Loctite i Teroson w serwisie samochodowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Loctite i Teroson w serwisie samochodowym"

Transkrypt

1 Dodatki techniczne dostępne w wersji elektronicznej na Spis treści Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Kompendium praktycznej wiedzy Autor: mgr inż. Stefan Myszkowski Dodatek techniczny do WIADOMOŚCI Inter Cars SA nr 44/Lipiec Zabezpieczanie połączeń gwintowych Przyczyny luzowania się połączeń gwintowych 1.2. Samoodkręcanie się połączeń gwintowych 1.3. Typowe zabezpieczenia połączeń gwintowych 1.4. Zabezpieczenie połączeń gwintowych z wykorzystaniem klejów 1.5. Dobór kleju do zabezpieczania połączeń gwintowych 1.6. Nanoszenie kleju na połączenia gwintowe 1.7. Śruby i nakrętki powlekane wstępnie klejem 2. Uszczelnianie gwintów rurowych 9 3. Uszczelnianie powierzchni Trudności z zapewnieniem szczelności połączonym powierzchniom 3.2. Uszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych, uszczelkami dociskowymi 3.3. Uszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych uszczelką anaerobową 3.4. Uszczelnianie powierzchni kołnierzy elastycznych, uszczelką silikonową 3.5. Doszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych, uszczelnionych uszczelkami dociskowymi 4. Kleje do szyb samochodowych Poduszki powietrzne a szyba przednia 4.2. Rodzaje klejów do szyb 4.3. Kontrola wytrzymałości kleju do szyb 4.4. Czas gotowości do jazdy i czas całkowitego utwardzenia kleju do szyb 4.5. Informacje o czasie gotowości do jazdy na etykietach klejów do szyb

2 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Od autora 1. Zabezpieczanie połączeń gwintowych Szanowni czytelnicy, od najmłodszych lat towarzyszę rajdom samochodowym. W połowie lat osiemdziesiątych, na samochodach rajdowych zespołu fabrycznego FSO Sport pojawiły się reklamy firmy. Poniżej dowód - Polonez 2000, załogi Janusz Szerla/ Marek Oziębło, na trasie Rajdu Zimowego w Również w samochodach serwisowych, głównie zagranicznych zespołów, widziałem produkty firmy. Zadawałem sobie wówczas pytanie, do czego służą? Podpytywałem serwisantów - często nie byli zbyt rozmowni. Dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych, wizyta pracowników tej firmy na Politechnice Wrocławskiej, pozwoliła mi bliżej poznać te produkty. Producenci samochodów starają się, aby ich produkt był niezawodny, nie wyciekały z niego płyny eksploatacyjne, a jednocześnie bezpieczny. Byłoby to trudne do zrealizowania bez produktów firm i Teroson, marek należących do koncernu Henkel (tak, to ten, który również produkuje proszki do prania), dlatego coraz więcej technologii firm i Teroson jest stosowanych w pojazdach. Chcę je Państwu trochę przybliżyć. Stosowanie środków obu firm jest wskazane, a często konieczne, podczas napraw w serwisie, aby spełnić wymagania technologii napraw producenta pojazdu. Niektóre z nich mogą jednak stwarzać serwisom problemy (np. demontaż części), szczególnie, jeśli pracownicy ich nie znają. Ze swojego doświadczenia dodam, że wykorzystując środki obu firm można naprawić różne elementy (skleić, zregenerować), unikając ich wymiany na nowe. Aby to uczynić z sukcesem, trzeba najpierw dobrać odpowiedni produkt, co nie zawsze jest łatwe. Polecam odwiedziny strony internetowej lekturę materiałów informacyjnych oraz uczestnictwo w szkoleniach o produktach i Teroson organizowanych przez Inter Cars - byłem, warto. Dziękuję za pomoc przy przygotowaniu tego materiału Pani Annie Zgódce i Panu Radosławowi Salamonikowi z firmy Henkel Polska. Stefan Myszkowski Zdjęcie na okładce Przyczyny luzowania się połączeń gwintowych To następstwo nieuniknionych procesów zachodzących w połączeniach gwintowych, błędów konstrukcyjnych lub obsługowych. Na rys.1 są widoczne kołnierze 1 i 2 skręcone śrubą z nakrętką. Śruba jest obciążona siłą F S (suma siły wywołanej dokręceniem śruby i siły zewnętrznej obciążającej śrubę). Jeśli chropowatość kołnierza 2 będzie nadmierna, to wskutek nacisku powierzchniowego podkładki pod nakrętką, kołnierz 2 osiądzie o wartość A. Również jeśli materiał kołnierza 2 będzie miał za mała wytrzymałość na ściskanie, to nacisk powierzchniowy podkładki pod nakrętką, spowoduje, że materiał pod nakrętką, po upływie jakiegoś czasu, osiądzie o wartość A (rys.1) - nazywamy to pełzaniem materiału. W każdym z obu przypadków, nastąpi zmniejszenie naprężenia wstępnego w śrubie (to tak, jakbyśmy trochę rozkręcili połączenie gwintowe), co zwiększa ryzyko samoodkręcania się połączenia gwintowego - patrz podrozdział 1.2. Rys.1 Na zjawisko samoodkręcania się połączeń gwintowych narażone są np. kołnierze uszczelnione uszczelką (rys.2). Po ich skręceniu, siłą F S rozciągająca śrubę jest równoważona przez siły F U, z którymi uszczelka naciska na kołnierze. Jednak z upływem czasu sprężystość uszczelki maleje (mówimy o tzw. relaksacji naprężeń), co powoduje jej osiadanie, oznaczone na rys.2 jako przesunięcie kołnierza o wielkość B. W konsekwencji maleje siła F S rozciągająca śrubę, co zwiększa ryzyko samoodkręcania się połączenia gwintowego. Kolejną przyczyną sprzyjającą samoodkręcaniu się połączeń 2 Dodatek techniczny

3 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.2 gwintowych jest trwałe wydłużanie się śrub pod wpływem przyłożonego obciążenia. Zawsze obciążenie śruby siłą osiową powoduje jej wydłużanie się. Jeśli następuję to w tzw. zakresie sprężystym, to po odjęciu siły wydłużenie zanika. Jeśli jednak przyłożona siła powoduje również odkształcenie plastyczne śruby, to po odjęciu siły, odkształcenie sprężyste zaniknie, ale plastyczne trwale pozostanie. Zobaczmy to na przykładzie śruby 1 (rys.3), która łączy elementy 2 i 3. Po dokręceniu, na śrubę 1 działa siła F D1, która śrubę rozciąga (rys.3a). Początkowo śruba 1 ma długość L 1. Jeśli śruba dodatkowo zostanie obciążona siłą F O, w osi śruby, wówczas wydłuży się do wartości L 2 (rys.3b). Elementy 1 i 2 będą się mogły nawet od siebie oddalić w kierunku osi śruby, co przesadnie pokazuje rysunek (rys.3b). Jeśli jednak suma sił F D1 i F O, oprócz odkształcenia sprężystego, spowoduje również odkształcenie plastyczne, to po odjęciu siły F O, pozostanie odkształcenie plastyczne (rys.3c). Śruba będzie miała wówczas długość L3, mniejszą od długości L 2 (gdy działały siły F D1 i F O ) ale większa od długości początkowej śruby L1 (gdy tylko działała siła F D1 ). Większa długość śruby spowoduje, że elementy 2 i 3 będą dociskane z mniejszą siłą F D2, co zwiększa ryzyko wzajemnych przemieszczeń obu elementów oraz samoodkręcania się połączenia gwintowego. Dodam dla wyjaśnienia, że dokręcanie śrub za duża wartością momentu obrotowego może spowodować ich Rys.4 odkształcenie plastyczne, już w fazie dokręcania lub spowodować, że nastąpi to gdy złącze gwintowe zostanie obciążone siłą, dla której zostało obliczone, przy której odkształcenie plastycznie nie powinno wystąpić Samoodkręcanie się połączeń gwintowych Dokręcone połączenie gwintowe: śruba (rys.3) lub śruba z nakrętką (rys.4), pracuje jak sprężyna - ściska ze sobą wszystkie łączone elementy siłą F S (rys.4). Powoduje ona, że siły tarcia występujące na gwincie, pod łbem śruby i pod nakrętką oraz pomiędzy powierzchniami łączonych elementów, zabezpieczają połączenie gwintowe przed samoodkręcaniem się. Jeśli wartość siły F S maleje, np. z powodów podanych na rys.1, 2 i 3, wówczas maleją również siły tarcia, które utrzymują połączenie gwintowe w stanie skręcenia. Gdy połączenie gwintowe jest poddane zmiennym obciążeniom wzdłużnym, poprzecznym (kierunek A, rys.4), drganiom, lub zmianom temperatury, istotnym dla materiałów połączenia, sprzyja to samoodkręcaniu się połączenia gwintowego (obrót O, rys.4). Samoodkręcanie się nakrętki powoduje dalszy spadek siły osiowej F S, co sprzyja jej dalszemu samoodkręcaniu się. Z tych powodów, konieczne jest zabezpieczanie połączeń gwintowych przed samoodkręcaniem się. Rys.3 Dodatek techniczny 3

4 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 1.3. Typowe zabezpieczenia połączeń gwintowych Rys.5 (Źródło: ) Rys.6 (Źródło: ) Rys.7 (Źródło: ) Zabezpieczenie podatne. Zasada działania tych zabezpieczeń polega na zwiększeniu sprężystości połączenia gwintowego, w celu utrzymania w nim siły wzdłużnej, mimo np. wydłużania się śruby. W tym celu stosuje się podkładki stożkowe lub sprężyste (rys.5). Zabezpieczenie to nie jest jednak skuteczne, gdy występują obciążenia zmienne w kierunku prostopadłym do osi śruby. Zabezpieczenie elementów gwintowanych przed wypadaniem. Te zabezpieczenia pozwalają na niewielkie poluzowanie się złącza, ale nie pozwalają na rozpadnięcie się połączenia. W ten sposób zabezpieczają Np. podkładki zaginane (rys.6) i zawleczki (rys.7). Zabezpieczenie połączeń gwintowych przez samoodkręcaniem się. Ta metoda zabezpiecza połączenie przez zwiększenie sił tarcia występujących w połączeniu. Można to uzyskać z wykorzystaniem: dwóch nakrętek (rys.8) - wadą tego rozwiązania jest większy koszt, wymiary i masa połączenia, ale zaletą dostępność rozwiązania; nakrętki z wkładką nylonową (rys.9) - są to nakrętki jednorazowe; podkładki z kołnierzem zębatym; śruby z kołnierzem żebrowym. Nowoczesnym i skutecznym środkiem do zabezpieczania połączeń gwintowych przed samoodkręcaniem się, są kleje, jeśli pozwalają na to warunki pracy złącza gwintowego, np. temperatura Zabezpieczenie połączeń gwintowych z wykorzystaniem klejów Rys.8 (Źródło: ) Rys.9 (Źródło: ) Firma, oferuje do zabezpieczania połączeń gwintowych kleje jednoskładnikowe, płynne lub półstałe z grupy produktów anaerobowych (rys.10). Po naniesieniu na gwint i skręceniu połączenia gwintowego, klej do zabezpieczania gwintów wypełnia przestrzenie pomiędzy zwojami gwintu (rys.11) i rozpoczyna się proces jego utwardzania. Kleje z grupy anaerobowych: utwardzają się w temperaturze pokojowej; proces utwardzania rozpoczyna się po wyeliminowaniu kontaktu z tlenem; rolę katalizatora w procesie utwardzania spełnia metal (miedź, stal), którego obecność sprzyja procesowi polimeryzacji. W przypadku klejów do gwintów, po wypełnieniu przestrzeni pomiędzy zwojami gwintów i wniknięciu w najdrobniejsze szczeliny, dzięki cesze kapilarności, klej pozbawiony kontaktu z tlenem i stykający się z metalem, zaczyna się utwardzać. Utwardzony klej zakleszcza się w mikronierównościach obu łączonych części. 4 Dodatek techniczny

5 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.10 (Źródło: ) Kleje z grupy anaerobowych cechują się: wysoką wytrzymałością na ścinanie; odpornością na temperatury, w zakresie od -55 do 230 O C; krótkim czasem utwardzania; działaniem uszczelniającym, przy doskonałej odporności chemicznej; odpornością na drgania. Skuteczność zabezpieczenia połączeń gwintowych przed samoodkręcaniem się, z wykorzystaniem różnych środków zabezpieczających, przedstawia rys.12. Widać na nim, że zabezpieczenie klejem połączenia gwintowego, podczas próby mającej na celu spowodowanie samoodkręcania się złącza gwintowego, czyli zmniejszenie siły naprężenia wstępnego śruby, pozwala przez cały czas tej próby, utrzymać stałą wartość siły naprężenia wstępnego śruby, bliską wartości uzyskanej po dokręceniu połączenia gwintowego. Niektóre z płynnych klejów, jeszcze w stanie płynnym, ułatwiają dokręcanie połączeń gwintowych, ponieważ wartość współczynnika tarcia między zwojami gwintu jest porównywalna z wartością współczynnika tarcia dla gwintów pokrytych olejem. Rys.11 (Źródło: ) Rys.12 Porównanie przebiegu luzowania się połączeń gwintowych, przez określenie zmiany siły napięcia wstępnego połączenia gwintowego, w zależności od ilości cykli obciążenia połączenia gwintowego (obciążenie udarowe i drgania, działające prostopadłe do osi śruby). Za 100% przyjęto siłę napięcia wstępnego, bezpośrednio po skręceniu złącza. Badania zostały wykonane na urządzeniu badawczym firmy. (Źródło: ) 1.5. Dobór kleju do zabezpieczania połączeń gwintowych Dla danego połączenia i warunków pracy, należy dobrać odpowiedni produkt. Nie zawsze jest to łatwe, ze względu na ich różnorodność w ofercie firmy. Najłatwiejsza sytuacja jest wówczas, jeśli w fabrycznej dokumentacji serwisowej jest podane oznaczenie kleju, który należy zastosować. Często, nawet jeśli ją posiadamy, to są w niej podane oznaczenia producenta samochodu, których nie ma w katalogu firmy. Wątpliwości mamy też jeśli np. chcemy klejem zastąpić tradycyjne zabezpieczenie. W obu przypadkach konieczny jest samodzielny dobór środka - pomocne mogą być w nim wskazówki zamieszczone poniżej oraz informacje z tabeli 1. W przypadku wątpliwości, wskazany jest kontakt z osobami z krajowego przedstawicielstwa firmy. Postać kleju. Większość klejów jest oferowana w konsystencji płynnej. Dwa w konsystencji półstałej, w sztyfcie (rys.10). Kleje w konsystencji płynnej różnią się od siebie lepkościami. Gdy zależy nam, aby klej miał szczególnie dobre własności kapilarne, aby wypełniał możliwie małe szczeliny, wówczas należy wybrać klej o możliwie małej lepkości, np. 270, 2400 lub 2700 (dane dostępne w materiałach firmy ). Klej w postaci płynnej, po miejscowym nałożeniu, rozpływa się po zwojach gwintu. Niestety ma tendencję do ściekania z gwintu. Tej wady nie mają kleje w konsystencji półstałej. Łatwiej jest wkręcać śrubę nim pokrytą np. w kierunku pio- Dodatek techniczny 5

