Iwona ROMANOWSKA-SŁOMKA Adam SŁOMKA ZARZĄDZANIE RYZYKIEM ZAWODOWYM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Iwona ROMANOWSKA-SŁOMKA Adam SŁOMKA ZARZĄDZANIE RYZYKIEM ZAWODOWYM"

Transkrypt

1 Iwona ROMANOWSKA-SŁOMKA Adam SŁOMKA ZARZĄDZANIE RYZYKIEM ZAWODOWYM Wydanie VI Kraków-Tarnobrzeg, kwiecień 2008 r. SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 CZĘŚĆ I! WPROWADZENIE OCENA RYZYKA Definicje Cele oceny ryzyka Sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane i czy jest znane związane z nimi ryzyko zawodowe Wykazanie, że zastosowane środki ochrony są odpowiednie do zidentyfikowanych zagrożeń Wykazanie, że dokonano odpowiedniego wyboru materiałów, wyposażenia stanowisk oraz organizacji pracy Ustalenie priorytetów w działaniach zmierzających do eliminowania łub ograniczania ryzyka zawodowego Zbadanie czy ryzyko zawodowe jest na poziomie akceptowalnym i zastosowanie odpowiednich środków ochronnych Zapewnienie ciągłej poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy Wykazanie pracownikom oraz organom nadzoru i kontroli, że ryzyko zawodowe jest znane Kiedy wykonywać ocenę ryzyka zawodowego Tworzenie nowych stanowisk pracy Wprowadzanie zmian na stanowiskach pracy Zmiana wymagań odnośnie dopuszczalnego poziomu czynników środowiska pracy Wprowadzenie zmian związanych z zastosowaniem środków ochrony Obcy pracownicy Okresowa ocena ryzyka Wymagania gwarantujące poprawną ocenę ryzyka... 26

2 Zapewnienie niezbędnych zasobów Wyznaczenie niezbędnych osób Określenie potrzeb szkoleniowych i przeprowadzenie szkoleń osób przeprowadzających ocenę ryzyka zawodowego Zapewnienie udziału pracowników w ocenie ryzyka zawodowego Zapewnienie osobom oceniającym ryzyko zawodowe dostępu do potrzebnych informacji Sporządzenie wykazu stanowisk oraz wykonanie ich analizy Określenie sposobu informowania o ryzyku zawodowym Algorytm oceny ryzyka zawodowego Charakterystyka obiektu oceny ryzyka zawodowego Stanowiska pracy jednozawodowe o stałych warunkach pracy Stanowiska pracy wielozawodowe o stałych warunkach pracy Stanowiska pracy jednozawodowe o zmiennych warunkach pracy Stanowiska pracy wielozawodowe o zmiennych warunkach pracy Faza używania obiektu Granice obiektu Wykonywane czynności Niedogodności Poziom wykształcenia, doświadczenia, umiejętności i predyspozycje Inne osoby, które mogą być narażone na ryzyko Inne informacje Identyfikacja zagrożeń Listy kontrolne Dokumentacja techniczna Normy określające wymagania bezpieczeństwa pracy Dokumenty pomiarów czynników środowiska pracy Szacowanie ryzyka Stopień możliwej straty Obowiązujące przepisy prawne zawierające zasady ochrony przed zagrożeniami Wielkoś ć fizycznego uszkodzenia ciała lub utraty zdrowia Rozmiar strat Prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia niebezpiecznego o określonej stracie Prawdo podobieństwo wystąpienia zdarzenia wywołującego zagrożenie Częstotl iwość i czas narażenia (ekspozycji) na działanie zagrożeń Możliw ości uniknięcia lub ograniczenia strat Wartościowanie ryzyka... Porównywanie ryzyka zawodowego

3 Działania wynikające z oceny ryzyka zawodowego DOKUMENTOWANIE OCENY RYZYKA Charakterystyka stanowiska pracy Informacje dotyczące identyfikacji zagrożeń Szacowanie parametrów ryzyka i jego wartościowanie Informacje dotyczące kryteriów akceptacji oraz poziomu ryzyka akceptowanego Środki ochrony konieczne do zlikwidowania zagrożeń lub zmniejszenia ryzyka Wynik końcowy oceny ryzyka oraz zalecenia dotyczące monitorowania ryzyka i jego okresowej oceny Przepisy, normy lub wytyczne stosowane przy ocenie ryzyka INFORMOWANIE O RYZYKU ZAWODOWYM ZAGROŻENIA SZKODLIWYMI CZYNNIKAMI BIOLOGICZNYMI Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych Informacje o szkodliwym czynniku biologicznym Sposób przenoszenia szkodliwego czynnika biologicznego Obowiązki pracodawcy Ocena ryzyka zawodowego Środki ochronne stosowane przy narażeniu na szkodliwe czynniki biologiczne Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego przy narażeniu na czynni ki biologiczne ZAGROŻENIA SZKODLIWYMI CZYNNIKAMI CHEMICZ NYMI Klasyfikacja szkodliwych substancji i preparatów chemicznych Drogi wchłaniania szkodliwych czynników chemicznych Obowiązki pracodawcy Informacje do oceny ryzyka zawodowego przy narażeniu na szkodliwe czynniki chemiczne Ocena ryzyka zawodowego Środki ochronne stosowane przy narażeniu na szkodliwe czynniki chemiczne Dokumentacja oceny ryzyka zawodowego przy narażeniu na czynniki chemiczne CZĘŚĆ II 7. METODY BADANIA ZAGROŻEŃ I SZACOWANIA RYZYKA Metoda ALARP As Low As Reasonably Practicable - Tak Małe Jak Rozsądnie Możliwe (wg AEA Technology) Matryce ryzyka Wstępna analiza zagrożeń PHA Preliminary Hazard Analysis Matryca Ryzyka Matryca Ryzyka Matryca Ryzyka 4 (wg Allgemeine Themen) Analiza bezpieczeństwa pracy JSA Job Safety Analysis... 79

4 Matryca Ryzyka 5 (wg normy DIN V19250) Matryca Ryzyka BS 8800 (wg normy BS 8800) Matryca Ryzyka 6 (wg R. Studenski) Matryca Ryzyka (wg normy PN-N-18002) Wskaźniki ryzyka Wskaźnik Ryzyka RISKSCORE Wskaźnik Ryzyka 2 (wg Allgemeine Themen) Metoda pięciu kroków Five steps to risk assessment (FIVE STEPS) Pięć kroków do oceny ryzyka (PIĘĆ KROKÓW) Wskaźnik Ryzyka WPR Wskaźnik ryzyka Grafy ryzyka Graf Ryzyka 1 (wg normy DIN V19250) Graf Ryzyka 2 (wg Mayser Polymer Elektronie) Inne metody oceny ryzyka zawodowego Ocena ryzyka zawodowego dla czynników mierzalnych Analiza skutków i przyczyn błędów FMEA Failure Modę and Effects Analysis Kalkulatory ryzyka Uwagi do metod oceny ryzyka zawodowego Wstępna analiza zagrożeń PHA Preliminary Hazard Analysis Matryca Ryzyka Matryca Ryzyka Matryca Ryzyka 4 (wg Allgemeine Themen) Analiza bezpieczeństwa pracy JSA Job Safety Analysis Matryca Ryzyka 5 (wg normy DIN V19250) Matryca Ryzyka BS 8800 (wg normy BS 8800) Matryca Ryzyka 6 (wg R. Studenski) Matryca Ryzyka (wg normy PN-N-18002) Wskaźnik Ryzyka RISK SCORE Wskaźnik Ryzyka 2 (wg Allgemeine Themen) Metoda pięciu kroków Five steps to risk assessment (FIVE STEPS) Pięć kroków do oceny ryzyka (PIĘĆKROKÓW) Wskaźnik Ryzyka WPR GrafRyzykal (wgnormydinv19250) Graf Ryzyka 2 (wg Mayser Polymer Elektronie) Ocena ryzyka zawodowego dla czynników mierzalnych Analiza skutków i przyczyn błędów FMEA Failure Modę and Effects Analysis Wybór metody a osiągnięcie celów oceny ryzyka zawodowego Wiedza i doświadczenie w ocenie ryzyka zawodowego Informacje opisujące warunki środowiskowe panujące na stanowisku pracy Dostępność, przydatność i wiarygodność informacji W jaki sposób parametry ryzyka wpływają na jego ocenę? Najczęściej popełniane błędy w szacowaniu parametrów ryzyka

5 zawodowego...: Manipulacja poziomami szacowanych parametrów a wynik wartoś ciowania ryzyka zawodowego ,8. Inne metody oceny ryzyka A udyt/przegląd Stanu Bezpieczeństwa Sof ety Audit/Review (SR) Metoda List Kontrolnych Checklist Analysis (CL) Klasyfikacja Względna Relatire Ranking (RR) Analiza Co, Jeśli" What-If Analysis (WI) Analiza Co, JeślWLista Kontrolna What - If Analysis/Checklist Analysis (WI/CL) Badanie Zagrożeń i Gotowości Operacyjnej Hazard and OperabiHtyStudy (HAZOP) Analiza Drzewa Uszkodzeń Fault Tree Analysis (FTA) Analiza Drzewa Zdarzeń Event Tree Analysis (ETA) Analiza Przyczyn i Skutków Cause - Conseąuence Analysis (CCA) Analiza Błędów Ludzkich Human Reliability Analysis (HRA). 138 CZĘŚĆ III 8. PRZYKŁADY Charakterystyka stanowiska pracy Identyfikacja i charakterystyka zagrożeń Szacowanie i wartościowanie ryzyka zawodowego Karta informacji o ryzyku zawodowym na stanowisku pracy Karta informacji o ryzyku zawodowym na stanowisku pracy przy narażeniu na czynniki biologiczne Karta informacji o ryzyku zawodowym na stanowisku pracy przy narażeniu na czynniki chemiczne 150 LITERATURA Spis rysunków Spis tablic...154

6 WSTĘP Wytyczne, jakie muszą być spełnione ze względów bezpieczeństwa w czasie wykonywania pracy określa dyrektywa Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej 89/391/EWG o wprowadzeniu środków w celu zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników podczas pracy [28]. Zgodnie z wytycznymi dyrektywy, w ramach odpowiedzialności za bezpieczeństwo i zdrowie pracowników, do obowiązków pracodawcy należy zastosowanie środków, które pozwolą na unikanie ryzyka oraz zapobieganie ryzyku u źródła. Jeżeli przy wykonywaniu pracy nie można uniknąć ryzyka, to pracodawca jest zobowiązany oceniać jego wielkość oraz informować pracowników o ryzyku. Pracodawca jest zobowiązany oceniać wielkość ryzyka zagrażającego bezpieczeństwu i zdrowiu pracowników, również przy doborze wyposażenia roboczego, przy stosowaniu substancji chemicznych i innych preparatów oraz wyposażaniu stanowisk pracy. W wyniku tej oceny, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników powinien zastosować możliwe środki zapobiegawcze, takie jak bezpieczne technologie, materiały, narzędzia, maszyny i urządzenia oraz zapewniające bezpieczną organizację pracy. Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu przedstawiamy Państwu opracowanie zawierające kompleksowy sposób podejścia do zarządzania ryzykiem zawodowym. Opracowanie składa się z trzech części. W pierwszej części podano podstawowe wiadomości dotyczące zarządzania ryzykiem zawodowym, definicje oraz podstawy prawne oceny ryzyka zawodowego. Omówiono również kroki, jakie należy podjąć, aby poprawnie ocenić ryzyko zawodowe, a następnie wyeliminować je lub ograniczyć. Podano również zasady, jak można informować pracowników o ryzyku zawodowym na ich stanowiskach. W drugiej części zostały przedstawione metody oceny ryzyka zawodowego wraz z przykładami, jak należy się nimi posługiwać. W trzeciej części zamieszczono przykład oceny ryzyka dla wybranego stanowiska.

7 CZĘŚĆ I 1 WPROWADZENIE We Wspólnocie Europejskiej przyjęto zasadę tworzenia przepisów, z którymi państwa członkowskie mają w określonym czasie obowiązek zharmonizować własne przepisy. Ze względu na różnice występujące w poziomie rozwoju gospodarczego, technicznego i naukowego, oraz w dziedzinie ochrony pracy, jako zasadę przyjęto ustalanie tzw. norm minimalnych na takim poziomie, aby zapewnić bezpieczeństwo i aby był on możliwy do osiągnięcia przez państwa słabo uprzemysłowione. Poszczególne państwa członkowskie mogą oczywiście te normy w prawie krajowym ustalać na poziomie odpowiednio wyższym, stosownie do swoich możliwości. Podstawowe wymagania w zakresie bezpieczeństwa pracy, jakie Wspólnota Europejska przyjęła, przedstawione są w ustanowionych przez Radę Wspólnoty Europejskiej dwóch dyrektywach podstawowych: Dyrektywie Rady z 12 czerwca 1989 r. o wprowadzeniu środków w celu zwiększenia bezpieczeństwa i poprawy zdrowia pracowników podczas pracy (Dyrektywa 89/391/EWG) [28] i Dyrektywie Rady z 14 czerwca 1989 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych państw członkowskich dotyczących maszyn (Dyrektywa 89/392/EWG) [30]. W ramach obowiązków, jakie artykuł 6 Dyrektywy 89/391/EWG nakłada na pracodawców jest podjęcie niezbędnych środków w celu zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników, włączając w to zapobieganie ryzyku zawodowemu, informowanie, organizowanie szkolenia oraz zapewnianie koniecznych środków i właściwej organizacji. Pracodawca powinien być przygotowany na dostosowanie tych środków w zależności od zmieniających się okoliczności, a także w celu doskonalenia istniejącego stanu rzeczy. Pracodawca powinien stosować środki na podstawie następujących, ogólnych zasad zapobiegania i osiągać cel przez: unikanie ryzyka; ocenę ryzyka, którego nie można uniknąć; zapobieganie ryzyku u źródła; dostosowanie środowiska pracy do pojedynczego człowieka, w szczególności przy projektowaniu stanowisk pracy, wyborze wyposażenia roboczego oraz technologii i metod pracy, a zwłaszcza uwzględniając łagodzenie monotonii pracy oraz zmniejszenie natężenia pracy w wymuszonym tempie, a także zmniejszanie negatywnego wpływu tego typu pracy na zdrowie pracownika; stosowanie nowych rozwiązań technicznych; zastępowanie środków niebezpiecznych bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi; prowadzenie spójnej i całościowej polityki zapobiegawczej obejmującej technikę, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne i wpływ czynników związanych ze środowiskiem pracy: nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej; właściwe instruowanie pracowników. Ponadto, zgodnie z postanowieniami tej Dyrektywy, biorąc pod uwagę charakter działalności zakładu lub przedsiębiorstwa pracodawca powinien: oceniać wielkość ryzyka zagrażającego bezpieczeństwu i zdrowiu pracowników m.in. przy doborze wyposażenia roboczego, przy stosowaniu substancji chemicznych lub preparatów, a także przy wyposażaniu stanowisk pracy. W następstwie tej oceny środki zapobiegawcze, metody produkcyjne oraz organizacja pracy, przewidywane przez pracodawcę muszą zapewniać zwiększenie poziomu ochrony bezpieczeństwa i zdrowia

8 pracowników oraz być zintegrowane z wszelką działalności zakładu lub przedsiębiorstwa na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej; uwzględniać możliwości pracownika w aspekcie jego bezpieczeństwa i zdrowia przy powierzaniu mu zadań do wykonania; zapewnić, aby planowanie i wprowadzanie nowych technik było konsultowane z pracownikami i ich przedstawicielami w zakresie konsekwencji wyboru danego wyposażenia, warunków i środowiska pracy związanych z bezpieczeństwem i zdrowiem pracowników; podjąć stosowne kroki w celu zapewnienia, że jedynie odpowiednio poinstruowani pracownicy będą mieli dostęp do obszaru, w którym grozi poważne i szczególne niebezpieczeństwo. W sytuacji, gdy istnieją stanowiska pracy wspólne dla kilku przedsiębiorstw, pracodawcy powinni współpracować w stosowaniu postanowień w zakresie bezpieczeństwa, zdrowia i higieny pracy oraz uwzględniać charakter działalności. Powinni koordynować swoje działania w sprawach ochrony zdrowia i zapobiegania ryzyku zawodowemu, a także powinni informować się wzajemnie oraz pracowników i ich przedstawicieli o istniejącym ryzyku. W ramach harmonizowania przepisów obowiązujących w Polsce z wytycznymi Dyrektywy 89/39l/EWG Wspólnoty Europejskiej w zakresie obowiązków pracodawcy odnośnie bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników wprowadzono odpowiednie zapisy do Kodeksu pracy [31] i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej o ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy [32]. Ponadto opracowano krajową normę PNN-18002:2000 [12], mającą zastosowanie do oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy. W myśl Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany: podejmować działania zapobiegające niebezpieczeństwu, jeżeli prowadzi działalność, która stwarza możliwość wystąpienia nagłego niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia pracowników (art. 224); do informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226); stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, a w tym przeprowadzać badania i pomiary czynników, szkodliwych dla zdrowia (art ); systematycznie analizować przyczyny wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze (art. 236); w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie szkodliwych czynników biologicznych stosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie, a jeżeli jest to niemożliwe ograniczających stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 222l 1); w razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych zastępowania tych substancji i czynników mniej szkodliwymi dla zdrowia lub stosowania innych dostępnych środków ograniczających stopień tego narażenia, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art ); prowadzić rejestr pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym i przechowywać go przez okres 40 lat po ustaniu narażenia, a w przypadku likwidacji zakładu pracy przekazać właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej o ogólnych przepisach bezpie-

9 czeństwa i higieny pracy ( 39 ust. 1, 39 ust. 2, 39a-39c, 40 ust. 1) zobowiązuje pracodawcę do: zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy przez ograniczanie ryzyka zawodowego w wyniku właściwej organizacji pracy oraz stosowania koniecznych środków profilaktycznych, a także informowania i szkolenia pracowników, podejmowania działań na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w tym w szczególności przez: ograniczanie ryzyka zawodowego; przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego; likwidowanie zagrożeń u źródeł ich powstawania; dostosowanie warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników; stosowanie nowych rozwiązań technicznych; zastępowanie niebezpiecznych procesów technologicznych, urządzeń, substancji i innych materiałów bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi; nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej; instruowanie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy; oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego występującego przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy, uwzględniania podczas oceny ryzyka zawodowego wszystkich czynników środowiska pracy występujących przy wykonywanych pracach oraz sposobach wykonywania prac, prowadzenia dokumentacji potwierdzającej ocenę ryzyka zawodowego zawierającej: opis ocenianego stanowiska pracy, w tym wyszczególnienie: a) stosowanych maszyn, narzędzi i materiałów, b) wykonywanych zadań, c) występujących na stanowisku niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych czynników środowiska pracy, d) stosowanych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, e) osób pracujących na tym stanowisku; wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego dla każdego z czynniki środowiska pracy oraz niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; datę przeprowadzonej oceny oraz osoby dokonujące oceny; stosowania w następstwie oceny ryzyka zawodowego niezbędnych środków profilaktycznych, metod oraz organizacji pracy, aby: zapewnić zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników; zintegrować z działalnością prowadzoną przez pracodawcę na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej zakładu pracy; stosowania gdy wymaga tego sytuacja sygnałów bezpieczeństwa (ręcznych lub komunikatów słownych, zgodnie z wymaganiami) do kierowania ludźmi wykonującymi prace stwarzające zagrożenia,

10 informowania pracowników o istniejących zagrożeniach, w szczególności o zagrożeniach, przed którymi chronić ich będą środki ochrony indywidualnej oraz przekazywania informacji o tych środkach i zasadach ich stosowania, zapewnić systematyczne kontrole stanu bhp ze szczególnym uwzględnieniem organizacji procesów pracy, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych oraz ustalić sposoby rejestracji nieprawidłowości i metody ich usuwania. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki określono ( 1): klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych; wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych; szczegółowe warunki ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowany przez szkodliwe czynniki biologiczne; sposób prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych i rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach oraz sposób przechowywania i przekazywania tych rejestrów do podmiotów właściwych do rozpoznawania lub stwierdzania choroby zawodowej. Pracodawca zaś jest zobowiązany do: stosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie lub ograniczających stopień tego narażenia. Przed wyborem środka zapobiegawczego praco dawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik; prowadzenia rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 3 lub 4 zagrożenia, w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej; stosowania odpowiednich środków hermetyczności; stosowania znaku zagrożenia biologicznego oraz innych istotnych znaków ostrzegawczych; zapewniania pracownikom systematycznego szkolenia; poinformowania pracownika o badaniach lekarskich, z których pracownik może skorzystać po ustaniu narażenia. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych zobowiązuje pracodawcę do ( 2): ustalenia, czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny; uzyskania dodatkowej informacji od dostawcy czynnika chemicznego lub z innych dostępnych mu źródeł, jeżeli jest to niezbędne w celu dokonania oceny ryzyka zawodowego; w przypadkach gdy występuje narażenie na kilka czynników chemicznych, wykonania oceny ryzyka stwarzanego przez wszystkie czynniki chemiczne łącznie. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy ( 1) został określony: wykaz substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym i sposób ich rejestrowania; sposób prowadzenia rejestru prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami, preparatami, czynnikami lub procesami technologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym; sposób prowadzenia rejestru pracowników zatrudnionych przy tych pracach;

11 szczegółowe warunki ochrony pracowników przed zagrożeniami spowodowanymi przez substancje, preparaty, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym; warunki i sposób monitorowania stanu zdrowia pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym. 2. OCENA RYZYKA 2.1. DEFINICJE Analiza ryzyka badanie ryzyka obejmujące określenie charakterystyki obiektu, identyfikację zagrożeń i szacowanie ryzyka. Awaria zdarzenie powstałe w wyniku niekontrolowanego rozwoju sytuacji* w czasie eksploatacji materiałów, urządzeń lub instalacji, prowadząc?" do powstania, natychmiast lub z opóźnieniem, na terenie organizacji lub poza jej terenem, poważnego zagrożenia dla zdrowia ludzkiego! i/lub środowiska, takie jak: duża emisja substancji szkodliwych lub nie-! bezpiecznych, pożar, wybuch itp. [11]. Audit systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy systematyczne i niezależne badanie, mające na celu określenie, czyi działania podejmowane w ramach systemu zarządzania bezpieczeń stwem i higieną pracy oraz osiągnięte rezultaty odpowiadają planowa-^ nym ustaleniom i czy te ustalenia zostały skutecznie wdrożone oraz czyj są odpowiednie do realizacji polityki bezpieczeństwa i higieny pracyj a także do osiągnięcia celów organizacji w tym zakresie [11]. Bezpieczeństwo i higiena pracy stan warunków i organizacji pracy oraz zachowań pracowników za-t pewniający wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagroże-i niami występującymi w środowisku pracy [11]. Charakterystyka stanowiska pracy zespół cech określających (opisujących) obszar stanowiska pracy. Choroba zawodowa choroba spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, określona w prawnie obowiązują-, cym wykazie chorób zawodowych. Czynnik niebezpieczny czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub może. prowadzić do urazu [36]. Czynnik szkodliwy czynnik, którego oddziaływanie na pracującego prowadzi lub możell prowadzić do schorzenia [36]. Czynnik uciążliwy czynnik, którego oddziaływanie na pracującego może spowodować złeff samopoczucie lub nadmierne zmęczenie, niepowodujące jednak trwa-t łego pogorszenia stanu zdrowia człowieka [36]. Działania korygujące działania podjęte w celu usunięcia przyczyn istniejącej niezgodności lub innej niepożądanej sytuacji oraz w celu niedopuszczenia do ich ponownego wystąpienia [11]. Działania zapobiegawcze działania podjęte w celu usunięcia przyczyn potencjalnej niezgodności lub innej niepożądanej sytuacji oraz w celu niedopuszczenia do ich wystąpienia [11]. Ekspozycja wystawienie pracownika w określonym czasie na oddziaływanie czynników środowiska pracy, w wyniku którego pracownik jest narażony na utratę zdrowia. Faza użytkowania obiektu stan, w jakim znajduje się obiekt w czasie użytkowania, np. podczas oceny ryzyka: wykonywane czynności związane z procesem technologicznym, naprawy, przezbrajanie, regulacje itp. Granice obiektu obszar, po którym porusza się operator obsługujący obiekt (urządzenie produkcyjne) lub osoba narażona; w ocenie ryzyka otoczenie, w jakim pracuje i przemieszcza się pracownik. Identyfikacja zagrożenia proces rozpoznawania tego, czy zagrożenie istnieje oraz określania jego charakterystyk [11]; stwierdzanie, ustalanie zagrożeń występujących w środowisku pracy. Lista kontrolna kwestionariusz zawierający pytania identyfikujące odchylenia od normy

12 dotyczące wymagań w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, rodzaju zagrożeń, zdarzeń niebezpiecznych itp. związanych ze środowiskiem pracy. Monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy obserwowanie stanu warunków pracy, zachowań pracowników oraz wyników działań podejmowanych, w celu poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy, obejmujące w szczególności identyfikację zagrożeń, ocenę ryzyka zawodowego oraz analizę przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych [11]. Najwyższe kierownictwo osoba lub grupa osób stanowiących wewnątrz organizacji przepisy i wymagania oraz kształtujących politykę i wyznaczających cele tej organizacji [11]. Narażenie (ekspozycja) podleganie oddziaływaniu czynników niebezpiecznych, szkodliwych lub uciążliwych związanych z wykonywaniem pracy [12]. Niedogodności stan środowiska pracy, który nie stanowi bezpośrednio zagrożenia dla bezpieczeństwa pracownika, ale w poważnym stopniu sprzyja powstawaniu tego zagrożenia. Niezgodność niespełnienie wyspecyfikowanego wymagania [15]. Obiekt oceny ryzyka przedmiot oceny ryzyka, którym może być człowiek, stanowisko pracy, jak i urządzenie, maszyna, instalacja, budynek; w ocenie ryzyka zawodowego jest to przede wszystkim pracownik. Ocena ryzyka proces analizowania ryzyka i wyznaczania dopuszczalności ryzyka [11]; wydawanie opinii (sądu) o ryzyku obejmujące: analizę ryzyka, wartościowanie ryzyka, decyzję o akceptacji ryzyka lub działaniach w celu zmniejszenia (redukcji) ryzyka. Operator pracownik lub pracownicy, których zadaniem jest posługiwanie się urządzeniem produkcyjnym. Organizacja spółka, korporacja, firma, przedsiębiorstwo, organ władzy lub instytucja, albo jakakolwiek ich część lub kombinacja, samodzielna lub nie, publiczna lub prywatna, o własnych zadaniach i administracji [11]. Osoba zagrożona osoba, która całkowicie lub częściowo znajduje się w strefie zagrożenia. Polityka bezpieczeństwa i higieny pracy deklaracja organizacji dotycząca intencji i zasad odnoszących ogólnych efektów działalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, określająca ramy do działania i ustalania celów organizacji dotyczących zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy [11]. Pracownik narażony na ryzyko każdy pracownik, który może się znaleźć całkowicie lub częścir w strefie niebezpiecznej. Przegląd wykonywany przez kierownictwo przeprowadzana przez najwyższe kierownictwo formalna ocena stanu i adekwatności wdrożonego systemu zarządzania bezpieczeństwa i higieną pracy do polityki i celów bezpieczeństwa i higieny pracy [11] Ryzyko kombinacja częstości lub prawdopodobieństwa wystąpienia okresy go zdarzenia wywołującego zagrożenie i konsekwencji z tym zdarzeniem [11]. Ryzyko zawodowe prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związać z wykonywaną pracą powodujących straty, w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych, w zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub spoi wykonywania pracy [11]. Ryzyko resztkowe ryzyko pozostające po zastosowaniu środków bezpieczeństwa [14] Środek bezpieczeństwa środek stosowany w celu eliminowania zagrożeń lub zmniejszań ryzyka [14]. Środki ochronne środki ochrony zbiorowej, środki ochrony indywidualnej lub inl środki (techniczne lub organizacyjne), stosowane w celu ograniczeni ryzyka zawodowego [12]. Środki ochrony indywidualnej środki przeznaczone do ochrony człowieka przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami występującymi pojedynczo lub łączą w środowisku pracy. Środki ochrony zbiorowej środki przeznaczone do jednoczesnej ochrony grupy ludzi przed niebezpiecznymi i szkodliwymi czynnikami występującymi pojedynczy lub łącznie w środowisku pracy, będące rozwiązaniami techniczny stosowanymi w pomieszczeniach pracy, maszynach i innych urządzeniach. Stanowisko pracy przestrzeń pracy, wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy w której

13 pracownik lub zespół pracowników wykonuje pracę [11]; warunki środowiska materialnego, określone czynnikami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, w którym odbywa się proces pracy. Strefa niebezpieczna wszelka strefa wewnątrz i/lub wokół urządzenia produkcyjnego, w rej pracownik jest narażony na zagrożenie bezpieczeństwa lub uszczerbek zdrowia. Strefa zagrożenia przestrzeń w otoczeniu urządzenia produkcyjnego, w której bezpieczeństwo lub zdrowie przebywających tam osób jest zagrożone. System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy część ogólnego systemu zarządzania organizacją, która obejmuje strukturę organizacyjną, planowanie, odpowiedzialności, zasady postępowania, procedury, procesy i zasoby potrzebne do opracowania, wdrażania realizowania, przeglądu i utrzymywania polityki bezpieczeństwa i higieny pracy [11]. Szkoda (strata, skutek) fizyczny uraz lub/i utrata zdrowia lub majątku [14]. Szacowanie ryzyka nadanie materialnej cechy elementom ryzyka; przyporządkowanie wartości parametrom ryzyka: ocenienie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzenia niebezpiecznego powodującego określone straty, określenie stopnia możliwych skutków (strat, konsekwencji związanych ze zdarzeniem). Urządzenia produkcyjne wszelkie maszyny, aparaty, narzędzia lub instalacje użytkowane pod czas pracy. Użytkowanie urządzeń produkcyjnych wszelka działalność pociągająca za sobą użytkowanie urządzeń produkcyjnych, taka jak rozruch, zatrzymanie urządzeń, posługiwanie się nimi, transportowanie, naprawianie, modernizacja, modyfikacja, konserwacja i obsługa. Wartościowanie ryzyka formułowanie sądu o ryzyku; określanie wartości ryzyka według przyjętych kryteriów. Wypadek przy pracy nagłe zdarzenie, wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z wykonywaną pracą. Zagrożenie stan środowiska pracy mogący spowodować wypadek lub chorobę [11]. Zagrożenie znaczące zagrożenie mogące spowodować poważne i nieodwracalne uszkodzenie zdrowia lub śmierć, występujące w szczególności przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych [11]. Zarządzanie ryzykiem ciągły proces oceny oraz eliminowania lub ograniczania ryzyka. Zdarzenie zagrażające zdarzenie mogące spowodować szkodę [14]. CZYNNIKI BIOLOGICZNE [33] Czynniki biologiczne szkodliwe czynniki biologiczne mogące być przyczyną zakażenia alergii lub zatrucia obejmują: drobnoustroje komórkowe, w tym zmodyfikowane genetycznie; jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego, w tym zmodyfikowane genetycznie; hodowle komórkowe; pasożyty wewnętrzne człowieka. Dopuszczalne stężenie w materiale biologicznym najwyższy dopuszczalny poziom określonego czynnika lub jego metabolitu w odpowiednim materiale biologicznym lub najwyższą dopuszczalną wartość odpowiedniego wskaźnika, określającego oddziaływa nie czynnika chemicznego na organizm; w szczególności materiałem biologicznym są krew i mocz pobrane od pracowników.

14 CZYNNIKI CHEMICZNE [35] Czynnik chemiczny każdy pierwiastek lub związek chemiczny, w postaci własnej lub w mieszaninie, w stanie, w jakim występuje w przyrodzie lub w stanie, w jakim jest wytwarzany, stosowany lub uwalniany w środowisku pracy, w tym podczas usuwania go w postaci odpadów, w trakcie każdej pracy, niezależnie od faktu, czy jest albo nie jest wytwarzany celowo lub jest albo nie jest wprowadzany do obrotu. Czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie taki, który jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna lub preparat niebezpieczny, z wyjątkiem niebezpiecznych wyłącznie dla środowiska; również taki, który nie jest niebezpieczny, ale z uwagi na swoje właściwości fizykochemiczne lub oddziaływanie na człowieka oraz sposób, w jaki jest stosowany lub obecny w miejscu pracy, może stwarzać ryzyko dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników; także każdy czynnik chemiczny oraz pył, dla którego zgodnie z odrębnymi przepisami ustalono wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń Praca z udziałem czynnika chemicznego każda praca, w której stosuje się lub zamierza się stosować czynnik chemiczny, w jakimkolwiek procesie, łącznie z jego wytwarza wszelkimi manipulacjami, przechowywaniem, transportem oraz usuwaniem w postaci odpadów i procesami przeróbki odpadów, a wszelką działalność, która wynika z takiej pracy.

15 2.2. CELE OCENY RYZYKA Pracodawca jest zobowiązany zapewnić pracownikom bezpieczeństwo i ochronę zdrowia na każdym stanowisku pracy, we wszystkich związanych z pracą elementach. Aby obowiązek ten zrealizować należy rozpoznać i ocenić stan bezpieczeństwa oraz wszystkie elementy środowiska pracy, które na ten stan bezpieczeństwa mogą wpływać. Jedną z metod oceny stanu bezpieczeństwa jest wykonanie oceny ryzyka. Wynik tej oceny umożliw pracodawcy podjęcie skutecznych środków, niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Ocena ryzyka ma za zadanie, między innymi, zapobiegł skutkom zagrożeń zawodowych. Skuteczne zapobieganie skutkom zagrożeń zawodowy! I lub inaczej wyeliminowanie ryzyka powinno być stawiane jako ogólny, główny cel oceni ryzyka. Nie zawsze jest to możliwe do osiągnięcia w praktyce. Jeżeli nie jest możliwe wyeliminowanie ryzyka, należy je zredukować. Niedające się wyeliminować ryzyko resztki] we należy kontrolować, zaś wiedzę o zagrożeniach i ryzyku przekazywać pracownikom W ramach kolejnych przeglądów i ponownej oceny ryzyka może okazać się, że w wyniku nowo nabytej wiedzy w tym zakresie, jest możliwe dalsze ograniczenie ryzyka zawodowego. Przyjęcie takiej filozofii eliminowania i ograniczania ryzyka pozwala na określenia celów szczegółowych oceny ryzyka zawodowego, którymi są: sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane i czy jest znane związane z nimi ryzyko zawodowe, wykazanie, że zastosowane środki ochrony są odpowiednie do zidentyfikowanych zagrożeń, wykazanie, że dokonano odpowiedniego wyboru materiałów, wyposażenia stanowisk oraz organizacji pracy, ustalenie priorytetów w działaniach zmierzających do eliminowania lub ograniczania ryzyka zawodowego, zbadanie, czy ryzyko zawodowe jest na poziomie akceptowalnym i zastosowano odpowiednie środki ochrony, zapewnienie ciągłej poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy, wykazanie pracownikom oraz organom nadzoru i kontroli, że ryzyko zawodów jest znane Sprawdzenie, czy występujące na stanowiskach pracy zagrożenia zostały zidentyfikowane i czy jest znane związane z nimi ryzyko zawodowe Aby ocenić ryzyko zawodowe należy ustalić, jakie zagrożenia występują w środowisku jakie jest źródło tych zagrożeń, oraz jakie posiadają charakterystyki. Identyfikacja wróżeń, niezależnie od zastosowanej do tego celu metody, wymusza systematyczne zbieranie informacji o zagrożeniach dla wszystkich czynników środowiska pracy. Prowadzi to do weryfikacji zagrożeń oraz ich źródeł dla poszczególnych stanowisk, urządzeń produkcyjnych na wszystkich etapach ich użytkowania oraz weryfikacji osób na nie narażonych. Dla zweryfikowanych zagrożeń można sprawdzić czy oceniono związane z nimi ryzyko zawodowe Wykazanie, że zastosowane środki ochrony są odpowiednie do zidentyfikowanych zagrożeń Konsekwencją oceny ryzyka zawodowego jest zastosowanie środków ochrony, w celu ograniczenia lub wyeliminowania zagrożeń. Ocena ryzyka pozwala na ustalenie poziomu ryzyka resztkowego, w zależności od rodzaju zastosowanych środków ochrony przed występującymi zagrożeniami. Określony poziom ryzyka pozwala na wybranie optymalnych, w danych warunkach, środków ochrony Wykazanie, że dokonano odpowiedniego wyboru materiałów, wyposażenia

16 stanowisk oraz organizacji pracy Określenie zagrożeń oraz ryzyka zawodowego, jakie występuje przy zastosowanych materiałach, wyposażeniu i organizacji pozwala na podjęcie działań związanych z zastosowaniem materiałów mniej niebezpiecznych, wymianę lub modernizację wyposażenia lub dokonanie zmian w organizacji pracy, tak by praca była bezpieczniejsza. Po zastosowaniu nowych środków ochrony można sprawdzić, czy poprawił się poziom bezpieczeństwa i czy nie powstały nowe zagrożenia Ustalenie priorytetów w działaniach zmierzających do eliminowania lub ograniczania ryzyka zawodowego Dokonanie oceny ryzyka zawodowego dla poszczególnych zagrożeń umożliwia ustalenie hierarchii zagrożeń według kryterium wynikającego z wartości ryzyka zawodowego. Pozwala to na takie opracowanie działań korekcyjnych i zapobiegawczych, w których w pierwszej kolejności będą eliminowane lub ograniczane zagrożenia powodujące większe ryzyko. W opracowaniu priorytetów działań mogą być brane pod uwagę również możliwości techniczne i ekonomiczne organizacji Zbadanie, czy ryzyko zawodowe jest na poziomie akceptowalnym i zastosowanie odpowiednich środków ochronnych Identyfikacja zagrożeń i ocena odpowiadającego im ryzyka zawodowego pozwala na ustalenie lub weryfikację poziomu akceptacji ryzyka. Jeżeli ustalenie poziomu ryzyka odbywa się dla zastosowanych środków ochrony, to może być równocześnie weryfikacją i potwierdzeniem prawidłowego ich doboru Zapewnienie ciągłej poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy Prawidłowo prowadzony proces oceny ryzyka kończy się opracowaniem planów działań korekcyjnych i zapobiegawczych. Jeżeli plany takie są realizowane, zawsze prowadzą do poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Proces poprawy bezpieczeństwa pracy jest procesem ciągłym. Stosując coraz doskonalsze technologie, materiały, ś ki ochrony itp. można ograniczyć lub wyeliminować ryzyko Wykazanie pracownikom oraz organom nadzoru i kontroli, że ryzyko zawodowe jest znane Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy nakładają na pracodawcę obowiązek wykonywania identyfikacji zagrożeń i ocenę wynikającego z nich ryzyka zawodowej oraz informowanie o ryzyku zawodowym pracowników. Wykonywanie tego obowiązku jest więc realizacją wymagań przepisów. Świadomość pracowników wykonujących pracę wskutek poinformowania ich o poziomie ryzyka powoduje zmianę ich zachowań.

17 2.3. KIEDY WYKONYWAĆ OCENĘ RYZYKA ZAWODOWEGO Ocenę ryzyka zawodowego należy wykonywać dla wszystkich stanowisk pracy, dli których ocena nie była wykonywana oraz wtedy, kiedy w miejscu pracy została wprowadzona zmiana, która mogła spowodować zmianę poziomu ryzyka lub zmianę jego oceny oraz postrzegania. Wynika z tego, że ocenę ryzyka zawodowego należy przeprowadzaj zawsze, gdy: tworzone są nowe stanowiska pracy, wprowadzane są zmiany na stanowiskach pracy, zmieniono wymagania odnośnie dopuszczalnego poziomu czynników środowisk p pracy, oceny ryzyka itp., wprowadzono zmiany związane z zastosowaniem środków ochrony, na terenie organizacji pracownicy z innych firm wykonują roboty zagrażające pracownikom organizacji Tworzenie nowych stanowisk pracy Przy tworzeniu nowych stanowisk pracy należy uwzględnić wymagania związane z warunkami materialnego środowiska pracy, a więc z pomieszczeniem pracy, zastosowaniem materiałów, narzędzi, procesów technologicznych oraz organizacji. W zależności od ich doboru mogą wystąpić różne zagrożenia. Identyfikując te zagrożenia i oceniając ryzyko, można organizować stanowiska pracy na wyższym poziomie bezpieczeństwa. Ponadto zdobyta wiedza służy do szkoleń i informowania pracowników o ryzyku zawodowym na stanowisku pracy Wprowadzanie zmian na stanowiskach pracy Wprowadzenie zmian na stanowisku pracy wiąże się z zastosowaniem nowych materiałów urządzeń, maszyn, technologii i organizacji. Każda taka zmiana może spowodować wystąpienie innych czynników środowiska pracy będących źródłem nowych zagrożeń. Zmiana na stanowisku pracy, przy występowaniu tych samych czynników i wynikających z nich zagrożeń, spowodować może zmianę poziomu ryzyka. Zmiana toczonego przez tokarza materiału, np. stali, na tworzywa sztuczne może być przyczyną dodatkowego zagrożenia pyłami. Zastosowanie łamacza wiórów nie likwiduje całkowicie zagrożeń związanych z wiórami, ale znacznie ogranicza odpowiadające tym zagrożeniom ryzyko Zmiana wymagań odnośnie dopuszczalnego poziomu czynników środowiska pracy Wynikiem prowadzonej szczególnie przez państwo, ale również przez organizacje, polityki dążenia do polepszenia warunków pracy jest opracowywanie nowych standardów w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. W ramach tej polityki tworzone są i wprowadzane nowe przepisy, normy oraz zasady obowiązujące na stanowiskach pracy. Zmiana ta powoduje konieczność weryfikacji oceny stanu bezpieczeństwa oraz wykonanie ponownie oceny ryzyka zawodowego, zgodnie z nowymi wymaganiami. Zmiana wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia czynnika (NDS) poniżej wartości stężenia tego czynnika na stanowisku pracy, zmieni wartość poziomu ryzyka, podobnie jak zmieni poziom ryzyka wprowadzenie zakazu wejścia pracownika w strefę niebezpieczną lub wejście to będzie możliwe przy spełnieniu określonych warunków Wprowadzenie zmian związanych z zastosowaniem środków ochrony Wprowadzenie nowych zasad ochrony lub zastosowanie nowych środków ochrony zmienia najczęściej charakterystyki środowiska pracy, a zatem również ryzyko związane z pracą. Zastosowanie np. hermetyzacji procesu może umożliwić wyeliminowanie stosowania środków ochrony indywidualnej.

18 Obcy pracownicy Ocenę ryzyka zawodowego powinno się przeprowadzać również, kiedy na terenie przedsiębiorstwa wykonują zadania pracownicy innych organizacji, ponieważ są oni nie tylko narażeni na zagrożenia występujące w tym przedsiębiorstwie, ale również mogą stwarzać zagrożenia niewystepujące w normalnych warunkach tego przedsiębiorstwa. Na przykład przy wymianie instalacji wodnej, podczas lutowania rur miedzianych palnikiem na propan-butan, wskutek przedostania się gazu z nieszczelnych urządzeń do pomieszczeń biurowych może dojść w nich do pożaru lub wybuchu i spowodować poparzenie lub śmierć pracowników Okresowa ocena ryzyka Poza wymienionymi przypadkami, dla których powinno się zawsze przeprowadzać ocenę ryzyka zawodowego, może istnieć wymóg lub potrzeba okresowej oceny ryzyka. Mowa tu o ocenie ryzyka wykonywanego zgodnie z opracowaną i przyjętą procedurą, w przeciwieństwie do wykonywanych okresowych przeglądów, które często uważa się za uproszczoną ocenę ryzyka, szczególnie na stanowiskach pracy o zagrożeniach mniemających istotnego znaczenia dla zdrowia pracowników. Okresową ocenę ryzyka powinno wykonywać na stanowiskach pracy oraz dla technologii i procesów o dużych zagrożą których skutki zagrożeń mogą być bardzo duże lub katastrofalne. Okresowa ocena wykonywana z częstotliwością określoną w procedurach, może wynikać również stosowanych w organizacji systemów zarządzania bezpieczeństwem pracy lub ryzykiem zawodowym WYMAGANIA GWARANTUJĄCE POPRAWNĄ OCENĘ RYZYKA Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego wymaga przygotowań obejmujących: zapewnienie niezbędnych zasobów, wyznaczenie niezbędnych osób, określenie potrzeb szkoleniowych i przeprowadzenie szkoleń osób przeprowadzających ocenę ryzyka zawodowego, zapewnienie udziału pracowników w ocenie ryzyka zawodowego, zapewnienie osobom oceniającym ryzyko zawodowe dostępu do potrzebnych informacji, sporządzenie wykazu stanowisk oraz wykonanie ich analizy, określenie sposobu informowania o ryzyku zawodowym Zapewnienie niezbędnych zasobów Niezbędne zasoby, to konieczne do oceny ryzyka środki finansowe, czas pracowników, narzędzia i materiały, oraz dokumenty, w których zgromadzona jest konieczna i oceny ryzyka wiedza. Niezbędne zasoby to również przepisy, normy, dokumentacje technicznoruchowe, instrukcje pracy, procedury wykonywania pracy, literatura itp. Prace dawca wykonując ocenę ryzyka może korzystać z własnych zasobów, tj. zasobów swojej organizacji (przedsiębiorstwa, zakładu), albo zlecić jej wykonanie specjalistom spoza organizacji. Usługa specjalistów spoza organizacji może dotyczyć pełnej procedury związane z oceną lub nawet zarządzaniem ryzykiem lub mieć charakter doradczy. Zaangażowani specjalistów lub firmy zewnętrznej może wynikać również z potrzeb sięgnięcia do zasobów specjalistycznej wiedzy i specjalistycznych kwalifikacji koniecznych do rozwiązania problemu Wyznaczenie niezbędnych osób

19 Ocenę ryzyka zawodowego w organizacji mogą wykonywać pracownicy orgamzacji lub specjaliści z zewnątrz. Osoby wykonujące ocenę ryzyka zawodowego powinny posiadać niezbędną wiedzę w zakresie ochrony pracy, zarówno z zakresu technicznego bezpieczeństwa pracy, jak również z zakresu prawa pracy. Osoby te powinny umieć identyfikować zagrożenia, oceniać szkodliwe i niebezpieczne skutki tych zagrożeń oraz nać zasady stosowania środków ochrony zapobiegających tym skutkom. Muszą posiadać wiedzę na temat zasad oceny ryzyka zawodowego, stosowanych procedur i metod. Powinny znać organizację zakładu, posiadać wiedzę na temat struktury zatrudnienia, stosowanych maszyn, urządzeń, procesów, technologii oraz materiałów. Powinny również posiadać kwalifikacje do prowadzenia konsultacji z innymi pracownikami i ekspertami zewnętrznymi oraz wykorzystywania ich wiedzy. Do oceny ryzyka zawodowego należy powołać zespół, w skład którego powinni wchodzić pracodawca lub jego przedstawiciel, wyznaczeni przez niego pracownicy i, jeżeli jest to konieczne, eksperci. Do kierowania zespołem należy wyznaczyć osobę odpowiedzialną za planowanie i koordynowanie działań. Osoba, która ma przeprowadzać ocenę ryzyka powinna być przede wszystkim kompetentna, powinna posiadać właściwe kwalifikacje do wykonania tego zadania. Często konieczne jest, by zespół wykonujący to zadanie posiadał wiedzę o różnych specjalnościach. W takich przypadkach zaleca się, by osoby takie były powoływane do zespołu okresowo (np. gdy ocena ryzyka dotyczy wydziału, na którym znajdują się maszyny lub urządzenia stwarzające specyficzne zagrożenia, urządzeń instalacji elektrycznych itp.) lub udzielały konsultacji. Jeżeli ocenę ryzyka mają przeprowadzić specjaliści z zewnątrz, to przed przystąpieniem do wyboru tych specjalistów, pracodawca powinien skonsultować się z pracownikami lub ich przedstawicielami oraz pracownikami służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Podobne konsultacje należy przeprowadzić po zakończeniu pracy specjalistów zewnętrznych, w celu omówienia wyników oceny i wydanych zaleceń. Zaleca się, by konsultanci zewnętrzni posiadali potwierdzenia swoich kompetencji lub kwalifikacji technicznych. Pracodawca powinien unikać zatrudniania osób z zewnątrz do rozwiązywania problemów, które mogą być rozwiązane przez pracowników organizacji Określenie potrzeb szkoleniowych i przeprowadzenie szkoleń osób przeprowadzających ocenę ryzyka zawodowego Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka powinny posiadać ogólną wiedzę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a ponadto umiejętności wynikające z procedury oceny ryzyka. Obowiązkiem pracodawcy jest ocenić, czy osoby, które będą wykonywać ocenę ryzyka taką wiedzę i umiejętności posiadają i, jeżeli jest to konieczne, zapewnić możliwość nabycia odpowiedniej wiedzy. Wiedza ta może być przekazana w ramach szkoleń przeprowadzonych we własnym zakresie lub zleconych specjalistom zewnętrznym. Szkolenia powinny być przeprowadzone według szczegółowego programu. Program taki powinien zawierać, jeżeli to konieczne, poza wiedzą z bezpieczeństwa i higieny pracy z ukierunkowaniem na zagadnienia występujące w organizacji (zakładzie), wiedzę odnośnie procedury oceny ryzyka oraz ogólnego podejścia do oceny ryzyka. Ponadto powinien dotyczyć sporządzania i wykorzystania charakterystyk stanowisk pracy i urządzeń produkcyjnych, identyfikacji i charakteryzowania zagrożeń, metod jakościowych i, jeżeli to konieczne, ilościowych oceny ryzyka, metod zastosowania i oceny środków ochrony w celu wyeliminowania lub zmniejszenia ryzyka, ustalania priorytetów w zakresie niezbędnych działań, monitorowania zagrożeń i ryzyka, informowania pracowników o zagrożeniach i ryzyku z nich wynikających, zasadach postępowania w sytuacjach awaryjnych oraz prowadzenia dokumentacji w tym zakresie Zapewnienie udziału pracowników w ocenie ryzyka zawodowego Nie wszystkie czynności pracowników związane z pracą są wykonywane w oparciu o wymagania określone w przepisach i normach. Wiele wymagań dla czynności, szczególnie

20 tych, podczas wykonywania których występujące zagrożenia me powodują dużych skutków, nie jest ujętych przez przepisy i normy. Jeżeli pracodawca nie opracuje dla tych czynności instrukcji postępowania, pracownicy tworzą własne zasady postępowania w oparciu o przyzwyczajenia i nawyki. Potrzebną wiedzę o tak wypracowanych zasadach niezbędną do oceny ryzyka) można zdobyć przez obserwację procesu pracy lub przez umożliwienie pracownikom udziału w procesie oceny ryzyka. Uzyskane od nich informacje mogą być wykorzystane również do opracowania instrukcji pracy tworzenia prawa zakładowego. Należy zwrócić tu uwagę na to, że informacje uzyskiwane od pracowników powinny być starannie usystematyzowane i sprawdzone, bowiem ze względu na często występujące sprzeczności w interesach zainteresowanych, informacje te mogą prowadzić do błędnych wniosków. Zapewnienie udziału pracowników w ocenie ryzyka bardzo często ujawnia również wiele informacji związanych z nieformalnymi, niezgodnymi z zasadami i przepisami bezpieczeństwa pracy zachowaniami pracowników i dozoru. Nasilenie postępowania potocznie nazywanego na skróty" występuje w pracach wykonywanych sporadycznie, szczególnie gdy prace te wymagają pracochłonnego przygotowania Zapewnienie osobom oceniającym ryzyko zawodowe dostępu do potrzebnych informacji Osoby przeprowadzające ocenę ryzyka, poza posiadaniem niezbędnej wiedzy powinny mieć możliwość uzyskania w miejscu pracy informacji w zakresie norm i wymogów prawnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ryzyka występującego w danym miejscu pracy. Ponadto osoby te powinny znać właściwe zasady postępowania w tych dziedzinach, dla których nie ma norm prawnych, używanych w miejscu pracy materiałów, urządzeń i technologii, procedur wykonywania pracy oraz organizacji pracy. Powinny znać zagrożenia prawdopodobieństwo i częstotliwości ich występowania oraz zależności między narażeniem na zagrożenie, a skutkiem tego zagrożenia, stosowanych i możliwych do zastosowania środków ochrony eliminujących lub zmniejszających ryzyko. Aby ocena ryzyka była wykonana prawidłowo i zostały osiągnięte cele, pracodawca powinien umożliwić dostęp do tych informacji osobom wykonującym ocenę ryzyka Sporządzenie wykazu stanowisk oraz wykonanie ich analizy Przystępując do oceny ryzyka należy ocenić potrzeby i zakres prac. Pomocne w tym jest wykonanie wykazu stanowisk pracy i ich analiza. Wykaz stanowisk pracy pozwala na usystematyzowanie ich ze względu na typ stanowisk, pod kątem rodzaju prowadzonych na nich prac i wykonywanych czynności. Analiza stanowisk pozwala na wstępną ocenę pod kątem zagrożeń ustalenia priorytetów. Ocena ryzyka na stanowiskach o znanych poważnych zagrożeniach, będzie wykonywana w pierwszej kolejności. Stanowiska pracy biurowej oraz inne, o niewielkich skutkach zagrożeń, można świadomie oceniać później w miarę możliwości i potrzeb. Analiza stanowisk pracy pozwala również na wytypowanie stanowisk pracy pracy stałych, podobnych oraz często zmienianych o takich samych czynnościach i charakterystykach. Dla stanowisk stałych, podobnych pozwoli to na wykonanie analizy ryzyka z zastosowaniem zasady podobieństwa - wykonanie oceny ryzyka dla jednego stanowiska (muszą być spełnione warunki podobieństwa). Na przykład w zakładzie, który ma wiele stanowisk tokarzy przy czym każde z tych stanowisk posiada tę samą charakterystykę, ocenę ryzyka można wykonać dla jednego stanowiska. Dla stanowisk pracy często zmienianych, na których wykonywane są podobne czynności ocenę ryzyka można wykonać dla czynności o tych samych charakterystykach. Np. cieśla na budowie wykonuje czynności związane z przygotowaniem elementów konstrukcji, ich transportem i montażem. Czynności związane z przygotowaniem prefabrykacja elementów mogą być identyczne niezależnie od budowy, transport zaś i montaż elementów różne, zależne od warunków na budowie. Ocenę ryzyka można wykonać oddzielnie dla szczególnych etapów stanowiska cieśli przygotowanie elementów, transport i montaż.

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka

Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka Spis treści do książki pt. Ocena ryzyka zawodowego Autorzy: Iwona Romanowska-Słomka Adam Słomka WSTĘP... 9 CZĘŚĆ I 1. WPROWADZENIE... 11 2. OCENA RYZYKA... 18 2.1. Definicje... 18 2.2. Cele oceny ryzyka...

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008

Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 09.05. 2008 Zarządzenie Nr 90/2008 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 09.05. 2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagrożeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta Czeladź

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie

INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr /2005 Z dnia 2005 r. INSTRUKCJA oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy oraz wynikające z niej działania w Starostwie Powiatowym w Gryfinie 1. DEFINICJE. 1) RYZYKO

Bardziej szczegółowo

16. Analiza i ocena ryzyka zawodowego

16. Analiza i ocena ryzyka zawodowego 16. Analiza i ocena ryzyka zawodowego 16.1. Cele oceny ryzyka 16.2. Kiedy wykonywać ocenę ryzyka zawodowego 16.3. Wymagania gwarantujące poprawną ocenę ryzyka 16.4. Algorytm oceny ryzyka zawodowego 16.4.1.

Bardziej szczegółowo

dr inż. Krzysztof J. Czarnocki

dr inż. Krzysztof J. Czarnocki dr inż. Krzysztof J. Czarnocki Zagadnienia dotyczące ochrony człowieka w środowisku pracy regulują dyrektywy Unii Europejskiej, wydane na podstawie artykułów 100a i 118a Traktatu Rzymskiego Do grupy dyrektyw

Bardziej szczegółowo

Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników. chemicznych. Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1

Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników. chemicznych. Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1 Analiza i ocena ryzyka zawodowego pracowników narażonych na występowanie szkodliwych czynników chemicznych Katarzyna Szymczak-Czyżewicz Oddział Higieny Pracy WSSE w Szczecinie 1 Ryzyko zawodowe stwarzane

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r.

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r. Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 kwietnia 2010r. w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagroŝeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH

ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH ORGANIZACJA DZIAŁAŃ W ZAKRESIE OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO - LISTA PYTAŃ KONTROLNYCH Przedstawiona lista dotyczy podstawowych zagadnień związanych z oceną ryzyka zawodowego. Odpowiedź tak oznacza, że przyjęte

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka proces analizowania ryzyka zawodowego i wyznaczania jego dopuszczalności [PN- N-18002:2011].

Ocena ryzyka proces analizowania ryzyka zawodowego i wyznaczania jego dopuszczalności [PN- N-18002:2011]. Dokumenty związane 5. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity z 2004 r. Dz.U. Nr 204 poz. 2087 z późniejszymi zmianami). 6. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka zawodowego. w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Ocena ryzyka zawodowego. w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Ocena ryzyka zawodowego w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 1 OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W SYSTEMIE ZARZĄDZANIA BHP Program Co to jest ryzyko zawodowe? Na czym polega ocena ryzyka zawodowego?

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKO PRACY W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH W ŚWIETLE AKTUALNIE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW

ŚRODOWISKO PRACY W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH W ŚWIETLE AKTUALNIE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW Nr 113 Prace Naukowe Instytutu Górnictwa Politechniki Wrocławskiej Nr 113 Studia i Materiały Nr 31 2005 Zbigniew NĘDZA bezpieczeństwo pracy, środowisko pracy ŚRODOWISKO PRACY W ZAKŁADACH GÓRNICZYCH W ŚWIETLE

Bardziej szczegółowo

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Podstawowe obowiązki pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Obowiązki zawarte w Kodeksie Pracy. Pracodawca ponosi odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. sposobu przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy

Informacja nt. sposobu przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy Informacja nt. sposobu przeprowadzenia oceny zawodowego na stanowiskach pracy Pojęcie zawodowego, zostało ustalone w dyrektywie z dnia 12 czerwca 1989 r. o wprowadzaniu środków w celu zwiększania bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8. Kompetencje i szkolenie pracowników w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 8.1. Jakie wymagania i zalecenia dotyczące kompetencji i szkoleń sformułowano w normach serii PN-N-18001? Zgodnie

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO JAKO SKUTECZNE NARZĘDZIE PREWENCJI WYPADKOWEJ

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO JAKO SKUTECZNE NARZĘDZIE PREWENCJI WYPADKOWEJ OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO JAKO SKUTECZNE NARZĘDZIE PREWENCJI WYPADKOWEJ Karolina Główczyńska-Woelke Departament Nadzoru i Kontroli GIP 28 kwietnia 2010 r., Poznań Targi SAWO WPROWADZENIE 1. Ryzyko zawodowe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy

Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy Ewa Górska Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy EWOLUCJA POGLĄDÓW NA ZAGADNIENIA BEZPIECZEŃSTWA PRACY Hand from root of finger to fingertip Hand frim wist to fingertip Arm from elbow to fingertip

Bardziej szczegółowo

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14. Sprawdzanie funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 14.1. Co to jest monitorowanie bezpieczeństwa i higieny pracy? Funkcjonowanie systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną

Bardziej szczegółowo

11. Ocena ryzyka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

11. Ocena ryzyka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 11. Ocena ryzyka w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 11.1. Co to jest ryzyko zawodowe? Ryzyko towarzyszy każdej działalności człowieka i w powszechnym rozumieniu wiąże się z możliwością

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 19 czerwca 2013 r. Poz. 696 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy.

2. Uczestnicy szkolenia Szkolenie jest przeznaczone dla wszystkich osób, które rozpoczynają pracę w danym zakładzie pracy. ZAŁĄCZNIK Nr RAMOWE PROGRAMY SZKOLENIA I. Ramowy program instruktażu ogólnego. Cel szkolenia Celem szkolenia jest zaznajomienie pracownika w szczególności z: a) podstawowymi przepisami bezpieczeństwa i

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

NAJNOWSZE WYDANIE. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie.

NAJNOWSZE WYDANIE. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NAJNOWSZE WYDANIE Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie. Prowadź zgodną z prawem dokumentację oceny ryzyka zawodowego. listy kontrolne wzory dokumenty

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO 2014

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO 2014 Praktyczny informator NAJNOWSZE WYDANIE OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO 2014 Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie. Prowadź zgodną z prawem dokumentację oceny ryzyka zawodowego. listy kontrolne wzory dokumenty

Bardziej szczegółowo

Znaki ostrzegawcze: Źródło pola elektromagnetycznego

Znaki ostrzegawcze: Źródło pola elektromagnetycznego Podstawowe wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy dla użytkowników urządzeń wytwarzających pole i promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie częstotliwości 0-300 GHz. Podstawy prawne krajowe uregulowania

Bardziej szczegółowo

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Z 2007, Nr 89, 3 13.04.2007 poz. 589ze zmianami)

Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Z 2007, Nr 89, 3 13.04.2007 poz. 589ze zmianami) WYKAZ PRZEPISÓW Z ZAKRESU BEZPIECZEŃSTAWA I HIGIENY PRACY ORAZ BEZPIECZEŃSTWA PPOŻ DLA URZĘDU MIASTA PŁOCKA L.p. Nazwa aktu prawnego Z dnia: Uwagi 1 Ustawa Kodeks pracy (tekst jednolity - Dz. U. z 1998,

Bardziej szczegółowo

WZORCOWY PROGRAM. szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego)

WZORCOWY PROGRAM. szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego) WZORCOWY PROGRAM szkolenia wstępnego na stanowisku pracy (instruktażu stanowiskowego) 1. Nazwa formy kształcenia Szkolenie wstępne na stanowisku pracy nazywane dalej instruktażem stanowiskowym jest przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

1. Obowiązek informowania pracowników o:

1. Obowiązek informowania pracowników o: 1. Obowiązek informowania pracowników o: zagrożeniach dla zdrowia i życia występujących w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach, w tym o zasadach postępowania

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Celem niniejszego artykułu jest wskazanie pracodawcy co powinien zawierać dokument zabezpieczenia przed wybuchem

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy

PODSTAWY ERGONOMII i BHP. - System zarządzania. bezpieczeństwem i higieną pracy PODSTAWY ERGONOMII i BHP - System zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Ciągłe doskonalenie Przegląd zarządzania ZaangaŜowanie kierownictwa oraz polityka BHP Planowanie Sprawdzanie oraz działania

Bardziej szczegółowo

BHP PARTNER S.C. M a ł g o r z a t a Ś l i w a kowska, Jarosław Wa l entyn o w i cz 87-810 Włocławek, ul. Chopina 42/15

BHP PARTNER S.C. M a ł g o r z a t a Ś l i w a kowska, Jarosław Wa l entyn o w i cz 87-810 Włocławek, ul. Chopina 42/15 OFERTA WSPÓŁPRACY Pragniemy przedstawić Państwu ofertę współpracy. Posiadamy duże doświadczenie z dziedziny BHP i P.POŻ. zakładów produkcyjnych, budownictwa ogólnego, przemysłowego sektora chemicznego

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7. Struktura, odpowiedzialność i uprawnienia w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 7.1. Jakie wymagania i wytyczne dotyczące określenia struktur odpowiedzialności i uprawnień w systemie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Wypadki bezpieczeństwem. Organizacja służby bhp bhp apraca przy komputerzeft rth dgjjj tdyjdyjd

Zarządzanie Wypadki bezpieczeństwem. Organizacja służby bhp bhp apraca przy komputerzeft rth dgjjj tdyjdyjd PRZEPISY ANALIZY PRZYKŁADY KOMENTARZE PRZEPISY ANALIZY PRZYKŁADY KOMENTARZE Pod Redaktor redakcją naczelna Przemysława Agnieszka Gawrońska-Świeboda Ł. Siemiątkowskiego Redaktor merytoryczny Przemysław

Bardziej szczegółowo

4. Zadania wymienione w ust. 1, Rektor realizuje przy pomocy Prorektora do spraw Ogólnych, Dziekanów i Kanclerza.

4. Zadania wymienione w ust. 1, Rektor realizuje przy pomocy Prorektora do spraw Ogólnych, Dziekanów i Kanclerza. ROZDZIAŁ VIII BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY 61 1. Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego zapewnia pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeństwo. SŁUŻBA BHP. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeństwo. SŁUŻBA BHP. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeństwo. SŁUŻBA BHP Ireneusz Pawlik USTAWA z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy Służba bezpieczeństwa i higieny pracy art. 237 11 WYMAGANIA PRAWNE Pracodawca zatrudniający więcej niż

Bardziej szczegółowo

BHP i podstawy ergonomii. Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie BHP

BHP i podstawy ergonomii. Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie BHP BHP i podstawy ergonomii Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie BHP Zagadnienia Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie BHP. Szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Rodzaje prac wymagające

Bardziej szczegółowo

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne

Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne VI Konferencja nt. systemów zarządzania w energetyce Nowe Czarnowo Świnoujście, 21-23 X 2008 Wymagania wobec dostawców: jakościowe, środowiskowe, bhp i etyczne Grzegorz Ścibisz Łańcuch dostaw DOSTAWCA

Bardziej szczegółowo

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II

P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II P6_TA-PROV(2005)0329 Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo pracy: narażenie pracowników na promieniowanie optyczne ***II Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie wspólnego stanowiska Rady mającego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od Autorów... 9

Spis treści. Od Autorów... 9 Spis treści Od Autorów... 9 1. Historia bezpieczeństwa i higieny pracy... 11 1.1. Pojęcia podstawowe... 11 1.2. Przyczyny stosowania profilaktyki BHP... 13 1.3. Organizacja profilaktyki... 15 1.4. Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Umowa pracodawcy z placówką medycyny pracy na prowadzenie badań profilaktycznych pracowników

Umowa pracodawcy z placówką medycyny pracy na prowadzenie badań profilaktycznych pracowników OBOWIĄZKI PRACODAWCY Powiadomienie PIP oraz PIS o rozpoczęciu (zmianie) działalności Art. 209. 1. Pracodawca rozpoczynający działalność jest obowiązany, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności,

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA MAŁEJ CHEMII W ZAKŁADZIE Z PUNKTU WIDZENIA SŁUŻBY BHP. Adam Chodyniecki

PROBLEMATYKA MAŁEJ CHEMII W ZAKŁADZIE Z PUNKTU WIDZENIA SŁUŻBY BHP. Adam Chodyniecki PROBLEMATYKA MAŁEJ CHEMII W ZAKŁADZIE Z PUNKTU WIDZENIA SŁUŻBY BHP Adam Chodyniecki PODSTAWY PRAWNE Rozporządzenie Min. Zdr. z 30.12.2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem

Bardziej szczegółowo

Lista kontrolna dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. L.p. Dokument jest nie ma nie dotyczy Uwagi

Lista kontrolna dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. L.p. Dokument jest nie ma nie dotyczy Uwagi Lista kontrolna dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA 1. Zgłoszenia działalności do PIP 2. Zgłoszenia działalności do PIS 3. Książka kontroli 4. Szkolenie BHP

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 2) Dz.U.2011.33.166 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy 2) (Dz. U. z dnia 16 lutego 2011 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.)

USTAWA. z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Dz.U.08.223.1460 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy 1) (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r.) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wytyczne dotyczące bezpiecznego wykonywania prac przez podwykonawców Szpitala Wojewódzkiego im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego I. Cel dokumentu Wytyczne określają rozwiązania organizacyjne w zakresie zarządzania środowiskowego oraz bezpieczeństwa i higieny pracy w odniesieniu do Podwykonawców pracujących w imieniu lub na terenie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA DOKUMENT NADZOROWANY W WERSJI ELEKTRONICZNEJ Wydanie 07 Urząd Miasta Płocka. Księga środowiskowa Strona 1 1. Księga Środowiskowa Księga Środowiskowa to podstawowy dokument opisujący strukturę i funkcjonowanie wdrożonego w Urzędzie Systemu Zarządzania Środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy PN-EN

Bardziej szczegółowo

Służba bezpieczeństwa i higieny pracy

Służba bezpieczeństwa i higieny pracy Służba bezpieczeństwa i higieny pracy Podstawa prawna: Ustawa z dnia 26 czerw ca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 z późniejszymi zmianami). Rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r

Zarządzenie Nr 119/2008 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 29 maja 2008r Zarządzenie Nr 119/2008 w sprawie : wprowadzenia procedury Działań Korygujących i Zapobiegawczych w Urzędzie Miasta Czeladź Na podstawie art. 31 oraz art. 33 ust.1, 3 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o

Bardziej szczegółowo

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1

HACCP- zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności Strona 1 CO TO JEST HACCP? HACCP ANALIZA ZAGROŻEŃ I KRYTYCZNE PUNKTY KONTROLI HAZARD ryzyko, niebezpieczeństwo, potencjalne zagrożenie przez wyroby dla zdrowia konsumenta ANALYSIS ocena, analiza, kontrola zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością

Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych. Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Ryzyko w działalności przedsiębiorstw przemysłowych Grażyna Wieteska Uniwersytet Łódzki Katedra Zarządzania Jakością Plan Prezentacji Cel artykułu Dlaczego działalność przemysłowa wiąże się z ryzykiem?

Bardziej szczegółowo

NAJNOWSZE WYDANIE. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie.

NAJNOWSZE WYDANIE. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie. Praktyczny informator OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO NAJNOWSZE WYDANIE Oceniaj ryzyko zawodowe szybko i bezbłędnie. Prowadź zgodną z prawem dokumentację oceny ryzyka zawodowego. listy kontrolne wzory dokumenty

Bardziej szczegółowo

H. Wojciechowska-Piskorska, BHP w malarni/lakierni. Spis treœci

H. Wojciechowska-Piskorska, BHP w malarni/lakierni. Spis treœci Spis treœci Wprowadzenie....................................... 7 I. Wymagania bhp dotyczące budynków, pomieszczeń pracy oraz pomieszczeń higienicznosanitarnych.................................. 8 1. Wymagania

Bardziej szczegółowo

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA

Księga Zintegrowanego Systemu Zarządzania ODPOWIEDZIALNOŚĆ KIEROWNICTWA Strona: 1 z 6 1. Zaangażowanie kierownictwa Najwyższe kierownictwo SZPZLO Warszawa Ochota przejęło pełną odpowiedzialność za rozwój i ciągłe doskonalenie ustanowionego i wdrożonego zintegrowanego systemu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73

PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 PODSTAWOWE ZASADY BHP ZWIĄZANE Z OBSŁUGĄ URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 73 Urządzenia techniczne Maszyny i inne urządzenia techniczne powinny być tak konstruowane

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. (Dz. U. z dnia 18 września 1997 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. (Dz. U. z dnia 18 września 1997 r. Dz.U.1997.109.704 2005.07.01 zm. Dz.U.2004.246.2468 1 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. (Dz. U. z dnia 18 września 1997 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23

Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 Akty normatywne... 20 CZĘŚĆ 1 OGÓLNE WYMAGANIA W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY... 23 1.1. Obowiązki pracodawcy i osób kierujących pracownikami... 23 1.2. Obowiązki

Bardziej szczegółowo

Temat: Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy

Temat: Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy MODUŁ III LEKCJA 8 Temat: Ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy Czas realizacji: 1 godzina lekcyjna Cele operacyjne: Uczeń po zrealizowaniu lekcji powinien: wiedzieć, co to jest ryzyko zawodowe wiedzieć,

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 7/2012 Starosty Nowodworskiego z dnia 16 lutego 2012r.

Zarządzenie nr 7/2012 Starosty Nowodworskiego z dnia 16 lutego 2012r. Zarządzenie nr 7/0 Starosty Nowodworskiego z dnia 6 lutego 0r. w sprawie: wprowadzenia ramowych programów szkoleń pracowników Starostwa Powiatowego w Nowym Dworze Mazowieckim w dziedzinie bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1)

USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 21 listopada 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1460. o zmianie ustawy Kodeks pracy 1) Art. 1. W ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

Spis treści 1/3 Strona 1. 1/3 Spis treści

Spis treści 1/3 Strona 1. 1/3 Spis treści Spis treści 1/3 Strona 1 1/3 Spis treści 1 Spisy, noty i podstawowe informacje 1/1 Od wydawcy 1/2 Noty autorskie 1/3 Spis treści 1/4 Instalowanie programu 1/5 Alfabetyczny indeks rzeczowy 2 Obowiązki i

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu: Organizacja pracy w laboratorium analitycznym 1. Podstawowe pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy zna podstawowe pojęcia związane z

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka zawodowego może być prosta

Ocena ryzyka zawodowego może być prosta Ocena ryzyka zawodowego może być prosta wystarczy tylko pięć kroków, by wykonać ją właściwie! Co to jest ryzyko zawodowe? Mówiąc najprościej, ryzyko zawodowe oznacza prawdopodobieństwo, z jakim ktoś może

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY WPROWADZENIE

BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY WPROWADZENIE Ewa Górska BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY WPROWADZENIE EUROPEJSKA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY NA LATA 2007-2012 I 2013-2020 CEL OGÓLNY STRATEGII UE NA LATA 2007-2012 Stałe zmniejszanie liczby

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku

Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku Zarządzenie Nr 26/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku w sprawie: wdrożenia procedury postępowania w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy w Powiatowym Urzędzie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy

Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Zarządzenie nr 98/2015 Wójta Gminy Czarnocin z dnia 28 października 2015 roku w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Na podstawie art. 237 3-237 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974

Bardziej szczegółowo

Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia

Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia Wykłady z przedmiotu Bezpieczeństwo Pracy i Ergonomia STUDIA STACJONARNE SEMESTR I Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Katedra Górnictwa Podziemnego Pracownia Bezpieczeństwa Pracy i Ergonomii w Górnictwie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY

DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY Rozdział I Podstawowe obowiązki pracodawcy Art. 207. 1. Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. 2. Pracodawca

Bardziej szczegółowo

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH

REACH. System. Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH System REACH Co producent oraz importer zrobić powinien przed wejściem w życie systemu REACH Dokument opracowany przez: Departament Przemysłu Ministerstwo Gospodarki www.mgip.gov.pl/przedsiebiorcy/reach

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI

WYMAGANIA DLA ZAKŁADOWEJ KONTROLI PRODUKCJI Instytut Odlewnictwa Biuro Certyfikacji i Normalizacji u l. Z a k o p i a ń s k a 7 3 30-418 Kraków, Polska tel. +48 (12) 26 18 442 fax. +48 (12) 26 60 870 bcw@iod.krakow.pl w w w.i o d.k r ak ow. p l

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 227 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) zarządza się, co następuje:

Na podstawie art. 227 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.) zarządza się, co następuje: LexPolonica nr 2461011. Stan prawny 2014-01-12 Dz.U.2011.33.166 (R) Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Przykładowa dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp

Przykładowa dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp Przykładowa dokumentacja prowadzona w zakładzie pracy dotycząca bhp Przykładowe rejestry, wykazy, wyniki przeglądów i pomiarów : Rejestr wypadków przy pracy Art. 234. 3 Ustawa z dnia 26.06.1974r.- Kodeks

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju.

SZKOLENIE 2. Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. FAMED Żywiec S.A. Dokumentacja Systemu Zarządzania zgodnego z PN-EN ISO

Bardziej szczegółowo

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku

Państwowa Inspekcja Sanitarna. Wrocław, 18 19 września 2014 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna Wrocław, 18 19 września 2014 roku Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 2 Kompetencje Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustawa z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej

Bardziej szczegółowo

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych

Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych Przykładowy program szkolenia okresowego pracowników inżynieryjno-technicznych 1. Założenia organizacyjno-programowe a) Forma nauczania Kurs z oderwaniem od pracy. b) Cel szkolenia Celem szkolenia jest

Bardziej szczegółowo

Nadzór społeczny i wewnętrzny nad warunkami pracy ( W4) Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, maj 2010 r.

Nadzór społeczny i wewnętrzny nad warunkami pracy ( W4) Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, maj 2010 r. Nadzór społeczny i wewnętrzny nad warunkami pracy ( W4) Opracował mgr inż. Ireneusz Bulski Warszawa, maj 2010 r. Kodeks pracy; Nadzór nad prawem pracy i BHP Art. 18(5) 1. Społeczną kontrolę przestrzegania

Bardziej szczegółowo

13. Profilaktyczne badania lekarskie

13. Profilaktyczne badania lekarskie 13. Profilaktyczne badania lekarskie 13.1. Informacje ogólne 13.2. Zakres i częstotliwość badań profilaktycznych 13.3. Zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej 13.4. Upoważnienie do badań profilaktycznych

Bardziej szczegółowo

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej

Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej Załącznik nr 1 Wykaz aktów prawnych dotyczących problematyki azbestowej (źródło: Ministerstwo Gospodarki www.mg.gov.pl) Ustawy dotyczące problematyki azbestowej (stan na wrzesień 2011 r.) 1. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH

RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA OKRESOWEGO PRACOWNIKÓW INŻYNIERYJNO-TECHNICZNYCH Lp. 1. Temat szkolenia Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy: a) aktualne przepisy (z uwzględnieniem zmian),

Bardziej szczegółowo

Anna Obuchowska. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku

Anna Obuchowska. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku Anna Obuchowska Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gdańsku Ocena ryzyka zawodowego - podstawy prawne zgodnie z art. 226 Kodeksu pracy pracodawca zobowiązany jest do oceny i dokumentacji ryzyka

Bardziej szczegółowo

USTAWA KODEKS PRACY stan prawny na dzień 18 stycznia 2009 r. 60 DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY Rozdział I Podstawowe obowiązki

USTAWA KODEKS PRACY stan prawny na dzień 18 stycznia 2009 r. 60 DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY Rozdział I Podstawowe obowiązki USTAWA KODEKS PRACY stan prawny na dzień 18 stycznia 2009 r. 60 DZIAŁ DZIESIĄTY BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY Rozdział I Podstawowe obowiązki pracodawcy Art. 207. 1. (174) Pracodawca ponosi odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r.

Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Załącznik nr 4 do Zarządzenia Dyrektora nr 15/2010 z dnia 8 marca 2010 r. Instrukcja dokonywania samooceny oraz sporządzania oświadczenia o stanie kontroli zarządczej w Szkole Podstawowej nr 4 im. Kawalerów

Bardziej szczegółowo

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1

OHSAS 18001:2007 OHSAS 18001:2007 1 Doskonalenie SZBiHP w oparciu o wymagania nowej normy OHSAS 18001:2007 Systemy Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy Wymagania OHSAS 18001:2007 1 Biuro Usług Doskonalenia Zarządzania i Organizacji

Bardziej szczegółowo

BHP i podstawy ergonomii. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe

BHP i podstawy ergonomii. Wypadki przy pracy i choroby zawodowe BHP i podstawy ergonomii Wypadki przy pracy i choroby zawodowe Wypadki przy pracy i choroby zawodowe Wypadek przy pracy - definicja Wypadek przy pracy - definicja Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Szkoła Zdrowia Publicznego Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 90-950 Łódź, ul. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8 Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Program

Bardziej szczegółowo

2. Wskazanie osoby przekazującej informacje poprzez podanie zajmowanego przez nią stanowiska.

2. Wskazanie osoby przekazującej informacje poprzez podanie zajmowanego przez nią stanowiska. Informacja o występujących zagrożeniach, przewidywanych skutkach tych zagrożeń, zastosowanych środkach zapobiegawczych i działaniach, które będą podjęte w przypadku 1. Oznaczenie prowadzącego zakład i

Bardziej szczegółowo

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami

KLIENCI KIENCI. Wprowadzenie normy ZADOWOLE NIE WYRÓB. Pomiary analiza i doskonalenie. Odpowiedzialnoś ć kierownictwa. Zarządzanie zasobami SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ ISO Jakość samą w sobie trudno jest zdefiniować, tak naprawdę pod tym pojęciem kryje się wszystko to co ma związek z pewnymi cechami - wyrobu lub usługi - mającymi wpływ na

Bardziej szczegółowo

WARSZTATY SZKOLENIOWE

WARSZTATY SZKOLENIOWE WARSZTATY SZKOLENIOWE Z ZAKRESU EKSPLOATACJI MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNICZNYCH ORAZ DYREKTYWY BUDOWLANEJ szk ol en ia wa rs ztat y ku r sy Oferta warsztatów szkoleniowo-doradczych z zakresu eksploatacji maszyn

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO W PIĘCIU KROKACH Ocena ryzyka zawodowego może być prosta wystarczy tylko pięć kroków, by wykonać ją właściwie! Co to jest ryzyko zawodowe? Mówiąc najprościej, ryzyko zawodowe oznacza

Bardziej szczegółowo

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz

IV Sympozjum Bezpieczeństwa Maszyn, Urządzeń i Instalacji Przemysłowych, 17-19.09.2008 r. mgr inż. Antoni Saulewicz Komputerowe narzędzia wspomagające prowadzenie i dokumentowanie oceny ryzyka przy projektowaniu maszyn Ocena ryzyka związanego z zagrożeniami mechanicznymi mgr inż. Antoni Saulewicz IV Sympozjum Bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA Police Serwis Spółka z o.o. dotycząca wymagań minimalnych dla wykonawców w zakresie BHP, ochrony środowiska oraz ochrony przeciwpożarowej

INSTRUKCJA Police Serwis Spółka z o.o. dotycząca wymagań minimalnych dla wykonawców w zakresie BHP, ochrony środowiska oraz ochrony przeciwpożarowej INSTRUKCJA Police Serwis Spółka z o.o. dotycząca wymagań minimalnych dla wykonawców w zakresie BHP, ochrony środowiska oraz ochrony przeciwpożarowej I. Zakres i przedmiot instrukcji Wymagania dotyczące

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych

Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych Załącznik nr 5 do Zarządzenia Burmistrza Gminy i Miasta Zagórów Szczegółowy program szkolenia okresowego w zakresie bhp i ppoż. pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych w Urzędzie Miejskim

Bardziej szczegółowo

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik

Inwestuj. w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO. Ireneusz Pawlik Inwestuj w bezpieczeństwo. WYPADKOZNAWSTWO Ireneusz Pawlik RODZAJE WYPADKÓW wypadek przy pracy wypadek traktowany na równi z wypadkiem przy pracy wypadek do lub z pracy WYPADKI PRZY PRACY Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska

V Ogólnopolska Konferencja nt. Systemów Zarządzania w Energetyce. Forum ISO 14000 INEM Polska. Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Forum ISO 14000 INEM Polska Polskie Forum ISO 14000 INEM Polska Wymagania norm: ISO 9001, ISO 14001 oraz PN-N-18001 dotyczące dostawców i podwykonawców. Szczyrk, 24 27. 09. 2006r. Maciej Kostrzanowski

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego

Karta audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 0050.149.2015 Burmistrza Miasta Lędziny z dnia 08.07.2015 Karta audytu wewnętrznego 1. Karta audytu wewnętrznego określa: cel oraz zakres audytu wewnętrznego; zakres niezależności

Bardziej szczegółowo