JAKO WARUNKIEM PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ NA RYNKU USŁUG MEDYCZNYCH ANNA RYBARCZYK

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "JAKO WARUNKIEM PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ NA RYNKU USŁUG MEDYCZNYCH ANNA RYBARCZYK"

Transkrypt

1 JAKO WARUNKIEM PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ NA RYNKU USŁUG MEDYCZNYCH ANNA RYBARCZYK Streszczenie Sektor usług medycznych w Polsce ulega nieustannym zmianom. Proces transformacji ustrojowej, który dokonał si w 1989 roku oraz reforma systemu ochrony zdrowia przeprowadzona w 1999 r. spowodowały, e zakłady opieki zdrowotnej zostały zmuszone konkurowa ze sob o klienta/pacjenta przez wiadczenie usług najwy szej jako ci. Jako w opiece zdrowotnej stała si w konsekwencji zagadnieniem wzbudzaj cym coraz wi ksze zainteresowanie, zmuszaj cym do wprowadzania działa systemowych zapewniania, potwierdzania i nadzoru jako ci wiadczonych usług medycznych. W obszarze usług zdrowotnych w Polsce do stosowanych działa nale- : (1) Akredytacja według Programu Rady Akredytacyjnej przy Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia w Krakowie, (2) system zarz dzania jako ci zgodny z norm ISO 9001:2000 oraz (3) Total Quality Management (TQM). Równie istotne jak wdro enie systemu, jest prowadzenie bada ankietowych, ukazuj cych poziom satysfakcji klientów/pacjentów. W artykule omówiono wpływ systemów jako- ci i bada satysfakcji na poziom jako ci wiadczonych usług medycznych, stanowi cy główny czynniki konkurencyjny na rynku usług medycznych. Słowa kluczowe: konkurencja, jako usług medycznych, systemy zarz dzania jako ci, satysfakcja klientów 1. Wprowadzenie Poszukuj c odpowiednich działa, gwarantuj cych przewag konkurencyjn, mened erowie organizacji skupiali swoj uwag przede wszystkim na obszarach finansowych i technologicznych, nie dostrzegaj c znaczenia obszaru zarz dzania jako ci, obszaru, który we współczesnej gospodarce uwa any jest za potencjalne ródło pozyskiwania i utrzymywania trwałej przewagi konkurencyjnej. Obecnie kierunek działa skoncentrowany został na zadaniach zmierzaj cych do poprawy jako ci, która jest zasadniczym czynnikiem decyduj cym o powodzeniu na rynku, gdy po ród czterech głównych trendów współczesno ci tj. demokratyzacji społecze stwa, globalizacji gospodarki, informatyzacji oraz wysokiej jako ci produktów i usług, to wła nie jako jest jednym z paradygmatów cywilizacji przełomu XX i XXI wieku 1. W ostatnich latach sektor usług medycznych ulega nieustannym zmianom. Proces transformacji ustrojowej, który dokonał si w 1989 roku oraz reforma słu by zdrowia przeprowadzona w 1999 r. spowodowały, e zakłady opieki zdrowotnej zostały zmuszone konkurowa ze sob o klienta przez oferowanie usług najwy szej jako ci 2. Jako w opiece 1 Banaszewska A., Jako lecznictwa zamkni tego w oczach pacjentów, Zdrowie i Zarz dzanie, tom V, nr 6/ Wro ski K., Cywi ski J., Bocian R., Jako usług medycznych, Ginekologia praktyczna 2/2008, s

2 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, zdrowotnej stała si w konsekwencji zagadnieniem wzbudzaj cym coraz wi ksze zainteresowanie w ród przedstawicieli agend rz dowych, wiadczeniodawców, zarówno publicznych jak i niepublicznych, a tak e wiadczeniobiorców. Jednostki działaj ce w sektorze usług medycznych musiały podj działania ukierunkowane na dostosowanie si do nowych warunków rynkowych, w tym przede wszystkim wolnej konkurencji 3. Konieczno wprowadzenia działa zmierzaj cych do poprawy jako ci w placówkach medycznych jest podyktowana nie tylko ch ci efektywnego wykorzystania zasobów finansowych, a co jest z tym zwi zane, unikni cia tzw. kosztów złej jako ci. Rola jako ci ro nie i ma to zwi zek ze standaryzacj, wzrostem wymaga klientów oraz tym, e coraz wi kszego znaczenia nabiera indywidualne podej cie do klientów 4. Zrozumienie postrzegania jako ci wiadcze medycznych przez wiadczeniobiorc oraz znajomo strategii zarz dzania jako ci usług jako wa nego elementu relacji z klientem prowadz cej do trwałej z nim wi zi, uzmysłowienie sobie dynamicznej natury tej relacji i konieczno ci stałego monitorowania jako ci wiadczonych usług oraz zaspokajania zmieniaj cych si oczekiwa klientów, stanowi dzi wa ny element marketingowego zmagania si jednostki medycznej z konkurencj na coraz bardziej wymagaj cym rynku usług medycznych 5. Sukces rynkowy mog osi gn tylko te podmioty, które rozumiej potrzeb aktywnego kontaktu z klientem, otwarte s na wprowadzanie nowych technologii, a przede wszystkim skupiaj si na wprowadzaniu systemów zapewniaj cych popraw jako ci usług. W obszarze usług zdrowotnych w Polsce do stosowanych działa systemowych zapewniania, potwierdzania i nadzoru jako ci nale : Akredytacja według Programu Rady Akredytacyjnej przy Centrum Monitorowania Jako ci (CMJ) w Ochronie Zdrowia w Krakowie, system zarz dzania jako ci zgodny z norm ISO 9001:2000 oraz Total Quality Management (TQM). Filozofia TQM, certyfikacja i akredytacja nabieraj coraz wi kszego znaczenia dla sprawnego i bezpiecznego funkcjonowania zakładów opieki zdrowotnej. Mened erowie placówek ochrony zdrowia przekonali si, i tylko wysoka jako o wiadczonych usług, wsparta systemem zarz dzania i podej ciem procesowym do realizowanych działa, jest w stanie zapewni siln pozycj na rynku. Ka dy klient oczekuje, aby wiadczona usługa charakteryzowała si jako ci odpowiadaj c jego wymaganiom (min. powinna by : dost pna, bezpieczna, ci gła, w atrakcyjnej cenie, dostarczona przez specjalistów w odpowiednim czasie i miejscu). Z tego powodu coraz cz ciej placówki opieki zdrowotnej, samodzielnie i dobrowolnie decyduj si na przyst pienie do programów akredytacyjnych czy wdra anie systemów zarz dzania jako ci 6. Wprowadzenie systemów zarz dzania jako ci w działalno organizacji nie zwalnia z faktu prowadzenia bada i analiz czynników wpływaj cych na jako wiadczonych usług medycznych, które jednocze nie ukazuj poziom satysfakcji klientów. Dane wskazuj, e tylko 1/3 wszystkich organizacji przeprowadza badania ankietowe satysfakcji swoich klientów, natomiast udowodniono, i 45% klientów przestaje korzysta z usług danej organizacji z powodu złej 3 Kowalczuk K., Krajewska-Kułak E., Jankowiak B., Kowalewska B., Rolka H., Jako usług medycznych aktualne wyzwania, Problemy Piel gniarstwa 2010; 1 (1): Głowacka M. D., Sobkowski M., Staszewski R., Pomiar i analiza poziomu jako ci wiadcze zdrowotnych, Nowiny Lekarskie 2005, 74, 2, s Wójcik M., Ambulatoryjna opieka kardiologiczna w opinii pacjentów, Zastosowanie metod statystycznych w badaniach naukowych III, (data pobrania ). 6 Bogusz-Osawa M., Kierzkowski J., Kubicka M., Wskazania praktyczne w zakresie wdra ania programu zapewnienia jako ci w radioterapii procedury w zakresie ochrony radiologicznej, Współczesna Onkologia (2002) vol. 6; 8 ( )

3 200 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych obsługi. Współczesna gospodarka umo liwia konsumentom dotarcie do aktualnych informacji na temat oferowanych usług przez organizacje. Mo liwo tak maj tak e klienci leczeni zarówno w publicznych, jak i niepublicznych zakładach opieki zdrowotnej 7. W gospodarce wolnorynkowej, gdzie coraz trudniej o nowatorskie działania marketingowe, coraz wa niejsz rol odgrywa wysoki poziom satysfakcji klientów, zarówno wewn trznych personelu, jak i zewn trznych pacjentów. Badanie poziomu satysfakcji klientów ze wiadczonych usług medycznych pomaga w ustaleniu strategii zwi kszania wpływów i udziału w rynku. Podczas przeprowadzania bada satysfakcji klientów nale y d y do identyfikacji wszystkich mo liwych czynników, które maj nawet minimalny wpływ na satysfakcj z oferowanych usług. 2. Akredytacja Akredytacja według CMJ to zewn trzny proces oceny, który dotyczy instytucji opieki zdrowotnej dobrowolnie poddaj cych si ocenie, opartej na okre leniu stopnia zgodno ci z wcze niej znanymi standardami akredytacyjnymi, wykonywanej przez bezstronn i niezale n w decyzjach profesjonaln placówk akredytacyjn, która przyznaj c akredytacj wydaje stosowne certyfikat 8. Akredytacja została wprowadzona w polskim prawie wraz ze znowelizowan ustaw o zakładach opieki zdrowotnej w listopadzie 1997 roku. W 2008 uchwalono ustaw o akredytacji w ochronie zdrowia, która okre la zasady i tryb udzielania akredytacji. Celem akredytacji jest potwierdzenie spełnienia przez zakład opieki zdrowotnej standardów akredytacyjnych w zakresie udzielania wiadcze zdrowotnych i jego funkcjonowania 9. Z akredytacji wynikaj po dane zjawiska, do których zalicza si : Stymulacj poprawy jako ci opieki nad pacjentem. Wspieranie edukacji personelu, podnoszenie kwalifikacji. Popraw strategii marketingu. Pomoc w uzupełnieniu ródeł finansowania. Zwi kszenie zaufania społecznego do szpitala. Zwi kszenie dost pno ci do opieki. Kreowanie trendów w opiece zdrowotnej. Identyfikacj szpitali najlepszych i korzystanie z ich wiedzy i do wiadcze (uczenie si od najlepszych). Popularyzacj dobrych wzorów organizacyjnych. Redukcj kosztów, zwi kszenie efektywno ci. Sprzyjanie konkurencyjno ci szpitali. Umo liwienie klientowi lepszego wyboru w zaspokajaniu jego oczekiwa. Ułatwianie pozyskiwania po yczek (kredytów), zawierania kontraktów. Aktywizacj działania zespołowego. Zwi kszenie aktywno ci w innych, poza jako ci, tematach poprzez ro nego rodzaju dyskusje. Rozwijanie inicjatyw wewn trzszpitalnych. 7 Wro ski K., Bocian R., Dlaczego zakłady opieki zdrowotnej powinny bada satysfakcj pacjentów z oferowanych przez siebie usług medycznych?, Piel gniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 4/2009, s Program akredytacji szpitali, Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Kraków Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o akredytacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.).

4 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, Zwi kszenie motywacji personelu dzi ki udziałowi w procesach przygotowawczych jak i nast puj cych po akredytacji. Unaocznianie problemów opieki szpitalnej oraz polityki zdrowotnej regionu poprzez porównanie 10. W procesie akredytacji zasadnicze znaczenie maj standardy. W opracowaniu Zestawu Standardów współpracowali przedstawiciele: Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Centrum Organizacji i Ekonomiki Ochrony Zdrowia, Naczelnej Rady Lekarskiej, Naczelnej Rady Piel gniarek i Poło nych, Polskiego Stowarzyszenia Dyrektorów Szpitali, Polskiego Towarzystwa Szpitalnictwa, Stowarzyszenia Menad erów Opieki Zdrowotnej, Szkoła Zdrowia Publicznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiello skiego. Standardy zostały ustalane w dziedzinach maj cych istotny wpływ na jako wiadczonej opieki medycznej, dotycz nast puj cych dziedzin: zarz dzanie ogólne, zarz dzanie zasobami ludzkimi, zarz dzanie informacj, kontrola zaka e wewn trzszpitalnych, prawa pacjenta, ocena stanu pacjenta, opieka nad pacjentem, anestezjologia, zarz dzanie rodowiskiem opieki, leki, laboratorium, od ywianie, ci gło opieki, izba przyj. Standardy posiadaj kod i nazw, a tak e wytłumaczenie, czego dotycz. Do standardu przypisana jest forma sprawdzenia jego realizacji oraz punktacja. Standardy maj charakter dwu- lub trójstopniowy, co oznacza, e szpital mo e uzyska 5 punktów, w przypadku, gdy całkowicie spełnia standard, 1 punkt, gdy go nie realizuje, 3 punkty w sytuacji, gdy cz ciowo realizuje standard 11. Akredytacji udziela minister wła ciwy do spraw zdrowia, na podstawie rekomendacji Rady w formie certyfikatu akredytacyjnego, po przeprowadzeniu procedury oceniaj cej podmiot ubiegaj cy si o akredytacj. Akredytacja udzielana jest na okres 3 lat 12. Zespół wizytatorów sporz dza raport wst pny, na podstawie którego podejmowana jest decyzja. W przypadku, gdy ocena zakładu opieki zdrowotnej pozostawia w tpliwo ci, O rodek ma prawo pozyskania dodatkowych informacji. Wynik analizy przekazywany jest Radzie podejmuj cej odpowiedni decyzj. Organizacja ma prawo do odwołania od decyzji Rady Akredytuj cej. Rada Akredytacyjna mo e podj jedn z trzech decyzji: 1. Przyzna akredytacj w sytuacji pełnego lub przewa aj cego stopnia spełnienia standardów, we wszystkich obszarach działalno ci. 2. Przyzna akredytacj warunkow w przypadku niewystarczaj cej zgodno ci wypełnienia standardu w okre lonym obszarze działalno ci. W takiej sytuacji Rada Akredytacyjna przyznaje termin, nie dłu szy ni 6 miesi cy, na usuni cie niedoci gni cia. 3. Odmówi przyznania akredytacji taka sytuacja ma miejsce, gdy istnieje niezgodno ze standardami, zakład opieki zdrowotnej po uzyskaniu akredytacji warunkowej nie wykazał poprawy, sfałszował dokumenty lub podał nieprawdziwe informacje, a tak e gdy dobrowolnie zrezygnował z procesu akredytacji 13. Według stanu na dzie 8 sierpnia 2010 akredytacj przyznano 95 szpitalom i 13 zakładom podstawowej opieki medycznej. Centrum Monitorowania Jako ci zapewnia, i ka da jednostka, której przyznano akredytacj nale y do elitarnego grona zakładów opieki zdrowotnej, których 10 Program akredytacji szpitali, Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Kraków Program akredytacji szpitali, Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Kraków Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o akredytacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.). 13 Program akredytacji szpitali, Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Kraków 1998.

5 202 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych kompetencje do wiadczenia opieki o wysokiej jako ci zostały potwierdzone w sposób obiektywny Certyfikacja Współpraca mi dzynarodowa spowodowała konieczno ujednolicenia wymaga rynkowych dotycz cych przepisów, reguł, zasad, w celu uzyskania wysokiej jako ci oferowanych usług i produktów. Poszczególne pa stwa opracowały własne normy jako ciowe, cz sto nieakceptowane w innych krajach, co zrodziło potrzeb wypracowania wspólnych, ujednoliconych norm w skali mi dzynarodowej 15. Certyfikat jest to za wiadczenie pisemne o charakterze oficjalnym; pisemny dowód na co ( ) 16. Certyfikat jako ci, który po wiadcza wdro enie przez przedsi biorstwo systemu zapewnienia jako ci według norm ISO, nale y do najwa niejszych certyfikatów uznawanych na forum mi dzynarodowym 17. W 1987 opublikowała seri norm znanych jako normy ISO serii 9000, ustalaj cych terminologi zwi zan z zarz dzaniem jako ci oraz zasady budowania systemów zarz dzania 18. Po nowelizacji, która miała miejsce w 2000 roku, norm ukierunkowano na procesy, zwrócono uwag na satysfakcj klienta i rol marketingu w przedsi biorstwie. Modele norm ISO 9001, ISO 9002, ISO 9003 z roku 1994, zostały przekształcone w norm ISO 9001:2000. Norma ta jest odpowiednia dla wszystkich przedsi biorców bez wzgl du na charakter ich działalno ci i zawiera wymagania, których spełnienie stanowi podstaw przyznania Certyfikatu ISO W normie ISO 9001:2000 wyspecyfikowano wymagania dotycz ce systemu zarz dzania jako ci w sytuacji, gdy organizacja zamierza dostarczy wyrobów, które spełniaj wymagania klientów z tendencj do ci głego zwi kszania satysfakcji klientów ze wiadczonych usług. W odniesieniu do zakładów opieki zdrowotnej pod poj ciem dostarczanego wyrobu nale y rozumie wiadczon usług, której odbiorc jest klient. Zakłady opieki zdrowotnej, które chc liczy si na rynku usług medycznych, powinny sprosta oczekiwaniom klientów, a nawet wychodzi im na naprzeciw 20. Norma ISO 9001:2000 wprowadziła zmian tytułu normy, z Systemy jako ci. Model zapewnienia jako ci w projektowaniu, pacach rozwojowych, produkcji, instalowaniu i serwisie na Systemy zarz dzania jako ci. Wymagania, co odzwierciedla fakt, e nowe normy ukierunkowane s na działania zmierzaj ce na osi gni cia zadowolenia klienta. Etapy wdra ania systemu zarz dzania jako ci : 1. Etap pierwszy prace przygotowawcze Górska-Marciniak E., lawska E., Akredytacja, certyfikacja i kompleksowe zarz dzanie jako ci (TQM) jako kierunki doskonalenia w zarz dzaniu zakładami opieki zdrowotnej, Materiały konferencyjne Współczesne wyzwania strukturalne i mened erskie w ochronie zdrowia, Ryn 2008, s Słownik J zyka Polskiego, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1988 r. 17 Borek-Wojciechowksa R., Kłokow S., Zapewnienie jako ci w opiece zdrowotnej stan aktualny, Zdrowie Publiczne 2007;117(3): Witczak I., Certyfikacja na zgodno z normami ISO i akredytacja, jako zewn trzne systemy oceny jako ci w zakładach opieki zdrowotnej, Zarz dzanie jako ci, 2/ Przewodnik ISO 9000, Materiały informacyjne nt. wdra ania systemu zarz dzania jako ci wg norm ISO serii Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Wydanie II uzupełnione, Katowice Sobkowski M., System zarz dzania jako ci w zakładach opieki zdrowotnej zgodny z norm ISO 9001:2000, w: M.D. Głowacka (red.): Zarz dzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2009, s

6 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, faza pierwsza szkolenie kadry kierowniczej i pracowników odpowiedzialnych za przygotowanie dokumentacji systemu jako ci; faza druga analiza wdro onego w organizacji systemu jako ci, zmiany dostosowawcze do norm ISO, wst pne okre lenie procesów i instrukcji systemu jako ci, opracowanie harmonogramu prac oraz listy osób odpowiedzialnych za przygotowanie i funkcjonowanie poszczególnych elementów systemu jako ci; faza trzecia weryfikacja struktury organizacyjnej, kompetencji i zakresu odpowiedzialno ci poszczególnych pracowników, opracowanie dokumentacji systemu jako ci; 2. Etap drugi prace wdro eniowe faza pierwsza szkolenia z zakresu przebiegu wdra ania wytycznych normy ISO, realizacja cz ci opisanych w dokumentacji; faza druga wprowadzenie wewn trznych audytów systemu jako ci, eliminacja ewentualnych bł dów, dokonanie przegl du systemu jako ci przez kierownictwo najwy szego szczebla; faza trzecia ustalenie najwa niejszych obszarów jako ci w oparciu o dokonan analiz, opracowanie metod doskonalenia systemu jako ci; 3. Etap trzeci proces certyfikacji faza pierwsza gotowo do certyfikacji systemu zarz dzania jako ci ; faza druga wybór organizacji certyfikuj cej, zawarcie umowy, przeprowadzenie audytu, przyznanie certyfikatu; faza trzecia audyty kontrolne i audyty wznawiaj ce. Certyfikat przyznawany jest na 2 3 lata, w tym czasie jednostka certyfikuj ca dokonuje audytów kontrolnych (raz na 6 12 miesi cy). Po upływie okresu, na jaki certyfikat został przyznany, jednostka certyfikuj ca przeprowadza audyt wznawiaj cy 21. Systematyczne identyfikowanie procesów stosowanych w organizacji, zarz dzanie procesami i wzajemnymi powi zaniami mi dzy procesami okre la si mianem podej cia procesowego 22. Podej cie procesowe do zarz dzania jako ci stanowi zmian, któr wprowadzona norma ISO 9001:2000. Opieka nad pacjentem w podej ciu procesowym oznacza prac zespołow, która obejmuje kompleksow usług medyczn, od przyj cia pacjenta do palcówki, poprzez proces diagnostyczny, terapeutyczny i rehabilitacyjny, a po wypis 23. Do korzy ci wdro enia systemu zapewnienia jako ci do zakładów opieki zdrowotnej, mo na zaliczy : popraw jako ci opieki nad pacjentem, wspieranie edukacji i podnoszenie kwalifikacji personelu, strategi marketingowa, nastawion na klienta wewn trznego i zewn trznego, redukcj kosztów, zwi kszanie zaufania społecznego, 21 Sobkowski M., System zarz dzania jako ci w zakładach opieki zdrowotnej zgodny z norm ISO 9001:2000, w: M.D. Głowacka (red.): Zarz dzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2009, s Przewodnik ISO 9000, Materiały informacyjne nt. wdra ania systemu zarz dzania jako ci wg norm ISO serii Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Wydanie II uzupełnione, Katowice Sobkowski M., System zarz dzania jako ci w zakładach opieki zdrowotnej zgodny z norm ISO 9001:2000, w: M.D. Głowacka (red.): Zarz dzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2009, s

7 204 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych aktywacj działa zespołowych i zwi kszenie motywacji personelu, kreowanie jako ciowych trendów w opiece zdrowotnej, pozyskanie wiedzy od najlepszych zakładów opieki zdrowotnej dzi ki ich identyfikacji, sprzyjanie konkurencyjno ci 24. Spełnienie norm jako ciowych, potwierdzonych certyfikatem ISO, stanowi tak e wa ny aspekt w dziedzinie sprz tu medycznego, gdy jako i niezawodno urz dze medycznych jest istotnym elementem procesu leczenia. W ochronie zdrowia wprowadzona została norma EN ISO 13485:2000 Wyroby medyczne stanowi ca szczegółowe wymagania dotycz ce stosowania EN ISO Została ona przygotowana przez Komitet Techniczny ISO TC 210 i formułuje dla dostawców wyrobów medycznych wymagania, które s bardziej restrykcyjne ni wymagania ogólne w serii ISO TQM zarz dzanie przez jako W II połowie XX wieku w wysokorozwini tych organizacjach na całym wiecie zacz to wprowadza zarz dzanie przez jako Total Quality Management (TQM) technik polegaj c na produkcji coraz lepszych jako ciowo produktów po to, aby skutecznie konkurowa z innymi organizacjami na danym rynku. Na rynku usług medycznych, na którym istnieje du a konkurencja zarówno mi dzy publicznymi, jak i niepublicznymi wiadczeniodawcami, strategia zarz dzania przez jako jest jedn z najlepszych metod utrzymania klienta 26. TQM jest koncepcj kompleksowego zarz dzania jako ci, czyli wprowadzania wymaga jako ci do wszystkich funkcji zarz dzania: planowania, organizowania i kontrolowania, wyra one w okre leniu i wprowadzeniu polityki jako ci (wg normy ISO 8402) 27. Celem tych działa jest uzyskanie pełnej satysfakcji klientów, polepszenie wydajno ci procesów i efektywno ci w organizacji. Podstawy filozofii TQM zostały stworzone i wprowadzone po drugiej wojnie wiatowej, dzi ki którym Japonia stała si wiod c na wiecie gospodark. Docenienie tego faktu, jak równie istotno ci TQM sprawiło, e elementy tej filozofii w postaci o miu zasad zarz dzania jako ci stały si istotnym elementem norm ISO serii 9000:2000. Kolejna nowelizacja norm przewiduje wprowadzenie dalszych elementów TQM. Warto zaznaczy, e cykl ci głego doskonalenia cykl Deminga (PDCA) jest istotnym elementem wszystkich norm dotycz cych systemów zarz dzania, a Kaizen le y u podstaw wielu rozwi za przyjmowanych w organizacjach 28. Zało enia TQM dla ochrony zdrowia zauwa yła wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO), której wskazówki, a szczególnie Lubla ska Karta Reformowania Opieki Zdrowotnej, stały si podstaw sformułowania programów podnoszenia i zapewnienia jako ci, zwłaszcza CQD 24 Dobska M., Dobski P., System zarz dzania jako ci zgodny z norm ISO 9001: 2000 w zakładach opieki zdrowotnej, Materiały konferencyjne Współczesne wyzwania strukturalne i mened erskie w ochronie zdrowia, Ryn 2008, s Górska-Marciniak E., lawska E., Akredytacja, certyfikacja i kompleksowe zarz dzanie jako ci (TQM) jako kierunki doskonalenia w zarz dzaniu zakładami opieki zdrowotnej, Materiały konferencyjne Współczesne wyzwania strukturalne i mened erskie w ochronie zdrowia, Ryn 2008, s Wro ski K., Bocian R., Dlaczego zakłady opieki zdrowotnej powinny bada satysfakcj pacjentów z oferowanych przez siebie usług medycznych?, Piel gniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 4/2009, s Ostrowski T., Bojar I., Systemowy model ochrony zdrowia, w: Zdrowie Publiczne, pod red. Kulik T. B., Latalski M., Lublin 2002, s Borek-Wojciechowksa R., Kłokow S., Zapewnienie jako ci w opiece zdrowotnej stan aktualny, Zdrowie Publiczne 2007;117(3):

8 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, (Continuous Quality Development), czyli ci głego podnoszenia jako ci, którego zasadami s : wykorzystanie najlepszych wyników w procesie leczenia, okre lenie zamierze dotycz cych jako ci, nieustanna samoocena pracowników, udział pracowników w organizacji pracy, przekazywanie uprawnie na ni sze szczeble zarz dzania, anga owanie pacjentów i ich rodzin w proces leczenia 29. Kompleksowe zarz dzanie przez jako opiera si na nast puj cych zasadach: wiadczenie wysokiej jako ci usług wymaga poznania potrzeb i oczekiwa klientów powszechnie stosowan metod jest badanie satysfakcji klientów, które dostarcza informacji okre laj cych słabe i mocne strony ka dego działu organizacji, pomaga w ocenie stopnia zadowolenia klientów z otrzymanej usługi a tak e ukazuje co nale y zmieni, aby usatysfakcjonowa klienta. Wyniki badania pozwalaj na skorygowanie niewła ciwych procesów/standardów. Badania opinii klientów stanowi niezb dne ródło informacji przy wdra aniu TQM. Znajomo klienta wewn trznego badanie opinii pracowników na temat celów zakładu, systemu komunikowania si, sposobu zarz dzania, przyczynia si do sformułowania strategii wewn trz organizacji oraz wdro enia nowego systemu. W TQM kładziony jest nacisk na współuczestnictwo całego personelu, przekonanie, i ka dy, bez wzgl du na zajmowane stanowisko pracy, popełnia bł dy, które w konsekwencji decyduj o wizerunku organizacji. Zaanga owanie i współuczestnictwo całego naczelnego kierownictwa stanowi znacz cy element koncepcji TQM, której wprowadzenie nie jest procesem krótkotrwałym, lecz długotrwał strategi, która wymaga zaanga owania i po wi cenia czasu, wysiłku, a tak e wytrwało ci i konsekwencji kierownictwa wdra aniu i realizacji koncepcji 30. Wdra anie koncepcji TQM wymaga stworzenia przez kierownictwo zakładu odpowiedniej polityki, która b dzie stanowiła długofalowy proces anga uj cy wszystkich pracowników. W zakresie pracy powinna znale si organizacja wielostronnych bada klientów, okre lenie precyzyjnych działa i sposobów realizacji usług o wysokiej jako ci, monitorowanie procesu jako ci, eliminacja przyczyn złej jako ci oraz konkretne działania zapobiegaj ce jej powstaniu. W realizacji polityki jako ci nale y równie stworzy odpowiedni system samokontroli i motywacji pracowników w celu stałego podnoszenia jako ci przy wykonywanej przez nich pracy 31. Do korzy ci zwi zanych z wdro eniem koncepcji TQM zalicza si przede wszystkim usprawnienie organizacji pracy, obni enie kosztów działania, racjonalne wykorzystanie zasobów, zwi kszenie zadowolenia klientów zewn trznych i wewn trznych, ograniczenie popełniania bł dów (redukcja ryzyka), zwi kszenie zaanga owania pracowników w wykonywan prac, zapobieganie konfliktom, a tak e zwi kszenie konkurencyjno ci Kowalczyk J., Systemy zarz dzania jako ci w placówkach medycznych, Problemy Jako ci 2003;2: Opolski K., Dykowska G., Mo d onek M., Zarz dzanie przez jako w usługach zdrowotnych. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Cedetu, Wydanie I dodruk, Warszawa Opolski K., Dykowska G., Mo d onek M., Zarz dzanie przez jako w usługach zdrowotnych. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Cedetu, Wydanie I dodruk, Warszawa Ostrowski T., Bojar I., Systemowy model ochrony zdrowia, w: Zdrowie Publiczne, pod red. Kulik T. B., Latalski M., Lublin 2002, s. 122.

9 206 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych 5. Badanie satysfakcji klientów wewn trznych (personelu) i zewn trznych (pacjentów) Współczesne podej cie do jako ci podkre la, i klient jest głównym podmiotem działa instytucji, a najwa niejszym celem aktywno ci instytucji jest zaspakajanie oczekiwa i preferencji klienta. W momencie uzyskania wiadczonej usługi medycznej pacjent staje si klientem, który w literaturze uto samiany jest z klientem zewn trznym. Pacjent, jako klient instytucji posiada obowi zki, jak i prawa. Przestrzeganie praw pacjentów w decyduj cy sposób wpływa na postrzeganie placówki przez klienta, na jego ocen i opini. Zgodnie z filozofi Donabediana odczucia i opinie klientów s istotnym wska nikiem jako ci, poniewa dostarczaj informacji o działalno ci wiadczeniodawcy z zakresu oczekiwa i systemów warto ci klientów 33. Z tego powodu, niezwykle wa ne w dbaniu o jako wiadczonych usług jest poznanie potrzeb i oczekiwa klienta zewn trznego, czyli satysfakcji. Satysfakcja definiowana jest jako stan psychiczny, który jest emocj wyra aj c zadowolenie z wyboru dokonywanego w akcie zakupu 34. Badania satysfakcji klientów w zakładach opieki zdrowotnej stanowi wa n metod zbierania i gromadzenia informacji na temat jako ci wiadczonych usług medycznych. Jednak e w polskim systemie ochrony zdrowia zauwa a si, i pacjent stanowi niedocenione ródło informacji dotycz cej jako ci. Pomija si fakt, i pacjent mo e dostarczy wiedz, niezb dn do identyfikacji problemów i pomóc w opracowaniu zmian, które wpłyn na popraw jako ci wiadczonych usług 35. Odpowiednio zbudowane narz dzie badawcze umo liwia uzyskanie opinii o jako ci usług wiadczonych w ró nych obszarach działalno ci zakładu opieki zdrowotnej. Opinie mog w sposób bezpo redni i/lub po redni wpłyn na ostateczny kształt usługi. Placówki medyczne najcz ciej wykorzystuj zaprojektowane przez dział marketingowy ankiety, które zawieraj informacje odnosz ce si do: (1) relacji interpersonalnych, (2) warunków bytowych, (3) informowanie pacjentów, (4) oceny ogólnej 36. Narz dzie badawcze powinno zawiera jasne dla respondentów i prosto sformułowane pytania, wyczerpuj ce i niezbyt długie. Kwestionariusz ankiety nie mo e zawiera zbyt wiele pyta, gdy zniech ca respondenta do jej wypełnienia. Wa ny element badania stanowi badanie pilota owego, które pozwala na uzyskanie od pacjentów opinii na temat poprawno ci kwestionariusza, jego zrozumiało oraz trafno. W pytaniach oceniaj cych stosuje si skal satysfakcji VS/VD (very satisfied/very dissatisfied), skal pi ciostopniow E/P (ang. excellent/poor), skal Likerta (zdecydowanie si zgadzam, zdecydowanie si nie zgadzam), a tak e skal atrybutów (bardzo yczliwie/bardzo nie yczliwie). Zakład opieki zdrowotnej osi ga wiele korzy ci z prowadzenia bada satysfakcji klientów, z których mo na wymieni : Identyfikacj obszarów wymagaj cych zmian; Zwi kszenie bezpiecze stwa klientów; Interpretacj czynników wpływaj cych na jako usługi w ró nych porównywalnych placówkach medycznych Warto ciowe narz dzie marketingowe Banaszewska A., Jako lecznictwa zamkni tego w oczach pacjentów, Zdrowie i Zarz dzanie, tom V, nr 6/ Rudawska I., Satysfakcja pacjenta czy postrzegana jako usługi zdrowotnej? O sposobach oceny relacji pacjent usługodawca, Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarz dzanie, tom III, nr 1/ Banaszewska A., Jako lecznictwa zamkni tego w oczach pacjentów, Zdrowie i Zarz dzanie, tom V, nr 6/ Ibidem. 37 Maci g A., Kuszewski K., Topczewska-Tyli ska K., Michalak J., Rola procesów, standardów i procedur w kształtowaniu jako ci wiadcze zdrowotnych, Bielsko -Biała 2007.

10 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, Ponadto prowadzenie bada opinii klientów pozwala na uzyskanie wiedzy na temat, jak klient postrzega otrzyman usług, gdy nie zawsze jest tak, e wiadczeniodawca uwa a za najwa niejsze to, co naprawd istotne jest dla pacjenta. Powstaj zatem pewne luki, pomi dzy tym, co dostarcza wiadczeniodawca, a tym, co oczekuje wiadczeniobiorca. Definiowana przez ameryka skich specjalistów w dziedzinie marketingu A. Parasuramana, V. A. Zeithamla i L.L. Berriego jako usług to ró nica pomi dzy usług oczekiwan i usług postrzegan. Przy projektowaniu modelu pomiarowego autorzy uwzgl dnili nast puj ce tezy: 1) Trudno w ocenie jako ci usług, w porównaniu do oceny jako ci produktów materialnych. 2) Odczucie jako ci usługi wynikaj ce z porównania wst pnych oczekiwa usługobiorcy wzgl dem usługi oraz oceny jej rzeczywistego wykonania. 3) Ocen jako ci usługi, która dotyczy ko cowego efektu usługi, jak równie procesu jej wiadczenia przez usługodawc. Przeprowadzone przez w/w specjalistów badania empiryczne przyczyniły si do utworzenia modelu jako ci usług, którego najistotniejsz cz ci jest pi zidentyfikowanych luk zakłócaj cych proces dostarczania usługobiorcy oczekiwanych przez niego usług. Luka I stanowi rozbie no mi dzy oczekiwaniami klientów, a postrzeganiem tych oczekiwa przez wiadczeniodawc. ródłem tej rozbie no ci jest brak wiedzy na temat oczekiwa klientów, która wynika z niedoboru bada marketingowych, bł dów w wykorzystaniu wyników innych bada oraz niedostatków w komunikowaniu si z klientami. Niewła ciwe postrzeganie oczekiwa mo e by wynikiem zbyt rozbudowanej struktury organizacyjnej instytucji, cz sto powoduj cej odseparowanie personelu najwy szego szczebla od pełnego zasobu informacji na temat oczekiwa pacjentów i w konsekwencji podejmowanie przez kadr kierownicz bł dnych decyzji. Luka II tworzy rozbie no pomi dzy percepcj oczekiwa klientów przez organizacj usługow a specyfikacj jako ciow usługi. Przyczyn tej odmienno ci jest brak przekonania kierownictwa co do mo liwo ci spełnienia potrzeb i oczekiwa klientów, a tak e brak odpowiedniego zabezpieczenia procesu usługowego w odpowiednie aparatury, urz dzenia i stosowne procedury post powania. Luka III stanowi rozbie no mi dzy specyfikacj jako ci usługi, a jej wykonaniem. ródłem tej odmienno ci mog by czynniki takie jak: niskie kwalifikacje personelu, zły dobór pracowników pracuj cych w zespole, nieodpowiednia technologia, a tak e brak nadzoru nad sterowaniem procesem usługowym. Luka IV to rozbie no mi dzy realizacj usługi a procesem zewn trznego komunikowania si z klientem. W praktyce wyst puje dysproporcja pomi dzy tym, co obiecuje usługodawca a realizacj usługi i spełnieniem składanych wcze niej obietnic. Luka V stanowi luk mi dzy usług oczekiwana a usług otrzyman, która w najwi kszym stopniu decyduje o postrzeganej przez klienta jako ci usługi 38. Wszelkie czynno ci zachodz ce w organizacjach powinny by zorientowane na zaspokojenie potrzeb klientów, nie tylko tych zewn trznych, ale równie wewn trznych, czyli pracowników. Poznanie potrzeb i oczekiwa personelu mo e sta si sposobem osi gni cia sukcesu organizacji na rynku usług. Według Deminga Ka dy zna swojego klienta. A je eli nie wie, kim jest ten klienta 38 Sobkowski M., Głowacka M., D., Zastosowanie modelu servqual w procesie oceny jako ci usług medycznych, Nowiny Lekarskie 2005, 74, 2, s

11 208 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych i jakie s jego oczekiwania to nie rozumie swojej pracy 39. Organizacja nie jest w stanie wiadczy satysfakcjonuj cych usług dla klientów zewn trznych, je li wynik pracy klientów wewn trznych jest bł dny lub niewystarczaj cy. Pracownicy s bardzo wa n cz ci instytucji, gdy organizacja wyposa ona w nowoczesn aparatur nie b dzie w stanie jej wykorzysta, bez odpowiednio wykwalifikowanej kadry. Zakład opieki zdrowotnej pragn cy wprowadzi polityk jako ci musi przekona pracowników, i bez ich zaanga owania i wiary w skuteczno wdra anej idei nie b dzie w stanie osi gn zamierzonych celów. Je li pracodawca jest w stanie przekona personel do polityki jako ci, do wdro enia systemu jako ci i procedur, b dzie to stanowiło istotny element osi gni cia wysokiej jako ci oferowanych usług. Pracownicy przekonani do polityki jako ci, troszcz si o ci głe podwy szanie jako ci pracy i wszystkie elementy wiadczonych usług. Kierownictwo natomiast, kontroluje koszty jako ci, inicjuje i nadzoruje wprowadzenie oraz realizacj polityki jako ci. Istnieje powszechne przekonanie, i nawet od pracownika na najni szym szczeblu w hierarchii organizacji, zale y jako oferowanych usług i satysfakcja klienta zewn trznego 40. Pracownik przekonany, e stanowi najwa niejszy i najcenniejszy zasób w organizacji, doceniony i wła ciwie zmotywowany, a tak e wiadomy istotno ci swojego stanowiska pracy przyczyni si do poprawy jako ci usług. Ze wzgl du na istotno roli klienta wewn trznego w kształtowaniu jako ci usług, nale y unika jego niezadowolenia, gdy determinuje to gorsz jako wiadczonych usług. Do najcz stszych przyczyn braku zadowolenia pracowników mo na zaliczy : Brak zrozumiałego zakresu obowi zków i/lub ich nadmiar; Konfliktowo funkcji; Zbyt mała liczba personelu; Niedopasowanie pracownika do zaj ; Niewystarczaj ce wyposa enie stanowiska pracy; Brak partnerskiej współpracy; Brak motywacji finansowej; Brak jako ciowej oceny pracy; Brak upowa nie do wykonywania okre lonych funkcji; Brak okre lenia wspólnego celu, lub brak jego znajomo ci przez cały personel; Brak zaanga owania kadry kierowniczej; Brak przekazywania decyzji podj tych na spotkaniach i radach; Brak komunikacji mi dzy kadr zarz dzaj c a pracownikami ni szego szczebla; Brak szkole 41. Wspomniano wcze niej, i elementem polityki jako ci jest prowadzenie bada poziomu satysfakcji klienta zewn trznego (SK). Bardzo istotn kwesti jest równie badanie poziomu zadowolenia klientów wewn trznych (ZP), gdy istnieje zale no mi dzy poziomem satysfakcji usługobiorcy a poziomem zadowolenia pracownika. Zale no przedstawia si wzorem: 39 Maci g A., Sakowska I., Rola i prawa pacjenta w obszarze jako ci usług zdrowotnych, Studia i Materiały Wydział Zarz dzania UW, 1/2006, s Opolski K., Dykowska G., Mo d onek M., Zarz dzanie przez jako w usługach zdrowotnych. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Cedetu, Wydanie I dodruk, Warszawa Ibidem.

12 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, SK = a + bzp Kwadrat współczynnika korelacji, czyli współczynnik determinacji waha si w granicach 0,85 co wiadczy o silnej zale no ci mi dzy satysfakcj klienta a zadowoleniem pracownika. Oznacza to, e 85% wariancji w satysfakcji klienta zewn trznego jest wyja nione przez wariancj w zadowoleniu klienta wewn trznego 42. Troska o satysfakcj klientów z oferowanych przez zakład opieki zdrowotnej usług medycznych, jest skutecznym sposobem w konkurowaniu danej placówki medycznej o pozycj na rynku. Kierownicy placówek zdrowia powinni stale bada satysfakcj pacjentów z oferowanych usług medycznych nie tylko po to, aby w pełni usatysfakcjonowa swoich pacjentów, ale równie po to, aby dba o pozytywny wizerunek swojej organizacji, co w sposób wymierny przeło y si na zwi kszenie konkurencyjno ci zakładu opieki zdrowotnej na rynku usług medycznych Uwagi ko cowe Konkurencja na rynku usług medycznych, zarówno w publicznych jak i prywatnych zakładach opieki zdrowotnej wymusza wiadczenie usług na najwy szym poziomie w konsekwencji wprowadza si działania dotycz ce kształtowania jako ci. Zaobserwowano, e wdro enie systemowych rozwi za w zakresie zapewnienia jako ci w ochronie zdrowia poprawia funkcjonowanie zakładu opieki zdrowotnej, a tak e wpływa na popraw opieki nad pacjentem, który w sposób subiektywny wyznacza poziom satysfakcji z wykonanych usług. Samo badanie satysfakcji pacjenta jest niewystarczaj ce, niemniej jednak stanowi jeden z elementów pomiaru jako ci. Wdro enie zewn trznego systemu oceny jako ci: Akredytacji przyznawanej przez Centrum Monitorowania Jako ci i/lub certyfikacji zgodnej z wymogami normy ISO 9001:2000, skutkuje wymiernymi korzy ciami, zarówno wewn trznymi, jak i zewn trznymi. Celem zastosowania filozofii TQM jest uzyskanie pełnej satysfakcji klientów, polepszenie wydajno ci procesów i efektywno ci w organizacji. O tym jak istotne dla zakładu s to korzy ci wiadczy fakt rosn cej liczby placówek posiadaj cych jeden z systemów. Posiadanie systemu stanowi znacz ce wyró nienie nobilituj ce organizacj i wzmacniaj ce jej pozycj na rynku usług medycznych. 1. Banaszewska A., Jako lecznictwa zamkni tego w oczach pacjentów, Zdrowie i Zarz dzanie, tom V, nr 6/ Bogusz-Osawa M., Kierzkowski J., Kubicka M., Wskazania praktyczne w zakresie wdra ania programu zapewnienia jako ci w radioterapii procedury w zakresie ochrony radiologicznej, Współczesna Onkologia (2002) vol. 6; 8 ( ). 3. Borek-Wojciechowksa R., Kłokow S., Zapewnienie jako ci w opiece zdrowotnej stan aktualny, Zdrowie Publiczne 2007;117(3): Dobska M., Dobski P., System zarz dzania jako ci zgodny z norm ISO 9001: 2000 w zakładach opieki zdrowotnej, Materiały konferencyjne Współczesne wyzwania strukturalne i mened erskie w ochronie zdrowia, Ryn 2008, s Konarzewska-Gubała E., Zarz dzanie przez jako. Koncepcje, metody, studia przypadków, Wrocław 2003, s Wro ski K., Bocian R., Dlaczego zakłady opieki zdrowotnej powinny bada satysfakcj pacjentów z oferowanych przez siebie usług medycznych?, Piel gniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 4/2009, s

13 210 Anna Rybarczyk Jako warunkiem przewagi konkurencyjnej na rynku usług medycznych 5. Głowacka M. D., Sobkowski M., Staszewski R., Pomiar i analiza poziomu jako ci wiadcze zdrowotnych, Nowiny Lekarskie 2005, 74, 2, s Górska-Marciniak E., lawska E., Akredytacja, certyfikacja i kompleksowe zarz dzanie jako ci (TQM) jako kierunki doskonalenia w zarz dzaniu zakładami opieki zdrowotnej, Materiały konferencyjne Współczesne wyzwania strukturalne i mened erskie w ochronie zdrowia, Ryn 2008, s Konarzewska-Gubała E., Zarz dzanie przez jako. Koncepcje, metody, studia przypadków, Wrocław 2003, s Kowalczyk J., Systemy zarz dzania jako ci w placówkach medycznych, Problemy Jako ci 2003;2: Kowalczuk K., Krajewska-Kułak E., Jankowiak B., Kowalewska B., Rolka H., Jako usług medycznych aktualne wyzwania, Problemy Piel gniarstwa 2010; 1 (1): Maci g A., Kuszewski K., Topczewska-Tyli ska K., Michalak J., Rola procesów, standardów i procedur w kształtowaniu jako ci wiadcze zdrowotnych, Bielsko-Biała Maci g A., Sakowska I., Rola i prawa pacjenta w obszarze jako ci usług zdrowotnych, Studia i Materiały Wydział Zarz dzania UW, 1/2006, s Ni ankowski R., Kilka słów o akredytacji, Zdrowie i Zarz dzanie, 2001/4, s Opolski K., Dykowska G., Mo d onek M., Zarz dzanie przez jako w usługach zdrowotnych. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Cedetu, Wydanie I dodruk, Warszawa Ostrowski T., Bojar I., Systemowy model ochrony zdrowia, w: Zdrowie Publiczne, pod red. Kulik T. B., Latalski M., Lublin 2002, s Program akredytacji szpitali, Centrum Monitorowania Jako ci w Ochronie Zdrowia, Kraków Przewodnik ISO 9000, Materiały informacyjne nt. wdra ania systemu zarz dzania jako ci wg norm ISO serii 9000, Opracowano w ramach zamówienia Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Wydanie II uzupełnione, Katowice Rudawska I., Satysfakcja pacjenta czy postrzegana jako usługi zdrowotnej? O sposobach oceny relacji pacjent usługodawca, Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarz dzanie, tom III, nr 1/ Słownik J zyka Polskiego, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1988 r. 19. Sobkowski M., System zarz dzania jako ci w zakładach opieki zdrowotnej zgodny z norm ISO 9001:2000, w: M. D. Głowacka (red.): Zarz dzanie zakładem opieki zdrowotnej, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2009, s Sobkowski M., Głowacka M., D., Zastosowanie modelu servqual w procesie oceny jako ci usług medycznych, Nowiny Lekarskie 2005, 74, 2, s Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o akredytacji w ochronie zdrowia (Dz. U. z dnia 31 marca 2009 r.). 22. Witczak I., Certyfikacja na zgodno z normami ISO i akredytacja, jako zewn trzne systemy oceny jako ci w zakładach opieki zdrowotnej, Zarz dzanie jako ci, 2/ Wójcik M., Ambulatoryjna opieka kardiologiczna w opinii pacjentów, Zastosowanie metod statystycznych w badaniach naukowych III, (data pobrania ). 24. Wro ski K., Bocian R., Dlaczego zakłady opieki zdrowotnej powinny bada satysfakcj pacjentów z oferowanych przez siebie usług medycznych?, Piel gniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 4/2009, s

14 Studies & Proceedings of Polish Association for Knowledge Management Nr 38, Wro ski K., Cywi ski J., Bocian R., Jako usług medycznych, Ginekologia praktyczna 2/2008, s QUALITY: COMPETITIVE ADVANTAGE ON THE MEDICAL SERVICES MARKET Summary Health service in Poland changes constantly. Transformation process which came up in 1989 and health service reform in 1999 forced competitiveness to health care institutions. This institutions started providing high services quality. Quality of health services became much more interesting issue, pushing to provide system solution to ensure, confirm and control health service quality. In Poland the most popular conceptions of quality management are: (1) Accreditation according to Program from National Center form Quality Assessment in Health Care, (2) health service management consistent with ISO 9001:2000 and (3) Total Quality Management (TQM). Providing quality management system is as important as examination patient satisfaction surveys. This paper shows how quality management system and satisfactions research influence on level of health service quality, which are the most important competitive factors on health service market. Keywords: competition, quality of health service, patient satisfaction survey Anna Rybarczyk Zakład Zarz dzania Ochron Zdrowia Uniwersytet Medyczny w Łodzi ul. Lindleya 6, Łód

KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 16 grudnia 2009 r.

KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW. z dnia 16 grudnia 2009 r. KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarz dczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oświadczenia o stanie kontroli zarządczej

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW. z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oświadczenia o stanie kontroli zarządczej Dziennik Ustaw Nr 238 16199 Poz. 1581 1581 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 2 grudnia 2010 r. w sprawie wzoru oświadczenia o stanie kontroli zarządczej Na podstawie art. 70 ust. 6 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego

Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego dr Artur J. Ko uch Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego UR w Krakowie Ka de zorganizowane dzia

Bardziej szczegółowo

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci

Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Roman Batko Korzy ci wynikaj ce ze standaryzacji procesów w organizacjach publicznych a zarz dzanie jako ci Uniwersytet Jagiello ski wypracowanie i upowszechnienie najbardziej skutecznej i efektywnej dobrej

Bardziej szczegółowo

Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy)

Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy) Polityka dot. konfliktu interesów (Conflicts of Interest Policy) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszego t umaczenia w jakiejkolwiek postaci jest zabronione.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO IG

Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO IG Realokacja rodków w ramach 4. osi priorytetowej PO IG dr Anna Kacprzyk Dyrektor Departamentu Funduszy Europejskich w Ministerstwie Gospodarki Wykorzystanie alokacji w dzia aniach 4. osi priorytetowej PO

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE

IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE IDENTYFIKACJA ŁA CUCHA WARTO CI BIUR INFORMACJI GOSPODARCZEJ (BIG) W POLSCE KAZIMIERZ PERECHUDA Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu ZBIGNIEW TELEC Zakład Organizacji i Zarz dzania Akademia Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

Temat. Skala dzia a. Program zdrowotny. Program zdrowotny

Temat. Skala dzia a. Program zdrowotny. Program zdrowotny Michał Brzeziński 1 z 6 Skala dzia a Program zdrowotny Dzia ania wieloletnie Dzia ania wieloo rodkowe Nie tylko interwencje medyczne Interwencje medyczne prewencja Interwencje edukacyjne profilaktyka Interwencje

Bardziej szczegółowo

drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu Biuro JASPERS w Warszawie

drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu Biuro JASPERS w Warszawie Wła ciwe przygotowanie i realizacja projektu drogowego warunkiem uzyskania dofinansowania ze rodków unijnych Robert Kietli ski Specjalista ds. Transportu Biuro JASPERS w Warszawie Realizacja projektów

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania Za cznik nr 13 Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania w obszarze: Efekty Oferta : Rodzice s partnerami szko y w projekcie: Bezpo rednie wsparcie rozwoju szkó poprzez wdro enie zmodernizowanego

Bardziej szczegółowo

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania

ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania ROZLICZENIA SPO WKP Problemy dot. wdra ania Zespó Instrumentów Inwestycyjnych Zespó Instrumentów Doradczych Dzia ania 2.3 i 2.1 Warszawa, dnia 7 wrze nia 2005r. Statystyka na dzie 31.08.2005r. Ilo onych

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH

ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH ZARZ DZANIE ZESPO EM P DR PIOTR PILCH Aktywno ci Przeci tni mened erowie Mened erowie odnosz cy sukcesy Mened erowie efektywni Tradycyjne zarz dzanie 32% 13% 19% Komunikowanie si 29% 28% 44% Zarz dzanie

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl Page 1 of 5 http://bzp1.portal.uzp.gov.pl/index.php?ogloszenie=show&pozycja=187619&rok=20... Adres strony internetowej, na której Zamawiaj cy udost pnia Specyfikacj Istotnych Warunków Zamówienia: www.iczmp.edu.pl

Bardziej szczegółowo

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych

VADEMECUM. Leczenie szpitalne. wiadczenia opieki zdrowotnej nansowane ze rodków publicznych Leczenie szpitalne Je eli cel leczenia nie mo e by osi gni ty w trybie ambulatoryjnym, pacjent mo e zosta skierowany na dalsze leczenie w szpitalu. Pacjent ma prawo wyboru szpitala, który ma podpisan umow

Bardziej szczegółowo

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH

WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA PRACOWNICZE JAKO ALTERNATYWA DLA WYNAGRODZE GOTÓWKOWYCH WIADCZENIA ELEMENTEM SYSTEMÓW MOTYWACYJNYCH 16/01/2013 Krzysztof Nowak Warszawa Agenda Wst p Struktura wynagrodze Czy pracownicy s / mog

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ URZ DU MIASTA SZCZECIN

REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ URZ DU MIASTA SZCZECIN Załącznik Nr 2 do Zarządzenia Nr 314/13 Prezydenta Miasta Szczecin z dnia 17 lipca 2013 r. REGULAMIN PRACY KOMISJI PRZETARGOWEJ URZ DU MIASTA SZCZECIN Id: EF19B3A0-4229-4B91-8B25-9DADC02E93A0. Podpisany

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO

REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO REGULAMIN SAMORZ DU UCZNIOWSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W S KOCINIE IM. WŁODZIMIERZA POTOCKIEGO PODSTAWA PRAWNA 1. Uchwała o systemie o wiaty z dn. 7.09.1991 z pó niejszymi zmianami. 2. Statut Szkoły Podstawowej

Bardziej szczegółowo

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA

RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA RAMOWY STATUT PUBLICZNEGO PRZEDSZKOLA Projekt z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zał czniki do rozporz dzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2010 r. (poz...) Zał cznik nr 1 1. 1. Statut publicznego przedszkola,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Budowa elektronicznej administracji w ramach POIG Konferencja podsumowuj realizacj projektu pn. E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjno

Bardziej szczegółowo

Modele referencyjne. transparentno administracji publicznej. Dr Tomasz Burczy ski

Modele referencyjne. transparentno administracji publicznej. Dr Tomasz Burczy ski Modele referencyjne a transparentno administracji publicznej Dr Tomasz Burczy ski Administracja Transparentno - Business Doing business in a more transparent world Raport Doing Business 2012 (Bank wiatowy

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ

INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ FIRMA OPONIARSKA D BICA S.A. w D bicy INSTRUKCJA RUCHU I EKSPLOATACJI SIECI DYSTRYBUCYJNEJ CZ OGÓLNA Tekst obowi zuje od dnia: data:15.02.2012 wersja:1 Strona 1 z 7 SPIS TRE CI I.A. Postanowienia Ogólne...

Bardziej szczegółowo

ISTOTA RYZYKA I JEGO RODZAJE W AUDYCIE WEWN TRZNYM Z DZIAŁALNO CI ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ SYLWIA SERWATKA

ISTOTA RYZYKA I JEGO RODZAJE W AUDYCIE WEWN TRZNYM Z DZIAŁALNO CI ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ SYLWIA SERWATKA ISTOTA RYZYKA I JEGO RODZAJE W AUDYCIE WEWN TRZNYM Z DZIAŁALNO CI ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ SYLWIA SERWATKA Streszczenie Działalno audytu jest skoncentrowana na obszarach, w których wyst puj najbardziej

Bardziej szczegółowo

Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego

Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego Strategie inwestycyjne przedsi biorstw w czasie spowolnienia gospodarczego Prezentacja wyników bada PKPP Lewiatan maja 200 r. Metodologia badania Cel badania Weryfikacja realnego wp ywu os abienia gospodarczego

Bardziej szczegółowo

Certyfikacja i uprawnienia personelu bada nieniszcz cych

Certyfikacja i uprawnienia personelu bada nieniszcz cych Certyfikacja i uprawnienia personelu bada nieniszcz cych Mgr in. Marta Wojas 3 stopie kwalifikacji w MT, PT, RT, VT Urz d Dozoru Technicznego G ówny Specjalista w Wydziale Certyfikacji Personelu 1. Wst

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM

REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM REGULAMIN PRZYZNAWANIA POMOCY MATERIALNEJ UCZNIOM ZESPO U SZKÓ PONADGIMNAZJALNYCH W NOWEM PODSTAWA PRAWNA 1. Ustawa o systemie o wiaty z dnia 7 wrze nia 1991r. 2. Rozporz dzenie Rady Ministrów dnia 14

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE JAKO CI USŁUG W OPIECE ZDROWOTNEJ

ZARZ DZANIE JAKO CI USŁUG W OPIECE ZDROWOTNEJ ZARZ DZANIE JAKO CI USŁUG W OPIECE ZDROWOTNEJ JÓZEF FR Uniwersytet Szczeci ski Streszczenie W pracy przedstawiono istotne aspekty zarz dzania jako ci usług w opiece zdrowotnej. Podano definicj usług zdrowotnych,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr VII/76/11 Rady Miasta Gda ska z dnia 17 lutego 2011 roku. uchwala si, co nast puje:

Uchwała Nr VII/76/11 Rady Miasta Gda ska z dnia 17 lutego 2011 roku. uchwala si, co nast puje: Uchwała Nr VII/76/11 Rady Miasta Gda ska z dnia 17 lutego 2011 roku w sprawie powołania miejskiej instytucji kultury pod nazw Gda sk 2016 oraz nadania statutu stanowi cego zał cznik do niniejszej Uchwały

Bardziej szczegółowo

PRZEDSI BIORCZO W ZPORR

PRZEDSI BIORCZO W ZPORR PRZEDSI BIORCZO W ZPORR Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (ZPORR) lata 2004-2006 PRZEDSIEBIORCZO W ZPORR Zgodnie ze Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego (ZPORR) promocja

Bardziej szczegółowo

ROLA AUDYTÓW W SYSTEMIE ZARZ DZANIA JAKO CI. STUDIUM PRZYPADKU KATARZYNA MIDOR

ROLA AUDYTÓW W SYSTEMIE ZARZ DZANIA JAKO CI. STUDIUM PRZYPADKU KATARZYNA MIDOR ROLA AUDYTÓW W SYSTEMIE ZARZ DZANIA JAKO CI. STUDIUM PRZYPADKU KATARZYNA MIDOR Streszczenie Systemowe uj cie działa, które s ukierunkowane na zagwarantowanie powtarzalnej jako ci procesów i wyrobów w przedsi

Bardziej szczegółowo

SYSTEM JAKO CI A POTRZEBY INFORMACYJNE PRZEDSI BIORSTWA

SYSTEM JAKO CI A POTRZEBY INFORMACYJNE PRZEDSI BIORSTWA SYSTEM JAKO CI A POTRZEBY INFORMACYJNE PRZEDSI BIORSTWA JOANNA PAWŁOWSKA-TYSZKO, EWA KORELESKA Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy, Streszczenie Celem główny pracy jest ocena systemu jako

Bardziej szczegółowo

Us ugi edukacyjne obejmuj ce przeprowadzenie zaj w ramach projektu Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów

Us ugi edukacyjne obejmuj ce przeprowadzenie zaj w ramach projektu Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów Us ugi edukacyjne obejmuj ce przeprowadzenie zaj w ramach projektu Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I - III szko y podstawowej, realizowanie w Szko ach Podstawowych w Gminie

Bardziej szczegółowo

ATRAKCYJNO INWESTOWANIA W METODY ZARZ DZANIA WIEDZ W AGROBIZNESIE

ATRAKCYJNO INWESTOWANIA W METODY ZARZ DZANIA WIEDZ W AGROBIZNESIE ATRAKCYJNO INWESTOWANIA W METODY ZARZ DZANIA WIEDZ W AGROBIZNESIE ROBERT RUSIELIK Katedra Zarz dzania Przedsi biorstwami Akademia Rolnicza w Szczecinie Streszczenie W artykule została poruszona problematyka

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA INSPEKCJA PRACY

SPOŁECZNA INSPEKCJA PRACY SPOŁECZNA INSPEKCJA PRACY Członkowie zespołów powypadkowych wypadki przy pracy Materiał pomocniczy do szkolenia społecznych inspektorów pracy WERSJA DEMONSTRACYJNA SPOŁECZNA INSPEKCJA PRACY Członkowie

Bardziej szczegółowo

Procedura dot. ustalenia wska nika rezultatu

Procedura dot. ustalenia wska nika rezultatu O Priorytetowa I Natura i kultura Cel szczegółowy 1 Wyja nienia szczegółowego celu 1 Wzrost atrakcyjno ci wspólnego dziedzictwa naturalnego i kulturowego (OP I, PI 6.c) ) Programu Współpracy ustalono nast

Bardziej szczegółowo

SYSTEM ZARZ DZANIA JAKO CI ZGODNY Z WYMAGANIAMI NORMY PN-EN ISO 9001:2009 W DŁUGOTERMINOWEJ OPIECE DOMOWEJ PRAKTYKA ORAZ NOWE WYZWANIA

SYSTEM ZARZ DZANIA JAKO CI ZGODNY Z WYMAGANIAMI NORMY PN-EN ISO 9001:2009 W DŁUGOTERMINOWEJ OPIECE DOMOWEJ PRAKTYKA ORAZ NOWE WYZWANIA SYSTEM ZARZ DZANIA JAKO CI ZGODNY Z WYMAGANIAMI NORMY PN-EN ISO 9001:2009 W DŁUGOTERMINOWEJ OPIECE DOMOWEJ PRAKTYKA ORAZ NOWE WYZWANIA ANNA REZNER, AGNIESZKA ADAMSKA, RENATA NOWAK Streszczenie Coraz powszechniejsze

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych.

Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych. Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakup zestawów solarnych. Strona 1 z 5 1 ZAŁO ENIA PROGRAMOWE 1. Zintegrowany Program Dotacji do 70% na zakupu zestawów solarnych, zwany dalej Programem realizowany

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. ratyfikacji Umowy mi dzy Rzecz pospolit Polsk a Baliwatem Guernsey w sprawie

U S T AWA. z dnia. ratyfikacji Umowy mi dzy Rzecz pospolit Polsk a Baliwatem Guernsey w sprawie U S T AWA Projekt z dnia o ratyfikacji Umowy mi dzy Rzecz pospolit Polsk a Baliwatem Guernsey w sprawie unikania podwójnego opodatkowania niektórych kategorii dochodów osób fizycznych, podpisanej w Londynie

Bardziej szczegółowo

Zał cznik nr do porozumienia/umowy z dnia

Zał cznik nr do porozumienia/umowy z dnia Zał cznik nr do porozumienia/umowy z dnia Wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego ws. procedury naboru projektów konkursowych w ramach Mechanizmu Finansowego EOG na lata 2009-2014 oraz Norweskiego Mechanizmu

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie i samoocena w zarz dzaniu jako ci w przedsi biorstwie

Doskonalenie i samoocena w zarz dzaniu jako ci w przedsi biorstwie Problemy Zarz dzania, vol. 10, nr 2 (37): 9 27 ISSN 1644-9584, Wydzia Zarz dzania UW DOI 10.7172.1644-9584.37.1 Doskonalenie i samoocena w zarz dzaniu jako ci w przedsi biorstwie Katarzyna Szczepa ska

Bardziej szczegółowo

Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem. Warszawa, 2013

Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem. Warszawa, 2013 Proces inwestycyjny w OZE w kontek cie wspó pracy z samorz dem i spo eczno ci lokaln Warszawa, 2013 Cele prezentacji Poszczególne fazy realizacji projektu inwestycyjnego, a procesy konsultacji Znaczenie

Bardziej szczegółowo

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE

27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE 27.06.2012 ZAPYTANIE OFERTOWE Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, w ramach projektu wiadomy podatnik realizowanego przez PKPP Lewiatan na mocy umowy o dofinansowanie nr UDA-POKL.02.01.02-00-002/10

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Wydział Europejskiego Funduszu Społecznego SYSTEM WDRA ANIA W L SKIM. , 7 grudnia 2007 r.

Program Operacyjny Kapitał Ludzki. Wydział Europejskiego Funduszu Społecznego SYSTEM WDRA ANIA W L SKIM. , 7 grudnia 2007 r. ń Program Operacyjny Kapitał Ludzki SYSTEM WDRA ANIA W WOJEWÓDZTWIE L SKIM Wydział Europejskiego Funduszu Społecznego Ustro, 7 grudnia 2007 r. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Jest jednym z sze ciu programów

Bardziej szczegółowo

II. 1.PROCEDURA POST POWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA POZOSTAJ CEGO POD OPIEK SZKO Y

II. 1.PROCEDURA POST POWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA POZOSTAJ CEGO POD OPIEK SZKO Y II. 1.PROCEDURA POST POWANIA W SYTUACJI ZAISTNIENIA WYPADKU UCZNIA POZOSTAJ CEGO POD OPIEK SZKO Y I. Podstawa prawna Rozporz dzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpiecze stwa i higieny w

Bardziej szczegółowo

Znaczenie projektów w kluczowych

Znaczenie projektów w kluczowych Znaczenie projektów w kluczowych 7 op PO Innowacyjna Gospodarka Budowa i rozwój j spo ecze ecze stwa informacyjnego dla ma ej i redniej przedsi biorczo biorczo cici Agnieszka Suska-Bu awa Departament Informatyzacji

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania funkcjonowania systemu zarz dzania jako ci w przedsi biorstwie Determinants of quality management system in enterprise

Uwarunkowania funkcjonowania systemu zarz dzania jako ci w przedsi biorstwie Determinants of quality management system in enterprise Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 92 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2012 dr in. Henryk Wyr bek Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. wiadczenia us ug za po rednictwem systemu ebanknet przez Bank Spó dzielczy w Czarnym Duancju

REGULAMIN. wiadczenia us ug za po rednictwem systemu ebanknet przez Bank Spó dzielczy w Czarnym Duancju BS Bank Spó dzielczy W Czarnym Dunajcu REGULAMIN wiadczenia us ug za po rednictwem systemu ebanknet przez Bank Spó dzielczy w Czarnym Duancju Czarny Dunajec 2007 1 SPIS TRE CI Rozdzia I. Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji

Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji Główny Instytut Górnictwa Zakład Oszcz dno ci Energii i Ochrony Powietrza Krajowe Centrum Wdro e Czystszej Produkcji Zarz dzanie rodowiskowe zgodne z wymaganiami normy ISO 14001 Wprowadzenie Coraz wi cej

Bardziej szczegółowo

Systemy oceny jako ci w ochronie zdrowia

Systemy oceny jako ci w ochronie zdrowia Problemy Zarz dzania, vol. 10, nr 2 (37): 195 210 ISSN 1644-9584, Wydzia Zarz dzania UW DOI 10.7172.1644-9584.37.12 Systemy oceny jako ci w ochronie zdrowia Aleksandra Czerw, Urszula Religioni Jako jest

Bardziej szczegółowo

Jako kształcenia a zastosowanie e-learningu w szkole wy szej pilota owe badania ewaluacyjne

Jako kształcenia a zastosowanie e-learningu w szkole wy szej pilota owe badania ewaluacyjne Danuta MORA SKA Wy sza Szkoła Biznesu w D browie Górniczej, Polska Jako kształcenia a zastosowanie e-learningu w szkole wy szej pilota owe badania ewaluacyjne Wst p W ostatnich kilkunastu latach nast pił

Bardziej szczegółowo

Fundacja Watch Health Care

Fundacja Watch Health Care Krzysztof Łanda 1 z 9 KSI YCE : DEIMOS I PHOBOS OBSZAR A KOSZYK WIADCZE rodki ze sk adki podstawowej GWARANTOWANYCH OBSZAR B tanie drogie A+B= REALNY KOSZYK NEGATYWNY KSI YCE : DEIMOS I PHOBOS Pacjenci

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZAPEWNIENIA JAKO CI

SZKOLENIA W SYSTEMIE ZAPEWNIENIA JAKO CI SZKOLENIA W SYSTEMIE ZAPEWNIENIA JAKO CI ANNA RYCHŁY- LIPI SKA KATARZYNA DAJCZAK BARTOSZ KOŁODZIEJCZYK Politechnika Koszali ska Streszczenie Przy wdra aniu systemów zapewniania jako ci szkolenia, obejmuj

Bardziej szczegółowo

POWIAT KRAKOWSKI Modernizacja kszta cenia zawodowego w Ma opolsce

POWIAT KRAKOWSKI Modernizacja kszta cenia zawodowego w Ma opolsce Regulamin uczestnictwa w projekcie Beneficjent:,, Biuro ds. Realizacji Projektu Partner: Realizator 1. Zespó Szkó Ponadgimnazjalnych w Giebu towie 32-085 Modlnica, 2. Zespó Szkó Ponadgimnazjalnych w Krzeszowicach

Bardziej szczegółowo

Turystyka wiejska i agroturystyka Kielce 2009. Zarz dzanie marketingowe ofert turystyczn na obszarach wiejskich. dr Danuta Dudkiewicz

Turystyka wiejska i agroturystyka Kielce 2009. Zarz dzanie marketingowe ofert turystyczn na obszarach wiejskich. dr Danuta Dudkiewicz Turystyka wiejska i agroturystyka Kielce 2009 Zarz dzanie marketingowe ofert turystyczn na obszarach wiejskich dr Danuta Dudkiewicz 1 Ph. Kotler: miertelne grzechy marketingu brak dostatecznej znajomo

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘśCZYZN W PO KL

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘśCZYZN W PO KL INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘśCZYZN W PO KL Zgodnie z zapisami Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki kaŝdy wniosek o dofinansowanie projektu powinien zawierać

Bardziej szczegółowo

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów),

Temat. Nawyki zdrowotne. styl ycia (oko o 50% wszystkich wp ywów), Przedstawieciel PTPZ 1 z 6 Wsparcie polityki samorz dów lokalnych w tworzeniu efektywnego programu zdrowotnego Nawyki zdrowotne Dla utrzymania zdrowia jednostki najwi kszy wp yw ma styl ycia. Nawet przy

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. II. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest przygotowanie i przeprowadzenie szkole dla pracowników PKPP Lewiatan.

ZAPYTANIE OFERTOWE. II. Opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest przygotowanie i przeprowadzenie szkole dla pracowników PKPP Lewiatan. 17.01.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan, w ramach projektu Wdro enie strategii rozwoju PKPP Lewiatan realizowanego przez PKPP Lewiatan na mocy umowy o dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn Dz.U.06.243.1763 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez p atników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z dnia 27 grudnia 2006 r.) Na podstawie art. 18

Bardziej szczegółowo

CECHY I ROLA MENED ERA JAKO CI W ORGANIZACJI

CECHY I ROLA MENED ERA JAKO CI W ORGANIZACJI STUDIA I PRACE WYDZIA U NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZ DZANIA NR 34 Marian Go biowski Uniwersytet Szczeci ski Streszczenie Uwzgl dniaj c wymogi normy ISO 9001:2008, najwy sze kierownictwo ka dej organizacji

Bardziej szczegółowo

Praktyczne spojrzenie na zarz dzanie procesami biznesowymi

Praktyczne spojrzenie na zarz dzanie procesami biznesowymi Marek Soko owski Praktyczne spojrzenie na zarz dzanie procesami biznesowymi Oracle Polska Podej cie procesowe w administracji publicznej Micha Boni, minister administracji i cyfryzacji, zaprezentowa raport

Bardziej szczegółowo

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku W sprawie przyj cia Statutu Zespo u Administracyjnego Placówek O wiatowych w Trzebnicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 w zwi

Bardziej szczegółowo

Poprawa jako ci us ug oraz polityk zwi zanych z rejestracj dzia alno ci gospodarczej i funkcjonowaniem przedsi biorstw;

Poprawa jako ci us ug oraz polityk zwi zanych z rejestracj dzia alno ci gospodarczej i funkcjonowaniem przedsi biorstw; MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Departament Wspó pracy z Jednostkami Samorz du Terytorialnego Instytucja Po rednicz ca II stopnia dla Dzia ania 5.2 Programu Operacyjnego Kapita Ludzki 2007-2013

Bardziej szczegółowo

Warunki przyj i tryb rekrutacji na studia w Wydziale Turystyki i Zdrowia w roku akademickim 2015/2016

Warunki przyj i tryb rekrutacji na studia w Wydziale Turystyki i Zdrowia w roku akademickim 2015/2016 Warunki przyj i tryb rekrutacji na studia w Wydziale Turystyki i Zdrowia w roku akademickim 2015/2016 I. W Wydziale Turystyki i Zdrowia nabór kandydatów odbywa si b dzie na nast puj ce kierunki, poziomy

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE.

Funkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE. unkcjonowanie funduszy por czeniowych na poziomie krajowym i poziomie regionalnym. Ocena wsparcia funduszy por czeniowych ze rodków UE. Jan zczucki, Krajowe towarzyszenie unduszy or czeniowych Aktualna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r. Dz.U.99.41.419 ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie wymaga kwalifikacyjnych uprawniaj cych do zajmowania okre lonych stanowisk w bibliotekach oraz trybu stwierdzania

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r. projekt z dnia 10.12.2007 r. ROZPORZ DZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 2007 r. zmieniaj ce rozporz dzenie w sprawie szczegó owych wymaga w zakresie jako ci handlowej wyrobów kakaowych i

Bardziej szczegółowo

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników

Alicja Matura: Procedury naboru pracowników 2 Alicja Matura Procedury naboru pracowników w przedsi biorstwie Copyright by e-bookowo & Alicja Matura 2008 ISBN 978-83-61184-15-7 Internetowe Wydawnictwo e-bookowo Kontakt: wydawnictwo@e-bookowo.pl Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zał cznik nr 5

Projekt z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zał cznik nr 5 Projekt z dnia 18 sierpnia 2010 r. Zał cznik nr 5 RAMOWY STATUT PUBLICZNEJ SZKOŁY PROWADZ CEJ KSZTAŁCENIE ZAWODOWE (ZASADNICZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ, TECHNIKUM, TECHNIKUM UZUPEŁNIAJ CEGO I SZKOŁY POLICEALNEJ)

Bardziej szczegółowo

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 265, 2012. Hubert Obora

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 265, 2012. Hubert Obora A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA OECONOMICA 265, 2012 PODSTAWOWE PROBLEMY IMPLEMENTACJI ZASAD TQM W PRZEDSI BIORSTWIE 1. WST P Zasady zarz dzania jako ci ustalaj w prostej, zwartej

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKACJA MARKETINGOWA W ZDOBYWANIU PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ POLSKICH GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH

KOMUNIKACJA MARKETINGOWA W ZDOBYWANIU PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ POLSKICH GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH KOMUNIKACJA MARKETINGOWA W ZDOBYWANIU PRZEWAGI KONKURENCYJNEJ POLSKICH GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH JOLANTA KONDRATOWICZ-POZORSKA Uniwersytet Szczeci ski Streszczenie adne przedsi biorstwo nie jest w stanie

Bardziej szczegółowo

Zewn trzne metody oceny jako ci w ochronie zdrowia akredytacja i system zarz dzania jako ci wed ug normy ISO 9001:2008

Zewn trzne metody oceny jako ci w ochronie zdrowia akredytacja i system zarz dzania jako ci wed ug normy ISO 9001:2008 Problemy Zarz dzania, vol. 10, nr 2 (37): 211 228 ISSN 1644-9584, Wydzia Zarz dzania UW DOI 10.7172.1644-9584.37.13 Zewn trzne metody oceny jako ci w ochronie zdrowia akredytacja i system zarz dzania jako

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746

Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E. Monitor Polski Nr 76 6194 Poz. 746 Dyrektywa 98/79/WE WYKAZ POLSKICH NORM ZHARMONIZOWANYCH DYREKTYW A 98/79/W E Polskie Normy opublikowane do 30.06.2011 Wykaz norm z dyrektywy znajduje si równie na www.pkn.pl Na podstawie publikacji w Dzienniku

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE na dostarczenie us ugi polegaj cej na przeprowadzeniu kursu Kadry i p ace dla 3 uczestników projektu Z bezradno ci do aktywno ci

ZAPYTANIE OFERTOWE na dostarczenie us ugi polegaj cej na przeprowadzeniu kursu Kadry i p ace dla 3 uczestników projektu Z bezradno ci do aktywno ci ZAPYTANIE OFERTOWE na dostarczenie us ugi polegaj cej na przeprowadzeniu kursu Kadry i p ace dla 3 uczestników projektu Z bezradno ci do aktywno ci Stosownie do art. 44 ust. 3, Ustawy z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY INFORMATYCZNE ZARZ DZANIA ŁA CUCHAMI DOSTAW

SYSTEMY INFORMATYCZNE ZARZ DZANIA ŁA CUCHAMI DOSTAW SYSTEMY INFORMATYCZNE ZARZ DZANIA ŁA CUCHAMI DOSTAW ANNA WALLIS BEATA ZALESKA Politechnika Koszali ska Streszczenie Obecnie w dobie powszechnej informatyzacji wszystkie dziedziny działalno ci przedsi biorstwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN MEDYCZNY PZM

REGULAMIN MEDYCZNY PZM REGULAMIN MEDYCZNY PZM Rozdział 1 Postanowienia ogólne Art. 1. 1. Przepisy Regulaminu Medycznego PZM maj zastosowanie w zawodach znajduj cych si w krajowych kalendarzach poszczególnych sportów motorowych.

Bardziej szczegółowo

Plan prezentacji. Choroby rzadkie i ultrarzadkie. Specyfika cen leków sierocych i technologii stosowanych w chorobach rzadkich

Plan prezentacji. Choroby rzadkie i ultrarzadkie. Specyfika cen leków sierocych i technologii stosowanych w chorobach rzadkich Tomasz Laczewski 1 z 7 i technologii stosowanych w chorobach rzadkich Rados aw Rud /Tomasz Laczewski Autorzy rozdzia u: Jakub Adamski, Joanna Lis, Kamila Wendykowska Plan prezentacji 1. Choroby rzadkie

Bardziej szczegółowo

Wst p. Podstawa prawna: MIEJSCE REALIZACJI: ADRESACI PROGRAMU: KOORDYNATOR PROGRAMU: PARTNERZY:

Wst p. Podstawa prawna: MIEJSCE REALIZACJI: ADRESACI PROGRAMU: KOORDYNATOR PROGRAMU: PARTNERZY: Wst p Powiat O wi cimski poprzez Program współpracy z organizacjami pozarz dowymi oraz innymi podmiotami prowadz cymi działalno po ytku publicznego, działa na rzecz jak najlepszego zaspokojenia zbiorowych

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

SPIS TRE CI: Wprowadzenie. Podstawa prawna. Wst p. Cele i działania programu

SPIS TRE CI: Wprowadzenie. Podstawa prawna. Wst p. Cele i działania programu Bogdan Wankiewicz - Wicestarosta Wałecki Wanda Grochowska-Skonieczna - Kierownik PUP Marek Pawłowski - Radny Rady Powiatu Bogdan Białas - Przedsi biorca Jan Krzyszto - Radny Rady Powiatu Maciej Zar ba

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji

Regulamin rekrutacji Regulamin rekrutacji szkole realizowanych w ramach projektu pn. Specjalistyczne i mened erskie szkolenia IT dla firm Stowarzyszenia Klaster ICT Pomorze Zachodnie i kooperuj cych 1 Podmiot odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

ZAKRES LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU

ZAKRES LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU ZAKRES LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU 1. Charakterystyka LGD jako jednostki odpowiedzialnej za realizacj LSR 1) nazwa i status prawny LGD oraz data jej rejestracji i numer w Krajowym Rejestrze S dowym; 2)

Bardziej szczegółowo

Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa

Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa Mikrofinanse i programy wspieraj ce przedsi biorczo jako instrumenty aktywizacji obszarów wiejskich Dorobek Fundacji na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa Pozna, 3 pa dziernik 2008 roku Misja Fundacji Wspieranie

Bardziej szczegółowo

O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL

O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL O PROJEKCIE I WNIOSKU DLA POCZĄTKUJĄCYCH I TYCH, KTÓRZY CHCĄ UPORZĄDKOWAĆ WIEDZĘ MARCIN DADEL Sieć SPLOT STOWARZYSZENIE

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MAP PROCESÓW W ZARZ DZANIU FIRM O PRODUKCJI JEDNOSTKOWEJ JERZY MIZGAŁA

ZASTOSOWANIE MAP PROCESÓW W ZARZ DZANIU FIRM O PRODUKCJI JEDNOSTKOWEJ JERZY MIZGAŁA ZASTOSOWANIE MAP PROCESÓW W ZARZ DZANIU FIRM O PRODUKCJI JEDNOSTKOWEJ JERZY MIZGAŁA Streszczenie W artykule przedstawiono sposób tworzenia mapy procesu monta u urawia przeno nego na podwoziu samochodu

Bardziej szczegółowo

Efekty dotychczasowej promocji i wyzwania dla kolejnych kampanii promocyjnych pstr ga. Tomasz Kulikowski Magazyn Przemys u Rybnego

Efekty dotychczasowej promocji i wyzwania dla kolejnych kampanii promocyjnych pstr ga. Tomasz Kulikowski Magazyn Przemys u Rybnego Efekty dotychczasowej promocji i wyzwania dla kolejnych kampanii promocyjnych pstr ga Tomasz Kulikowski Magazyn Przemys u Rybnego Teza 1: Marketing generyczny jest niepotrzebny sierpie 2015 r. Trondheim,

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA W RODZINIE

PRAWA DZIECKA W RODZINIE PRAWA DZIECKA W RODZINIE W 1989 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych uchwali o jednomy lnie Konwencj o Prawach Dziecka. Polska ratyfikowa a j w 1991r. Podpisuj c Konwencj prezydent z o y stosowne

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

Regulamin studiów podyplomowych w Uniwersytecie ódzkim. I. Postanowienia ogólne.

Regulamin studiów podyplomowych w Uniwersytecie ódzkim. I. Postanowienia ogólne. za cznik do uchwa y nr 384 Senatu Uniwersytetu ódzkiego z dnia 19 wrze nia 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu Studiów Podyplomowych w Uniwersytecie ódzkim Regulamin studiów podyplomowych w Uniwersytecie

Bardziej szczegółowo

LEAN MANAGEMENT NARZ DZIEM DOSKONALENIA ZARZ DZANIA SZPITALEM

LEAN MANAGEMENT NARZ DZIEM DOSKONALENIA ZARZ DZANIA SZPITALEM LEAN MANAGEMENT NARZ DZIEM DOSKONALENIA ZARZ DZANIA SZPITALEM MAŁGORZATA WIŚNIEWSKA, EMILIA KONIECZY SKA Streszczenie Rosn ce koszty opieki zdrowotnej zmuszaj mened erów zarz dzaj cych placówkami medycznymi

Bardziej szczegółowo

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH

CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH CENNIK US UG TELEKOMUNIKACYJNYCH US UGI PODSTAWOWE Taryfa Darmowe Rozmowy Pakiet 60. obowi zuje od 05.03.2007 r. www.netia.pl SPIS TRE CI OP ATY AKTYWACYJNE (JEDNORAZOWE)... 3 2. OP ATY ABONAMENTOWE (MIESI

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNA OBSŁUGA PROCESÓW BIZNESOWYCH

INFORMATYCZNA OBSŁUGA PROCESÓW BIZNESOWYCH INFORMATYCZNA OBSŁUGA PROCESÓW BIZNESOWYCH AGNIESZKA DURAJ HANNA NIED WIEDZI SKA Instytut Informatyki Politechniki Łódzkiej Streszczenie Postrzeganie działalno ci organizacji pod k tem odbywaj cych si

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA STANU PRZEDSI BIORSTW SEKTORA ROLNO-PRODUKCYJNEGO W ZAKRESIE WYKORZYSTYWANIA INTERNETU

DIAGNOZA STANU PRZEDSI BIORSTW SEKTORA ROLNO-PRODUKCYJNEGO W ZAKRESIE WYKORZYSTYWANIA INTERNETU DIAGNOZA STANU PRZEDSI BIORSTW SEKTORA ROLNO-PRODUKCYJNEGO W ZAKRESIE WYKORZYSTYWANIA INTERNETU MAŁGORZATA ZAJDEL, MAŁGORZATA MICHALCEWICZ, CEZARY GRAUL Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

OCENA OPROGRAMOWANIA DO E-HANDLU NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH PAKIETÓW AGNIESZKA SZEWCZYK

OCENA OPROGRAMOWANIA DO E-HANDLU NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH PAKIETÓW AGNIESZKA SZEWCZYK OCENA OPROGRAMOWANIA DO E-HANDLU NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH PAKIETÓW AGNIESZKA SZEWCZYK Streszczenie W artykule omówiono rol oprogramowania do e-handlu oraz kryteria jego oceny. Nast pnie przedstawiono procedur

Bardziej szczegółowo

Organizacja i prowadzenie szkolenia Animator sportu i rekreacji

Organizacja i prowadzenie szkolenia Animator sportu i rekreacji Nr sprawy: DRP/5/WSE/2015 Tłuszcz, dnia 03.03.2015 r. ZAPROSZENIE DO ZŁO ENIA PROPOZYCJI CENOWEJ Na podstawie art. 4 pkt. 8 z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo Zamówie Publicznych (Dz. U. z 2013 r. Nr 113,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ZMIAN W PODATKU VAT NA ROZLICZANIE PODATKU NALICZONEGO W JEDNOSTKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ

WPŁYW ZMIAN W PODATKU VAT NA ROZLICZANIE PODATKU NALICZONEGO W JEDNOSTKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ WPŁYW ZMIAN W PODATKU VAT NA ROZLICZANIE PODATKU NALICZONEGO W JEDNOSTKACH OPIEKI ZDROWOTNEJ RADOSŁAW WITCZAK, ADAM DEPTA, IWONA STANIEC Streszczenie W artykule przedstawiono podstawowe zasady odliczenia

Bardziej szczegółowo