Budowanie kompetencji dla przedsiębiorczości społecznej. pod redakcją Doroty Kwiecińskiej i Agnieszki Pacut. yllabusy do szkoleń

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Budowanie kompetencji dla przedsiębiorczości społecznej. pod redakcją Doroty Kwiecińskiej i Agnieszki Pacut. yllabusy do szkoleń"

Transkrypt

1 6 Budowanie kompetencji dla przedsiębiorczości społecznej pod redakcją Doroty Kwiecińskiej i Agnieszki Pacut S yllabusy do szkoleń

2 6 Budowanie kompetencji dla przedsiębiorczości społecznej autorzy: Joanna Brzozowska Konrad Dudzik Aleksandra Fandrejewska-Tomczyk Jakub Głowacki Dorota Góźdź Hubert Guz Dorota Kwiecińska (red.) Ambroży Mituś Agnieszka Pacut (red.) Jolanta Perek-Białas Barbara Worek S yllabusy do szkoleń Kraków 2008

3 Publikacja zosta a wydana w ramach projektów W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej i Krakowska Inicjatywa na rzecz Gospodarki Spo ecznej COGITO realizowanych przy udziale rodków Europejskiego Funduszu Spo ecznego w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Equal. Tre ci zawarte w publikacji s pogl dami jej autorów i mog nie odzwierciedla pogl dów Unii Europejskiej lub rz du polskiego. Wydawca: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Ma opolska Szko a Administracji Publicznej ul. Szewska 20/3, Kraków tel.: , Redakcja j zykowa i korekta: Beata Janik Opracowanie graficzne, sk ad, korekta typograficzna, druk: Olison s Project ISBN: Kraków 2008

4 Europejski Fundusz Spo eczny jako ród o finansowania... Syllabus Spis tre ci Wst p Uwagi metodyczne i organizacyjne KONRAD DUDZIK 1. Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Analiza dobrych praktyk w zakresie tworzenia i dzia ania przedsi biorstw spo ecznych JOANNA BRZOZOWSKA 3. Spó dzielnia socjalna szansa powrotu na rynek pracy Spó dzielnia pracy jako jedna z form prowadzenia dzia alno ci gospodarczej JAKUB G OWACKI 5. Metody i procedury pozyskiwania rodków finansowych przez organizacje spo eczne ród a finansowania przedsi wzi spo ecznych HUBERT GUZ 07. Europejski Fundusz Spo eczny jako ród o finansowania Programu Operacyjnego Kapita Ludzki AMBRO Y MITU 08. Prawne aspekty zarz dzania przedsi wzi ciami spo ecznymi Zamówienia publiczne i pomoc publiczna

5 Syllabus Spis tre ci HUBERT GUZ 10. Zarz dzanie projektami spo ecznymi JOLANTA PEREK-BIA AS, BARBARA WOREK 11. Ocena projektów i przedsi wzi Metody i techniki bada ewaluacyjnych ALEKSANDRA FANDREJEWSKA-TOMCZYK 13. Sposoby skutecznej komunikacji podmiotów ekonomii spo ecznej z mediami Public relations, marketing spo eczny, promocja podmiotów ekonomii spo ecznej DOROTA GÓ D Wyja nienie podstawowych poj z dziedziny ekonomii spo ecznej i przedsi biorczo ci spo ecznej Informacje o autorach

6 Europejski Fundusz Spo eczny jako ród o finansowania... Syllabus Wst p Niniejsza publikacja jest jednym z wyników projektów W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej oraz Krakowska Inicjatywa na Rzecz Gospodarki Spo- ecznej COGITO, realizowanych w ramach Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL, finansowanych ze rodków Europejskiego Funduszu Spo ecznego (EFS). Jej nadrz dnym celem jest upowszechnianie wyników dzia a szkoleniowych zaprojektowanych, przetestowanych i przeprowadzonych przez Ma opolsk Szko Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie (MSAP) w ramach obu projektów w latach Celem projektu W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej jest okre lenie i wspieranie optymalnych warunków wewn trznych i zewn trznych dla rozwoju sektora ekonomii spo ecznej w Polsce, ze szczególnym uwzgl dnieniem roli, jak pe ni i mog yby w nim pe ni organizacje pozarz dowe. Dzia ania partnerów projektu s wielop aszczyznowe i swoim zasi giem obejmuj zagadnienia legislacji i regulacji finansowych, ewaluacji i weryfikacji przedsi wzi spo ecznych oraz funkcjonowania ca o ci sektora ekonomii spo ecznej. Jednym z podstawowych celów projektu jest upowszechnianie wiedzy i wzrost wiadomo ci spo ecznej w tym w a nie zakresie, co jest niezb dne przede wszystkim w procesie rozwi zywania problemów wykluczenia spo ecznego. Beneficjentem projektu jest ca y sektor ekonomii spo ecznej ze wszystkimi jego uczestnikami, jednak szczególny akcent po o ony zosta na funkcjonowanie organizacji pozarz dowych. Partnerami MSAP w realizacji tego przedsi wzi cia s nast puj ce instytucje: Fundacja Inicjatyw Spo eczno-ekonomicznych (administrator projektu), Bank DnB Nord, Fundacja Rozwoju Spo ecze stwa Obywatelskiego, Instytut Rozwoju S u b Spo ecznych, Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej, Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), Sie Wspierania Organizacji Pozarz dowych SPLOT, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Stowarzyszenie na Rzecz Forum Inicjatyw Pozarz dowych. Projekt Krakowska Inicjatywa na Rzecz Gospodarki Spo ecznej COGITO adresowany jest do osób pozostaj cych bez pracy z powodu chorób psychicznych oraz niezatrudnionych, u których wyst pi y psychiczne konsekwencje d ugotrwa ego bezrobocia i zale no ci od systemu pomocy spo ecznej. Realizacja tego projektu wspiera orientacj w polityce spo ecznej, uwzgl dniaj c aktywny udzia osób wykluczonych w dzia aniach na rzecz integracji spo eczno-zawodowej. Celem projektu jest wypracowywanie mechanizmów tworzenia i funkcjonowania przedsi biorstw spo ecznych w polskich warunkach gospodarczych i prawnych. Dlatego w sk ad partnerstwa wchodz zarówno organizacje obywatelskie, prowadz ce projekty spo eczne i projekty za- 5

