ISO Serwis. Nr 3/2015 Marzec KWALIFIKACJA ZAKŁADÓW SPAWALNICZYCH W OPARCIU O NORMĘ PN-M Spis treści: Nr 3/2015

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISO Serwis. Nr 3/2015 Marzec KWALIFIKACJA ZAKŁADÓW SPAWALNICZYCH W OPARCIU O NORMĘ PN-M-69009. Spis treści: Nr 3/2015"

Transkrypt

1 ISO Serwis ISSN Marzec Szanowni Państwo! Narzędzia zarządzania jakością pomagają w udoskonaleniu procesów zachodzących w firmie. Co ma zasadniczy wpływ na oferowane produkty i usługi, co z kolei ma przełożenie na zadowolenie klienta. Wśród narzędzi można wymienić np. diagram zależności, diagram decyzyjny, czy też tablicową analizę danych. Szczegółowe omówienie, każdego z narzędzi w numerze. Ponadto zachęcam do lektury artykułu dotyczącego rozpatrywania reklamacji zgodnie z FORMUŁĄ PRE- ZENTU. Jak wiadomo, każda skarga składana przez Klienta jest dość stresująca. Nie musi być to jednak reguła, wystarczy zmienić podejście do reklamacji, a przede wszystkim dostrzec w niej źródło cennych informacji dla firmy. O tym jak wykorzystać na korzyść firmy reklamację, przeczytają Państwo w bieżącym numerze. Zapraszam Państwa również do zapoznania się z materiałem na temat działań zapobiegawczych w firmie. Działania zapobiegawcze minimalizują ryzyko wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, dotyczących wyrobów, procesów i systemu, stając się tym samym narzędziem ograniczania strat, wspomagającym prowadzone przedsiębiorstwo. Więcej w marcowym wydaniu ISO Serwisu. Z wyrazami szacunku Agnieszka Zakrzewska-Skrzydło Redaktor odpowiedzialny Spis treści: PRZEPISY I NORMY Kwalifikacja zakładów spawalniczych w oparciu o normę PN-M Dwie Polskie Normy dotyczące praktyki kontroli jakości w procesach produkcyjnych przemysłu maszynowego...4 JAKOŚĆ W PRAKTYCE Działania zapobiegawcze w firmie...5 Rozpatrywanie reklamacji zgodnie z Formułą Prezentu...6 Siedem narzędzi zarządzania jakością...8 Przykłady dokumentacji szkoleniowej program szkolenia okresowego BHP (norma PN-N-18000)...12 INFORMACJE BRANŻOWE Nowy szef ISO...15 PYTANIA I ODPOWIEDZI Do czego można wykorzystać listę znaczących zagrożeń?...16 Masz pytanie do naszych ekspertów? NAPISZ DO NAS! Propozycje można przesyłać em, faksem lub pocztą tradycyjną na adres: Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. ul. Bieżanowska 7, Warszawa. KWALIFIKACJA ZAKŁADÓW SPAWALNICZYCH W OPARCIU O NORMĘ PN-M Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) w 1987 r. ustanowił dwie spójne ze sobą normy: l PN-M Spawalnictwo Klasyfikacja konstrukcji spawanych; l PN-M Spawalnictwo Zakłady stosujące procesy spawalnicze Podział. W normie PN-M podzielono konstrukcje spawane i zgrzewane na trzy klasy (od 1 do 3), w zależności od charakteru obciążeń, jakim te konstrukcje są poddawane oraz skutków ich ewentualnej awarii (wielkość strat materialnych oraz prawdopodobieństwo zagrożenia życia ludzkiego). Do klasy 1 zalicza się konstrukcje najbardziej odpowiedzialne. Norma ta może być stosowana przy opracowywaniu dokumentacji technicznej, przy określaniu klasy konstrukcji, a także przy wyborze zakładu mającego odpowiednią grupę według PN-M ISO Serwis 3/2015 1

2 ISO Serwis W normie PN-M podzielono zakłady stosujące procesy spawalnicze na grupy, w zależności od wielkości zakładu i jego wyposażenia technicznego (spawalniczego, po mocniczego i pomiarowo-kontrolnego), stosowania kwalifikowanych tech nologii spawalniczych i rodzaju służb spawalniczych (personelu spawalni czego i personelu kontroli): l grupa I, obejmująca zakłady uprawnione do wykonywania konstrukcji klasy 1, 2 i 3; l grupa II, obejmująca zakłady uprawnione do wykonywania konstrukcji klasy 2 i 3; l grupa III, obejmująca zakłady uprawnione do wykonywania konstrukcji klasy 3. W normie dzieli się ponadto zakłady na duże i małe, w zależności od tzw. ekwiwalentnej liczby zatrudnionych spawaczy, operatorów i zgrzewaczy. Kwalifikowanym zakładom norma stawia wymagania dotyczące urządzeń produkcyjnych i urządzeń do kontroli jakości, posiadania odpowiednich komórek organizacyjnych oraz wykwalifikowanych służb spawalniczych i kontroli jakości. Zakłady grupy I i II wytwarzające konstrukcje spawane klasy 1 lub 2 powinny wykazywać odpowiedni poziom technik wytwarzania oraz dysponować sprzętem potrzebnym do realizacji produkcji jak np.: l źródłami energii spawania i urządzeniami do ręcznego lub częściowo zmechanizowanego spawania (np. dla procesów spawania TIG, MAG/MIG); l urządzeniami do w pełni zmechanizowanego lub automatycznego spawania; l urządzeniami do przygotowania złączy oraz do cięcia, łącznie z cięciem termicznym; l sprzętem do podgrzewania wstępnego i obróbki cieplnej po spawaniu; l przyrządami mocującymi i ustalającymi; l dźwignicami i urządzeniami do transportu bliskiego; l suszarkami, termosami, potrzebnymi do suszenia i użytkowania elektrod otulonych i topników; l wyposażeniem do badań niszczących i nieniszczących; l sprzętem ochrony indywidualnej i innym sprzętem zabezpieczającym, bezpośrednio związanym ze stosowanymi procesami wytwarzania. Nasi stali eksperci Je rzy Ko wal czyk wie lo let ni do rad ca i kon sul tant w dzie dzi nie za rzą dza nia or ga ni za cją. Uczest ni czył w po nad 150 wdro że niach sys te mów za rzą dza nia, w tym opar tych na nor mach ISO, w or ga ni za cjach pro duk cyj nych i usłu go wych (ad mi ni stra cja, służ ba zdro wia, szkol nic t wo itp.). Wy kła dow ca w za kre sie za rzą dza nia na wie lu kur sach, se mi na riach, stu diach po dy plo mo wych. Au tor ksią żek i po nad 200 ar ty - ku łów w dzie dzi nie sze ro ko ro zu mia nej ja ko ści. Kry stian Szczo drow ski spe cja li sta ds. ja ko ści, zaj mu je się za gad nie nia mi zwią za ny mi z za rzą dza niem ja ko ścią i audyto rin giem, audytor ja ko ści norm ISO 9001:2001 oraz ISO 9004:2001. Mi ro sław Re cha dr na uk tech nicz nych; dy rek tor Biu ra Szko le nia w Kra jo wej Izbie Go spo dar czej; wie - lo let ni wy kła dow ca na Po li tech ni ce War szaw skiej i in nych pol skich uczel niach w za kre sie ja ko ści i za rzą - dza nia; współ or ga ni za tor i dy rek tor Se kre ta ria tu Pol skiej Na gro dy Ja ko ści. Au tor po nad 85 prac w za kresie ja ko ści; współ au tor i re dak tor kry te riów Pol skiej i Re gio nal nych Na gród Ja ko ści. Prze szko lił w za kresie Za rzą dza nia przez Ja kość kie row nic two po nad 700 przed się biorstw. Ane ta Ja błoń ska spe cja li sta ds. pro mo cji w KE MA Qu ali ty Pol ska; z KE MĄ zwią za na od po nad 2 lat. Z wy kształ ce nia jest po lo nist ką oraz stu dent ką V ro ku pra wa. Współ pra co wa ła z Sy no nim Na ming pierw szą w Pol sce fir mą na min go wą, zaj mu ją cą się kre acją nazw or ga ni za cji, pro duk tów oraz slo ga nów stra te gicz nych, a tak że stra te gii bu do wa nia mar ki. Współ pra co wa ła rów nież z Agen cją Pu blic Re la tions Ci szew ski PR. In te re su je się m.in. pra wem wła sno ści in te lek tu al nej, for ma mi na ru sze ń przy re je stra cji do men in ter ne to wych. Mar ta Ma rzec spe cja li sta ds. ja ko ści, zaj mu je się za gad nie nia mi zwią za ny mi z za rzą dza niem ja ko ścią, śro do wi skiem, BHP oraz po li ty ką bez pie czeń stwa (me to dy ka sza co wa nia ry zy ka w sys te mie za rzą dza nia bez pie czeń stwem in for ma cji; ba da nie wy pad ków i ana li za przy czyn źró dło wych), audytor ja ko ści (nor- ma ISO 9001:2001). Piotr Orłowski doktorant Wydziału Nauk Biologicznych SGGW, specjalista w zarządzaniu jakością; zajmuje się zagadnieniami związanymi z audytoringiem, wdrażaniem norm jakości w przedsię biorst wach, laboratoriach oraz w zarządzaniu środowiskiem. Agnieszka Pigulska młodszy specjalista ds. jakości, absolwentka Wydziału Nauk Ekono micz nych SGGW, interesuje się zagadnieniami dotyczącymi systemu kompleksowego zarządzania jakością TQM. 2 ISO Serwis 3/2015

