Wykluczenie finansowe poważny problem społeczny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykluczenie finansowe poważny problem społeczny"

Transkrypt

1 Dr hab. Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Szkoła Główna Handlowa, Warszawa Wykluczenie finansowe poważny problem społeczny We współczesnej gospodarce rynkowej niezbędne jest korzystanie przez gospodarstwa domowe z podstawowych usług finansowych, głównie bankowych, jest niezbędne. Niekorzystanie z nich bądź brak dostępu do nich określa się mianem wykluczenia finansowego ( financial exclusion). Za pierwszych autorów, którzy użyli tego określenia uznaje się A. Leyshona i N. Thrifta (1995). Według ich opinii wykluczenie finansowe to procesy, które służą ograniczeniu dostępu do systemu finansowego określonym grupom społecznym. Dotyka ono najczęściej grupy o ograniczonych dochodach. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie charakteru, przyczyn i skali wykluczenia finansowego w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem Polski, gdzie problem ten dotyka znacznej części społeczeństwa. Definicja i przyczyny wykluczenia finansowego Według L. Anderloni (2007: 7) w literaturze można odnaleźć co najmniej dwa podejścia do definiowania wykluczenia finansowego: szerokie i bardziej restrykcyjne. W podejściu szerokim kładzie się nacisk na potrzeby finansowe, odnosząc się do trudności, jakich doświadczają osoby o niskich dochodach i znajdujące się w niekorzystnej sytuacji społecznej (socially disadvantaged) w korzystaniu z usług finansowych, które są im potrzebne. Do takich usług można zaliczyć posiadanie konta i możliwości dokonywania rozliczeń bezgotówkowych, dostęp do kredytu o rozsądnym poziomie oprocentowania czy też budowanie nawet niewielkich oszczędności, z uwzględnieniem niestabilnej sytuacji zawodowej (Anderloni 2007: 7). Ponadto należy wskazać, że osoby o niskich dochodach powinny mieć dostęp do ubezpieczeń, które zapewniłyby im odpowiednią ochronę życia, zdrowia czy posiadanego majątku. Posiadanie takiej ochrony jest w ich przypadku szczególnie ważne. Na forum międzynarodowym stosuje się często określenie mikroubezpieczenia (microinsurance) (Appui au Développement Autonome ), zbudowane na wzór mikropożyczek dla osób o niskich dochodach. W podejściu bardziej restrykcyjnym w definicji kładzie się większy nacisk na specyficzne usługi i brak dostępu do nich. Usługi te określa się często mianem podstawowych (uniwersalnych). Są to usługi finansowe, które nie mają wpływu na budżet gospodarstwa domowego, ale jednocześnie stanowią ważny element w życiu jednostki dla jej przetrwania, bezpieczeństwa oraz uczestnictwa w życiu społecznym i ekonomicznym. Oprócz tego wyróżnia się w literaturze pojęcie niedostatecznego korzystania z usług bankowych (finansowych), co określa się jako underbanked wobec stosowanego unbanked względem osób wykluczonych finansowo (Anderloni 2007: 7-8). 3

2 Według E. Kempson i C. Whyley, można wyróżnić 6 rodzajów wykluczenia finansowego (Financial Services Authority 2000: 10). wykluczenie ze względu na dostępność geograficzną (geographical access) wiąże się z fizyczną dostępnością placówek bankowych w określonych częściach miast bądź regionach (np. na wsi); problemy z fizyczną dostępnością mogą wystąpić w przypadku zamykania przez banki placówek w mało atrakcyjnych lokalizacjach; wykluczenie ze względu na dostępność (access exclusion) wiąże się z brakiem dostępu do usług finansowych ze względu na ustaloną przez instytucję finansową skalę podejmowanego ryzyka; wykluczenie ze względu na warunki (condition exclusion) wynika z nieadekwatności warunków oferowanych usług do potrzeb osób korzystających z usług finansowych; wykluczenie ze względu na cenę (price exclusion) wynika ze zbyt wysokiej ceny usług dla osób o danym poziomie dochodów; wykluczenie marketingowe (marketing exclusion) wiąże się z brakiem zainteresowania ze strony instytucji finansowych daną grupą społeczną; samowykluczenie (self-exclusion) wynika z faktu, że część osób sama rezygnuje z usług finansowych, wierząc, że spotka się z odmową dostępu do nich, albo nie będzie mogła sobie na nie pozwolić. Jako główne czynniki powodujące problem wykluczenia finansowego należy wskazać (Financial Services Authority 2000: 11-15). poziom i zróżnicowanie dochodów, zmiany na rynku pracy, w tym niepewność zatrudnienia, a tym samym wysokości dochodów, zmiany demograficzne związane ze starzeniem się ludności i zmianą modelu rodziny (na wykluczenie finansowe istotnie narażone są osoby samotne wychowujące dzieci). Wykluczenie finansowe wynika także ze zmian, jakie zaszły na rynkach finansowych. Liberalizacja i wzrost konkurencji między instytucjami finansowymi mogą przynamniej częściowo wyjaśnić, dlaczego zjawisko wykluczenia finansowego stało się bardziej widoczne w krajach wysoko rozwiniętych w ciągu ostatniej dekady. Strategia niektórych instytucji finansowych została niekierowana na bardziej zamożny segment klientów. Także standaryzacja pewnych procesów i praktyk (m.in. credit scoring) utrudniła niektórym członkom społeczności dostęp do usług finansowych, w tym osobom, które wcześniej miały taki dostęp. Ponadto ciągła presja na tworzenie wartości dla akcjonariusza uniemożliwia wolnemu rynkowi rozwiązanie problemu wykluczenia finansowego (Carbo et al. 2007: 21, 23). Która bowiem z instytucji finansowych, uznająca za priorytet budowanie wartości zajmie się grupą klientów o niskim poziomie dochodów, chociaż dba o swój społecznie odpowiedzialny wizerunek? Wydaje się, że rozwiązanie tego problemu trudno osiągnąć bez aktywnej roli państwa i jego agend. Także działania instytucji finansowych, polegające na restrukturyzacji bądź unowocześnianiu własnej działalności przyczyniają się do wykluczenia finansowego (Carbo et al. 2007: 15 16). Jednym z elementów jest zamykanie placówek, które są nierentowne, bądź też polityka przenoszenia klientów z tradycyjnych kanałów dystrybucji ku kanałom elektronicznym. Efekty takiej polityki znajdują 4

3 Tabela 1. Odsetek korzystających z ROR w latach w Polsce Rok Korzystający z usług bankowych (15+) ROR w gospodarstwie domowym ,30% 54,90% ,50% 60,10% ,30% 62,40% ,80% 63,60% ,80% 66,10% ,90% 70,00% Dane: Pentor; opracowanie własne. najczęściej odzwierciedlenie w poziomie cen usług finansowych ceny w kanałach elektronicznych są niższe niż w kanałach tradycyjnych. Tym samym osoby nieposiadające dostępu do internetu (np. starsze bądź mieszkające na wsi) mają ograniczone możliwości korzystania z tańszych usług. Ze względu na starzenie się ludności w Europie, problem wykluczenia finansowego może nabrać większego znaczenia, szczególnie w krajach Europy Zachodniej. Według raportu Komisji Europejskiej (McMorrow, Roeger 2003) w 2000 r. przy udziale UE 15, USA i Japonii w światowej populacji rzędu 7%, ich udział w liczbie ludności powyżej 65. roku życia mieścił się w przedziale 13 17%. Zgodnie z projekcją, do 2050 r. w UE 15 osiągnie on poziom 28%, w Japonii 31%, zaś w Stanach Zjednoczonych ponad 20%. Zgodnie z tym raportem Polska została zaliczona razem z innymi krajami OECD (poza UE 15, USA, Japonią, Turcją i Meksykiem), krajami Europy Wschodniej, Chinami, Hongkongiem, Koreą Południową, Singapurem i Tajlandią, do krajów szybko starzejących się ( fast ageing). Postęp techniczny i rosnąca rola innych niż placówki kanałów dystrybucji mogą utrudnić dostęp do usług finansowych części osób starszych. Nie chodzi tylko o mniejszą chęć korzystania z nowinek technologicznych, ale także o odległość i dostępność najbliższej placówki 1. Dotyczy to zwłaszcza operacji bankowych, które mają znaczenie podstawowe. Skala wykluczenia finansowego W Polsce mamy do czynienia z wykluczeniem finansowym, chociaż problem ten nie jest jeszcze przedmiotem pogłębionych badań i dyskusji. Skalę tego problemu można przedstawić, wykorzystując dane z badań ankietowych prowadzonych cyklicznie w Polsce, a także dane z badań ankietowych prowadzonych we wszystkich krajach unijnych. Niestety dane te są nieporównywalne, ze względu na inną metodykę badań (m.in. wiek liczony albo od 15 lat, albo od 18 lat, inny sposób doboru próby). W Polsce, jak w wielu innych krajach europejskich, nie ma oficjalnych danych statystycznych dotyczących korzystania z usług finansowych. W 2008 r. przeprowadzone zostanie ogólnounijne badanie 2, mające na celu zmierzenie skali wykluczenia finansowego i skali nadmiernego zadłużenia. Z badań Instytutu Pentor wynika, że w 2005 r. 58,9% osób w wieku co najmniej 15 lat korzystało z usług bankowych. W latach odsetek ten zwiększył się o 4,6 p.p. (tabela 1) (Śmiłkowski 2006a). Wskazany poziom 58,9% był dwukrotnie wyższy niż na początku lat 90., ale nadal niższy niż w pozostałych krajach Unii Europejskiej (w UE 15 prawie 90%, zaś w UE 10 ok. 70%) (Śmiłkowski 2006b). Jedna z prostszych usług bankowych, jaką jest ROR, stanowi punkt wyjścia do korzystania z innych usług finansowych, a zatem jeżeli ktoś nie korzystał z ROR, 5

4 to najprawdopodobniej nie korzystał także z innych usług finansowych. W Polsce wśród osób niekorzystających z usług bankowych przeważały osoby nieaktywne zawodowo (ok. 60% bezrobotni ) i ok. 40% emeryci i renciści. Także niski poziom dochodów zniechęcał do korzystania z usług bankowych. Inna przyczyna leży po stronie popytu część osób niekorzystających z usług bankowych nie odczuwała takiej potrzeby (Idzik 2006: 187). Rysunek 1. Posiadanie przez klientów indywidualnych rachunków i kart bankowych GR LV LT PL CY DK HU ES MT IE SK IT EU-25 SE CZ AT PT LU EE UK FI SI FR DE BE NL 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Czy posiada depozyt terminowy? Czy posiada kartę kredytową? Czy posiada rachunek avista z kartą płatniczą bądź książeczką czekową? Źródło: European Commission (2005), Public Opinion in Europe on Financial Services, Eurobarometer, August, Brussels; opracowanie własne. Według Diagnozy Społecznej ,3% gospodarstw domowych zadeklarowało posiadanie polis ubezpieczeniowych na życie (o 7,3 p.p. mniej niż w 2005 r.), 7,8% zadeklarowało posiadanie ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym (o 2,7 p.p. mniej niż w 2005 r.), a tylko 2,3% gospodarstw posiadało ubezpieczenia posagowe (o 0,2 p.p. więcej niż w poprzednim badaniu). Niekorzystnie kształtowała się również sytuacja w zakresie ubezpieczeń NNW i chorobowych pierwsze z wymienionych, według deklaracji, posiadało 40,6% (o 13,5 p.p. mniej niż w 2005 r.), zaś drugie jedynie 5% (o 3,6 p.p. mniej niż w poprzednim badaniu). Biorąc pod uwagę źródło dochodu, najczęściej z wymienionych ubezpieczeń korzystały gospodarstwa osób pracujących na własny rachunek, zaś najrzadziej (poza NNW i ubezpieczeniem chorobowym) rolników (Czapiński, Panek 2007: 176). Podobnie niekorzystnie kształtowała się sytuacja w przypadku dobrowolnych ubezpieczeń majątkowych. Najczęściej stosowane były ubezpieczenia autocasco, nieruchomości i wyposażenia. Częstotliwość deklaracji korzystania z nich nie była jednak wysoka. W przypadku ubezpieczeń autocasco było to 21,9% gospodarstw domowych (w porównaniu 6

5 z 23,6% w 2005 r.). Najczęściej jego posiadanie deklarowały gospodarstwa, w których głowa rodziny pracowała na własny rachunek, a najrzadziej rolnicy. W przypadku ubezpieczenia nieruchomości jego posiadanie zadeklarowało 39,1% (w porównaniu z 36,3% w poprzednim badaniu). Najczęściej miały je gospodarstwa domowe rolników, zaś najrzadziej pracowników. Ubezpieczenie wyposażenia mieszkania posiadało 17,2% gospodarstw domowych (przy 17,6% w poprzednim badaniu). Ten rodzaj Rysunek 2. Posiadanie przez klientów indywidualnych polis na życie i prywatnych planów emerytalnych LT IT LV GR EE ES PT FI HU MT PL ubezpieczenia najczęściej miały gospodarstwa osób pracujących na własnych rachunek, a najrzadziej rolników. Brakuje oficjalnie dostępnych wyników badań dotyczących korzystania z innych usług finansowych, jednak można przyjąć, że: osoby/gospodarstwa domowe, które nie posiadają konta bankowego, nie korzystają także z kredytów/pożyczek bankowych, chociaż mogą je zaciągać np. u pośredników kredytowych po wyższym niż w bankach koszcie; osoby, które nie posiadają konta bankowego, rzadko korzystają z innych usług finansowych, w tym ubezpieczeń, możliwości zakupu jednostek funduszy inwestycyjnych czy też bezpośrednich inwestycji na giełdzie. UE-25 CY FR CZ IE SI SK BE LU AT DK DE UK NL SE 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Czy posiada prywatny plan emerytalny? Czy posiada polisę ubezpieczeniow ą na życie? Źródło: European Commission (2005), Public Opinion in Europe on Financial Services, Eurobarometer, Brussels, August; opracowanie własne. Przyjęcie takiego założenia jest zasadne ze względu na cechy, jakimi charakteryzują się osoby nieubankowione (niski dochód, bezrobocie, renta/emerytura). Ponadto konto bankowe jest jedną z najprostszych usług finansowych i otwiera możliwość korzystania z innych usług. Według badań opinii publicznej (Eurobarometer) przeprowadzonych w UE w 2005 roku 71% 7

6 mieszkańców EU 25 3, powyżej 18. roku życia, posiada rachunek avista wraz z kartą płatniczą lub/i książeczką czekową. W Polsce odsetek ten wyniósł 46% i był wyższy jedynie od odnotowanego na Litwie (42%) i Łotwie (29%). W przypadku depozytów terminowych średnia dla UE 25 wynosiła 30%, zaś w Polsce posiadanie takiego depozytu zadeklarowało 8% badanych. Klienci indywidualni w Polsce deklarowali posiadanie polis ubezpieczeniowych na życie jedynie o 4 p.p. rzadziej niż średnio w UE 25 (30%). Całkiem nieźle kształtowała się także sytuacja w HU PL LV przypadku prywatnych LT planów emerytalnych (9% SI CZ wobec 17% w UE 25). W znacznie mniejszym stopniu klienci detaliczni w Polsce lokowali swoje oszczędności w papiery wartościowe (akcje 2% wobec 10% w UE 25; obligacje 2% wobec 5% w UE 25) i jednostki funduszy inwestycyjnych (2% wobec 10% w UE 25). Pod względem inwestycji Polska plasuje się w ogonie krajów unijnych. Na podstawie powyższych danych można stwierdzić, że w Polsce, w porównaniu z większością krajów unijnych, stopień korzystania z usług finansowych jest znacznie niższy. Tym samym, Polacy o niskich dochodach, w porównaniu ze średnią unijną, mają znacznie mniejsze możliwości zarządzania swoimi finansami osobistymi niż obywatele wyżej rozwiniętych krajów UE. Brak takiej możliwości, a także mała wiedza na temat finansów, implikują niższe bezpieczeństwo finansowe osób o niskich dochodach. Powoduje to tkwienie w sferze ubóstwa bez realnej możliwości poprawy własnej sytuacji. Rysunek 3. Posiadanie przez klientów indywidualnych instrumentów finansowych PT GR EE IT ES AT FR UE-25 IE DE MT FI BE LU UK CY NL SK DK SE 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Czy posiada jednostki zbiorowego inwestowania? Czy posiada obligacje? Czy posiada akcje? Źródło: European Commission (2005), Public Opinion in Europe on Financial Services, Eurobarometer, August, Brussels; opracowanie własne. 8

7 Tabela 2. Znaczenie SKOK na rynku SKOK Udział w aktywach sektora bankowego 0,37% 0,52% 0,68% 0,78% 0,96% Udział w pożyczkach sektora bankowego 0,59% 0,76% 0,94% 1,17% 1,30% Udział w depozytach sektora bankowego 0,55% 0,82% 1,09% 1,31% 1,53% Liczba członków Członkowie jako % populacji (wg NSP, 2002) 1,36% 1,83% 2,40% 3,03% 3,62% Źródło: i opracowanie własne. Działania na rzecz ograniczenia wykluczenia finansowego Do tej pory na szczeblu Unii Europejskiej nie zajęto się kompleksowo problemem redukcji wykluczenia finansowego. W Białej Księdze dotyczącej polityki w zakresie usług finansowych zapisano tylko jeden akapit poświęcony dostępności do rachunków bankowych: Dla większości konsumentów dostęp do rachunku bankowego jest furtką do korzystania z usług i rynków finansowych. Rachunek bankowy ma też coraz większe znaczenie dla obywateli, pozwalając im uczestniczyć w rynku i życiu społecznym zwłaszcza w kontekście korzystania z płatności elektronicznych w obrębie jednolitego obszaru płatniczego. Należy zlikwidować przeszkody charakteryzujące różnego rodzaju rachunki bankowe (rachunki bieżące, oszczędnościowe, papierów wartościowych), zwiększyć wybór dla konsumentów oraz konkurencję pomiędzy dostawcami usług (Komisja Wspólnot Europejskich 2005: 16). Należy oczekiwać, że władze unijne zaproponują podjęcie określonych działań w tym zakresie krajom członkowskim, jednak jako że ta problematyka znalazła się w części poświęconej przyszłym inicjatywom, trudno spodziewać się, żeby proces ten nastąpił szybko. Carbo, Gardener, Molyneux (2007: 24 26) dokonali przeglądu działań, jakie podjęto w krajach starej Unii i w Stanach Zjednoczonych w celu ograniczenia skali wykluczenia finansowego, wyróżniając cztery ich główne grupy 4 : Dobrowolne działania banków w Belgii, Finlandii, w Niemczech, we Francji i w Holandii rząd zachęcił banki, poprzez ich izby gospodarcze (związki), do opracowania zasad oferowania podstawowych usług bankowych. W niektórych krajach wiązało się to także ze zmianami w przepisach prawnych. We Francji w 1992 r. ustanowiono kodeks, w którym banki zobowiązały się do oferowania rachunków wraz z podstawowymi instrumentami umożliwiającymi efektywne korzystanie z niego (np. karta bankomatowa, czeki). W Niemczech w 1995 r. opublikowano stosowny kodeks wraz z hasłem konto dla każdego (Girokonto fuer Jedermann). W obu tych krajach pojawiły się jednak wątpliwości co do skuteczności wskazanych działań. W Belgii w 1997 r. Belgijski Związek Banków opublikował kodeks, w którym zadeklarował, że każda osoba mieszkająca w tym kraju ma prawo do otwarcia rachunku oszczędnościowego (wraz z możliwością dokonywania obrotu bezgotówkowego), niezależnie od wysokości dochodów i ich częstotliwości. Działania rządu w roli mediatora pojawiły się głównie w Wielkiej Brytanii i we Francji. W Wielkiej Brytanii rząd, występując w roli mediatora, dążył do: określenia możliwości 9

8 współpracy między sektorem prywatnym i publicznym w redukcji wykluczenia finansowego, promowania rozwoju unii kredytowych, wzrostu edukacji finansowej, włączenia w te procesy związku banków i poczty. We Francji natomiast działania rządu w charakterze mediatora zakończyły się fiaskiem i podjęto działania o charakterze legislacyjnym. Działania rządu o charakterze legislacyjnym we Francji (1998), Portugalii (2000) i Szwecji (1987). W dwóch pierwszych krajach określono podstawowy zestaw transakcji, jakie powinny być zaoferowane klientowi. W Szwecji regulacje odnoszą się wyłącznie do otwarcia rachunku i rozwiązanie takie nie sprawdza się w praktyce, bowiem większość banków odmawia klientom korzystania operacji płatniczych. Zdecydowane działania rządu pojawiły się w Stanach Zjednoczonych, gdzie uchwalona została w 1977 r. ustawa o reinwestowaniu w społecznościach lokalnych (CRA Community Reinvestment Act). Obliguje ona banki do zapewnienia odpowiedniej dostępności do kredytu, szczególnie w przypadku osób o niskim i przeciętnym poziomie dochodu. Ponadto instytucje nadzorcze nadają bankom ratingi CRA, kontrolując przestrzeganie przez nie istniejących przepisów. W krajach Europy Środkowej i Wschodniej problem wykluczenia finansowego istnieje, ale nie był on do tej pory przedmiotem debaty publicznej. Wydaje się to o tyle utrudnione, że zdecydowana większość instytucji finansowych działających w tych krajach znajduje się pod kontrolą kapitału zagranicznego, a zatem wspieranie działań prospołecznych nie jest dla nich priorytetem. W Polsce nie podejmowano na szczeblu rządowym działań mających na celu redukcję wykluczenia finansowego. Działań takich nie podejmował także sektor bankowy, chociaż pewne działania Związku Banków Polskich czy Narodowego Banku Polskiego i Komisji Nadzoru Finansowego wskazują, że istnieje świadomość niskiej edukacji finansowej społeczeństwa, w tym osób o niskich dochodach. W 2004 r. powstało Konsorcjum na Rzecz Edukacji Finansowej dla Osób o Niskich Dochodach. Na całym świecie program był finansowany przez Citigroup Foundation i koordynowany przez Microfinance Opportunities i Freedom from Hunger. W Polsce do Konsorcjum poza Centrum Mikrofinansowym przystąpił m.in. Związek Banków Polskich. W ramach projektu przeprowadzono jednak wyłącznie działania pilotażowe w latach , a w kolejnych latach nie podjęto konkretnych działań mających na celu poprawę poziomu edukacji finansowej. Wynikało to najprawdopodobniej z braku odpowiednich środków na kontynuowanie rozpoczętych prac. Bank centralny i urząd nadzoru zaangażowały się w edukację młodzieży. Od 2004 r. NBP wraz z Fundacją Bankową im. L. Kronenberga oraz Fundacją Młodzieżowej Przedsiębiorczości prowadzą program edukacyjny Moje finanse, którego celem jest poprawa jakości nauczania ekonomii w szkołach ponadgimnazjalnych. KNF objęła zaś patronatem obchody światowego dnia oszczędzania, które w Polsce były organizowane przez Fundację Bankową im. L. Kronenberga oraz Fundację Think!. Celem akcji było zapoznanie przyszłych klientów bankowych z możliwościami 10

9 i celem oszczędzania. Działania takie są oczywiście cenne, kształtują bowiem w osobach młodych świadomość finansową. Podsumowanie Poważnym wyzwaniem w Polsce jest zatem rozwiązanie problemu wykluczenia finansowego. Aktywną rolę mogłyby przy tym odgrywać spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK), które obsługują jednak niewielką część społeczeństwa (tabela 2). Aktywizacja działań SKOK w kierunku obsługi w podstawowym zakresie osób o niskich dochodach, a także wypracowanie umowy społecznej między rządem a środowiskiem bankowym dotyczącej oferowania podstawowego pakietu usług bankowych każdemu obywatelowi wydają się niezbędne. Za kluczową należy przy tym uznać rolę rządu, bowiem bez jego inicjatywy i wsparcia powstanie kodeksu dobrych praktyk w tym zakresie bądź też inicjatywy ze strony sektora bankowego wydaje się trudne ze względu na strukturę własności. Rozwiązanie problemu niskiego ubankowienia jest pierwszym krokiem w kierunku korzystania przez społeczeństwo także z innych usług finansowych, w tym ubezpieczeń i rozwiązań emerytalnych. 1 O problemach osób starszych patrz: Andrew Irwing Associates Patrz: regulacja Komisji Europejskiej No. 215/2007 z 28 lutego 2007 r. 3 Badanie to nie obejmowało krajów, które przystąpiły do UE z dniem 1 stycznia 2007 roku. 4 Bardziej uproszczony podział na działania dobrowolne i legislacyjne proponuje Kempson (2006: 9 12). 5 Na stronie internetowej: zamieszczone są dwa raporty dotyczące wyników i wniosków z badań: Matul, M., Pawlak, K., Fałkowski, J. (październik 2004), Priorytety wzmacniania edukacji finansowej wśród ubogich rodzin w Polsce. Zarys zagadnienia na podstawie wyników badania jakościowego, Matul, M., Pawlak K., Guzowski K. (lipiec 2005), Edukacja finansowa dla osób o niskich dochodach w praktyce. Raport z ewaluacji pilotażu warsztatów z edukacji finansowej. Bibliografia Anderloni, L. (2007) Access to Bank Account and Payment Services, in: New Frontiers in Banking Services. Emerging Needs and Tailored Products for Untapped Markets, Anderloni L., Braga, M.D., Carluccio, E.M. (eds.), Springer Verlag, Berlin Heidelberg. Andrew Irwing Associates (2006), Financial Exclusion among Older People, Help the Aged Financial Exclusion Programme, London. Appui au Développement Autonome (ADA) (2006) Microinsurance. Improving Risk Management for the Poor, No. 6, Luxembourg, March. Carbo, S., Gardener, E.P.M., Molyneux, P. (2007) Financial Exclusion in Europe. Public Money and Management, Vol. 27, No. 1, February. Czapiński, J., Panek, T (red.) (2007) Diagnoza społeczna 2007, VIZJA Press&it. European Commission (2005) Public Opinion in Europe on Financial Services. Eurobarometer, August, Brussels. Financial Services Authority (2000) In or Out? A Literature and Research Review. Consumer Research, No. 3, July. Idzik, M. (2006) Bariery rozwoju bankowości detalicznej w Polsce ekskluzja finansowa, w: Współczesne problemy finansów, bankowości i ubezpieczeń w teorii i praktyce, Znaniecka, K. (red.), AE, Katowice. Kempson, E. (2006) Policy Level Response to Financial Exclusion in Developer Countries: Lessons for Developing Countries, Paper for Access to Finance: Building Inclusive Financial Systems, World Bank, Washington D.C., May. Komisja Wspólnot Europejskich (2005) Biała Księga. Polityka w dziedzinie usług finansowych na lata , KOM(2005) 629, grudzień. Leyshon, A., Thrift, N. (1995) Geographies of financial exclusion: financial abandonment in Britain and the United States. Transactions of the Institute of British Geographers, New Series, Vol. 20, No. 3, p McMorrow, K., Roeger, W. (2003) Economic and financial consequences of ageing populations. European Commission, Directorate-General for Economic and Financial Affairs. European Economy, Economic Papers, No. 182, Brussels. Śmiłowski, E. (2006a) Więcej klientów. Gazeta Bankowa, Śmiłowski, E. (2006b) Przyczyny bankowej absencji, marzec

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

REGULACJE PRAWNE W KONTEKŚCIE WŁĄCZENIA FINANSOWEGO W POLSCE

REGULACJE PRAWNE W KONTEKŚCIE WŁĄCZENIA FINANSOWEGO W POLSCE REGULACJE PRAWNE W KONTEKŚCIE WŁĄCZENIA FINANSOWEGO W POLSCE Prof. dr hab. Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Dr Ewa Cichowicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WYKLUCZENIE FINANSOWE Proces, w którym obywatele

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty EDUKACJA FINANSOWA SZANSĄ NA ZMNIEJSZENIE ZJAWISKA WYKLUCZENIA FINANSOWEGO I SPOŁECZNEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Piotr Górski, Monika Liszewska Edukacja finansowa szansą na zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce

Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Podejście do uczenia się osób starszych w polityce LLL w Europie i w Polsce Konferencja Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji pn.: Kompetencja UMIEJĘTNOŚĆ UCZENIA SIĘ w kontekście Europejskiego Roku Aktywności

Bardziej szczegółowo

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu

Odsetek gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do Internetu w domu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr BłaŜej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Marta Penczar Instytut

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej

Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Notatka informacyjna Kwiecień 2008; http://www.stat.gov.pl, e mail: obslugaprasowa@stat.gov.pl Społeczeństwo informacyjne w Unii Europejskiej Badania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw Główny Urząd

Bardziej szczegółowo

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.

http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw. http://www.kph.org.pl/publikacje/raport_sw_2010.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/swdodatek.pdf http://rszarf.ips.uw.edu.pl/pdf/prezentacjasw.pdf Skrajne ubóstwo Skrajne ubóstwo dochody poniżej 443 zł

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r.

Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju. Warszawa, listopad 2012 r. Rynek usług szerokopasmowych - stan i perspektywy rozwoju Warszawa, listopad 2012 r. Agenda cyfrowa cele z zakresu Internetu szerokopasmowego Do 2013 r. - szerokopasmowy dostęp do Internetu dla 100% mieszkańców

Bardziej szczegółowo

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator

KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie. Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator KOBIETY W ZARZĄDACH I RADACH NADZORCZYCH. Partnerstwo w biznesie Iwona Kozera Fundacja Liderek Biznesu, Fundator Kontekst Badania wskazują, iż przedsiębiorstwa posiadające zróżnicowany skład najwyższych

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013

Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Forum Liderów Banków Spółdzielczych Warszawa, 15 września 2009 r. Program rozwoju obrotu bezgotówkowego w Polsce na lata 2009-2013 Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank

Bardziej szczegółowo

IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego

IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego IMIGRACJA STUDENTÓW ZAGRANICZNYCH DO POLSKI - główne wnioski z raportu krajowego KAROLINA ŁUKASZCZYK Europejska Sieć Migracyjna quasi agencja unijna (KE + krajowe punkty kontaktowe), dostarcza aktualnych,

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

Włączenie finansowe w Polsce

Włączenie finansowe w Polsce Włączenie finansowe w Polsce Stan na dziś Justyna Pytkowska 31 marca 2015 Badanie stopnia włączenia w system finansowy Pierwsze badanie, w którym kompleksowo ocenione zostały warunki dostępu i wynikające

Bardziej szczegółowo

pierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Abstract

pierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Abstract 36 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Preferencje polskich gospodarstw domowych w zakresie korzystania z usług finansowych. Wyniki badania ankietowego * Preferences of Polish Households

Bardziej szczegółowo

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej

Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej IP/08/1397 Bruksela, dnia 25 września 2008 r. Internet szerokopasmowy dla wszystkich Europejczyków: Komisja rozpoczyna debatę na temat przyszłości usługi powszechnej W jaki sposób UE może zapewnić wszystkim

Bardziej szczegółowo

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych?

Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Szczecin, 21 maja 2012 r. Wstęp bezpłatny! Czy warto korzystać z rachunków bankowych i płatności bezgotówkowych? Adam Tochmański Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Narodowy Bank Polski Agenda 1.

Bardziej szczegółowo

Mapa Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej Mapa Unii Europejskiej 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń zna: nazwy państw Unii Europejskiej, nazwy stolic państw Unii Europejskiej, flagi państw Unii Europejskiej. b) Umiejętności Uczeń potrafi: wskazać

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI OCENY I POMIARU WYKLUCZENIA FINANSOWEGO

MOŻLIWOŚCI OCENY I POMIARU WYKLUCZENIA FINANSOWEGO MOŻLIWOŚCI OCENY I POMIARU WYKLUCZENIA FINANSOWEGO Dr Ewa Cichowicz Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Konferencja Pomiar ubóstwa i wykluczenia społecznego w układach

Bardziej szczegółowo

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu

Osoby dorosłe uczestniczące w kształceniu i szkoleniu GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność sektora banków spółdzielczych w Polsce. Anna Rosa Katedra Finansów Wydział Nauk Ekonomicznych Politechnika Koszalińska

Konkurencyjność sektora banków spółdzielczych w Polsce. Anna Rosa Katedra Finansów Wydział Nauk Ekonomicznych Politechnika Koszalińska Konkurencyjność sektora banków spółdzielczych w Polsce Anna Rosa Katedra Finansów Wydział Nauk Ekonomicznych Politechnika Koszalińska Struktura prezentacji Banki spółdzielcze charakterystyka Konkurencja

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce

Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Implementacja Agendy Cyfrowej 2020 w Polsce Czy Internet mobilny będzie substytutem stacjonarnego dostępu? Konferencja PIIT 28 października 2011 roku 2011, PIIT 1 PRAGNIENIA 2011, PIIT 2 Internet dobrem

Bardziej szczegółowo

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014

Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 Adam Tochmański/ Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego Zmiany na rynku płatności a obrót bezgotówkowy Warszawa, 10 grudnia 2014 2 Agenda 1. Uczestnicy i poziomy rynku płatności 2. Możliwości rozwoju

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach

Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Keep on Track! - nasze działania dla monitorowania realizacji celów wspólnotowych w różnych krajach Anna Pobłocka-Dirakis eclareon Consulting Warszawa, 24 Wrzesień 2014 Strategy Consulting Policy Consulting

Bardziej szczegółowo

Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r.

Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r. Departament Stabilności Finansowej/ Narodowy Bank Polski Zasobność gospodarstw domowych w Polsce Raport z badania pilotażowego 2014 r. Warszawa, 17 listopada 2015 r. Poglądy wyrażone w prezentacji reprezentują

Bardziej szczegółowo

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Główne kierunki krajowej polityki edukacyjnej do roku 2020 Warszawa, 4 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Powiązanie krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami rozwoju kraju 2. Znaczenie idei uczenia

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport. Kongres Consumer Finance

Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport. Kongres Consumer Finance www.pwc.pl Rynek firm pożyczkowych w Polsce Raport Kongres Consumer Finance 12 grudnia 2013 r. Zadłużenie Polaków w 2013 r. 0,7% całkowitej wielkości zobowiązań Polaków pochodzi z firm udzielających pożyczek

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński

Pieniądz w gospodarstwie domowym. Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Pieniądz w gospodarstwie domowym Pieniądze ma się po to, aby ich nie mieć Tadeusz Kotarbiński Od wieków pieniądz w życiu każdego człowieka spełnia rolę ekonomicznego środka wymiany. Jego wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie

Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie IP/10/571 Bruksela, 17 maja 2010 r. Agenda cyfrowa: Komisja uznaje inwestycje w gospodarkę cyfrową za klucz do przyszłego dobrobytu w Europie Gospodarka cyfrowa w Europie rośnie w siłę, przenika do wszystkich

Bardziej szczegółowo

Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Darmowy fragment www.bezkartek.pl t en m l ragek.p f wy kart o rm.bez a D ww w Recenzenci Prof. zw. dr hab. Ewa Kucharska-Stasiak Prof. zw. dr hab. Halina Henzel Opracowanie graficzne i typograficzne Jacek Tarasiewicz Redaktor Jadwiga

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020

Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 Adam Tochmański, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego NBP Przewodniczący Koalicji na Rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności Program Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego w Polsce na lata 2014 2020 2

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance

Spis treści Wykaz skrótów Uwagi wstępne Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance Wykaz skrótów... 11 Uwagi wstępne... 15 Rozdział I Konkurencja a regulacja na rynku consumer finance... 23 1.1. Wspólny rynek usług finansowych Unii Europejskiej... 23 1.2. Zasada kraju pochodzenia dostawcy

Bardziej szczegółowo

SOLVIT JAKO SYSTEM ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW RYNKU WEWNĘTRZNEGO

SOLVIT JAKO SYSTEM ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW RYNKU WEWNĘTRZNEGO SOLVIT JAKO SYSTEM ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW RYNKU WEWNĘTRZNEGO Seminarium z cyklu Europejskie Przedsiębiorstwo Zwalczanie opóźnień w płatnościach handlowych 26 czerwca 2013 roku PREZENTACJA Title of the

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM

PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM dr Sylwia Pieńkowska-Kamieniecka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie dr Joanna Rutecka Szkoła Główna Handlowa

Bardziej szczegółowo

Bankowość Internetowa. - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej

Bankowość Internetowa. - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej Bankowość Internetowa - wybrane zagadnienia opracowane na podstawie Audytu Bankowości Detalicznej Metodologia Metoda Prezentowane dane pochodzą z Audytu Bankowości Detalicznej. Badanie realizowane jest

Bardziej szczegółowo

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA

Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Komunikat w sprawie pacjentów uprawnionych do świadczeń na podstawie dokumentów wystawionych przez inne kraje UE/EFTA Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej/Dział Współpracy Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Projekt z zakresu edukacji ekonomicznej dofinansowany przez Narodowy Bank Polski realizowany przez Wyższą Szkołę Gospodarki w Bydgoszczy

Projekt z zakresu edukacji ekonomicznej dofinansowany przez Narodowy Bank Polski realizowany przez Wyższą Szkołę Gospodarki w Bydgoszczy Zarządzaj efektywnie swoim budżetem domowym Projekt z zakresu edukacji ekonomicznej dofinansowany przez Narodowy Bank Polski realizowany przez Wyższą Szkołę Gospodarki w Bydgoszczy O projekcie Cel główny

Bardziej szczegółowo

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r.

Dobrze służy ludziom. Nowa odsłona Banku BGŻ. Warszawa, 13 marca, 2012 r. Dobrze służy ludziom Nowa odsłona Banku BGŻ Warszawa, 13 marca, 2012 r. Kim jesteśmy dziś Prawie 400 oddziałów w 90 proc. powiatów w Polsce Bank lokalnych społeczności, wspierający rozwój polskich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce Zaproszenie do dyskusji Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE

FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE FORMY PŁATNOŚCI STOSOWANE OBECNIE ORAZ PREFEROWANE 2/09/2008-22/10/2008 Znaleziono 329 odpowiedzi z 329 odpowiadających wybranym kryteriom UDZIAŁ Kraj DE - Niemcy 55 (16.7%) PL - Polska 41 (12.5%) DK -

Bardziej szczegółowo

RYNEK CONSUMER FINANCE

RYNEK CONSUMER FINANCE RYNEK CONSUMER FINANCE WZROST W OBLICZU WYZWAŃ I ZAGROŻEŃ? dr Piotr Białowolski Szkoła Główna Handlowa Kongres Consumer Finance, AGENDA PREZENTACJI Rynek consumer finance wielkość, cele sięgania po kredyt

Bardziej szczegółowo

mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji

mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji 2011 Wykluczenie cyfrowe mieszkańców województw Polski Wschodniej diagnoza obecnej sytuacji Paweł Zakrzewski Warszawa, 1 lipca 2011 Źródło: Prezentacja pt. Diagnoza wykluczenia cyfrowego w Polsce, dr Dominik

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Zatrudnienie w UE: kobiety a mężczyźni Zatrudnienie kobiet rosło przy spadających wskaźnikach zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu

Katarzyna Maciejewska. Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu Katarzyna Maciejewska Urząd Statystyczny w Poznaniu Oddział w Kaliszu DEFINICJE ŚWIADOMOŚCI Świadomość: zdolność człowieka do zdawania sobie sprawy ze swego istnienia i z tego co jest przedmiotem jego

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Wizerunek polskiego sektora bankowego

Wizerunek polskiego sektora bankowego Wizerunek polskiego sektora bankowego Edycja TNS Polska dla Związku Banków Polskich TRI*M Reputation Index - Banki opinia publiczna Banki - przedsiębiorcy 1 Mikro 27 Średnie 7 Małe 0 (+2) SKOK-i 7 (+)

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Szkoła Główna Handlowa

Piotr Błędowski Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Szkoła Główna Handlowa Piotr Błędowski Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Szkoła Główna Handlowa Z bankiem czy bez banku? Wstęp Wprawdzie odpowiedź na tytułowe pytanie nie jest tak trudna jak w przypadku być albo nie być, lecz we

Bardziej szczegółowo

Poziom wydatków na edukację w krajach członkowskich Unii Europejskiej

Poziom wydatków na edukację w krajach członkowskich Unii Europejskiej Aneta Stańko Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej SGGW w Warszawie Poziom wydatków na edukację w krajach członkowskich Unii Europejskiej Wstęp W Strategii Lizbońskiej postawiono cel przed krajami członkowskimi

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR 411/09/03/EK Warszawa, 17.06.2003 r. DECYZJA Nr DAR...8.../2003 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Czy warto powierzać pieniądze bankom Dr Robert Jagiełło Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY 1 WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki spójności monitorowane w ramach zrównoważonego rozwoju na przykładzie Szwajcarii

Wskaźniki spójności monitorowane w ramach zrównoważonego rozwoju na przykładzie Szwajcarii Wskaźniki spójności monitorowane w ramach zrównoważonego rozwoju na przykładzie Szwajcarii Plan Mariola Zalewska Uniwersytet Warszawski Wydział Zarządzania Wstęp- Tworzenie ram spójności dla krajów UE

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP

Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP Identyfikacja skali zapotrzebowania na instrumenty finansowania zwrotnego w sektorze MŚP Program Przegląd raportów podejmujących temat luki kapitałowej. Bariery występujące w badaniach luki. Określenie

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Banki Spółdzielcze naturalnym partnerem do współpracy z samorządami lokalnymi

Banki Spółdzielcze naturalnym partnerem do współpracy z samorządami lokalnymi Banki Spółdzielcze naturalnym partnerem do współpracy z samorządami lokalnymi Potencjał bankowości spółdzielczej w Polsce 562 Banki Spółdzielcze tj. 89% wszystkich banków w Polsce ponad 4,4 tys. placówek

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności 2 współfinansowane przez Fundusz Spójności są trwałym i efektywnym sposobem inwestowania we wzmocnienie spójności gospodarczej, społecznej

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem

Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem EURYDICE Nowości Wydawnicze Sieci Eurydice Nr 21 lipiec 2011 Kluczowe dane o kształceniu i innowacjach z zastosowaniem technologii informacyjno- -komunikacyjnych w szkołach w Europie Wydanie 2011 Technologie

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA. Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA. Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH TORUŃ 2010 SPIS TREŚCI Wstęp.........................................................

Bardziej szczegółowo

Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH TORUŃ 2010 SPIS TREŚCI Wstęp 13 Rozdział 1 EWOLUCJA RYNKU INNOWACJI

Bardziej szczegółowo

Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starym Sączu

Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starym Sączu Załącznik do Uchwały nr 01/06/O/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Starym Sączu z dnia 19.06.2015 r. Tabela oprocentowania produktów bankowych Banku Spółdzielczego w Starym Sączu obowiązuje od dnia 25

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Rok III / semestr VI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego.

Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. Regulatorzy w trosce o kondycję kredytu hipotecznego podsumowanie ostatnich kuracji i nisze dla biznesu bankowo-ubezpieczeniowego. dr Agnieszka Tułodziecka Fundacja na Rzecz Kredytu Hipotecznego Historyczne

Bardziej szczegółowo

Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa

Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady. Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa Polska bankowość wobec wyzwań kolejnej dekady Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich 3.12.2015, Warszawa Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań

Polski Związek Firm Deweloperskich. Polski Związek Firm Deweloperskich. Dostępność mieszkań Dostępność mieszkań Co to znaczy dostępne mieszkanie? Jeżeli gospodarstwo domowe wydaje więcej niż 5 % swojego dochodu na mieszkanie, wtedy mieszkanie uważane jest za niedostępne ) Taki koszt należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services

Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services Łatwiejszy leasing w Siemens Rozwiązania finansowe, na których można polegać Financial Services s 6% Struktura portfela środków trwałych sfinansowanych przez Siemens Finance Sp. z o.o. w roku 21 (w procentach)

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw

Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw dr Beata Świecka Wykorzystanie bankowości internetowej w zarządzaniu finansami przedsiębiorstw Bankowość (BI) skierowana jest głównie do klientów indywidualnych oraz małych i średnich podmiotów gospodarczych.

Bardziej szczegółowo

EURYDICE. Informacja prasowa Polskiego Biura

EURYDICE. Informacja prasowa Polskiego Biura EURYDICE Informacja prasowa Polskiego Biura Education and Training in Europe 2020. Responses from the EU Member States Edukacja i szkolenia w strategii Europa 2020. Odpowiedzi krajów członkowskich Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Wybór promotorów prac magisterskich

Wybór promotorów prac magisterskich Wydział Nauk Ekonomicznych (rok akademicki 2013/2014) Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Finanse i Rachunkowość studia niestacjonarne Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku Finanse

Bardziej szczegółowo

Komunikat Zarządu Banku Spółdzielczego Bank Rolników w Opolu z dnia

Komunikat Zarządu Banku Spółdzielczego Bank Rolników w Opolu z dnia I Komunikat Zarządu Banku Spółdzielczego Bank Rolników w Opolu z dnia 27 września 2012r. Zarząd Banku Spółdzielczego "Bank Rolników" w Opolu ustala następujące obowiązujące od 27 września 2012r. oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W ZŁOTYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W WĄCHOCKU OD DNIA 12 marca 2015 ROKU

TABELA OPROCENTOWANIA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W ZŁOTYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W WĄCHOCKU OD DNIA 12 marca 2015 ROKU - Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu Nr 11 /15 z dnia 11 marca 2015 roku TABELA OPROCENTOWANIA ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W ZŁOTYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W WĄCHOCKU OD DNIA 12 marca 2015 ROKU marzec, 2015 1 SPIS

Bardziej szczegółowo