6 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.13 (Źródło: ) Rys.14 (Źródło: ) nowym lub pokryć kilka śrub klejem, przed montażem, bez obawy, że klej ścieknie. Niedogodnością jest dłuższy czas nanoszenie na gwint kleju w konsystencji półstałej (nierozpływa się po gwincie). Zakres temperatur pracy. Dla większości produktów jest on taki sam - od -55 do +150 C. Kilka klejów skutecznie zabezpiecza również przy wyższych temperaturach - patrz tabela 1. Rozmiar gwintu. Dla każdego kleju podany jest maksymalny rozmiar gwintu, do którego zabezpieczenie jest skuteczne, oraz możliwy będzie jego demontaż. Wytrzymałość kleju. Orientacyjnie są używane określenia: niska, średnia i wysoka. Bardziej dokładną informacją jest wartość momentu obrotowego, która przy odkręcaniu zerwie zabezpieczenie klejem śruby M10 (po zerwaniu zabezpieczenia, możliwe jest dalsze odkręcanie). Widać z danych w tabeli 1, że kleje (po związaniu), cechuje różna wytrzymałość. Klej 243 (rys.13), który w ocenie firmy ma uniwersalne zastosowanie, cechuje średnia wytrzymałość. Gdy zależy nam na silniejszym zabezpieczeniu połączenia gwintowego (złącze poddane jest silniejszemu działaniu czynników, które sprzyjają samoodkręcaniu się) lub połączenie przeznaczone jest tylko wyjątkowo do demontażu, zalecone jest użycie np. kleju 270. Pamiętać jednak należy, że wraz ze wzrostem wytrzymałości kleju, rośnie trudność późniejszego demontażu połączenia gwintowego. Materiał łączonych elementów gwintowanych. Szybkość utwardzania się kleju anaerobowego zależy od rodzaju materiału, z którym styka się klej. Jeśli materiałem śruby jest zwykła stal lub mosiądz, to klej anaerobowy utwardza się najszybciej. Jeśli natomiast śruba: wykonana jest ze stali wysokostopowej, nierdzewnej; pokryta jest cynkiem, chromem, warstwą tlenków lub powłoką anodową; to proces utwardzania może przebiegać wolniej, a więc, trzeba będzie dłużej czekać, na osiągnięcie przez klej pełnej wytrzymałości. Szybkość utwardzania większości klejów, np. 243, 248, 268, jest podobna dla różnych materiałów. Są jednak takie, np. 222, który w kontakcie ze stalą szlachetną utwardza się znacznie wolniej. Jeśli śruba jest wykonana ze zwykłej stali, to już po ok. 15 min 222 utwardzi się na tyle, że nie odkręcimy jej ręką. Jeśli jednak śruba będzie wykonana ze stali szlachetnej, to nastąpi to dopiero po ok. 360 min. Jeśli śruba jest wykonana z materiału, który nie sprzyja procesowi utwardzenia kleju, wówczas dla skrócenia czasu utwardzania można zastosować klej zalecany do tego typu materiałów, np. 270 i Oczywiście powyższe informacje odnoszą się również do materiału, w którym jest wykonany gwintowany otwór. Czas, po którym ręką nie można rozkręcić połączenia gwintowego. Konieczne jest już użycie do tego celu narzędzi. Ten czas jest zależny od materiału, z którym styka się klej. Przykładowo: dla śruby ze stali zwykłej lub szlachetnej i kleju 243, ten czas wynosi 10 min; dla śruby ze stali zwykłej i kleju 248 ten czas wynosi 10 min, ale dla tego samego kleju i śruby ze stali szlachetnej ten czas wynosi 20 min. Czas uzyskania pełnej wytrzymałości. Przykładowo, w temperaturze 22 O C dla klejów: 243 i 2400, ten czas wynosi 2 h; 270 i 2700, ten czas wynosi 3 h; 222, ten czas wynosi 6 h. Odporność na smar i olej. Najlepiej jeśli, klej jest nanoszony na czystą (bez korozji) i odtłuszczoną powierzchnię gwintu. Jednak w praktyce warsztatowej trudno czasami spełnić ten warunek. Z tego powodu takie kleje jak: 243, 270 lub 278 tolerują, powierzchnia gwintu, które nie są dokładnie odtłuszczone. Odporność na substancje chemiczne. Kleje anaerobowe wykazują odporność na większość cieczy i gazów używanych w przemyśle (w sprawie szczegółowej informacji o odporności, proszę o kontakt z firmą ), dlatego połączenia gwintowe zabezpieczone klejem są szczelne w stosunku do większości z nich. Są również szczelne w stosunku do wilgoci, czyli zapobiegają korozji złącza. Łatwość demontażu połączenia gwintowego. Miarą 6 Dodatek techniczny

7 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Produkt Postać/kolor płynna / fioletowy płynna / niebieski półstała / niebieski półstała / czerwony płynna / zielony płynna / zielony płynna / niebieski płynna / zielony płynna / zielony Rozmiar gwintu Orientacyjna wytrzymałość / moment obrotowy zrywający zabezpieczenie, dla śruby M10 Tabela 1 Kleje firmy do zabezpieczania połączeń gwintowych Zakres temperatury pracy Cechy szczególne do M36 niska / 6Nm -55 do +150 C demontaż przy użyciu zwykłych narzędzi; do zabezpieczania śrub regulacyjnych i wkręcanych w materiały o niskiej wytrzymałości, np. aluminium czy mosiądz; do M36 średnia / 26Nm -55 do +180 C demontaż przy użyciu zwykłych narzędzi; skuteczny przy zabezpieczaniu większości połączeń gwintowych, wykonanych z różnych materiałów; skuteczny również przy niedokładnie odtłuszczonych gwintach; do M50 średnia / 17Nm -55 do +150 C demontaż przy użyciu zwykłych narzędzi; nie skapuje, nie spływa skuteczny przy zabezpieczaniu większości połączeń gwintowych, wykonanych z różnych materiałów; do M50 wysoka / 17Nm -55 do +150 C demontaż możliwy po podgrzaniu do temperatury 250 C; nie skapuje, nie spływa do montażu śrub lub nakrętek, które nie powinny się poluzować, oraz takich, które tylko wyjątkowo są przeznaczone do demontażu; do M20 wysoka / 33Nm -55 do +180 C demontaż możliwy po podgrzaniu do temperatury 250 C; do montażu śrub lub nakrętek, które nie powinny się poluzować, oraz takich, które tylko wyjątkowo są przeznaczone do demontażu; zalecany do zabezpieczania gwintów, wykonanych ze stali nierdzewnej, aluminium, z pokryciem galwanicznym warstwy wierzchniej lub pokrytych powłokami niezawierającymi chromu; skuteczny również przy niedokładnie odtłuszczonych gwintach; do M36 wysoka / 42Nm -55 do +200 C do montażu śrub lub nakrętek, które nie powinny się poluzować, oraz takich, które tylko wyjątkowo są przeznaczone do demontażu; skuteczny również przy niedokładnie odtłuszczonych gwintach; do M36 średnia / 20Nm -55 do +150 C demontaż przy użyciu zwykłych narzędzi; bardzo dobra odporność chemiczna utwardzonego produktu; spełnia zaostrzone wymagania w zakresie wpływu na zdrowie i bezpieczeństwo pracy; do M20 wysoka / 20Nm -55 do +150 C demontaż możliwy po podgrzaniu do temperatury 250 C; bardzo dobra odporność chemiczna utwardzonego produktu; do montażu śrub lub nakrętek, które nie powinny się poluzować, oraz takich, które tylko wyjątkowo są przeznaczone do demontażu; spełnia zaostrzone wymagania w zakresie wpływu na zdrowie i bezpieczeństwo pracy; do M20 wysoka / 38Nm -55 do +150 C do montażu śrub lub nakrętek, które nie powinny się poluzować, oraz takich, które tylko wyjątkowo są przeznaczone do demontażu; może być stosowany do zabezpieczania gwintów wykonanych różnych metali, a szczególnie ze stali nierdzewnej, cynkowanych oraz chromowanych; łatwości demontażu jest orientacyjna wytrzymałość kleju. Połączenia zabezpieczone klejem o niskiej lub średniej wytrzymałości, można demontować bez dodatkowych zabiegów, z użyciem zwykłych narzędzi. Połączenia zabezpieczone klejem o wysokiej wytrzymałości, trzeba przed demontażem podgrzać do temperatury ok. 250 C, aby klej uległ destrukcji - wówczas demontaż jest możliwy. Powyższe należy uwzględnić dobierając klej, gdyż nie każde miejsce można bezpiecznie podgrzać. Zastosowanie dedykowane. Przykładowo 222 jest zalecany do zabezpieczania śrub regulacyjnych i wkręcanych w materiały o niskiej wytrzymałości, np. aluminium czy mosiądz. W przypadku kleju 2700 podkreślana jest jego szczególna odporność termiczna i chemiczna. zabezpieczania połączeń gwintowych, który toleruje niedokładnie odtłuszczone powierzchnie, np. 243, 270 lub 278. Na gwint śruby wkręcanej w otwór przelotowy, gwintowany (rys.15a), na odcinku przewidywanego skręcenia, nanosimy kilka kropel kleju w postaci płynnej. Śrubę trzymamy poziomo. Klej rozpłynie się po gwincie, a po wkręceniu w otwór (rys.15b) wypełni szczelinę pomiędzy oboma gwintami Nanoszenie kleju na połączenia gwintowe Przed naniesieniem kleju, gwint czyścimy z korozji oraz staramy się go możliwie maksymalnie odtłuścić. Firma zaleca użycie w tym celu odtłuszczacza Jeśli nie jesteśmy tego w stanie osiągnąć, należy użyć kleju do Rys.15 Nanoszenie płynnego kleju na śrubę wkręcaną do otworu przelotowego, gwintowanego - patrz podrozdział (Źródło: ) Dodatek techniczny 7

8 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.16 Nanoszenie płynnego kleju na śrubę lub szpilkę, na którą będzie nakręcona nakrętka- patrz podrozdział (Źródło: ) Rys.18 Nanoszenie kleju w postaci półstałej na gwint śruby - patrz podrozdział (Źródło: ) Jeśli na śrubę lub szpilkę będzie nakręcana nakrętka (rys.16), to na odcinku przewidywanego skręcenia z nakrętką, na gwint śruby, nanosimy kilka kropel kleju w postaci płynnej. Jeśli śruby lub szpilki są wkręcane w otwory nieprzelotowe, gwintowane, to klej w postaci płynnej wprowadzamy na dno otworu (rys.17a). Jeśli bowiem klejem zostałby pokryty gwint śruby lub szpilki, to przy ich wkręcaniu w otwór nieprzelotowy, powietrze wytłaczane przez wkręcaną śrubę zepchnie część kleju z gwintu, co obniży siłę zabezpieczenia. Na dno otworu należy wprowadzić taką ilość kleju (rys.17b), aby przy wkręcaniu śruby lub szpilki została ona wytłoczona wzdłuż gwintu i pokryła go na przewidywanej długości skręcenia. Aby zmniejszyć ilość kleju wprowadzanego na dno otworu nieprzelotowego, można umieścić tam gumowy korek, który wypełni dno otworu. Jeśli stosujemy klej w postaci półstałej, w sztyfcie (rys.18), to na przewidywanej długości skręcenia nanosimy go na gwint śruby, wykonując ruchy prostopadłe do linii gwintu. Jeśli kleje są stosowane w temperaturze poniżej 5 C, zaleca się użycie aktywatorów lub 7649, które wspomogą proces utwardzania. Nanosimy je na gwint przed naniesieniem kleju. Oboma aktywatorami, niezależnie od temperatury, można pokrywać również gwinty śrub wykonanych z tych materiałów lub pokrytych takimi pokryciami, w obecności których proces utwardzania kleju przebiega wolniej. Ze względu na sposób utwardzania kleju anaerobowego do zabezpieczania połączeń gwintowanych, może on dowolnie długo być przechowywany w opakowaniu, bez ryzyka, że stwardnieje, bowiem jak już wiemy (podrozdział 1.4.) warunkami do rozpoczęcia utwardzania jest brak kontaktu z tlenem i kontakt z metalem Śruby i nakrętki wstępnie powlekane klejem Czasami kupując nową śrubę lub nakrętkę, jej gwint, na całej długości lub tylko części, jest pokryty suchą w dotyku powłoką (rys.19). Znajdują się w niej mikrokapsułki z utwardzaczem. Przy montażu połączenia gwintowego ulegają one zgnieceniu. Uwolniony utwardzacz reaguje chemicznie z drugim składnikiem kleju, naniesionym fabrycznie na gwint, w postaci powłoki. Powstały klej, po utwardzeniu, zabezpiecza i uszczelnia połączenie. Zabezpieczenie połączenia gwintowego, nanoszone w postaci suchej powłoki na nową śrubę czy nakrętkę, to dla producenta samochodu gwarancja użycia właściwego środka, w prawidłowy sposób, a dla mechanika ułatwienie pracy. W tym miejscu zwrócę jednak uwagę, że dla niektórych śrub, wymóg każdorazowego stosowania nowych śrub, może wynikać z faktu, że są one dokręcane do granicy plastyczności. Podczas eksploatacji mogą odkształcić się plastycznie a po powtórnym dokręcaniu mogą już nie gwarantować bezpieczeństwa połączenia. Rys.17 Nanoszenie płynnego kleju na śrubę wkręcaną do otworu nieprzelotowego, gwintowanego - patrz podrozdział (Źródło: ) Rys.19 (Źródło: ) 8 Dodatek techniczny

9 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 2. Uszczelnianie gwintów rurowych W ciężarówkach, pojazdach specjalnych czy w serwisie samochodowym są wykorzystywane instalacje rurowe (rys.20). Płyną nimi płyny lub gazy. Tradycyjnie połączenia gwintowe tych elementów są uszczelnianie z wykorzystaniem: niezastygających mieszanin olejów i wypełniaczy (np. pakuły zwilżone minią ołowianą rozrobioną pokostem); uszczelniaczy na bazie rozpuszczalników; taśm teflonowych samouszczelniających się połączeń gwintowych. Nowocześniejszą i lepszą w wielu zastosowaniach metodą uszczelniania (nie wszystkich) jest wykorzystanie uszczelniaczy anaerobowych, które oferuje firma. Po wypełnieniu szczeliny pomiędzy gwintami i utwardzeniu (rys.21) powstaje nierozpuszczalne i szczelne wypełnienie gwintu. Ten typ uszczelniacza posiada następujące zalety (wybrane): w stanie płynnym, podczas montażu, pełni rolę środka smarnego; połączenie jest szczelne, niezależnie od momentu dokręcenia, dzięki czemu łączonych elementów nie trzeba dokręcać do oporu ; jeśli przykładowo skręcamy rurkę 1 (rys.22) i kolanko 2, tak można obrócić kolanko względem rurki, aby połączyć je z kolejnym elementem instalacji; uszczelnia aż do granicy pęknięcia rury; nawet po wielu latach połączenie można łatwo rozkręcić; nie utwardzają się poza złączem, więc nadmiar uszczelniacza można łatwo usunąć. Uszczelniacz anaerobowy ma też kilka wad: nie może być wykorzystywany w instalacjach, którymi płynie tlen lub środki silnie utleniające; nie może pracować w temperaturach powyżej 200 O C; nie zaleca się ich stosowania do uszczelniania gwintów o rozmiarze większym niż 3. W tabeli 2 są zestawione uszczelniacze do połączeń rurowych oferowane przez firmę. Rys.20 (Źródło: ) Rys.21 (Źródło: ) Rys.22 (Źródło: ) Tabela 2 Uszczelniacze firmy do gwintów rurowych Produkt Postać/kolor płynna / brązowy Rozmiar gwintu Orientacyjna wytrzymałość Zakres temperatury pracy Cechy szczególne do 3/4 średnia -55 do +150 C dedykowany do uszczelniania i zabezpieczania gwintów o małych średnicach, w układach hydraulicznych i pneumatycznych oraz w małych połączeniach gwintowanych; żel / zółty do 3 średnia -55 do +150 C uszczelniacz ogólnego stosowania metalowych gwintów rurowych; oba łączone elementy muszą być metalowe; natychmiast uszczelnia instalacje niskociśnieniowe; odporny na paliwa, oleje, oleje hydrauliczne i płyny chłodnicze; dobrze sprawdza się w instalacjach klimatyzacyjnych; zabezpiecza złącza przed luzowaniem się pod wpływem drgań; Dodatek techniczny 9

10 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 3. Uszczelnianie powierzchni 3.1. Trudności z zapewnieniem szczelności połączonym powierzchniom Jeśli przyjrzymy się powierzchni w skali mikro, to okaże się, że nawet najlepiej obrobiona jest nierówna - nazywamy to chropowatością (rys.23a). Drugim rodzajem błędu powierzchni jest falistość (rys.23b). Podobnie jak fala na morzu, to powtarzające wzniesienia i zagłębienia materiału. Trzecim rodzajem błędu powierzchni jest błąd kształtu, czyli odchyłka kształtu rzeczywistego od idealnego kształtu teoretycznego. Jednym z takim błędów, istotnych ze względu na zachowanie szczelności, jest odchyłka płaskości (rys.23c). Rys.24. Kierunkowość struktury powierzchni, przykładowo: a) po obróbce frezem walcowym; b) po obróbce frezem czołowym Uszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych, uszczelkami dociskowymi Materiał uszczelnienia. Są bardzo różne: papier (przeważnie specjalnie impregnowany), skóra, fibra, tworzywa sztuczne, guma, metale i inne. Uszczelki posiadają kształty dobierane do uszczelnianego połączenia (rys.25). Rys.23. Rodzaje tzw. błędów powierzchni: a) chropowatość; b) falistość; c) błąd kształtu, np. płaskości. Jeśli rzeczywistą płaszczyznę 2 ułożymy na teoretycznie idealnie płaskiej płaszczyźnie 1 (w praktyce warsztatowej jest to płyta traserska lub płyta grubego szkła), to okaże się, że rzeczywista płaszczyzna nie jest idealnie płaska - cechuje ją zawsze określony błąd płaskości A. Wszystkie wspomniane błędy: chropowatość, falistość, i błąd kształtu sumują się. Wartości każdego z nich nie może przekroczyć określonej przez konstruktora wartości, ponieważ jest to jeden z warunków uzyskania szczelności połączenia. Ponadto, zależnie od sposobu produkcji (rzadko) np. odlewania, lub sposobu obróbki mechanicznej (głównie), mówimy o tzw. kierunkowości struktury powierzchni. Są to charakterystyczne ślady na powierzchni, które pozostawia określona metoda produkcji lub obróbki mechanicznej (charakterystyczne ślady, które pozostawia po sobie narzędzie skrawające) - patrz rys.24. Od wszystkich wymienionych powyżej czynników, które dotyczą powierzchni, a także od: rodzaju uszczelnianego czynnika i jego cech (gaz, płyn, lepkość dla płynów, zdolność do przenikania przez materiały dla gazów, aktywności chemicznej); temperatury pracy; wartości ciśnienia i jego zmienności; obciążenia połączenia siłami zewnętrznymi; częstotliwości koniecznego demontażu; zależy dobór rodzaju sposobu uszczelnienia. Nie jest to łatwe. Rys.25. Uszczelki dociskowe - różnorodność materiałów i kształtów. (Źródło: ) Cechy uszczelnianych połączeń. Aby nastąpiło uszczelnienie, uszczelka musi być ściśnięta pomiędzy uszczelnianymi kołnierzami. W reakcji, również ona naciska na ściskane kołnierze. Kołnierze muszą być w stanie przenieść to obciążenie, dlatego mówimy o kołnierzach sztywnych. Kołnierze w rzeczywistości odkształcają się, ale w zakresie, który nie pogorszy szczelności połączenia. Uszczelki dociskowe nie zwiększają sztywności połączenia. Dla uszczelki dociskowej musi być przewidziana określona szczelina. Przy konstrukcjach, w których po połączeniu np. Rys.26. Uszczelka dociskowa, np. płaska, nie zawsze jest w stanie zapewnić szczelność połączenia łączonych kołnierzy 1 i 2, bowiem materiał uszczelki może nie być w stanie wypełnić niektórych nierówności 3 kołnierza. Zjawisko to narasta, jeśli: zmniejszył się docisk uszczelnianych kołnierzy, uszczelka jest już zestarzała (utraciła elastyczność) lub powierzchnie kołnierzy są porysowane. (Źródło: ) 10 Dodatek techniczny

11 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.27. Stopniowa utrata sprężystości przez uszczelkę powoduje spadek siły, z którą kołnierze połączenia są do niej dociskane (rys.a i b). Pomiędzy uszczelką a kołnierzami może nawet powstać przerwa (rys.c). Patrz podrozdział (Źródło: ) dwóch elementów, konieczne jest zachowanie wymiaru z małym zakresem tolerancji, mierzonego pomiędzy połączonymi elementami, np. odległości pomiędzy osiami dwóch otworów, z których każdy jest położony w innym elemencie, uszczelka dociskowa pomiędzy tymi elementami nie może być stosowana. W trakcie produkcji lub kolejnych montaży, nie zapewni ona powtarzalności takiego wymiaru, z wymaganą małą tolerancją. Uszczelka dociskowa może zapewnić szczelność, jeśli po ściśnięciu wypełnia wszystkie nierówności powierzchni (rys.26). Z tego powodu powierzchnia kołnierzy musi być odpowiednio gładka, wykonana w małą tolerancją błędu płaskości. W innym wypadku nie zostanie uzyskana oczekiwana szczelność. Ściśnięcie uszczelki pomiędzy kołnierzami (rys.27a) powoduje, że wraz z upływem czasu maleję sprężystość uszczelki (rys.27b). W konsekwencji może nastąpić częściowa utrata szczelności, a połączenia gwintowe będą miały większą skłonność do samoodkręcania się (patrz rys.2). W skrajnym przypadku, może pojawić się szczelina pomierzy kołnierzami a uszczelnieniem (rys.27c), a więc całkowita utrata szczelności. Zmniejszenie siły, z którą ściskana jest uszczelka, może również spowodować, że ciśnienie wypchnie uszczelkę z pomiędzy kołnierzy (rys.28). Innym problemem w połączeniach kołnierzowych uszczelnianych uszczelką dociskową, jest to, że największe siły docisku uszczelki występują bezpośrednio pod łbami śrub (rys.29), natomiast pomiędzy nimi siły te są mniejsze, co może być przyczyną deformacji kołnierzy, a w konsekwencji nieszczelności. Tej deformacji sprzyjają również: różny współczynnik rozszerzalności cieplnej materiału kołnierzy, obciążenia zewnętrzne złącza i drgania. Demontaż uszczelnienia. Nie stanowi problemu. Wyjątkiem może być tylko sytuacja, gdy część uszczelki przywrze do kołnierza - wówczas trzeba go usunąć mechanicznie. Montaż i kontrola uszczelnianego połączenia. Jeśli uszczelka jest prawidłowo wykonana, np. pasuje na rozstaw otworów mocujących, otwory w uszczelce pokrywają się z kanałami w kołnierzach, wówczas nie stanowi on Rys.29. Deformacja kołnierzy, uszczelnianych uszczelką płaską. (Źródło: ) problemu. Zaletą uszczelki dociskowej jest natychmiastowe uszczelnienie po połączeniu kołnierzy. Po jakimś okresie czasu pracy uszczelnienia, konieczna jest ponowna kontrola dokręcenia śrub Uszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych uszczelką anaerobową Materiał uszczelnienia. Uszczelniacz polimerowy, z grupy produktów anaerobowych. Nakładany jest w postaci płynnej, a rolę uszczelki spełnia po procesie utwardzania, który przebiega analogicznie jak proces utwardzania klejów do śrub - patrz podrozdział Cechy uszczelnianych połączeń. Badania wykazują, że nawet przy najlepiej obrobionych w warunkach produkcji seryjnej powierzchniach uszczelnianych kołnierzy (koszty!), rzeczywisty styk metalu z metalem, nie jest większy niż 25 do 35 %. Płynny uszczelniacz anaerobowy, pomiędzy oboma uszczelnianymi kołnierzami, wypełnia całkowicie nierówności powierzchni. Uszczelniacz anaerobowy, ze względu na sposób utwardzania, może uszczelniać tylko kołnierze metalowe. Kołnierze, przeznaczone do uszczelniania uszczelką anaerobową, posiadają następujące cechy: śruby mocujące kołnierze, mają niewielki rozstaw - 1, rys.31; uszczelniacz jest prawie niewidoczny pomiędzy kołnierzami - 2, rys.31; kołnierze są usztywnione żebrami - 3, rys.31, również w sąsiedztwie otworów na śruby, od strony wewnętrznej kołnierzy (brak rysunku); Rys.28. Ciśnienie działające na uszczelkę, niedostatecznie ściskaną pomiędzy kołnierzami (a), może spowodować jej wypchnięcie z pomiędzy uszczelnianych kołnierzy (b). (Źródło: ) Rys.30. Wypełnienie nierówności powierzchni łączonych kołnierzy, przez uszczelniacz anaerobowy. (Źródło: ) Dodatek techniczny 11

12 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym kołnierze mają dużą szerokość; krawędzie kołnierzy nie są wykańczane ani fazką ani łukiem - rys.32a, co jest charakterystyczne dla kołnierzy uszczelnianych silikonem; uszczelniane powierzchnie cechuje wysoka jakość obróbki i małe odchyłki kształtu, dla zachowania dopuszczalnej wielkości szczeliny pomiędzy kołnierzami; powierzchnie obu kołnierzy, są swoim lustrzanym odbiciem - rys.32b; w jednym z kołnierzy, mogą być osadzone kołki ustalające - 4 na rys.31 i rys.32c. Uszczelniane kołnierze muszą cechować się dużą sztywnością, gdyż szczelina pomiędzy nimi, zależnie od rodzaju uszczelniacza anaerobowego, nie może być większa niż 0,1 do 0,25 mm - patrz tabela 3. Uszczelniacz anaerobowy, po utwardzeniu, zwiększa sztywność łączonych kołnierzy. Ponieważ kołnierze uszczelniane uszczelniaczem anaerobowym stykają się bezpośrednio ze sobą, dlatego nie osiadają w trakcie eksploatacji. Ten rodzaj uszczelniacza może być stosowany wówczas, gdy po połączeniu dwóch elementów, wartość jakiegoś wymiaru, z małym zakresem tolerancji, mierzonego pomiędzy połączonymi elementami np. średnica gniazda pod łożyska ślizgowe (jedna połowa gniazda jest wykonana w jednym łączonym elemencie, a druga połowa w drugim łączonym elemencie - patrz rys.33) musi być zachowana, zarówno podczas produkcji jak i po kolejnych montażach w warunkach serwisu. Demontaż uszczelnienia. Dla ułatwienia demontażu uszczelnienia anaerobowego, w jednym z kołnierzy wykonane jest wgłębienie (rys.34) lub jeden z kołnierzy posiada nadlew (rys.35). Demontaż połączenia kołnierzy uszczelnionego uszczelniaczem anaerobowym, rozpoczynamy od odkręcenia wszystkich śrub. Następnie, z pomocą śrubokręta włożonego we wgłębienie (rys.34) lub opartego o nadlew (rys.35), tworzymy dźwignię. Siła uzyskana dzięki dźwigni, rozrywa uszczelnienie anaerobowe na całym obwodzie kołnierza. Wybór uszczelniacza. Oferta uszczelniaczy anaerobowych jest ujęta w tabeli 3. W razie wątpliwości sugeruję kontakt z przedstawicielami firmy. Montaż i kontrola uszczelnianego połączenia. Jeśli demontowane było połączenie już wcześniej uszczelniane, to przy pomocy produktu 7200, plastikowej względnie drewnianej skrobaczki i ściereczki, należy usunąć resztki uszczelki anaerobowej. Po naniesieniu 7200, należy go pozostawić na 10 min, aby rozpuścił uszczelkę. Niezależnie od tego czy uszczelniamy połączenie nowych części, czy uprzednio rozdzielonych, bezpośrednio przed naniesieniem uszczelniacza, obie uszczelniane powierzchnie odłuszczamy zmywaczem Uszczelniacz nanosimy bezpośrednio z opakowania, ściegiem (rys.36), tylko na jedną z uszczelnianych powierzchni. Ścieg uszczelniacza układamy na środku kołnierza (rys.36). Jest również metoda nanoszenia uszczelniacza anaero- bowego wałkiem, która pozwala nanieść cienką i równą warstwę uszczelniacza na powierzchnię (nie omawiam jej w tym opracowaniu). Jeśli otwory śrub, które łączą uszczelniane kołnierze są przelotowe i istnieje ryzyko, że uszczelniany czynnik (gaz, ciecz) może przeniknąć wzdłuż gwintu, ponieważ otwór przelotowy wnika do przestrzeni wypełnionej tym czynnikiem, to ścieg uszczelniacza układamy wokół otworów śrub (rys.37a). Gdy nie ma ryzyka wystąpienia nieszczelności, ponieważ Rys.31. Połączenie kołnierzy dwóch części obudowy skrzyni biegów, uszczelnione uszczelką anaerobową - patrz podrozdział (Źródło: ) Rys.32. Cechy kołnierzy sztywnych, wskazujące na ich przygotowanie do uszczelniania uszczelniaczami anaerobowymi - patrz podrozdział (Źródło: ) Rys.33. Płyta dolna bloku silnika, z gniazdami półpanewek głównych wału korbowego - przykład elementu uszczelnianego uszczelniaczem anaerobowym. (Źródło: ) 12 Dodatek techniczny

13 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Tabela 3 Oferta uszczelniaczy anaerobowych firmy do uszczelniania powierzchni kołnierzy sztywnych Produkt Kolor Szerokość uszczelnianej szczeliny Zakres temperatury pracy różowy do 0,25mm -55 do +200 O C doskonała odporność na olej, wodę i glikol; zwiększa sztywność złączy kołnierzowych; średnio demontowalny; Cechy szczególne czerwony do 0,25mm -55 do +150 O C doskonała odporność na olej, wodę i glikol; o konsystencji żelowej; doskonale nadaje się do aplikacji sufitowych oraz na powierzchniach pionowych (nie ścieka); daje natychmiastowe uszczelnienie, przy niskim ciśnieniu średnio demontowalny; czerwony do 0,25mm -55 do +150 O C doskonała odporność na olej, wodę i glikol; posiada własności fluorescencyjne; elastyczny w wysokiej temperaturze; bardzo dobra siła adhezji (siła łącząca uszczelniacz z uszczelnianą powierzchnią), z aluminium i stopami pochodnymi; skuteczny również przy niedokładnie odtłuszczonych powierzchniach; średnio demontowalny; zielony do 0,1mm -55 do +150 O C doskonała odporność na olej, wodę i glikol; wolno utwardzający się uszczelniacz, który umożliwia dłuższe pozycjonowanie łączonych kołnierzy, dlatego zalecany jest do uszczelniania dużych kołnierzy metalowych, których montaż może potrwać nawet kilka godzin; łatwo demontowalny; pomarańczowy do 0,1mm -55 do +150 O C doskonała odporność na olej, wodę i glikol; posiada własności fluorescencyjne; szybko utwardzający się uszczelniacz, do złączy kołnierzowych o małej powierzchni; średnio demontowalny; Rys.34. Rozdzielanie kołnierzy uszczelnionych uszczelniaczem anaerobowym, śrubokrętem włożonym do wgłębienia w jednym z kołnierzy. (Źródło: ) śruby łączące kołnierze nie mają kontaktu z uszczelnianym czynnikiem, wówczas ścieg uszczelniacza można ułożyć tylko po jednej stronie otworów śrub, po której, po skręceniu połączenia, będzie znajdował się uszczelniany czynnik (rys.37b). Po zetknięciu ze sobą uszczelnianych powierzchni, pokrytych uszczelniaczem anaerobowym, należy je niezwłocznie względem siebie ustawić (jeśli nie ma kołków ustalających) i dokręcić, bowiem z chwilą: odcięcia kontaktu uszczelniacza anaerobowego z tlenem z powietrza; w kontakcie z metalem; rozpoczyna się utwardzanie uszczelniacza. Uszczelniacze anaerobowe utwardzają się w czasie od kilku minut do kilku godzin, co zależy od: rodzaju wybranego uszczelniacza (uszczelniacze do uszczelniania dużych powierzchni kołnierzy, utwardzają się kilka godzin); rodzaju metalu uszczelnianych kołnierzy (analogicznie jak w przypadku klejów do śrub) Połączenie uszczelniane uszczelniaczem anaerobowym nie wymaga dokręcania w trakcie eksploatacji. Rys.36. (Źródło: ) Rys.35. Rozdzielanie kołnierzy uszczelnionych uszczelniaczem anaerobowym, śrubokrętem opartym o nadlew na jednym z kołnierzy. (Źródło: ) Rys.37. Układanie ściegu uszczelniacza: a) wokół otworu na śrubę łączącą kołnierze; b) z jednej strony otworu na śrubę łączącą kołnierze Patrz podrozdział (Źródło: ) Dodatek techniczny 13

14 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 3.4. Uszczelnianie powierzchni kołnierzy elastycznych, uszczelką silikonową Materiał uszczelnienia. Uszczelniacz silikonowy, to uszczelniacz nakładany w postaci pasty, który po procesie polimeryzacji może pełnić rolę uszczelki. Polimeryzacja przebiega w temperaturze otoczenia, przez reakcję z wilgocią otoczenia. Aby w danym miejscu uszczelniacza nastąpiła polimeryzacja, muszą w to miejsce wniknąć cząsteczki wody, dlatego szybkość polimeryzacji silikonu zależy od wilgotności względnej powietrza. Proces polimeryzacji silikonu postępuje od strony zewnętrznej do wnętrza. Uszczelka silikonowa, która z zewnątrz, w dotyku ręką, jest sucha, w środku może być jeszcze niezpolimeryzowana. Ze względu na mechanizm polimeryzacji, jej głębokość ogranicza się do mm. Uszczelniacz silikonowy cechują: doskonała odporność cieplna, zależna od rodzaju uszczelniacza; elastyczność, wytrzymałość i znaczna wydłużalność; dobra odporność chemiczna na różne rodzaje płynów i gazów; doskonałe wypełnianie szczelin. Cechy uszczelnianych połączeń. Łączone kołnierze może cechować mniejsza sztywność, niż kołnierzy przewidzianych do uszczelniania uszczelkami stałymi lub anaerobowymi. Z tego powodu kołnierze oraz całe elementy może cechować: konstrukcja cienkościenna, z małą ilością lub bez żeber usztywniających; większy rozstaw śrub mocujących kołnierze. Powierzchnie kołnierzy mogą się cechować niższą jakością obróbki oraz dużą tolerancją wykonania. Szczelina pomiędzy uszczelnianymi kołnierzami, może mieć szerokość od prawie niewidocznej (styk metal-metal), do maksymalnie 1 mm (rys.38). Uszczelniacz silikonowy po polimeryzacji: nie zwiększa sztywności połączenia; umożliwia niewielkie względne ruchy łączonych elementów; nie osiada, dlatego zapewnia śrubom łączącym stałe naprężenie. Uszczelką silikonową można uszczelniać połączenia pomiędzy elementami z tych samych lub różnych materiałów, oraz produkowanych w ten sam lub różny sposób - przykładowo: dwa odlewane elementy metalowe; odlewany element metalowy i wytłoczka z blachy stalowej; odlewany element metalowy i element z tworzywa sztucznego. Cechą charakterystyczną kołnierzy przeznaczonych do uszczelniania uszczelniaczem silikonowym jest to, że kołnierz jednego z niech, od strony wewnętrznej, jest wykończony: Tabela 4 Oferta uszczelniaczy silikonowych firmy do uszczelniania powierzchni kołnierzy elastycznych Produkt Kolor Szerokość uszczelnianej szczeliny Zakres temperatury pracy Cechy szczególne szary do 1mm -55 do +200 O C osiąga suchość w dotyku ręką po 30min; po 24 godzinach polimeryzuje na głębokość 2,5mm; do złącz kołnierzowych mających stały kontakt z wodą i glikolem; może być stosowanych do części metalowych, lakierowanych i wykonanych z tworzyw sztucznych; nie powoduje korozji; czarny do 1mm -55 do +200 O C osiąga suchość w dotyku ręką po 40min; po 24 godzinach polimeryzuje na głębokość 2,75mm; do złącz kołnierzowych mających stały kontakt z olejem; zalecany do uszczelniania większych szczelin; może być stosowanych do części metalowych, lakierowanych i wykonanych z tworzyw sztucznych; słaby zapach, nie powoduje korozji; miedziany do 1mm -55 do +350 O C osiąga suchość w dotyku ręką po 40min; po 24 godzinach polimeryzuje na głębokość 2,5mm; do złączy kołnierzowych pracujących w wysokich temperaturach, np. dla wysilonych silników; może być stosowanych do części metalowych, lakierowanych i wykonanych z tworzyw sztucznych; słaby zapach, nie powoduje korozji; niebieski do 1mm -55 do +250 O C osiąga suchość w dotyku ręką po 60min; po 24 godzinach polimeryzuje na głębokość 2,5mm; elastyczny uszczelniacz silikonowy do złącz kołnierzowych o różnym kształcie i wielkości, pracujących w różnych warunkach; może być stosowanych do części metalowych, lakierowanych i wykonanych z tworzyw sztucznych; czarny do 1mm -55 do +200 O C osiąga suchość w dotyku ręką po 30min; po 24 godzinach polimeryzuje na głębokość 1mm; umożliwia szybko uzyskanie szczelności; może być stosowanych do części metalowych, lakierowanych i wykonanych z tworzyw sztucznych; długotrwale zachowuje swoje własności; nie powoduje korozji; nie zawiera substancji niebezpiecznych; 14 Dodatek techniczny

15 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.38. Szczelina pomiędzy kołnierzami uszczelnionymi silikonem, może mieć różną wielkość, również wzdłuż obwodu połączenia. (Źródło: ) Rys.39. Kołnierz odlewanej miski olejowej, przewidziany do uszczelnienia silikonem, wykończony od strony wewnętrznej fazką - rys.a. Wymiary fazki przedstawia rys.b. Rys.40. Kołnierz odlewanej miski olejowej, przewidziany do uszczelnienia silikonem, wykończony od strony wewnętrznej łukiem - rys.a. Wymiary łuku o promieniu r przedstawia rys.b. fazką (odlewy) - rys.39; łukiem (odlewy lub wytłoczki) - rys.40. W przestrzeniach utworzonych przez fazkę lub łuk, zbiera się nadmiar uszczelniacza silikonowego, tak by nie dostał się on do uszczelnianej przestrzeni. Również w tym celu, na środku jednego z kołnierzy może być wykonany tzw. rowek retencyjny (bez rysunku). Demontaż uszczelnienia. Jest podobny do demontażu połączenia uszczelnianego uszczelniaczem anaerobowym, ale należy uwzględnić to, że silikon jest elastyczny. Przebieg rozdzielania kołnierza uszczelnionego uszczelniaczem silikonowym, przedstawia rys.41. Wybór uszczelniacza. Oferta uszczelniaczy anaerobowych jest ujęta w tabeli 4. Proszę w kolumnie Cechy szczególne, zwrócić uwagę na: czas, po którym dany uszczelniacz silikonowy jest suchy w dotyku ręką (to nie oznacza, że uległ polimeryzacji w całym przekroju); głębokość polimeryzacji po 24 godzinach (ten czas daje orientacyjną informację o czasie koniecznym do polimeryzacji uszczelki w jej całym przekroju). W razie wątpliwości sugeruję kontakt z przedstawicielami firmy. Montaż i kontrola uszczelnianego połączenia. Jeśli demontowane było połączenie już wcześniej uszczelniane silikonem, to należy mechanicznie usunąć pozostałości uszczelki. Niezależnie od tego czy uszczelniamy połączenie nowych części, czy uprzednio rozłączonych, bezpośrednio przed naniesieniem uszczelniacza, obie uszczelniane powierzchnie odłuszczamy zmywaczem Podobnie jak w przypadku uszczelek anaerobowych, uszczelniacz nanosimy ciągłym ściegiem (bez przerw), na jeden z kołnierzy. Ilość nanoszonego materiału musi być taka, aby mogła wypełnić nieszczelności pomiędzy łączonymi elementami. Ponieważ proces polimeryzacji silikonu rozpoczyna się bezpośrednio po nałożeniu uszczelniacza, dlatego uszczelniane kołnierze należy połączyć i skręcić bezpośrednio po nałożeniu uszczelniacza (do 3 minut). Ścieg uszczel- Rys.41. Demontaż kołnierza uszczelnionego silikonem, na przykładzie miski olejowej: a) wkładamy szpachelkę pomiędzy uszczelniane kołnierze, blisko miejsca, w którym znajduje sie wgłębienie lub nadlew na kołnierzu i uderzeniami młotka rozcinamy uszczelkę na możliwie długim odcinku obwodu (uszczelka powinna być rozcięta również w miejscu wgłębienia lub nadlewu na kołnierzu); b) wykorzystując wgłębienie lub nadlew, z pomocą dźwigni wykonanej śrubokrętem rozdzielamy łączone kołnierze; c) nożem przecinamy uszczelkę silikonową na całym obwodzie. Na każdym etapie prac uważamy, by któraś z rozdzielanych części, np. miska olejowa, nie upadła na podłogę (odlew aluminiowy może łatwo pęknąć). (Źródło: ) Dodatek techniczny 15

16 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym niacza silikonowego układamy wokół otworów, według tych samych zasad, jak dla uszczelniacza anaerobowego (rys.37). Uszczelniacz silikonowy, po całkowitej polimeryzacji: zapewnia pełną wytrzymałość mechaniczną (szczelność połączeń) i odporność chemiczną, ale nabywa tych cech w wystarczającym stopniu, już po krótszym czasie, po którym uszczelnione połączenie może być eksploatowane (czas ten trudno jednoznacznie określić; zależy od użytego uszczelniacza, warunków pracy i wymiarów uszczelnienia). nie osiada, a więc nie wymaga dokręcania w trakcie eksploatacji. Do doszczelniania uszczelek metalowych jest dedykowany uszczelniacz anaerobowy Dla niemetalowych uszczelek stałych przeznaczony jest uszczelniacz 5922 (rys.42) lub 5923 (rys.44). Ich charakterystyka techniczna jest ujęta w tabeli 5. Uszczelkę z doszczelniaczem montujemy w następujący sposób nakładamy uszczelniacz na jedną stronę uszczelki; uszczelkę montujemy na powierzchni złącza; uszczelniacz nakładamy na drugą stronę uszczelki; złącze montujemy w czasie zależnym od rodzaju uszczelniacza (dla uszczelniacza anaerobowego, musi to nastąpić niezwłocznie po połączeniu kołnierzy) Doszczelnianie powierzchni kołnierzy sztywnych, uszczelnionych uszczelkami dociskowymi Doszczelnienie, to dodatkowe uszczelnienie, z wykorzystaniem uszczelniacza, stosowane razem z uszczelką dociskową, która jest przewidziana dla określonego połączenia. Zastosowanie doszczelnienia jest możliwe w stosunku do kołnierzy sztywnych, uszczelnianych uszczelkami dociskowymi. Doszczelnienie może być stosowane podczas montażu, aby zapobiec przesuwaniu się uszczelki, szczególnie na powierzchniach pionowych (rys.42). Użycie dodatkowego uszczelniacza jest również wskazane lub konieczne, jeśli; stosowana uszczelka dociskowa, nawet nowa, nie zapewnia całkowitej szczelności połączenia (małe wycieki lub tzw. pocenie się uszczelki); powierzchnie kołnierzy są porysowane lub zostały uszkodzone wskutek korozji; będzie użyta ponownie już raz montowana uszczelka (nie może być pęknięta), co może spowodować, że połączenie nie będzie tak szczelne jak przy jej pierwszym użyciu, gdy była nowa. Rys.42. Doszczelniacz jest pomocny przy pozycjonowaniu uszczelki. (Źródło: ) Rys.43. Uszczelniacz anaerobowy 5203, wykorzystywany do doszczelniania uszczelek metalowych. Po rozdzieleniu uszczelnianych kołnierzy, łatwo go usunąć z uszczelnianej powierzchni, w postaci cienkiego filmu. (Źródło: ) Rys.44. Doszczelnienie uszczelki niemetalowej, uszczelniaczem Nie utwardza się on, ale pozostaje stale plastyczny. (Źródło: ) Tabela 5 Oferta uszczelniaczy firmy do doszczelniania uszczelek dociskowych Produkt Kolor Zakres temperatury pracy Cechy szczególne czerwony -55 do +150 O C płynny uszczelniacz anaerobowy do doszczelniania i pozycjonowania uszczelek metalowych kołnierzy sztywnych (utwardza się na powierzchniach metalowych); maksymalna szerokość szczeliny 0,125mm; po doszczelnieniu, złącze praktycznie niezwłocznie zapewnia szczelność; doszczelnione kołnierze są łatwe w demontażu; utwardzony uszczelniacz można łatwo oderwać od powierzchni kołnierza; czarny -54 do +204 O C pasta do pozycjonowania i doszczelniania uszczelek; doskonała odporność na olej, wodę i glikol; poprawia właściwości uszczelniające starych i nowych gotowych uszczelek (z papieru, korka i filcu); wolno wysycha, co pozwala na wydłużony montaż; po odparowaniu rozpuszczalnika tworzy elastyczną i nietwardniejącą warstwę; złącze zapewnia szczelność po ok.4 godzinach; brązowy -54 do +204 O C pasta do uszczelniania złączy kołnierzowych lub do nakładania na gotowe uszczelki uciskowe, dla ich doszczelnienia; doskonała odporność na olej, wodę i glikol; pasta o niskiej lepkości (do nakładania pędzlem); wolno wysycha, co pozwala na wydłużony montaż; pasta stale plastyczna; preferowana do połączeń wymagających częstego demontażu; złącze zapewnia szczelność po ok.4 godzinach; 16 Dodatek techniczny

17 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 4. Kleje do szyb samochodowych 4.1. Poduszki powietrzne a szyba przednia Z chwilą aktywacji poduszek powietrznych rozpoczyna się ich napełnianie gazem (powstaje w wyniku eksplozji ładunku wybuchowego). Powiększa się ich objętość, ale jeszcze nie opierają się one o szybę przednią (rys.45a). Po napełnieniu poduszek powietrznych, w każdą z nich uderza głowa i górna część ciała osoby podróżującej odpowiednio na fotelu kierowcy lub pasażera, wskutek czego poduszki powietrzne są dociskane do szyby przedniej (rys.45b). Szyba ulega popękaniu, ale nie może odkleić się od nadwozia na dłuższym odcinku obwodu, niż określa to amerykański standard FMVSS 208/212 - patrz rozdział Obciążenie przedniej szyby, przez napełnioną poduszkę powietrzną, zależy również od jej wielkości. Poduszki powietrzne, po napełnieniu, naciskają na deskę rozdzielczą i szybę przednią. Pełnowymiarowe poduszki powietrzne, tzw. full size airbag, stosowane w samochodach amerykańskich, w większym stopniu obciążają szybę przednią niż deskę rozdzielczą. Natomiast mniejsze poduszki powietrzne, montowane w samochodach europejskich, odwrotnie - w większym stopniu obciążają deskę rozdzielczą niż szybę przednią Rodzaje klejów do szyb W ofercie firmy Teroson są dwa rodzaje klejów do szyb: jednoskładnikowe poliuretanowe - Terostat 8596, 8597 HMLC, 8599 HMLC i 9097 PL HMLC; dwuskładnikowy poliuretanowy - Terostat K HMLC. Czynnikiem, pod wpływem którego klej jednoskładnikowy poliuretanowy utwardza się (polimeryzuje), jest para wodna z powietrza. Aby polimeryzacja postępowała od strony zewnętrznej spoiny do jej wnętrza (rys.46a), para wodna musi najpierw wniknąć na określoną głębokość w spoinę, co trwa. Dopiero potem może rozpocząć się utwardzanie tej warstwy kleju, do której dotarła para wodna. Z tego powodu, jednoskładnikowy klej poliuretanowy utwardza się stopniowo, warstwami, od strony zewnętrznej do wewnętrznej (rys.46a). W trakcie utwardzania kleju jednoskładnikowego, zewnętrzna część spoiny, tzw. naskórek, jest już prawie lub całkowicie utwardzona, podczas gdy w środku spoiny proces utwardzania jeszcze się nie rozpoczął lub trwa. Szybkość utwardzania kleju jednoskładnikowego poliuretanowego zależy od temperatury i wilgotności powietrza. Standardowymi warunkami, w których ta prędkość jest Rys.45. Współpraca poduszek powietrznych i szyby przedniej: a) poduszki powietrzne w fazie napełniania, jeszcze nie opierają się o szybę przednią; b) napełnione poduszki powietrzne, dociskane do szyby przedniej. W samochodzie były zajęte oba przednie miejsca. (Źródło: Euro NCAP) określana, są: temperatura otoczenia 23 O C; wilgotność względna powietrza 50%. W tych warunkach szybkość utwardzania kleju jednoskładnikowego poliuretanowego wynosi od 3 do 4 mm na 24 godziny. Im niższa jest temperatura otoczenia (zakładamy, że taka sama jest również temperatura kleju), tym wolniej przebiegają reakcje utwardzania kleju. Przykładowo, obniżenie temperatury z 23 O C do 10 O C powoduje zmniejszenie szybkości utwardzania o ok.30%. Podobnie, gdy powietrze jest zbyt suche (wilgotność powietrza jest niska), czas utwardzania się wydłuża, bowiem wówczas mała jest zawartość w powietrzu pary wodnej, niezbędnej do procesu utwardzania. Drugi z klejów - dwuskładnikowy poliuretanowy (2, rys.47), składa się z dwóch składników A i B (2, rys.47). Do chwili użycia kleju, są one oddzielnych pojemnikach. Przed użyciem kleju zbiorniki są łączone. Podczas wyciskania składnika A kleju, miesza się on ze składnikiem B kleju. Od tej chwili rozpoczyna się reakcja utwardzania (polimeryzacji), w następstwie reakcji pomiędzy oboma składnikami kleju. Proces utwardzania postępuje w takim samym stopniu, w całej objętości spoiny, co obrazuje przekrój spoiny na rys.46b - spoina utwardza się w takim samym stopniu od strony zewnętrznej jak i w środku. Rys.46. Przebieg utwardzania kleju: a) jednoskładnikowego; b) dwuskładnikowego. Rysunek przedstawia przekrój warstwy kleju, pomiędzy szybą a blachą nadwozia. Dodatek techniczny 17

18 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Rys.48. Test zderzeniowy czołowy, określony przez amerykański standard FMVSS 208/212. Rys.47. Utwardzanie kleju jednoskładnikowego (3) i dwuskładnikowego (1), Terostat K HMLC (2), wraz z upływem czasu. Różnice w szybkości utwardzania obu rodzajów kleju są widoczne szczególnie w pierwszych minutach tego procesu (4). (Źródło: Teroson) Przedstawione różnice w sposobie utwardzania się kleju jedno- i dwuskładnikowego, przekładają się na różnice w szybkości utwardzania się kleju. Stopień utwardzenia kleju, czyli ilość kleju w spoinie, która utwardziła się: dla kleju jednoskładnikowego (3, rys.47) - od chwili nałożenia kleju z opakowania, rośnie ze stała, ale niewielka prędkością; dla kleju dwuskładnikowego (1, rys.47) - od chwili zmieszania składników kleju rośnie z dużą prędkością (4, rys.47), dzięki czemu już po ok. 5 godzinach, 90% kleju jest utwardzone (pozostałe 10% utwardza się powoli). Mimo dużej szybkości utwardzania, omawiany klej Terostat K HMLC (2, rys.47), można od chwili zmieszania do 30 min, nakładać a szybę ustawiać w otworze okiennym. Przebieg utwardzania kleju dwuskładnikowego powoduje, że jest on szczególnie polecany do wklejania dużych szyb przednich autobusów, samochodów ciężarowych i maszyn rolniczych Kontrola wytrzymałości kleju do szyb Do kontroli zachowania się wklejanych szyb przednich, w trakcie wypadku, został opracowany amerykański standard FMVSS 208/212. Ma on zastosowanie do samochodów osobowych, lekkich ciężarowych i autobusów. Badaniu są poddawane samochody z zarówno jedną jak i z dwoma poduszkami powietrznymi. W teście zderzeniowym czołowym, który ten standard wykorzystuje (rys.48), samochód jadący z prędkością ok. 50km/h (38mph) uderza całą szerokością części przedniej nadwozia (j.ang. - head on ) w przeszkodę nieodkształcalną. Podczas tego testu, całość energii jest więc pochłaniana przez deformację przodu samochodu, na całej jego szerokości. Po teście jest oceniane zachowanie się szyby przedniej i kleju mocującego ją do nadwozia. W Europie nie ma specjalnego testu, który służy tylko ocenie zachowania się wklejanych szyb przednich, w trakcie wypadku, ale np. TÜV przeprowadza badania samochodów europejskich, wyposażonych w pełnowymiarowe poduszki powietrzne, tzw. full size airbag, zgodnie z procedurą amerykańskiego standardu FMVSS 208/212. Powstaje jednak wątpliwość, czy taka ocena odpowiada warunkom ruchu samochodów w Europie? W Europie, organizacja Euro NCAP ocenia samochody pod względem ich bezpieczeństwa, w wielu kategoriach. Samochody oceniane są przykładowo, w kilku rodzajach zderzeń, np. czołowym, bocznym, dla których są przeprowadzane oddzielne testy zderzeniowe. Końcowa ocena samochodu przez organizację Euro NCAP uwzględnia wszystkie wykonane testy. Jednym z testów, jest również test zderzeniowy czołowy opracowany przez organizację Euro NCAP. W jego trakcie, samochód jadący z prędkością 64km/h uderza w przeszkodę odkształcalną (tak jakby samochód uderzył w tył stojącego samochodu), fragmentem przodu nadwozia o szerokości 40% szerokości przodu nadwozia samochodu (w j.ang. - 40% overlap) - patrz rys.49. Wyższa prędkość samochodu, użycie przeszkody odkształcalnej oraz uderzenie przez testowany samochód tylko fragmentem części przedniej, to wynik analiz wypadków w Europie. Kierowcy europejscy jeżdżą szybciej niż w USA, uderzają przeważnie w inne pojazdy, a nie np. w domy, a przed uderzeniem starają się je omijać, dlatego uderzają tylko fragmentem części przedniej. Firma Teroson postanowiła więc sprawdzać zachowanie się wklejanych szyb przednich, w teście zderzeniowym czołowym wg norm organizacji Euro NCAP, który symuluje wypadki tego typu w Europie. Który z testów stawia wklejonej przedniej szybie wyższe wymagania? Różnica pomiędzy testami leży w energii kinetycznej samochodów w obu testach. Jak pamiętamy z fizyki wartość energii kinetycznej poruszającego się pojazdu, obliczamy z wzoru: 18 Dodatek techniczny

19 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym Na zakończenie tego podrozdziału dodam, że w obu testach manekiny symulujące kierowcę i pasażera (j.ang. - dummy ) są zapięte w pasy bezpieczeństwa. Oba testy wykonywane z manekinami niezapiętymi w pasy bezpieczeństwa, zawsze kończyły się wynikiem negatywnym. Było to spowodowane nadmiernym obciążeniem szyby przedniej, przez głowy kierowcy i pasażera, które w nie uderzały. Rys.49. Test zderzeniowy czołowy, wg norm organizacji Euro NCAP. w którym: E K - energia kinetyczna poruszającego się samochodu (w dżulach) [J] m - masa samochodu [kg] V - prędkość samochodu [m/s] Widać z wzoru, że energia kinetyczna pojazdu, którą musi pochłonąć przednia część nadwozia w chwili uderzenia czołowego, rośnie z prędkością jazdy do kwadratu. W teście wykonywanym zgodnie z wymaganiami standardu FMVSS - 208/212 (rys.48), samochód o masie1000 kg, jadący z prędkością 50 km/h, posiada energię kinetyczną 96,45 kj. Tę energię, z chwilą uderzenia w przeszkodę, przednia część nadwozia pochłania całą swoją szerokością. W teście zderzeniowym czołowym (rys.49), wg norm organizacji Euro NCAP, taki sam samochód, o masie 1000 kg, jedzie z prędkością 64 km/h, a więc jego energia kinetyczna wynosi 158,03 kj. Jednak tę energię, z chwilą uderzenia w przeszkodę (wprawdzie odkształcalną), pochłania tylko fragment przedniej części nadwozia o szerokości 40 % szerokości przodu nadwozia samochodu. Jest to równoznaczne z sytuacją, gdyby cała przednia część nadwozia samochodu, musiała pochłonąć energii kinetycznej. Po tej analizie widać, że trudniejszy dla kleju mocującego szybę, jak i jej samej jest test zderzeniowy czołowy (rys.49), wg norm organizacji Euro NCAP. W jego trakcie część konstrukcji przedniej części nadwozia pochłania większą ilość energii. Większe są siły działające na pasażerów samochodu a więc za pośrednictwem poduszek powietrznych również na szybę przednią Czas gotowości do jazdy i czas całkowitego utwardzenia kleju do szyb Z klejami do szyb samochodowych są związane dwa czasy, wymienione w tytule. Pierwszy z nich - czas gotowości do jazdy (j.ang. - Drive Away Time ) lub bezpieczny czas gotowości do jazdy (j.ang. - Safe Drive Away Time ) - to najkrótszy czas, liczony od chwili zakończenia wklejania szyby, po którym wytrzymałość kleju, pozwala na pozytywną ocenę zachowania się wklejonej szyby przedniej w określonym teście zderzeniowym czołowym (są one omówione w podrozdziale 4.3.). Ten czas jest wyznaczany przy dotrzymaniu wszystkich warunków koniecznych dla prawidłowego utwardzania się klejów do szyb. Czasy gotowości do jazdy wyznaczone w testach: teście zderzeniowym czołowym, określonym przez amerykański standard FMVSS 208/212; teście zderzeniowym czołowym, wg norm organizacji Euro NCAP mają różną wartość. Dłuższy jest zawsze czas gotowości do jazdy wyznaczony w teście zderzeniowym czołowym opartym o normy europejskie Czas gotowości do jazdy pozwala na określenie serwisowi czasu, po którym samochód ze świeżo wklejoną z szybą, może opuścić serwis, a klej gwarantuje poziom bezpieczeństwa dla kierowcy i pasażera przednich foteli, wymagany przepisami. To jednak od pracownika serwisu zależy czy uwzględni czas gotowości do jazdy : wyznaczony na podstawie bardziej liberalnego standardu amerykańskiego, jeśli producent kleju podaje tylko ten jeden? wyznaczony w bardziej surowym europejskim teście zderzeniowym, jeśli producent kleju podaje również jego wartość? Po upływie czasu gotowości do jazdy : klej jednoskładnikowy ma tylko częściowo utwardzony naskórek (rys.46a); klej dwuskładnikowy jest utwardzony w całym przekroju, ale w niewielkim stopniu (rys.46b); Drugi z czasów wymienionych w tytule - czas całkowitego utwardzenia kleju do szyb, to czas liczony od momentu zakończenia wklejania szyby do czasu całkowitego utwardzenia się kleju w całej objętości. Jest on liczony w godzinach (kleje dwuskładnikowe) lub dniach (kleje jednoskładnikowe). Dodatek techniczny 19