3 WAŻNE! Jeśli zakład nie ma potrzebnych urządzeń (np. do obróbki cieplnej, badań niszczących lub nieniszczących), a tym samym nie ma możliwości przeprowadzenia we własnym zakresie wymaganych operacji, powinien sobie zapewnić pomoc wiarygodnego dostawcy świadczącego usługi na jego rzecz. Procesy spawania realizowane w kwalifikowanych zakładach powinny być nadzorowane przez personel nadzoru spawalniczego, który jest zarazem odpowiedzialny za całokształt produkcji spawalniczej. Kwalifikacje tych osób są ważne nie tylko z powodów formalno prawnych (ponoszona odpowiedzialność za wyrób), ale też z konieczności opra - cowy wania niezbędnych procedur spawalniczych i kontrolnych, instrukcji wykonania i odbioru, instrukcji technologicznych spawania (WPS) itp. Przez odpowiednie usytuowanie tych osób w strukturze organizacyjnej zakładu powinny one mieć zapewnioną możliwość oddziaływania na przebieg procesu produkcyjnego i kontrolnego. Osobą odpowiedzialną za całokształt prac spawalniczych w zależności od wielkości i grupy zakładu, zgodnie z normą, może zostać inżynier, technik lub mistrz przeszkolony na kursach dla nadzoru spawalniczego, posiadający odpowiednią praktykę spawalniczą. Kwalifikowany zakład powinien także dysponować odpowiednim personelem do planowania, wykonywania i nadzorowania procesów kontroli i badania produkcji, a także personelem do badań nieniszczących. Kwalifikacje personel kontroli i badań również zdobywa poprzez odpowiednie szkolenia i wymagany staż pracy. Dla realizacji produkcji spawalniczej kwalifikowany zakład powinien dysponować wystarczającą ilością spawaczy posiadających uprawnienia zgodne z wymaganiami norm EN (norma dla spawaczy stali obowiązuje do końca października 2015 roku) i wieloczęściowej normy ISO 9606 (spawacze stali i metali nieżelaznych), a także operatorów zmechanizowanych i automatycznych urządzeń spawalniczych o uprawnieniach we dług ISO 14732, jeśli w produkcji stosuje tego rodzaju procesy spajania. ISO Serwis Wymagania normy PN-M wykorzystuje się także do kwalifikowania zakładów wytwarzających i/lub montujących spawane konstrukcje budowlane zgodnie z normą PN-B Konstrukcje stalowe budowlane Warunki wykonania i odbioru Wymagania podstawowe. W normie tej dokonano zmiany podziału konstrukcji spawanych na klasy, w odniesieniu do konstrukcji budow lanych spawanych i zgrzewa nych, w stosunku do podziału podanego w normie PN-M Norma PN-B dzieli konstrukcje budowlane na trzy klasy stawiając im zróżnicowane wymagania w zależności od rodzaju obciążeń, ga tunku stali, grubości materiału oraz zagrożenia życia ludzi lub wielkości strat material - nych w przypadku awarii: l klasa 3 wymagania podstawowe; l klasa 2 wymagania podwyższone; l klasa 3 wymagania specjalne. Zgodnie z normą PN-B zakłady zaliczone do III grupy wg PN-M mogą wytwa rzać tylko ele menty nie spawane lub elementy drugorzędne nie przenoszące obciążeń. Konstrukcje 3 klasy może wytwarzać wytwórca mający uprawnienia zakładuiiiigrupy wg PN-M-69009, konstrukcje 2 i 3 klasy wytwórcy mający uprawnienia zakładu I grupy wg PN-M W przy padku konstrukcji 3 klasy ich wytwarzanie powinno się odbywać pod zewnętrznym nadzorem. Norma PN-B ponadto stawia wytwórcom dodatkowe wymagania związane z jakością, ujęte w wieloczęściowej normie PN-EN do -4 (norma wieloczęściowa PN-EN do -4 w 2006 roku została zastąpiona przez normę wieloczęściową PN-EN ISO do -5) patrz tablica 1. Norma PN-B została już wycofana ze zbioru Polskich Norm, podobnie jak powiązana z nią norma PN-B Konstrukcje stalowe Obliczenia statyczne i projektowanie. Zostały one zastąpione norma PN-B przez Normę Europejską EN , zaś norma PN-B przez Europejskie Normy dotyczące projektowania stalowych konstrukcji: Eurokod 1 (EN 1991) i Eurokod 3 (EN 1993). Zarówno norma PN-B jak i Eurokody 1, -3 są ujęte w Wykazie norm powołanych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.). Zatem dopóki to Rozporządzenie nie zostanie wycofane (zmienione) można w Polsce projektować stalowe konstrukcje budowlane w oparciu o normę PN-B i je wykonywać w oparciu o normę PN-B Tak zaprojektowane i wykonane konstrukcje mogą być jednak tylko eksploatowane na terenie Polski. ISO Serwis 3/2015 3

4 ISO Serwis Tablica 1. Zestawienie podstawowych wymagań dla wykonawców spawanych konstrukcji budowlanych według PN-B (Załącznik D normatywny) Lp. Kryterium wymagań 1 Kategoria stali Grubość elementów [mm] 2 Grupa zakładu według PN-M Poziom wymagań dla systemu jakości 4 Poziom kwalifikacji nadzoru według PN-EN 719* Klasa konstrukcji Konstrukcje Konstrukcje nie narażone na zmęczenie narażone na zmęczenie Klasa 3 Klasa 2 Klasa 1 Klasa 1 S235-S275t S235-S275t S355t S235-S355t S235-S355t 30 mm 30 mm 30 mm II II I I I Podstawowy według PN-EN Podstawowy Podstawowy Standardowy wg PN-EN Specjalistyczny Pełny Pełny według PN-EN Pełny * Norma PN-EN 719 w roku 2006 została zastąpiona przez normę PN-EN ISO Kwalifikowaniem zakładów wytwarzających spawane wyroby w oparciu o wymagania norm PN-M i PN-B na zasadach dobrowolności od wielu lat zajmuje się Instytut Spa - walnictwa w Gliwicach. Procesem tym zostało objętych już ponad 300 zakładów krajowych i za - gra nicznych (stan na dzień 31 grudnia 2014 roku), przede wszystkim zakładów produkujących, montujących i naprawiających konstrukcje typu budowlanego, rurociągi przesyłowe oraz maszyny i urządzenia. Pro cedura kwalifikacyjna jest dobrowolna i prze prowadzana jest przez Spawalniczą Komisję Kwalifikowania Zakładów Przemysłowych Instytutu Spawalnictwa w Gliwi cach. Na wniosek zainteresowanego zakładu, Komisja podejmuje kwalifika cję obej mującą między innymi wizytację zakładu celem sprawdzenia, czy spełnione są wyma gania normy PN-M Świadectwo Kwalifikacyjne zainteresowany zakład produkcyjny otrzymuje najpierw na rok z możli wością jego przedłużenia na dwa a następnie na trzy lata. Zaliczanie zakładów do III grupy nie jest praktykowane. Wydając Świadectwo Kwalifikacyjne Instytut stwierdza, że warunki zakładu i kwalifikacje jego personelu gwarantują odpowiednią jakość wytwarzanych wyrobów i konstrukcji spawanych. Świadectwo Kwalifikacyjne podnosi rangę zakładu i zwiększa konkurencyjność jego wyrobów na rynku. Ułatwia także uzyskiwanie zezwoleń towarzystw zagranicznych oraz niektórych urzędów krajowych na wykonywanie robót spawalniczych oraz uzyskiwanie zamówień. u Bolesław Kurpisz DWIE POLSKIE NORMY DOTYCZĄCE PRAKTYKI KONTROLI JAKOŚCI W PROCESACH PRODUKCYJNYCH PRZEMYSŁU MASZYNOWEGO Ostatnio opublikowano dwie Polskie Normy dotyczące praktyki kontroli jakości w procesach produkcyjnych przemysłu maszynowego, a także wzorcowania wyposażenia pomiarowego. Pierwsza z nich to PN-EN : Specyfika geometrii wyrobów (GSP)- Kontrola wyrobów i wyposażenia pomiarowego za pomocą pomiarów Cz. 1: reguły orzekania zgodności lub niezgodności ze specyfiką. W normie tej zostały zawarte wytyczne dotyczące orzekania o zgodności lub niezgodności wyrobu ze specyfikacją po wykonaniu określonego pomiaru. Do normy zostały włączone pojęcia pola zgodności i pola niezgodności. Wynik dokonanego pomiaru w jednym z nich jednoznacznie wskazuje na zgodność lub niezgodność ze specyfiką. 4 ISO Serwis 3/2015

5 Ponadto norma zawiera odpowiednie reguły orzekania. W przypadku, kiedy wynik pomiaru znajdzie się w przedziale niepewności, w pobliżu granicy tolerancji, niezbędne są dodatkowe uzgodnienia między dostawcą, a klientem wyrobu. Niepewność pomiaru zawsze działa na niekorzyść tej strony, która wykazuje zgodność lub niezgodność i po to wykonuje pomiar. Wynika z tego, że ważną rolę w procesie orzekania o zgodności lub niezgodności ze specyfiką odgrywa niepewność pomiaru. ISO Serwis Zagadnienie to zostało omówione w cz. 2. normy tj. PN-EN ISO : Cz.2. jest dokumentem, który stanowi uzupełnienie części pierwszej. W jednym z rozdziałów została przedstawiona ogólna metoda szacowania niepewności oznaczona skrótowo GMU. Polega ona na analizie procesu pomiaru, identyfikacji wielkości wpływających i nadszacowaniu wynikających z nich składowych niepewności. W procesie tym wykorzystuje się również procedurę iteracyjną PUMA. Ponadto w cz. 2. zostały omówione potrzebne do zarządzania niepewnością narzędzia statystyczne. W normie tej są zamieszczone liczne przykłady, dzię ki którym łatwiej będzie użytkownikom zrozumieć i zastosować metody GMU i Procedurę PUMA. u Redakcja DZIAŁANIA ZAPOBIEGAWCZE W FIRMIE Podejmowanie działań zapobiegawczych w firmie, obok czynności korygujących, jest bardzo ważnym elementem funkcjonowania systemu zarządzania jakością. Działania zapobiegawcze minimalizują ryzyko wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, dotyczących wyrobów, procesów i systemu, stając się tym samym narzędziem ograniczania strat, wspoma - ga jącym prowadzone przedsiębiorstwo. Doceniając znaczenie tych działań, wymaganiem normy ISO 9001 ustanowiono udokumentowaną procedurę, odnoszącą się do działań zapobiegawczych, czyli trybu postępowania w zakresie identyfikowania, oceny, ustalania, wdrażania i dokumentowania tych działań. Przykładowy opis postępowania w zakresie działań zapobiegawczych Identyfikacja potencjalnych niezgodności. Potencjalne niezgodności identyfikuje się we wszystkich jednostkach organizacyjnych firmy objętych systemem zarządzania jakością. Identyfikacji dokonują interdyscyplinarne zespoły specjalistów, powołane przez Wiceprezesa Zarządu Dyrektora Zarzą dzającego na wniosek Pełnomocnika ds. Jakości. Spotkania zespołu odbywają się nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Potencjalne niezgodności identyfikuje się na podstawie oceny: l przebiegu procesów technologicznych; l specyfiki działalności Wydziałów/Działów firmy; l stanu technicznego maszyn i urządzeń; l zaistniałych w przeszłości awarii; l wyników pomiarów i monitorowania parametrów wyrobu. Zidentyfikowane niezgodności notuje się w wykazie potencjalnych niezgodności, Formularz F03. Ustalenie działań zapobiegawczych. Kierownik Wydziału/Działu powołuje osoby lub zespoły, których zadaniem jest analiza przyczyn potencjalnych niezgodności i zaproponowanie potrzebnych działań. Jeśli w składzie zespołu niezbędny jest udział specjalistów z różnych jednostek organizacyjnych firmy, zespół powołuje Wiceprezes Zarządu Dyrektor Zarządzający na wniosek Kierownika Wydziału/Działu. Wyznaczone osoby lub zespoły podejmują pracę z chwilą ich powołania, analizują przyczyny i wagę potencjalnych niezgodności, opracowują propozycje działań i ustalają harmonogram ich wdrożenia. Stosownie do ważności i zakresu potrzebnych działań, potencjalne niezgodności usuwa się w trybie określonym dla działań zapobiegawczych lub uwzględnia przy ustalaniu celów i zadań dotyczących jakości. ISO Serwis 3/2015 5

6 ISO Serwis Wdrożenie działań zapobiegawczych. Realizacja działań zapobiegawczych obejmuje: l usunięcie przyczyn potencjalnych niezgodności; l opracowanie instrukcji lub planów postępowania na wypadek awarii; l wprowadzenie zmian do stosownych dokumentów (np. procedur, instrukcji itp.), jeśli wynika to z podjętych działań. UWAGA! Terminy i zakresy działań zapobiegawczych ustala się stosownie do rodzaju i wagi potencjalnych niezgodności oraz możliwości finansowych, organizacyjnych i technicznych firmy. Wdrażanie działań zapobiegawczych nadzoruje Kierownik Wydziału/Działu lub za jego zgodą wydziałowy specjalista systemu zarządzania jakością, bądź inna wyznaczona osoba. Przebieg czynności zapobiegawczych notuje się w Ra - porcie działań zapobiegawczych, Formularz F02. Przegląd działań zapobiegawczych. Skuteczność działań zapobiegawczych oceniają wydziałowi specjaliści systemu zarządzania jakością lub osoby wyznaczone przez Kie rownika Wydziału/Działu, w terminie nie dłuższym niż jeden miesiąc od ich wdrożenia. W przypadku stwierdzenia braku skuteczności wprowadzonych działań, informują o zaistniałej sytuacji Kierownika Wydziału/Działu, który bezzwłocznie wznawia funkcjonowanie zespołu realizującego te działania lub powołuje nowy zespół. Działania korygujące uznaje się za za kończone, gdy zostanie pozytywnie oceniona ich skuteczność. WAŻNE! Przeglądu skuteczności działań zapobiegawczych dokonuje się także w trakcie kolejnych bądź specjalnych audytów wewnęt rznych. Informacje dotyczące skuteczności działań zapobiegawczych stanowią dane wejściowe do przeglądów kierowniczych systemu zarządzania jakością. Zapisy dotyczące działań zapobiegawczych. Dokumenty zawierające zapisy dotyczące re - alizacji działań zapobiegawczych przechowują wydziałowi specjaliści systemu zarządzania jakością lub osoby wyznaczone przez Kie - rownika Wydziału/Działu. Sposób prze chowy - wania zapisów określa procedura Nadzoro - wanie zapisów. u Redakcja ROZPATRYWANIE REKLAMACJI ZGODNIE Z FORMUŁĄ PREZENTU Osoba, która popełni błąd i go nie poprawi, popełnia kolejny błąd. /Konfucjusz/ Każda reklamacja odbierana jest jako sytuacja nieprzyjemna. To jednak nie musi być reguła. Trzeba tylko odpowiednio podejść do jej rozwiązania i wiedzieć, jakie czynności musimy obligatoryjnie podjąć, aby następnie wyciągnąć właściwe wnioski i czerpać korzyści z reklamacji naszych Klientów. Witamy Klienta, uśmiechamy się do niego, z radością pytamy W czym możemy pomóc?, w odpowiedzi słyszymy Chcę złożyć reklamację Sytuacja zmienia się diametralnie. Bardzo często jesteśmy zaskoczeni, odbiera nam mowę, czujemy się bezradni. Nieobce jest nam również uczucie złości, frustracji, niezależnie od tego, że nasza rozmowa z Klientem się jeszcze w ogóle nie rozpoczęła. Zdarza się także, że chcemy się gdzieś ukryć albo w tym danym momencie odpowiadać za zupełnie inny dział. Klient reklamacyjny nie musi wywoływać w nas powyższych emocji warto nauczyć się komunikować z nim w taki sposób, aby: l nie ulegać frustracji; l umieć odpowiednio zareagować; l nie poczuwać się do winy; l świecić przykładem; l nikt nie czuł się przegrany ani my, ani nasz przełożony, ani przede wszystkim nasz Klient! Działajmy tak, aby po zapoznaniu się z reklamacją Klienta być zadowolonym i mieć poczucie sukcesu. Najważniejsze to znaleźć właściwe rozwiązanie i działać konstruktywnie, ponieważ od tego, jak załatwiona zostanie reklamacja, zależy, czy Klient pozostanie naszym Klientem, czy też zwróci się do konkurencji. 6 ISO Serwis 3/2015

7 Firmy, którym zależy na utrzymaniu Klientów muszą prezentować podejście, zgodnie z którym reklamacja odczytywana jest jako prezent ofia - rowany firmie. Reklamacje nadal należą do naj - łatwiej dostępnych, a zarazem najmniej wykorzystywanych źródeł informacji o Klientach i ryn - kach. Dzięki nim nasza firma zyskuje bezpłatnie wiedzę o elementach, które wymagają poprawy. Dla porównania, zatrudnienie w tym celu jednej z firm konsultingowych wymaga wygospodarowania znacznego budżetu. Nowatorskie podejście do sposobu rozpatrywania reklamacji przedstawili Janelle Barlow i Claus Müller, którzy opisali Formułę Prezentu w opracowaniu Klient ma zawsze racje. Reklamacja to prezent. Formuła Prezentu zasady działania w 8 krokach: l podziękuj; l wyjaśnij, dlaczego reklamacja jest dla Ciebie ważna; l przeproś za powstałe niedogodności; l obiecaj, że osobiście zajmiesz się tą sprawą; l uzyskaj niezbędne informacje; l niezwłocznie napraw błąd; l zweryfikuj, czy Klient jest zadowolony; l zapobiegnij przyszłym błędom. Podziękowanie. Klientowi, który powiadamia o nie - zadowalającej jakości produktu, również towarzyszą często mieszane uczucia. Z jednej strony chce poinformować o wadliwości produktu, z drugiej nie chce być odebrany jako ten, który wyszukuje problem i jest intruzem. Nie ma na to lepszego sposobu niż podziękowanie Klientowi prostymi słowami, Dziękuję Pani/Panu za zgłoszenie reklamacji. Klienci raczej nie spodziewają się, że składając reklamację, usłyszą słowo: Dziękuję, więc takie działanie może zdecydowanie polepszyć wizerunek naszej firmy w jego oczach. Warto tu jeszcze raz zaznaczyć, że tego typu informacja jest źródłem war - tościowych opinii na temat naszego asortymentu, czy też sposobu naszego działania, dlatego podziękowanie Klientowi za złożenie reklamacji oznacza rzeczywiste podziękowanie mu za bezcenne informacje. Wyjaśnienia. Sam zwrot Dziękuję Pani/Panu może być odebrany przez Klienta ironicznie, dlatego też warto uzasadnić, dlaczego cenimy to, że Klient przyszedł do nas z reklamacją. ISO Serwis Przede wszystkim, Klient, który powiadamia nas o nie za dowaląjacej jakości produktu, chce nadal z na - mi rozmawiać, dając nam możliwość przywrócenia jego zadowolenia z naszych produktów czy też usług, dzięki czemu istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że dalej będzie chciał z nami współpracować. W praktyce wystarczy powiedzieć Dziękuję, że Pani/Pan zwrócił na to uwagę, ponieważ będziemy mogli przyjrzeć się temu i rozwiązać problem na przyszłość. Klient będzie przekonany, że został wysłuchany, a jego sugestie nie trafiły do kosza. Przeprosiny. Pierwszy kontakt z Klientem mamy już za sobą, rozpoczynamy rozpatrywanie reklamacji. Autorzy tego sposobu działania Barlow i Müller zwracają uwagę, że to bardzo ważny krok działania jeśli w rozmowie z Klientem pojawią się przeprosiny, Klient rzadziej zrezygnuje z naszej firmy i odejdzie do konkurencji. Dlaczego więc przeprosiny nie są punktem numer 1? Kiedy rozpoczynamy rozmowę z Klientem od przeprosin, może on odnieść wrażenie, że przeprosiny to wszystko, co nasza firma może mu zaoferować. A przecież chcemy rzeczywiście rozwiązać problem Klienta i budować jego zadowolenie na przyszłość. Przyjęcie odpowiedzialności za rozwiązanie sprawy. Ważne jest, aby osoba przyjmująca reklamację obiecała, że osobiście zrobi wszystko, żeby rozwiązać problem Klienta. Dzięki temu zyskuje on poczucie, że jego sprawą zajmuje się konkretna osoba, a nie anonimowy pracownik. Taka postawa przyczynia się do poprawy samopoczucia Klienta i przeświadczenia, że reklamacja zostanie rozpatrzona w sposób profesjonalny. Informacje na temat przedmiotu reklamacji. Rozpatrzenie reklamacji Klienta wymaga dokładnego opisu sprawy. Konieczne jest uzyskanie od niego konkretnych informacji na temat wadliwego przedmiotu. Istotny jest tu przekaz i sposób komunikacji. Należy unikać sformułowań w stylu: Potrzebuję od Pani/Pana konkretnych informacji, bo inaczej nie będę mógł Pani/Panu pomóc. Bardziej przyjazne będzie pytanie: Czy może mi Pani/Pan podać pewne informacje, które przyczynią się do szybszego załatwienia sprawy?. ISO Serwis 3/2015 7

8 ISO Serwis Rozwiązanie problemu Klienta. To kluczowy element przy rozpatrywaniu reklamacji. Każdy Klient zgłaszający reklamację ma ku temu uzasadnione powody. Nawet w sytuacji, gdy oczekiwania Klienta były niewłaściwe, tj. reklamacja pozbawiona była realnych podstaw, przeważnie oznacza to, że firma nie wyjaśniła czegoś wystarczająco dobrze. Sytuacja wygląda jednak często tak, że firmy postrzegają reklamacje Klientów jako dowód swoich mankamentów, do których wolałyby się nie przyznawać, albo jako potwierdzenie przypuszczenia, że Klient chce za wszelką cenę dostać coś za nic. Jeżeli przedsiębiorstwom naprawdę zależy na stworzeniu kultury zorientowanej na Klienta, konieczne jest naprawienie każdego błędu, na jaki zwraca nam uwagę Klient. Znaczenie ma również szybkość reakcji im szybciej rozwiąże się problem z korzyścią dla Klienta, tym lepiej. Sprawdzenie zadowolenia Klienta. Ważne jest utrzymanie kontaktu z Klientem, warunkuje to bowiem budowanie długoterminowej relacji. Jakiś czas po załatwieniu sprawy warto skontaktować się z nim i zweryfikować, czy jest on zadowolony z rozwiązania problemu. Klienci z reguły nie spodziewają się takiego działania, więc kontakt może jeszcze bardziej wzmocnić jego więź z naszą firmą. Patrząc w przyszłość. Każda reklamacja to nowe doświadczenie, z którego możemy czerpać wnioski na przyszłość. Firma najbardziej skorzysta na reklamacji wtedy, gdy problemy zgłoszone przez Klientów nie będą się powtarzać. Dzięki temu reklamacje mogą stać się narzędziem doskonalenia firmy. UWAGA! Formuła Prezentu jest narzędziem coraz częściej stosowanym przez firmy na całym świecie, ponieważ pozwala osiągnąć wszystkie korzyści, jakie może przynieść firmie złożenie reklamacji przez Klienta. Aby odnieść sukces, Klienci powinni być zachęcani do przekazywania swoich uwag i sugestii, proces składania reklamacji nie powinien być skomplikowany, a czas jej rozpatrzenia jak najszybszy. Właściwa polityka z zakresu reklamacji sprawia, że Klienci składający reklamacje stają się ambasadorami naszej firmy. u Agnieszka Pigulska SIEDEM NARZĘDZI ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Narzędzia zarządzania jakością stanowią uzu pełnienie narzędzi tradycyjnych. Do siedmiu no wych narzędzi zarządzania jakością zalicza się: diagram pokrewieństwa; diagram zależności; diagram drzewa; diagram tablicowy; tablicową analizę danych; diagram decyzyjny; diagram strzałkowy. Diagram pokrewieństwa jest znany również pod nazwami: l ang. Affnity diagram; l wykres pokrewieństwa; l wykres/diagram współzależności; l metoda KJ; l metaplan. Diagram pokrewieństwa ma zastosowanie do grupowania dużej liczby pomysłów, zebranych np. podczas burzy mózgów. Grupowanie polega na tworzeniu kilku kategorii, do których następnie zostają przypisane pomysły. Nazwa kategorii jest tworzona na podstawie pomysłów przyporządkowanych do danej grupy. W tabeli 1 podano przykładowy diagram pokrewieństwa. Kolejnym narzędziem jest diagram zależności, zwany także jako: l ang. relations diagram; l diagram relacji; l diagram why-why. Diagram zależności jest bardzo często używany do planowania działań korygujących. Polega na łączeniu przyczyn ze skutkami oraz określaniu powiązań między przyczynami. Przyczyny mogą być wynikiem burzy mózgów. Elementy, do których dochodzi lub z których wychodzi największa liczba strzałek, są najważniejsze dla dalszej analizy. 8 ISO Serwis 3/2015

9 ISO Serwis Tabela 1. Przykładowy diagram pokrewieństwa Grupa Pomysły Komfort Duży pokój z łazienką, dostęp do kuchni, miła obsługa, pełne wyżywienie Atrakcje Basen, sauna, boisko do siatkówki, boisko do tenisa ziemnego, ścieżki rowerowe Pora roku Lato ładne otoczenie, jesień dużo zieleni Przykładowy diagram zależności przedstawia rysunek 1. Do innego rodzaju działań służy diagram drzewa, znany również pod nazwami: l ang. Tree diagram; l drzewo decyzyjne; l diagram systematyczny; l diagram systematyki; l diagram how-how. Diagram drzewa jest wykorzystywany do planowania. Pozwala na graficzne, hierarchiczne, zgodne z zasadą od ogółu do szczegóły uporządkowanie przyczyn lub zadań niezbędnych do osiągnięcia celu. Przykładowy diagram drzewa przedsatwia rysunek 2. Innego typu narzędziem jest diagram tablicowy. Występuje on również pod nazwami: l ang. Matrix diagram; l diagram/wykres macierzowy; l diagram/wykres matrycowy. Diagram macierzowy przedstawia w postaci tablicy związek między dwoma (lub więcej) róż nymi elementami oraz rodzaj i siłę związku. W za leżności od liczby grup czynników są stosowane różne rodzaje diagramów. Przykładowe związki, jakie mogą być przedstawione między elementami, to: l parametry procesu; l możliwe rozwiązania; l sposoby postępowania. W zależności od złożoności zagadnienia stosowane są różne typy diagramów tablicowych: l L badane są zależności między dwoma grupami czynników; l T badane są trzy grupy czynników, a powią - zania między nimi występują tylko parami; l Y badane są trzy grupy czynników wzajemnie powiązanych; l X badane są cztery wzajemnie powiązane grupy czynników; l C badanych jest do dwunastu grup czynników wzajemnie ze sobą powiązanych. W tabeli 2, przedstawiono diagram tablicowy dla szkoły. Nazwy stosowane dla tablicowej analizy danych to: l ang. Matrix data analysis; l diagram portfolio; l matrycowa/macierzowa analiza danych; l analiza danych pochodząca z macierzy; l wykres/macierz analizy danych. Rysunek 1. Przykładowy diagram zależności ISO Serwis 3/2015 9

10 ISO Serwis Tabela 2. Przykładowy diagram tablicowy Koła Wykwalifikowana zainteresowań kadra Rozwijająca indywidualne predyspozycje ucznia Kształcąca na wysokim poziomie Pomagająca w uzyskiwaniu samodzielności Konkursy, olimpiady przedmiotowe Zajęcia dodatkowe Zajęcia prowadzone z uży - ciem nowoczesnych metod i pomocy naukowych X X X X X X X X X X X X Rysunek 2. Przykładowy diagram drzewa Rysunek 3. Przykład tablicowej analizy danych wybór miejsca na wakacje 10 ISO Serwis 3/2015

11 Tablicowa analiza danych (rys. 3) ma zastosowanie do przedstawienia w prostej, obrazowej formie dużej liczby danych. Pozwala wskazać zależności między danymi ze względu na wybrane cechy. Najczęściej jest wykorzystywana w marketingu np. do porównania produktów. W celu sporządzenia tablicowej analizy danych należy: l wybrać zagadnienie; l ustalić sposób przygotowania danych; l ustalić metodę wartościowania danych; l nanieść nazwy na osie x, y; l nanieść uzyskane dane. Do jeszcze innych zadań przeznaczony jest diagram decyzyjny. Znany również pod nazwami: l ang. Process decision program chart; l diagram PDPC; l wykres programowy procesu decyzji; l karta planowania procesu decyzji. ISO Serwis Diagram decyzyjny jest narzędziem stosowanym do przewidywania problemów występujących podczas re alizacji planowanego przedsięwzięcia oraz do roz - wiązywania problemów już występujących. Jest wykorzystywany do rozwiązywania problemów o dużym stopniu niepewności. Umożliwia wybór optymalnej drogi prowadzącej do zamierzonego celu. Bazuje na pytaniu: W jaki inny sposób mogę osiąg nąć cel?. Procedura podczas realizacji diagramu decyzyjnego przebiega następująco: l zdefiniowanie problemu, celu, który jest przedmiotem analizy; l opracowanie wariantów alternatywnych dla usunięcia problem, osiągnięcia celu; l dla każdej gałęzi odpowiedzenie na pytanie: co się może jeszcze zdarzyć?, w jaki inny sposób można osiągnąć cel? ; l opracowanie diagramu w czytelnej formie. Kolejnym narzędziem jest diagram strzałkowy, inaczej: l ang. Arrow diagram; l diagram/plan sieciowy; l diagram PERT; l diagram ścieżki krytycznej. Diagram strzałkowy wykorzystywany jest do planowania przedsięwzięć oraz do ustalenia ścieżki krytycznej Rysunek 4. Przykładowy diagram decyzyjny ISO Serwis 3/

12 ISO Serwis optymalnej do osiągnięcia celu, a także do pla nowania powtarzalnych procesów. Diagramy te mają zastosowanie przy dużych projektach, np. bu dowa osiedli mieszkaniowych, opracowanie oprogramowania. Sposób postępowania podczas opracowywania diagramu strzałkowego jest następujący: l określa się cele procesu/przedsięwzięcia; l określa się etapy procesu/przedsięwzięcia; l rysuje się etapy w odpowiedniej kolejności zdarzeń; l rysuje się powiązania między etapami: dla działań wymagających czasu rysuje się linie ciągłe, dla działań niewymagających czasu rysuje się linie przerywane; l opracowuje się diagram w czytelnej dla wszystkich formie. Oprócz głównego diagramu strzałkowego, wyróż - niamy również: l węzłowy plan sieciowy przedstawia on poszczególne przepływy w węzłach o kształcie prosto - kąta; te węzły są połączone za pomocą strzałek, ścieżka krytyczna prowadzi przez węzły, dla których czas początkowy lub końcowy jest taki sam; l strzałkowy plan sieciowy przedstawia przepływy w formie strzałek; początek i koniec przepływu jest pokazany jako węzeł, ścieżka krytyczna prowadzi przez punkty, dla których najwcześ - niejszy punkt czasowy i najpóźniejszy punkt czasowy jest taki sam. Narzędzia zarządzania jakością pomagają w udoskonaleniu procesów zachodzących w firmie, co ma nie mały wpływ na oferowane produkty i usługi. Warto o tym pamiętać chociażby z uwagi na fakt, że konkurencja jest obecna niemal w każdej branży. u Redakcja PRZYKŁADY DOKUMENTACJI SZKOLENIOWEJ PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO BHP (norma PN-N-18000) W materiale tym został zmieszczony przykład szczegółowego programu szkolenia okresowego BHP dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych. Cel szkolenia Celem szkolenia jest aktualizacja oraz uzupełnienie wiedzy i umiejętności z zakresu: przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z wykonywaną pracą, zagrożeń związanych z wykonywaną pracą oraz metod ochrony przed tymi zagrożeniami, postępowania w razie wypadku i w sytuacjach zagrożeń. Uczestnicy szkolenia Sposób organizacji szkolenia Czas trwania szkolenia Dodatkowe wymagania w zakresie szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla osób zatrudnionych na stanowiskach robotniczych. Szkolenie powinno być zorganizowane w formie instruktażu na podstawie szczegółowego programu opracowanego przez organizatora szkolenia. Szkolenie powinno być realizowane przez instruktaż na stanowisku pracy, a także wykład, pogadankę, film, omówienie okoliczności i przyczyn charakterystycznych (dla prac wykonywanych przez uczestników szkolenia) wypadków przy pracy oraz wniosków profilaktycznych. Minimum 8 godzin dydaktycznych, z oderwaniem od pracy. Czas trwania szkolenia okresowego pracowników zatrudnionych na ww. stanowiskach ustala pracodawca, po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami, biorąc pod uwagę rodzaj i warunki wykonywania prac na tych stanowiskach. Szkolenie kończy się egzaminem sprawdzającym przyswojenie przez uczestnika szkolenia wiedzy objętej programem szkolenia oraz umiejętności wykonywania lub organizowania pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. Egzamin jest przeprowadzany przed komisją powołaną przez organizatora szkolenia. 12 ISO Serwis 3/2015

13 ISO Serwis RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA Lp. Temat szkolenia Liczba godzin *) 1. Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, z uwzględnieniem 1 przepisów związanych z wykonywaną pracą. 2. Zagrożenia czynnikami występującymi w procesach pracy oraz zasady i metody 3 likwidacji lub ograniczenia oddziaływania tych czynników na pracowników z uwzględnieniem zmian w technologii, organizacji pracy i stanowisk pracy, stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, wprowadzenia nowych urządzeń, sprzętu i narzędzi pracy. 3. Zasady postępowania w razie wypadku w czasie pracy i w sytuacjach zagrożeń 2 (np. pożaru, awarii), w tym zasady udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku. 4. Okoliczności i przyczyny charakterystycznych dla wykonywanej pracy wypadków 2 przy pracy oraz związana z nimi profilaktyka. 5. Razem Minimum 8 *) W godzinach lekcyjnych trwających 45 minut. Szczegółowy program szkolenia: 1. Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, z uwzględnieniem przepisów związanych z wykonywaną pracą. Czas trwania: 1 godzina * 1.1. Prawa i obowiązki pracowników i pracodawców w zakresie BHP oraz odpowiedzialność za naruszenie przepisów i zasad BHP. Wprowadzeniem do powyższej części szkolenia jest krótkie przedstawienie, w jaki sposób wyglądało podejście do ochrony zdrowia i życia osób na przestrzeni wieków. Następnie przedstawiane są pokrótce według hierarchii ważności akty prawne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (zarówno prawa międzynarodowego, jak i krajowego) powyższe omówienie uwzględnia m. in.: a) Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., uchwaloną przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 r., przyjętą przez Naród w referendum konstytucyjnym 25 maja 1997 r., podpisaną przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 16 lipca 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) w myśl art. 24 Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy. b) Ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.; dalej K. p.). c) Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.). Przedstawiając regulacje prawne z zakresu prawa pracy, dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, należy również nawiązać do Polskich Norm oraz wewnątrzzakładowych regulacji z zakresu BHP. W dalszej części szkolenia omawiane są: a) Podstawowe definicje z zakresu prawa pracy, takie jak: pracodawca, pracownik, etc. b) Podstawowe obowiązki pracodawcy i pracowników, wynikające z art K. p. c) Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie BHP, wynikające z art K. p. d) Podstawowe obowiązki pracowników w zakresie BHP, wynikające z art K. p. e) Kwestie odpowiedzialności porządkowej pracowników, wynikające z art K. p. f) Kwestie odpowiedzialności materialnej pracowników, wynikające z art K. p. g) Kwestie odpowiedzialności pracodawcy i osób sprawujących funkcje kierownicze za wykroczenia związane z naruszeniem praw pracowniczych (wynikające m.in. z Kodeksu pracy oraz Kodeksu karnego) Ochrona pracy kobiet i młodocianych. W powyższej części omawiane są następujące zagadnienia: a) Wykaz prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet. b) Wykaz prac wzbronionych młodocianym. c) Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem. d) Obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia kobiet w ciąży. e) Obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia młodocianych. ISO Serwis 3/

14 ISO Serwis 1.3. Profilaktyczna ochrona zdrowia pracowników. W powyższej części omawiane są następujące zagadnienia: a) Definicja ryzyka zawodowego. b) Ocena i dokumentowanie ryzyka zawodowego. c) Rodzaje badań profilaktycznych, jakim podlegają pracownicy. d) Rodzaje badań środowiska pracy. e) Przedstawienie wyników badań środowiska pracy w zakładzie pracy. 2. Zagrożenia czynnikami występującymi w procesach pracy oraz zasady i metody likwidacji lub ograniczenia oddziaływania tych czynników na pracowników z uwzględnieniem zmian w technologii, organizacji pracy i stanowisk pracy, stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, wprowadzenia nowych urządzeń, sprzętu i narzędzi pracy. Czas trwania: 3 godziny * 2.1. Czynniki niebezpieczne, występujące w procesie pracy: a) Zagrożenia związane z przemieszczaniem się ludzi. b) Zagrożenia związane z porażeniem prądem. c) Zagrożenia poparzeniem. d) Zagrożenia pożarowe i wybuchowe. e) Zagrożenia elementami ruchomymi i luźnymi. f) Zagrożenia elementami ostrymi i wystającymi Czynniki szkodliwe i uciążliwe występujące w procesie pracy. 1. Czynniki fizyczne: a) hałas, b) drgania (o oddziaływaniu miejscowym i ogólnym), c) mikroklimat, d) promieniowanie (optyczne, jonizujące, laserowe), e) pole elektromagnetyczne i elektrostatyczne, f) pyły przemysłowe. 2. Czynniki chemiczne: a) substancje i mieszaniny o właściwościach wybuchowych, b) substancje i mieszaniny o właściwościach utleniających, c) substancje i mieszaniny skrajnie łatwopalne, d) substancje i mieszaniny wysoce łatwopalne, e) substancje i mieszaniny łatwopalne, f) substancje i mieszaniny bardzo toksyczne, g) substancje i mieszaniny toksyczne, h) substancje i mieszaniny szkodliwe, i) substancje i mieszaniny żrące, j) substancje i mieszaniny drażniące, k) substancje i mieszaniny uczulające, l) substancje i mieszaniny rakotwórcze, m) substancje i mieszaniny mutagenne, n) substancje i mieszaniny działające szkodliwie na rozrodczość, o) substancje i mieszaniny niebezpieczne dla środowiska. 3. Czynniki biologiczne: a) drobnoustroje komórkowe, w tym zmodyfikowane genetycznie, b) jednostki bezkomórkowe, zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie, c) hodowle komórkowe, d) pasożyty wewnętrzne człowieka. 4. Czynniki psychofizyczne: a) obciążenia fizyczne (statyczne i dynamiczne), b) obciążenia psychonerwowe Ogólne sposoby zapobiegania ww. zagrożeniom, wraz z omówieniem działań profilaktycznych. a) Zasady i metody likwidacji lub ograniczenia oddziaływania czynników szkodliwych na pracowników. b) Środki ochrony zbiorowej i indywidualnej. 3. Zasady postępowania w razie wypadku w czasie pracy oraz w sytuacjach zagrożeń (np. pożaru, awarii), w tym zasady udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku. Czas trwania: 2 godziny * 3.1. Postępowanie w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy: a) Udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy. b) Niezwłoczne powiadomienie bezpośredniego przełożonego. c) Zabezpieczenie miejsca wypadku Postępowanie w sytuacjach zagrożeń: a) Organizacja ochrony przeciwpożarowej. b) Zasady postępowania w przypadku pożaru. c) Podręczny sprzęt gaśniczy (rodzaje, zasada działania). d) Ewakuacja ludzi i mienia (drogi ewakuacyjne, znaki ewakuacyjne) Postępowanie w razie wypadku: a) Zasady udzielania pierwszej pomocy. b) Pierwsza pomoc w razie wypadku. c) Pierwsza pomoc w przypadku nagłych zachorowań. d) System pierwszej pomocy w zakładzie pracy. 4. Okoliczności i przyczyny charakterystycznych dla wykonywanej pracy wypadków przy pracy oraz związana z nimi profilaktyka. Organizacja stanowisk pracy. Czas trwania: 2 godziny * 4.1. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe oraz świadczenia z nimi związane. Wprowadzeniem do powyższej części szkolenia jest przedstawienie przykładowych scenariuszy wypadków dla osób zatrudnionych na stanowiskach robotniczych. W dalszej części szkolenia omawiane są następujące zagadnienia: a) Definicja wypadku przy pracy oraz wypadku traktowanego na równi z wypadkiem przy pracy. b) Definicja wypadku w drodze do pracy i z pracy. 14 ISO Serwis 3/2015

15 c) Omówienie głównych przyczyn wypadków przy pracy. d) Omówienie wypadków przy pracy zaistniałych w zakładzie pracy. e) Omówienie procedury przyznawania świadczeń przysługujących pracownikom w związku z wypadkiem przy pracy/wypadkiem w drodze do i z pracy. f) Omówienie procedury postępowania powypadkowego. g) Definicja choroby zawodowej. h) Omówienie procedury postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej. i) Omówienie procedury przyznawania świadczeń przysługujących pracownikom w związku ze stwierdzeniem choroby zawodowej. j) Omówienie wykazu chorób zawodowych w odniesieniu do prac na stanowiskach robotniczych Organizacja stanowisk pracy W powyższej części omawiane są następujące zagadnienia: a) Pojęcie ergonomii. ISO Serwis b) Organizacja stanowisk pracy zgodnie z zasadami ergonomii. c) Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. d) Wymagania BHP oraz ergonomii dla maszyn i innych urządzeń technicznych. e) Charakterystyczne wypadki na stanowiskach robotniczych. f) Profilaktyka w zakresie wypadków przy pracy. Na koniec szkolenia jest wyznaczony czas na zadawanie pytań przez uczestników szkolenia i omówienie zagadnień, o których wyjaśnienie zwracają się uczestnicy szkolenia. 5. Sprawdzenie wiadomości Czas trwania: 15 minut RAZEM: 8 godzin lekcyjnych i 15 minut. *) W godzinach lekcyjnych trwających 45 minut. NOWY SZEF ISO Od początku roku ISO ma nowego prezydenta jest nim dr Zhang Xiaogang. W swojej 35 letniej zawodowej karierze pełnił wiele funkcji kierowniczych oraz brał udział wielu projektach badawczych. Nowy prezydent był także Przewodniczącym Światowego Stowarzyszenia Stali oraz przez 13 lat komitetu technicznego ISO/TC17/SC17 7 Steel wire rod and wire products. W swoich planach podkreślił, że rok 2015 jest ostatnim rokiem realizacji planu ISO i jednocześnie kluczowym dla stworzenia planu strategicznego na lata Wśród priorytetów które przedstawił należy zwrócić uwagę m.in. na: l poprawę postrzegania normy ISO, tak aby stała się najczęściej wybieraną normą oraz podjęcie działań na rzecz zwiększenia świadomości przedsiębiorców o korzyściach wynikających z wprowadzenia normy ISO; l wzrost znaczenia normy ISO w celu zwiększenia roli tej normy w procesie normalizacji, szczególnie w takich obszarach jak nowe źródła energii, nowe materiały, inteligentne miasta; l oszczędność energii i ochrona środowiska, biotechnologia, IT, bezpieczeństwo publiczne, ład społeczny, usługi publiczne itp; l promowanie współpracy między ISO a innymi organizacjami opracowującymi normy po aby usunąć luki między powstającymi wytycznymi; l nieustająca poprawa procesów związanych z normami ISO oraz pełne wykorzystanie mediów społecznościowch w procesie tworzenia norm aktualnych, efektywnych mających istotny wpływ na przedsiębiorstwa. u Redakcja Akademia Dashofera wiedza i umiejętności, których potrzebujesz! Zapewniamy: l Seminaria otwarte i zamknięte l Wysoki poziom merytoryczny zajęć l Warsztaty i możliwość dyskusji z wykładowcą l Komfort zadawania pytań l Niewielkie grupy uczestników Seminaria między innymi z zakresu: budownictwa, budżetówki, ochrony środowiska, przemysłu, szkolnictwa, transportu i logistyki. Więcej informacji znajdą Państwo na stronie: ISO Serwis 3/

16 ISO Serwis Do czego można wykorzystać listę znaczących zagrożeń? Odpowiednie wykorzystanie listy znaczących zagrożeń w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy ma dla tego systemu kluczowe znaczenie. Wykaz ten powinien być stosowany w każdym elemencie systemu zbudowanego według normy PN-N-18001:2004: l polityka bhp: w polityce powinno znaleźć się odniesienie do znaczących zagrożeń, nie muszą oczywiście być w niej ujęte wszystkie, ale należy podkreślić, które mamy szczególnie na uwadze; l wymagania prawne i inne: według listy znaczą - cych zagrożeń powinniśmy ustalać wymagania prawne i inne, które dotyczą działalności firmy; te dwa zagadnienia będą się wzajemnie uzupełniały, gdyż z drugiej strony wykorzystujemy wymagania prawne do ustalania zagrożeń znaczących; l cele ogólne i szczegółowe: opracowując plan poprawy warunków pracy przez ustalenie celów, uwzględniamy listę znaczących zagrożeń, analizując możliwość ograniczenia lub redukcji zagrożeń; l struktura, odpowiedzialności i uprawnienia: wykaz znaczących zagrożeń określa, jakie kwalifikacje i uprawnienia muszą posiadać pracownicy do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych; l szkolenia: określając potrzeby szkoleniowe pracowników, uwzględniamy personel kluczowy, wykonujący prace związane z znaczącymi zagrożeniami; l komunikowanie się: opracowując procedurę komunikowania się m.in. na podstawie listy znaczących zagrożeń, ustalamy, jakie i do kogo powinniśmy skierować informacje w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy; l dokumentacja: na podstawie wykazu znaczących zagrożeń określamy niezbędną dokumentację i zapisy do sterowania operacyjnego; l monitorowanie: planując monitorowanie, powin - niśmy uwzględnić wszystkie znaczące zagrożenia ujęte w wykazie; l audytowanie: na podstawie wykazu zagrożeń znaczących ustalimy harmonogram audytów w celu przeprowadzenia badania zgodności sposobu wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych z wymaganiami prawnymi. u Redakcja Chciałbyś dowiedzieć się więcej na wybrany temat? Potrzebujesz wskazówek, wyjaśnienia konkretnej kwestii? Skorzystaj z pomocy naszych ekspertów! Wyślij pytanie faksem, pocztą elektroniczną lub wypełnij Kartę Pytań odpowiedź znajdziesz w kolejnych numerach. ISO Ser wis Wszyst ko o nor mach oraz sys te mach za rzą dza nia ja kością on -l ine Wydawca: Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o, ul. Bieżanowska 7, Warszawa tel. (+48 22) , , faks , Redaktor odpowiedzialny: Agnieszka Zakrzewska-Skrzydło, Redakcja i korekta techniczna: Agnieszka Zakrzewska-Skrzydło, Skład: SK STUDIO Prenumerata: kwartalna 79 PLN + 23% VAT, roczna 284,40 PLN + 23% VAT Wpłaty kierować na rachunek: Verlag Dashofer Sp. z o.o. Bank Handlowy SA, nr Redakcja odpowiada na łamach miesięcznika na wybrane pytania Czytelników przesłane do redakcji faksem lub pocztą. Copyright 2013 Dashöfer Holding Ltd & Wydawnictwo Verlag Dashofer Sp. z o.o. Warszawa Wszystkie prawa zastrzeżone. Przedruk w całości lub we fragmentach i rozpowszechnianie bez zgody wydawcy zabronione. Ze względu na stałe zmiany w polskim prawie oraz niejednolite interpretacje przepisów Wydawnictwo nie ponosi odpowiedzialności za zamieszczone informacje. 16 ISO Serwis 3/2015

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy.

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy. ZAŁĄCZNIK Nr RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA I. Ramowy program instruktażu ogólnego. Cel szkolenia Celem szkolenia jest zaznajomienie pracownika w szczególności z: a) podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY. z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY. z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Dz.U.04.180.1860 005-07-01 zm. Dz.U.05.116.97 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY z dnia 7 lipca 004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z dnia 18 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych Załącznik nr 5 do Zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta Zagórów Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych w Urzędzie Miejskim

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACODAWCÓW I INNYCH OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI.

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACODAWCÓW I INNYCH OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI. SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACODAWCÓW I INNYCH OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI. 1. Cel szkolenia Celem szkolenia jest aktualizacja i uzupełnienie wiedzy i umiejętności w szczególności z zakresu:

Bardziej szczegółowo

w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 1

w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 1 Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 7 lipca 004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 1 (Dz. U. Nr 180, poz. 1860; zm.: Dz. U. z 005 r. Nr 116, poz. 97, z 007

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program szkolenia okresowego pracowników administracyjno- biurowych w zakresie bhp i ppoż. Urząd Miejski w Zagórowie.

Szczegółowy program szkolenia okresowego pracowników administracyjno- biurowych w zakresie bhp i ppoż. Urząd Miejski w Zagórowie. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta Zagórów Szczegółowy program szkolenia okresowego pracowników administracyjno- biurowych w zakresie bhp i ppoż. Urząd Miejski w Zagórowie. (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

(Dz. U. z dnia 18 sierpnia 2004 r.)

(Dz. U. z dnia 18 sierpnia 2004 r.) Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy 1) z dnia 7 lipca 004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy ) (Dz. U. Nr 180, poz. 1860, z 005 r. Nr 116, poz. 97, z 007 r. Nr 196,

Bardziej szczegółowo

RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA. I. Ramowy program instruktaŝu ogólnego

RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA. I. Ramowy program instruktaŝu ogólnego RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA I. Ramowy program instruktaŝu ogólnego. Cel szkolenia Celem szkolenia jest zaznajomienie pracownika w szczególności z:. Uczestnicy szkolenia a) podstawowymi przepisami bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG

SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG Wykład 10. SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ WEDŁUG NORM ISO 9000 1 1. Rodzina norm ISO 9000: Normy ISO 9000 są od 1987r., a trzecia rodzina norm ISO 9000 z 2000 r. (doskonalona w kolejnych latach) składa się

Bardziej szczegółowo

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7.1. Jakie wymagania i wytyczne dotyczące określenia struktur odpowiedzialności i uprawnień w systemie

Bardziej szczegółowo

KRAKOWSKA SZKOŁA WYŻSZA

KRAKOWSKA SZKOŁA WYŻSZA KRAKOWSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego PROGRAM KSZTAŁCENIA DWUSEMESTRALNYCH STUDIÓW PODYPLOMOWYCH BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY z elementami dydaktyki bezpieczeństwa Studia przeznaczone

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Na podstawie art. 237 3-237 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974

Bardziej szczegółowo

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych 1. Założenia organizacyjno-programowe a) Forma nauczania Kurs z oderwaniem od pracy. b) Cel szkolenia Celem szkolenia jest

Bardziej szczegółowo

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji

Instytut Spawalnictwa w Gliwicach Ośrodek Certyfikacji 1 Wymagania ogólne Wytwórca powinien ustanowić, dokumentować i utrzymywać system ZKP, aby zapewnić, że wyroby wprowadzone na rynek są zgodne z określoną i przedstawioną charakterystyką. System ZKP powinien

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA BHP DLA BRANŻY ENERGETYCZNEJ

SZKOLENIA BHP DLA BRANŻY ENERGETYCZNEJ SZKOLENIA BHP DLA BRANŻY ENERGETYCZNEJ Kilka słów o nas 2 Szkolenie okresowe bhp dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach inżynieryjno technicznych Szkolenie okresowe bhp dla pracodawców i innych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY SZKOLENIOWE

WARSZTATY SZKOLENIOWE WARSZTATY SZKOLENIOWE Z ZAKRESU EKSPLOATACJI MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ORAZ DYREKTYWY BUDOWLANEJ szk ol en ia wa rs ztat y ku r sy Oferta warsztatów szkoleniowo-doradczych z zakresu eksploatacji maszyn

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 111/15 BURMISTRZA CIECHOCINKA z dnia 28 sierpnia 2015 roku

ZARZĄDZENIE NR 111/15 BURMISTRZA CIECHOCINKA z dnia 28 sierpnia 2015 roku ZARZĄDZENIE NR 111/15 BURMISTRZA CIECHOCINKA z dnia 28 sierpnia 2015 roku zmieniające zarządzenie w sprawie wprowadzenia szczegółowych programów szkoleń wstępnych i okresowych w dziedzinie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracodawców i innych osób kierujących pracownikami w Urzędzie Miejskim w Zagórowie.

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracodawców i innych osób kierujących pracownikami w Urzędzie Miejskim w Zagórowie. Załącznik nr 6 do Zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta Zagórów Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracodawców i innych osób kierujących pracownikami w Urzędzie Miejskim w

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy na: SZKOLENIE OKRESOWE DLA PRACODAWCÓW I OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI. w dniach 26.05.-28.05.2010 w BRENNEJ

Serdecznie zapraszamy na: SZKOLENIE OKRESOWE DLA PRACODAWCÓW I OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI. w dniach 26.05.-28.05.2010 w BRENNEJ Serdecznie zapraszamy na: SZKOLENIE OKRESOWE DLA PRACODAWCÓW I OSÓB KIERUJĄCYCH PRACOWNIKAMI w dniach 26.05.-28.05.2010 w BRENNEJ W GÓRACH BESKIDZKICH Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje prowadzonych szkoleń. Programy szkolenia - zakres

Rodzaje prowadzonych szkoleń. Programy szkolenia - zakres ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Dziennik Ustaw z dnia 18 sierpnia 2004 r. Nr 180, poz. 1860 ZMIANY: -

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl Wszelkie prawa zastrzeżone. Rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody wydawcy zabronione. Autor oraz wydawca dołożyli wszelkich starań aby zawarte

Bardziej szczegółowo

OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH

OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH Szkolenie wstępne InstruktaŜ stanowiskowy OPERATOR WĘZŁÓW CIEPLNYCH pod red. Bogdana Rączkowskiego Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp 11 Wykaz skrótów użytych w treści 12 Literatura 12

Spis treści. Wstęp 11 Wykaz skrótów użytych w treści 12 Literatura 12 Spis treści Wstęp 11 Wykaz skrótów użytych w treści 12 Literatura 12 I. Regulacje prawne z zakresu prawa pracy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy 1. Międzynarodowe źródła prawa 13 Dyrektywy UE 14

Bardziej szczegółowo

Organizacja szkolenia BHP

Organizacja szkolenia BHP Organizacja szkolenia BHP 1. Szkolenie okresowe w zakresie BHP dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach administracyjno-biurowych - Program ramowy: Lp. Temat szkolenia 1. Wybrane regulacje prawne

Bardziej szczegółowo

DECYZJA NR 26 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ. z dnia 16 kwietnia 2014 r.

DECYZJA NR 26 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ. z dnia 16 kwietnia 2014 r. DECYZJA NR 6 KOMENDANTA GŁÓWNEGO PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ z dnia 16 kwietnia 014 r. w sprawie szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby i pracy dla strażaków pełniących służbę i pracowników cywilnych

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH Lp. 1. Temat szkolenia Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy: a) aktualne przepisy (z uwzględnieniem zmian),

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Wypadki bezpieczeństwem. Organizacja służby bhp bhp apraca przy komputerzeft rth dgjjj tdyjdyjd

Zarządzanie Wypadki bezpieczeństwem. Organizacja służby bhp bhp apraca przy komputerzeft rth dgjjj tdyjdyjd PRZEPISY ANALIZY PRZYKŁADY KOMENTARZE PRZEPISY ANALIZY PRZYKŁADY KOMENTARZE Pod Redaktor redakcją naczelna Przemysława Agnieszka Gawrońska-Świeboda Ł. Siemiątkowskiego Redaktor merytoryczny Przemysław

Bardziej szczegółowo

z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) (Dz. U. Nr 180, poz. 1860)

z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) (Dz. U. Nr 180, poz. 1860) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY 1) z dnia 7 lipca 004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy ) (Dz. U. Nr 180, poz. 1860) Na podstawie art. 75 ustawy z dnia 6 czerwca

Bardziej szczegółowo

12. Szkolenia ogólne z zakresu bhp

12. Szkolenia ogólne z zakresu bhp 12.1. Informacje ogólne 12.2. Szkolenie wstępne 12.2.1. Instruktaż ogólny 12.2.2. Instruktaż stanowiskowy 12.3. Szkolenie okresowe 12. Szkolenia ogólne z zakresu bhp 12.4. Adaptacja programów ramowych

Bardziej szczegółowo

WZORCOWY PROGRAM. szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego)

WZORCOWY PROGRAM. szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego) WZORCOWY PROGRAM szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego) 1. Nazwa formy kształcenia Szkolenie wstępne na stanowisku pracy nazywane dalej instruktażem stanowiskowym jest przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Powszechnie przyjmuje się, że każde laboratorium, które chce reprezentować wiarygodne dane musi wdrożyć odpowiednie procedury zapewnienia jakości.

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM I HIGIENĄ PRACY wg OHSAS 18001 i PN-N 18001

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM I HIGIENĄ PRACY wg OHSAS 18001 i PN-N 18001 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA BEZPIECZEŃSTWEM I HIGIENĄ PRACY wg OHSAS 18001 i PN-N 18001 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie zapraszamy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek

Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001. Mariola Witek Powody wdraŝania i korzyści z funkcjonowania Systemu Zarządzania Jakością wg ISO 9001 Mariola Witek Przedmiot wykładu 1.Rozwój systemów zarządzania jakością (SZJ) 2.Potrzeba posiadania formalnych SZJ 3.Korzyści

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka

Zmiany w standardzie ISO dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka Zmiany w standardzie ISO 9001 dr inż. Ilona Błaszczyk Politechnika Łódzka 1 W prezentacji przedstawiono zmiany w normie ISO 9001 w oparciu o projekt komitetu. 2 3 4 5 6 Zmiany w zakresie terminów używanych

Bardziej szczegółowo

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących

Procedura auditów wewnętrznych i działań korygujących 1/14 TYTUŁ PROCEURY Opracował: Zatwierdził: Pełnomocnik ds. SZJ Mariusz Oliwa 18 marca 2010r.... podpis Starosta Bolesławiecki Cezary Przybylski... podpis PROCEURA OBOWIĄZUJE O NIA: 25 czerwca 2010r. 18

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program instruktażu ogólnego W zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych w Urzędzie Miejskim w Zagórowie

Szczegółowy program instruktażu ogólnego W zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych w Urzędzie Miejskim w Zagórowie Załącznik nr 2 Do zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta Zagórów Szczegółowy program instruktażu ogólnego W zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych w Urzędzie Miejskim w Zagórowie (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10.1. Co to są dokumenty i zapisy w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? W każdym systemie zarządzania dokumentacja

Bardziej szczegółowo

DYNÓW: 09.03.2015R ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH ZAPYTANIE OFERTOWE NR 1/03/2015 I. ZAMAWIAJĄCY NIP: 795-18-28-564 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

DYNÓW: 09.03.2015R ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH ZAPYTANIE OFERTOWE NR 1/03/2015 I. ZAMAWIAJĄCY NIP: 795-18-28-564 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. KARD. STEFANA WYSZYŃSKIEGO 36-065 DYNÓW, UL. POLNA 3 TEL. 16 6521045 DYNÓW: 09.03.2015R I. ZAMAWIAJĄCY ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. KARD. S. WYSZYŃSKIEGO 36-065 DYNÓW, UL. POLNA

Bardziej szczegółowo

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008

Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 FORUM WYMIANY DOŚWIADCZEŃ DLA KONSULTANTÓW 19-20 listopada 2007r. Zmiany i nowe wymagania w normie ISO 9001:2008 Grzegorz Grabka Dyrektor Działu Certyfikacji Systemów, Auditor Senior TÜV CERT 1 Zmiany

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 7/2012 Starosty Nowodworskiego z dnia 16 lutego 2012r.

Zarządzenie nr 7/2012 Starosty Nowodworskiego z dnia 16 lutego 2012r. Zarządzenie nr 7/0 Starosty Nowodworskiego z dnia 6 lutego 0r. w sprawie: wprowadzenia ramowych programów szkoleń pracowników Starostwa Powiatowego w Nowym Dworze Mazowieckim w dziedzinie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania

Przykładowy szkolny plan nauczania Przykładowy szkolny plan nauczania Typ szkoły: Szkoła policealna - /szkoła dla młodzieży/ 1,5 Zawód: Technik bezpieczeństwa i higieny pracy; symbol 325509 Podbudowa programowa: szkoły dające wykształcenie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. w sprawie szkolenia pracowników Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Osieku z dnia 12 października 2009 r.

INSTRUKCJA. w sprawie szkolenia pracowników Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Osieku z dnia 12 października 2009 r. INSTRUKCJA w sprawie szkolenia pracowników z dnia 1 października 009 r. 1 1. Szkoleniu podlegają wszyscy pracownicy Zespołu Szkół.. Szkolenie winno się odbywać zgodnie z rozporządzeniem MGiP. z dnia 7.07.004

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1/3 Strona 1. 1/3 Spis treści

Spis treści 1/3 Strona 1. 1/3 Spis treści Spis treści 1/3 Strona 1 1/3 Spis treści 1 Spisy, noty i podstawowe informacje 1/1 Od wydawcy 1/2 Noty autorskie 1/3 Spis treści 1/4 Instalowanie programu 1/5 Alfabetyczny indeks rzeczowy 2 Obowiązki i

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 18/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 23 lutego 2012 roku

ZARZĄDZENIE NR 18/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 23 lutego 2012 roku ZARZĄDZENIE NR 18/2012 Wójta Gminy Rychliki z dnia 23 lutego 2012 roku w sprawie częstotliwości i czasu trwania szkoleń z zakresu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy oraz ochrony P.pożarowej Zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego I. Cel dokumentu Wytyczne określają rozwiązania organizacyjne w zakresie zarządzania środowiskowego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w odniesieniu do Podwykonawców pracujących w imieniu lub na terenie

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeostwo. SZKOLENIA W ZAKRESIE BHP. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeostwo. SZKOLENIA W ZAKRESIE BHP. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeostwo. SZKOLENIA W ZAKRESIE BHP Ireneusz Pawlik USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy Szkolenie art. 237 2-5 art. 237.3 Nie wolno dopuścid pracownika do pracy, do której wykonywania

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACOWNIKÓW NA STANOWISKACH KASJER i SPRZEDWACA.

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACOWNIKÓW NA STANOWISKACH KASJER i SPRZEDWACA. SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO PRACOWNIKÓW NA STANOWISKACH KASJER i SPRZEDWACA. 1. Cel szkolenia Celem szkolenia jest aktualizacja i uzupełnienie wiedzy i umiejętności w szczególności z zakresu:

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO wg PN-EN ISO 14001:2015 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie zapraszamy Państwa na szkolenie

Bardziej szczegółowo

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com.

Normy ISO serii 9000. www.greber.com.pl. Normy ISO serii 9000. Tomasz Greber (www.greber.com.pl) dr inż. Tomasz Greber. www.greber.com. Normy ISO serii 9000 dr inż. Tomasz Greber www.greber.com.pl www.greber.com.pl 1 Droga do jakości ISO 9001 Organizacja tradycyjna TQM/PNJ KAIZEN Organizacja jakościowa SIX SIGMA Ewolucja systemów jakości

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. (Dz.U. z 1998r. nr 21, poz. 94 ze zm.) Art. 237 2 Minister Edukacji Narodowej jest obowiązany zapewnić uwzględnianie problematyki bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr R-22/2008 Rektora Politechniki Lubelskiej w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2008 r.

Zarządzenie Nr R-22/2008 Rektora Politechniki Lubelskiej w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2008 r. Zarządzenie Nr R-22/2008 Rektora Politechniki Lubelskiej w Lublinie z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad szkolenia pracowników, studentów i doktorantów w zakresie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od Autorów... 9

Spis treści. Od Autorów... 9 Spis treści Od Autorów... 9 1. Historia bezpieczeństwa i higieny pracy... 11 1.1. Pojęcia podstawowe... 11 1.2. Przyczyny stosowania profilaktyki BHP... 13 1.3. Organizacja profilaktyki... 15 1.4. Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BHP WG NORM ISO 9001:2015 I OHSAS/PN-N 18001.

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BHP WG NORM ISO 9001:2015 I OHSAS/PN-N 18001. INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I BHP WG NORM ISO 9001:2015 I OHSAS/PN-N 18001. S t r o n a 2 z 5 Serdecznie

Bardziej szczegółowo

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001

PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY ZINTEGROWANEGO SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ I ŚRODOWISKOWEGO wg ISO 9001 oraz ISO 14001 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie

Bardziej szczegółowo

BHP w spawalnictwie Health and safety in welding. Liczba godzin/tydzień: 1S PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

BHP w spawalnictwie Health and safety in welding. Liczba godzin/tydzień: 1S PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności: Spawalnictwo Rodzaj zajęć: Seminarium BHP w spawalnictwie Health and safety in welding Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO DLA PRACOWNIKÓW PLACÓWEK OŚWIATOWYCH.

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO DLA PRACOWNIKÓW PLACÓWEK OŚWIATOWYCH. SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA ORESOWEGO DLA PRACOWNIKÓW PLACÓWEK OŚWIATOWYCH. 1. Cel szkolenia Celem szkolenia jest aktualizacja i uzupełnienie wiedzy i umiejętności w szczególności z zakresu: a) Oceny

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

Opakowania na materiały niebezpieczne

Opakowania na materiały niebezpieczne Założyciel firmy Georg Utz 1916 1988 Opakowania na materiały 208 GGVS Opakowania na materiały 209 Opakowania na materiały Cer ty fi ko wa ne po jem ni ki Utz jest pro du cen tem sze ro kiej ga my opa ko

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr /2005 Z dnia 2005 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE. 1) RYZYKO

Bardziej szczegółowo

ZASADY SZKOLEŃ PROGRAMY, SZKOLENIA W URZĘDZIE MIASTA SZCZECINEK INSTRUKTAŻ OGÓLNY

ZASADY SZKOLEŃ PROGRAMY, SZKOLENIA W URZĘDZIE MIASTA SZCZECINEK INSTRUKTAŻ OGÓLNY ZARZĄDZENIE Nr 54/05 Burmistrza Miasta Szczecinek z dnia 6 czerwca 005r. w sprawie określenia zasad przeprowadzania szkoleń w dziedzinie bhp Na podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR.2... I 05

ZARZĄDZENIE NR.2... I 05 ZARZĄDZENIE NR.2... I 05 Dyrektora Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu z dnia 23.03.2005 r. w sprawie organizacji i szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej.

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ WYJAZDOWYCH OTWARTYCH Jesień 2012

OFERTA SZKOLEŃ WYJAZDOWYCH OTWARTYCH Jesień 2012 OFERTA SZKOLEŃ WYJAZDOWYCH OTWARTYCH Jesień 2012 Jesienią roku 2012 zapraszamy Państwa na szkolenia wyjazdowe otwarte organizowane przez firmę TARBONUS Sp. z o.o. Zapewniamy wysoki poziom organizacji,

Bardziej szczegółowo

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001

ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA W TRAKCJA PRKiI S.A. Warszawa, maj 2015 SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od 1999 roku Trakcja PRKiI S.A. mając na uwadze satysfakcję Klienta i

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania* /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: zasadnicza szkoła zawodowa - 3-letni okres nauczania /1//2/ Zawód: Operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw

Bardziej szczegółowo

KOMENDA GŁÓWNA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO Z ZAKRESU BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY SŁUŻBY DLA FUNKCJONARIUSZY

KOMENDA GŁÓWNA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO Z ZAKRESU BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY SŁUŻBY DLA FUNKCJONARIUSZY KOMENDA GŁÓWNA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ PROGRAM SZKOLENIA WSTĘPNEGO Z ZAKRESU BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY SŁUŻBY DLA FUNKCJONARIUSZY PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ Warszawa 2013 Opracowanie programu: 1. bryg.

Bardziej szczegółowo

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996

Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 Skrót wymagań normy ISO 9001/2:1994, PN-ISO 9001/2:1996 (pojęcie wyrób dotyczy też usług, w tym, o charakterze badań) 4.1. Odpowiedzialność kierownictwa. 4.1.1. Polityka Jakości (krótki dokument sygnowany

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... Wykaz autorów... Wykaz skrótów...

Spis treści. Przedmowa... Wykaz autorów... Wykaz skrótów... Przedmowa... Wykaz autorów... Wykaz skrótów... XI XIII XV Rozdział I. Obowiązki z zakresu bhp wobec nauczycieli i innych pracowników szkoły (Stanisław Wójcik)... 1 1. Obowiązki dyrektora szkoły jako pracodawcy

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/

Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Przykładowy szkolny plan nauczania /przedmiotowe kształcenie zawodowe/ Typ szkoły: szkoła policealna dla dorosłych /zaoczna/ 1,5 - roczny okres nauczania Zawód: Technik bezpieczeństwa i higieny pracy;

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA GAZOWA I

SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA GAZOWA I SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA INSTALACJA GAZOWA I 03.00.00 1 1. INSTALACJA GAZOWA 1.2 Wstęp SZCZEGÓŁOWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA 1.1.1 Przedmiot robót Przedmiotem niniejszej Szczegółowej Specyfikacji

Bardziej szczegółowo

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE

Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE I ZAPOBIEGAWCZE ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w SZCZECINIE SYSTEM ZARZĄDZANIA ZESPOŁEM LABORATORIÓW BADAWCZYCH (SZZLB) Zgodny z wymaganiami PN-EN ISO/IEC 17025:2005 Procedura PSZ 4.11_4.12 DZIAŁANIA KORYGUJĄCE

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Organizacja służby bhp w szkole (Stanisław Wójcik)

Rozdział II. Organizacja służby bhp w szkole (Stanisław Wójcik) Spis treści Przedmowa Wykaz autorów Wykaz skrótów Rozdział I. Obowiązki z zakresu bhp wobec nauczycieli i innych pracowników szkoły 1. Obowiązki dyrektora szkoły jako pracodawcy i sprawującego opiekę nad

Bardziej szczegółowo

wymagania techniczne?

wymagania techniczne? (T, A1, FB16), Stan 0.0.006 - jakościowych wg - E ) 1 5 SPRAWDZENIE WYMAGAŃ I KON- TROLA TECHNICZNA 1 5. Czy uwzględnione są następujące aspekty ogólne? Normy na produkt Wymagania przepisów Wymagania określone

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Celem niniejszego artykułu jest wskazanie pracodawcy co powinien zawierać dokument zabezpieczenia przed wybuchem

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE ZASADY SZKOLENIA W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY

SZCZEGÓŁOWE ZASADY SZKOLENIA W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY Załącznik do Zarządzenia Nr 11/12 Wójta Gminy Jaśliska z dnia 20 stycznia 2012r. SZCZEGÓŁOWE ZASADY SZKOLENIA W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY SZCZEGÓŁOWE ZASADY SZKOLENIA PRACOWNIKÓW W DZIEDZINIE

Bardziej szczegółowo

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001

Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Egzamin za szkolenia Audytor wewnętrzny ISO nowy zawód, nowe perspektywy z zakresu normy ISO 9001, ISO 14001, ISO 27001 Imię i nazwisko:.. 1. Podczas AUDYTU WEWNETRZNEGO, działu albo procesu w organizacji,

Bardziej szczegółowo

Zasady organizacji szkoleń w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zostały ujęte w załączniku do niniejszego zarządzenia.

Zasady organizacji szkoleń w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy zostały ujęte w załączniku do niniejszego zarządzenia. DOP-0212-48/2013 Poznań, 19 kwietnia 2013 roku Zarządzenie nr 48/2013 Rektora Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2013 roku w sprawie szkolenia pracowników Uniwersytetu Przyrodniczego

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO. pracodawców wykonujących zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy

SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO. pracodawców wykonujących zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO pracodawców wykonujących zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ wg ISO 9001:2015

INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ wg ISO 9001:2015 INFORMACJE SZCZEGÓŁOWE NA TEMAT SZKOLENIA OTWARTEGO: PEŁNOMOCNIK I AUDYTOR WEWNĘTRZNY SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ wg ISO 9001:2015 S t r o n a 2 z 5 Serdecznie zapraszamy Państwa na szkolenie Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo