Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 341[02].O1.04

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 341[02].O1.04"

Transkrypt

1 MINISTERSTWO EDUKACJI i NAUKI Anna Rudzińska Halina Zwolska Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 341[02].O1.04 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2005

2 Recenzenci: mgr Grażyna Gabryliszyn, mgr Małgorzata Sienna Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Maćkowska Konsultacja: mgr Andrzej Zych Korekta: Małgorzata Niezgoda Edyta Kozieł Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 341[02].O1.04 Zarządzanie zasobami ekonomicznymi zawartego w modułowym programie nauczania dla zawodu technik ekonomista. Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy, Radom

3 SPIS TREŚCI 1. Wprowadzenie 4 2. Wymagania wstępne 6 3. Cele kształcenia 7 4. Materiał nauczania Istota, cele, funkcje i zakres zarządzania Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.2. Współczesne modele i metody zarządzania Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.3. Zasoby rzeczowe, ludzkie i finansowe Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.4. Strategie zarządzania Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.5. Rola strategicznego podejścia w marketingu Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.6. Style zarządzania i kierowania Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.7. Kierowanie pracą zespołu Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 4.8. Cechy dobrego menedżera Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów

4 4.9. Zarządzanie jakością Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Systemy zarządzania jakością. Dokumentacja systemu zarządzania jakością Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Podstawowe miary statystyczne Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów Analizowanie efektywności ekonomicznej jednostki organizacyjnej z zastosowaniem wskaźników statystycznych Materiał nauczania Pytania sprawdzające Ćwiczenia Sprawdzian postępów 5. Sprawdzian osiągnięć Literatura

5 1. WPROWADZENIE Poradnik ten pomoże Ci w przyswajaniu terminologii ekonomicznej, wiedzy o podstawowych pojęciach z zakresu zarządzania, kierowania oraz w kształtowaniu umiejętności wykorzystywania miar statystycznych i działań marketingowych w procesie podejmowania decyzji. Poradnik zawiera: wykaz literatury, z jakiej możesz korzystać podczas nauki, wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z tym poradnikiem, materiał nauczania, czyli wiadomości teoretyczne niezbędne do opanowania treści jednostki modułowej, zestawy pytań, które pomogą Ci sprawdzić, czy już opanowałeś podane treści, ćwiczenia, które mają na celu wykształcenie Twoich umiejętności praktycznych, sprawdzian postępów, czyli przykładowy zestaw zadań i pytań, który umożliwi Ci sprawdzenie poziomu wiedzy po wykonaniu ćwiczeń. Pozytywny wynik sprawdzianu potwierdzi, że dobrze pracowałeś podczas zajęć i że zdobyłeś wiedzę i umiejętności z zakresu tej jednostki modułowej, sprawdzian osiągnięć, który posłuży nauczycielowi do przeprowadzenia sprawdzianu poziomu przyswojonych przez Ciebie wiadomości i ukształtowanych umiejętności. W materiale nauczania zostały omówione zagadnienia dotyczące treści z obszaru zarządzania zasobami ekonomicznymi, w tym: istota i funkcje zarządzania, nowoczesne metody i techniki zarządzania, strategie zarządzania, style zarządzania i kierowania, system zarządzania jakością, strategie marketingowe, podstawowe miary statystyczne. Z rozdziałem Pytania sprawdzające możesz zapoznać się: przed przystąpieniem do rozdziału Materiał nauczania poznając przy tej okazji wymagania wynikające z potrzeb zawodu, a po przyswojeniu wskazanych treści, odpowiadając na te pytania sprawdzisz stan swojej gotowości do wykonywania ćwiczeń, po zapoznaniu się z rozdziałem Materiał nauczania, aby sprawdzić stan swojej wiedzy, która będzie Ci potrzebna do wykonywania ćwiczeń. Kolejnym etapem poznawania zagadnień z dziedziny zarządzania zasobami ekonomicznymi będzie wykonywanie ćwiczeń, których celem jest uzupełnienie i utrwalenie informacji. Po wykonaniu ćwiczeń, sprawdź poziom swoich postępów, rozwiązując test Sprawdzian postępów, zamieszczony po ćwiczeniach. W tym celu: przeczytaj pytania i odpowiedz na nie, podaj odpowiedź, wstawiając X w odpowiednie miejsce, wpisz TAK, jeśli Twoja odpowiedź na pytanie jest pozytywna, wpisz NIE, jeśli Twoja odpowiedź na pytanie jest negatywna. Odpowiedzi NIE wskazują na luki w Twojej wiedzy, informują Cię również, jakich zagadnień jeszcze dobrze nie opanowałeś. Oznacza to także powrót do treści, które nie są dostatecznie opanowane. Poznanie przez Ciebie wszystkich lub określonej części wiadomości z dziedziny zarządzania zasobami ekonomicznymi będzie stanowiło dla nauczyciela podstawę do przeprowadzenia sprawdzianu poziomu przyswojonych wiadomości i ukształtowanych umiejętności. W tym celu nauczyciel posłuży się Zestawem zadań testowych, który zawiera: instrukcję, w której omówiono tok postępowania podczas przeprowadzania sprawdzianu, przykładową kartę odpowiedzi, w której, w przeznaczonych miejscach wpisz odpowiedzi na pytania, będzie to stanowić dla Ciebie trening przed sprawdzianem zaplanowanym przez nauczyciela. 4

6 2. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do nowego etapu nauki w zakresie programu jednostki modułowej Zarządzanie zasobami ekonomicznymi, powinieneś umieć: posługiwać się podstawowymi pojęciami ogólnoekonomicznymi, poszukiwać informacji w różnych źródłach, selekcjonować, porządkować i przechowywać informacje, korzystać z podstawowych źródeł prawa, obsługiwać komputer na poziomie podstawowym, współpracować w grupie, uczestniczyć w dyskusji, przeprowadzić prezentację, prezentować za pomocą działań matematycznych wyniki badań prostych zagadnień, oceniać własne możliwości sprostania wymaganiom wybranego zawodu, wykazywać się znajomością podstawowych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. 5

7 3. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: określić istotę i cele zarządzania, scharakteryzować podstawowe funkcje i zakres zarządzania, scharakteryzować współczesne techniki zarządzania, określić etapy zarządzania, scharakteryzować strategie zarządzania, określić rolę marketingu w zarządzaniu strategicznym, scharakteryzować style zarządzania i kierowania, określić związki między strategiami zarządzania zasobami rzeczowymi, ludzkimi, finansowymi a efektami ekonomicznymi, określić znaczenie zarządzania jakością, scharakteryzować systemy zarządzania jakością, posłużyć się dokumentacją systemów zarządzania jakością, rozróżnić miary statystyczne, zastosować obliczenia statystyczne w procesie podejmowania decyzji, przeprowadzić analizę efektywności ekonomicznej jednostki organizacyjnej z uwzględnieniem wskaźników statystycznych. 6