7 Syllabus Wst p trudnienia (Stowarzyszenie Rodzin Zdrowie Psychiczne, Chrze c a skie Stowarzyszenie Osób Niepe nosprawnych ich Rodzin i Przyjació Ognisko, Stowarzyszenie Ochrony Zdrowia Psychicznego Wzajemna Pomoc w Radomiu), jak i organizacja posiadaj ca do wiadczenie w dziedzinie zarz dzania i finansowania przedsi wzi komercyjnych (Dom Maklerski PENETRATOR SA, administrator projektu). Znaczenie ma udzia w partnerstwie organizacji, które znaj sytuacj i potrzeby osób z grupy docelowej (Miejski O rodek Pomocy Spo ecznej w Krakowie, Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Psychiatrii i Opieki rodowiskowej, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne), jak równie kompetentnych, aby bada lokalne rynki, prowadzi szkolenia i doradztwo oraz posiadaj cych potencja w upowszechnianiu rezultatów projektu na szczeblu regionalnym i lokalnym (Ma opolska Szko a Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Zwi zek Powiatów Polskich). Specjalno ci MSAP w obu projektach by y dzia ania skierowane do rodowisk akademickich, w szczególno ci odpowiada a ona za prace badawcze i eksperckie, które mia y na celu m.in. zdefiniowanie w drodze bada i analiz optymalnych warunków oraz narz dzi tworzenia przedsi biorstw spo ecznych w Polsce oraz wypracowanie katalogu mo liwo ci finansowania rozwoju przedsi biorczo ci spo ecznej. Wa nym obszarem aktywno ci MSAP by komponent dotycz cy edukacji kadr dla sektora ekonomii spo ecznej. Zespó szko y opracowa autorsk koncepcj Studiów podyplomowych Ekonomia spo eczna oraz profilowanego seminarium magisterskiego, po wi conego zagadnieniom ekonomii spo ecznej, które uruchomiono na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. W ramach obu projektów MSAP wdro y a cykl bezp atnych szkole, które mia y na celu zapoznanie uczestników z ide ekonomii spo ecznej, przyk adami przedsi biorczo ci spo ecznej oraz zapewnienie zdobycia konkretnych kwalifikacji i wiedzy przydatnych dla osób, które zechc si w czy w ten sektor lub ju pracuj na jego rzecz. Uczestnikami szkole byli tak e studenci uczelni krakowskich zainteresowani przedsi biorczo- ci spo eczn i zdobyciem nowych kwalifikacji oraz pracownicy organizacji tworz cych przedsi biorstwa spo eczne, którzy chcieli zdoby nowe kompetencje przydatne w zarz dzaniu tak firm. W tym kontek cie warto wspomnie tak e o koordynuj cej i inicjuj cej wiele innowacyjnych przedsi wzi roli Regionalnego Centrum Ekonomii Spo ecznej w Krakowie rodzaju inkubatora akademickiego utworzonego w ramach projektu W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej. Ogó em, w latach w MSAP przeszkolono ok. 850 osób w ramach szkole i warsztatów doradczych. Poza osi gni ciem zaplanowanych rezultatów, jakimi by y wzrost wiedzy na temat przedsi biorczo ci spo ecznej (w tym mo liwo ci, jakie niesie jej rozwój dla poprawy szans grupy docelowej na rynku pracy) oraz zwi kszenie liczby osób przygotowanych do pracy w przedsi biorstwach spo ecznych, MSAP jako instytucja zwi kszy a swoje do wiadczenia i kompetencje w zakresie wspó pracy z przedstawicielami sektora spo ecznego. Wi cej informacji na temat rezultatów MSAP wypracowanych w ramach projektów W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej oraz Krakowska Inicjaty- 6

8 Wst p Syllabus wa na Rzecz Gospodarki Spo ecznej COGITO znajduje si na stronie internetowej: Prezentowana publikacja sk ada si 14 z cz ci podstawowych, czyli syllabusów szkoleniowych opracowanych przez do wiadczonych wyk adowców i trenerów, którzy na zlecenie MSAP takie szkolenia prowadzili. W wyniku ewaluacji szkole dokonali oni ostatecznej korekty materia ów i dlatego warto ci dodan proponowanego materia u s bezpo rednie i aktualne do wiadczenia, odzwierciedlaj ce specyfik i potrzeby grupy docelowej szkole rodowiska ekonomii spo ecznej. Oprócz wiedzy metodycznej polecamy uwadze czytelników tak e form organizacyjn proponowanych zaj, wynikaj c z do wiadczenia MSAP w zakresie prowadzenia wielu szkole finansowanych przy u yciu rodków EFS. Uwzgl dnili my w naszym materiale wszystkie podstawowe wymogi koordynacji takich projektów. W uzupe nieniu zamie cili my kompendium podstawowych poj z dziedziny ekonomii spo ecznej i przedsi biorczo ci spo ecznej, które u atwi samodzielne studiowanie materia u lub przygotowanie zaj od strony definicyjnej. Naszym celem jest tak e stworzenie ustandaryzowanego zasobu materia ów szkoleniowych, s u cego do samodzielnej nauki b d do prowadzenia podobnych szkole w przysz o ci. Publikacja adresowana jest do osób, rodowisk i instytucji zainteresowanych formu ekonomii i przedsi biorczo ci spo ecznej jako sposobem na rozwi zywanie problemów zwi zanych ze zjawiskami wykluczenia spo ecznego, a tak e do organizacji dzia aj cych na rynku edukacyjnym, które zamierzaj podj lub profesjonalizowa dzia ania szkoleniowe skierowane do sektora spo ecznego. Uwagi metodyczne i organizacyjne Na zaj cia w ramach ka dego z opisywanych modu ów powinno si po wi ci minimum sze do o miu godzin i przy takim za o eniu opracowano zakres materia u ka dego przedmiotu. Szkolenia prowadzone przez MSAP w ostatnich latach mia y posta ca odziennych spotka, ale materia y s tak przygotowane, by zaj cia mo na by o podzieli na dwu-, trzygodzinne modu y. Ze wzgl du na specyfik zagadnie merytorycznych, które s przedmiotem niniejszego materia u, szkolenia zosta y zaplanowane jako warsztaty, zawieraj ce zarówno cz ci teoretyczne ukierunkowane wprost na przekazanie wiedzy z danego zakresu tematycznego, jak równie cz ci praktyczne ukierunkowane na zrozumienie zaprezentowanej teorii i nabycie umiej tno ci rzeczywistego zastosowania modeli, metod i zasad omawianych podczas zaj. Wybór 7

9 Syllabus Uwagi metodyczne i organizacyjne warsztatowej formy prowadzenia zaj uzasadniony jest mi dzy innymi samym zakresem merytorycznym (zagadnienia ekonomiczne, spo eczne, prawne i biznesowe), jak równie specyfik uczenia si doros ych. Forma ta zosta a uznana za najbardziej sprzyjaj c nabywaniu nowej wiedzy i kszta ceniu innowacyjnych kompetencji zarówno przez reprezentantów rodowiska pozarz dowego (spo ecznego), jak i studentów, czyli dwóch podstawowych grup b d cych odbiorcami dotychczasowych szkole. Zaj cia sk adaj si z cz ci o charakterze wyk adowym (wyk ad jest uzupe niany analizowaniem studiów przypadków lub rozwi zywaniem kazusów) i dyskusyjnym. Uczestnicy szkolenia maj mo liwo kontaktu z wyk adowc i konsultowania z nim ewentualnych problemów z zakresu warsztatu. S uchacze wykonuj w ramach warsztatu wiczenia i testy, które pomog im doskonali umiej tno ci. Zadaniem organizatorów jest dostarczenie niezb dnych materia ów do tych wicze, np. tekstów ustaw czy tre ci prezentacji medialnych. Niektóre wiczenia praktyczne, np. dotycz ce wniosku aplikacyjnego, mog by zorganizowane w formie pracy w laboratorium komputerowym ( wiczenia on-line z wykorzystaniem generatora wniosków). W zwi zku z przyj tymi powy ej za o eniami dotycz cymi metodyki i formy zaj, autorzy syllabusów zak adaj wymogi techniczne, z którymi musz si liczy organizatorzy potencjalnych szkole. Przede wszystkim, nale y dobra odpowiedni sal do liczby uczestników szkolenia (maksymalna wielko grupy w oparciu o dotychczasowe procedury, obowi zuj ce dla projektów finansowanych przy udziale rodków EFS to 25 osób na takim za o eniu opar y si te zasady organizacji szkole MSAP). Wskazany jest taki dobór aran acji i umeblowania sali, aby mo na by o dokonywa podzia u na mniejsze grupy robocze, pracuj ce swobodnie. W pomieszczeniu powinny si znajdowa : tablica, komputer lub laptop z odpowiednim oprogramowaniem multimedialnym, rzutnik multimedialny do wy wietlenia prezentacji, na której oparte s wyk ady i prezentacje oraz ekran projekcyjny. Tam, gdzie to jest wskazane w przebiegu zaj, wskazany jest dost p do Internetu w trakcie szkolenia lub nawet kilka stanowisk komputerowych do wykonywania wicze on-line. Przy omawianiu metod i technik ewaluacyjnych mo e przyda si tak e telewizor, aby pokaza przyk ad wywiadu grupowego. Telewizor i odtwarzacz DVD mog by alternatyw dla komputera i rzutnika w tych cz ciach zaj (np. z wst pu do ekonomii spo ecznej), gdzie planowany jest pokaz filmu. Ka dy z uczestników powinien mie przybory do pisania, a w sali powinien znajdowa si zapas papieru do robienia notatek. Na koniec nale y wspomnie o wymogu umieszczenia informacji o wspó finansowaniu szkole przez Uni Europejsk (w przypadku szkole organizowanych w ramach projektów finansowanych ze rodków EFS) na materia ach szkoleniowych, zaproszeniach, korespondencji z uczestnikami, tak e za po rednictwem poczty elektronicznej, przynajmniej na pierwszym i ostatnim slajdzie prezentacji, je eli ta forma jest wykorzystywana, nast pnie przynajmniej na pierwszej stronie w przypadku publikacji multimedialnych czy certyfikatach uczestnictwa w szkoleniach. Zalecan form informowania o udziale UE w projekcie jest przygotowanie odpowiedniego bannera reklamowego. 8

10 Europejski Fundusz Spo eczny jako ród o finansowania... KONRAD DUDZIKSyllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Cel: Informacje podstawowe celem zaj jest zapoznanie uczestników z poj ciem ekonomii spo ecznej, przes ankami jej kszta towania si na przestrzeni lat w ró nych krajach, miejscem oraz uwarunkowaniami funkcjonowania tego sektora we wspó czesnej gospodarce rynkowej oraz rol jak odgrywa w yciu spo eczno-gospodarczym ponadto w trakcie zaj zostan zaprezentowane informacje, dotycz ce podmiotów tworz cych sektor ekonomii spo ecznej, a w szczególno ci formy prawnej ich dzia ania, rodzajów dzia alno ci przez nie prowadzonych oraz ich liczebno ci w Polsce i na wiecie przybli enie zagadnienia ekonomii spo ecznej jest bardzo istotne przede wszystkim ze wzgl du na dynamiczny rozwój tego sektora w Europie oraz jego bardzo wa n rol w uzupe nianiu luki, jaka wyst puje pomi dzy dzia aniami podejmowanymi przez sektor publiczny i prywatny oraz zaspakajaniem istotnych potrzeb spo ecznych S owa kluczowe: dzia alno po ytku publicznego ekonomia spo eczna fundacja kapita spo eczny lokalna spo- eczno organizacja pozarz dowa organizacja po ytku publicznego pomoc spo eczna przedsi biorstwo spo eczne reintegracja rozwój lokalny spo ecze stwo obywatelskie spó dzielnia stowarzyszenie trzeci sektor wolontariat wolontariusz wykluczenie Program przedmiotu 1. Wprowadzenie do tematyki zaj. 2. Prezentacja filmu Ekonomia solidarno ci. 3. Praca uczestników zaj w grupach, w trakcie której próbuj oni zdefiniowa poj cia kluczowe dla ekonomii spo ecznej na podstawie zaprezentowanego materia u filmowego. 4. Prezentacja przez ka d z grup informacji na temat inicjatyw z zakresu ekonomii spo ecznej przedstawionych w filmie oraz wypracowanych definicji poj kluczowych. 5. Przedstawienie definicji ekonomii spo ecznej oraz funkcji, jakie pe ni. 6. Omówienie statusu sektora ekonomii spo ecznej w Polsce. 7. Przedstawienie definicji oraz istoty przedsi biorstwa spo ecznego. 8. Kszta towanie si sektora ekonomii spo ecznej na przestrzeni lat na wiecie i jego obecny stan. 9. Kszta towanie si sektora ekonomii spo ecznej na przestrzeni lat w Polsce i jego obecny stan. 10. Prezentacja róde informacji na temat sektora ekonomii spo ecznej. 11. Podsumowanie. 9

11 Syllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Przebieg zaj 1. Wprowadzenie do tematyki zaj Prowadz cy informuje s uchaczy o celu zaj oraz przedstawia harmonogram i g ówne tematy, które b d poruszane w trakcie spotkania, a tak e prosi o krótkie przedstawienie si uczestników oraz pyta o ich ewentualne dotychczasowe do wiadczenie zwi zane z tematyk ekonomii spo ecznej. 2. Prezentacja filmu Ekonomia solidarno ci Przed projekcj filmu prowadz cy dzieli s uchaczy na 4-, 5-osobowe grupy i przyporz dkowuje ka dej z grup jedn inicjatyw spo ród tych, które b d prezentowane na filmie. Zadaniem ka dej z grup jest dok adny opis tej inicjatywy, a w szczególno ci odpowied na pytania dotycz ce: lokalizacji danego przedsi wzi cia, przes anek podj cia dzia alno ci, rodzajów prowadzonej dzia alno ci, beneficjentów prowadzonej dzia alno ci, finansowania dzia alno ci, efektów dotychczasowej dzia alno ci. 3. Praca uczestników w grupach, w trakcie której próbuj oni zdefiniowa poj cia kluczowe dla ekonomii spo ecznej na podstawie zaprezentowanego materia u filmowego 4. Prezentacja przez ka d z grup informacji na temat inicjatyw z zakresu ekonomii spo ecznej, przedstawionych w filmie oraz wypracowanych definicji poj kluczowych wiczenie: po projekcji filmu uczestnicy w grupach opisuj jedn przydzielon przez prowadz cego inicjatyw, odpowiadaj c na przytoczone w punkcie 2 pytania. Grupy 10

12 Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Syllabus zapisuj wyniki swojej pracy na tablicy b d na du ych arkuszach papieru i przedstawiaj je pozosta ym uczestnikom. Czas na wykonanie wiczenia ok. 15 min. Po zako czeniu tego wiczenia i prezentacji wyników, uczestnicy przyst puj do kolejnego zadania, polegaj cego na zdefiniowaniu na podstawie zaprezentowanego materia u filmowego i wykonanego opisu inicjatyw, dwóch poj kluczowych: ekonomii spo ecznej (definicja i funkcje, jakie pe ni) oraz przedsi biorstwa spo- ecznego (definicja, cechy, formy prawne). Czas na wykonanie wiczenia ok. 10 min. Po zako czeniu poszczególne grupy prezentuj opracowane definicje poj kluczowych. 5. Przedstawienie definicji ekonomii spo ecznej i jej funkcji oraz jej usytuowania w gospodarce wyk ad wykorzystuj cy prezentacj multimedialn Ekonomia spo eczna jako: prymat dzia ania na rzecz ludzi (cz onków, podopiecznych itp.) nad maksymalizacj zysku, cz gospodarki, gdzie przedsi biorstwa s tworzone przez i dla tych, którzy maj wspólne potrzeby oraz s odpowiedzialne za tych, którym maj s u y, sektor gospodarki, w którym organizacje s zorientowane na spo eczn u yteczno, a wypracowywana przez nie nadwy ka s u y realizacji celu spo ecznego. Taka ich misja wynika i jest chroniona przez autonomi zarz dzania, demokratyczne decydowanie oraz lokalne zakorzenienie tych organizacji. Nadrz dn funkcj ekonomii spo ecznej jest przeciwdzia anie wykluczeniu spo ecznemu, nale y jednak podkre li, e ekonomia spo eczna spe nia szereg innych dodatkowych funkcji prorozwojowych, m.in.: tworzy materialn baz dla dzia ania organizacji obywatelskich, promuje alternatywne formy kredytowania, wzmacnia kapita spo eczny, s u y regeneracji lokalnej przestrzeni publicznej, sprzyja urzeczywistnieniu idei obywatelsko ci, u atwia reformowanie sektora us ug publicznych. Ekonomia spo eczna jawi si jako obszar, w którym wzajemnie przenikaj si sektor publiczny, prywatny i tzw. trzeci sektor. Stanowi wi c niejako uzupe nienie luki, powstaj cej mi dzy wspomnianymi sektorami oraz swoistego rodzaju odpowied na potrzeby realizacji celów spo ecznych, które nie s, b d nie mog by, zaspokojone przez pa stwo czy rynek. 11

