpital działalnością są identyfikowane wewnątrz organizacji zgodnie z procedurą Identyfikacja aspektów środowiskowych przy pomocy Arkuszy identyfikacji aspektów środowiskowych. Norma ISO definiuje aspekt środowiskowy jako element działań organizacji, jej wyrobów lub usług, który może wzajemnie oddziaływać ze środowiskiem [4]. Organizacja podejmująca działania ukierunkowane na budowę systemu zarządzania środowiskowego musi opracować oraz wdrożyć procedury ustalające sposób identyfikacji i oceny aspektów środowiskowych, na które przedsiębiorstwo może mieć wpływ [3]. W badanej placówce zakresem procedury objęto wszystkie działania realizowane wewnątrz szpitala, a także usługi świadczone na potrzeby szpitala przez

3 Efektywne zarządzanie odpadami w placówkach opieki zdrowotnej 267 podwykonawców. Jednym z zidentyfikowanych w szpitalu aspektów środowiskowych są odpady. Poniższa tabela zawiera przykładowe zestawienie wybranych aspektów środowiskowych pod kątem świadczonych usług. Procedura gospodarowania odpadami i mediami W Szpitalu Miejskim gospodarowanie odpadami kompleksowo reguluje procedura Gospodarka odpadami i mediami. Zastąpiła ona szereg wcześniej obowiązujących instrukcji. Celem procedury jest określenie sposobu monitorowania ilości i rodzaju wytwarzanych przez szpital odpadów oraz zużywanych mediów, sposobu ich identyfikowania i postępowania z nimi wraz z określeniem odpowiedzialności. Obejmuje swoim zakresem wszystkie komórki organizacyjne szpitala, a także wszelkie odpady powstające w realizowanych procesach. Systemowe podejście do gospodarki odpadami medycznymi wymaga stworzenia udokumentowanej struktury organizacyjnej z jasnym schematem stanowisk i zakresów odpowiedzialności. Najbardziej powszechnym sposobem spełnienia tego wymagania jest schemat organizacyjny, w którym opisany jest personel kluczowy, jego odpowiedzialność, uprawnienia i wzajemne powiązania. W działania związane z zarządzaniem środowiskowym powinni być zaangażowani wszyscy pracownicy, natomiast niektórzy powinni mieć przypisane konkretne odpowiedzialności wynikające z pełnionych przez nich funkcji [3]. W tabeli 2. przedstawiono odpowiedzialności i uprawnienia personelu Szpitala Miejskiego w zakresie gospodarowania odpadami. Jednym z najważniejszych punktów procedury jest postępowanie, wskazane są w nim poszczególne etapy postępowania w odniesieniu do tytułu dokumentu. W omawianej procedurze wyróżniono cztery podpunkty: 1. Planowanie działań W Szpitalu Miejskim Kierownik Sekcji Gospodarczo Technicznej opracowuje plany działań, w których zawarte są działania w zakresie składowania, transportu i unieszkodliwiania danego rodzaju odpadu, a w przypadku odpadów niebezpiecznych również działania zmierzające do ich ograniczenia. Plany są opracowywane na okres jednego roku przy uwzględnieniu wyników z auditów, zgłoszonych niezgodności, bądź ewentualnych zmian polityki środowiskowej, celów i zadań środowiskowych. Kierownik Sekcji Gospodarczo-Technicznej aktualizuje w razie potrzeby plany działań po okresowych weryfikacjach wykazu aspektów środowiskowych, bądź też zmianie wymagań prawnych. Plany przekazywane są Dyrektorowi Szpitala do zatwierdzenia, a następnie do stosowania osobom odpowiedzialnym w poszczególnych komórkach organizacyjnych za właściwe postępowanie z odpadami i mediami. Środki na realizację planów zabezpiecza Dyrektor. 2. Segregacja i eliminacja odpadów W celu opisania działań zmierzających do segregacji i eliminacji zidentyfikowane w szpitalu odpady pogrupowano w trzy kategorie: odpady inne niż niebezpieczne, w tym medyczne; odpady niebezpieczne pochodzenia niemedycznego; odpady niebezpieczne medyczne. Wprowadzony podział pozwolił usystematyzować sposób obchodzenia się z daną grupą odpadów. Następnie opisano poszczególne etapy postępowania z zaznaczeniem zakresu odpowiedzialności pracowników szpitala. 3. Ewidencja ilości wytwarzanych odpadów Szpital Miejski prowadzi ilościowo-jakościową ewidencję wytwarzanych odpadów. Prowadzona jest ona w oparciu o karty ewidencji odpadów oraz karty przekazania odpadów. Wzory kart są zgodne ze wzorami zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów. 4. Statystyka i analiza Monitorowanie ilości wytwarzanych odpadów odbywa się poprzez okresową analizę danych dotyczących porównywalnych okresów roku bieżącego i poprzedniego. Analiza powinna uwzględniać zależności między ilościami odpadów, a ilością i rodzajem realizowanych zadań. W przypadku znaczących rozbieżności pomiędzy wskaźnikami przeprowadzone zostaje badanie w celu wyjaśnienia przyczyn rozbieżności. Wyniki badań przedstawiane są na przeglądzie systemu zarządzania. Kierownik Sekcji Gospodarczo- Technicznej zgodnie z przepisami sporządza zbiorcze, roczne, statystyczne zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów i przekazuje je w stosownym terminie Marszałkowi Województwa. Pozwala to na podjęcie dalszych działań korygujących i naprawczych oraz doskonalenie całego procesu zarządzania odpadami. EFEKTYWNOŚĆ WDRAŻANIA ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA W PROCESIE GOSPODAROWANIA ODPADAMI Zgodnie z wymaganiami wdrażanego w Szpitalu Miejskim w Zambrowie zintegrowanego systemu zarządzania szpital zobowiązał się w swojej polityce do ograniczania negatywnego wpływu na środowisko w związku z prowadzoną działalnością poprzez: eliminację (redukcję) ryzyka zaistnienia awarii, podczas których istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnego oddziaływania na środowisko stosowanie takich technologii, które eliminują narażenie człowieka na czynniki szkodliwe segregację odpadów podlegających recyklingowi. Spełnienie powyższych zobowiązań wiąże się ze zmianami w prowadzonej przez szpital gospodarce odpadami medycznymi. Podstawową zmianą jest systemowe podejście do zarządzania odpadami zgodnie z wymaganiami, wdrażanego w trakcie przeprowadzanych badań, zintegrowanego systemu zarządzania. W normie ISO 9000:2000 efektywność została zdefiniowana jako zasięg, do jakiego planowane działania są realizowane, a planowane wyniki osiągnięte [3]. Inna definicja efektywności to relacja między osiągniętymi

4 268 Jakub Pędziński i inni Tab. 1. Wykaz wybranych aspektów środowiskowych pod kątem świadczonych usług Table 1. The list of assorted environmental aspects in regard to provided services Proces/operacja/działalność/usługa Czynności administracyjno-biurowe Przechowywanie leków, materiałów opatrunkowych, sprzętu jednorazowego użytku Diagnostyka rentgenowska z obróbką chemiczną zdjęć Wykonywanie zabiegów operacyjnych Laboratoryjna diagnostyka analityczna, mikrobiologiczna, cytologiczna i serologiczna wraz z pobieraniem materiału biologicznego wynikami a wykorzystanymi zasobami. Efektywność definiowana jest również jako skuteczność, sprawność. Ten ostatni termin oznacza natomiast zdolność do wykonywania określonych czynności. Pojęcie efektywności jest związane ze strategią organizacji oraz celami z niej wynikającymi. Efektywność w przypadku procesu gospodarowania odpadami w Szpitalu Miejskim w Zambrowie można zdefiniować jako zdolność do realizacji strategii firmy i osiągania założonych w polityce przedsiębiorstwa celów. Analizując efektywność wdrażanego zintegrowanego systemu zarządzania w Szpitalu Miejskim w Zambrowie zauważono, iż został udoskonalony proces gospodarowania odpadami. Udało się to osiągnąć poprzez zastąpienie szeregu niespójnych instrukcji dotyczących postępowania z odpadami jedną procedurą Gospodarka odpadami i mediami. Omawiana w artykule procedura jest dokumentem opisującym cele, zawiera opis realizacji działań dotyczących postępowania z odpadami. Obejmuje swoim zakresem wszystkie komórki organizacyjne szpitala, a także wszelkie odpady powstające w realizowanych procesach. Określa strukturę organizacyjną z jasnym schematem stanowisk i zakresów odpowiedzialności. Dokument ten kompleksowo reguluje szereg działań, takich jak: planowanie, segregację i eliminację odpadów, ewidencję, statystykę i analizę ilości wytwarzanych odpadów. Zarządzanie odpadami w oparciu o procedurę ułatwia działania czyniąc je bardziej skutecznymi. Oceniając efektywność wdrażania zintegrowanego systemu zarządzania w procesie gospodarowania odpadami zwrócono uwagę na spodziewane i osiągnięte korzyści badanego procesu. Można je podzielić na korzyści wewnętrzne, które bezpośrednio dotyczą szpitala i korzyści zewnętrzne, mające wpływ nie tylko na organizację, ale także na jej otoczenie. Do korzyści wewnętrznych można zaliczyć: 1. Redukcję kosztów poprzez: poprawę efektywności bieżącego procesu gospodarowania odpadami oraz jego ciągłe doskonalenie Aspekt powstawanie odpadów odpady komunalne, toner z drukarek, baterie odpady komunalne, przeterminowane lub wycofane z obrotu leki, przeterminowany lub uszkodzony sprzęt jednorazowy (tworzywa sztuczne, guma, lateks) odpady komunalne, medyczne odpady niebezpieczne, zużyte błony fotograficzne, zużyte odczynniki fotograficzne, opakowania po środkach dezynfekcyjnych (np. w sprayu) odpady komunalne, odpady medyczne niebezpieczne tkanki organiczne odpady odczynników chemicznych z materiałem biologicznym, spirytus skażony hibitanem, odpady komunalne, odpady medyczne niebezpieczne, odpady niebezpieczne pochodzenia niemedycznego odpady opakowań po niektórych odczynnikach, tonery z drukarek, zjonizowane powietrze Źródło: Opracowanie własne na podstawie Arkusza identyfikacji aspektów środowiskowych nr 2 w Szpitalu Miejskim w Zambrowie projektowanie wyrobów i usług w sposób pozwalający ograniczyć zużycie narzędzi a zatem i ilość odpadów, bez pogorszenia jakości świadczeń zdrowotnych odpowiednie zagospodarowanie odpadów odzysk, recykling np. poprzez wykorzystywanie pustych kanistrów po środkach dezynfekcyjnych oraz odczynnikach chemicznych w zastępstwie specjalnych pojemników na odpady typu sharps, a także odsprzedawanie niektórych odpadów wyspecjalizowanym firmom zajmującym się ich przetwarzaniem, do odpadów takich należą zużyte lub przeterminowane błony fotograficzne oraz zużyte odczynniki fotograficzne optymalizację doboru surowców, materiałów, produktów, np. poprzez zastąpienie jednorazowych baterii akumulatorkami, a także zastąpienie rtęciowych termometrów termometrami elektronicznymi zwiększenie efektywności wykorzystywanej infrastruktury odpowiednie przygotowanie procesów magazynowania, pakowania i transportu odpadów (wprowadzenie systemu zarządzania środowiskowego owocuje lepszym wykorzystaniem środków transportu oraz wprowadzeniem rozwiązań minimalizujących liczbę opakowań) zmniejszenie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska. 2. Wzrost konkurencyjności zakładu opieki zdrowotnej na rynku usług medycznych poprzez: uporządkowanie i ujednolicenie działań na rzecz ochrony środowiska, które zostaną zademonstrowane opinii publicznej, czyli między innymi potencjalnym klientom organizacji, a także dostawcom i pracownikom certyfikat zgodności funkcjonowania zintegrowanego systemu zarządzania może stać się ważnym argumentem w występowaniu o zamówienia publiczne. 3. Zwiększenie świadomości proekologicznej pracowników, co przyczynia się do wyrobienia wśród załogi nawyku dbałości o porządek i estetykę na swoim

5 Efektywne zarządzanie odpadami w placówkach opieki zdrowotnej 269 stanowisku pracy oraz w swoim otoczeniu, a także zwiększenie bezpieczeństwa związanego z obchodzeniem się z odpadami medycznymi. 4. Wzrost samokontroli i odpowiedzialności pracowników. 5. Zapewnienie zgodności z obowiązującym ustawodawstwem, co pozwala organizacji uniknąć potencjalnych kar pieniężnych oraz niekorzystnego wizerunku związanego z łamaniem przepisów ochrony środowiska. 6. Znajomość wymogów prawnych oraz rozwijanie odpowiedniej kultury i świadomości proekologicznej wśród kierownictwa i załogi pozwala również przewidywać i bardzo często wpływać na przyszłe uregulowania prawne w zakresie ochrony środowiska, a to z kolei daje szansę przedsiębiorstwu na harmonizowanie i dostosowanie swoich planów rozwojowych do tych uregulowań. 7. Łatwiejsze wykrywanie i usuwanie wszelkich niezgodności, a zatem zmniejszenie prawdopodobieństwa zaistnienia sytuacji, która mogłaby mieć ujemny wpływ na środowisko naturalne. 8. Posiadanie certyfikatu poświadczającego, że w szpitalu wdrożone jest systemowe podejście do problemu minimalizacji możliwych zagrożeń powoduje, że banki, towarzystwa ubezpieczeniowe i potencjalni inwestorzy współpracują z tymi przedsiębiorstwami bez obawy wystąpienia potencjonalnego ryzyka. Daje to moż-liwość korzystania z dogodnych kredytów bankowych lub możliwość obniżenia stawek ubezpieczenia. 9. Wdrożenie zasad zarządzania środowiskowego może prowadzić do zmniejszenia częstotliwości kontroli środowiskowych prowadzonych przez administrację publiczną oraz złagodzenia innych form nadzoru. 10. Kryterium wiarygodności środowiskowej jest stosowane we wszelkiego rodzaju projektach finansowych ze środków takich instytucji, jak Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub Bank Światowy. 11. Posiadanie certyfikatu na zgodność z zintegrowanym systemem zarządzania jest jednym z kryteriów oceny składanych ofert w warunkach konkursu na świadczenia zdrowotne przeprowadzanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia [3, 5, 6, 7]. Do korzyści zewnętrznych można zaliczyć: 1. Wartość posiadanego certyfikatu daje gwarancję, iż partner (w biznesie) spełnia międzynarodowe, uznane kryteria dotyczące zarządzania organizacją, co zwiększa poczucie bezpieczeństwa i często pozwala uniknąć drobiazgowej weryfikacji. 2. Poprawę szeroko rozumianej ochrony środowiska naturalnego, w tym gospodarowania odpadami. 3. Poprawę ekologicznej wiarygodności szpitala w oczach klientów oraz administracji samorządowej, a także polepszenie stosunków z lokalną społecznością [3, 8]. Sukces wprowadzania systemu uzależniony jest od zaangażowania wszystkich pracowników. Należy podkreślić, że zarządzanie środowiskowe obejmuje całość problemów wpływających na strategię i konkurencyjność. Natomiast potwierdzenie certyfikatem wdrożonego systemu może być wykorzystane przez zakład opieki zdrowotnej do zapewnienia zainteresowanych stron, że system zarządzania środowiskowego jest odpowiednio wdrożony [3]. Piśmiennictwo 1. Ponikło W.: Utylizacja odpadów leczenia. W: Zdrowie publiczne, t. II, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne Vesalius, Kraków 2001, Derlatka S., Lutek S.: Nowoczesna gospodarka odpadowa w szpitalach. W: Menedż. Zdr., 2003, 3, 2003, Matuszak-Flejszman A.: Jak skutecznie wdrożyć system zarządzania środowiskowego według normy ISO Wydawnictwo Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sa-nitarnych, Poznań 2001, , , 137, 148, PN-EN ISO 14001:1998 Systemy zarządzania środowiskowego. Specyfikacja i wytyczne stosowania. pkt Motyl K.: Zarządzanie jakością. Ogólnopolski Prz. Med., 2005, 5, Lisowska B.: Certyfikat zarządzania jakością w szpitalu. Puls Med., 2002, 21, Łańcucki J., Mruk H., Januszek H. i wsp.: Podstawy kompleksowego zarządzania jakością TQM, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2001, Lisiecka K.: Czas na jakość. Menedżer Zdr., 2004, 2. Adres korespondencyjny: Jakub Pędziński, ul. Wiśniowa 4, Swarzędz

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński

Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą. dr Adam Jabłoński 2012 Normy środowiskowe w zarządzaniu firmą dr Adam Jabłoński GENEZA POWSTANIA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Konferencja w Rio de Janeiro 1992 r. 27 Zasad Zrównoważonego Rozwoju Karta Biznesu Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP

RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP 1 RAPORT ŚRODOWISKOWY ZA 2013ROK TERESA PĄCHALSKA 22.03.2014 SAPA EXTRUSION CHRZANÓW SAPA GROUP 2 Szanowni Państwo, Przekazujemy w Państwa ręce Raport Środowiskowy przedstawiający osiągnięcia Sapa Extrusion

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością.

KSIĘGA JAKOŚCI SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ. 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 6 4.1 Wymagania ogólne i zakres obowiązywania systemu zarządzania jakością. W Szpitalu Miejskim w Elblągu został ustanowiony, udokumentowany, wdroŝony

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE

ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ZAKRES PROJEKTU DOT. ZARZĄDZANIA KOSZTAMI ŚRODOWISKOWYMI W FIRMIE ANDRZEJ OCIEPA EKOEKSPERT Sp. z o.o. III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zakres projektu

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA Strona: 1 z 5 1. Opis systemu zintegrowanego systemu zarządzania 1.1. Postanowienia ogólne i zakres obowiązywania W Samodzielnym Zespole Publicznych Zakładów Lecznictwa Otwartego Warszawa Ochota jest ustanowiony,

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r.

Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie. Warszawa 8 maja 2013 r. Pierwszy w Polsce System Zarządzania Energią (SZE) w oparciu o normę PN-EN ISO 50001 w Dzierżoniowie Warszawa 8 maja 2013 r. Efektywne zarządzanie energią jest jednym z warunków krytycznych do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP

Zasady GMP/GHP, które należy wdrożyć przed wprowadzeniem HACCP System HACCP Od przystąpienia Polski do Unii Europejskiej wszystkie firmy zajmujące się produkcją i dystrybucją żywności muszą wdrożyć i stosować zasady systemu HACCP. Przed opisaniem podstaw prawnych

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego

Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Zintegrowany System Zarządzania w Śląskim Centrum Społeczeństwa Informacyjnego Beata Wanic Śląskie Centrum Społeczeństwa Informacyjnego II Śląski Konwent Informatyków i Administracji Samorządowej Szczyrk,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA

POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA POLITYKA JAKOŚCI I ŚRODOWISKOWA Thermaflex Izolacji Sp. z o. o. zajmuje wiodącą pozycję w Polsce w branży izolacji technicznych ze spienionych poliolefin. Dążymy aby System Zarządzania Jakością i Środowiskiem

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO Auditor wewnętrzny Systemu Zarządzania Środowiskowego 26 27.11.2012 Szczecin SYSTEMY ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO 1 Co to jest System Zarządzania Środowiskowego (SZŚ)? 2 Zarządzanie: - sposób realizacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE VI MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NOWA ENERGIA USER FRIENDLY 2010 Jean-Michel Kaleta Warszawa 18 czerwca 2010 Spis treści Strona Czy można spalać odpady komunalne?

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7.1. Jakie wymagania i wytyczne dotyczące określenia struktur odpowiedzialności i uprawnień w systemie

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Nauk o Bezpieczeństwie obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz

Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia. Małgorzata Gackiewicz Dobre praktyki i korzyści wdrażania EMAS w Urzędzie Miejskim Wrocławia Małgorzata Gackiewicz POCZĄTEK ISO 14001 2010r. POKL Zespół wdrożniowy Komunikacja ASPEKTY ŚRODOWISKOWE ASPEKTY BEZPOŚREDNIE Wytwarzanie

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/XLI/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 8/IX/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia Informacje ogólne Tytuł zasad Zatwierdzone przez Data zatwierdzenia Zakres Cel zasad Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia 17.06.2009 Niniejsze zasady

Bardziej szczegółowo

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005

Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Akredytacja laboratoriów wg PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Marek Misztal ENERGOPOMIAR Sp. z o.o. Biuro Systemów Zarządzania i Ocen Nowe Brzesko, 26 września 2006 r. Czy systemy zarządzania są nadal dobrowolne?

Bardziej szczegółowo

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO

Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UKatalog Szkoleń: Budowanie skutecznych systemów zarządzania opartych na normach ISO UBlok I Podejście procesowe: Zarządzanie procesowe (2 dni) Definicje procesu, zarządzanie procesami, podział i identyfikowanie

Bardziej szczegółowo

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA TDT-CERT. Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania?

TRANSPORTOWY DOZÓR TECHNICZNY JEDNOSTKA CERTYFIKUJĄCA TDT-CERT. Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania? Ile zabiegów a jakie korzyści w związku z certyfikacją systemów zarządzania? Certyfikacja systemów zarządzania - normy PN-EN ISO 9001:2009 Systemy zarządzania jakością. Wymagania. PN-EN ISO 14001:2005

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami.

Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 stycznia 2009. w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Zarządzenie Nr 14/2009 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 stycznia 2009 w sprawie: wprowadzenia procedury nadzoru nad dokumentami i zapisami. Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o.

Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem. Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. Ekoinnowacje w Polsce w aspekcie możliwości współpracy nauki z biznesem Paweł Woźniak EKOS Poznań sp. z o.o. EKOS Poznań jako nazwa handlowa funkcjonuje na rynku od 1987. Głównymi obszarami działalności

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000

Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Charakterystyka systemu zarządzania jakością zgodnego z wymaganiami normy ISO serii 9000 Normy ISO serii 9000 Zostały uznane za podstawę wyznaczania standardów zarządzania jakością Opublikowane po raz

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10.1. Co to są dokumenty i zapisy w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? W każdym systemie zarządzania dokumentacja

Bardziej szczegółowo

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu:

W ramach zarządzania jednostką można wyróżnić następujące rodzaje audytu: Audytor powinien zalecić wprowadzenie istotnych informacji na temat efektów działań proekologicznych do systemu rachunkowości oraz do sprawozdawczości finansowej. Audyty ekologiczne stały się głównymi

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem

Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem Dla nas, w Ayesa Ingeniería, zadowolenie klienta, wysoka jako realizowanych przez nas projektów i świadczonych usług oraz poszanowanie dla rodowiska,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO

OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 349 353 Agata Szkiel OCENA SPEŁNIENIA WYMAGAŃ DOTYCZĄCYCH NADZORU NAD KRYTYCZNYMI PUNKTAMI KONTROLI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA NALEŻĄCEDO ŁAŃCUCHA ŻYWNOŚCIOWEGO Katedra

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 29 z 01.07.2013r. REGULAMIN FUNKCJONOWANIA KONTROLI ZARZADCZEJ W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W GIśYCKU Postanowienia ogólne 1 1. Kontrola zarządcza w Powiatowym Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o.

Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Wdrożenie systemu zarządzania energią wg norm PN-EN 16001 i ISO 50001 na przykładzie Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o. Konferencja Klubu Polskie Forum ISO 14000 Warszawa, 17-18 kwietnia 2012 Krzysztof Lebdowicz

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain.

KARTA DOSTAWCÓW. Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. KARTA DOSTAWCÓW Gospodarcze, środowiskowe i społeczne wymagania zrównoważonego rozwoju stanowią kluczowe wytyczne strategii Grupy Saint-Gobain. Grupa przystąpiła do Światowego Paktu Global Compact Narodów

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska

Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Efekty wdrożenia systemu EMAS w Ministerstwie Środowiska Monika Dziadkowiec Dyrektor Generalna Warszawa, 5.07.2012 r. Ministerstwo Środowiska, poprzez współtworzenie polityki państwa, troszczy się o środowisko

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY?

ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? ISO 9001:2015 ORAZ ISO 14001:2015 REWIZJA NORM CZY JESTEŚ PRZYGOTOWANY? JAKI JEST CEL REWIZJI 2015? W czasach nieustannych wyzwań natury gospodarczej, technologicznej i środowiskowej, firmy muszą stale

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE

KSIĘGA JAKOŚCI POMIARY, ANALIZA I DOSKONALENIE Wydanie: 4 z dnia 09.06.2009r zmiana: 0 Strona 1 z 13 8.1 Postanowienia ogólne W Szpitalu Miejskim w Elblągu zostały zaplanowane i wdroŝone procesy monitorowania i pomiarów oraz analizy danych i doskonalenia

Bardziej szczegółowo

Program Zintegrowanego Systemu Zarządzania 2009

Program Zintegrowanego Systemu Zarządzania 2009 Program Zintegrowanego Systemu Zarządzania 2009 Deklaracja w Polityce ZSZ Cel Zadania Termin realizacji Osoby odpowiedzialne zapobieganie zanieczyszczeniom, poprzez racjonalną gospodarkę zasobami oraz

Bardziej szczegółowo

CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek

CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek CSR szansą rozwoju Polskiej Korporacji Recyklingu (PKR) Witold Chemperek Wiceprezes Zarządu Polska Korporacja Recyklingu Sp. z o.o. jest wiodącym w regionie Zakładem Przetwarzania Zużytego Sprzętu Elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001)

Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) Audyt energetyczny jako wsparcie Systemów Zarządzania Energią (ISO 50001) ROMAN KOŁODZIEJ IV Konferencja Naukowo-Techniczna,,Utrzymanie ruchu w przemyśle spożywczym Szczyrk, 26 kwietnia 2012 r. 1 PLAN

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012 Zarząd Województwa Łódzkiego Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012 Łódź, lipiec 2012 1 Podstawy formalne Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby

Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby Jakub Wierciak Zagadnienia jakości i niezawodności w projektowaniu Zarządzanie jakością wg norm serii ISO 9000:2000 cz.1 system, kierownictwo i zasoby System zarządzania jakością (ISO 9000:2000) System

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego

Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego Wprowadzenie do Zarządzania Środowiskowego co to jest: certyfikat na ISO 14001? certyfikat zgodności z ISO 14001 2 = wydane przez neutralną i wiarygodną organizację zaświadczenie, że w naszej organizacji

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem

Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem Polityka Jakości i System Zarządzania Środowiskiem Dla nas, w Ayesa Ingeniería, zadowolenie klienta, wysoka jako realizowanych przez nas projektów i świadczonych usług oraz poszanowanie dla rodowiska,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice 1 Sektor gospodarczy Ilość wytworzonych odpadów innych niż niebezpieczne i komunalne

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego I. Cel dokumentu Wytyczne określają rozwiązania organizacyjne w zakresie zarządzania środowiskowego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w odniesieniu do Podwykonawców pracujących w imieniu lub na terenie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP

KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP KRYTERIA CERTYFIKATU ZIELONY SKLEP SKLEP STACJONARNY I SPRZEDAŻ ONLINE Kryteria Certyfikatu Zielony Sklep zostały pogrupowane w zbiory, zgodnie z obszarem, którego dotyczą (centrala / punkt sprzedaży /

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Fideltronik świadczy pełny zakres usług związanych z kontraktowym projektowaniem i produkcją pakietów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych

Fideltronik świadczy pełny zakres usług związanych z kontraktowym projektowaniem i produkcją pakietów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych PREZENTACJA FIRMY Fideltronik świadczy pełny zakres usług związanych z kontraktowym projektowaniem i produkcją pakietów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych ZASOBY: - Zakład produkcyjny w Suchej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak.

Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Zarządzanie jakością, środowiskiem oraz bezpieczeństwem w praktyce gospodarczej. Maciej Urbaniak. Książka stanowi szerokie kompendium wiedzy z zakresu systemów zarządzania. Stanowić ona może cenną pomoc

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE

SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (SZE) W DZIERŻONIOWIE Na podstawie Normy PN-EN ISO 50001 Dzierżoniów kwiecień 2013 r. 4.1 Wymagania ogólne System Zarządzania Energią (SZE) wprowadza się na terenie Gminy Miejskiej

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: inżynieria środowiska Rodzaj przedmiotu: obieralny, moduł 5.3 Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia Profil kształcenia: studia o profilu ogólnoakademickim Gospodarka odpadami Waste

Bardziej szczegółowo

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020 Katowice, maj 2014 roku Programy dla przedsiębiorców na rzecz innowacji w ochronie środowiska w latach 2014-2020

Bardziej szczegółowo