8 4. MATERIAŁ NAUCZANIA 4.1. Istota, cele, funkcje i zakres zarządzania Materiał nauczania Zarządzanie to najogólniej sztuka osiągania zamierzonych rezultatów poprzez działanie innych ludzi. Zarządzający osiągają cele własne i innych ludzi poprzez organizowanie pracy tych ludzi. W najprostszym ujęciu proces zarządzania można przedstawić tak, jak oznaczono to na rys. 1. Organ zarządzający A B C Rys. 1. Model procesu zarządzania Organ zarządzany Na rys.1. organem zarządzającym jest osoba uprawniona, na mocy uregulowań obowiązujących w organizacji, do wydawania poleceń określonego sposobu zachowania się. Zwykle jest to przełożony. Organ zarządzany to również osoba, ale zobowiązana do zachowania zgodnego z poleceniem organu zarządzającego. Jest to podwładny. Relacje zachodzące pomiędzy tymi organami to: A polecenie określonego zachowania się wydane przez organ zarządzający, B informacja zwrotna o stopniu realizacji polecenia lub ewentualnych przeszkodach, które pojawiły się w trakcie realizacji zadania, C polecenie korygujące, wydane w celu spowodowania realizacji zadania. Zarządzanie można również zinterpretować jako zestaw działań obejmujących planowanie i podejmowanie decyzji, organizowanie, przewodzenie, tj. kierowanie ludźmi i kontrolowanie, skierowany na zasoby organizacji i wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób skuteczny i sprawny. Zarządzać można: zasobami ludzkimi, zasobami finansowymi, zasobami rzeczowymi, zasobami informacyjnymi. Obszary zarządzania organizacją: 1. Zarządzanie celami organizacji tworzenie celów dla poszczególnych części, które pozwolą osiągnąć cele całej organizacji. 2. Zarządzanie organizacyjną efektywnością: zbieranie informacji na temat oceny produktów przez klientów, ocena rzeczywistego funkcjonowania organizacji zgodnie z podstawowymi, konsekwentnie stosowanymi kryteriami oceny, przekazywanie informacji zwrotnych o ocenie osiąganych wyników do odpowiednich części organizacji, podejmowanie działań korygujących. 3. Zarządzanie zasobami organizacji odpowiednia alokacja pracowników, wyposażenia, środków finansowych w postaci budżetów. 7

9 4. Zarządzanie na styku pomiędzy częściami organizacji np. rozwiązywanie problemów międzywydziałowych, zrozumienie dla wspólnych przedsięwzięć. Funkcje zarządzania opisano w tabeli 1, a graficznie przedstawiono na rys. 2. Planowanie i podejmowanie decyzji Określenie celów i decydowanie o najlepszym sposobie ich osiągnięcia Organizowanie Określanie najlepszego sposobu grupowania typów działań i zasobów Kontrolowanie Obserwowanie i wprowadzanie korekt do bieżących działań w celu ułatwienia realizacji celów Kierowanie Motywowanie załogi organizacji do pracy w interesie organizacji Rys. 2. Proces zarządzania organizacją Źródło: opracowanie własne Tabela 1. Funkcje zarządzania Źródło: opracowanie własne Funkcja Planowanie Organizowanie Opis Wytyczanie celów organizacji i określenie najlepszego sposobu ich osiągnięcia. Częścią tego procesu jest podejmowanie decyzji, polegające na wyborze określonego sposobu działania spośród wielu dostępnych możliwości. Najważniejsze zasady planowania: cele wyznaczają zadania wzmacniające zdolność organizacji do przetrwania i nadające kierunek działaniom kierownictwa i pracowników, plany strategiczne i operacyjne wyznaczają ścieżki osiągania misji i celów organizacji. Podstawowe typy planów: 1) strategiczne (cele ustalone na najwyższym szczeblu i dla najwyższego kierownictwa organizacji; plany strategiczne koncentrują się na ogólnych, ale najistotniejszych w działalności przedsiębiorstwa problemach), 2) taktyczne (cele ustalone na średnim szczeblu i dla menedżerów średniego szczebla; plany taktyczne określają sposoby realizacji działań niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych), 3) operacyjne (cele ustalone na niższym szczeblu i dla menedżerów niższego szczebla; dotyczą one krótkookresowych problemów związanych z celami taktycznymi. Podział pracy, uprawnień i odpowiedzialności, które będą pomagały w realizacji przyjętych celów i ustaleń strategicznych. To proces, poprzez który praca w danej organizacji dzielona jest na poszczególne zadania i grupy zadań powiązanych ze sobą. To decydowanie o tym, w jaki sposób możliwie najlepiej pogrupować działania i zasoby organizacji. Zasady ważne dla organizowania: kierownicy grupują podobne do siebie zadania w jednostkach organizacyjnych, posługując się rozmaitymi modelami struktur organizacyjnych, uprawnienia do wykonywania zadań rozłożone są zgodnie z hierarchią służbową, większość dużych organizacji rozszerza uprawnienia na sztaby wspomagające i doradcze. 8

10 Kierowanie Kontrolowanie Zespół procesów wykorzystywanych w celu motywowania i skoordynowania działań ludzi zmierzających do osiągania celów organizacji. Jego zadaniem jest zapewnienie współdziałania ludzi ze sobą w rozwiązywaniu problemów gospodarowania i mobilizowanie ich energii i inteligencji do przemyślanego wypełnienia postawionych przed nimi zadań oraz wyboru środków do ich osiągnięcia. W systemie zarządzania motywacja stanowi ważną funkcję kierowniczą, utożsamianą z bodźcem skłaniającym do działania. Zasady ważne dla wykonywania funkcji kierowania: kierowanie jest funkcją wyzwalającą energię w organizacji, wymagającą licznych umiejętności interpersonalnych, menedżerowie powinni być wyczuleni na wewnętrzne potrzeby i osobiste cele pracowników, motywowanie oznacza stosowanie narzędzi, dzięki którym każdy pracownik dąży do osiągnięcia i osiąga cele przyczyniające się do spełnienia jego osobistych potrzeb. Obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu jej celów. Obejmuje trzy podstawowe czynności: określenie mierników efektywności (ilościowo określamy, co chcemy osiągnąć), pomiar bieżącej efektywności, porównanie efektywności z wyznaczonymi miernikami. Kontrolowanie jest funkcją zamykającą cykl zarządzania. Kontrola może być skierowana na zasoby: finansowe obejmuje wszystkie zasoby, dba, by organizacja zawsze dysponowała zasobem gotówki niezbędnym do pokrycia swoich zobowiązań, rzeczowe obejmuje zarządzanie zapasami, kontrolę jakości i sprzętu, ludzkie obejmuje działania w zakresie doboru i obsady, szkolenie i rozwój kadr kierowniczych, ocenę wyników i poziom nagradzania, informacyjne obejmuje prognozowanie sprzedaży i marketingu, analizę otoczenia, public relations, prognozowanie ekonomiczne. Zasady ważne dla wykonywania funkcji kontrolowania: kontrolowanie jest systematycznym wysiłkiem podjętym w celu określenia norm działań, porównania ich z osiągniętymi wynikami oraz podejmowania w razie konieczności działań korygujących, selektywna kontrola w punktach najważniejszych dla sukcesu przedsięwzięcia jest najbardziej efektywną formą kontroli Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co to jest zarządzanie? 2. Jakie są funkcje zarządzania? 3. Jakie znasz obszary zarządzania organizacją? 4. Jakie znasz podstawowe typy planów? 5. Jakie zasady są ważne dla wykonywania funkcji: planowania, organizowania, motywowania i kontrolowania? 9