13 Syllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej RYSUNEK 1. Systemowe usytuowanie ekonomii spo ecznej PAŃSTWO publiczne prywatne Ekonomia społeczna formalne Przedsiębiorstwo społeczne nieformalne Trzeci sektor SPOŁECZEŃSTWO OBYWATELSKIE społeczne komercyjne RYNEK ród o: Hausner (2007, s. 5). 6. Omówienie statusu sektora ekonomii spo ecznej w Polsce wyk ad wykorzystuj cy prezentacj multimedialn Zwrócenie uwagi na fakt, i w aktualnie obowi zuj cych dokumentach rz dowych, problematyka ekonomii spo ecznej jest obecna w niewielkim stopniu. Bezpo rednie odniesienie do sektora ekonomii spo ecznej mo na znale w zasadzie tylko w przyj tej w 2004 roku Narodowej Strategii Integracji Spo ecznej (NSIS), która jest bezpo- rednim nawi zaniem do Strategii Lizbo skiej i wynikaj cych z niej celów nicejskich. Jednym z jej priorytetów jest wykorzystanie mo liwo ci istniej cych ju form integracji spo ecznej (przez prac zarówno w sektorze pozarynkowym, jak i o charakterze spo- ecznym firmy i praca spo eczna, wolontariat) w celu unikni cia zjawiska trwale zmarginalizowanej klasy ludzi niezdolnych do funkcjonowania w spo ecze stwie opartym na wiedzy. W przyj tych programach operacyjnych na lata , które b d stanowi realizacj zapisów Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia oraz Strategii Rozwoju Kraju , brak jest jednoznacznego i bezpo redniego od- 12

14 Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Syllabus wo ania do problematyki ekonomii spo ecznej. Co prawda omawiane s zagadnienia spo eczne, w tym kwestia wykluczenia spo ecznego, ale praktycznie dotycz one systemu opieki i infrastruktury spo ecznej, przez co zazwyczaj rozumie si sie domów opieki spo ecznej i placówek opieku czych. Rzadko kiedy rozwi zywanie zagadnie spo ecznych jest rozpatrywane w kontek cie dzia alno ci organizacji pozarz dowych. Najwi cej odniesie do tematyki zwi zanej z ekonomi spo eczn mo emy odnale w Programie Operacyjnym Kapita Ludzki. 7. Przedstawienie definicji oraz istoty przedsi biorstwa spo ecznego wyk ad wykorzystuj cy prezentacj multimedialn Przedsi biorstwo spo eczne jako: podmiot gospodarczy i spo eczny aktywny we wszystkich sektorach, który wyró nia si ze wzgl du na swoje cele oraz szczególn form przedsi biorczo ci, dzia alno gospodarcza, która wyznacza sobie cele ci le spo eczne i ponownie inwestuje nadwy ki w dzia alno lub we wspólnot, zamiast kierowa si potrzeb osi gania maksymalne go zysku na rzecz akcjonariuszy lub w a cicieli, podmiot gospodarczy, który ma spo eczny cel, nie jest zorientowany na tworzenie i dystrybucj kapita u oraz ma struktur demokratyczn, opart na wspólnym zarz dzaniu. Na podstawie przytoczonych definicji mo emy stwierdzi zatem, i przedsi biorstwa spo eczne charakteryzuj si : prymatem celów indywidualnych i spo ecznych nad zyskiem, otwartym i dobrowolnym cz onkostwem, demokratyczn kontrol sprawowan przez cz onków, po czeniem potrzeb cz onków i potrzeb ogólnych, obron i rozw aniem solidarno ci i odpowiedzialno ci, autonomicznym zarz dzaniem i niezale no ci od w adz publicznych, przeznaczaniem wypracowanego zysku na realizacj celów stabilnego rozwoju oraz realizacj us ug. 13

15 Syllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej 8. Kszta towanie si sektora ekonomii spo ecznej na przestrzeni lat na wiecie oraz jego obecny stan wyk ad wykorzystuj cy prezentacj multimedialn Wspó czesna ekonomia spo eczna, podobnie jak ruch spó dzielczy, posiada korzenie mocno osadzone w koncepcji filozofii spo ecznej, która pojawi a si w XIX wieku i przetrwa a do dnia dzisiejszego, b d c podmiotem d ugo trwaj cej ewolucji. Trudno mówi o jednym europejskim modelu ekonomii spo ecznej. W wymiarze krajowym koncepcja ekonomii spo ecznej zosta a po raz pierwszy uznana przez rz d Francji w 1980 roku. Kolejnymi wa niejszymi etapami jej rozwoju by y: uruchomienie w USA na pocz tku lat 90. XX wieku programów szkoleniowych i programów wsparcia dla przedsi biorstw spo ecznych (np. Social Enterprise Initiative w 1993 roku przez Harvard Business School), przyj cie przez w oski parlament w 1991 roku ustawy, zapewniaj cej specjalny status spó dzielniom spo ecznym, powstanie w 1996 roku europejskiej sieci badaczy, zajmuj cych si studiami nad organizacjami spo ecznymi w Europie, nawi zanie po raz pierwszy do ekonomii spo ecznej w oficjalnym dokumencie UE na szczycie w Luksemburgu w 1997 roku i wpisanie jej do zbioru g ównych zagadnie polityki na rzecz zatrudnienia, przyj cie w 2003 roku przez UE statutu Europejskiej Spó ki Spó dzielczej i publikacja komunikatu dla rz dów i instytucji europejskich na temat promocji spó dzielczo ci w Europie, w czenie ekonomii spo ecznej jako specyficznej metody dzia ania w ramach inicjatywy wspólnotowej EQUAL. Przyk ady przedsi biorstw spo ecznych w Europie: Francja obki rodzicielskie struktury opieki nad ma ymi dzie mi w cz ci kierowane i zarz dzane przez rodziców, Anglia spó dzielnie opieki domowej, zatrudniaj ce swoich cz onków, Niemcy przedsi biorstwa spo eczne, maj ce na celu tworzenie miejsc pracy dla osób d ugotrwale bezrobotnych, niepe nosprawnych oraz wspieranie rozwoju lokalnego, W ochy spó dzielnie socjalne typu A (us ugowe: ukierunkowane na realizacj us ug zdrowotnych, edukacyjnych i socjalnych dla osób starszych, uzale nionych, niepe nosprawnych, ma oletnich, imigrantów i bezdomnych, np. opieka nad osobami niepe nosprawnymi w domach) i typu B (socjalne: na rzecz reintegracji zawodowej grup wykluczonych spo ecznie), 14

16 Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Syllabus Belgia przedsi biorstwa integracji zawodowej dla m odzie y (ok. 1 tys. miejsc nauki zawodu i 2 tys. uczestników rocznie) oraz przedsi biorstwa integracyjne, dzia aj ce w formie prawnej spó ki dla d ugotrwale bezrobotnych o niskich kwalifikacjach, które cz cel spo eczny z orientacj rynkow, Finlandia przedsi biorstwa spo eczne wyst puj w formie warsztatów dla m odzie y bezrobotnej, stowarzysze mieszkaniowych oraz spó dzielni wiejskich, które prowadz wiejskie sklepy, szko y podstawowe, us ugi pocztowe i zdrowotne. 9. Kszta towanie si sektora ekonomii spo ecznej na przestrzeni lat w Polsce i jego obecny stan wyk ad wykorzystuj cy prezentacj multimedialn Zal kami ekonomii spo ecznej na ziemiach polskich by y powstaj ce ju XVII wieku porz dki ogniowe organizacje wzajemnej pomocy przeciwpo arowej mieszka ców miast. Po 1860 roku w zaborze pruskim powsta y pierwsze stowarzyszenia rolnicze o charakterze samopomocowym, które mia y za zadanie podnoszenie kultury rolnej oraz propagowanie polskiej kultury i j zyka. Pod koniec XIX wieku na wsi rozpowszechnione by y równie spó dzielnie handlowe oraz spó dzielnie przetwórstwa i zbytu produktów rolnych. W okresie mi dzywojennym nast pi w Polsce dynamiczny rozwój form, uznawanych za klasyczne mechanizmy ekonomii spo ecznej, czyli towarzystw ubezpiecze wzajemnych oraz spó dzielni. Po zako czeniu II wojny wiatowej nast pi a likwidacja wi kszo ci organizacji sektora ekonomii spo ecznej lub przymusowe ich upa stwowienie, a ich powrót na scen publiczn nast pi po 1989 roku. W chwili obecnej w Polsce do najcz ciej spotykanych form dzia ania przedsi biorstw spo ecznych nale : stowarzyszenia, fundacje, spó dzielnie, spó dzielnie socjalne, towarzystwa ubezpiecze wzajemnych, zak ady aktywno ci zawodowej, centra i kluby integracji spo ecznej. 15

17 Syllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej 10. Prezentacja róde informacji na temat sektora ekonomii spo ecznej wyk ad wykorzystuj cy prezentacj wybranych stron internetowych Przedstawienie przez prowadz cego stron internetowych po wi conych tematyce ekonomii spo ecznej oraz opracowa, czasopism i podr czników dost pnych w tym zakresie. ród a informacji: Podsumowanie Podsumowanie tematyki wyk adu oraz odpowied na ewentualne pytania ze strony uczestników. Literatura 01. Aiken M., Przedsi biorstwo spo eczne w ekonomii spo ecznej. Rozwi zania brytyjskie na tle tradycji europejskiej, Trzeci Sektor 2005, nr Cohen J. L., Arato A., Civil Society and Political Theory, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts Defourny J., Przedsi biorstwo spo eczne w poszerzonej Europie: koncepcja i rzeczywisto, [w:] Ekonomia spo eczna: II Europejska Konferencja Ekonomii Spo ecznej, Kraków 2004: materia y, Ministerstwo Polityki Spo ecznej, Warszawa 2005, s Defourny J., Develtere P., Ekonomia spo eczna: ogólno wiatowy trzeci sektor, [w:] Trzeci sektor dla zaawansowanych: wspó czesne teorie trzeciego sektora: wybór tekstów, red. A. Ga zka, J. Herbst, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa Ekonomia solidarno ci, Piramesse Film, MSAP UE, Kraków 2007 [film dokumentalny zrealizowany w ramach projektu Krakowska Inicjatywa na Rzecz Gospodarki Spo ecznej COGITO ]. 06. Ekonomia spo eczna: II Europejska Konferencja Ekonomii Spo ecznej, Kraków 2004: materia y, Ministerstwo Polityki Spo ecznej, Warszawa Fr czak P., Szkic do historii ekonomii spo ecznej w Polsce, Fundacja Rozwoju Spo ecze stwa Obywatelskiego, Warszawa Fr czak P., Trzeci sektor w III Rzeczypospolitej: wybór artyku ów , Fundacja Fundusz Wspó pracy, Warszawa

18 Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Syllabus 09. Gu M., Ekonomia spo eczna: szanse i zagro enia rozwoju z perspektywy samorz du, [on-line], Raport otwarcia projektu W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej, FISE, Warszawa 2006, dost pny w: Guc_Szanse_i_zagrozenia.pdf, [ ]. 10. Gumkowska M., Herbst J., Podstawowe fakty o organizacjach pozarz dowych: raport z badania 2004, [on-line], Stowarzyszenie Klon/Jawor, Warszawa 2005, dost pny w: badania.ngo.pl/public/badania2004/podstawowe_fakty_2004_last.pdf, [ ]. 11. Hausner J., Ekonomia spo eczna jako kategoria rozwoju, MSAP UE, Kraków Herbst J., Geografia polskiej ekonomii spo ecznej, [on-line], Raport otwarcia, dz.cyt., dost pny w: les/ekonomiaspoleczna.pl/public/raport_otwarcia/herbst_geografi a.pdf, [ ]. 13. Izdebski H., Ma ek M., Formy prawne podejmowania i prowadzenia dzia alno ci s u cej realizacji celów spo ecznie u ytecznych poza sektorem finansów publicznych, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, Warszawa Krysiak I., Informacja o sektorze spó dzielczym w Polsce, [on-line], Bank Inicjatyw Spo eczno-ekonomicznych, Warszawa 2006, dost pny w: biblioteka/autorskiekrysiakinformacjaosektorze.pdf, [ ]. 15. Kwa nicki W., Gospodarka spo eczna z perspektywy ekonomii liberalnej, Trzeci Sektor 2005, nr Leadbeater Ch., The Rise of the Social Entrepreneur, Demos, London Le E., Nowa ekonomia spo eczna: wybrane koncepcje, Trzeci Sektor 2005, nr Mazur S., Pacut A., Ekonomia spo eczna i jej warto ci konstytutywne, [on-line], Raport otwarcia, dz.cyt., dost pny w: Pacut_Mazur_Wartosci.pdf, [ ]. 19. Narodowa Strategia Integracji Spo ecznej, [on-line], Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo- ecznej, Warszawa 2003, dost pny w: [ ]. 20. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia , [on-line], Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2007, dost pny w: [ ]. 21. Pearce J., Social Enterprise in Anytown, Calouste Gulbenkian Foundation, London Pie kowska D., Ekonomia spo eczna: podstawowe informacje, [on-line], dost pny w: [ ]. 23. Praszkier R., Nowak A., Zmiany spo eczne powsta e pod wp ywem dzia alno ci przedsi biorców spo ecznych, Trzeci Sektor 2005, nr Raport otwarcia projektu W poszukiwaniu polskiego modelu ekonomii spo ecznej, [on-line], FISE, Warszawa 2006, dost pny w: [ ]. 25. Roelants B. (red.), Rozszerzenie ekonomii spo ecznej: dokument przygotowawczy na I Europejsk Konferencj Ekonomii Spo ecznej w Europie rodkowo-wschodniej, [on-line], CECOP, Praga 2002, dost pny w: [ ]. 26. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o dzia alno ci po ytku publicznego i o wolontariacie, Dz.U. z 2003 r., nr 96, poz. 873 pó n. zm. 27. Woolcock, M., Social Capital and Economic Development: Towards a Theoretical Synthesis and Policy Framework, Theory and Society 1998, v. 27, nr 2, s Polecane strony internetowe

19 Syllabus Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej Pytania sprawdzaj ce 1. Przedstaw istot ekonomii spo ecznej. 2. Jakie cechy wyró niaj sektor ekonomii spo ecznej spo ród pozosta ych sektorów gospodarki? 3. Czy problematyka ekonomii spo ecznej jest obecna w strategicznych dokumentach rz dowych, dotycz cych rozwoju Polski? Je li tak to w jakich i w jakim zakresie? 4. Przedstaw krótko histori rozwoju koncepcji ekonomii spo ecznej na wiecie i w Polsce. 5. Co jest istot dzia alno ci przedsi biorstw spo ecznych? 6. Jakie znasz formy prawne przedsi biorstw spo ecznych? 7. Omów obecny stan sektora ekonomii spo ecznej w Polsce (liczba podmiotów, zatrudnienie, g ówne obszary dzia alno ci). 8. Podaj przyk ady przedsi biorstw spo ecznych, dzia aj cych na terenie twojego miasta, gminy, powiatu, województwa. 18

20 Wprowadzenie do ekonomii spo ecznej KONRAD DUDZIKSyllabus A naliza dobrych praktyk w zakresie tworzenia i dzia ania przedsi biorstw spo ecznych Cel: Informacje podstawowe celem zaj jest zapoznanie uczestników z istot dzia ania przedsi biorstw spo ecznych, a tak e identyfikacja oraz opis przyk adów dobrych praktyk zarówno krajowych, jak i zagranicznych w zakresie tworzenia i dzia ania tych przedsi biorstw zaj cia te maj przybli y uczestnikom ide ekonomii spo ecznej w Polsce oraz zapozna ich z istniej cymi systemowymi rozwi zaniami prawno-finansowymi i organizacyjnymi dla rozwoju tego sektora gospodarki uzupe nieniem zaj jest empiryczne rozpoznanie materii przedsi biorczo ci spo ecznej, ze szczególnym uwzgl dnieniem prawnych i finansowych aspektów funkcjonowania podmiotów sektora ekonomii spo ecznej, a tak e g ównych obszarów ich dzia alno ci S owa kluczowe: beneficjent centrum integracji spo ecznej dzia alno po ytku publicznego ekonomia spo eczna fundacja kapita spo eczny lokalna spo eczno organizacja pozarz dowa organizacja po ytku publicznego pomoc spo eczna przedsi biorstwo spo eczne reintegracja rozwój lokalny spo ecze stwo obywatelskie spó dzielnia socjalna stowarzyszenie towarzystwo ubezpiecze wzajemnych trzeci sektor wolontariat wolontariusz wykluczenie zak ad aktywno ci zawodowej Program przedmiotu 1. Wprowadzenie do tematyki zaj. 2. Prezentacja filmu Ekonomia solidarno ci. 3. Praca uczestników zaj w grupach, w trakcie której próbuj oni zdefiniowa poj cie oraz ide przedsi biorstwa spo ecznego, a tak e przedstawi uwarunkowania jego funkcjonowania w otoczeniu spo eczno-gospodarczym. 4. Prezentacja przez ka d z grup informacji na temat inicjatyw z zakresu przedsi biorczo ci spo ecznej, przedstawionych w filmie oraz wypracowanych definicji przedsi biorstwa spo ecznego. 5. Przedstawienie definicji oraz istoty przedsi biorstwa spo ecznego. 6. Omówienie form prawnych przedsi biorstw spo ecznych. 7. Przedstawienie najwa niejszych faktów, dotycz cych funkcjonowania przedsi biorstw spo ecznych. 8. Praca uczestników zaj w grupach, podczas której zapoznaj si oni z przyk adami inicjatyw z zakresu ekonomii spo ecznej, otrzymanymi od prowadz cego. 9. Prezentacja przez przedstawiciela ka dej z grup przydzielonego przedsi biorstwa spo ecznego. 10. Podsumowanie przez prowadz cego prezentacji przedsi biorstw spo ecznych oraz przedstawienie szans i zagro e, przed którymi stoj te przedsi biorstwa. 11. Prezentacja róde informacji na temat przedsi biorstw spo ecznych. 12. Podsumowanie. 19

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej Program szkolenia Standardy współpracy międzysektorowej przygotowany w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim współfinansowanego ze środków Unii Priorytet V Dobre Rządzenie,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia...

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... projekt UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... w sprawie przyjęcia programu współpracy Gminy Grodzisk Wlkp. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Definicja Rewitalizacja to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe (powiązane wzajemnie przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim

Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Polityka społeczna w zakresie zróżnicowanych form mieszkalnictwa w regionie lubelskim Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Lublinie 16 maja 2014 r. Sytuacja demograficzna Liczba ludności 2 160 513

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/133//15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO z dnia 23 marca 2015r.

UCHWAŁA NR VI/133//15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO z dnia 23 marca 2015r. UCHWAŁA NR VI/133//15 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO z dnia 23 marca 2015r. w sprawie określenia zadań Samorządu Województwa Świętokrzyskiego, które mogą być finansowane w 2015r. ze środków Państwowego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24.05.2012 r.

Warszawa, 24.05.2012 r. Relacje administracji rz dowej z otoczeniem na przyk adzie dwóch projektów realizowanych przez Departament S by Cywilnej KPRM Warszawa, 24.05.2012 r. Zakres projektów realizowanych przez DSC KPRM W latach

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013

POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013 POWIATOWY PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ NA LATA 2011-2013 Diagnoza: Pomoc społeczna jest zespołem działań mających na celu wspomaganie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku

Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku Uchwała Nr XXXVI/768/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 31 sierpnia 2004 roku w sprawie przyjęcia programu współpracy miasta stołecznego Warszawy w roku 2004 z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

Priorytetu VIII i IX

Priorytetu VIII i IX Możliwo liwości wsparcia w ramach Priorytetu VIII i IX Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Urząd d Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicz redniczącaca Łęczyca, 2.04.2012

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Program przyjęto do realizacji Uchwałą Sejmiku Województwa Kujawsko - Pomorskiego nr 816/2002 z dnia 15 lipca 2002 r.

Program przyjęto do realizacji Uchwałą Sejmiku Województwa Kujawsko - Pomorskiego nr 816/2002 z dnia 15 lipca 2002 r. Program strategiczny dla pomocy "Stymulowanie rozwoju pomocy w województwie kujawsko - pomorskim perspektywa środowiskowa i instytucjonalna" Program przyjęto do realizacji Uchwałą Sejmiku Województwa Kujawsko

Bardziej szczegółowo

Wizyta studyjna w Wielkopolsce

Wizyta studyjna w Wielkopolsce Wizyta studyjna w Wielkopolsce W dniach 2-4 września 2014 r. zorganizowano trzydniową wizytę studyjną w podmiotach ekonomii społecznej na terenie woj. wielkopolskiego. W wizycie uczestniczyło 18 osób -

Bardziej szczegółowo

1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Wspieranie zatrudnienia oraz rehabilitacja osób Nazwa przedmiotu niepełnosprawnych

1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Wspieranie zatrudnienia oraz rehabilitacja osób Nazwa przedmiotu niepełnosprawnych Kod przedmiotu: IH PS-L-6i7-2012-S Pozycja planu: D7 1. INFORMACJE O PRZEDMIOCIE A. Podstawowe dane Wspieranie zatrudnienia oraz rehabilitacja osób Nazwa przedmiotu niepełnosprawnych Kierunek studiów Praca

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach. w roku szkolnym 2013/2014 RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bełżycach w roku szkolnym 2013/2014 WYMAGANIE PLACÓWKA REALIZUJE KONCEPCJĘ PRACY Bełżyce 2014 SPIS TREŚCI: I Cele i zakres ewaluacji

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Priorytetami konkursu są:

Priorytetami konkursu są: Konkurs na najlepsze projekty dofinansowywane ze środków Rządowego Programu na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata 2012-2013 - II edycja Minister Pracy i Polityki Społecznej zaprasza: organizacje

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

Fundacja Zielony Przylądek. Brogi 2, 95 082 Dobroń

Fundacja Zielony Przylądek. Brogi 2, 95 082 Dobroń Fundacja Zielony Przylądek Brogi 2, 95 082 Dobroń Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2014 31.12.2014 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS II. III. RACHUNEK WYNIKÓW INFORMACJA DODATKOWA 1 OŚWIADCZENIE

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły

Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły Numer obszaru: 8 E-learning w szkole - wykorzystanie platform edukacyjnych w pracy szkoły Temat szkolenia: Zastosowania e-learningu na przykładzie platformy Moodle w nauczaniu różnych przedmiotów SZCZEGÓŁOWY

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03.

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej. Lublin, 25.03. Wsparcie dla osób niepełnosprawnych z zaburzeniami psychicznymi szansą na rozwój lokalnej gospodarki społecznej mgr Marzena Kruk Katedra Polityki Społecznej i Etyki Politycznej Katolicki Uniwersytet Lubelski

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się

Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się E-podręczniki do kształcenia ogólnego Rozwijanie kompetencji nauczycieli i uczniów z zakresu stosowania TIK. Wykorzystanie e-podręczników i e-zasobów w nauczaniu i w uczeniu się Warszawa 2016 Strona 2

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku

UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku UCHWAŁA Nr VI/17/2015 Rady Gminy w Jedlińsku z dnia 27 marca 2015 roku w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Przeciwdziałaniu Narkomanii na lata 2015-2018 Na podstawie art. 10 ust 2 i 3 ustawy z dnia 29

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

Informacje o usłudze Numer usługi 2016/03/01/6370/5044 Cena netto 890,00 zł Cena brutto 890,00 zł Cena netto za. godzinę

Informacje o usłudze Numer usługi 2016/03/01/6370/5044 Cena netto 890,00 zł Cena brutto 890,00 zł Cena netto za. godzinę SPECJALISTA DS. POZYSKIWANIA FUNDUSZY UNIJNYCH Informacje o usłudze Numer usługi 2016/03/01/6370/5044 Cena netto 890,00 zł Cena brutto 890,00 zł Cena netto za Cena brutto za 37,08 zł godzinę godzinę 37,08

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z przystąpieniem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Naruszewie do realizacji projektu systemowego Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego

Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego Program Operacyjny Fundusz Inicjatyw Obywatelskich w 2010 r. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego 1 Podsumowanie PO FIO 2009 Liczba wniosków zarejestrowanych: 3087 (w

Bardziej szczegółowo

Równe szanse dla szkół Myśliborskich REGULAMIN UDZIAŁU W PROGRAMIE ROZWOJOWYM DLA SZKÓŁ. w ramach Projektu Równe szanse dla szkół Myśliborskich

Równe szanse dla szkół Myśliborskich REGULAMIN UDZIAŁU W PROGRAMIE ROZWOJOWYM DLA SZKÓŁ. w ramach Projektu Równe szanse dla szkół Myśliborskich REGULAMIN UDZIAŁU W PROGRAMIE ROZWOJOWYM DLA SZKÓŁ w ramach Projektu Równe szanse dla szkół Myśliborskich 1 Słownik pojęć Ilekroć w niniejszym Regulaminie jest mowa o: 1. Projekcie należy przez to rozumieć

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Wstęp I. Podstawy prawne II. Diagnoza problemu III. Cel i zadania

Bardziej szczegółowo

Plan działania na rok 2014-2015

Plan działania na rok 2014-2015 Plan działania na rok 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI Numer i nazwa Priorytetu INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ VII Promocja integracji społecznej Województwo Kujawsko-Pomorskie Instytucja

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie

Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie Załącznik do Uchwały 66 Komitetu Monitorującego PROW 2007-2013 z dnia 16 grudnia 2011 r. Lp. Dotyczy działania Obecny tekst Tekst po zmianie 1. 5.3.4 Oś 4 Leader Poziom wsparcia Usunięcie zapisu. Maksymalny

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com

Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW. w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com Stowarzyszenie FORUM PRACODAWCÓW w Kielcach, ul. Sienkiewicza 68 www.fp.kielce.com 20 lat na rzecz przedsiębiorczości Działamy od 1994 roku Skupiamy przedsiębiorców i menedżerów Działamy w województwie

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi PROJEKT Załącznik do uchwały nr.. Rady Gminy Garbów z dnia. Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

drugiej strony do osób oraz podmiotów świadczących usługi lub potrzebujących określonych usług.

drugiej strony do osób oraz podmiotów świadczących usługi lub potrzebujących określonych usług. Fundacja Jeden Drugiemu i Portal KtoPomoze.pl pod Patronatem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Pracodawców Rzeczpospolitej Polskiej zapraszają do udziału w Programie Pomoc Wzajemna. Inicjatywa

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Finanse Rocznik studiów 2012/2013 Wydział Wydział Stosowanych

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE. zawierają

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE. zawierają POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY NA RZECZ ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH GMINY SADOWIE zawierają Gmina Sadowie z siedzibą w Sadowiu reprezentowana przez: Pana Stanisława Olszańskiego Wójta Gminy Sadowie Zespół Szkół

Bardziej szczegółowo

wysoka stopa bezrobocia ponad 28%, bezrobocie dotyczy co 8 mieszkańca (około 27,500 osób bezrobotnych), około 11.000 to osoby, które pozostają bez

wysoka stopa bezrobocia ponad 28%, bezrobocie dotyczy co 8 mieszkańca (około 27,500 osób bezrobotnych), około 11.000 to osoby, które pozostają bez KLUB INTEGRACJI DLACZEGO KLUB INTEGRACJI? wysoka stopa bezrobocia ponad 28%, bezrobocie dotyczy co 8 mieszkańca (około 27,500 osób bezrobotnych), około 11.000 to osoby, które pozostają bez zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Załącznik nr 4 do SIWZ BZP.243.1.2012.KP Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Usługa polegająca na przygotowaniu i przeprowadzeniu badania ewaluacyjnego projektu pn. Rozwój potencjału i oferty edukacyjnej

Bardziej szczegółowo

PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ

PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ PROJEKTY FINANSOWANE ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ AKTUALNOŚCI PERSPEKTYWA FINANSOWA 2004 2006 PERSPEKTYWA FINANSOWA 2007 2013 PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014 2020 INNE STRONY DOTYCZĄCE ŚRODKÓW UNIJNYCH PERSPEKTYWA

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie.

Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza. Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie. Regulamin organizacyjny spó ki pod firm Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego Spó ka Akcyjna z siedzib w Warszawie Definicje: Ilekro w niniejszym Regulaminie jest mowa o: a) Funduszu

Bardziej szczegółowo

Kredyt technologiczny premia dla innowacji

Kredyt technologiczny premia dla innowacji Kredyt technologiczny premia dla innowacji Bogus awa Skomska Zast pca Dyrektora Departamentu Wspierania Przedsi biorczo ci i Innowacji Warszawa, 2 pa dziernika 2009 r. Kredyt technologiczny PO Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 13. Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine

Numer obszaru: 13. Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine Numer obszaru: 13 Jak pracować z uczniem uzdolnionym informatycznie? Temat szkolenia Od grafiki i multimediów do poważnych algorytmów w środowisku Logomocja-Imagine Symbol szkolenia: PUZIMG SZCZEGÓŁOWY

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

Zarząd Fundacji. Mariusz Andrukiewicz - Prezes Zarządu. Dariusz BoŜek - Wiceprezes Zarządu. Wojciech Surzycki - Wiceprezes Zarządu

Zarząd Fundacji. Mariusz Andrukiewicz - Prezes Zarządu. Dariusz BoŜek - Wiceprezes Zarządu. Wojciech Surzycki - Wiceprezes Zarządu Fundacja Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości Społecznej Być Razem powołana została w 2007 roku przez Stowarzyszenie Pomocy Wzajemnej Być Razem z Cieszyna. Idee Fundacji wynikają w duŝym stopniu z doświadczeń

Bardziej szczegółowo

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji

Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Wsparcie kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020. Kliknij, aby dodać tytuł prezentacji Żyrardów, 31 maja 2016 r. Departament Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ)

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) Do zadań podstawowych Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) należy realizacja zadań w zakresie usług rynku pracy oraz instrumentów rynku pracy. W skład CAZ wchodzą następujące komórki organizacyjne: 1. Dział

Bardziej szczegółowo

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA

WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WERSJA ROBOCZA - OFERTA NIEZŁOŻONA WNIOSEK DO KONKURSU GRANTOWEGO W RAMACH PROJEKTU FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH MAŁOPOLSKA LOKALNIE edycja 2015 Wnioskodawca: Młoda organizacja pozarządowa lub inny

Bardziej szczegółowo

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015.

KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi. Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. KALKULATOR KOSZTÓW ZANIECHANIA prezentacja narzędzi Barbara Kucharska, Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Warszawa, 23 marca 2015. Nowe podejście Punktem wyjścia - samodzielność życiowa stan niezależności

Bardziej szczegółowo

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Działanie 9.5 PO KL Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich Kielce, 6 września 2013 PRZEDMIOT KONKURSU Projekty określone dla

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr / /2012 Rady Powiatu w Nidzicy

Uchwała Nr / /2012 Rady Powiatu w Nidzicy Uchwała Nr / /2012 Rady Powiatu w Nidzicy z dnia -projekt- w sprawie przyjęcia Statutu Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Nidzicy Na podstawie art. 4 ust.1 pkt.3 i art. 12 pkt.11 ustawy z dnia 5 czerwca

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol)

KARTA PRZEDMIOTU. 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA 3 Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: GEOGRAFIA POLITYCZNA 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN: 30 CA 7. TYP PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl 1 z 6 2015-06-09 10:55 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl Szczecin: Usługa szkolenia specjalistycznego pn. Obsługa trudnego

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia:

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia: Strona 1 Załącznik nr 1 do siwz nr ZP 11/2013/CES szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia: Doradztwo indywidualne dla 6 spółdzielni socjalnych. Szczegółowy opis i

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu 3. ZOH1-7

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu 3. ZOH1-7 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: PODSTAWY ZARZĄDZANIA HOTELAMI 4. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Rada Rodziców Zespołu Szkół w Pietrowicach Wielkich, zwana dalej Radą, działa na podstawie artykułów 53 i 54 Ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Rocznik studiów 2012/2013 Wydział Kierunek studiów Administracja

Bardziej szczegółowo

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi 1 z 5 2012-03-15 12:05 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.pupgdynia.pl Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012;

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Budowa elektronicznej administracji w ramach POIG Konferencja podsumowuj realizacj projektu pn. E-administracja warunkiem rozwoju Polski. Wzrost konkurencyjno

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

Program działania. Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy

Program działania. Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy Program działania Zespołu Samokształceniowego nauczycieli bibliotekarzy pracujących w dzielnicy Warszawa Praga Południe na rok szkolny: 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009 oprac. Bożena Dawidowska-Langer Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ

ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ ZASADA PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ W samorządzie jest prowadzony dialog społeczny, samorząd wspiera organizowanie się mieszkańców by uczestniczyli w rozwiązywaniu problemów społeczności lokalnej Zadanie 2.:

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r.

Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r. Uchwała Nr 474/2015 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 30 kwietnia 2015 r. w sprawie: zmiany planu finansowego Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu na 2015 r. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej

Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Prezentacja celów projektu w obszarze dialogu obywatelskiego i wspólnych działań strony społecznej i samorządowej Anna Tyrała Anna Siemek-Filuś PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich.

Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich. Strona1 Projekt Potencjał Działanie - Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych Procedura Tworzenie partnerstwa publiczno-społecznego na prowadzenie Centrum Organizacji

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ING DZIECIOM

STATUT FUNDACJI ING DZIECIOM Jednolity tekst Statutu Fundacji ING Dzieciom na dzień 3.06.2014 STATUT FUNDACJI ING DZIECIOM 1 Fundację Banku Śląskiego ustanowiono aktem notarialnym w dniu 18 kwietnia 1991r. (Repertorium A Państwowe

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Na podstawie art. 95a ustawy

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora nauki i innowacyjnych przedsiębiorstw w latach 2014-2020 - załoŝenia krajowego programu operacyjnego Marcin Łata Dyrektor Departamentu Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Chełm, 2012 rok. Bank programów

Chełm, 2012 rok. Bank programów Bank programów Podstawa prawna: 60 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 grudnia 2011 r. w sprawie standardów i warunków prowadzenia usług rynku pracy ( Dz. U. z 2011 r.

Bardziej szczegółowo

SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM

SEKCJA III: INFORMACJE O CHARAKTERZE PRAWNYM, EKONOMICZNYM, FINANSOWYM I TECHNICZNYM Jaraczewo: Dostawa i montaż mebli na potrzeby Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Cerekwicy. Numer ogłoszenia: 200094-2011; data zamieszczenia: 14.07.2011 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania

Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania Za cznik nr 13 Sprawozdanie z realizacji dzia Rocznego Planu Wspomagania w obszarze: Efekty Oferta : Rodzice s partnerami szko y w projekcie: Bezpo rednie wsparcie rozwoju szkó poprzez wdro enie zmodernizowanego

Bardziej szczegółowo

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing

Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2013/2014 Podstawy marketingu Fundamentals of Marketing A. USYTUOWANIE MODUŁU W

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl 1 z 5 2014-09-19 09:17 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl Katowice: ROPS.ZPP.3321.28.2014 - Wybór osób prowadzących

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA. z dnia 22 czerwca 2010 r.

UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA. z dnia 22 czerwca 2010 r. UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawie: zmiany Uchwały Nr LXVII/648/2002 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 8 października 2002 r., w sprawie utworzenia jednostki

Bardziej szczegółowo

Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych

Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych Excel w logistyce - czyli jak skrócić czas przygotowywania danych i podnieść efektywność analiz logistycznych Terminy szkolenia 25-26 sierpień 2016r., Gdańsk - Mercure Gdańsk Posejdon**** 20-21 październik

Bardziej szczegółowo