20 Produkty firm i Teroson w serwisie samochodowym 4.5. Informacje o czasie gotowości do jazdy na etykietach klejów do szyb Zobaczmy dwa przykłady. Na etykiecie kleju Terostat 8599 HMLC (rys.50) firma Teroson informuje, że czas gotowości do jazdy, zarówno dla samochodów bez jak i z poduszkami powietrznymi (2) wynosi 15 min. Napis 50km/h 100% head on jest dla nas informacją, ze ten czas został potwierdzony w teście zderzeniowym czołowym, zgodnym z amerykańskim standardem FMVSS 208/212. Znak TÜV (1) informuje, że organizacja TÜV potwierdza informacje podawane o produkcie. W szczegółowych informacjach firma Teroson podaje, że organizacja TÜV potwierdza, swoją praktyką bazującą na wykonanych ekspertyzach, oraz testem zderzeniowym czołowym, zgodnym z amerykańskim standardem FMVSS 208/212, samochodu z dwoma pełnowymiarowymi poduszkami powietrznymi i manekinami przypiętymi pasami, podany czas gotowości do jazdy. Firma Teroson, na etykiecie kleju Terostat 8597 HMLC (rys.51),dla samochodu z poduszkami powietrznymi (1) podaje dwie wartości czas gotowości do jazdy. Czas 1 godziny (2), został potwierdzony w teście zderzeniowym czołowym, zgodnym z amerykańskim standardem FMVSS 208/212, o czy informuje napis 50 km/h 100% head on (3). W szczegółowych informacjach firma Teroson podaje, że organizacja TÜV potwierdza, swoją praktyką bazującą na wykonanych ekspertyzach, oraz wykonanym testem zderzeniowym czołowym, zgodnym z amerykańskim standardem FMVSS 208/212, podany cza gotowości do jazdy (4). Dłuższy czas gotowości do jazdy, który wynosi 4 godziny (5) został potwierdzony w teście zderzeniowym czołowym, wg norm organizacji Euro NCAP, o czym informuje napis 64 km/h 40% Overlap (6). Podobnie tu organizacja TÜV potwierdza podany czas gotowości do jazdy (7). Proszę zauważyć, że dla jednego kleju są podane dwa czasy gotowości do jazdy, ale wyznaczone w różnych testach zderzeniowych. Rys.51. Informacje na etykiecie kleju do szyb Terostat 8597 HMLC, o czasach gotowości do jazdy - patrz podrozdział Jakie wnioski na koniec? Jeśli producent podaje czas gotowości do jazdy proszę się jednocześnie pytać, którym teście zderzeniowym został on potwierdzony. Może to zabrzmi dziwnie, ale ponieważ zarówno w naszym kraju jak i w Europie jeździ się szybciej niż w USA, więc sugeruje, aby serwisy wklejające szyby kierowały się dłuższym czasem gotowości do jazdy, którego wartość została potwierdzona w teście zderzeniowym czołowym, wg norm organizacji Euro NCAP. Jeśli pracownicy serwisu wiedzą, że w pomieszczeniu, w którym pracują lub klej utwardza się po zamontowaniu szyby, temperatura jest niższa niż 23 O C lub wilgotność względna jest niższa niż 50%, wówczas należy wydłużyć czas gotowości do jazdy. Przykładowo, jeśli temperatura w miejscu pracy wynosi od 12 do 16 O C, wówczas producent kleju zaleca wydłużyć ten czas dwukrotnie. Jeśli temperatura otoczenia jest niższa niż 5 O C, wówczas samochód w wklejoną szybą, nie powinien opuszczać serwisu, do momentu utwardzenie kleju, ponieważ w temperaturach poniżej 5 O C prędkość utwardzania kleju jest praktycznie zerowa. Klej mocujący szybę, może zostać wówczas przez długi okres nieutwardzony. Jeśli używamy kleju jednoskładnikowego, to przy wysokich temperaturach otoczenia nie jest zalecane, aby samochód ze świeżo wklejoną szybą opuszczał serwis. Wówczas część zewnętrza warstwy kleju wprawdzie szybko się utwardza, ale w środku warstwy kleju, jego nieutwardzona część ma obniżona lepkość, co obniża wytrzymałość całej warstwy kleju. Czas gotowości do jazdy zawsze odnosi się do sytuacji, gdy kierowca i pasażer, używają pasów bezpieczeństwa. Poduszki powietrzne nie chronią osób, które nie używają pasów bezpieczeństwa. Rys.50. Informacje na etykiecie kleju do szyb Terostat 8599 HMLC, o czasie gotowości do jazdy - patrz podrozdział Dodatek techniczny

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm]

Q = 0,005xDxB. Q - ilość smaru [g] D - średnica zewnętrzna łożyska [mm] B - szerokość łożyska [mm] 4. SMAROWANIE ŁOŻYSK Właściwe smarowanie łożysk ma bezpośredni wpływ na trwałość łożysk. Smar tworzy nośną warstewkę smarową pomiędzy elementem tocznym a pierścieniem łożyska która zapobiega bezpośredniemu

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA RP/G 05 S

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA RP/G 05 S INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI Przedstawione w niniejszej instrukcji procedury obsługowo-naprawcze powinny być realizowane po każdych 40.000 km przejechanych na paliwie gazowym (jeżeli to

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi i konserwacji zraszacza

Instrukcja obsługi i konserwacji zraszacza Instrukcja obsługi i konserwacji zraszacza Typ: ZN23-3D oraz ZN23-3W ZN40-3D oraz ZN40-3W ZN45-3D oraz ZN45-3W PERROT TD025_pl.doc Strona 1 / 13 Spis treści 1. Informacje ogólne 2. Ogólne zasady bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczanie gwintów Przewodnik

Zabezpieczanie gwintów Przewodnik Zabezpieczanie gwintów Przewodnik Technologia zabezpieczania gwintów Wprowadzenie do złączy gwintowych Każdego dnia używamy produktów, których elementem są liczne połączenia gwintowe. Łączenie elementów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi montaż / konserwacja napędu pneumatycznego serii AP/APM

Instrukcja obsługi montaż / konserwacja napędu pneumatycznego serii AP/APM Wstęp Należy zapoznać się z tą instrukcją i zachować ją do prac konserwacyjnych i naprawczych. Elementy napędu podlegają zużyciu, dlatego należy je kontrolować i w razie konieczności wymieniać na nowe.

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF

Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF Przekładnie, Motoreduktory, Silniki Elektryczne Dokumentacja techniczno-ruchowa Seria DF Przekładnie walcowe o osiach równoległych 19 Schemat przekładni 22 1. Korpus 2. Pierścień zabezpieczający 3. Łożysko

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 6. Oferta HAWLE wyposażenie i narzędzia

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 6. Oferta HAWLE wyposażenie i narzędzia SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. Zestawienie podstawowych wariantów przyłączy domowych do rurociągów z rur żeliwnych i stalowych nawiercanie pod ciśnieniem z boku ROZDZIAŁ 1A. Zestawienie uzupełniających wariantów

Bardziej szczegółowo

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007

Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 Akcesoria łożyskowe Tuleje wciągane... 975 Tuleje wciskane... 995 Nakrętki łożyskowe... 1007 973 Tuleje wciągane Warianty wykonania... 976 Wykonanie podstawowe... 976 Wykonania do montażu i demontażu

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67248 Y1. TECHPLAST SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Wieprz, PL 04.06.2012 BUP 12/12 31.07.

WZORU UŻYTKOWEGO PL 67248 Y1. TECHPLAST SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Wieprz, PL 04.06.2012 BUP 12/12 31.07. PL 67248 Y1 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 119538 (22) Data zgłoszenia: 01.12.2010 (19) PL (11) 67248 (13) Y1

Bardziej szczegółowo

Tabela doboru produktów Kleje przemysłowe, uszczelniacze i produkty do przygotowania powierzchni

Tabela doboru produktów Kleje przemysłowe, uszczelniacze i produkty do przygotowania powierzchni Tabela doboru produktów Kleje przemysłowe, uszczelniacze i produkty do przygotowania powierzchni Henkel Polska Sp. z o.o. Adhesive Technologies ul. Domaniewska 41 02-672 Warszawa Tel: (+48 22) 56 56 200

Bardziej szczegółowo

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony...

bez łba Strona...620 Strony...596-602 Śruby pasowane z łbem walcowym Śruby z łbem zestawy elem. z gniazdem sześciokątnym Strony... 600 Śruby z łbem walcowym z gniazdem sześciokątnym 602 Śruby dociskowe bez łba Strony.........596602 Strona.....................603 604 Śruby z łbem stożkowym z gniazdem sześciokątnym 604 Śruby z łbem

Bardziej szczegółowo

SAS 670/800. Zbrojenie wysokiej wytrzymałości

SAS 670/800. Zbrojenie wysokiej wytrzymałości SAS 670/800 Zbrojenie wysokiej wytrzymałości SAS 670/800 zbrojenie wysokiej wytrzymałości Przewagę zbrojenia wysokiej wytrzymałości SAS 670/800 nad zbrojeniem typowym można scharakteryzować następująco:

Bardziej szczegółowo

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne

KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM. Łączniki mechaniczne KONSTRUKCJE METALOWE - LABORATORIUM Łączniki mechaniczne Asortyment śrub trzpień łeb Śruby z łbem sześciokątnym Śruby z gwintem na całej długości, z łbem sześciokątnym Śruby nie mniejsze niż M12 Gwinty

Bardziej szczegółowo

Uszczelnienie tłoczyska HL

Uszczelnienie tłoczyska HL 0 bar 15 bar 50 bar 250 bar Uszczelnienie tłoczyska HL Nisko tarciowe regulowane ciśnieniem Uszczelnienie tłoczyska o profilu HL Aby w poniedziałkowy poranek pracowało się lżej Operatorzy układów zasilanych

Bardziej szczegółowo

Typy mocowań. Przewodnik po kołach i zestawach kołowych. Płyta mocująca (mocowanie na płytę) Trzpień gwintowany. www.blickle.com. we innovate mobility

Typy mocowań. Przewodnik po kołach i zestawach kołowych. Płyta mocująca (mocowanie na płytę) Trzpień gwintowany. www.blickle.com. we innovate mobility Płyta mocująca (mocowanie na płytę) Otwór centralny Stalowy trzpień wstawiany Trzpień gwintowany (rozszerzenie do symbolu: -GS...) Zestaw kołowy mocowany jest do każdego urządzenia z płaskim spodem za

Bardziej szczegółowo

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWR 2,5 i WW 2,5

PODNOŚNIK KANAŁOWY WWR 2,5 i WW 2,5 Seria WWR - podnośnik hydrauliczny Seria WW podnośnik hydrauliczno-pneumatyczny Zastosowanie Dźwignik kanałowy, jeżdżący po obrzeżach kanału samochodowego, dzięki łatwości manewrowania poziomego (stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Termometr rozszerzalnościowy Model 70, wersja ze stali nierdzewnej

Termometr rozszerzalnościowy Model 70, wersja ze stali nierdzewnej Mechaniczny pomiar temperatury Termometr rozszerzalnościowy Model 70, wersja ze stali nierdzewnej Karta katalogowa WIKA TM 81.01 inne aprobaty patrz strona 8 8 Zastosowanie Przyrządy ogólnego stosowania

Bardziej szczegółowo

Informacje dla zamawiającego produkty LOCTITE (n-ry katalogowe)

Informacje dla zamawiającego produkty LOCTITE (n-ry katalogowe) leporello08.qxd 2008-04-24 19:40 Page 1 Produkt 221 222 241 243 245 262 270 302 322 326 3298 330 350 363 3851 401 OX16616 4850 454 28523 460 480 510 511 518 542 574 577 603 620 638 648 Terostat 9380 Terostat

Bardziej szczegółowo

Ermeto Original Rury / Łuki rurowe

Ermeto Original Rury / Łuki rurowe Ermeto Original Rury / Łuki rurowe R2 Parametry rur EO 1. Gatunki stali, własności mechaniczne, wykonanie Rury stalowe EO Rodzaj stali Wytrzymałość na Granica Wydłużenie przy zerwaniu rozciąganie Rm plastyczności

Bardziej szczegółowo

I N S T R U K C J A M O N T A Ż U. Zestaw ułatwiający montaż na dachu płaskim K420 / K423 / ST230DE

I N S T R U K C J A M O N T A Ż U. Zestaw ułatwiający montaż na dachu płaskim K420 / K423 / ST230DE I N S T R U K C J A M O N T A Ż U Zestaw ułatwiający montaż na dachu płaskim K420 / K423 / ST230DE Lista części Poz. Opis Symbol Rysunek Ilość 1 Profil montażowy OEM L1240 KW-01-0006 L1240 2 2 Śruba sześciokątna

Bardziej szczegółowo

Zawór proporcjonalny do różnych mediów VZQA

Zawór proporcjonalny do różnych mediów VZQA Główne cechy i przegląd Funkcja Zawór proporcjonalny jest zaworem 2/2 do sterowania przepływami mediów. W położeniu wyjściowym jest otwarty. Elementem odcinającym jest cylindryczny element zaciskowy wykonany

Bardziej szczegółowo

Moment obrotowy [Nm] Min. głębokość Kotwienia [mm]

Moment obrotowy [Nm] Min. głębokość Kotwienia [mm] Kotwy stalowe TM-FL i TM-F Kotwy stalowe TM-FL ocynkowane na biało z przedłużonym klipsem rozpierającym. Kotwy stalowe TM-F ocynkowane na biało ze zwykłej długości klipsem rozpierającym. TM-FL TM-F Kotwy

Bardziej szczegółowo

Regulator upustowy różnicy ciśnień AVPA (PN 16 i PN 25)

Regulator upustowy różnicy ciśnień AVPA (PN 16 i PN 25) Arkusz informacyjny Regulator upustowy różnicy ciśnień AVPA (PN 16 i PN 25) Opis Jest to regulator upustowy różnicy ciśnień, bezpośredniego działania, stosowany głównie do regulacji węzłów cieplnych. Regulator

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU //

INSTRUKCJA MONTAŻU // INSTRUKCJA MONTAŻU // 2015 1/ System elewacyjny Panele THERMOLAM to nowoczesny, elegancki i skuteczny system budowy elewacji izolowanych. Jego walory użytkowe ujawnią się w pełni gdy montaż zostanie przeprowadzony

Bardziej szczegółowo

WindPitch. I. Montaż modułu śmigła. Łopatki profilowane. Instrukcja montażu. Nr katalogowy: FCJJ-29

WindPitch. I. Montaż modułu śmigła. Łopatki profilowane. Instrukcja montażu. Nr katalogowy: FCJJ-29 WindPitch Instrukcja montażu Nr katalogowy: FCJJ-29 I. Montaż modułu śmigła Łopatki profilowane 1 2 3 4 5 Ułóż podstawę wirnika (1) na gładkiej powierzchni stołu. Umieść 3 jednakowe łopaty profilowane

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Połączenia gwintowe Podstawy Konstrukcji Maszyn Połączenia gwintowe Wprowadzenie Połączenia gwintowe są połączeniami kształtowymi rozłącznymi najczęściej stosowanymi w budowie maszyn. Zasadniczym elementem połączenia gwintowego

Bardziej szczegółowo

Rury stalowe. Rury precyzyjne Form 220 i 370

Rury stalowe. Rury precyzyjne Form 220 i 370 Rury stalowe Rury precyzyjne Form 220 i 370 Produkowane przez Ruukki precyzyjne rury typu Form są przeznaczone do zastosowań, w których wymagana jest doskonała formowalność, spawalność, wytrzymałość, dokładność

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA STOSOWANIA (do DTR 1/2013)

INSTRUKCJA STOSOWANIA (do DTR 1/2013) PLASTON-P Sp. z o.o. 44 100 Gliwice ul. Zygmunta Starego 6 tel/fax: 032/231-79-64 Zakład Produkcyjny 41 503 Chorzów ul. Wiejska 15 tel/fax: 032/245-97-99 email: zakladplaston-p@o2.pl http:// www.plaston-p.com.pl

Bardziej szczegółowo

Demontaż i montaż amortyzatora gazowego drzwi tyłu nadwozia TYP 168. 1 Amortyzator gazowy 2 Zabezpieczenie 3 Drzwi tyłu nadwozia

Demontaż i montaż amortyzatora gazowego drzwi tyłu nadwozia TYP 168. 1 Amortyzator gazowy 2 Zabezpieczenie 3 Drzwi tyłu nadwozia TYP 168 Demontaż i montaż amortyzatora gazowego drzwi tyłu nadwozia 1 Amortyzator gazowy 2 Zabezpieczenie 3 Drzwi tyłu nadwozia Wymontowanie, zamontowanie Uwaga! Niebezpieczeństwo urazu na skutek Demontaż

Bardziej szczegółowo

EPR. Jednowrzecionowa pompa obrotowa. Wykonanie

EPR. Jednowrzecionowa pompa obrotowa. Wykonanie Jednowrzecionowa pompa obrotowa EPR Wykonanie Wykonanie żeliwowe GO to wykonanie podstawowe. Jest przeznaczne na normalne inaturalne ciecze. Pompa zawiera następujące części główne: korpus ssący i tłoczący

Bardziej szczegółowo

OILBIKE LUBER ISOL. SONAX Olej MoS2 400ml. SONAX Professional Wysoce odporny s... SONAX Smar do zamków

OILBIKE LUBER ISOL. SONAX Olej MoS2 400ml. SONAX Professional Wysoce odporny s... SONAX Smar do zamków LUBER OILBIKE Symbol KTM: SCLUBER. Symbol EAN: 8002424001276 Pojemność: 0.2 l Paleta: 2640 szt. Symbol KTM: SCOILBIKE-200. Symbol EAN: 8002424001283 Pojemność: 0.2 l Paleta: 2640 szt. Smar o właściwościach

Bardziej szczegółowo

System montażu interior M2 ver. 2

System montażu interior M2 ver. 2 System montażu interior M2 ver. 2 strona 2 Spis Treści 1. Przygotowanie i organizacja prac 1.01. Odnośne dokumenty, z którymi należy się zapoznać 1.02. Organizacja prac 2. System M2 - Opis. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Zatrzaski, Trzpienie ustalające, Trzpienie montażowe

Zatrzaski, Trzpienie ustalające, Trzpienie montażowe Zatrzaski, Trzpienie ustalające, Trzpienie montażowe 577 578 Zestawienie produktów Zatrzaski, Trzpienie ustalające, Trzpienie montażowe Zatrzaski kulkowe z nacięciem do wkrętaka, stal K0309 Zatrzaski kulkowe

Bardziej szczegółowo

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h.

GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. GEOMETRIA GWINTÓW Pracę wykonał Mateusz Szatkowski 1h. Gwint to śrubowe nacięcie na powierzchni walcowej lub stożkowej, zewnętrznej lub wewnętrznej. Komplementarne gwinty wewnętrzny i zewnętrzny mają tak

Bardziej szczegółowo

FY 32. Filtr skośny gwintowany. Karta katalogowa

FY 32. Filtr skośny gwintowany. Karta katalogowa FY 32 Filtr skośny gwintowany Karta katalogowa Zastosowanie Filtry FY 32 przeznaczone są do instalacji przemysłowych. Zabezpieczają one instalacje i znajdujące się w nich urządzenia przed uszkodzeniem

Bardziej szczegółowo

WZORU UŻYTKOWEGO PL 64560 Y1 B65D 41/32 (2006.01) B65D 39/08 (2006.01) SUWARY S.A., Pabianice, PL 15.09.2008 BUP 19/08

WZORU UŻYTKOWEGO PL 64560 Y1 B65D 41/32 (2006.01) B65D 39/08 (2006.01) SUWARY S.A., Pabianice, PL 15.09.2008 BUP 19/08 RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 116661 (22) Data zgłoszenia: 05.03.2007 (19) PL (11) 64560 (13) Y1 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

PŁYTY USZCZELKARSKIE

PŁYTY USZCZELKARSKIE PŁYTY USZCZELKARSKIE Firma GAMBIT Luba ubawk wka a powstała 1962r. i obecnie jest wiodącym polskim producentem uszczelnień i termoizolacji. Pozycja GAMBITU wynika nie tylko z produkcji doskonałych materiałów

Bardziej szczegółowo

WYMIENNIK PŁASZCZOWO RUROWY

WYMIENNIK PŁASZCZOWO RUROWY WYMIENNIK PŁASZCZOWO RUROWY DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA Kraków 20.01.2014 Dział Handlowy: ul. Pasternik 76, 31-354 Kraków tel. +48 12 379 37 90~91 fax +48 12 378 94 78 tel. kom. +48 601 528 380 www.makroterm.pl

Bardziej szczegółowo

Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie

Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie Ja demontowałem tylny bęben hamulcowy celem oczyszczenia zapieczonego samoregulatora szczęk. Niemniej jednak procedura wymiany szczęk (montaż i demontaż) jest

Bardziej szczegółowo

Blutop = potrzeba rynku + doświadczenie PAM. Awarie. Monitoring. Budowa i modernizacja sieci wod-kan. Szczyrk 25-26.04.2013 MIKOŁAJ RYBICKI

Blutop = potrzeba rynku + doświadczenie PAM. Awarie. Monitoring. Budowa i modernizacja sieci wod-kan. Szczyrk 25-26.04.2013 MIKOŁAJ RYBICKI Awarie. Monitoring. Budowa i modernizacja sieci wod-kan. Szczyrk 25-26.04.2013 MIKOŁAJ RYBICKI 1 Potrzeby rynku: Pełna kompatybilność z istniejącymi systemami z tworzyw sztucznych Duża elastyczność systemu,

Bardziej szczegółowo

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU INSTRUKCJA OBSŁUGI 2 SPIS TREŚCI I. ZASTOSOWANIE... 2 II. WYMIARY I PARAMETRY TECHNICZNE... 2 III. KONSTRUKCJA PIŁY... 3 IV. SMAROWANIE... 4 V. PRZEGLĄD I KONSERWACJA... 4 VI.

Bardziej szczegółowo

BUDOWNICTWO DREWNIANE. SPIS TREŚCI: Wprowadzenie

BUDOWNICTWO DREWNIANE. SPIS TREŚCI: Wprowadzenie BUDOWNICTWO DREWNIANE. SPIS TREŚCI: Wprowadzenie 1. Materiał budowlany "drewno" 1.1. Budowa drewna 1.2. Anizotropia drewna 1.3. Gęstość drewna 1.4. Szerokość słojów rocznych 1.5. Wilgotność drewna 1.6.

Bardziej szczegółowo

Systemy dystrybucji powietrza

Systemy dystrybucji powietrza Systemy dystrybucji powietrza Nawiewniki z filtrem RA DA RA DS RA - DFA Ogólnie Nawiewniki z filtrem są przeznaczone do montażu w pomieszczeniach czystych. W zależności od przeznaczenia i krotności wymian

Bardziej szczegółowo

LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 11.91. Lekkie pompy diagonalne DE

LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 11.91. Lekkie pompy diagonalne DE LEKKIE POMPY DIAGONALNE DE 426 2.98 11.91 SIGMA PUMPY HRANICE, s.r.o. Tovární 605, 753 01 Hranice tel.: 581 661 111, fax: 581 602 587 Email: sigmahra@sigmagra.cz Zastosowanie Z pomp DE można skorzystać

Bardziej szczegółowo

KARTA TECHNICZNA AQUAZINGA

KARTA TECHNICZNA AQUAZINGA 1/5 AQUAZINGA Aquazinga jest dwuskładnikową, wodorozcieńczalną powłoką stanowiącą system antykorozyjny stworzony na bazie nieorganicznych krzemianów cynku. Dzięki wysokiej zawartości cynku w suchej warstwie

Bardziej szczegółowo

Zawory mieszające przeznaczone są do wewnętrznych instalacji grzewczych Służą do mieszania czynnika roboczego wychodzącego z kotła z czynnikiem

Zawory mieszające przeznaczone są do wewnętrznych instalacji grzewczych Służą do mieszania czynnika roboczego wychodzącego z kotła z czynnikiem Art. 450M i 460M ZAWORY MIESZAJĄCE Przeznaczenie i zastosowanie: Zawory mieszające przeznaczone są do wewnętrznych instalacji grzewczych Służą do mieszania czynnika roboczego wychodzącego z kotła z czynnikiem

Bardziej szczegółowo

SPRZĘGŁO JEDNOKIERUNKOWE SJ

SPRZĘGŁO JEDNOKIERUNKOWE SJ SPRZĘGŁO JEDNOKIERUNKOWE SJ z ramieniem blokującym Wydanie 2013 KOPIA ORYGINAŁU MOJ S.A. 40-859, ul. Tokarska 6 Tel.: 32 604 09 00, Fax : 32 604 09 01 e-mail: marketing@moj.com.pl ; www.moj.com.pl SPIS

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW

INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH Politechnika Śląska w Gliwicach INSTRUKCJA DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH Z WYTRZYMAŁOŚCI MATERIAŁÓW PRÓBA UDARNOŚCI METALI Opracował: Dr inż. Grzegorz Nowak Gliwice

Bardziej szczegółowo

Termometr bimetaliczny z urządzeniem kontaktowym Wykonanie ze stali CrNi, model 55

Termometr bimetaliczny z urządzeniem kontaktowym Wykonanie ze stali CrNi, model 55 Mechatroniczny Pomiar Temperatury Termometr bimetaliczny z urządzeniem kontaktowym Wykonanie ze stali CrNi, model 55 Karta katalogowa WIKA TV 25.01 Zastosowanie Sterowanie i regulacja procesami przemysłowymi

Bardziej szczegółowo

Temperatura powyżej 52 C Czujnik termostatyczny 1 zamknięty

Temperatura powyżej 52 C Czujnik termostatyczny 1 zamknięty HERZ-ZTB Cyrkulacyjny ogranicznik temperatury z automatycznym przepływem przy termicznej dezynfekcji Arkusz znormalizowany 4011, Wydanie 0612 Wartość kvs Czujnik termostatyczny 1 (52/55/58 C) Kierunek

Bardziej szczegółowo

PRZETOCZKA DŹWIGNIOWA

PRZETOCZKA DŹWIGNIOWA I N S T RU KC JA O B S Ł U G I PRZETOCZKA DŹWIGNIOWA PD-3500 TYP MANTA Zakład Sprzętu Nurkowego MANTA 45-054 OPOLE, ul. Grunwaldzka 38a E-mail: info@manta-tech.eu www.manta-tech.eu Tel./fax: +48 77 454

Bardziej szczegółowo

SMAROWANIE PRZEKŁADNI

SMAROWANIE PRZEKŁADNI SMAROWANIE PRZEKŁADNI Dla zmniejszenia strat energii i oporów ruchu, ale również i zmniejszenia intensywności zużycia ściernego powierzchni trących, zabezpieczenia od zatarcia, korozji oraz lepszego odprowadzania

Bardziej szczegółowo

Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu)

Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu) AKCESORIA MEBLOWE AKCESORIA MEBLOWE Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu) Do frontów meblowych z płyt wiórowych, MDF, o szerokim profilu aluminiowym zawiasy ze standardowym

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA TECHNICZNA. TrioLit Floor HP

INFORMACJA TECHNICZNA. TrioLit Floor HP ZASTOSOWANIE wysokowydajny utwardzacz, ochrona przed plamami, mikropowłoka wykończeniowa posadzek betonowych jest płynnym, wodnym środkiem opartym na bazie krzemianów litu i polimerów, który wchodząc w

Bardziej szczegółowo

Prezentacja produktu. Reliable like the Sun. Reliable like the Sun. Juli. 2010 St. Veit/Glan

Prezentacja produktu. Reliable like the Sun. Reliable like the Sun. Juli. 2010 St. Veit/Glan Prezentacja produktu Juli. 2010 St. Veit/Glan Agenda Zalety kolektor Specyfikacja kolektora Sprawność Zastosowanie i rodzaje montażu Połączenia hydrauliczne Opakowanie kolektora Zestawy montażowe Zalety

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja: MB IZOBUD 10-364 Olsztyn ul. Tracka 5 tel.089/532-13-00 www.izobud-olsztyn.pl

Dystrybucja: MB IZOBUD 10-364 Olsztyn ul. Tracka 5 tel.089/532-13-00 www.izobud-olsztyn.pl 1 KOTWIENIE 1. Produkt. Elewacja jest obciążona parciem i ssaniem wiatru, w związku z tym kotwy muszą odznaczać się dużą wytrzymałością na ściskanie i rozciąganie. Powinny przy tym być wykonane z mate-riału

Bardziej szczegółowo

Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny

Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny Typowe uszkodzenia przy pompach wody i ich przyczyny www.meyle.com Pompy wodne marki MEYLE innowacyjna technika zamiast technicznego zastoju Prawidłowy dobór wysokowartościowych poszczególnych elementów

Bardziej szczegółowo

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek:

Układ kierowniczy. Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: 1 Układ kierowniczy Potrzebę stosowania układu kierowniczego ze zwrotnicami przedstawia poniższy rysunek: Definicja: Układ kierowniczy to zbiór mechanizmów umożliwiających kierowanie pojazdem, a więc utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Instalacje wodne BERMAD Sejcom autoryzowany dystrybutor w Polsce

Instalacje wodne BERMAD Sejcom autoryzowany dystrybutor w Polsce Zasady działania Tryby otwarty/zamknięty (On/Off) Pozycja zamknięta Ciśnienie w rurociągu zaaplikowane do górnej komory regulacyjnej zaworu, stwarza siłę, która przesuwa zawór do pozycji zamkniętej i zapewnia

Bardziej szczegółowo

16. 16. Badania materiałów budowlanych

16. 16. Badania materiałów budowlanych 16. BADANIA MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH 1 16. 16. Badania materiałów budowlanych 16.1 Statyczna próba ściskania metali W punkcie 13.2 opisano statyczną próbę rozciągania metali plastycznych i kruchych. Dla

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRODUKTÓW CENNIK 2010

KATALOG PRODUKTÓW CENNIK 2010 KATALOG PRODUKTÓW CENNIK 2010 TYNK AKRYLOWY WŁAŚCIWOŚCI I ZASTOSOWANIE : Łatwo obrabialny, elastyczny Odporny na ekstremalne warunki atmosferyczne Zmywalny, hydrofobowy Posiada zdolności dyfuzyjne Zabezpieczony

Bardziej szczegółowo

PL 197824 B1. Octanorm-Vertriebs-GmbH für Bauelemente,Filderstadt,DE 27.11.1998,DE,29821058.4 05.06.2000 BUP 12/00. Hans Bruder,Aichtal-Aich,DE

PL 197824 B1. Octanorm-Vertriebs-GmbH für Bauelemente,Filderstadt,DE 27.11.1998,DE,29821058.4 05.06.2000 BUP 12/00. Hans Bruder,Aichtal-Aich,DE RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 197824 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 336780 (51) Int.Cl. F16B 45/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 26.11.1999

Bardziej szczegółowo

17. 17. Modele materiałów

17. 17. Modele materiałów 7. MODELE MATERIAŁÓW 7. 7. Modele materiałów 7.. Wprowadzenie Podstawowym modelem w mechanice jest model ośrodka ciągłego. Przyjmuje się, że materia wypełnia przestrzeń w sposób ciągły. Możliwe jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Szafki ARCA NOWOŚĆ. Wytrzymałe szafki poliwęglanowe. Najlepsza ochrona w trudnych warunkach

Szafki ARCA NOWOŚĆ. Wytrzymałe szafki poliwęglanowe. Najlepsza ochrona w trudnych warunkach Szafki ARCA NOWOŚĆ Wytrzymałe szafki poliwęglanowe Najlepsza ochrona w trudnych warunkach Nowość! Fibox ARCA Fibox ARCA - Szafki poliwęglanowe do stosowania w trudnych warunkach Poliwęglan Szafki wykonane

Bardziej szczegółowo

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie

20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA. 20.1. Cel ćwiczenia. 20.2. Wprowadzenie 20. BADANIE SZTYWNOŚCI SKRĘTNEJ NADWOZIA 20.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wykonanie pomiaru sztywności skrętnej nadwozia samochodu osobowego. 20.2. Wprowadzenie Sztywność skrętna jest jednym z

Bardziej szczegółowo

SIŁOWNIK LA23 DANE TECHNICZNE

SIŁOWNIK LA23 DANE TECHNICZNE DANE TECHNICZNE SIŁOWNIK LA23 Właściwości i opcje: Siła pchania: 2500N, 1800N, 1500N, 1200N lub 900N Siła ciągnięcia: 2500N, 1800N, 1500N, 1200N lub 900N Kolor obudowy: szary lub czarny Klasa szczelności:

Bardziej szczegółowo

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH "BUMAR" Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE

FABRYKA MASZYN BUDOWLANYCH BUMAR Sp. z o.o. Fabryka Maszyn Budowlanych ODLEWY ALUMINIOWE Fabryka Maszyn Budowlanych BUMAR Sp. z o.o. ul. Fabryczna 6 73-200 CHOSZCZNO ODLEWY ALUMINIOWE 1.PIASKOWE DO 100 KG 2.KOKILOWE DO 30 KG 3.CISNIENIOWE DO 3 KG 1. Zapewniamy atesty i sprawdzenie odlewów

Bardziej szczegółowo

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.

Nowa technologia - Cynkowanie termodyfuzyjne. Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie. Nowa technologia - termodyfuzyjne Ul. Bliska 18 43-430 Skoczów Harbutowice +48 33 8532418 jet@cynkowanie.com www.cynkowanie.com Nowa technologia cynkowanie termodyfuzyjne Pragniemy zaprezentować nowe rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY RYNNOWE. PD Profil Sp. z o.o. ul. Burmistrza A. Marka 4 32-400 Myślenice. tel. 48 12 444 50 70 fax: 48 12 444 50 71 hurt@pdprofil.com.

SYSTEMY RYNNOWE. PD Profil Sp. z o.o. ul. Burmistrza A. Marka 4 32-400 Myślenice. tel. 48 12 444 50 70 fax: 48 12 444 50 71 hurt@pdprofil.com. SYSTEMY RYNNOWE PD Profil Sp. z o.o. ul. urmistrza A. Marka 4 32-400 Myślenice tel. 48 12 444 50 70 fax: 48 12 444 50 71 hurt@pdprofil.com.pl www.pdprofil.com.pl System rynnowy System rynnowy Assa jest

Bardziej szczegółowo

Technika transportu wewnętrznego

Technika transportu wewnętrznego Technika transportu wewnętrznego 993 K0767 Śruby z uchem transportowym ~ DIN 580 Materiał: Stal do nawęglania 1.0401 lub stal nierdzewna 1.4301. Wersja: Kucie matrycowe K0767.0 Śruby z uchem transportowym

Bardziej szczegółowo

ZAGINARKA RĘCZNA WS DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA

ZAGINARKA RĘCZNA WS DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA ZAGINARKA RĘCZNA WS DOKUMENTACJA TECHNICZNO Nr SERYJNY: DATA PRODUKCJI. Stron 7 Strona 1 Spis treści 1. Zastosowanie i funkcje 3 2. Modele i podstawowe dane techniczne 4 3. Konstrukcja i regulacja 5 4.

Bardziej szczegółowo

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych

Zielono-żółta siła. Filtry do maszyn budowlanych Zielono-żółta siła Filtry do maszyn budowlanych Gwarantowana jakość oryginalnego wyposażenia. Program produktów MANN-FILTER do maszyn budowlanych: Filtry powietrza Filtry oleju Filtry wstępne paliwa Filtry

Bardziej szczegółowo

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych

Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Projektowanie elementów z tworzyw sztucznych Wykorzystanie technik komputerowych w projektowaniu elementów z tworzyw sztucznych Tematyka wykładu Techniki komputerowe, Problemy występujące przy konstruowaniu

Bardziej szczegółowo

SIŁOWNIKI PODPOROWE PROGRAM DOSTAW. Do 500 bar ciśnienia roboczego. Jedno- i dwustronnego działania. 4 formy zabudowy. Maksymalne siły od 3 do 102 kn

SIŁOWNIKI PODPOROWE PROGRAM DOSTAW. Do 500 bar ciśnienia roboczego. Jedno- i dwustronnego działania. 4 formy zabudowy. Maksymalne siły od 3 do 102 kn PROGRM DOSTW SIŁOWNIKI PODPOROW Do 500 bar ciśnienia roboczego Jedno- i dwustronnego 4 formy zabudowy Maksymalne siły od 3 do 102 kn Maksymalny skok roboczy od 6 do 20 mm 3 rodzaje pracy Krawędzie zgarniające

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa oraz specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót

Dokumentacja projektowa oraz specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót Załącznik nr 9 Dokumentacja projektowa oraz specyfikacja techniczna wykonania i odbioru robót 1. Wstęp 1.1 Przedmiot SST. Przedmiotem niniejszej szczegółowej specyfikacji technicznej są wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU STUDNI EKO

INSTRUKCJA MONTAŻU STUDNI EKO INSTRUKCJA MONTAŻU STUDNI EKO Studnie kanalizacyjne EKO produkowane są jako wyroby przeznaczone do wbudowania w sieci kanalizacyjnej, w odpowiednio przygotowanym wykopie, którego kształt oraz konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn

Podstawy Konstrukcji Maszyn. Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn Podstawy Konstrukcji Maszyn Wykład nr. 2 Obróbka i montaż części maszyn 1. WSTĘP Przedwojenny Polski pistolet VIS skomplikowana i czasochłonna obróbka skrawaniem Elementy składowe pistoletu podzespoły

Bardziej szczegółowo

Więcej niż automatyka More than Automation

Więcej niż automatyka More than Automation Więcej niż automatyka More than Automation ZASTOSOWANIE SIŁOWNIKI PNEUMATYCZNE MEMBRANOWE WIELOSPRĘŻYNOWE TYP P5/R5 Z INTEGRALNYM USTAWNIKIEM ELEKTROPNEUMATYCZNYM Siłowniki pneumatyczne membranowe wielosprężynowe

Bardziej szczegółowo

Łączenie blatów kuchennych o szerokości 90 cm

Łączenie blatów kuchennych o szerokości 90 cm Nr 534 Łączenie blatów kuchennych o szerokości 90 cm Opis Z pomocą szablonu do blatów kuchennych PS 900 oraz frezarki górnowrzecionowej Festool, np. OF 1400, można łatwo i szybko wykonywać połączenia płyt

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA G 79/ G79 SE/ RP

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA G 79/ G79 SE/ RP INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI G 79/ G79 SE/ RP Przedstawione w niniejszej instrukcji procedury obsługowo-naprawcze powinny być realizowane po każdych 60.000 km przejechanych na paliwie

Bardziej szczegółowo

Klucze i tuleje nasadowe do nakrętek

Klucze i tuleje nasadowe do nakrętek Klucze i tuleje nasadowe do nakrętek Klucze i tuleje nasadowe do nakrętek Pasowania ciasne na wałach stożkowych Łożyska montowane na czopach stożkowych uzyskują pasowanie ciasne poprzez przesuwanie ich

Bardziej szczegółowo

Magazynowanie cieczy

Magazynowanie cieczy Magazynowanie cieczy Do magazynowania cieczy służą zbiorniki. Sposób jej magazynowania zależy od jej objętości i właściwości takich jak: prężność par, korozyjność, palność i wybuchowość. Zbiorniki mogą

Bardziej szczegółowo

Bezbarwny preparat do pielęgnacji, uszczelniania i utwardzania posadzek betonowych

Bezbarwny preparat do pielęgnacji, uszczelniania i utwardzania posadzek betonowych Karta Informacyjna Wydanie 08/2012 Nr identyfikacyjny 01 08 03 04 005 0 000040 Bezbarwny preparat do pielęgnacji, uszczelniania i utwardzania posadzek betonowych Opis produktu Zastosowanie jest bezbarwnym

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W. Instrukcja obsługi

PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W. Instrukcja obsługi PRZETWORNICA NAPIĘCIA DC NA AC MOC: 100W 150W 300W 350W 400W 600W Instrukcja obsługi 1. OPIS 2. PODŁĄCZANIE URZĄDZENIA Podłącz czerwony przewód z czerwonego zacisku (+) akumulatora do czerwonego gniazda

Bardziej szczegółowo

Zdecydowanie inny System pierścieni zacinających VOSSRingM

Zdecydowanie inny System pierścieni zacinających VOSSRingM Zdecydowanie inny System pierścieni zacinających VOSSRingM www.voss-fluid.net VOSS_RingBR_RZ_PL.indd 1 23.03.15 10:16 Nasz cel; Dobre uczynić jeszcze lepszym Systemy pierścieni zacinających VOSS niezawodny

Bardziej szczegółowo

STYROMAL 10 jest szybkoschnącą matową emalią produkowaną na bazie żywicy alkidowej modyfikowanej styrenem.

STYROMAL 10 jest szybkoschnącą matową emalią produkowaną na bazie żywicy alkidowej modyfikowanej styrenem. KARTA TECHNICZNA, 30.10.2013r STYROMAL 10 STYROMAL 10 Opis Produktu Cechy wyrobu i zalecane zastosowanie: Emalia styrenowana STYROMAL 10 jest szybkoschnącą matową emalią produkowaną na bazie żywicy alkidowej

Bardziej szczegółowo

NTS 120 HF NTS 350 NF Nr produktu 000582121

NTS 120 HF NTS 350 NF Nr produktu 000582121 INSTRUKCJA OBSŁUGI NTS 120 HF NTS 350 NF Nr produktu 000582121 Strona 1 z 7 Instrukcja instalacji i skrócona instrukcja obsługi pneumatycznych wibratorów tłokowych serii od NTS 120 HF do NTS 350 NF B e

Bardziej szczegółowo

Kotwy chemiczne - pręty gwintowane

Kotwy chemiczne - pręty gwintowane R-KEX Epoksydowa kotwa chemiczna do najwyższych obciążeń R-KEX R-STUDS R-STUDS-FL OZNACZENIE PROJEKTOWE 08110 nazwa żywicy nazwa średnica długość METODA OBLICZENIOWA (wg EUROCODE 1) R S K K x g F = S D

Bardziej szczegółowo

ARTS & HOBBY CENTRUM. Chemikalia - różne styczeń 2015. Patyna "uniwersalna" czarna do cyny i ołowiu. Patyna "ciemny brąz" do taśmy Tiffany

ARTS & HOBBY CENTRUM. Chemikalia - różne styczeń 2015. Patyna uniwersalna czarna do cyny i ołowiu. Patyna ciemny brąz do taśmy Tiffany Chemikalia - różne styczeń 2015 Patyna "uniwersalna" czarna do cyny i ołowiu 21,00 Brutto 25,83 zł 500ml 40 49,20 zł Patyna "ciemny brąz" do taśmy Tiffany 29,64 36,16 zł 500ml 48,50 59,17 zł Patyna COM

Bardziej szczegółowo

CFSW. Zawias z wbudowanym wyłącznikiem bezpieczeństwa. Oryginalna konstrukcja ELESA

CFSW. Zawias z wbudowanym wyłącznikiem bezpieczeństwa. Oryginalna konstrukcja ELESA CFSW. Zawias z wbudowanym wyłącznikiem bezpieczeństwa Oryginalna konstrukcja ELESA Informacje Techniczne Materiał - Korpus zawiasu: samogasnący, wytrzymały SUPER-technopolimer w kolorze czarnym. Odporny

Bardziej szczegółowo

Środki chemiczne FENOPLAST

Środki chemiczne FENOPLAST str. 3-1 Kleje do tworzyw sztucznych FENOPLAST FENOPLAST KF klej do PCW Kolor : biały transparentny Klej zawiera sorbex ochrona UV FENOPLAST KF klej do PMMA (akrylu) F129455 F129456 F200800 FENOPREM FD-

Bardziej szczegółowo

Zawory z gniazdem kątowym VZXF

Zawory z gniazdem kątowym VZXF Główne cechy i przegląd Funkcja Zawór z gniazdem kątowym VZXF jest sterowanym zewnętrznie zaworem 2/2. Zawory o tej konstrukcji są przełączane przez dodatkowe medium sterujące. Zawór w położeniu spoczynkowym

Bardziej szczegółowo

Mounting systems for solar technology

Mounting systems for solar technology Mounting systems for solar technology INSTRUKCJA MONTAŻU MINIRAIL SYSTEM PL OGÓLNE WSKAZÓWKI BEZPIECZEŃSTWA Informujemy, że należy przestrzegać naszych ogólnych wskazówek montażu. Są one dostępne na stronie

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Odchyłki graniczne wymiarów liniowych, z wyjątkiem wymiarów krawędzi załamanych wg ISO 2768-1

Tabela 1. Odchyłki graniczne wymiarów liniowych, z wyjątkiem wymiarów krawędzi załamanych wg ISO 2768-1 1. Informacje ogólne Tworzywa konstrukcyjne w istotny sposób różnią się od metali. Przede wszystkim cechują się 8-10 krotnie większą rozszerzalnością cieplną. Niektóre gatunki tworzyw są mało stabilne

Bardziej szczegółowo

I. DOKŁADNY SYSTEMY MOCOWANIA POMIAROWEGO - DSMP

I. DOKŁADNY SYSTEMY MOCOWANIA POMIAROWEGO - DSMP SYSTEMY MOCOWANIA POMIAROWEGO Oferujemy Państwu Systemy Mocowania Pomiarowego (SMP), które usprawniają i ułatwiają mocowanie mierzonych przedmiotów na maszynach pomiarowych. I. DOKŁADNY SYSTEMY MOCOWANIA

Bardziej szczegółowo

Instrukcja naprawy. Kontrola i wymiana anody magnezowej. 6301 0197 07/2000 PL Dla firmy instalacyjnej

Instrukcja naprawy. Kontrola i wymiana anody magnezowej. 6301 0197 07/2000 PL Dla firmy instalacyjnej 60 097 07/000 PL Dla firmy instalacyjnej Instrukcja naprawy Kontrola i wymiana anody magnezowej Przeczytać uważnie przed przystąpieniem do naprawy Spis treści Informacje ogólne...........................................

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

Koła i zestawy kołowe z litej stali do bardzo dużych obciążeń

Koła i zestawy kołowe z litej stali do bardzo dużych obciążeń Koła i zestawy kołowe z litej stali do bardzo dużych obciążeń 328 we innovate mobility www.blickle.com Spis treści SVS LH LS Seria Strona SVS 65-300 mm 750-15000 kg 330 331 LH-SVS 65-125 mm 700-900 kg

Bardziej szczegółowo

ŚREDNICA LANCY <12,7 mm <18,0 mm <22,0 mm <30,0 mm <34,0 mm <49,0 mm MIN. POŁĄCZENIE Z 1/2 3/4 1 1 1 / 4 1 1 / 2 2-2 1 / 2

ŚREDNICA LANCY <12,7 mm <18,0 mm <22,0 mm <30,0 mm <34,0 mm <49,0 mm MIN. POŁĄCZENIE Z 1/2 3/4 1 1 1 / 4 1 1 / 2 2-2 1 / 2 1 WSTĘP Urządzenia do iniekcji są stosowane wewnątrz systemów dozowania oraz służą do wprowadzania środków chemicznych do głównej instalacji rurowej. W ofercie firmy Prochem znajdują się różnego rodzaju

Bardziej szczegółowo

Pomoce dydaktyczne: normy: [1] norma PN-EN 1991-1-1 Oddziaływania na konstrukcje. Oddziaływania ogólne. Ciężar objętościowy, ciężar własny, obciążenia użytkowe w budynkach. [] norma PN-EN 1991-1-3 Oddziaływania

Bardziej szczegółowo