11 Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Narysuj schemat modelu procesu zarządzania. Po jego wykonaniu zinterpretuj własnymi słowami pojęcie zarządzania. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w literaturze informacje na temat procesu zarządzania oraz określeń, których często używa się do zdefiniowania istoty zarządzania, 2) wykonać schemat modelu procesu zarządzania w formie graficznej na tablicy szkolnej, 3) zaprezentować swoją pracę na forum grupy, 4) zdefiniować pojęcie zarządzania. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Wymień funkcje zarządzania i scharakteryzuj je. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w literaturze informacje na temat funkcji zarządzania, 2) scharakteryzować pisemnie poszczególne funkcje, 3) przedyskutować w grupie charakterystykę funkcji zarządzania, 4) uzupełnić charakterystykę o uwagi uczestników dyskusji. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) zdefiniować pojęcie zarządzania? 2) scharakteryzować funkcje procesu zarządzania? 3) zidentyfikować obszary zarządzania organizacją? 4) wymienić podstawowe typy planów? 5) wymienić zasady ważne dla wykonywania funkcji: planowania, organizowania, motywowania i kontrolowania? Tak Nie 10

12 4.2. Współczesne modele i metody zarządzania Materiał nauczania Zarządzanie to dziś bardzo szerokie pojęcie, które dotyczy każdego działu w dużej firmie, począwszy od kadr aż po finanse. Współczesna literatura i praktyka gospodarcza daje wiele różnego typu przykładów nowoczesnych, dynamicznych metod zarządzania, które w mniejszy bądź większy sposób odpowiadają na wyzwania współczesnych czasów i przyczyniają się do sukcesu każdej organizacji. W tabeli 2 i 3 zaprezentowano wybrane modele i metody zarządzania. Modele zarządzania przedstawia tabela 2. Tabela 2. Modele zarządzania Źródło: opracowanie własne Model Opis Organizacja wirtualna nowoczesny model zarządzania wdrażany w przedsiębiorstwach szukających szans poprawy efektywności przez koncentrację na inwestycjach w zasoby niematerialne Organizacja ucząca się organizacja, która wspomaga uczenie się wszystkich jej członków (indywidualne, zespołowe, organizacyjne) i sama ciągle się przekształca Zarządzanie procesami zbiór czynności przebiegających równolegle, warunkowo lub sekwencyjnie, prowadzących do zmiany zasobów przedsiębiorstwa na wejściu w efekty końcowe w postaci produktu lub usługi Organizacja sieciowa zbiór więcej niż dwóch samodzielnych organizacji, które powiązane są więziami kooperacyjnymi o następujących cechach: decyzje w sprawie zasobów podejmowane są nie tylko integralnie przez strony transakcji, ale również kolektywnie przez współpracujące strony, wzajemne oczekiwania współpracujących stron obejmują dłuższy czas, informacje dostępne stronom współpracy są znacznie obszerniejsze niż w przypadku koordynacji rynkowej, formą koordynacji działań między współpracującymi stronami są negocjacje i porozumienia a nie konkurencja Benchmarking polega na doskonaleniu efektywności organizacji poprzez identyfikowanie, analizowanie i wdrażanie rozwiązań stosowanych przez liderów na rynku światowym Outsourcing polega na wydzieleniu realizacji różnych zadań poza obręb własnej firmy; outsourcing obejmuje swym zakresem usługi w zakresie: informatyki, organizowania specjalistycznych szkoleń, doradztwa personalnego, rachunkowości, finansów i analizy finansowej przedsiębiorstw, doradztwa prawnego, organizacji i zarządzania, marketingu, projektowania, technologii i produkcji, logistyki, funkcji administracyjnych Metody zarządzania przedstawia tabela 3. Tabela 3. Metody zarządzania Źródło: opracowanie własne Metody Zarządzanie przez cele Opis polega na realizacji integratywnego stylu kierowania: kierownik wyznacza podwładnemu konkretne zadania po porozumieniu się z nim i po przedyskutowaniu ewentualnych trudności, jakie ono nastręcza; po wykonaniu zadania dokonuje się dokładnej analizy realizacji, oceny i ulepszeń sposobu pracy 11

13 Zarządzanie przez motywowanie Zarządzanie przez wyjątki Zarządzanie przez innowacje Zarządzanie przez delegowanie uprawnień Zarządzanie przez wyniki Zarządzanie przez partycypację Zarządzanie przez zadania Zarządzanie przez komunikowanie się Zarządzanie przez konflikt zespół działań obejmujących planowanie, organizowanie, motywowanie, kontrolowanie oraz prowadzących do pozyskania i wykorzystania ludzi i innych zasobów w procesie osiągania celów organizacyjnych uczula kierownictwo na te elementy systemu, jest nim organizacja, które wydają się odbiegać od stanu uznawanego za normalny albo mają tylko tendencje do odchylania się od takiego stanu zmierza do rozwoju przedsiębiorstwa przez wprowadzanie szeroko pojętych zmian (usprawnień, udoskonaleń, innowacji) przede wszystkim w przełomowych obszarach działalności firmy polega na przekazywaniu innej osobie, na niższym szczeblu zarządzania części formalnej władzy i odpowiedzialności za wykonanie określonych zadań nacisk położony jest na analizę wyników osiąganych przez pracowników lub jednostki organizacyjne, głównym punktem jest tu ciągła analiza dotychczasowej wydajności przedsiębiorstwa, mająca na względzie ewentualność wykorzystania ukrytych rezerw wydajności, jak też perspektyw rozwojowych w przyszłości celem tej metody jest wzrost aktywności podwładnych oraz zaspokojenie ich potrzeb wyższego rzędu (samorealizacji, uznania, przynależności) w drodze dopuszczenia ich do procesu podejmowania decyzji polega na formułowaniu przez kierownika konkretnych i mobilizujących zadań rzeczowych oraz na zlecaniu ich do wykonania podwładnym wraz z określeniem terminów ich realizacji; każdemu zadaniu ustala się normę czasu, w którym zadanie ma być wykonane (należy wyznaczać realne, ale możliwie krótkie, mobilizujące czasy realizacji zadań) bezpośrednim celem ZPK jest doinformowanie i dowartościowanie załogi, w nadziei, że przyczyni się ona do stworzenia klimatu wzajemnego zaufania pomiędzy kierownictwem a podwładnymi, a dzięki temu do lepszej motywacji i pozytywnych zachowań pracowników na rzecz organizacji polega na możliwie wczesnym wykrywaniu potencjalnych źródeł sporów i niepowodzeń, aby podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze; zadaniem kierowników jest zapanowanie nad konfliktami w sensie sterowania tymi procesami w kierunku ich wykorzystania dla dobra przedsiębiorstwa Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie znasz modele zarządzania? 2. Czym charakteryzuje się organizacja wirtualna, organizacja ucząca się i organizacja sieciowa? 3. Na czym polega zarządzanie procesami, benchmarking i outsourcing? 4. Jakie usługi najczęściej zlecane są w ramach zarządzania przez outsourcing? 5. Jakie znasz metody zarządzania? 6. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez cele? 7. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez motywowanie? 8. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez wyjątki? 9. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez wyniki? 10. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez partycypację? 11. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez zadania? 12. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez komunikowanie się? 13. Jak scharakteryzujesz zarządzanie przez konflikt? 12

14 Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Spośród otrzymanych od nauczyciela karteczek samoprzylepnych z wypisanymi na nich terminami: organizacja wirtualna, organizacja sieciowa, zarządzanie systemowe, organizacja ucząca się, benchmarking, outsourcing, zarządzanie przez cele, zarządzanie przez motywowanie, zarządzanie przez wyjątki, zarządzanie przez innowacje, zarządzanie przez delegowanie uprawnień, zarządzanie przez wyniki, zarządzanie przez partycypację, zarządzanie przez zadania, zarządzanie przez komunikowanie się, zarządzanie przez konflikt, rozróżnij modele i metody zarządzania. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w literaturze informacje na temat modeli i metod zarządzania, 2) pogrupować otrzymane od nauczyciela kartki samoprzylepne, zgodnie z podziałem na modele i metody zarządzania, 3) przykleić na odpowiednie kartony z napisem modele lub metody zarządzania. Wyposażenie stanowiska pracy: kartki samoprzylepne, karton, literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Wykorzystując wiedzę nabytą podczas omawiania treści materiału nauczania i wykonania ćwiczenia 1, zaprezentuj krótką charakterystykę jednej z wybranych metod lub jednego modelu zarządzania. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) do przeprowadzenia ćwiczenia wykorzystać efekty pracy z ćwiczenia 1, 2) krótko scharakteryzować jedną wybraną przez siebie metodę lub jeden z modeli zarządzania. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Tak Nie Czy potrafisz: 1) wymienić modele zarządzania? 2) scharakteryzować organizację wirtualną, organizację uczącą się i organizację sieciową? 3) powiedzieć, na czym polega zarządzanie procesami, benchmarking i outsourcing? 4) podać przykłady usług najczęściej zlecanych w ramach zarządzania przez outsourcing? 5) wymienić metody zarządzania? 6) scharakteryzować poznane metody zarządzania? 13

15 4.3. Zasoby rzeczowe, ludzkie i finansowe Materiał nauczania Aby organizacja mogła sprawnie funkcjonować, niezbędne jest wykorzystanie jej podstawowych zasobów: rzeczowych, ludzkich i finansowych. Zasobem przedsiębiorstwa jest każdy znajdujący się w jego dyspozycji czynnik wytwórczy, który może być wykorzystany w procesie produkcji i wymiany. Przedsiębiorstwo musi umiejętnie wykorzystywać swoje zasoby rzeczowe, ludzkie i finansowe (rys.3). zasoby rzeczowe zasoby ludzkie zasoby przedsiębiorstwa zasoby finansowe Rys. 3. Zasoby przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne Zasoby przedsiębiorstwa powinny być wykorzystywane efektywnie i racjonalnie, gdyż ma to wpływ na poziom ponoszonych kosztów przez przedsiębiorstwo. Tym samym kadra zarządzająca musi właściwie zarządzać kosztami wykorzystania tych zasobów. Muszą być właściwie zaplanowane procesy technologiczne i ich obsługa, np. organizacja przepływu prefabrykatów na linii produkcyjnej, w których wykorzystuje się wymienione wcześniej zasoby. Również powinny być zidentyfikowane i zaplanowane wszystkie działania związane z pozyskaniem klienta i sprzedażą produktu, gdyż przy tych działaniach zasoby też są zużywane i w konsekwencji odzwierciedla się to w koszcie oferowanego produktu lub usługi. Opis poszczególnych zasobów przedstawia tabela 4. Tabela 4. Zasoby przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne Zasoby ludzkie To pracownicy wraz z ich wiedzą, umiejętnościami i doświadczeniem, dzięki którym przedsiębiorstwo osiąga przewagę konkurencyjną. Zarządzanie zasobami ludzkimi polega na wykorzystaniu umiejętności pracowników i osób, z którymi przedsiębiorstwo współpracuje. Ogół problemów związanych z zatrudnieniem, doskonaleniem zawodowym i płacami pracowników, a także z wydajnością ich pracy nazywa się polityką zatrudnienia. Cele polityki zatrudnienia: określanie zapotrzebowania na pracowników, a następnie zatrudnianie pracowników o odpowiednich kwalifikacjach, zainteresowaniach, uzdolnieniach i cechach osobistych, organizowanie szkoleń, podnoszących kwalifikacje pracowników, tworzenie właściwych warunków pracy, tworzenie systemu obiektywnej oceny efektów pracy pracowników przedsiębiorstwa, motywowanie pracowników do coraz lepszej pracy. 14

16 Zasoby rzeczowe Zasoby finansowe to: 1) środki pracy maszyny urządzenia, narzędzia wszystkich generacji (ogólnie wszystko to, co człowiek stwarza między sobą a przedmiotem pracy w celu oddziaływania na ten przedmiot); 2) przedmioty pracy surowce, materiały, półfabrykaty, na które człowiek oddziałuje i które służą do produkowania danego dobra. Tę część środków, która jest własnością przedsiębiorstwa nazywa się majątkiem przedsiębiorstwa. Majątek przedsiębiorstwa można rozpatrywać jako materialne przedmioty posiadające określoną użyteczność oraz jako wartość wyrażoną w pieniądzu. Majątek przedsiębiorstwa dzieli się na: a) majątek trwały (aktywa trwałe) wartości niematerialne i prawne to wartość firmy, prawa autorskie, prawa do projektów, wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów zdobniczych, licencji, rzeczowy majątek trwały to grunty, budynki i budowle, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, należności długoterminowe to kwoty należne u kontrahentów, których termin płatności jest dłuższy niż jeden rok, inwestycje długoterminowe to długoterminowe akcje, udziały, udzielone pożyczki długoterminowe, nieruchomości, b) majątek obrotowy (aktywa obrotowe) zapasy to towary, opakowania, materiały, półfabrykaty, należności krótkoterminowe to należności z tytułu sprzedanych towarów, świadczonych usług, a także należności dochodzone na drodze sądowej, inwestycje krótkoterminowe to krótkoterminowe akcje, udziały, udzielone pożyczki, środki pieniężne w kasie przedsiębiorstwa, środki pieniężne na rachunkach bankowych, weksle i czeki obce płatne. Zarządzanie zasobami rzeczowymi dotyczy ich optymalnego wykorzystania w procesie wykonywania pracy. Ogólnie można stwierdzić, że zasoby rzeczowe wyznaczają stopień nowoczesności organizacji. To kapitał finansowy wykorzystywany przez organizację do finansowania zarówno funkcjonowania bieżącego, jak i długofalowego rozwoju. Zaliczamy do nich: 1) pieniądze gotówkowe, 2) zaciągnięte kredyty, 3) posiadane wkłady bankowe, 4) papiery wartościowe. Gospodarka finansowa (czyli racjonalne zarządzanie zasobami finansowymi) obejmuje: pozyskiwanie środków finansowych niezbędnych do finansowania działalności, dokonywanie podziału środków finansowych poprzez wybieranie takich przedsięwzięć, które zapewnią najlepsze ulokowanie zgromadzonych środków finansowych, bieżące działania związane z przepływem środków pieniężnych Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Co to są zasoby organizacji? 2. W jaki sposób dzieli się zasoby organizacji? 3. Jak można zdefiniować zasoby ludzkie? 4. Jakie znasz cele polityki zatrudnienia? 5. Co składa się na zasoby rzeczowe przedsiębiorstwa? 6. Jak klasyfikuje się majątek przedsiębiorstwa? 7. Jakie składniki zalicza się do zasobów finansowych? 8. Jakie elementy obejmuje gospodarka finansowa? 15

17 Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Omów cele polityki zatrudnienia na przykładzie dowolnego, znanego Ci przedsiębiorstwa (określ zapotrzebowanie na pracowników, zatrudnianie pracowników o odpowiednich kwalifikacjach, zainteresowaniach, uzdolnieniach i cechach osobistych; w jaki sposób odbywa się organizowanie szkoleń, podnoszących kwalifikacje pracowników; w jaki sposób tworzy się właściwe warunki pracy; w jaki sposób tworzony jest system obiektywnej oceny efektów pracy pracowników przedsiębiorstwa; jak motywuje się pracowników do coraz lepszej pracy). Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wybrać przedsiębiorstwo, którego cele polityki zatrudnienia chcesz omówić (może to być zakład pracy, w którym pracują Twoi rodzice), 2) opisać w zeszycie, w jaki sposób to przedsiębiorstwo realizuje cele polityki zatrudnienia. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Przyporządkuj podane pozycje majątku przedsiębiorstwa produkcyjnego do majątku trwałego lub obrotowego: 1) wartość firmy, 2) środki pieniężne w kasie przedsiębiorstwa, 3) należności dochodzone na drodze sądowej, 4) budynek zarządu przedsiębiorstwa, 5) długoterminowe akcje, 6) udzielona pożyczka na okres 5 miesięcy, 7) maszyny i urządzenia, 8) materiały, 9) czeki obce, 10) środki transportu. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) przeczytać uważnie wszystkie wymienione pozycje majątku przedsiębiorstwa, 2) narysować w zeszycie tabelę, której kolumny to: majątek trwały i majątek obrotowy, 3) wpisać w odpowiednie kolumny podane składniki majątku. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) zdefiniować pojęcie zasoby organizacji? 2) sklasyfikować zasoby organizacji? 3) zdefiniować zasoby ludzkie przedsiębiorstwa? 4) wymienić cele polityki zatrudnienia? 5) wymienić zasoby rzeczowe przedsiębiorstwa? 6) sklasyfikować majątek przedsiębiorstwa? 7) wymienić zasoby finansowe przedsiębiorstwa? 8) wymienić elementy gospodarki finansowej? Tak Nie 16

18 4.4. Strategie zarządzania Materiał nauczania Strategię najogólniej można zdefiniować jako długofalowe cele przedsiębiorstwa oraz środki i sposoby ich realizacji. Na strategię przedsiębiorstwa składa się pięć zasadniczych elementów: misja firmy, domena działania, przewaga strategiczna (silna strona), cele strategiczne, funkcjonalne programy działania. Model strategii obejmujący te kluczowe elementy obrazuje rys. 4. DOMENA DZIAŁANIA FUNKCJONALNE PROGRAMY DZIAŁANIA MISJA FIRMY PRZEWAGA STRATEGICZNA CELE STRATEGICZNE Rys. 4. Model strategii Źródło: opracowanie własne Szczegółowy opis poszczególnych elementów strategii zawiera tabela 5. Tabela 5. Model strategii Źródło: opracowanie własne Elementy strategii Opis Misja firmy Wyraża rolę, jaką firma chce spełnić na rzecz otoczenia. Wyjaśnia, w jakim zakresie i ewentualnie, w jaki sposób firma ma zamiar rozwiązać problemy. Misja odpowiada na pytania, po co działamy, w jakim biznesie i jaki jest zakres naszych działań oraz jaką wartość reprezentujemy na rynku. Domena działania Określa, gdzie i komu firma zamierza sprzedawać swoje wyroby i usługi. Przewaga strategiczna Polega na tym, aby w ramach wybranej domeny być bardziej atrakcyjnym partnerem niż inne firmy. Cele strategiczne Określają, co konkretnie firma chce osiągnąć w kolejnych odcinkach czasu i pozwalają mierzyć, czy firma osiąga sukces. Funkcjonalne programy Są przełożeniem koncepcji strategii na konkretne działania firmy i na codzienne działania zachowanie każdego pracownika. Podstawowe rodzaje strategii przedsiębiorstwa: marketingowa, finansowa, w zakresie działalności podstawowych i pomocniczych, w zakresie zarządzania i organizacji, personalna. Typy strategii przedsiębiorstwa przedstawia tabela 6. 17

19 Czynniki uwzględniane przy wyborze strategii: aktualna pozycja konkurencji, przyjęta misja przedsiębiorstwa i przewidywane zmiany w otoczeniu, przyjęte kryteria wyboru, warunki ograniczające. Tabela 6. Typy strategii przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne Lp. Typ strategii Opis 1 Strategia ofensywna Jest nastawiona na działanie przedsiębiorcze wymagające wyobraźni, kreatywności, elastyczności i odwagi. Dzieli się na: strategię pionierską (przodowania) inicjującą postępowe działania w swej dziedzinie i wyprzedzające konkurentów w zastosowaniu oryginalnych innowacji; strategię naśladowczą (adaptacyjną) dążącą do utrzymania się tuż za przedsiębiorstwami pionierskimi przez jak najlepsze przejmowania ich przykładów i wzorców. 2 Strategia defensywna Jest nastawiona na minimalizację niepowodzeń i zachowanie dotychczasowych zdobyczy, preferowanie tradycji, unikanie ryzyka i błędów. Może przyjmować trzy formy: strategii izolacji oznacza minimalizację powiązań z otoczeniem, co sprzyja uproszczeniu zarządzania i zwiększeniu stabilności organizacji, która dąży do samowystarczalności i otoczenie traktuje jako źródło zakłóceń; strategii hierarchizacji dokonuje segmentacji otoczenia w celu minimalizacji zakłóceń; strategii nadmiaru oznacza utrzymywanie nadmiaru zasobów w firmie, co ułatwia przetrwanie w okresach gwałtownych zmian w otoczeniu i ogranicza proces dostosowywania się do nich Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 1. Jakie elementy składają się na strategię przedsiębiorstwa? 2. Jakie znasz podstawowe rodzaje strategii? 3. Czym charakteryzuje się strategia ofensywna i defensywna? 4. Na jakie rodzaje można podzielić strategię ofensywną i defensywną? 5. Jakie czynniki uwzględnia się przy wyborze strategii? Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Scharakteryzuj strategię stosowaną przez znaną Ci firmę. Odpowiedz na pytania: Jakie są charakterystyczne cechy tej strategii? Co ją wyróżnia spośród innych? Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wyszukać w literaturze informacje na temat strategii zarządzania, 2) scharakteryzować strategię jednej ze znanych Ci firm, uwzględniając: charakterystyczne cechy strategii, różnice pomiędzy opisaną strategią a pozostałymi. 18

20 Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia. Ćwiczenie 2 Zaprojektuj strategię organizacji usługowej w zakresie doradztwa personalnego oraz sporządź jej mapy strategii. Mapę strategii sporządź według poniższych zasad: Komu organizacja ma służyć? Jakie rezultaty ma osiągać? Jakie ma świadczyć usługi? Jaki jest charakter instytucji? Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) wykorzystać wiedzę nabytą podczas zapoznawania się z materiałem nauczania, 2) wykonać mapę strategii hipotetycznej organizacji, 3) zaprezentować rezultaty pracy na forum grupy. Wyposażenie stanowiska pracy: literatura zgodna z rozdziałem 6 Poradnika dla ucznia Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) podać definicję strategii? 2) wymienić elementy składające się na strategię przedsiębiorstwa? 3) wymienić podstawowe rodzaje strategii? 4) scharakteryzować strategię ofensywną i defensywną? 5) wymienić rodzaje strategii ofensywnej i defensywnej? 6) wymienić czynniki, które uwzględnia się przy wyborze strategii? Tak Nie 19

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 343[01].O1.04

Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 343[01].O1.04 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Halina Zwolska Zarządzanie zasobami ekonomicznymi 343[01].O1.04 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy Radom 2006 Recenzenci:

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH DZIAŁ PROGRAMU NAUCZANIA Zarządzanie w przedsiębiorstwie Struktura organizacyjna przedsiębiorstwa handlowego Proces kierowania (zarządzania)

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z PRZEDMIOTU EKONOMIA W PRAKTYCE Beata Biedrzycka Przedmiotowe zasady oceniania z przedmiotu został opracowany zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 30.IV.2007

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@uj.edu.pl lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Studia dzienne: Kulturoznawstwo Akademia Ignatianum w Krakowie Każda organizacja m

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów

KONSPEKTY LEKCJI. do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów KONSPEKTY LEKCJI do przedmiotu ekonomika i organizacja przedmiotów Zestaw konspektów do lekcji z przedmiotu ekonomika i organizacja przedsiębiorstw dotyczących działu Planowanie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY. PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

WYMAGANIA NA OCENY. PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA WYMAGANIA NA OCENY PRZEDMIOT: DZIAŁALNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA Zawód: Technik ekonomista PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA Na lekcjach stosowane będą różne formy kontroli i oceny: - wypowiedzi ustne na określony

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA

MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA MODEL KOMPETENCYJNY DYREKTORA JAKO NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE ZARZĄDZANIE PLACÓWKĄ ZARZĄDZANIE PO WROCŁAWSKU prof. UWr Kinga Lachowicz-Tabaczek Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, HR Projekt Wrocław

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie

Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Marek Angowski Zarządzanie zasobami ludzkimi Wprowadzenie Definicje ZZL Zarządzanie zasobami ludzkimi jest to skoordynowany zbiór działań związanych z ludźmi, prowadzący do osiągania założonych celów organizacji

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami

ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami ŚCIEŻKA: Zarządzanie projektami Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Kadrze menedżerskiej i kierowniczej przedsiębiorstw Kierownikom

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II. Kontrakt z uczniami NAUCZYCIEL BARBARA PAPUSZKA KONTRAKT NAUCZYCIEL UCZEŃ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z EKONOMII W PRAKTYCE W KLASIE II Kontrakt z uczniami Nauczyciel na bieżąco stosuje ocenę, której celem jest uwidocznienie

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

na trzydniowe warsztaty rozwijające kluczowe umiejętności menedżerskie

na trzydniowe warsztaty rozwijające kluczowe umiejętności menedżerskie I warsztat Zarządzanie zorientowane na rezultat AKADEMIA START UP MANAGER Projekt Akademia Start Up Manager, czyli wszystko czego potrzebujesz, aby skutecznie i profesjonalnie działać jako początkujący

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE

MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE MODEL KOMPETENCYJNY JAKO NARZĘDZIE INTEGRACJI PROCESÓW HR W URZĘDZIE Czym jest model kompetencyjny Model kompetencyjny jest to zestaw najważniejszych z punktu widzenia organizacji kompetencji. Kompetencje

Bardziej szczegółowo

Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej

Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej WIELKOPOLSKA SZKOŁA BIZNESU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU Szkolenia dla kadry kierowniczej jednostek administracji publicznej 1. Metodyka szkolenia Celem szkoleń jest pogłębienie wiedzy, a także

Bardziej szczegółowo

ŚCIEŻKA: Skuteczny Menedżer

ŚCIEŻKA: Skuteczny Menedżer ŚCIEŻKA: Skuteczny Menedżer Ścieżka dedykowana jest każdej osobie, która chce rozwijać siebie i swoją organizację - w szczególności: Kierownikom, menedżerom wszystkich szczebli Osobom przygotowywanym do

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

LIDER, MENEDŻER - INSPIRUJĄCE PRZYWÓDZTWO

LIDER, MENEDŻER - INSPIRUJĄCE PRZYWÓDZTWO LIDER, MENEDŻER - INSPIRUJĄCE PRZYWÓDZTWO CELE SZKOLENIA Rozwój umiejętności kreowania własnej osoby na inspirującego i kompetentnego lidera; Podniesienie poziomu automotywacji oraz umiejętności poprawnego

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE SKUTECZNE ZARZĄDZANIE - KOMPETENTNY MENEDŻER

SZKOLENIE SKUTECZNE ZARZĄDZANIE - KOMPETENTNY MENEDŻER SZKOLENIE SKUTECZNE ZARZĄDZANIE - KOMPETENTNY MENEDŻER Warsztaty dla menedżerów, przyszłych menedżerów oraz osób na co dzień pracujących w zespołach i napotykających na szereg związanych z tym wyzwań.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości

Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości 1. Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi: Dokonać trafnej samooceny oraz autoprezentacji. Zastosować w praktyce podstawowe zasady pracy

Bardziej szczegółowo

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz

Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Bilans przedsiębiorstwa co to takiego? Autor: mgr Gabriela Jagsz Cele lekcji W trakcie zajęć uczeń powinien: ćwiczyć umiejętności pracy w grupie, ćwiczyć umiejętności autoprezentacji, prezentować efekty

Bardziej szczegółowo

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza

Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza SZKOLENIE EFEKTYWNA ROZMOWA OCENIAJĄCA Termin 09-10 maja 2013 r. Miejsce: sala szkoleniowa - Dolnośląska Izba Gospodarcza Wrocław, dn. 27 marca 2013 r. ZAKRES OFERTY 1. Charakterystyka Human Partner Sp.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PODYPLOMOWYCH STUDIÓW STUDIA MENADŻERSKIE Rok akademicki 2011/2012

PROGRAM PODYPLOMOWYCH STUDIÓW STUDIA MENADŻERSKIE Rok akademicki 2011/2012 PROGRAM PODYPLOMOWYCH STUDIÓW STUDIA MENADŻERSKIE Rok akademicki 2011/2012 Wybrane zagadnienia zarządzania Makro i mikroekonomiczne uwarunkowania funkcjonowania przedsiębiorstwa 2 godz. Nowoczesne koncepcje

Bardziej szczegółowo

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński

2012 Marketing produktu ekologicznego. dr Marek Jabłoński 2012 Marketing produktu ekologicznego dr Marek Jabłoński Od kilku lat ekologia przestaje mieć znaczenie ideologiczne, w zamian za to nabiera wymiaru praktycznego i inżynierskiego. Większość firm na świecie,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA OCENY Z PRZEDMIOTU - SPRZEDAŻ TOWARÓW

WYMAGANIA NA OCENY Z PRZEDMIOTU - SPRZEDAŻ TOWARÓW WYMAGANIA NA OCENY Z PRZEDMIOTU - SPRZEDAŻ TOWARÓW PROPOZYCJE POMIARU OSIĄGNIĘĆ UCZNIA Na lekcjach pracowni ekonomiczno - informatycznej stosowane będą różne formy kontroli i oceny: - wypowiedzi ustne

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MENAGERA CZYLI ZARZĄDZAJ PO MISTRZOWSKU

AKADEMIA MENAGERA CZYLI ZARZĄDZAJ PO MISTRZOWSKU AKADEMIA MENAGERA CZYLI ZARZĄDZAJ PO MISTRZOWSKU To cykl szkoleń podnoszących kompetencje menadżerskie zaprojektowany dla kierowników, menadżerów i dyrektorów, którzy mają ochotę rozwijać swoje zdolności

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania organizacjami

Podstawy zarządzania organizacjami Materiał do użytku wewnętrznego dla studentów PWSZ w Głogowie Podstawy zarządzania organizacjami Wykładowca: dr Jarosław Hermaszewski Literatura Podstawowa: Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami.

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami - definicje Zbiór działań związanych z ludźmi, ukierunkowanych na osiąganie celów organizacji i zaspokojenie potrzeb pracowników Proces

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG)

Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Załącznik 3. Uszczegółowione efekty kształcenia dla zawodu technik (fragment dotyczący przedmiotu realizującego efekty PDG) Efekty kształcenia z podstawy programowej Uczeń: Działalność gospodarcza w. PDG(1)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 2 GIMNAZJUM ZAJĘCIA TECHNICZNE- WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 2 GIMNAZJUM ZAJĘCIA TECHNICZNE- WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA 2 GIMNAZJUM ZAJĘCIA TECHNICZNE- WYCHOWANIE KOMUNIKACYJNE Ocenę celującą uczeń otrzymuje, gdy: biegle posługuje się zdobytymi wiadomościami i umiejętnościami w sytuacjach praktycznych,

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PROGRAM SZKOLENIA dla małych przedsiębiorstw kod: MP v.1 Wszelkie prawa zastrzeżone IMC Polska sp. o.o. WARSZAWA, KATOWICE 2005

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL.

PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. PROGRAM NAPRAWCZY PO ANALIZIE WYNIKÓW SPRAWDZIANU ZEWNĘTRZNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. WL. SZAFERA W ŻARKACH I CELE PROGRAMU Cel główny: poprawa efektywności kształcenia w szkole

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI GIMNAZJUM

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI GIMNAZJUM PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI GIMNAZJUM I. Postanowienia ogólne II. III. IV. Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie:

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI. I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI I. Postanowienia ogólne Przedmiotowy System Oceniania został opracowany na podstawie: 1. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30 kwietnia 2007 r.

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

NOWOCZESNE STRATEGIE ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM warsztaty dla kadry kierowniczej

NOWOCZESNE STRATEGIE ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM warsztaty dla kadry kierowniczej NOWOCZESNE STRATEGIE ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM warsztaty dla kadry kierowniczej Najbliższe terminy szkolenia: 21-22.09.2015 Warszawa 08-09.10.2015 Poznań 27-28.10.2015 Kraków 19-20.11.2015 Warszawa 07-08.2015

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OBSŁUGA INFORMATYCZNA W HOTELARSTWIE. kl. IIT i IIIT rok szkolny 2015/2016

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OBSŁUGA INFORMATYCZNA W HOTELARSTWIE. kl. IIT i IIIT rok szkolny 2015/2016 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA OBSŁUGA INFORMATYCZNA W HOTELARSTWIE kl. IIT i IIIT rok szkolny 2015/2016 Celem przedmiotowego systemu oceniania jest: 1. Wspieranie rozwoju ucznia przez diagnozowanie jego

Bardziej szczegółowo

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie Chcesz ukierunkować i nadać tempo rozwojowi Twoich pracowników? OCENA PRACOWNICZA 360 STOPNI. METODA SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO. + czym jest ocena 360 stopni? + co jest przedmiotem pomiaru? + kto dokonuje oceny?

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć:

KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: Cele szczegółowe zajęć: KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Charakterystyka biznesplanu plan finansowy. Cel ogólny kształcenia: zapoznanie z treściami planu finansowego. Cele szczegółowe zajęć: 1) uzasadnić znaczenie planu finansowego, 2)

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce

Szczegółowe wymagania edukacyjne. Przedmiot: Ekonomia w praktyce Szczegółowe wymagania edukacyjne Przedmiot: Ekonomia w praktyce ocena dopuszczająca uczeń ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra wyszukuje informacje niezbędne i dodatkowe dotyczące działalności

Bardziej szczegółowo

rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE

rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE rozkład treści nauczania w klasie II ZAJĘCIA TECHNICZNE Podstawa programowa zajęć technicznych określona Rozporządzeniem MEN z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe szkolenie...

Wyjątkowe szkolenie... Przywództwo skuteczne zarządzanie w dobie kryzysu Wyjątkowe szkolenie... Przywództwo to świadomy wybór, a nie zajmowane stanowisko Stephen R. Covey Korzyści z udziału w szkoleniu Rozpoznanie własnego stylu

Bardziej szczegółowo

4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział

4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział 4. Zaangażowanie kierownictwa i współudział pracowników - podstawowe warunki skutecznego wdrażania polityki bezpieczeństwa i higieny pracy 4.1. Jakie działania świadczą o zaangażowaniu kierownictwa we

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Program specjalności dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ nt. EKONOMIKA I FINANSOWANIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Opiekun specjalności: dr Artur Sajnóg Katedra

Bardziej szczegółowo

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych

O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych O majątku firmy, bilansie i wynikach finansowych Gospodarowanie w firmie Urszula Kazalska 1 Wydajność Ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia sukcesu firmy. Firmy o niskiej wydajności przegrywają konkurencję

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN

Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Opis Co to jest przywództwo? Przywództwo sytuacyjne w organizacji LEAN Jest to proces pozytywnego wpływu - nie manipulacji - aby pomóc zespołowi zrealizować cele. Praktyka przywództwa sytuacyjnego mówi:

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU:

Akademia Menedżera GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Akademia Menedżera Dobre zarządzanie to nie to, co dzieje się w firmie, gdy jesteś obecny, ale to, co się w niej dzieje, gdy cię nie ma. Ken Blanchard GŁÓWNE CELE PROJEKTU: Główne cele projektu to zdobycie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER INNOWACJI MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT I-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY PROJEKTÓW INNOWACYJNYCH Czym jest innowacja? Możliwe źródła Wewnętrzne i zewnętrzne źródła informacji o innowacji w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

VII. SZKOLENIA MIĘKKIE

VII. SZKOLENIA MIĘKKIE VII. SZKOLENIA MIĘKKIE a. Przywództwo Nabycie umiejętności skutecznego angażowania innych ludzi w realizację celu. Kadra kierownicza wszystkich szczebli zarządzania. Rola i zadania lidera w zespołach,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ FUNDACJI ELEMENTARZ W GŁĘBOKIEM na lata szkolne 2012-2017 Podstawa prawna : 1) Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Ekonomia menedżerska Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Ekonomia menedżerska Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-690 Nazwa modułu Marketing Międzynarodowy Nazwa modułu w języku angielskim International Marketing Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD.

Plan dydaktyczny EKONOMIKA. Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20. Rok szkolny... WYNIK FINANSOWY, SYSTEM FINANSOWY PODMIOTU GOSPODARCZEGO CD. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa IV nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Uczeń zna, wie, rozumie Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi Uwagi 1 Zapoznanie z programem

Bardziej szczegółowo

Warsztat kierowniczy dla brygadzisty/mistrza produkcji

Warsztat kierowniczy dla brygadzisty/mistrza produkcji Warsztat kierowniczy dla brygadzisty/mistrza produkcji Terminy szkolenia 22-23 październik 2015r., Wrocław - Hotel Scandic**** 10-11 grudzień 2015r., Zakopane - Wydarzenie specjalne 28-29 styczeń 2016r.,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z PLASTYKI W KLASACH 4 6 W SP18 W ZIELONEJ GÓRZE Ocenianie osiągnięć jest w przypadku plastyki trudne ze względu na duże różnice w uzdolnieniach uczniów oraz subiektywizm

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH

PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PLANOWANIE I ZARZĄDZANIE ROZWOJEM KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH PROGRAM SZKOLENIA dla średnich przedsiębiorstw kod: ŚP v.1 Wszelkie prawa zastrzeżone IMC Polska sp. o.o. WARSZAWA, KATOWICE 2005

Bardziej szczegółowo

poprawy konkurencyjności

poprawy konkurencyjności Wdrażanie anie i doskonalenie systemów w zarządzania szansą poprawy konkurencyjności ci organizacji Andrzej Borcz "Przy istniejącej konkurencji firmy, które nie potrafią tworzyć i wcielać w życie doskonałej

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE

BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE Załącznik nr 8.6 Wzór biznes planu BIZNES PLAN (WZÓR) JEDNORAZOWA DOTACJA INWESTYCYJNA PODSTAWOWE WSPARCIE POMOSTOWE PRZEDŁUŻONE WSPARCIE POMOSTOWE NR WNIOSKU:. Priorytet VI Działanie 6.2 Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

VII. SZKOLENIA MIĘKKIE

VII. SZKOLENIA MIĘKKIE VII. SZKOLENIA MIĘKKIE 1. Przywództwo Cel: Nabycie umiejętności skutecznego angażowania innych ludzi w realizację celu. Adresat: Kadra kierownicza wszystkich szczebli zarządzania. Rola i zadania lidera

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo