ZAWÓD NA DZIŚ I JUTRO DIAGNOZA KIERUNKÓW KSZTAŁCENIA KADR DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W REGIONIE WAŁBRZYSKIM

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZAWÓD NA DZIŚ I JUTRO DIAGNOZA KIERUNKÓW KSZTAŁCENIA KADR DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W REGIONIE WAŁBRZYSKIM"

Transkrypt

1 Priorytet IX. Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionie Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego ZAWÓD NA DZIŚ I JUTRO DIAGNOZA KIERUNKÓW KSZTAŁCENIA KADR DLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W REGIONIE WAŁBRZYSKIM RAPORT KOŃCOWY Opracowanie: prof. dr hab. Danuta Strahl dr Małgorzata Markowska dr Marta Kusterka-Jefmańska dr Aneta Rybicka dr Mariusz Łapczyński Współpraca: mgr Mariusz Wiśniewski Redakcja naukowa: dr Bartłomiej Jefmański Wałbrzych, 2009 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 1

2 Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w związku z realizacją projektu nr UDA-POKL /08-00 Zawód na dziś i jutro diagnoza kierunków kształcenia kadr dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim Raport powstał w ramach realizacji czwartego etapu badań prowadzonych w projekcie Zawód na dziś i jutro diagnoza kierunków kadr dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim. Stanowi podsumowanie pierwszego, drugiego i trzeciego etapu badań oraz zawiera rekomendacje dla szkolnictwa zawodowego regionu wałbrzyskiego dotyczące kierunków rozwoju ofert edukacyjnych. Realizacja projektu: Biznes Partner s.c. Doradztwo i Szkolenia Krzysztof Kida Mariusz Liczbiński ul. Piasta 47c/26, Wałbrzych tel./fax Pracownia Badań i Analiz Statystycznych dr n. ekon. Bartłomiej Jefmański ul. Poselska 7/7, Wałbrzych Biuro projektu: ul. Mazowiecka 3, Wałbrzych tel./fax Strona internetowa projektu: Koordynatorzy projektu: Krzysztof Kida Mariusz Liczbiński Bartłomiej Jefmański (koordynator merytoryczny) Copyright by Biznes Partner s.c. & Pracownia Badań i Analiz Statystycznych Druk i oprawa: Perfect s.c. 2

3 SPIS TREŚCI WSTĘP. WNIOSKI Potencjał zatrudnieniowy sekcji gospodarki w regionie wałbrzyskim Nakłady inwestycyjne i środki trwałe Podmioty gospodarcze w rejestrze REGON według sekcji PKD wskaźniki i struktura Pracujący według sekcji PKD.. 2. Popyt i podaż na rynku pracy regionu wałbrzyskiego Wprowadzenie Struktura bezrobocia i oferty pracy analiza według klasyfikacji zawodów i specjalności w grupach wielkich i dużych Powiat wałbrzyski Powiat kamiennogórski Powiat dzierżoniowski Powiat kłodzki Powiat świdnicki Powiat ząbkowicki Monitoring zawodów deficytowych, nadwyżkowych i zrównoważonych Powiat wałbrzyski Powiat kamiennogórski Powiat dzierżoniowski Powiat kłodzki Powiat świdnicki Powiat ząbkowicki Region wałbrzyski. 3. Ponadgimnazjalne szkolnictwo zawodowe w regionie wałbrzyskim wyniki badania ankietowego Oferta edukacyjna Nowe kierunki kształcenia Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe Współpraca z przedsiębiorstwami i Powiatowymi Urzędami Pracy Promocja przedsiębiorczości Potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw regionu wałbrzyskiego wyniki wywiadów z przedsiębiorcami Metodologia badania 4.2. Potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Ogólna charakterystyka podmiotów gospodarczych Aktualne zatrudnienie oraz diagnoza potrzeb kadrowych Współpraca z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz szkołami wyższymi Analiza porównawcza potrzeb kadrowych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w ujęciu przestrzennym Ogólna charakterystyka podmiotów gospodarczych

4 Aktualne zatrudnienie oraz diagnoza potrzeb kadrowych Współpraca z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz szkołami wyższymi..... LITERATURA I INNE ŹRÓDŁA SPIS RYSUNKÓW..... SPIS TABEL

5 WSTĘP Wybór kierunku kształcenia to decyzja, która przesądza o najbliższej przyszłości zawodowej absolwenta. Wykształcenie, które pozwala absolwentowi dopasować się do aktualnych i przyszłych potrzeb rynku pracy sprzyja wysokiej aktywności zawodowej i wpływa na wzrost jakości życia w regionie. Indywidualne wybory dokonywane przez przyszłych absolwentów mają z kolei istotny wpływ na podaż pracy panującą na regionalnych rynkach pracy. Podaż winna bowiem odpowiadać popytowi na pracę zgłaszanemu przez przedsiębiorstwa regionu. Inaczej mówiąc, umiejętności i kwalifikacje absolwentów winny być dopasowane do wymogów rynku pracy. W przeciwnym wypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której pomimo wielu ofert pracy występuje równie duża liczba bezrobotnych absolwentów. Szczególna odpowiedzialność za kreowanie podaży na rynku pracy spoczywa na ponadgimnazjalnym szkolnictwie zawodowym, które winno śledzić i aktywnie reagować na zmiany i tendencje kształtujące się na rynku pracy. Wynikiem tego winno być dopasowanie oferty edukacyjnej do potrzeb kadrowych przedsiębiorstw funkcjonujących w regionie. Wydaje się, że szczególną uwagę należy zwrócić tutaj na potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw. Ponieważ to w nich upatruje się szans na dalszy rozwój regionu wałbrzyskiego istotnego znaczenia nabiera kwestia dopasowania oferty edukacyjnej do zapotrzebowania na pracowników zgłaszanego przez te przedsiębiorstwa. To z kolei nie będzie możliwe bez cyklicznie prowadzonych badań i analiz, które mają m.in. za zadanie zdiagnozowanie potrzeb kadrowych tych przedsiębiorstw i dostarczenie odpowiednich rekomendacji i wskazówek dla instytucji kształcących w regionie wałbrzyskim. Taki też był cel projektu pt. Zawód na dziś i jutro diagnoza kierunków kształcenia kadr dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim, w ramach którego dokonano diagnozy potrzeb mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w zakresie kwalifikacji i umiejętności pracowników oraz analizy oferty edukacyjnej ponadgimnazjalnych szkół zawodowych. Uzyskane w trakcie realizacji projektu wyniki zostały zestawione w niniejszym raporcie. Raport składa się z czterech zasadniczych części opracowanych w formie rozdziałów. W rozdziale pierwszym wyszczególniono i poddano analizie podstawowe wielkości makroekonomiczne charakteryzujące sekcje Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) w regionie wałbrzyskim. Umożliwiło to określenie potencjału zatrudnieniowego poszczególnych branż gospodarki wspomnianego regionu poprzez m.in. analizę dynamiki 5

6 nowo powstających firm w poszczególnych branżach, jak i kształtowania się w nich zatrudnienia. Rozdział drugi to szczegółowa analiza rynku pracy regionu wałbrzyskiego, zwłaszcza w obszarze statystyk rynku pracy dotyczących absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Jego zasadniczym celem było wskazanie w regionie zawodów deficytowych i nadwyżkowych, co zdaniem autorów raportu winno mieć decydujący wpływ na kształtowanie oferty edukacyjnej w regionie. Warto zwrócić uwagę na fakt, że analiza została wykonana zarówno na poziomie całego regionu, jak i tworzących go powiatów. Takie podejście umożliwiło dokonanie porównań i sformułowanie bardziej szczegółowych wniosków. Należy podkreślić, że przyjęty w raporcie cząstkowym pt. Ponadgimnazjalne szkolnictwo zawodowe w regionie wałbrzyskim a popyt i podaż na regionalnym rynku pracy dwuletni okres analizy został na potrzeby opracowania raportu końcowego wydłużony do okresu ośmiu lat. Pozwoliło to na weryfikację zaobserwowanych w raporcie cząstkowym tendencji co do kształtowania się nadwyżki i deficytu dla wybranych zawodów istotnych z punktu widzenia rynku pracy regionu wałbrzyskiego. W rozdziale trzecim zestawiono wyniki analizy oferty szkolnictwa zawodowego w regionie wałbrzyskim. Na podstawie przeprowadzonego z przedstawicielami ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym badania ankietowego uzyskano m.in. informację na temat aktualnie realizowanych kierunków kształcenia, planów co do wzbogacenia oferty kształcenia o nowe kierunki oraz czynników decydujących o ich utworzeniu. Badanie pozwoliło poznać opinię szkół na temat współpracy z przedsiębiorstwami. Umożliwiło również wskazanie najczęściej stosowanych przez szkoły sposobów na przygotowanie zawodowe absolwentów. Rozdział czwarty zawiera wyniki badania przeprowadzonego wśród mikro, małych i średnich przedsiębiorstw regionu wałbrzyskiego. Przedsiębiorcy reprezentują stronę popytową rynku pracy więc poznanie ich opinii oraz planów w kontekście zapotrzebowania kadrowego jest warunkiem niezbędnym by móc dobrze prognozować zjawiska zachodzące na regionalnym rynku pracy. W ramach przeprowadzonych wywiadów telefonicznych wspomaganych komputerowo (CATI) uzyskano informację m.in. o potrzebach kadrowych przedsiębiorstw oraz planach zatrudnienia. Badanie pozwoliło również poznać opinie przedsiębiorców nt. współpracy z ponadgimnzjalnymi szkołami zawodowymi i szkołami wyższymi oraz wskazać najbardziej przydatne, ich zdaniem, kompetencje i umiejętności absolwentów tych szkół. 6

7 Istotnym elementem tego rozdziału są przedstawione opinie ekspertów rynku pracy zebrane w trakcie zindywidualizowanego wywiadu grupowego. To one umożliwiły uszczegółowienie wyników otrzymanych z wywiadów przeprowadzonych z przedstawicielami mikro, małych i średnich firm regionu wałbrzyskiego. W ramach wywiadu dyskutowano m.in. o zawodowych i miękkich kompetencjach absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych czy też powodach niezatrudniania przez mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z regionu absolwentów tych szkół. Przedstawione w treści raportu wyniki badań mogą być wykorzystane przez szkoły i uczelnie, instytucje szkoleniowe, placówki kształcenia ustawicznego oraz instytucje rynku pracy w przygotowaniu oferty edukacyjnej odpowiadającej aktualnym potrzebom rynku pracy regionu wałbrzyskiego. Bartłomiej Jefmański 7

8 WNIOSKI W regionie wałbrzyskim pierwszą pod względem ogólnej liczby pracujących jest sekcja D (przetwórstwo przemysłowe). Średnio na 10 tys. mieszkańców przypada bowiem ponad 900 pracujących w tej sekcji (6% spadek wielkości zatrudnienia). Przetwórstwo przemysłowe liczy niemal 100 firm na 10. tys. mieszkańców, a podmioty zarejestrowane w tej sekcji stanowią 8,8% ogółu podmiotów gospodarczych w regionie wałbrzyskim. Drugą pod względem liczby pracujących w regionie wałbrzyskim jest sekcja G (handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego). Średnio na 10 tys. mieszkańców przypada 760 pracujących w tej sekcji (wzrost zatrudnienia o 4%). Sekcja G liczy średnio 330 firm na 10. tys. mieszkańców, a podmioty zarejestrowane w tej sekcji stanowią 30,4% ogółu podmiotów gospodarczych w regionie wałbrzyskim. Przeważają tutaj małe firmy, które zatrudniają średnio mniejszą niż przetwórstwo przemysłowe liczbę osób. W sekcji G notowano także największą liczbę firm nowo tworzonych i zamykanych w regionie. Jest to sekcja o najbardziej dynamicznych zmianach, generująca znaczną ilość nowych miejsc pracy, ale i o dużej rotacji. W sekcjach N, F, K i M liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców oscylowała w granicach (284, 246, 222, 216). Firmy z tych sekcji stanowiły odpowiednio: 3,5%, 9,9%, 22,7%, 2% ogółu podmiotów funkcjonujących w regionie wałbrzyskim. Sekcje F (budownictwo) i K (obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) to działalność grupująca raczej firmy o mniejszej liczbie pracujących, zaś sekcje M (edukacja) i N (ochrona zdrowia i opieka społeczna), to firmy skupiające przeciętnie większą liczbę pracowników, co przy podobnej liczbie pracujących na 10 tys. mieszkańców wpływa na odmienny udział tych firm w liczbie Szerzej o sytuacji w powiatach na str.: i 57-72, a w regionie na str.: i Szerzej o sytuacji w regionie na str.: i 73-74, a w powiatach na str.: i Szerzej o sytuacji w powiatach na str.: i 57-72, a w regionie na str.: i

9 przedsiębiorstw ogółem. W latach w regionie wałbrzyskim wzrastały nakłady inwestycyjne i wartość brutto środków trwałych (do 227% nakłady inwestycyjne w przedsiębiorstwach i do 132% wartość brutto środków trwałych w przedsiębiorstwach). Największy udział nakładów inwestycyjnych i środków trwałych odnotowano w sektorze przemysłu grupującym sekcje C, D, E i F, gdzie dla procesu produkcyjnego i rodzaju oferowanych usług niezbędne jest wprowadzanie ciągłych zmian, unowocześnianie i techniczne uzbrojenie tworzonych i funkcjonujących miejsc pracy. Kolejnym z uwagi na udział nakładów inwestycyjnych i wartość brutto środków trwałych jest sektor usług rynkowych (sekcje G, K I, J oraz K). Szerzej o nakładach inwestycyjnych i środkach trwałych na str.: Najwięcej bezrobotnych absolwentów (od 33% do 64% w zależności od półrocza i powiatu) stanowiły osoby bez zawodu. Średnio co piąty bezrobotny absolwent w regionie wałbrzyskim to osoba z grupy wielkiej specjaliści (osoby, które ukończyły wyższe studia, poziom ISCED 5-6). Absolwenci szkół średnich (poziom ISCED 3-4) reprezentujący zawody z grupy wielkiej technicy i inny personel średni stanowili, w zależności od półrocza i powiatu, od 14% do 25% ogółu bezrobotnych absolwentów. Więcej na ten temat na str. 78, 86, 94, 102, 111, 119. Te same zawody w jednym powiecie mają charakter nadwyżkowy, a w innym deficytowy. Nadwyżkowy charakter odnotowano w każdym z powiatów regionu wałbrzyskiego m.in. dla zawodu kierowcy samochodu ciężarowego, kucharza i sprzedawcy. Niedobory pracowników utrzymywały się w powiatach regionu wałbrzyskiego w różnych zawodach. W pięciu powiatach regionu zawodem deficytowym był kierowca operator wózków jezdniowych. Więcej na ten temat na str Są zawody, w których osoby bezrobotne nie otrzymały w ostatnim półroczu żadnej oferty pracy, a problem dotyczy każdego powiatu Więcej na ten temat na str.: 129, 137, 144, 152, 160,

10 regionu wałbrzyskiego. Najwięcej ofert, wobec których odnotowano brak zarejestrowanych bezrobotnych dotyczyło m.in. przedstawicieli takich zawodów jak doradca inwestycyjny czy agent ubezpieczeniowy. W każdym analizowanym powiecie regionu wałbrzyskiego odnotowano krótkie listy zawodów zrównoważonych (od 13 w kamiennogórskim do 31 w dzierżoniowskim). Nie ma zawodów zrównoważonych, które dałyby pewność pracy w całym regionie wałbrzyskim. Więcej na ten temat na str.: 129, 138, 145, 153, 161, 168. W regionie wałbrzyskim począwszy od roku szkolnego 2004/2005 do 2008/2009 zasadnicze szkoły zawodowe organizowały nabór do klas pierwszych głównie w zawodzie mechanika samochodowego, elektromechanika pojazdów samochodowych, kucharza oraz kucharza małej gastronomi. W technikach największą popularnością cieszyły się zawody: technik informatyk, technik ekonomista, technik hotelarstwa, technik mechanik, technik obsługi turystycznej oraz technik organizacji usług gastronomicznych. W liceach oraz szkołach policealnych dominowały klasy o profilach: usługowo-gospodarczym, zarządzanie informacją, socjalnym oraz administracyjno-ekonomicznym. Więcej na ten temat na str.: Ponad połowa funkcjonujących w regionie wałbrzyskim ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym, które wzięły udział w badaniu zadeklarowała utworzenie, w ciągu najbliższych pięciu lat, nowych kierunków kształcenia. Największym zainteresowaniem szkół cieszą się dwa kierunki kształcenia w zawodzie: technik obsługi turystycznej i technik spedytor. Zdaniem ankietowanych dyrektorów szkół uruchamianie nowych kierunków kształcenia podyktowane jest przede wszystkim potrzebą uatrakcyjnienia i poszerzenia oferty kształcenia zawodowego szkoły, ale również zapotrzebowaniem na specjalistów danego zawodu/profilu zgłaszanym przez pracodawców i przejawiającym się dużą liczbą ofert pracy. Więcej na ten temat na str

11 Co drugi przedsiębiorca z regionu wałbrzyskiego zajmuje się głównie działalnością usługową. Co czwarty ankietowany jako główny profil działalności firmy wskazał handel. Struktura objętych badaniem przedsiębiorstw ze względu na główny profil działalności firmy kształtuje zarówno strukturę aktualnego zatrudnienia, jak i przyszłe potrzeby kadrowe przedsiębiorców. Zdaniem ekspertów rynku pracy handlowo-usługowa specyfika regionu wałbrzyskiego oraz rozwój sektora usług będą determinowały powstawanie nowych miejsc pracy w tym właśnie obszarze. Więcej na ten temat na str Wśród pracowników aktualnie zatrudnionych w badanych przedsiębiorstwach regionu wałbrzyskiego przeważali przedstawiciele następujących zawodów: sprzedawcy, księgowi, kierowcy pojazdów, pracownicy biurowi, robotnicy budowlani oraz operatorzy maszyn i urządzeń. W opinii ekspertów rynku pracy, relatywnie duża liczba zatrudnionych na stanowiskach sprzedawcy oraz kierowcy pojazdów wynika przede wszystkim z dużej rotacji na tych stanowiskach pracy. Księgowi znajdują zatrudnienie głównie w biurach rachunkowych oraz jako specjaliści w zakresie finansowej obsługi funduszy unijnych. Aktualna struktura zatrudnienia jest niewątpliwie związana ze specyfiką regionu, w którym dominują wyraźnie przedsiębiorstwa handlowe i usługowe. Więcej na ten temat na str W ciągu ostatnich dwóch lat blisko 30% przedsiębiorców z regionu borykało się z trudnościami rekrutacji kandydatów na niektóre stanowiska. Na rynku pracy w regionie wałbrzyskim brakowało bowiem, zdaniem ankietowanych podmiotów, specjalistów posiadających umiejętności oraz kwalifikacje w zawodzie sprzedawcy, kierowcy pojazdów oraz operatora maszyn i urządzeń. Problemy w zakresie zaspokojenia popytu przedsiębiorców na pracę odnotowano także m.in. dla zawodów kamieniarza, księgowego oraz kucharza. Warto w tym miejscu nadmienić, iż w zawodzie sprzedawcy, kierowcy samochodu ciężarowego oraz kucharza, w każdym z sześciu powiatów Więcej na ten temat na str

12 regionu wałbrzyskiego liczba zarejestrowanych bezrobotnych była wyższa niż liczba zgłoszonych ofert pracy. Mimo nadwyżkowego charakteru tych zawodów przedsiębiorcy napotkali trudności w zakresie rekrutacji pracowników. Eksperci rynku pracy byli zgodni co do tego, że problem ze znalezieniem osób chętnych do wykonywania zawodu sprzedawcy jest wynikiem wielu czynników. Wśród nich wymieniali m.in. niekorzystne warunki płacowe czy zbyt długi czas pracy. W przypadku kolejnych profesji, zdaniem ekspertów rynku pracy, problemem są m.in. duże oczekiwania pracodawców wobec pracowników, niska mobilność dobrych fachowców, a także luki w kształceniu (m.in. w zawodzie operatora maszyn i urządzeń). Średnio co piąty pracodawca w regionie planuje, w ciągu najbliższych dwóch lat, zwiększenie zatrudnienia w firmie. Potrzeby kadrowe przedsiębiorstw z regionu dotyczyć będą przede wszystkim sprzedawców, kierowców pojazdów oraz księgowych. Mimo, iż przedstawiciele wyżej wymienionych trzech zawodów obejmują największą liczbę aktualnie funkcjonujących stanowisk pracy, w perspektywie najbliższych dwóch lat, pracodawcy z regionu nadal będą ich chętnie zatrudniać w swoich przedsiębiorstwach. Przyczyn takiego stanu rzeczy, zdaniem ekspertów rynku pracy, upatrywać należy przede wszystkim w dużej rotacji, zwłaszcza na stanowisku sprzedawcy i kierowcy pojazdów oraz handlowo-usługowej specyfice regionu wałbrzyskiego. Z uwagi na nadwyżkowy charakter zawodu sprzedawcy dodatkowe miejsca pracy na tym stanowisku, które deklarują utworzyć przedsiębiorcy z regionu wałbrzyskiego w perspektywie najbliższych dwóch lat wydają się być szczególnie potrzebne. Więcej na ten temat na str Spośród respondentów planujących, w ciągu najbliższych dwóch lat, zwiększenie zatrudnienia blisko 64% deklaruje, iż szansę na pracę w firmie znajdą również absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwenci uczelni wyższych. Biorąc pod uwagę fakt, że średnio co dziesiąty bezrobotny w regionie wałbrzyskim to Więcej na ten temat na str

13 absolwent perspektywa utworzenia nowych miejsc pracy jest szansą dla tych młodych ludzi na znalezienie zatrudnienia. U absolwentów kandydatów do pracy w firmie pracodawcy z regionu cenią sobie nade wszystko dużą wiedzę zawodową, którą absolwenci zdobywają przez cały okres swojej edukacji w szkole ponadgimnazjalnej oraz wyższej. Ponad 80% ankietowanych podmiotów uznało ją bowiem za potrzebną do wykonywania pracy w firmie w stopniu co najmniej średnim. Co drugi przedsiębiorca uznał, iż niezbędna jest również znajomość obsługi komputera. W najmniejszym stopniu pracodawcy w regionie wymagają od kandydatów do pracy znajomości języków obcych. Jako potrzebną w niewielkim stopniu bądź zupełnie zbyteczną umiejętność wskazało ją bowiem blisko 60% respondentów. Niska ranga przyznana przez pracodawców tej umiejętności wynikać może ze specyfiki badanych przedsiębiorstw, z których blisko połowę stanowią podmioty prowadzące działalność o zasięgu lokalnym, tj. w ramach gminy lub powiatu. Niejednoznacznie oceniona została przez ekspertów rynku pracy umiejętność posługiwania się językami obcymi. Część z nich podkreślała, że pracodawcy chcą zatrudniać młodych ludzi znających języki, ale w rzeczywistości wcale tych umiejętności nie wykorzystują i zamieszczając ogłoszenia w prasie od początku nie mają nawet takich intencji. W dyskusji ekspertów pojawiły się również głosy, iż nieznajomość języków obcych może stanowić duży problem i poważne ograniczenie dla rozwoju kariery zawodowej absolwentów oraz możliwości poszerzania przez nich posiadanej wiedzy i umiejętności. Więcej na ten temat na str Uczestnicy wywiadu pogłębionego uznali, iż trudno jest uogólnić zapotrzebowanie na kompetencje zawodowe absolwenta ponadgimnazjalnej szkoły o profilu zawodowym, gdyż w różnych zawodach wymagane są różne umiejętności. Zdaniem ekspertów rynku pracy większość funkcjonujących w regionie wałbrzyskim ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym dobrze przygotowuje Więcej na ten temat na str

14 absolwentów do wykonywania zawodu. Szkoły, w których poziom nauczania nie jest zadowalający borykają się najczęściej z problemami w zakresie infrastruktury technicznej, ale również przestarzałymi metodami nauczania oraz brakiem kompetentnej kadry nauczycielskiej. W opinii ekspertów, w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy, konieczne zmiany powinny obejmować modyfikację istniejących oraz wprowadzanie nowych kierunków kształcenia, natomiast praktyczna nauka zawodu wymagać będzie większego zaangażowania i odpowiedzialności ze strony pracodawców. Analizując sylwetkę absolwenta uczelni wyższej eksperci rynku pracy zgodnie stwierdzili, iż w tym przypadku wymagane są kompetencje zawodowe na najwyższym możliwym poziomie, a niezbędna jest wręcz umiejętność obsługi komputera i urządzeń biurowych. Uznano także, że studenci szkół wyższych powinni wykazywać się większą aktywnością i samodzielnością w zdobywaniu wiedzy, a także umiejętnie korzystać z oferty zajęć nieobowiązkowych i działalności biur karier. Więcej na ten temat na str Spośród kompetencji poznawczych, społecznych i osobistych przedsiębiorcy uznali za najbardziej przydatne, wręcz niezbędne w pracy zawodowej, gotowość do uczenia się, komunikatywność oraz umiejętność pracy w zespole. W najmniejszym stopniu przywiązują wagę do mobilności potencjalnych pracowników, a także ich kreatywności i umiejętności radzenia sobie ze stresem. Eksperci rynku pracy zgodnie orzekli, że większość uwzględnionych w badaniu kompetencji miękkich jest przydatna w pracy zawodowej. Stopień posiadania tych umiejętności wśród absolwentów szkół ponadgimnazjalnych o profilu zawodowym nie musi być jednak tak wysoki, jak w przypadku osób z wykształceniem wyższym. Eksperci uznali, iż w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych odpowiedzialność za naukę miękkich kompetencji powinna ponosić zarówno szkoła, jak i rodzina. Podkreślano także, że w większości szkół w regionie wałbrzyskim prowadzi się treningi asertywności czy zajęcia, Więcej na ten temat na str

15 na których uczniowie uczą się, jak radzić sobie ze stresem. Warto w tym miejscu nadmienić, iż eksperci rynku pracy uznali umiejętność radzenia sobie ze stresem za kluczową kompetencję, którą ich zdaniem powinni wykazać się absolwenci uczelni wyższych. W opinii ekspertów stres blokuje nie tylko dostęp do wiedzy, ale również uniemożliwia poruszanie się po rynku pracy. Opinia uczestników wywiadu pogłębionego jest zatem zgoła odmienna od tej wyrażonej przez przedsiębiorców. Eksperci rynku pracy podkreślali jednak, że pracodawcy nie postrzegają swojej pracy jako stresującej, albo znają inną definicję stresu. Przedsiębiorcy, którzy nie zaoferowali, w ciągu ostatnich dwóch lat, pierwszej pracy absolwentom argumentowali swoje decyzje głównie faktem, iż w danym okresie w firmie nie odnotowano zmian wielkości zatrudnienia, tzn. nie przyjęto żadnych nowych pracowników. Drugim najczęściej powoływanym przez pracodawców uzasadnieniem był brak zapotrzebowania w firmie na absolwentów szkół ponadgimnazjalnych lub absolwentów uczelni wyższych. Zdaniem ekspertów rynku pracy problem niezatrudniania przez przedsiębiorców absolwentów jest znacznie bardziej złożony. W opinii uczestników wywiadu pogłębionego pracodawcy nie chcą zatrudniać absolwentów, ponieważ preferują osoby z doświadczeniem. Ponadto szkoły kształcą nie w tych zawodach, na które pracodawcy zgłaszają zapotrzebowanie, a jakość samego procesu kształcenia nie zawsze spełnia ich oczekiwania. Winni, zdaniem ekspertów, są również sami absolwenci, którym zarzucono bierność w poszukiwaniu pracy oraz aplikowanie głównie o pracę w dużych firmach z pominięciem małych przedsiębiorstw. Według ankietowanych dyrektorów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym wejście absolwentów na rynek pracy utrudnia przede wszystkim brak doświadczenia zawodowego, ale również brak ofert pracy w wyuczonym zawodzie i niskie wynagrodzenia. Więcej na ten temat na str Średnio co czwarty pracodawca w regionie wałbrzyskim, w ciągu Więcej na ten temat na str

16 ostatnich dwóch lat, przyjął do pracy absolwenta ponadgimnazjalnej szkoły zawodowej lub absolwenta szkoły wyższej. Zdecydowana większość ankietowanych podmiotów wyraziła zadowolenie ze współpracy z absolwentami w układzie pracodawca pracownik. Nieco wyżej cenią sobie przedsiębiorcy jako pracowników absolwentów z wykształceniem wyższym. Wykonywaną przez nich pracę dobrze lub bardzo dobrze oceniło bowiem ponad 80% respondentów. Opinie ekspertów rynku pracy na temat powodów, dla których przedsiębiorcy niechętnie zatrudniają absolwentów są zbliżone do argumentów jakich używali pracodawcy uzasadniając negatywne oceny swojej dotychczasowej współpracy z absolwentami. Pracodawcy zarzucają młodym ludziom podejmującym u nich pierwszą pracę przede wszystkim brak doświadczenia zawodowego, niewystarczającą wiedzę zawodową oraz brak zaangażowania. Więcej na ten temat na str Współpracę z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym podejmuje 16,5% mikro, małych i średnich przedsiębiorstw objętych badaniem. Głównymi partnerami tej współpracy są przede wszystkim zasadnicze szkoły zawodowe oraz technika. Realizowane wspólnie przedsięwzięcia dotyczą głównie organizacji praktyk zawodowych oraz zajęć praktycznych dla uczniów. Zdaniem ekspertów rynku pracy odbywające się w przedsiębiorstwach praktyki zawodowe nie zawsze są rzetelnie realizowane. Tej najpowszechniejszej formie wspólnie podejmowanych przez szkołę i pracodawców działań zarzucono zatem niską jakość. Ponadto uczestnicy wywiadu pogłębionego uznali, iż najlepszą, choć nie tak powszechną, formą współpracy jest zawieranie umów o pracę z absolwentami szkoły. Więcej na ten temat na str Średnio co dziesiąty respondent (przedsiębiorca) deklaruje współpracę z uczelnią wyższą. Realizowane wspólnie przedsięwzięcia dotyczą głównie organizacji praktyk studenckich oraz zajęć praktycznych dla studentów. Stosunkowo popularną formą współpracy jest również Więcej na ten temat na str

17 podpisywanie umów o pracę z absolwentami uczelni wyższych. Jak podkreślali eksperci rynku pracy, którzy wzięli udział w wywiadzie pogłębionym zawieranie umów o pracę z absolwentami stanowi naturalną konsekwencję efektywnych praktyk. Zdaniem ekspertów praktyki będą efektywne m.in. wówczas, gdy wydłużony zostanie czas ich trwania i przebiegać one będą zgodnie z przyjętym wcześniej programem praktyk. Za najważniejsze uznali jednak eksperci weryfikowanie zdobytej podczas praktyk wiedzy i umiejętności studentów. Spośród innych form współpracy uczelni wyższych z przedsiębiorcami za ważne uznali eksperci zaangażowanie przedsiębiorstw w badania naukowe prowadzone przez uczelnię oraz realizację przez przedstawicieli pracodawców gościnnych wykładów i ćwiczeń. Obie te formy współpracy, w opinii ekspertów, zbliżają świat praktyki i świat teorii. Zdecydowana większość ankietowanych przedsiębiorców wyraziła zadowolenie ze współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz uczelniami wyższymi. Pozytywnie współpracę z lokalnymi przedsiębiorcami ocenili również dyrektorzy szkół ponadgimnazjalnych objętych badaniem. Więcej na ten temat na str

18 1. Potencjał zatrudnieniowy sekcji gospodarki w regionie wałbrzyskim Celem rozdziału jest analiza potencjału zatrudnienia poszczególnych sekcji PKD w regionie wałbrzyskim. W badaniu wykorzystano dane dostępne na poziomie powiatu. Przyjęty okres analizy różnił się dla poszczególnych zmiennych ze względu na dostępność danych. Dobór zmiennych podyktowany był zarówno względami merytorycznymi jak i dostępnością porównywalnych danych w bazach statystyki publicznej (GUS oraz Bank Danych Regionalnych). Ostatecznie do opisu zjawiska przyjęto następujące zmienne: - nakłady inwestycyjne i środki trwałe (okres analizy ) determinują rozwój przedsiębiorstwa, a co za tym idzie rokują wzrost zatrudnienia. W analizie przyjęto założenie, że im większe nakłady inwestycyjne w danej branży tym lepsze prognozy dla osób szukających w niej zatrudnienia. Wysokie nakłady inwestycyjne danej branży to dobry prognostyk dla przyszłych absolwentów szkół zawodowych kształconych na potrzeby przedsiębiorstw funkcjonujących w tej branży; - liczba podmiotów gospodarczych w rejestrze REGON (okres analizy ) wskazuje m.in. na atrakcyjność danej branży z punktu widzenia przedsiębiorcy (przedsiębiorca podejmując ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej w danej branży uznaje ją za atrakcyjną). Im większa liczba przedsiębiorstw w danej branży tym większa szansa na znalezienie w niej zatrudnienia. Analizę dodatkowo uszczegółowiono o podmioty nowo zarejestrowane oraz wykreślone z rejestru REGON. Takie podejście umożliwi ogólną ocenę aktywności gospodarczej przedsiębiorców z regionu wałbrzyskiego; - liczba pracujących w poszczególnych sekcjach PKD (okres analizy ) determinuje atrakcyjność danej branży w kontekście wzrostu zatrudnienia. Analiza dynamiki pozwoli stwierdzić, które sekcje zanotowały wzrost, a które spadek liczby pracujących na terenie regionu wałbrzyskiego. W podziale przedsiębiorstw na branże oraz w analizie pracujących wykorzystano sekcje Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) według następującego układu: A rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo, B rybactwo, C górnictwo, D przetwórstwo przemysłowe, E wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę, 18

19 F budownictwo, G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, H hotele i restauracje, I transport, gospodarka magazynowa i łączność, J pośrednictwo finansowe, K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, L administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenie zdrowotne, M edukacja, N ochrona zdrowia i pomoc społeczna, O działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała, P gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników, Q organizacje i zespoły eksterytorialne Nakłady inwestycyjne i środki trwałe Struktura gospodarcza regionu jest wypadkową wielu elementów, takich jak np. uwarunkowania historyczne, geograficzne, naturalne czy społeczne, ale jej zmiany lub utrwalanie wynikają m.in. z inwestowania. Możliwości zatrudniania nowych pracowników stwarza głównie popyt na oferowane produkty lub usługi, wzrost sprzedaży i konkurowanie w wyniku obniżania kosztów poprzez np. wzrost wydajności pracy (wynikający głównie ze wzrostu wartości brutto środków trwałych). W powiatach regionu wałbrzyskiego w latach wzrastały nakłady inwestycyjne przedsiębiorstw w przeliczeniu na liczbę mieszkańców, co sprzyja tworzeniu nowych stanowisk pracy i ich lepszemu wyposażeniu. Wzrastała też wartość brutto środków trwałych per capita w przedsiębiorstwach, zwiększając tym samym możliwość podnoszenia wydajności pracy. W Polsce w roku 2007 na mieszkańca przypadało przeciętnie ponad 3,1 tys. zł, nakładów inwestycyjnych, na Dolnym Śląsku było to niemal 4 tys. zł (dynamika zmian w Polsce i województwie w porównaniu do roku 2002 wynosiła prawie 190%), natomiast w 1 Obecnie w bazach danych BDR dostępne są dane dotyczące nakładów inwestycyjnych i środków trwałych jedynie do roku

20 poszczególnych powiatach regionu wałbrzyskiego relacja nakładów inwestycyjnych do liczby mieszkańców wahała się od niespełna tysiąca złotych (kamiennogórski, wzrost o 21%), poprzez prawie 1,3 tys. zł (ząbkowicki zmiana do 174% wartości z roku 2002), ponad 1,6 tys. zł (dzierżoniowski i kłodzki, gdzie w ostatnim roku analizy odnotowano ponad dwukrotny wzrost nakładów w stosunku do roku 2006), do ponad 3 tys. zł (świdnicki gdzie nastąpił niemal czterokrotny wzrost nakładów per capita) i niespełna 3,65 tys. w powiecie wałbrzyskim co zestawiono w tab i na rys W czterech powiatach regionu (kamiennogórski, ząbkowicki, dzierżoniowski i kłodzki) notuje się stały powolny, ale z wahaniami, wzrost nakładów inwestycyjnych per capita. W powiecie świdnickim był to wzrost znaczący, natomiast w powiecie wałbrzyskim wahania były bardzo duże, bowiem w roku 2004 odnotowano nakłady inwestycyjne na poziomie ponad 5 tys. zł. Tabela 1.1. Nakłady inwestycyjne i wartość brutto środków trwałych w przedsiębiorstwach na 1 mieszkańca w latach Jednostka Rok Dynamika terytorialna /2002 Nakłady inwestycyjne w przedsiębiorstwach na mieszkańca w zł Polska ,5 dolnośląskie ,4 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski ,3 dzierżoniowski ,6 kłodzki ,0 świdnicki ,3 wałbrzyski ,9 ząbkowicki ,8 Wartość brutto środków trwałych w przedsiębiorstwach na mieszkańca w zł Polska ,5 dolnośląskie ,1 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski ,0 dzierżoniowski ,0 kłodzki ,6 świdnicki ,2 wałbrzyski ,9 ząbkowicki ,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 20

21 Rysunek 1.1. Nakłady inwestycyjne na mieszkańca w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Przeciętna wartość brutto środków trwałych per capita wynosiła w Polsce i na Dolnym Śląsku ponad 30 tys. zł, natomiast nawet ta najwyższa w powiatach regionu wałbrzyskiego była od przeciętnej dla kraju niższa i wynosiła w ostatnim roku analizy 27,9 tys. zł w wałbrzyskim, następnie w świdnickim (21 tys. zł), dzierżoniowskim (13,4 tys. zł), kłodzkim (12,6 tys. zł), kamiennogórskim (11,4 tys. zł) i ząbkowickim (9,2 tys. zł) ponad trzykrotnie mniej niż średnio w Polsce i na Dolnym Śląsku. W powiecie ząbkowickim odnotowano także zdecydowanie najmniejszy przyrost wartości brutto środków trwałych per capita por. tab Rysunek 1.2. Wartość brutto środków trwałych na mieszkańca w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 21

22 W innych powiatach regionu przyrost wartości brutto środków trwałych na mieszkańca wynosił od 117% w powiecie dzierżoniowskim do 165% w powiecie wałbrzyskim. We wszystkich powiatach regionu notuje się zatem wzrost wartości brutto środków trwałych per capita, przy czym jak wynika z rys. 1.2 w powiecie wałbrzyskim i świdnickim był to wzrost znaczący, natomiast w powiecie ząbkowickim notowano w roku 2005 i 2006 spadek wartości brutto środków trwałych na mieszkańca. Z uważnej analizy obu powyższych rysunków wynika, że rosnące nakłady inwestycyjne w powiecie wałbrzyskim i świdnickim przekładają się na wzrost wartości brutto środków trwałych. Publicznie dostępne bazy danych GUS nie zawierają informacji na temat nakładów inwestycyjnych i wartości brutto środków trwałych w sekcjach PKD, stąd dalszą analizę przeprowadzono w układzie sektorów ekonomicznych, gdzie wydziela się: rolnictwo sekcja A i B, przemysł sekcje C, D, E i F, usługi rynkowe sekcje G, H, I, J i K, usługi nierynkowe sekcje L, M, N, O i P. Wartość nakładów inwestycyjnych w powiatach regionu wałbrzyskiego w sektorach ekonomicznych w latach przedstawiono w tab. 1.2, a strukturę w tab Rozmieszczenie przestrzenne nakładów inwestycyjnych w większości przypadków jest odzwierciedleniem wielkości powiatów pod względem liczby ludności, czyli ich potencjału demograficznego. Najbardziej zaludnione powiaty, tj. wałbrzyski, kłodzki i świdnicki oraz dzierżoniowski są na pierwszych miejscach pod względem wartości inwestycji przedsiębiorstw zarówno globalnie, jak i w sektorach ekonomicznych por. tab Jednak skala zróżnicowania jest bardzo różna, zmieniają się także rozmiary inwestycji. 22

23 Tabela 1.2. Nakłady inwestycyjne w przedsiębiorstwach (w mln zł) w sektorach ekonomicznych w latach Jednostka Rok Dynamika terytorialna /2002 Nakłady inwestycyjne w przedsiębiorstwach w mln w zł - ogółem Polska ,9 dolnośląskie 6 173, , , , , ,5 183,6 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 38,8 44,6 49,8 45,1 37,4 46,2 119,1 dzierżoniowski 125,3 68,5 83,0 93,1 75,5 167,1 133,4 kłodzki 86,5 114,1 76,9 84,3 127,7 273,9 316,6 świdnicki 133,0 132,5 194,0 239,6 446,5 480,8 361,5 wałbrzyski 324,8 512,5 946,2 366,6 326,5 667,5 205,5 ząbkowicki 51,7 33,9 38,3 59,4 57,6 87,9 170,0 Rolnictwo, łowiectwo; leśnictwo i rybactwo Polska 743, , , , ,4 186,3 dolnośląskie ,9 105,7 122,2 147,7 187,0 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 0,3 0,1 0,3 0,2 0,5 0,2 66,7 dzierżoniowski 1,3 1,2 1,0 1,9 2,2 6,0 461,5 kłodzki 1,1 3,2 2,9 3,7 4,7 6,0 545,5 świdnicki 4,9 7,3 5,0 6,1 8,2 6,5 132,7 wałbrzyski 8,4 1,2 2,3 5,2 6,7 2,1 25,0 ząbkowicki 5,8 3,7 3,8 4,0 7,6 4,9 84,5 przemysł i budownictwo Polska , , , , , ,6 199,6 dolnośląskie 3 868, , , , , ,8 179,6 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 34,0 40,1 46,5 42,8 29,7 34,4 101,2 dzierżoniowski 90,2 47,9 69,6 76,8 59,3 137,5 152,4 kłodzki 48,5 61,5 55,3 46,3 86,7 129,5 267,0 świdnicki 88,1 83,1 137,3 197,6 373,3 412,8 468,6 wałbrzyski 252,0 469,1 797,2 284,2 260,5 562,4 223,2 ząbkowicki 15,0 20,4 27,5 45,9 36,8 55,6 370,7 usługi rynkowe Polska , , , , , ,2 175,3 dolnośląskie 2 151, , , , , ,3 184,9 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 4,0 4,3 2,4 1,6 6,0 10,2 255,0 dzierżoniowski 33,3 13,8 11,1 13,2 10,9 21,7 65,2 kłodzki 28,4 45,8 15,6 29,5 30,5 124,7 439,1 świdnicki 38,3 40,0 51,1 33,2 60,3 51,4 134,2 wałbrzyski 57,7 33,9 142,1 63,6 45,6 92,9 161,0 ząbkowicki 30,6 9,6 6,8 6,2 5,9 25,3 82,7 usługi nierynkowe Polska 1 536, , , , , ,5 213,4 dolnośląskie 74,6 99,2 88,9 151,0 160,3 260,7 349,5 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 0,5 0,1 0,6 0,5 1,2 1,4 280,0 dzierżoniowski 0,5 5,6 1,3 1,2 3,1 1,9 380,0 kłodzki 8,5 3,6 3,1 4,8 5,8 13,7 161,2 świdnicki 1,7 2,1 0,6 2,7 4,7 10,1 594,1 wałbrzyski 6,7 8,3 4,6 13,6 13,7 10,1 150,7 ząbkowicki 0,3 0,2 0,2 3,3 7,3 2,1 700,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR 23

24 Tabela 1.3. Struktura nakładów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach (w mln zł) w sektorach ekonomicznych w latach Jednostka Rok Dynamika terytorialna /2002 Rolnictwo, łowiectwo; leśnictwo i rybactwo Polska 1,2 1,2 1,3 1,6 1,4 1,2 100 dolnośląskie 1,3 1,2 0,9 1,4 1,2 1,3 100 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 0,8 0,2 0,6 0,4 1,4 0,4 50,0 dzierżoniowski 1,0 1,8 1,2 2,1 3 3,6 360,0 kłodzki 1,3 2,8 3,8 4,4 3,7 2,2 169,2 świdnicki 3,7 5,5 2,6 2,5 1,8 1,4 37,8 wałbrzyski 0,4 0,2 0,2 1,4 2,0 0,3 75,0 ząbkowicki 11,2 10,9 9,9 6,6 13,2 5,6 50,0 przemysł i budownictwo Polska 51,5 55,7 55,4 55,1 54,7 54,3 105,4 dolnośląskie 62,7 70,6 66,7 63,1 62,0 61,3 97,8 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 87,6 90,0 93,4 95,1 79,4 74,5 85,0 dzierżoniowski 72,0 69,9 83,9 82,4 78,5 82,3 114,3 kłodzki 56,1 53,9 71,9 54,9 67,9 47,3 84,3 świdnicki 66,2 62,7 70,8 82,5 83,6 85,8 129,6 wałbrzyski 80,3 91,6 84,3 77,5 79,8 84,3 105,0 ząbkowicki 29,0 60,2 71,8 77,4 63,9 63,2 217,9 usługi rynkowe Polska 44,9 40,4 40,7 40,2 41,1 41,7 92,9 dolnośląskie 34,8 26, ,5 35,1 35,1 100,9 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 10,3 9,6 4,8 3,4 16,0 22,1 214,6 dzierżoniowski 26,6 20,1 13,3 14,2 14,4 13,0 48,9 kłodzki 32,8 40,1 20,3 35,0 23,9 45,5 138,7 świdnicki 28,8 30,2 26,3 13,9 13,5 10,7 37,2 wałbrzyski 17,0 6,6 15,0 17,4 14,0 13,9 81,8 ząbkowicki 59,2 28,3 17,8 10,5 10,2 28,8 48,6 usługi nierynkowe Polska 2,4 2,7 2,6 3,1 2,8 2,8 116,7 dolnośląskie 1,2 1,8 1,4 2 1,7 2,3 191,7 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 1,3 0,2 1,2 1,1 3,2 3,0 230,8 dzierżoniowski 0,4 8,2 1,6 1,3 4,1 1,1 275,0 kłodzki 9,8 3,2 4,0 5,7 4,5 5,0 51,0 świdnicki 1,3 1,6 0,3 1,1 1,1 2,1 161,5 wałbrzyski 1,7 1,6 0,5 3,7 4,2 1,5 88,2 ząbkowicki 0,6 0,6 0,5 5,5 12,7 2,4 400,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR Struktura nakładów inwestycyjnych charakteryzuje strukturę gospodarczą powiatów regionu wałbrzyskiego, zmienia się jednak wraz z uwarunkowaniami rynkowymi. W sektorze rolniczym w poszczególnych jednostkach terytorialnych udział nakładów inwestycyjnych w latach kształtował się następująco: powiat kamiennogórski od 0,2% do 1,4%, powiat dzierżoniowski od 1% do 3,6%, 24

25 powiat kłodzki od 1,3% do 4,4%, powiat świdnicki od 1,4% do 5,5%, powiat wałbrzyski od 0,2% do 2%, powiat ząbkowicki od 5,6% do 13,2%, w sektorze przemysłu: powiat kamiennogórski od 74% do 95%, powiat dzierżoniowski od 69,9% do 83,9%, powiat kłodzki od 47,3% do 71,9%, powiat świdnicki od 62,7% do 85,8%, powiat wałbrzyski od 77,5% do 91,6%, powiat ząbkowicki od 29% do 77,4%, w sektorze usług rynkowych: powiat kamiennogórski od 3,4% do 22,1%, powiat dzierżoniowski od 13% do 26,6%, powiat kłodzki od 20,3% do 45,5%, powiat świdnicki od 10,7% do 30,2%, powiat wałbrzyski od 6,6% do 17,4%, powiat ząbkowicki od 10,2% do 59,2%, w sektorze usług nierynkowych: powiat kamiennogórski od 0,2% do 3,2%, powiat dzierżoniowski od 0,4% do 8,2%, powiat kłodzki od 3,2% do 9,8%, powiat świdnicki od 0,3% do 2,1%, powiat wałbrzyski od 0,5% do 4,2%, powiat ząbkowicki od 0,5% do 12,7%. Największe udziały nakładów inwestycyjnych w przedsiębiorstwach dotyczą w regionie wałbrzyskim sektora przemysłu, a następnie, choć już w znacznie mniejszej skali, sektora usług rynkowych, nierynkowych i rolnictwa. Wartość brutto środków trwałych w powiatach regionu wałbrzyskiego w sektorach ekonomicznych w latach przedstawiono w tab. 1.4, a strukturę w tab Przestrzenne rozmieszczenie wartości brutto środków trwałych, podobnie jak i nakładów inwestycyjnych stanowi odzwierciedlenie potencjału demograficznego powiatu. W powiatach najbardziej zaludnionych (wałbrzyski, kłodzki, świdnicki i dzierżoniowski) odnotowano w 25

26 analizowanych latach najwyższą wartość brutto środków trwałych w przedsiębiorstwach (ogółem i w sektorach ekonomicznych) por. tab Struktura wartości brutto środków trwałych jest wypadkową struktury gospodarczej powiatów regionu wałbrzyskiego, a zmiany udziałów w sektorach ekonomicznych w badanych okresie przedstawiono poniżej. W sektorze rolniczym w poszczególnych jednostkach terytorialnych regionu udział środków trwałych w latach wynosił: powiat kamiennogórski od 2,1% do 3,2%, powiat dzierżoniowski od 1% do 1,3%, powiat kłodzki od 5,9% do 7,4%, powiat świdnicki od 2,9% do 4,2%, powiat wałbrzyski od 1,2% do 2%, powiat ząbkowicki od 12,4% do 15,4%, w sektorze przemysłu: powiat kamiennogórski od 60,8% do 77,3%, powiat dzierżoniowski od 68,7% do 72,3%, powiat kłodzki od 43% do 49,1%, powiat świdnicki od 61,7% do 70,6%, powiat wałbrzyski od 52,1% do 77,7%, powiat ząbkowicki od 52,7% do 66,8%, w sektorze usług rynkowych: powiat kamiennogórski od 17,3% do 34,1%, powiat dzierżoniowski od 23,6% do 27%, powiat kłodzki od 26,6% do 37,2%, powiat świdnicki od 22,8% do 29,5%, powiat wałbrzyski od 17,4% do 34,1%, powiat ząbkowicki od 19,3% do 33,5%, w sektorze usług nierynkowych: powiat kamiennogórski od 2,3% do 6,7%, powiat dzierżoniowski od 2,5% do 3%, powiat kłodzki od 11,2% do 20,7%, powiat świdnicki od 3,7% do 5%, powiat wałbrzyski od 3,5% do 4,3%, powiat ząbkowicki od 0,5% do 2,6%. 26

27 Tabela 1.4. Środki trwałe w przedsiębiorstwach (w mln zł) w sektorach ekonomicznych w latach Jednostka Rok Dynamika terytorialna /2002 Środki trwałe w przedsiębiorstwach w mln w zł - ogółem Polska ,1 dolnośląskie , , , , , ,1 143,8 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 367,8 407,8 449,1 457,5 513,3 523,5 142,3 dzierżoniowski 1 217, , , , , ,0 114,7 kłodzki 1 611, , , , , ,2 128,6 świdnicki 2 080, , , , , ,7 161,2 wałbrzyski 4 007, , , , , ,5 126,6 ząbkowicki 639,8 630,2 644,0 553,1 564,1 631,8 98,7 Rolnictwo, łowiectwo; leśnictwo i rybactwo Polska , , , , , ,2 124,3 dolnośląskie 1 357, , , , , ,8 106,9 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 11,9 11,1 10,6 10,6 10,9 11,0 92,4 dzierżoniowski 12,3 13,1 15,1 15,3 16,1 17,2 139,8 kłodzki ,0 119,4 115,3 117,6 122,3 102,8 świdnicki 74,7 82,9 90,3 79,2 91,5 98,0 131,2 wałbrzyski 73,2 65,2 59,4 58,9 64,4 70,0 95,6 ząbkowicki 79,2 79,3 81,8 82,4 86,8 85,2 107,6 przemysł i budownictwo Polska ,5 dolnośląskie , , , , , ,5 154,1 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 260,2 308,4 347,4 352,1 312,3 318,8 122,5 dzierżoniowski 870,7 908, ,1 864, ,50 115,9 kłodzki 692,6 764,2 732,3 739,3 861,1 970,4 140,1 świdnicki 1 363, , , , , ,4 173,6 wałbrzyski 1661, , , , , ,2 237,3 ząbkowicki 338,5 332,4 430, ,9 385,9 114,0 usługi rynkowe Polska ,0 dolnośląskie , , , , , ,8 127,7 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 71 71,5 80,9 81,1 175,1 177,2 249,6 dzierżoniowski 304,2 325,3 333,1 334,0 340,0 329,0 108,2 kłodzki 580,9 600,2 612,3 623,3 578,3 551,6 95,0 świdnicki 559,0 598,5 629,5 646,2 760,4 765,8 137,0 wałbrzyski 2138, , ,3 853,8 872,1 882,2 41,3 ząbkowicki 207,5 210,9 124,3 122,1 126,3 144,1 69,4 usługi nierynkowe Polska , , , , , ,8 159,0 dolnośląskie 2 040, , , , , ,0 142,1 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 24,7 16,8 10,2 13,7 15,0 16,5 66,8 dzierżoniowski 30,3 31,7 33,0 33,4 38,2 40,3 133,0 kłodzki 219,4 220,5 193,1 196,1 195,1 428,9 195,5 świdnicki 82,6 107,4 98,5 104,9 111,4 121,5 147,1 wałbrzyski 134,4 139,3 139,3 157,0 169,2 178,1 132,5 ząbkowicki 14,6 7,6 7,7 2,6 3,1 16,6 113,7 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 27

28 Tabela 1.5. Struktura środków trwałych w przedsiębiorstwach (w mln zł) w sektorach ekonomicznych w latach Jednostka Rok Dynamika terytorialna /2002 Rolnictwo, łowiectwo; leśnictwo i rybactwo Polska 1,3 1,2 1,3 1,2 1,3 1,3 100,0 dolnośląskie 2,0 1,6 1,6 1,5 1,6 1,5 75,0 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 3,2 2,7 2,4 2,3 2,1 2,1 65,6 dzierżoniowski 1,0 1,0 1,2 1,2 1,3 1,2 120,0 kłodzki 7,4 6,8 7,2 6,9 6,7 5,9 79,7 świdnicki 3,6 3,9 4,2 3,4 3,2 2,9 80,6 wałbrzyski 1,2 2,0 1,7 1,3 1,4 1,4 116,7 ząbkowicki 12,4 12,6 12,7 14,9 15,4 13,5 108,9 przemysł i budownictwo Polska 54,2 52,9 52,7 52,5 53,6 54,3 100,2 dolnośląskie 61,1 61,3 62,5 63,5 64,2 65,5 107,2 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 70,8 75,7 77,3 77,0 60,8 60,9 86,0 dzierżoniowski 71,5 71,1 69,3 69,8 68,7 72,3 101,1 kłodzki 43,0 44,9 44,1 44,2 49,1 46,8 108,8 świdnicki 65,5 63,1 61,7 65,0 66,4 70,6 107,8 wałbrzyski 52,1 59,6 63,6 76,4 75,9 77,7 149,1 ząbkowicki 52,9 52,7 66,8 62,5 61,7 61,1 115,5 usługi rynkowe Polska 42,2 43,5 43,5 43,6 42,3 41,5 98,3 dolnośląskie 33,9 34, ,1 31,4 30,0 88,5 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 19,3 17,5 18,0 17,7 34,1 33,8 175,1 dzierżoniowski 25,0 25,4 26,8 26,4 27,0 23,6 94,4 kłodzki 36,0 35,3 37,0 37,2 33,0 26,6 73,9 świdnicki 26,9 28,0 29,5 27,2 26,5 22,8 84,8 wałbrzyski 33,2 34,1 30,8 18,8 19,0 17,4 52,4 ząbkowicki 32,4 33,5 19,3 22,1 22,4 22,8 70,4 usługi nierynkowe Polska 2,3 2,4 2,5 2,7 2,8 2,9 126,1 dolnośląskie 3,0 2,9 2,9 2,9 2,8 3,0 100,0 powiaty regionu wałbrzyskiego kamiennogórski 6,7 4,1 2,3 3,0 3,0 3,2 47,8 dzierżoniowski 2,5 2,5 2,7 2,6 3,0 2,9 116,0 kłodzki 13, ,7 11,7 11,2 20,7 152,2 świdnicki 4,0 5,0 4,6 4,4 3,9 3,7 92,5 wałbrzyski 3,5 4,3 3,9 3,5 3,7 3,5 100,0 ząbkowicki 2,3 1,2 1,2 0,5 0,5 2,6 113,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Największy udział środków trwałych odnotowano w regionie wałbrzyskim w sektorze przemysłu, a następnie w sektorze usług rynkowych, nierynkowych i rolnictwa. 28

29 1.2. Podmioty gospodarcze w rejestrze REGON według sekcji PKD wskaźniki i struktura Powiat wałbrzyski Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) w powiecie wałbrzyskim w latach wzrosła z 1101 do 1143 por. tab Jednocześnie w analizowanym okresie odnotowano niewielki spadek nowo tworzonych firm z 81 w 2003 roku do 75 w 2008 roku. Liczba jednostek gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON oscylowała od 30 w roku 2003, poprzez 85 w 2005 r., do 67 w roku 2008 na 10 tys. ludności. Tabela 1.6. Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie wałbrzyskim w latach Wyszczególnienie Rok Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 35,4%, poprzez 30,5%, do 28,6%) obserwowano w powiecie wałbrzyskim w badanym okresie w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego. Istotny, choć zmniejszający się, był także udział podmiotów z sekcji K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 32,7%, poprzez 30,2%, do 16%. W powiecie wałbrzyskim widoczny jest także udział firm zajmujących się działalnością usługową, komunalną, społeczną i indywidualną (od 5,9%, poprzez 6,6%, do 8,9%). Z roku na rok znacząco wzrasta również udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie od 4,9% w roku 2003, poprzez 9,3% w 2005 roku, do 16,9% w roku Największy odsetek firm w ogólnej liczbie zarejestrowanych w rejestrze REGON odnotowano w powiecie wałbrzyskim, podobnie jak w innych powiatach w tych samych sekcjach, które wymieniono wśród firm nowo powstających. W 2008 roku udział firm w sekcji G wynosił 28%, w sekcji K 28,8%, w sekcji F 8,7%, zaś w sekcji O 6,5%. Jednostki gospodarze z tych czterech sekcji stanowiły w 2003 roku ponad 70%, a w 2008 roku 72% ogółu podmiotów funkcjonujących w powiecie wałbrzyskim. Strukturę nowo 29

30 zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie wałbrzyskim w latach przedstawiono w tab Tabela 1.7. Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie wałbrzyskim w latach Rok Sekcje A 1,1 0,7 1,6 2,3 1,9 1,6 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,1 0,0 0,1 0,1 0,1 0,3 D 4,8 4,7 4,5 5,3 5,3 3,9 E 0,1 0,1 0,0 0,1 0,0 0,1 F 4,9 8,3 9,3 12,0 14,9 16,9 G 35,4 32,7 30,5 32,4 30,9 28,6 H 2,3 3,9 3,4 2,8 3,4 2,7 I 5,7 7,3 5,6 7,0 8,5 7,3 J 3,3 3,5 3,6 4,2 4,3 6,1 K 32,7 27,1 30,2 20,1 18,2 16,0 L 0,1 0,1 0,3 0,0 0,0 0,0 M 1,3 2,0 1,9 2,1 1,0 2,0 N 2,3 2,7 2,4 1,9 3,8 5,5 O 5,9 7,1 6,6 9,8 7,8 8,9 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela 1.8. Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie wałbrzyskim w latach Rok Sekcje A 1,6 1,3 1,4 1,4 1,6 1,6 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 D 6,6 6,6 6,4 6,3 6,2 5,9 E 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 F 7,7 7,6 7,7 7,8 8,2 8,7 G 31,2 30,8 29,9 29,4 28,8 28,0 H 2,7 2,5 2,6 2,5 2,5 2,5 I 9,9 9,5 9,0 8,8 8,8 8,8 J 3,6 3,4 3,4 3,3 3,2 3,3 K 25,6 26,5 28,0 28,4 28,6 28,8 L 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 0,3 M 1,6 1,7 1,8 1,8 1,8 1,8 N 3,4 3,5 3,5 3,5 3,6 3,7 O 5,8 5,9 6,0 6,3 6,3 6,5 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 30

31 Tabela 1.9. Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie wałbrzyskim w latach Rok Sekcje A 1,2 0,9 1,5 1,9 0,8 1,5 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,2 D 8,8 5,5 7,2 6,4 6,8 8,1 E 0,0 0,1 0,0 0,0 0,2 0,1 F 8,6 9,5 8,5 12,3 10,1 10,3 G 42,4 40,3 42,5 40,4 39,7 39,9 H 4,6 4,3 3,0 3,6 3,9 3,7 I 8,1 13,0 10,1 9,4 9,7 8,7 J 3,5 5,4 3,5 5,5 5,6 4,1 K 10,7 13,3 12,2 12,2 12,6 11,7 L 0,5 0,0 0,3 0,0 0,1 0,1 M 4,0 1,1 2,2 1,1 0,9 2,3 N 1,9 1,7 2,8 2,1 2,5 2,5 O 5,5 4,8 6,2 5,2 7,1 6,8 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wśród firm wyrejestrowanych w latach przeważały w powiecie wałbrzyskim jednostki gospodarcze z sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 42,4%, poprzez 42,5%, do 39,9%), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 10,7%, poprzez 12,2%, do 11,7%), D przetwórstwo przemysłowe (od 8,8%, poprzez 7,2%, do 8,1%), F budownictwo (od 8,6%, poprzez 12,3%, do 10,3%). Firmy z czterech wymienionych sekcji stanowiły łącznie około 70% podmiotów zamykanych w analizowanych latach. Udział firm nowo zarejestrowanych w sekcjach G, K i D w powiecie wałbrzyskim spadał, zaś w analizowanym okresie w sekcji F odnotowano znaczący wzrost tych firm. W grupie firm zarejestrowanych w powiecie wałbrzyskim zanotowano w sekcjach G i D spadek udziału, zaś w sekcjach F i K wzrost. W sekcjach K, F i D udział firm wyrejestrowanych waha się w granicach 10%, podczas gdy w sekcji G udział tych firm oscyluje wokół 40%. Tendencje zmian odsetka firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach o największych udziałach firm w powiecie wałbrzyskim w latach przedstawiono na rys

32 Rysunek 1.3. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie wałbrzyskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Powiat kamiennogórski Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) w powiecie kamiennogórskim wzrosła w latach z 764 do 871 por. tab Tabela Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie kamiennogórskim w latach Wyszczególnienie Rok Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Od 2003 do 2005 roku spadała liczba nowo tworzonych firm, ale od roku 2006 wskaźnik ten w powiecie kamiennogórskim stopniowo wzrastał. Natomiast liczba jednostek 32

33 gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON oscylowała od 35 do 63 na 10 tys. ludności. Największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 58,05%, poprzez 18,24%, do 33,9%) obserwowano w powiecie kamiennogórskim w większości analizowanych lat w sekcji K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Znaczący był także udział podmiotów z sekcji G (handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego), bowiem odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 16,5%, poprzez 31,3%, do 20%. Z roku na rok wzrasta w powiecie kamiennogórskim udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie, od 3,1% w roku 2003 do 20,7% w roku W ogólnej liczbie zarejestrowanych w rejestrze REGON firm w powiecie kamiennogórskim największy jest odsetek podmiotów w tych samych sekcjach, które wymieniono wśród firm nowo powstających. Udział firm w 2008 roku w sekcji G wynosił 23,7%, w sekcji K 25,4%, a w sekcji F niemal 12%. Firmy z tych trzech sekcji stanowiły łącznie w roku 2003 niemal 56%, a w roku 2008 ponad 61% ogółu podmiotów funkcjonujących w powiecie kamiennogórskim. Strukturę nowo zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie kamiennogórskim w latach przedstawiono w tab Tabela Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kamiennogórskim w latach Sekcje Rok A 1,81 4,36 1,72 2,61 1,55 2,88 B C ,26 0 D 4,34 6,04 6,87 7,82 5,67 5,05 E 0, F 3,07 7,72 12,02 19,54 20,36 20,67 G 16,46 23,15 31,33 26,38 19,59 19,95 H 2,53 3,02 3,00 2,28 2,84 2,88 I 1,63 3,36 3,86 2,61 1,80 1,20 J 2,17 3,02 2,15 2,61 3,35 2,40 K 58,05 35,23 24,46 18,24 34,28 33,89 L , M 4,52 2,35 3,43 2,28 1,55 1,20 N 1,99 3,36 3,00 4,23 2,84 2,88 O 3,25 8,39 8,15 11,07 5,93 6,97 P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 33

34 Tabela Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kamiennogórskim w latach Sekcje Rok A 5,37 4,60 4,55 4,37 4,45 4,35 B C 0,17 0,17 0,14 0,14 0,08 0,08 D 9,86 9,54 9,37 9,12 8,85 8,44 E 0,11 0,08 0,08 0,08 0,08 0,08 F 9,38 9,29 9,60 10,24 10,96 11,91 G 29,09 28,37 27,31 26,43 24,99 23,71 H 3,84 3,71 3,68 3,60 3,39 3,32 I 6,99 6,42 6,28 5,95 5,17 4,82 J 2,98 2,98 2,90 2,76 2,85 2,66 K 18,40 20,36 21,12 21,71 23,63 25,40 L 0,92 0,92 0,92 0,93 0,91 0,85 M 2,20 2,43 2,59 2,43 2,43 2,24 N 4,40 4,52 4,60 4,81 4,91 4,77 O 6,29 6,61 6,86 7,43 7,31 7,39 P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kamiennogórskim w latach Sekcje Rok A 2,42 2,16 2,37 4,65 1,04 2,81 B C ,35 0 D 10,91 9,05 5,21 8,37 5,54 10,67 E 0 0, F 11,52 9,48 8,53 14,88 17,65 15,73 G 39,39 41,81 48,82 37,21 35,99 38,20 H 3,03 5,17 4,74 3,72 6,23 3,93 I 7,27 9,48 4,74 5,12 9,00 3,93 J 4,85 2,59 3,32 4,65 2,77 5,06 K 9,09 9,91 14,69 11,16 11,76 8,43 L 1,21 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 M 1,82 1,29 0,47 5,12 1,38 3,93 N 1,21 1,72 2,37 0,93 1,04 3,37 O 7,27 6,90 4,74 4,19 7,27 3,93 P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wśród firm wyrejestrowanych w latach przeważały w powiecie kamiennogórskim jednostki gospodarcze z sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 39,4%, poprzez 48,8%, do 38,2%), 34

35 F budownictwo (od 11,5%, poprzez 17,65%, do 15,7%), D przetwórstwo przemysłowe (od 10,9%, poprzez 5,2%, do 10,7%), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 9,1%, poprzez 14,7%, do 8,4%). W sumie firmy z czterech wymienionych sekcji stanowiły ponad 70% podmiotów zamykanych w analizowanych latach. Zmiany udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach najbardziej znaczących w powiecie kamiennogórskim w latach przedstawiono na rys Rysunek 1.4. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie kamiennogórskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W powiecie kamiennogórskim odsetek przedsiębiorstw nowo zarejestrowanych w sekcjach D i K spadał, zaś w sekcji F odnotowano wzrost firm w budownictwie. Wśród firm zarejestrowanych w powiecie kamiennogórskim zanotowano w sekcjach G i D spadek udziału, natomiast w sekcjach F i K wzrost. W sekcjach K i D udział firm wyrejestrowanych 35

36 waha się w granicach 10%, w sekcji G udział tych firm oscyluje wokół 40%, a w sekcji D waha się w kolejnych latach od 5% do 11%. Powiat dzierżoniowski Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) w powiecie dzierżoniowskim w latach wzrosła z 982 do 1046 por. tab Jednocześnie w latach nastąpił wzrost nowo tworzonych firm z 61 do 96, ale od roku 2006 wskaźnik ten w powiecie dzierżoniowskim stopniowo zmniejszał się do 88. Natomiast liczba jednostek gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON oscylowała od 21 w roku 2003, poprzez 106 w 2005 roku, do 63 w roku 2008 na 10 tys. ludności. Tabela Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie dzierżoniowskim w latach Rok Wyszczególnienie Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 36,1%, poprzez 28%, do 30,2%) obserwowano w powiecie dzierżoniowskim w większości analizowanych lat w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego. Znaczący był także udział podmiotów z sekcji K (obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), bowiem odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 15,1%, poprzez 36,2%, do 15,3%. Z roku na rok wzrasta także w powiecie dzierżoniowskim udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie (od 6,5% w roku 2003, do 22,6% w roku 2008). W ogólnej liczbie zarejestrowanych w rejestrze REGON firm największy jest w powiecie dzierżoniowskim odsetek podmiotów w tych samych sekcjach, które wymieniono wśród firm nowo powstających. W 2008 roku udział firm w sekcji G wynosił 32,2%, w sekcji K 18,1%, w sekcji D 12,8%, a w sekcji F 11%. Łącznie firmy z wymienionych sekcji stanowiły zarówno w 2003 roku, jak i 2008 roku ponad 74% ogółu podmiotów funkcjonujących w powiecie dzierżoniowskim. 36

37 Strukturę nowo zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie dzierżoniowskim w latach przedstawiono w tab Tabela Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie dzierżoniowskim w latach Rok Sekcje A 3,7 1,6 1,5 1,3 0,9 0,9 B 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,1 0,0 0,1 0,1 0,1 D 13,7 11,4 7,4 7,5 10,1 8,0 E 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,1 F 6,5 7,8 8,7 12,0 19,9 22,6 G 36,1 25,6 28,0 23,0 26,7 30,2 H 3,7 4,3 1,9 2,7 2,4 2,2 I 5,1 4,6 5,2 4,7 7,1 6,7 J 4,8 2,9 2,2 2,6 3,3 3,1 K 15,1 32,6 34,8 36,2 17,9 15,3 L 0,0 0,0 0,2 0,0 0,3 0,0 M 1,4 0,7 1,4 1,3 1,1 1,1 N 2,5 2,0 2,7 2,3 3,2 2,8 O 7,2 5,9 6,0 6,3 7,0 7,0 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie dzierżoniowskim w latach Rok Sekcje A 1,7 1,7 1,6 1,7 1,7 1,7 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 D 15,0 14,8 14,2 13,6 13,4 12,8 E 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 F 9,3 9,3 9,1 9,1 9,9 11,0 G 38,9 37,8 36,0 34,3 33,1 32,2 H 2,8 2,8 2,6 2,7 2,6 2,6 I 7,5 7,2 7,1 7,0 7,0 7,0 J 2,9 2,9 2,8 2,7 2,7 2,7 K 11,6 12,9 15,1 17,6 18,0 18,1 L 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 0,4 M 1,8 1,8 1,8 1,8 1,8 1,8 N 3,1 3,2 3,4 3,4 3,4 3,4 O 5,1 5,3 5,7 5,7 5,9 6,2 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 37

38 Tabela Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie dzierżoniowskim w latach Rok Sekcje A 2,7 1,2 2,2 1,1 1,2 1,2 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 D 22,0 14,1 13,8 14,7 13,9 15,0 E 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 F 10,8 7,7 11,4 12,6 12,6 12,3 G 34,1 41,4 41,3 41,3 37,4 39,9 H 1,8 4,7 3,8 2,4 4,2 2,1 I 4,9 8,9 6,0 5,4 7,3 6,4 J 2,7 3,5 2,7 3,4 3,2 3,6 K 7,6 12,3 12,0 9,5 11,9 10,5 L 0,4 0,3 0,2 0,0 0,0 0,2 M 4,9 1,5 1,6 2,2 0,8 1,2 N 1,8 0,9 1,9 1,6 3,2 4,2 O 6,3 3,5 3,1 5,9 4,2 3,3 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wśród firm wyrejestrowanych w latach przeważały w powiecie dzierżoniowskim jednostki gospodarcze z następujących sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 34,1%, poprzez 41,3%, do 39,9%), D przetwórstwo przemysłowe (od 22,0%, poprzez 13,8%, do 15,0%), F budownictwo (od 10,8% do 12,3%) K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 7,6%, poprzez 12,0%, do 10,5%). Firmy z czterech wymienionych sekcji stanowiły w sumie ponad 75% podmiotów zamykanych w analizowanych latach. Udział firm nowo zarejestrowanych w sekcjach K i F oscyluje w granicach 10%, spada natomiast odsetek firm z tej grupy w sekcji D, a wzrasta do ponad 40% z sekcji G. W sekcji tej spada w powiecie dzierżoniowskim udział firm zarejestrowanych, co jest wynikiem wzrostu w ostatnich trzech latach udziału firm wyrejestrowanych z tej sekcji. Ponadto podobnie jak w innych powiatach wzrasta udział firm zarejestrowanych w sekcji F. Zmiany udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach o największym znaczeniu w powiecie dzierżoniowskim w latach przedstawiono na rys

39 Rysunek 1.5. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie dzierżoniowskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wzrost ogólnego udziału firm w sekcji F wynika ze znaczącego wzrostu firm nowo zarejestrowanych i jednoczesnego małego wzrostu firm wyrejestrowanych, natomiast wzrost udziału firm zarejestrowanych w sekcji K jest w znacznej mierze wypadkową mniej spektakularnych zmian. Powiat kłodzki Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) w powiecie kłodzkim w latach wzrosła z 1090 do 1167 por. tab Od roku 2003 do 2007 notowano wzrost nowo tworzonych firm z 76 do 81, ale w roku 2008 wskaźnik ten w powiecie kłodzkim uległ niewielkiemu spadkowi do poziomu 73. Natomiast liczba jednostek gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON na 10 tys. ludności oscylowała od 21 w roku 2003, poprzez 69 w 2005 roku, do 60 w roku

40 Tabela Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie kłodzkim w latach Rok Wyszczególnienie Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 32,1%, poprzez 36,8%, do 30,1%) obserwowano w powiecie kłodzkim w większości analizowanych lat (poza rokiem 2003 i 2004) w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego. Znaczący był także udział podmiotów z sekcji obejmującej wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bowiem odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 33,4%, poprzez 18,8%, do 14,2%. Z roku na rok wzrastał w powiecie kłodzkim udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie, od 3,7% w roku 2003 do 19,1% w roku W powiecie kłodzkim największy odsetek podmiotów zarejestrowanych w rejestrze REGON w ogólnej liczbie firm odnotowano w tych samych sekcjach, które wcześniej wskazano jako najbardziej liczne wśród firm nowo powstających. Udział firm zarejestrowanych w sekcji G wynosił w 2008 roku 34,3%, w sekcji K 19,3%, a w sekcji F 8,9%. Firmy z tych trzech sekcji stanowiły w 2003 roku łącznie ponad 61%, a w roku 2008 ponad 62% ogółu podmiotów. Strukturę nowo zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie kłodzkim w latach przedstawiono w tab Wśród firm, które wyrejestrowano z rejestru REGON w analizowanym okresie przeważały w powiecie kłodzkim jednostki gospodarcze z sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 45,6%, poprzez 42,3%, do 44%), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 10%, poprzez 10,2%, do 8,3%), F budownictwo (od 6,4%, poprzez 10,4%, do 9,3%), D przetwórstwo przemysłowe (od 7,8%, poprzez 7,3%, do 7,9%). 40

41 Tabela Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kłodzkim w latach Rok Sekcje A 4,3 1,7 2,4 2,7 4,0 2,4 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 C 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,2 D 5,0 4,5 5,5 5,5 5,1 4,8 E 0,1 0,1 0,0 0,2 0,0 0,1 F 3,7 5,3 10,0 12,0 15,1 19,1 G 32,1 29,5 36,8 31,2 27,0 30,1 H 4,9 5,4 6,1 6,1 5,7 7,3 I 3,7 4,2 5,2 3,7 4,5 6,2 J 2,4 2,8 1,9 4,3 2,9 5,0 K 33,4 36,6 18,8 19,5 25,7 14,2 L 0,5 0,2 0,5 0,4 0,3 0,0 M 0,5 1,7 2,1 1,7 2,3 1,8 N 2,4 2,0 3,8 2,0 1,4 2,8 O 7,0 6,0 6,9 10,6 6,0 6,0 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kłodzkim w latach Rok Sekcje A 4,4 4,0 3,6 3,6 3,7 3,7 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 D 7,7 7,4 7,2 7,0 6,9 6,7 E 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 F 7,5 7,4 7,5 7,7 8,2 8,9 G 38,8 38,1 37,7 36,6 35,2 34,3 H 5,5 5,4 5,5 5,5 5,4 5,5 I 6,6 6,3 6,2 6,0 6,0 5,9 J 3,0 3,0 3,0 3,1 3,0 3,1 K 15,1 16,6 17,3 17,9 19,0 19,3 L 0,5 0,5 0,5 0,6 0,6 0,6 M 1,7 1,8 1,9 2,0 2,1 2,0 N 3,6 3,6 3,7 3,6 3,6 3,6 O 5,4 5,6 5,7 6,2 6,2 6,2 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Firmy z wymienionych sekcji stanowiły łącznie prawie 70% podmiotów zamykanych w analizowanych latach. 41

42 Tabela Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie kłodzkim w latach Rok Sekcje A 1,9 4,6 7,6 3,8 2,8 2,8 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,1 0,0 0,0 0,0 0,1 D 7,8 7,9 7,3 7,8 7,1 7,9 E 1,1 0,3 0,2 0,1 0,0 0,1 F 6,4 8,4 9,2 8,3 10,4 9,3 G 45,6 40,2 42,3 46,8 43,9 44,0 H 9,2 7,6 6,7 7,2 6,0 5,5 I 6,9 8,7 6,4 5,9 6,2 6,7 J 2,2 2,5 2,9 2,5 3,9 4,0 K 10,0 13,2 8,3 10,2 9,4 8,3 L 0,3 0,0 0,3 0,0 0,1 0,0 M 4,2 1,7 1,7 0,8 1,5 2,8 N 1,1 1,0 3,1 2,4 2,8 2,1 O 3,3 3,8 4,0 4,0 5,9 6,3 P 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Zmiany udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach o największym znaczeniu w powiecie kłodzkim w latach przedstawiono na rys Udział firm nowo zarejestrowanych w sekcji G oscylował w granicach 30% (przy spadku z 40% do 35% udziału firm zarejestrowanych i względnie stałym poziomie udziału firm zamykanych), a w sekcji D wokół 5% (przy spadku udziału firm zarejestrowanych i wahaniach na poziomie 8% udziału firm zamykanych). Znacząco wzrósł odsetek firm nowych w sekcji F (co spowodowało, pomimo nieznacznego wzrostu udziału firm likwidowanych wzrost odsetka firm funkcjonujących na rynku). Ponadto w ostatnim roku odnotowano duży spadek udziału firm nowo tworzonych w sekcji K (co przy zmniejszaniu udziału firm likwidowanych dało wzrost udziału firm w tej branży). 42

43 Rysunek 1.6. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie kłodzkim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Powiat świdnicki W powiecie świdnickim w analizowanym okresie liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) wzrosła z 1030 do 1109 por. tab Jednocześnie odnotowano wzrost nowo tworzonych firm z 72 w 2003 roku do 86 w 2008 roku, zaś liczba jednostek gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON oscylowała od 24 w roku 2003, poprzez 78 w 2005, do 63 w roku 2008 na 10 tys. ludności. Tabela Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie świdnickim w latach Rok Wyszczególnienie Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 43

44 W powiecie świdnickim największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 33,9%, poprzez 32,8%, do 16,7%) obserwowano w większości analizowanych lat w sekcji K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Znaczący był także udział podmiotów z sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, bowiem odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 30,7%, poprzez 25,4%, do 27,2%. Ponadto z roku na rok wzrastał w powiecie świdnickim udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie, od 4,4% do 21,2%, a udział firm z sekcji D oscylował od 9,5% poprze 13,6% do 9,3%. W powiecie świdnickim największy jest, w ogólnej liczbie zarejestrowanych w rejestrze REGON firm, odsetek podmiotów w tych samych sekcjach, które wymieniono wśród firm nowo powstających. W 2008 roku odsetek firm w sekcji G wynosił 28%, w sekcji K 23,3%, a w sekcji F 10,7%, zaś w sekcji D 11,8%. Firmy z tych sekcji stanowiły w 2008 roku niemal 75% ogółu podmiotów funkcjonujących w powiecie świdnickim. Strukturę nowo zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie świdnickim w latach przedstawiono w tab Tabela Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie świdnickim w latach Rok Sekcje A 2,1 1,7 1,4 1,3 1,2 1,1 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 C 0,1 0,2 0,1 0,0 0,0 0,1 D 9,5 13,1 11,2 13,6 10,5 9,3 E 0,0 0,0 0,1 0,0 0,2 0,1 F 4,4 8,6 10,3 12,6 18,2 21,2 G 30,7 33,3 25,4 26,2 25,3 27,2 H 3,0 3,0 1,9 2,4 1,8 1,7 I 5,8 4,6 3,8 4,7 5,8 5,4 J 2,9 3,8 2,8 3,6 2,9 3,8 K 33,9 22,5 32,8 25,6 21,6 16,7 L 0,1 0,0 0,6 0,2 0,2 0,0 M 1,5 1,7 2,0 1,3 2,1 2,7 N 1,3 2,2 2,4 1,5 2,2 2,4 O 4,7 5,3 5,2 7,1 8,0 8,1 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 44

45 Tabela Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie świdnickim w latach Rok Sekcje A 1,9 1,7 1,7 1,7 1,8 1,8 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,2 0,3 0,3 0,3 0,2 0,2 D 13,0 13,0 12,9 12,8 12,3 11,8 E 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 F 8,9 8,8 8,8 9,1 9,8 10,7 G 32,3 32,0 30,6 29,4 28,6 28,0 H 2,5 2,5 2,4 2,4 2,4 2,3 I 7,5 7,2 6,9 6,8 6,8 6,6 J 3,9 3,9 3,7 3,6 3,4 3,4 K 19,2 19,9 21,7 22,7 23,2 23,3 L 0,5 0,4 0,5 0,5 0,5 0,5 M 1,9 2,0 2,1 2,1 2,1 2,1 N 3,0 3,0 3,1 3,1 3,1 3,1 O 5,0 5,1 5,3 5,5 5,7 6,0 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie świdnickim w latach Rok Sekcje A 1,0 0,2 1,8 1,2 1,1 1,3 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,1 0,0 0,0 0,1 0,0 D 16,1 13,5 13,7 16,5 18,8 15,4 E 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 0,2 F 8,6 10,7 11,0 10,3 9,8 12,9 G 39,7 40,1 40,1 41,5 34,9 35,8 H 3,9 3,8 2,5 2,7 1,5 2,6 I 3,9 7,7 7,4 5,0 6,1 6,0 J 3,4 4,8 4,4 5,0 4,5 4,3 K 13,2 12,4 11,7 11,0 13,4 12,1 L 0,5 0,2 0,1 0,1 0,2 0,0 M 4,9 1,5 1,2 1,6 2,7 2,8 N 1,6 2,0 2,1 1,2 1,8 1,4 O 3,1 3,0 4,0 3,8 5,0 5,2 P 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wśród firm wyrejestrowanych w latach przeważały w powiecie świdnickim jednostki gospodarcze z sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 39,7%, poprzez 40,1%, do 35,8%), 45

46 D przetwórstwo przemysłowe (od 16,1%, poprzez 13,7%, do 15,4%), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 13,2%, poprzez 11,7%, do 12,1%), F budownictwo (od 8,6%, poprzez 11%, do 12,9%). Firmy z czterech wymienionych sekcji stanowiły w analizowanych latach łącznie ponad 76% zamykanych podmiotów. Wzrostowi udziału firm zarejestrowanych w sekcji K towarzyszy znaczący spadek udziału firm nowo zarejestrowanych i stabilizacja udziału firm wyrejestrowanych, zaś w sekcji F wzrostowi firm zarejestrowanych towarzyszy znaczący wzrost firm nowo zarejestrowanych i niewielki wzrost udziału firm wyrejestrowanych por. rys Rysunek 1.7. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie świdnickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Spadek udziału firm zarejestrowanych w latach w powiecie świdnickim w sekcji G jest wynikiem wzrostu od roku 2005 udziału firm nowo zarejestrowanych i 46

47 nieznacznego spadku firm likwidowanych. Wahania w kierunku spadku udziału firm zarejestrowanych w sekcji D wynikają ze znacznych zmian w udziałach firm nowych i likwidowanych w tej sekcji. Powiat ząbkowicki Liczba podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w relacji do liczby mieszkańców (na 10 tys.) w powiecie ząbkowickim w latach wzrosła z 869 do 932 por. tab Tabela Wskaźniki dotyczące podmiotów gospodarczych w powiecie ząbkowickim w latach Rok Wyszczególnienie Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki nowo zarejestrowane w rejestrze REGON na 10 tys. ludności Jednostki wykreślone z rejestru REGON na 10 tys. ludności Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W powiecie ząbkowickim nastąpił znaczący wzrost nowo tworzonych firm z 49 w 2003 roku do 103 w 2008 roku, a liczba jednostek gospodarczych wykreślonych z rejestru REGON na 10 tys. ludności oscylowała od 20 w roku 2003, poprzez 92 w roku 2005, do 51 w roku Największy udział nowo zarejestrowanych firm (od 43%, poprzez 30,2%, do 21,3%) obserwowano w powiecie ząbkowickim w większości analizowanych lat w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego. Znaczący był także udział podmiotów z sekcji K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, bowiem odsetek firm rejestrowanych w tej sekcji oscylował od 12,9%, poprzez 17,8%, do 36,9%. Znacząco wzrastał również udział firm nowo rejestrowanych w budownictwie, od 3,8% w roku 2003, poprzez 12,4% w 2005 roku, do 16,8% w roku W ogólnej liczbie zarejestrowanych w rejestrze REGON firm największy jest w powiecie ząbkowickim odsetek podmiotów z tych samych sekcji, które wymieniono wśród firm nowo powstających. Udział firm zarejestrowanych w 2008 roku w sekcji G wynosił 33,8%, w sekcji K 17,1%, w sekcji F 11,2%. Firmy z tych trzech sekcji stanowiły w analizowanym okresie ponad 60% ogółu podmiotów funkcjonujących w powiecie ząbkowickim. 47

48 Strukturę nowo zarejestrowanych, ogólnej liczby i wykreślonych z rejestru podmiotów gospodarczych w powiecie ząbkowickim w latach przedstawiono w tab Tabela Struktura nowo zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie ząbkowickim w latach Rok Sekcje A 10,5 2,0 4,7 2,1 2,9 2,5 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,3 0,0 0,0 0,0 0,0 D 8,2 9,6 10,5 11,4 9,5 6,4 E 0,6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 F 3,8 10,5 12,4 13,9 21,5 16,8 G 43,0 35,2 30,2 28,4 30,8 21,3 H 3,5 3,5 3,5 1,9 1,8 2,0 I 5,3 4,9 7,3 7,4 4,8 3,0 J 4,4 4,1 4,9 1,9 3,4 4,0 K 12,9 16,9 17,8 22,5 15,6 36,9 L 0,0 0,6 0,0 0,2 0,0 0,0 M 1,5 1,7 0,9 0,9 1,1 1,3 N 1,2 2,3 2,1 2,1 1,8 1,7 O 5,3 8,4 5,6 7,4 6,6 4,2 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tabela Struktura zarejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie ząbkowickim w latach Rok Sekcje A 4,2 4,1 4,4 4,3 4,3 4,2 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 D 10,8 10,7 10,8 10,9 10,5 9,7 E 0,1 0,1 0,2 0,1 0,1 0,1 F 9,6 9,7 9,5 9,6 10,6 11,2 G 38,6 38,2 37,2 36,1 35,6 33,8 H 3,2 3,3 3,3 3,2 3,1 2,9 I 6,2 6,1 6,2 6,2 6,0 5,8 J 3,2 3,2 3,3 3,2 3,2 3,2 K 13,0 13,1 13,2 14,2 14,4 17,1 L 1,0 1,1 1,1 1,1 1,1 1,0 M 2,3 2,4 2,6 2,5 2,4 2,4 N 3,1 3,0 3,1 3,1 3,1 2,9 O 4,5 4,8 5,2 5,4 5,5 5,5 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 48

49 Tabela Struktura wyrejestrowanych podmiotów gospodarczych w powiecie ząbkowickim w latach Rok Sekcje A 1,5 2,3 3,1 2,2 2,1 2,5 B 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 C 0,0 0,4 0,2 0,0 0,0 0,0 D 14,6 10,3 8,9 11,3 16,6 15,9 E 0,0 0,0 0,0 0,3 0,0 0,0 F 7,3 11,5 13,3 14,0 10,0 12,7 G 51,8 42,1 40,8 39,3 38,3 36,8 H 2,9 1,9 2,7 3,6 2,4 4,0 I 3,6 7,7 6,3 7,1 7,4 4,2 J 2,2 3,1 3,6 3,8 1,8 4,8 K 5,8 13,4 14,4 12,6 11,6 9,9 L 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 M 2,2 1,9 1,4 1,1 2,4 1,1 N 2,2 2,7 1,9 1,4 2,6 3,1 O 5,1 2,7 3,3 3,3 4,7 4,8 P 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Q 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wśród firm wyrejestrowanych w analizowanym okresie przeważały w powiecie ząbkowickim jednostki gospodarcze z sekcji: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 51,8%, poprzez 40,8%, do 36,8%), D przetwórstwo przemysłowe (od 14,6%, poprzez 8,9%, do 15,9%), F budownictwo (od 7,3%, poprzez 13,3%, do 12,7%) oraz K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (od 5,8%, poprzez 14,4%, do 9,9%) łącznie firmy z czterech wymienionych sekcji stanowiły ponad 75% podmiotów zamykanych w badanym okresie. Na rys zestawiono dane na temat wahań udziału firm nowych, zarejestrowanych i likwidowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie ząbkowickim w latach W powiecie ząbkowickim odnotowano spadek ogólnego udziału firm w sekcjach: G, gdzie zanotowano również spadek udziału firm nowych i zamykanych oraz D, przy jednoczesnym spadku do roku 2005 udziału firm zamykanych, a następnie znacznym przyroście udziału firm likwidowanych w tej sekcji oraz wzroście odsetka firm tworzonych do roku 2006 i spadkowi udziału tych firm w dwóch ostatnich latach. Natomiast wzrost udziału obserwowano w sekcjach F i K (przy trendzie wzrostowym odsetka firm nowych). 49

50 Rysunek 1.8. Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiecie ząbkowickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Region wałbrzyski Powiaty regionu wałbrzyskiego są zróżnicowane pod względem liczby pracujących na 10 tys. mieszkańców oraz struktury pracujących. W powiecie kamiennogórskim odnotowano w analizowanym okresie najmniejszą przeciętną liczbę podmiotów gospodarczych w relacji do liczby ludności. Jednocześnie w powiecie tym zaobserwowano największą dynamikę wzrostu liczby firm na 10 tys. ludności (114%). W powiecie świdnickim dynamika zmian wynosiła 108%, w powiatach ząbkowickim, kłodzkim i dzierżoniowskim liczba firm w 2008 roku stanowiła 107% liczby podmiotów z roku 2003, a w powiecie wałbrzyskim 104%. Średnią liczbę firm na 10 tys. ludności w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach przedstawiono na rys

51 kłodzki wałbrzyski świdnicki dzierżoniowski ząbkowicki kamiennogórski Rysunek 1.9. Średnia liczba firm na 10 tys. ludności w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tendencje zmian udziału firm nowych, zarejestrowanych i wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach przedstawiono na rys W większości powiatów zanotowano spadek udziału firm nowo tworzonych w sekcjach G i D (poza kamiennogórskim) oraz w sekcji K (poza ząbkowickim), natomiast we wszystkich powiatach zanotowano wzrost udziału firm nowych w sekcji F. Udział firm zarejestrowanych spadał we wszystkich powiatach w sekcjach G najniższy odsetek firm w sekcji G zanotowano w powiecie kamiennogórskim, najwyższy zaś odsetek firm w tej sekcji charakteryzuje powiat ząbkowicki, i sekcji D najwyższy udział firm tej sekcji zanotowano wśród powiatów regionu wałbrzyskiego w dzierżoniowskim, najniższy natomiast w wałbrzyskim, a rósł w sekcjach K najwyższy był w powiecie wałbrzyskim, a najniższy w powiecie ząbkowickim i F przy czym najwyższy notowano w powiecie kamiennogórskim, a najniższy w powiecie wałbrzyskim. 51

52 Rysunek Tendencje zmian udziału firm nowo zarejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Udział firm zarejestrowanych w tej sekcji w analizowanych latach stanowił odpowiednio: w powiecie kamiennogórskim od 23,7% do 29,1%, w powiecie świdnickim od 28% do 32,3%, w powiecie dzierżoniowskim od 33,1% do 38,9%, w powiecie wałbrzyskim od 28% do 31,2%, w powiecie kłodzkim od 34,3% do 38,8%, w powiecie ząbkowickim od 33,8% do 38,6%. 52

53 Rysunek Tendencje zmian udziału firm zarejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Natomiast odsetek firm wyrejestrowanych w sekcji G w latach wynosił: w powiecie kamiennogórskim od 36% do 48,8%, w powiecie świdnickim od 34,9% do 41,5%, w powiecie dzierżoniowskim od 34,1% do 41,4%, w powiecie wałbrzyskim od 39,7% do 42,4%, w powiecie kłodzkim od 40,2% do 46,8%, w powiecie ząbkowickim od 38,3% do 51,8%. 53

54 Rysunek Tendencje zmian udziału firm wyrejestrowanych w sekcjach G, K, F i D w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W kolejnej znaczącej sekcji w regionie wałbrzyskim (w sekcji K) w latach udział firm nowo tworzonych przedstawiał się w następujący sposób: w powiecie kamiennogórskim od 18,2% do 58%, w powiecie świdnickim od 16,7% do 33,9%, w powiecie dzierżoniowskim od 15,1% do 36,2%, w powiecie wałbrzyskim od 16% do 32,7%, w powiecie kłodzkim od 14,2% do 36,6%, w powiecie ząbkowickim od 12,9% do 36,9%. Udział firm już zarejestrowanych kreował się w analizowanym okresie odpowiednio: w powiecie kamiennogórskim od 18,4% do 25,4%, w powiecie świdnickim od 19,2% do 23,3%, w powiecie dzierżoniowskim od 11,6% do 18,1%, w powiecie wałbrzyskim od 25,6% do 28,8%, 54

55 w powiecie kłodzkim od 15,1% do 19,3%, w powiecie ząbkowickim od 13% do 17,1%. Udział firm zamykanych w sekcji K w latach wahał się: w powiecie kamiennogórskim od 8,4% do 14,7%, w powiecie świdnickim od 11% do 13,4%, w powiecie dzierżoniowskim od 7,6% do 12,3%, w powiecie wałbrzyskim od 10,7% do 13,3%, w powiecie kłodzkim od 8,3% do 13,2%, w powiecie ząbkowickim od 5,8% do 14,4%. Udział firm nowych w regionie wałbrzyskim w sekcji F w latach przedstawiał się następująco: w powiecie kamiennogórskim od 3,1% do 20,7%, w powiecie świdnickim od 4,4% do 21,2%, w powiecie dzierżoniowskim od 6,5% do 22,6%, w powiecie wałbrzyskim od 4,9% do 16,9%, w powiecie kłodzkim od 3,7% do 19,1%, w powiecie ząbkowickim od 3,8% do 16,8%. Odsetek firm zarejestrowanych w sekcji F stanowił w latach odpowiednio: w powiecie kamiennogórskim od 9,3% do 11,9%, w powiecie świdnickim od 8,8% do 10,7%, w powiecie dzierżoniowskim od 9,1% do 11%, w powiecie wałbrzyskim od 7,6% do 8,7%, w powiecie kłodzkim od 7,4% do 8,9%, w powiecie ząbkowickim od 9,5% do 11,2%. Udział firm wyrejestrowanych w sekcji F wynosił w latach : w powiecie kamiennogórskim od 8,5% do 17,6%, w powiecie świdnickim od 8,6% do 12,9%, w powiecie dzierżoniowskim od 7,7% do 12,6%, w powiecie wałbrzyskim od 8,5% do 12,3%, w powiecie kłodzkim od 6,4% do 10,4%, w powiecie ząbkowickim od 7,3% do 14,0%. Udział firm tworzonych w sekcji D w regionie wałbrzyskim w latach przedstawiał się następująco: w powiecie kamiennogórskim od 4,3% do 7,8%, 55

56 w powiecie świdnickim od 9,3% do 13,6%, w powiecie dzierżoniowskim od 7,4% do 13,7%, w powiecie wałbrzyskim od 3,9% do 5,3%, w powiecie kłodzkim od 4,5% do 5,5%, w powiecie ząbkowickim od 6,4% do 11,4%. Udział firm zarejestrowanych w sekcji D w latach stanowił odpowiednio: w powiecie kamiennogórskim od 8,4% do 9,9%, w powiecie świdnickim od 11,8% do 13%, w powiecie dzierżoniowskim od 12,8% do 15%, powiecie wałbrzyskim od 5,9% do 6,6%, w powiecie kłodzkim od 6,7% do 7,7%, w powiecie ząbkowickim od 9,7% do 10,8%. Odsetek firm likwidowanych w sekcji D w latach wynosił: w powiecie kamiennogórskim od 5,2% do 10,9%, w powiecie świdnickim od 13,5% do 16,5%, w powiecie dzierżoniowskim od 13,8% do 22%, w powiecie wałbrzyskim od 5,5% do 8,8%, w powiecie kłodzkim od 7,1% do 7,9%, w powiecie ząbkowickim od 10,3% do 16,6%. Ponadto w ostatnim roku analizy wahania udziału firm w sekcji G w powiatach regionu wałbrzyskiego przedstawiały się następująco: firmy tworzone od 20% w kamiennogórskim, do 30,2% w dzierżoniowskim, firmy zarejestrowane od 23,7% w kamiennogórskim do 34,3% w kłodzkim, firmy wyrejestrowane od 35,8% w świdnickim, do 44% w kłodzkim. W 2008 roku dla sekcji K wartości analizowanych danych w powiatach wynosiły odpowiednio: firmy nowe od 14,2% w powiecie kłodzkim do 36,9% w powiecie ząbkowickim, firmy zarejestrowane od 17,1% w powiecie ząbkowickim do 28,8% w powiecie wałbrzyskim i firmy likwidowane od 8,3% w powiecie kłodzkim, do 12,1% w powiecie świdnickim. Dla sekcji F w powiatach regionu wałbrzyskiego udziały zawierały się w następujących przedziałach: firmy nowo utworzone od 16,8% w powiecie ząbkowickim do 22,6% w powiecie dzierżoniowskim, firmy zarejestrowane od 8,7% w powiecie wałbrzyskim do 11,9% w powiecie kamiennogórskim, firmy zamykane od 9,3% w powiecie kłodzkim do 15,7% w powiecie kamiennogórskim. 56

57 W roku 2008 wahania odsetka firm w sekcji D wynosiły w powiatach regionu odpowiednio: firmy otwierane od 3,9% w powiecie wałbrzyskim do 9,3% w powiecie świdnickim, firmy zarejestrowane od 5,9% w powiecie wałbrzyskim do 12,8% w powiecie dzierżoniowskim, firmy wyrejestrowane od 7,9% w powiecie kłodzkim do 15,9% w powiecie ząbkowickim Pracujący według sekcji PKD Powiat wałbrzyski Liczba pracujących w powiecie wałbrzyskim zmniejszyła się w roku 2008 w relacji do liczby pracujących w roku 2001 z 64 tys. do 61,6, tj. o 4%. Największy udział pracujących odnotowano w roku 2008 powiecie wałbrzyskim w sekcjach: D przetwórstwo produkcyjne (26,5%) i G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (20,8%), a następnie w sekcjach: F (budownictwo), K (obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), N (ochrona zdrowia i pomoc społeczna), M (edukacja) oraz I (transport, gospodarka magazynowa i łączność) od 8,7%, poprzez 8,2%, 7,8%, do 7% i 6%. W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie wałbrzyskim w latach Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie wałbrzyskim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,2 0,0 0,2 22,1 3,9 7,7 21,2 2,4 6,3 1,3 6,8 3,2 6,3 10,7 4, ,2 0,0 0,4 22,6 3,6 7,9 22,1 2,6 5,7 1,5 7,4 3,2 5,5 10,0 4, ,3 0,0 0,4 23,5 3,5 7,9 22,5 2,6 5,9 1,5 7,8 2,6 5,4 8,9 4, ,4 0,0 0,3 23,5 1,6 8,2 22,7 2,6 5,9 1,6 7,7 2,8 6,3 9,1 4, ,2 0,0 0,4 24,2 1,4 8,4 22,8 2,5 5,8 1,6 7,9 3,2 7,0 7,7 4, ,2 0,0 0,1 24,6 1,4 8,3 22,4 2,5 5,8 1,7 8,1 2,7 6,8 7,8 4, ,3 0,0 0,3 25,1 1,0 8,8 21,6 2,5 5,9 1,6 7,9 2,9 6,9 7,9 4, ,3 0,0 0,4 26,2 0,0 8,7 20,8 2,4 6,0 1,5 8,2 2,7 7,0 7,8 4,6 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W latach w powiecie wałbrzyskim liczba pracujących na 10 tys. ludności wahała się od 3269 do W poszczególnych sekcjach liczba pracujących była w relacji do liczby ludności bardzo zróżnicowana. 57

58 W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie wałbrzyskim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie wałbrzyskim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Największą liczbę pracujących na 10 tys. ludności odnotowano w przetwórstwie przemysłowym (od 743 do 891) oraz w handlu hurtowym i detalicznym, a także naprawie pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (powyżej 700) por. rys D G N F K M I O Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie wałbrzyskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 58

59 Przeciętna liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w latach w powiecie wałbrzyskim była w sekcjach PKD bardzo różna (na rys zebrano tylko te, powyżej 100), największa była w sekcjach D (powyżej 800) i G (niemal 740), a następnie w sekcjach N, F, K, M i O (od blisko 300 do prawie 160). Kształtowanie się tendencji zmian liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie wałbrzyskim w latach przedstawiono na rys Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie wałbrzyskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Z danych zestawionych na rys wynika, że w powiecie wałbrzyskim wzrosła w relacji do liczby ludności liczba pracujących w sekcjach: D, F, K, M, a spadła w sekcjach: G (nieznacznie) i N. Na niemal niezmienionym poziomie kształtuje się w sekcjach: I oraz O. Powiat kamiennogórski W powiecie kamiennogórskim odnotowano w roku 2008 wzrost do 105% liczby pracujących z 14 tys. w roku 2001 do 14,8 tys., przy czym wzrost ten w znacznej mierze wynika ze zmian w sekcjach: F (budownictwo) z ponad 700 do 1110 osób 160%, O (działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna) z 350 do ponad 500 osób 144%, M (edukacja) z ponad 600 do 940 osób 138%, 59

60 N (ochrona zdrowia i pomoc społeczna) 124%, J (pośrednictwo finansowe) 117%, K (obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) 111,6%. Pod względem udziału pracujących w sekcjach PKD w powiecie kamiennogórskim największy odsetek odnotowano w przetwórstwie przemysłowym (37%), następnie w handlu hurtowym i detalicznym, w naprawie pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (od 14,6% do 15,1%) i ochronie zdrowia oraz pomocy społecznej (od 10,2% do 12%). W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie kamiennogórskim w latach Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie kamiennogórskim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,2 0,0 0,8 37,7 0,0 5,1 14,6 1,9 3,8 0,9 4,8 5,9 4,9 10,2 2, ,2 0,0 0,6 35,2 0,0 5,2 15,5 2,1 3,9 0,9 5,4 5,2 4,8 10,7 3, ,9 0,0 0,6 36,7 0,0 5,8 14,3 2,1 3,7 0,9 4,6 4,4 5,2 11,2 3, ,4 0,0 0,6 37,9 0,0 5,8 15,1 2,1 3,7 1,0 4,2 4,6 5,8 11,9 3, ,7 0,0 0,5 38,0 0,8 6,5 15,6 2,2 3,7 1,0 4,4 2,7 6,3 12,1 3, ,6 0,0 0,4 38,6 0,0 7,0 14,9 2,2 3,6 0,9 4,8 2,3 5,9 11,9 3, ,8 0,0 0,0 39,0 0,0 7,3 14,5 2,0 3,4 1,0 4,7 0,2 5,9 12,0 3, ,8 0,0 0,0 36,9 0,0 7,8 15,1 1,9 3,2 1,0 5,1 0,2 6,4 12,0 3,5 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W analizowanym okresie w powiecie kamiennogórskim liczba pracujących na 10 tys. ludności wahała się od 2959 do Liczba pracujących w poszczególnych sekcjach była w relacji do liczby ludności bardzo zróżnicowana od niemal 1200 w sekcji D, poprzez blisko 500 w sekcji G i niespełna 400 w sekcji N, do niewystępowania pracujących w wielu sekcjach PKD por. rys W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie kamiennogórskim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Średnia liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w latach w powiecie kamiennogórskim była różna w poszczególnych sekcjach PKD (na rys zebrano te, dla których średnia była wyższa od 90). Największa była w sekcji D (powyżej 1150), a następnie w sekcjach G (460), N, F, M, K (od blisko 360 do prawie 150). 60

61 Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie kamiennogórskim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR D G N F M K I O A L Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kamiennogórskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Tendencje zmian liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kamiennogórskim w analizowanym okresie przedstawiono na rys W powiecie kamiennogórskim jak wynika z danych zestawionych na rys wzrasta w badanym okresie (poza sekcją I) liczba pracujących na 10 tys. ludności. 61

62 Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kamiennogórskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Powiat dzierżoniowski Liczba pracujących w powiecie dzierżoniowskim zmniejszyła się w roku 2008 w relacji do liczby pracujących w roku 2001 z 35,5 tys. do 33,5 tys., tj. o 5,5%. Największy udział pracujących odnotowano w roku 2008 w powiecie dzierżoniowskim w sekcjach: D przetwórstwo produkcyjne (33,1%) i G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (22,8%), a następnie w sekcjach: F budownictwo (7,5%), N ochrona zdrowia i pomoc społeczna (6,5%), M edukacja (6,3%), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (5,5%) oraz I transport, gospodarka magazynowa i łączność (5,1%). W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach

63 Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,8 0,0 0,0 39,0 0,0 6,6 20,8 1,8 4,5 1,0 4,9 0,7 5,4 6,4 3, ,8 0,0 0,0 36,9 0,0 6,9 22,1 2,0 5,0 1,1 5,7 0,8 4,5 5,8 3, ,0 0,0 0,0 35,7 0,0 6,8 22,6 2,1 5,0 1,2 5,9 0,8 5,3 6,3 3, ,9 0,0 0,0 35,2 0,0 6,7 23,0 2,2 4,8 1,2 6,0 1,0 5,4 6,3 3, ,8 0,0 0,2 35,0 0,7 6,6 23,6 2,1 4,9 1,2 5,4 2,7 6,1 6,5 3, ,7 0,0 0,0 34,7 0,0 6,5 23,1 2,2 5,0 1,2 5,6 0,7 6,1 6,6 3, ,8 0,0 0,0 33,6 0,0 7,0 22,7 2,2 5,1 1,2 5,6 2,8 6,3 6,6 3, ,9 0,0 0,0 33,1 0,0 7,5 22,8 2,3 5,1 1,3 5,5 2,6 6,3 6,5 3,9 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W analizowanym okresie w powiecie dzierżoniowskim liczba pracujących na 10 tys. ludności wahała się od 3314 do Liczba pracujących w poszczególnych sekcjach była w relacji do liczby ludności bardzo zróżnicowana od 1068 w sekcji D przetwórstwo produkcyjne, poprzez 735 w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, do 243 w sekcji F budownictwo. W wielu sekcjach odnotowano także niewystępowanie liczby pracujących. W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie dzierżoniowskim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD Ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 63

64 D G F N M K I O Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w latach była w sekcjach PKD bardzo różna w powiecie dzierżoniowskim (na rys zestawiono te, dla których średnia wynosiła ponad 100). Największą zaobserwowano w sekcji D (1164) i G (ponad 740), a następnie w sekcjach F, N, M, K, I oraz O (od 224 do 111). Zmiany liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach przedstawiono na rys W powiecie dzierżoniowskim zanotowano w analizowanych latach wzrost w relacji do liczby ludności liczby pracujących w sekcjach: F, G, I, K, M i O, a spadek w sekcji D oraz niemal niezmieniony poziom w sekcji N. 64

65 Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie dzierżoniowskim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Powiat kłodzki Liczba pracujących w powiecie kłodzkim zmniejszyła się w roku 2008 w relacji do liczby pracujących w roku 2001 z 60,7 tys. do 53,8 tys. tj. o 11,4%. Największy udział pracujących odnotowano w roku 2008 w powiecie kłodzkim w sekcjach: G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (24,8%), następnie w sekcji D przetwórstwo produkcyjne (17,2%), w sekcji N ochrona zdrowia i pomoc społeczna (11,1%), w sekcji F budownictwo (7,8%),w sekcji M edukacja (7,3%), w sekcji K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (7,1%) oraz sekcji H hotele i restauracje (5,1%). W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie kłodzkim latach W analizowanym okresie w powiecie kłodzkim liczba pracujących na 10 tys. ludności wahała się od 3550 do Liczba pracujących w poszczególnych sekcjach była w relacji do liczby ludności różna od 811 w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, poprzez 563 w sekcji D przetwórstwo produkcyjne, do 364 w sekcji N ochrona zdrowia i pomoc społeczna. 65

66 Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie kłodzkim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,0 0,0 0,0 22,3 0,5 6,2 22,7 4,2 3,6 0,8 6,0 4,4 6,7 13,2 3, ,1 0,0 0,0 21,7 0,5 6,3 23,1 4,1 3,7 1,2 7,0 4,2 5,8 13,1 3, ,3 0,0 0,3 21,5 0,4 6,4 23,8 4,3 3,7 1,3 6,9 3,3 6,4 12,4 3, ,0 0,0 0,4 21,1 0,1 6,6 24,1 4,4 3,8 1,3 6,5 3,6 6,3 12,5 3, ,6 0,0 1,0 19,8 0,9 6,7 24,9 4,6 3,9 1,4 6,8 3,7 7,0 11,7 4, ,7 0,0 0,7 18,3 0,4 6,9 24,9 4,8 4,0 1,5 6,8 3,7 7,3 11,9 4, ,8 0,0 0,6 18,6 0,2 7,2 24,6 4,9 4,1 1,5 7,0 3,8 7,5 11,1 4, ,8 0,0 0,8 17,2 0,2 7,8 24,8 5,1 4,0 1,6 7,1 3,8 7,3 11,1 4,4 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie kłodzkim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie kłodzkim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD Ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W latach w powiecie kłodzkim średnia liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w sekcjach PKD wynosiła od ponad 800 w sekcji G (powiat kłodzki jest jedynym powiatem, gdzie relacja ta dla sekcji G jest zdecydowanie najwyższa, bowiem w pozostałych na pierwszym miejscu notowano sekcję D), w sekcji D (niemal 700) i N (ponad 400), a następnie w sekcjach M, K, F (ponad 200) na rys zebrano tylko te, powyżej 100. Zmiany liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kłodzkim w latach przedstawiono na rys

67 G D N M K F H O A I L Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kłodzkim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie kłodzkim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 67

68 W powiecie kłodzkim odnotowano względnie stałą relację liczby pracujących do liczby ludności w sekcjach: A, F, G, H, I, K, L, M oraz O, a obniżenie w sekcjach D (znaczne) i N. Powiat świdnicki Liczba pracujących w powiecie świdnickim w 2001 roku wynosiła 58,4 tys. i była niemal identyczna jak w roku 2008 (58,1 tys.). Największy udział pracujących odnotowano w roku 2008 w następujących sekcjach: D przetwórstwo produkcyjne (31,3%), G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (21,5%), F budownictwo (8,6 %), K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (6,7%), M edukacja (6,7%), O działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna (4,6%), oraz w sekcji N ochrona zdrowia i pomoc społeczna (4,4%). W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie świdnickim w latach Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie świdnickim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,6 0,0 4,4 31,6 0,5 7,4 21,0 1,8 3,8 1,3 6,1 3,8 6,1 5,2 3, ,1 0,0 2,9 31,6 0,5 7,4 22,0 2,0 3,7 1,4 7,0 3,4 5,6 5,1 2, ,0 0,0 2,2 31,3 0,5 7,3 22,4 2,0 4,1 1,4 7,3 3,1 6,2 4,6 3, ,7 0,0 2,0 31,6 0,5 6,9 22,9 2,0 3,9 1,4 7,1 2,9 6,3 4,9 3, ,7 0,0 2,3 31,0 0,8 7,2 23,5 2,1 3,8 1,5 6,6 3,0 6,9 4,5 4, ,9 0,0 2,2 30,2 0,5 7,5 23,3 2,3 3,9 1,5 6,8 2,5 6,9 4,7 4, ,9 0,0 2,1 29,7 0,5 7,9 22,9 2,3 4,0 1,4 6,8 2,5 6,7 4,7 4, ,0 0,0 2,1 31,3 0,2 8,6 21,5 2,1 3,8 1,5 6,7 2,6 6,7 4,4 4,6 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W latach w powiecie świdnickim liczba pracujących na 10 tys. ludności wahała się w granicach 3,6 tys., ale w sekcjach PKD była w relacji do liczby ludności zróżnicowana. W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie świdnickim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Największą liczbę pracujących w relacji do liczby ludności (tj. 1,1 tys. na 10 tys. ludności) odnotowano w sekcji D przetwórstwo produkcyjne, poprzez 0,78 tys. na 10 tys. ludności w sekcji G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, do 0,3 tys. na 10 tys. ludności w budownictwie. 68

69 Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie świdnickim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD Ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Przeciętna liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w latach w powiecie świdnickim była w układzie sekcji PKD różna (na rys zebrano tylko te, powyżej 100). Największą zanotowano w sekcjach D (powyżej 1100) i G (ponad 800), a następnie w sekcjach F, K, M (powyżej 200) D G F K M N I O A L Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie świdnickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Kształtowanie się tendencji zmian liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie świdnickim w latach przedstawiono na rys

70 Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie świdnickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W powiecie świdnickim obserwuje się względnie stały poziom relacji liczby pracujących do liczby ludności w sekcjach: A, F, G, I, K, L, M, N oraz O, a duże wahania i znaczny wzrost w ostatnim roku w sekcji D. Powiat ząbkowicki Liczba pracujących w powiecie ząbkowickim zmniejszyła się w roku 2008 w relacji do liczby pracujących w roku 2001 z 20,9 tys. do 20,4 tys. tj. o 2,5%. Największy udział pracujących odnotowano w każdym z analizowanych lat w wymienionych poniżej sekcjach (dane dotyczą 2008 roku): handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (25,7%), przetwórstwo produkcyjne (23,8%), budownictwo (8,9 %), edukacja (8,1%), ochrona zdrowia i pomoc społeczna (7,8%), obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (5,4%), 70

71 rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo (4,5%). W tab przedstawiono strukturę pracujących w sekcjach PKD w powiecie ząbkowickim w latach Tabela Struktura pracujących według sekcji PKD w powiecie ząbkowickim w latach Sekcje PKD Rok A B C D E F G H I J K L M N O P Q ,2 0,0 0,0 25,2 0,2 7,8 24,8 2,3 3,4 1,3 4,9 3,6 5,7 9,2 2, ,3 0,0 0,0 23,9 0,2 7,9 24,8 2,4 3,5 1,4 6,0 3,5 4,9 9,4 2, ,8 0,0 0,0 23,9 0,2 7,6 24,6 2,5 3,7 1,5 6,0 2,9 6,7 7,9 2, ,3 0,0 0,0 24,3 0,2 7,5 24,5 2,7 3,6 1,5 5,5 3,0 7,8 7,9 2, ,8 0,0 0,8 25,5 0,7 7,5 25,2 2,6 3,7 1,4 5,2 3,2 8,4 8,1 2, ,8 0,0 0,0 25,4 0,2 7,3 25,2 2,5 3,8 1,4 5,1 0,6 8,4 8,3 3, ,5 0,0 0,0 24,6 0,2 7,8 25,7 2,4 3,9 1,4 5,3 0,6 8,2 8,2 3, ,5 0,0 0,0 23,8 0,1 8,9 25,7 2,3 3,9 1,5 5,4 0,5 8,1 7,8 3,2 0 0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. W analizowanym okresie w powiecie ząbkowickim liczba pracujących na 10 tys. ludności oscylowała wokół 3 tys. Największą liczbę pracujących odnotowano w relacji do liczby ludności w roku 2008 w sekcjach: G handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego (764 osoby), D przetwórstwo produkcyjne (707 osób). W tab przedstawiono zmiany liczby pracujących w powiecie ząbkowickim w sekcjach PKD w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców w latach Relacja (średnia) liczby pracujących na 10 tys. mieszkańców w latach w powiecie ząbkowickim była w sekcjach PKD zróżnicowana por. rys. 1.23, gdzie zestawiono sekcje o przeciętnej liczbie pracujących na 10 tys. ludności powyżej 100. Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności według sekcji PKD w powiecie ząbkowickim w latach Rok Pracujący na 10 tys. ludności w sekcjach PKD ogółem A B C D E F G H I J K L M N O P Q Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 71

72 G D N F M K A I Rysunek Średnia liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie ząbkowickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Wysoki poziom średniej liczby pracujących na 10 tys. ludności notowano w powiecie ząbkowickim w sekcjach G i D (powyżej 700), a następnie (powyżej 200) w sekcjach N, F i M oraz K, A i I (ponad 100). Zmiany liczby pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie ząbkowickim w latach przedstawiono na rys Na względnie stałym, wysokim poziomie utrzymuje się relacja liczby pracujących do liczby ludności w sekcjach: D i G, a w granicach w pozostałych wymienionych sekcjach. Rysunek Liczba pracujących na 10 tys. ludności w wybranych sekcjach PKD w powiecie ząbkowickim w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. 72

73 Region wałbrzyski Liczba pracujących w relacji do 10 tys. mieszkańców była w regionie wałbrzyskim w latach różna i wahała się od 2,6 tys. (w powiecie kamiennogórskim) do 3,6 tys. (w powiecie świdnickim) w roku 2001, zaś w roku 2008 od 3 tys. (w powiecie ząbkowickim) do 3,6 tys. (w powiecie świdnickim) co przedstawiono w tab Tabela Liczba pracujących na 10 tys. ludności w powiatach regionu wałbrzyskiego w roku 2001 i 2008 Powiat Dynamika Zmiana kamiennogórski świdnicki dzierżoniowski wałbrzyski kłodzki ząbkowicki min max Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR. Analiza liczby pracujących na 10 tys. mieszkańców w poszczególnych sekcjach w powiatach regionu wałbrzyskiego wskazuje na znaczne zróżnicowanie, co zestawiono w tab zamieszczonej poniżej. W sekcji D (przetwórstwo przemysłowe) liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców była w pierwszej połowie powiatów wyższa niż tysiąc, a w drugiej w granicach Kolejną sekcją dominującą była, w kontekście liczby pracujących w powiatach regionu wałbrzyskiego, sekcja G (handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego). W sekcji tej w powiecie kamiennogórskim liczba pracujących wahała się w granicach na 10 tys. mieszkańców, w powiatach dzierżoniowskim, wałbrzyskim i ząbkowickim w przedziale , a w kłodzkim i świdnickim między 800 a 999 pracujących na 10 tys. mieszkańców. Inne sekcje skupiające w większości powiatów od 200 do 400 pracujących na 10 tys. mieszkańców to: budownictwo (F), edukacja (M), obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (K) oraz ochrona zdrowia i pomoc społeczna (N). 73

74 Tabela Liczba pracujących na 10 tys. mieszkańców w wybranych sekcjach PKD w powiatach regionu wałbrzyskiego w latach Relacja liczby pracujących Sekcja Powiat na 10 tys. mieszkańców > 1 tys./10 tys. mieszkańców D kamiennogórski, dzierżoniowski, świdnicki /10 tys. mieszkańców G kłodzki, świdnicki (niemal zawsze) D kłodzki, wałbrzyski, ząbkowicki /10 tys. mieszkańców dzierżoniowski, wałbrzyski, G ząbkowicki /10 tys. mieszkańców G kamiennogórski F dzierżoniowski, kłodzki, świdnicki, wałbrzyski, ząbkowicki kłodzki, świdnicki, wałbrzyski i M ząbkowicki (niemal zawsze) /10 tys. mieszkańców K wałbrzyski, świdnicki, kłodzki kłodzki, ząbkowicki, wałbrzyski, N dzierżoniowski, kamiennogórski, Sekcje: A rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo, B rybactwo, C górnictwo, D przetwórstwo przemysłowe, E wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, wodę, F budownictwo, G handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego, H hotele i restauracje, I transport, gospodarka magazynowa i łączność, J pośrednictwo finansowe, K obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, L administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i powszechne ubezpieczenie zdrowotne, M edukacja, N ochrona zdrowia i pomoc społeczna, O działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała, P gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników, Q organizacje i zespoły eksterytorialne. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDR i GUS. W strukturze pracujących według sekcji PKD w powiatach regionu wałbrzyskiego można wskazać (analizując dane z ostatnich lat) następujące prawidłowości: wysoki udział pracujących w sekcjach D (przetwórstwo przemysłowe) i G (handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego) odnotowano w każdym powiecie, przy czym powyżej 30% w sekcji D w powiatach kamiennogórskim i dzierżoniowskim oraz świdnickim, a powyżej 20% w sekcji G we wszystkich powiatach poza kamiennogórskim, gdzie udział pracujących w tej sekcji wynosił od 14,3% do 15,6%, powyżej 10% pracujących w sekcji N w powiecie kłodzkim i kamiennogórskim, w granicach 5%-10% w każdym powiecie w sekcji F (budownictwo). Obraz struktury gospodarczej regionu, to wysokie nakłady inwestycyjne w sektorze przemysłu, znaczna wartość środków trwałych w tym sektorze, przeważający odsetek udziału pracujących w sekcji D i udział firm w niej funkcjonujących. Kolejną sekcją, w której znaczący jest odsetek firm i udział pracujących jest handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego. 74

75 2. Popyt i podaż na rynku pracy regionu wałbrzyskiego Analizę rynku pracy regionu wałbrzyskiego, w podziale na poszczególne powiaty, przeprowadzono dla danych obejmujących okres lat , w podziale na półrocza. Celem badania było przede wszystkim: scharakteryzowanie rynku pracy regionu wałbrzyskiego pod kątem struktury bezrobocia, dokonanie analizy ofert pracy dla osób bezrobotnych (w tym bezrobotnych absolwentów) w wielkich i dużych grupach zawodów oraz w ujęciu zawodów i specjalności, identyfikacja zawodów nadwyżkowych, deficytowych oraz zrównoważonych. W analizie wykorzystano statystyki rynku pracy gromadzone przez Powiatowe Urzędy Pracy z regionu wałbrzyskiego (dane zastane). W rozdziale przyjęto zasadę zamieszczania tabel na końcu każdego podrozdziału lub punktu Wprowadzenie Monitoring to proces, który polega na metodycznej obserwacji i analizie stanu oraz zmian notowanych na rynku pracy, co prowadzi do formułowania konkluzji, sygnałów i prognoz ostrzegawczych kierowanych m.in. do systemu edukacji zawodowej oraz zarządzających szkoleniami bezrobotnych. Monitoring nie stanowi informacji o ogólnej sytuacji na rynku pracy, jest natomiast ważnym źródłem danych o popycie i podaży na rynkach zawodowo-terytorialnych, których badanie dotyczy. W celu ustalenia poziomu i analizy kształcenia zawodowego oraz szkolenia bezrobotnych należy mieć wiedzę, co do zawodów deficytowych, nadwyżkowych i w stanie równowagi na lokalnym rynku pracy. Zawody deficytowe to takie, na które zapotrzebowanie jest większe niż liczba osób poszukujących pracy na rynku jest więcej ofert pracy, niż bezrobotnych i absolwentów. Zawody nadwyżkowe to te, na które zapotrzebowanie jest mniejsze od liczby osób poszukujących pracy na rynku jest więcej bezrobotnych i absolwentów niż wolnych miejsc pracy. Zawody w stanie równowagi to takie, dla których równoważna jest liczba ofert pracy i liczba osób bez pracy. Dla pełnego obrazu sytuacji na 75

76 rynku pracy konieczne jest także określenie natężenia występowania deficytu w zawodach oraz ich niedoboru 2. Metoda monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych (MZDiN) polega na systematycznym śledzeniu aktualnych informacji o liczbie bezrobotnych, wolnych miejscach pracy i liczbie absolwentów w układzie zarówno zawodów, jak i specjalności. Zastosowanie tej procedury w dłuższym okresie (kilku lat) pozwala na identyfikację prawidłowości występowania zapotrzebowania na zawody, co daje możliwość sukcesywnej adaptacji systemu edukacji i szkoleń zawodowych do potrzeb rynku pracy. Określenie rozmiarów i struktury zawodów o charakterze deficytowym i nadwyżkowym umożliwiają m.in. źródła informacji, które wskazano poniżej 3 : dane gromadzone w urzędach pracy (Powiatowe Urzędy Pracy), skupiające zestawienia o osobach poszukujących pracy oraz o zgłaszanych wolnych miejscach pracy według grup zawodów i specjalności, sondaże na temat przewidywanych przyjęć i zwolnień w zakładach pracy, ogłoszenia prasowe o wolnych miejscach pracy. Dane z PUP-ów i badań przedsiębiorców odgrywają w ewaluacji sytuacji na rynku pracy rolę zasadniczą, zaś informacje z prasy mają charakter wspomagający. Zebrane dane po komparacji ze spodziewaną liczbą absolwentów szkół zawodowych w danym roku szkolnym, umożliwiają otrzymanie szacunków co do nadwyżki bądź niedoborów w konkretnych zawodach w danym roku. Metoda MZDiN pozwala na projektowanie kierunków kształcenia zawodowego i kursów szkoleniowych, stanowi przez to cenne źródło informacji dla systemu edukacji zawodowej, a także dla systemu urzędów pracy. Umożliwia także uzyskanie informacji pozwalających na rozeznanie zarówno w strukturze jak i liczbie zawodów deficytowych i nadwyżkowych. Monitoring sprzyja ocenie sytuacji na rynku pracy, poprzez dostarczenie wskazówek o tym, w jakich zawodach należy kształcić i szkolić (zawody deficytowe), a w jakich zawężać kształcenie i szkolenie (zawody nadwyżkowe). Ponadto dzięki MZDiN w oparciu o szczegółowe dane dotyczące liczby bezrobotnych, liczby absolwentów i liczby wolnych miejsc pracy, można ustalić ogólne relacje między systemem edukacji zawodowej a rynkiem pracy oraz ocenić szybkość bądź brak reakcji na zmiany 4. 2 R. Marszowski, K. Tausz, Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych. DARR. Wrocław R. Marszowski, K. Tausz, Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych. DARR. Wrocław R. Marszowski, K. Tausz, Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych. DARR. Wrocław

77 Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych umożliwia analizę rynku pracy, bowiem studia prowadzone w sposób systematyczny umożliwiają (po 2-3 latach badań) ustalenie struktury zawodowo-kwalifikacyjnej rynku pracy. Daje podstawę do poprawy struktury i treści kształcenia w szkołach zawodowych oraz w placówkach szkoleniowych. Dodatkowo pozwala na podejmowanie optymalnych decyzji w sprawach kształcenia i szkolenia zawodowego. Informacje z aktualnych katalogów (wykaz zawodów deficytowych i nadwyżkowych w wyodrębnionym rejonie) oraz dane historyczne umożliwiają analizę powiązania kierunków kształcenia i szkolenia zawodowego z kształtowaniem się rynku pracy m.in. dyrektorom szkół i placówek szkoleniowych, władzom oświatowym i samorządowym. Wyniki badań w ramach MZDiN dają podstawy do racjonalizacji decyzji o: planach edukacyjnych rejonu, realizacji w szkołach nowych kierunków i ograniczaniu kształcenia, wprowadzaniu nowych programów kształcenia zawodowego, aktualizacji treści programowych obecnie realizowanych, formach i zakresie kształcenia i dokształcania nauczycieli przedmiotów zawodowych, wyposażeniu placówek edukacyjnych w konieczne środki dydaktyczne, narzędzia i urządzenia itd. 5 Największy wpływ na prawdopodobieństwo znalezienia się w bezrobociu wywiera zawód. Rozpiętość między grupami zawodowymi cechującymi się najmniejszym i największym prawdopodobieństwem pozostawania w bezrobociu sięgała w Polsce 34,6 pkt proc. w stosunku do średniego prawdopodobieństwa dla absolwentów nie posiadających zawodu 6. Najsilniejszymi, indywidualnymi determinantami bezrobocia osób, które opuściwszy szkoły lub uczelnie wchodziły na rynek pracy, okazywały się kwalifikacje nabyte w trakcie nauki. Wielkość bezrobocia zależy silnie od kwalifikacji zawodowych absolwentów nabytych w trakcie nauki. Liczy się zarówno wyuczony zawód, powiązana z nim dziedzina kształcenia, jak i poziom wykształcenia. Mają znaczenie też oceny otrzymane na dyplomie, także pewne umiejętności, których źródłem mogła, ale nie musiała być edukacja szkolna. Mniejszą rolę odgrywają cechy demograficzno-społeczne 7. 5 R. Marszowski, K. Tausz, Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych. DARR. Wrocław Badanie aktywności zawodowej absolwentów w kontekście realizacji programu Pierwsza praca, J. Witkowski (red.), ASM, Kutno Czego (nie)uczą polskie szkoły. System Edukacji a potrzeby rynku pracy w Polsce. Fundacja FOR, Fridrich Ebert Stiftung, Warszawa

78 2.2. Struktura bezrobocia i oferty pracy analiza według klasyfikacji zawodów i specjalności w grupach wielkich i dużych Powiat wałbrzyski W kolejnych półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu odpowiednio: 9771, 10773, 9514 i osoby bezrobotne. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w przedstawionych poniżej grupach (por. tab. 2.1 i 2.2): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 2765, 2871, 2454 i 2806 osób, tj. 28,3%, 26,7%, 25,8% oraz 27,4% ogółu bezrobotnych), bezrobotni bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 2189, 2488, 2609 i 2698 osób, czyli od 22,4% do 27% w liczbie bezrobotnych ogółem), pracownicy przy pracach prostych (odpowiednio w półroczach: 947, 1134, 919 i 1090 osób, co stanowiło 9,7%, 10,5%, 9,7% oraz 10,6% ogółu bezrobotnych), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (odpowiednio w półroczach: 1022, 1132, 963, 1011 co stanowiło nieco ponad 10% ogółu bezrobotnych), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 1195, 1165, 1061 i 1006 osób, tj. od 12,2% do 9,8% osób bezrobotnych). W półroczach dwóch ostatnich w powiecie wałbrzyskim było odpowiednio: 764, 914, 778 i 785 bezrobotnych absolwentów, co oznacza, że w I półroczu 2007 roku bezrobotni absolwenci stanowili 7,8%, w II półroczu tego roku 8,5%, a w półroczach 2008 roku 8,2% i 7,7% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów wynosiła odpowiednio: w grupie specjalistów od 235, poprzez 331, do 129 (30,8%, 36,2% i 16,4%), w grupie techników i innego średniego personelu od 136, poprzez 161, do 115 osób (17,8%, 17,6% do 14,7%). Jednak zdecydowanie największą grupę stanowili, w powiecie wałbrzyskim, zarejestrowani absolwenci bez zawodu od 277 w I półroczu 2007 do 426 osób w II półroczu 2008 roku tj. od 36,3% do 54,3%. Liczba ofert pracy w 2007 roku wynosiła w powiecie wałbrzyskim 14812, a w następnym roku zmniejszyła się o 40%, do Ich struktura wskazuje na największe zapotrzebowanie na pracowników z grup (dane za I i II półrocze lat 2007 i 2008): pracownicy przy pracach prostych od 1765 do 931 (co stanowiło w liczbie ofert ogółem: 24,3% do 28,7%), 78

79 robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy od 1320 do 580 (co w relacji do ofert ogółem wynosi od 18,1%, poprzez 23%, do 18%), pracownicy biurowi od 1048 do 470 (odsetek w liczbie ofert ogółem: po około 14%), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy od 1153 do 407 (co stanowiło w liczbie ofert ogółem: od 15,6% do 12,5%). Najkorzystniejsza relacja osób bezrobotnych w stosunku do liczby ofert pracy w wielkich grupach przedstawiała się w półroczach 2007 i 2008 roku następująco: pracownicy biurowi (0,3; 0,3; 0,5 i 0,6), przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i kierownicy (0,5; 0,6; 0,6 i 1,2), pracownicy przy pracach prostych (0,5; 0,6; 0,6 i 1,2), operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń (1,6; 1,2; 0,7 i 2,3), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (0,9; 0,9; 1,2 i 2,6). Najmniej korzystna relacja osób bezrobotnych w stosunku do liczby ofert pracy występowała w grupie rolników, ogrodników, leśników i rybaków (odpowiednio w półroczach: 1; 57; 1,2 i 8,4). W analizowanym okresie w powiecie wałbrzyskim w układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w wymienionych niżej grupach (por. tab. 2.3): bez zawodu 2198, 2484, 2609 i 2698 osób, co stanowiło odpowiednio 22,4%, 23%, 27,4% i 26,3% ogółu bezrobotnych, robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 867, 894, 806 i 926 osób, tj. 8,9, 8,3%, 8,5% i 9% ogółu bezrobotnych, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 878, 931, 780 i 884 osoby, co wynosiło odpowiednio: 9%, 9,7%, 8,2% i 8,6% ogółu bezrobotnych, górnicy i robotnicy budowlani 852, 860, 722 i 792 osoby, co stanowiło 8,7%, 8%, 7,6% i 7,7% ogółu bezrobotnych, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 601, 689, 546 i 605 osób, tj. 6,2%, 6,4%, 5,7% i 6% ogółu bezrobotnych, średni personel techniczny 639, 631, 565 i 585 osób, co stanowiło odpowiednio od 6,5% do 5,7% ogółu bezrobotnych, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 510, 623, 470 i 577 osób, czyli średnio 5% ogółu bezrobotnych, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 434, 506, 448 i 508 osób, co stanowiło niespełna 5% ogółu bezrobotnych, pozostali specjaliści 555, 700, 525 i 507 osób, tj. od 5,7% do 5% ogółu bezrobotnych. 79

80 Absolwentów bez zawodu, którzy stanowią zdecydowanie liczną grupę zarówno w wielkich jak i w dużych grupach zawodów, było łącznie w 2007 roku 562 osoby i w 2008 roku 766 osób, co stanowiło 33,5% i 49% wszystkich zarejestrowanych w tym czasie absolwentów. Następnie w kolejności występowania najwięcej absolwentów odnotowano wśród pozostałych specjalistów (183, 252, 161 i 90 osób, co stanowiło 24%, 28%, 20,7% i 11,5% ogółu absolwentów) (por. tab. 2.4). W 2007 i 2008 roku w powiecie wałbrzyskim najwięcej, zgłoszonych przez pracodawców, ofert pracy zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.5): pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 1357, 1731, 1065 i 585 ofert, co stanowiło 18,7%, 23%, 19,3% i 18% ogółu ofert, pracownicy obsługi biurowej 811, 948, 461 i 352 oferty, co wynosiło 11,2%, 12,6%, 8,3% i 10,9% wszystkich ofert, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 362, 183, 424 i 330 ofert, tj. 15%, 2,4%, 7,7% i 10,2% łącznej liczby zgłoszonych ofert pracy, pracownicy pozostałych specjalności 657, 757, 298 i 301 ofert, co stanowiło 9%, 10%, 5,4% i 9,3% ogółu ofert, pracownicy usług osobistych i ochrony 529, 322, 414 i 237 ofert, czyli 7,3%, 4,3% i 7,5% oraz 7,3% ogółu ofert. Najkorzystniejszy stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy występował w półroczach lat 2007 i 2008 w takich dużych grupach jak: pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (od 0,3 do 0,7), nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy (od 0,5 do 0,6), pracownicy obsługi biurowej (od 0,3 do 0,6), kierownicy dużych i średnich organizacji (od 1,7 do 0,4), robotnicy pomocniczy w rolnictwie, rybołówstwie i pokrewni (od 0,1 do 0,3). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: pozostali specjaliści (od 2,3 do 7,6), ogrodnicy (od 0,5, poprzez 27,5, do 9,5), średni personel techniczny (od 2,3 do 10,8), robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanteryjnych, robotnicy poligraficzni i pokrewni (od 0,6 poprzez 2,7 do 40,8). 80

81 Tabela 2.1. Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 81

82 Tabela 2.2. Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,35 0,35 0,28 0,30 2 SPECJALIŚCI 7,90 8,57 7,34 6,80 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 12,23 10,81 11,15 9,82 4 PRACOWNICY BIUROWI 2,98 3,24 3,35 2,73 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 10,46 10,51 10,12 10,16 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,46 1,59 1,20 1,39 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 28,30 26,65 25,79 27,40 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 4,14 4,57 3,55 4,32 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 9,69 10,53 9,66 10,64 10 SIŁY ZBROJNE 0,08 0,13 0,13 0,10 0 BEZ ZAWODU 22,40 23,06 27,42 26,34 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,00 0,00 0,00 0,25 2 SPECJALIŚCI 30,76 36,21 26,35 16,43 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 17,80 17,61 15,42 14,65 4 PRACOWNICY BIUROWI 2,09 1,20 1,41 1,27 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 6,15 6,35 5,40 4,71 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,26 0,22 0,13 0,00 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 5,89 6,13 6,30 7,26 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 0,00 0,44 0,51 0,64 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 0,79 0,66 0,77 0,51 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 36,26 31,18 43,70 54,27 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,05 0,23 0,60 1,60 2 SPECJALIŚCI 4,89 3,38 4,22 6,36 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 13,37 12,94 7,18 11,88 4 PRACOWNICY BIUROWI 14,41 15,02 12,25 14,51 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 15,85 17,57 15,14 12,56 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 2,05 0,04 1,66 0,52 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 18,14 12,27 23,12 17,90 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 3,56 5,67 8,32 5,93 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 24,26 25,62 27,50 28,73 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 3,41 7,27 0,00 0,00 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 82

83 Tabela 2.3. Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 83

84 Tabela 2.4. Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 84

85 Tabela 2.5. Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Wałbrzychu według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 85

86 Powiat kamiennogórski W kolejnych półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w PUP w Kamiennej Górze odpowiednio: 2663, 2825, 2566 i 3228 osób bezrobotnych. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w przedstawionych poniżej grupach (por. tab. 2.6 i 2.7): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 921, 855, 855 i 1117 osób, co stanowiło 34,6%, 30,3%, 33,3% oraz 34,6% ogółu bezrobotnych), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 329, 336, 287 i 356 osób, co stanowiło od 12,4% do 11% bezrobotnych), pracownicy przy pracach prostych (odpowiednio w półroczach: 299, 350, 347 i 455 osób, co stanowiło 11,%, 12,4%, 13,5% oraz 14,1% ogółu bezrobotnych) bezrobotni bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 411, 445, 374 i 424 osoby, tj. od 15,4% do 13,1% w liczbie bezrobotnych ogółem). W półroczach dwóch ostatnich lat w powiecie kamiennogórskim było odpowiednio: 216, 340, 219 i 239 bezrobotnych absolwentów, co oznacza, że w I półroczu 2007 roku bezrobotni absolwenci stanowili 8,1%, w II półroczu tego roku 12%, a w półroczach 2008 roku 8,5% i 7,4% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów wynosiła: w grupie specjalistów 33, 84, 56 i 69 osób (15,3%, 24,7%, 25,6% i 29%), w grupie techników i innego średniego personelu 46, 77, 37 i 39 osób (21,3%, 22,7%, 17% i 16,3%), w grupie pracowników usług osobistych i sprzedawców 10, 22, 21 i 20 osób (4,6%, 6,5%, 9,6% i 8,4%), w grupie robotników przemysłowych i rzemieślników 8, 25, 12 i 25 osób (3,7%, 7,4%, 5,5% i 10,5%). Zdecydowanie dużą grupę stanowili w powiecie kamiennogórskim zarejestrowani absolwenci bez zawodu od 119 w I półroczu 2007 do 86 w II półroczu 2008 roku co stanowiło od 56% do 36% ogółu absolwentów zarejestrowanych w kamiennogórskim PUP. W analizowanym okresie w powiecie kamiennogórskim w układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w następujących grupach (por. tab. 2.8): pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 414, 385, 391 i 572 osoby, co stanowiło odpowiednio 15,5%, 13,6%, 15,2% i 17,7% ogółu bezrobotnych, 86

87 osoby bez zawodu 411, 445, 374 i 424 osoby, czyli od 15,4% do 13% ogółu bezrobotnych), robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 293, 274, 285 i 330 osób, tj. 11%, 9,7%, 11,1% i 10,2% ogółu bezrobotnych, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 176, 214, 205 i 272 osoby, co wynosiło odpowiednio: 6,6%, 7,6%, 8% i 8,4% łącznej liczby bezrobotnych, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 204, 213, 206 i 239 osób, co stanowiło odpowiednio: 7,7%, 7,5%, 8% i 7,4% ogółu bezrobotnych, górnicy i robotnicy budowlani 195, 177, 160 i 202 osoby, tj. 7,3%, 6,3%, 6,2% i 6,3% ogółu bezrobotnych, pracownicy usług osobistych i ochrony 148, 162, 150 i 181 osób, co stanowiło odpowiednio: 5,6%, 5,7%, 5,8% i 5,6% ogółu bezrobotnych, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 117, 134, 137 i 180 osób, czyli 4,4%, 4,7%, 5,3% i 5,6% ogółu bezrobotnych. Poza absolwentami bez zawodu, których w 2007 roku było łącznie 251 osób i w 2008 roku 178 osób (odpowiednio: 45,1% i 38,9% wszystkich zarejestrowanych w tym czasie absolwentów) najwięcej osób w tej grupie odnotowano wśród (podano dane w półroczach 2007 i 2008 roku) (por. tab. 2.9): pozostałych specjalistów 15, 51, 35, i 52 osoby, co stanowiło 6,9%, 15%, 16% i 21,8% ogółu absolwentów, pracowników pozostałych specjalności 31, 48, 22, 25 osób, czyli 14,4%, 14,1%, 10%, 10,5% ogólnej liczby absolwentów, robotników obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 5, 16, 7 i 13 osób, tj. 2,3%, 4,7%, 3,2%, 5,4% wszystkich zarejestrowanych absolwentów. W ostatnim półroczu 2008 roku odnotowano także wśród absolwentów grupę zawodową modelek, sprzedawców i demonstratorów (12 osób, tj. 5% bezrobotnych absolwentów) oraz pozostałych robotników przemysłowych i rzemieślników (10 osób, tj. 4% bezrobotnych absolwentów). W 2007 i 2008 roku w powiecie kamiennogórskim najwięcej, zgłoszonych przez pracodawców ofert pracy zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.10): pracownicy obsługi biurowej 97, 178, 132 i 139 ofert, co stanowiło 9,4%, 17,3%, 15,5% i 17,9% ogółu ofert, 87

88 pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 135, 105, 106 i 119 ofert, co wynosiło 13%, 10,2%, 12,4% i 15,3% wszystkich ofert, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 160, 107, 185 i 107 ofert, tj. 15,5%, 10,4%, 21,7% i 13,8% łącznej liczby zgłoszonych ofert pracy, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 154, 234, 123 i 114 ofert, co stanowiło 14,9%, 22,7%, 14,4% i 14,7% ogółu ofert, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 120, 86, 103 i 80 ofert, tj. 11,6%, 8,4%, 12,1% i 10,3% łącznej liczby ofert, pracownicy usług osobistych i ochrony 52, 42, 48 i 46 ofert, czyli 5%, 4,1%, 5,6% i 5,9% ogółu ofert, pracownicy pozostałych specjalności 47, 35, 31 i 26 ofert, co stanowiło 4,5%, 3,4%, 3,6% i 3,3% wszystkich ofert, operatorzy i monterzy maszyn 89, 63, 22, 22 oferty, czyli 8,6%, 6,1%, 2,8% i 2,8% ofert pracy, średni personel techniczny 12, 37, 7 i 21 ofert, tj. 1,2%, 3,6%, 0,8% i 2,7% wszystkich ofert pracy. W półroczach lat 2007 i 2008 najkorzystniejszy stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy w dużych grupach zawodów występował w takich grupach jak: pracownicy obsługi biurowej (od 0,5 do 0,4), pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (od 0,7, poprzez 0,1, do 0,8), operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych (od 1,6 przez 2,9 do 1,4), pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (0,7 do 1,7), specjaliści szkolnictwa (od 2,6 przez 4 do 2,1), robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie (od 1,1 przez 0,9 do 2,4), operatorzy i monterzy maszyn (od 0,5 do 2,6). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: pozostali specjaliści (od 8, poprzez 21,9, do 10,9), górnicy i robotnicy budowlani (od 7,5 do 15,5), robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanteryjnych (od 2,7 do 19), robotnicy poligraficzni i pokrewni (od 2,7 do 13), robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń (od 8,1 do 23,6). 88

89 Tabela 2.6. Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kamiennej Górze według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 89

90 Tabela 2.7. Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kamiennej Górze według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,11 0,07 0, SPECJALIŚCI 5,29 8,18 6,08 6,54 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 12,4 11,9 11, PRACOWNICY BIUROWI 2,03 1,88 1,83 1,8 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 13,2 13,3 13, ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,43 1,98 1,36 2,04 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 34,6 30,3 33,3 34,6 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 4,32 4,32 4,17 3,75 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 11,2 12,4 13,5 14,1 10 SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU 15,4 15,8 14,6 13,1 RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI 15,3 24,7 25,6 28,9 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 21,3 22,6 16,9 16,3 4 PRACOWNICY BIUROWI 0 0 0, PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 4,6 6,5 9,6 8,4 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 3,7 7,35 5,48 10,5 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU 55,1 38, RAZEM OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0, ,1 2 SPECJALIŚCI 2,2 2,7 1,5 4,5 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 5,7 7 4,6 6,2 4 PRACOWNICY BIUROWI 10 20,1 18,2 19,4 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 16,6 12,4 17,7 16,2 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 3,2 0,2 0,5 0,3 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 19,3 15,4 16,4 18,9 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 12,3 9,0 4,8 6,04 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 30,3 33,1 36,3 28,4 10 SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 90

91 Tabela 2.8. Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kamiennej Górze według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 91

92 Tabela 2.9. Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kamiennej Górze według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 92

93 Tabela Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kamiennej Górze według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 93

94 Powiat dzierżoniowski W kolejnych półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w PUP w Dzierżoniowie odpowiednio 4306, 4801, 4394 i 5322 osoby bezrobotne. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w przedstawionych poniżej grupach (por. tab i 2.12): bezrobotni z grupy robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 1216, 1424, 1275 i 1505 osób, czyli 28,3%, 29,6%, 29% oraz 28,3% ogółu bezrobotnych), osoby bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 928, i 1212 osób, tj. od 21,6%, poprzez 20,8%, do 22,8% ogółu bezrobotnych), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 733, 740, 619 i 750 osób, co stanowiło od 17% do 14% ogółu bezrobotnych), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (odpowiednio w półroczach: 437, 482, 413 i 531 osób, czyli każdorazowo około 10% ogółu bezrobotnych), pracownicy przy pracach prostych (odpowiednio w półroczach: 290, 368, 400 i 485 osób, co stanowiło 6,7%, 7,7% oraz po 9% ogółu bezrobotnych). W półroczach dwóch ostatnich lat w powiecie kamiennogórskim było odpowiednio: 474, 443, 418 i 505 bezrobotnych absolwentów, co oznacza, że absolwent to co dziesiąta osoba bezrobotna w powiecie. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów przedstawiała się następująco: w grupie specjalistów 74, 87, 67 i 100 osób (15,6%, 19,6%, 16% i 19,8%), technicy i inny średni personel 74, 55, 54 i 76 osób (15,6%, 12,4%, 13% i 15%), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 24, 29, 15 i 45 osób (5%, 6,6%, 3,6% i 8,9%), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 20, 35, 18 i 39 osób (4,2%, 7,9%, 4,3% i 7,78%). Największą grupę stanowili zarejestrowani absolwenci bez zawodu od 279 do 235 osób tj. od 59% poprzez 61,2% do 46% ogółu bezrobotnych absolwentów. Liczba ofert pracy w 2007 roku wynosiła w powiecie dzierżoniowskim 4116, a w następnym roku Ich struktura wskazuje, że największe zapotrzebowanie na pracowników było w następujących grupach zawodów (dane za I i II półrocze lat 2007 i 2008): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 524, 644, 705 i 452 oferty, co w relacji do ofert ogółem wynosiło odpowiednio: 22,7%, 31%, 26% i 22,7%, 94

95 pracownicy przy pracach prostych 784, 386, 586 i 445 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 38,4%, 18,6%, 21,6% i 22,3%, technicy i średni personel 49, 268, 397 i 274 ofert, czyli 2,4%, 12,9%, 14,7% i 13,7% wszystkich ofert, pracownicy biurowi 72, 187, 211 i 252 oferty, tj. odsetek w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 3,5%, 9%, 7,8% i 12,6%, pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 235, 147, 328 i 211 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem: 11,5%, 7,1%, 12,1% i 10,6%, operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń 321, 203, 264, 209 ofert, czyli od 15,7%, poprzez 9,8%, do 10,5% ogółu ofert. W półroczach 2007 i 2008 roku najkorzystniejsza relacja osób bezrobotnych w stosunku do liczby ofert pracy w wielkich grupach przedstawiała się następująco: pracownicy biurowi (2,14; 0,8; 0,7 i 0,6), pracownicy przy pracach prostych (0,4; 0,95; 0,69 i 1,1) oraz operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń (0,5; 1; 0,7 i 1). Najmniej korzystną relację zaobserwowano w grupie rolników, ogrodników, leśników i rybaków (20,3; 5,3; 1,4 i 12,3). Najmniej ofert pracy i bezrobotnych odnotowano w grupie siły zbrojne. W powiecie dzierżoniowskim w analizowanym okresie w układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w przedstawionych poniżej grupach (por. tab. 2.13): bez zawodu 928, 996, 1025 i 1212 osób, tj. od 21,6% do 22,8% ogółu bezrobotnych, robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 469, 584, 502 i 603 osoby, co stanowiło odpowiednio 11%, 12,2%, 11,4% i 11,3% ogółu bezrobotnych, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 424, 452, 495 i 541 osób, tj. 9,8%, 9,4%, 11,3% i 10,2% ogółu bezrobotnych, górnicy i robotnicy budowlani 304, 357, 249 i 338 osób, co wynosiło odpowiednio: 7,1%, 7,4%, 5,7% i 6,4% z łącznej liczby bezrobotnych, średni personel techniczny 307, 335, 264 i 329 osób, co stanowiło 7,1%, 7%, 6% i 6,2% ogółu bezrobotnych, pracownicy pozostałych specjalności 305, 299, 249 i 295 osób, co stanowiło odpowiednio 7,1%, 6,2%, 5,7% i 5,5% ogółu bezrobotnych, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie od 149 po 289 osób, czyli 3,5% i 5,4% ogółu bezrobotnych. pracownicy usług osobistych i ochrony od 201 po 269 osób, co wynosiło odpowiednio: od 4,7% do 5,1% z łącznej liczby bezrobotnych, 95

96 modelki, sprzedawcy i demonstratorzy od 236 do 262 osób, tj. od 5,5% do 4,9% ogółu bezrobotnych. Najwięcej absolwentów, poza osobami bez zawodu (których było odpowiednio: 279, 235, 256 i 235 osób) odnotowano w grupach (podano dane w półroczach 2007 i 2008 roku) (por. tab. 2.14): pozostali specjaliści: 44, 46, 38 i 48 absolwentów, tj. 9,3%, 10,4%, 9,1% i 9,5% ogółu bezrobotnych absolwentów, pracownicy pozostałych specjalności 32, 27, 24 i 33 absolwentów, tj. od 6,8%, poprzez 5,7%, do 6,5% bezrobotnych absolwentów, pracownicy usług osobistych i ochrony 18, 22, 11 i 33 absolwentów, którzy stanowili od 3,8% do 6,5% ogółu bezrobotnych absolwentów. W 2007 i 2008 roku w powiecie dzierżoniowskim najwięcej ofert pracy zgłoszonych przez pracodawców, a zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.15): robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 259, i 246 ofert, co stanowiło 12,7%, 5,7%, 3,2% i 12,3% ogółu ofert, pracownicy obsługi biurowej 34, 146, 142 i 215 ofert, co stanowiło od 1,7% do 10,8% ogółu ofert, pracownicy pozostałych specjalności 28, 211, 309 i 212 ofert, co stanowiło w trzech ostatnich półroczach ponad 10% wszystkich ofert, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 422, 250, 489 i 199 ofert, tj. 20,7%, 12,1%, 18,1% i 10% łącznej liczby zgłoszonych ofert pracy. W półroczach lat 2007 i 2008 w dużych grupach zawodów najkorzystniejsza relacja liczby bezrobotnych do ofert pracy występowała w takich grupach jak: pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (od 0,33 do 0,97), specjaliści szkolnictwa (od 0,93 do 0,81), pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (od 0,6 do 0,7), pracownicy obsługi biurowej (od 3,91, poprzez 0,87, do 0,63), kierowcy i operatorzy pojazdów (od 0,64 do 0,57), nauczyciele praktycznej nauki zawodu i instruktorzy (0,5). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia od 7 po 9,6 bezrobotnych na ofertę pracy, 96

97 średni personel techniczny od 14,6 w pierwszym półroczu 2007 roku, poprzez 4 w pierwszym półroczu 2008 roku, do 7 w drugim półroczu 2008 roku, rolnicy, ogrodnicy leśnicy i rybacy od 8,5, poprzez 31, do 6,25. Tabela Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Dzierżoniowie według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 97

98 Tabela Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Dzierżoniowie według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,44 0,54 0,43 0,47 2 SPECJALIŚCI 7,08 7,02 6,30 7,07 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 17,02 15,41 14,09 14,09 4 PRACOWNICY BIUROWI 3,58 3,12 3,21 3,03 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 10,15 10,04 9,40 9,98 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,42 1,67 1,18 1,39 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 28,24 29,66 29,02 28,28 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 3,79 4,12 3,94 3,78 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 6,73 7,67 9,10 9,11 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,04 0 BEZ ZAWODU 21,55 20,75 23,33 22,77 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,00 0,23 0,48 0,20 2 SPECJALIŚCI 15,61 19,64 16,03 19,80 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 15,61 12,42 12,92 15,05 4 PRACOWNICY BIUROWI 0,21 0,00 0,24 0,20 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 5,06 6,55 3,59 8,91 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,21 0,00 0,24 0,40 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 4,22 7,90 4,31 7,72 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 0,00 0,00 0,00 0,40 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 0,21 0,23 0,96 0,79 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 58,86 53,05 61,24 46,53 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,05 1,16 0,63 0,40 2 SPECJALIŚCI 2,40 9,64 5,98 6,96 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 2,40 12,92 14,66 13,73 4 PRACOWNICY BIUROWI 3,53 9,02 7,79 12,63 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 11,51 7,09 12,11 10,57 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,15 0,72 1,40 0,30 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 25,66 31,05 26,03 22,65 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 15,72 9,79 9,75 10,47 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 38,39 18,61 21,64 22,29 10 SIŁY ZBROJNE 0,20 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 0,00 0,00 0,00 0,00 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 98

99 Tabela Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Dzierżoniowie według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI 74 POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 99

100 Tabela Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Dzierżoniowie według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 100

101 Tabela Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Dzierżoniowie według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI 74 POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 101

102 Powiat kłodzki W kolejnych półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w PUP w Kłodzku odpowiednio: 7860, 8324, 7150 i 9518 osób bezrobotnych. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w przedstawionych poniżej grupach (por. tab i 2.17): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 2233, 2258, 1988 i 2653 osób, tj. 28,4%, 27,1%, 27,8% oraz 27,9% ogółu bezrobotnych), osoby bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 1791, 1939, 1753 i 2323 osób, co stanowiło od 22,8%, 23,3%, 24,5%, 24,4% łącznej liczby bezrobotnych), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 1030, 1076, 971 i 1216 osób, co stanowiło 13,1,%, 12,9%, 13,6% oraz 12,8%), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (odpowiednio w półroczach: 926, 1006, 825 i 1084 osoby co stanowiło 12,2%, 12,1%, 11,5, 11,4 w liczbie ogółem). W półroczach dwóch ostatnich lat w powiecie kłodzkim było odpowiednio: 715, 675, 556 i 719 bezrobotnych absolwentów, co oznacza, że w I półroczu 2007 roku bezrobotni absolwenci stanowili 9,1%, w II półroczu tego roku 8,1%, a w półroczach 2008 roku 7,8% i 7,6% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów wynosiła w grupach: bez zawodu 429, 398, 357 i 376 osób (60%, 59%, 64,2% i 52,3%), technicy i inny średni personel 110, 97, 91 i 156 osób (15,4%, 14,4%, 16,4% i 21,7%), specjaliści 57, 86, 54 i 91 osób (8%, 12,7%, 9,7% i 12,7%), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 50, 41, 24 i 44 osób (7%, 6,1%, 4,3% i 6,1% w grupie absolwentów). Liczba ofert pracy w 2007 roku wynosiła w powiecie kłodzkim 4750, a w następnym roku Ich struktura wskazuje na największe zapotrzebowanie na pracowników z grup (dane za I i II półrocze roku lat 2007 i 2008): pracownicy przy pracach prostych 689, 545, 824 i 550 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 29,5%, 22,6%, 30,2% i 27,9%, pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 388, 379, 523, 338 ofert, tj. odsetek w liczbie ofert ogółem: 16,6%, 15,7%, 19,2% i 17,2%, technicy i inny średni personel 245, 300, 408 i 236 ofert, co w relacji do ofert ogółem wynosiło odpowiednio: 10,5%, 12,4%, 15% i 12%, 102

103 pracownicy biurowi 282, 299, 267 i 213 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem: 12,1%, 12,4%, 9,8% i 10,8%. W półroczach 2007 i 2008 roku najkorzystniejsza relacja osób bezrobotnych do liczby ofert pracy w wielkich grupach przedstawiała się następująco: pracownicy biurowi (1,0; 1,0; 0,9 i 1,3) oraz pracownicy przy pracach prostych (0,9; 1,4; 0,7 i 1,6). Najmniej korzystną relację osób bezrobotnych do liczby ofert pracy odnotowano zaś w grupach: bez zawodu (38,9; 15,3; 16,2; 46,5), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (5,8; 5; 5,6 i 13,1), rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy (3,9; 22,9; 4,9; 8,2), przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i kierownicy (5,1; 11,3; 10; 8). W układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w powiecie kłodzkim w następujących grupach (por. tab. 2.18): bez zawodu 1791, 1939, 1753, 2323 osoby, co stanowiło odpowiednio 22,8%, 23,3%, 24,4%, 24,4% ogółu bezrobotnych, robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 701, 719, 640 i 817 osób, tj. 8,9%, 8,6%, 8,9% i 8,6% ogółu bezrobotnych, górnicy i robotnicy budowlani 711, 761, 633 i 770 osób, tj. 9%, 9,1%, 8,8% i 8,1% ogółu bezrobotnych, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 655, 614, 547 i 755 osób, co stanowiło odpowiednio 8,3%, 7,4%, 7,6% i 7,9% ogółu bezrobotnych, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 436, 523, 401 i 589 osób, czyli 5,5%, 6,3%, 5,6% i 6,2% ogółu bezrobotnych, pracownicy usług osobistych i ochrony 489, 525, 413 i 566 osób, co stanowiło odpowiednio 6,2%, 6,3%, 5,7% i 5,9% ogółu bezrobotnych, średni personel techniczny 472, 459, 407, 541 osób, co stanowiło odpowiednio 6%, 5,5%, 5,7%, 5,7% ogółu bezrobotnych, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 473, 481, 412 i 518 osób, co stanowiło 6%, 5,8%, 5,7% i 5,4% ogółu bezrobotnych. Poza absolwentami bez zawodu, których było łącznie w 2007 roku 827 osób i w 2008 roku 733 osób (co stanowiło 59,5% i 57,5% wszystkich zarejestrowanych w tym czasie absolwentów), najwięcej osób z tej grupy odnotowano wśród (podano dane w półroczach 2007 i 2008 roku) (por. tab. 2.19): 103

104 pracowników pozostałych specjalności 53, 53, 47, 77 osób, czyli 7,4%, 7,8%, 8,4%, 10,7% ogólnej liczby absolwentów, średniego personelu technicznego 43, 36,35, 61 osób, czyli 6%, 5,3%, 6,3%, 8,5% ogólnej liczby absolwentów, pozostałych specjalistów 35, 56, 29 i 53 osoby, co stanowiło 4,9%, 8,3%, 5,2% i 7,4% ogółu absolwentów. W 2007 i 2008 roku w powiecie kłodzkim najwięcej, zgłoszonych przez pracodawców, ofert pracy zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.20): pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 606, 441, 691 i 434 oferty, tj. 25,9%, 18,3%, 25,3% i 22% łącznej liczby zgłoszonych ofert pracy, pracownicy pozostałych specjalności 212, 251, 357 i 199 ofert, co stanowiło 9,1%, 10,4%, 13,1% i 10,1% wszystkich ofert, pracownicy usług osobistych i ochrony 180, 196, 296 i 181 ofert, czyli 7,7%, 8,1%, 10,8% i 9,2% ogółu ofert, pracownicy obsługi biurowej 240, 254, 219 i 173 oferty, co stanowiło 10,1%, 10%, 8% i 8,8% ogółu ofert, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 208, 183, 227 i 157 ofert, tj. 8,9%, 7,6%, 8,3% i 8% łącznej liczby ofert, operatorzy i monterzy maszyn 42, 37, 34, 134 oferty, czyli 1,8%, 1,5%, 1,2% i 6,8% wszystkich zgłoszonych do PUP ofert pracy, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie 71, 104, 133 i 115 ofert, co stanowiło 3%, 4,3%, 4,9% i 5,8% ogółu ofert. W półroczach lat 2007 i 2008 w dużych grupach zawodów najkorzystniejszy stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy występował w takich grupach jak: specjaliści szkolnictwa (0,7; 0,4; 0,5; 0,5), operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych (2,1; 3,2; 2,8; 1,1), pracownicy obsługi biurowej (0,9; 0,9; 0,8; 1,2), pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (1,5; 1,5; 1,1; 1,3), pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (0,7; 1,2; 0,6; 1,4). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanteryjnych (od 65 do 311), 104

105 robotnicy poligraficzni i pokrewni (6,1; 41; 17,8; 103,7), bez zawodu (38,9; 15,3; 16,2; 46,5), średni personel techniczny (21,4; 18,4; 11; 36,1), kierownicy małych przedsiębiorstw (2,3; 0; 6; 21), robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń (10,3; 7,4; 9,4; 16,7), pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (4,1; 2,4; 3,3;13,5). 105

106 Tabela Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 106

107 Tabela Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pacy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,59 0,41 0,56 0,42 2 SPECJALIŚCI 5,56 5,75 5,24 5,61 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 13,10 12,93 13,58 12,78 4 PRACOWNICY BIUROWI 3,44 3,68 3,23 2,82 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 12,24 12,09 11,54 11,39 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,82 2,20 1,72 1,90 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 28,41 27,13 27,80 27,87 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 3,52 3,36 3,37 3,56 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 8,32 9,03 8,28 9,07 10 SIŁY ZBROJNE 0,22 0,13 0,15 0,18 0 BEZ ZAWODU 22,79 23,29 24,52 24,41 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,00 0,15 0,00 0,00 2 SPECJALIŚCI 7,97 12,74 9,71 12,66 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 15,38 14,37 16,37 21,70 4 PRACOWNICY BIUROWI 1,26 1,63 1,62 1,25 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 6,71 5,33 3,24 5,56 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,42 0,00 0,00 0,00 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 6,99 6,07 4,32 6,12 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 0,14 0,00 0,00 0,00 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 1,12 0,59 0,54 0,42 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,15 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 60,00 58,96 64,21 52,29 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,39 0,12 0,15 0,25 2 SPECJALIŚCI 6,04 6,26 3,82 9,15 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 10,49 12,43 14,97 11,99 4 PRACOWNICY BIUROWI 12,07 12,39 9,79 10,82 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 16,61 15,70 19,19 17,17 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,58 0,33 0,92 1,12 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 16,57 18,56 13,06 10,26 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 4,79 6,38 3,93 8,74 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 29,49 22,58 30,23 27,95 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 1,97 5,26 3,96 2,54 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 107

108 Tabela Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 108

109 Tabela Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 109

110 Tabela Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Kłodzku według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 110

111 Powiat świdnicki W półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w PUP w Świdnicy odpowiednio: 6991, 7601, 7234 i 8960 osób bezrobotnych. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w następujących grupach (por. tab i 2.22): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 1857, 2113, 1848 i 2352 osób, czyli 26,6%, 30,4%, 25,6% oraz 26,3% wszystkich bezrobotnych), osoby bezrobotne bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 1719, 1165, 1822 i 2168 osób, tj. 24,6%, 15,3%, 25,2% i 24,2% wszystkich bezrobotnych), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 1062, 1182, 1025 i 1146 osób, co stanowiło od 15,2% do 12,8%), specjaliści (odpowiednio w półroczach: 554, 787, 644 i 894 osoby i od 7,9% do 10% w liczbie ogółem), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (odpowiednio w półroczach: 689, 798, 700 i 778 osób, czyli 9,9%, 10,5%, 9,7% i 8,7%). W półroczach dwóch ostatnich lat w powiecie świdnickim było odpowiednio: 618, 731, 618 i 815 bezrobotnych absolwentów, co oznacza, że w I półroczu 2007 roku bezrobotni absolwenci stanowili 8,8%, w II półroczu tego roku 9,6%, a w półroczach 2008 roku 8,5% i 9,1% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów wynosiła w poszczególnych zbiorowościach: specjaliści 178, 294, 223 i 310 osób, czyli 28,8%, 40%, 36% i 38% ogółu bezrobotnych absolwentów, technicy i inny średni personel 130, 147, 103 i 131 osób, tj. 21%, 20%, 16,7% i 16% ogółu bezrobotnych absolwentów, robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 43, 40, 28 i 52 osoby, tj. 7%, 5,5%, 4,5% i 6,4% ogółu bezrobotnych absolwentów, pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 44, 59 i dwukrotnie po 37 osób, tj. 7,1%, 8,1%, 6% i 4,5% ogółu bezrobotnych absolwentów. Podobnie jak w opisanych już powiatach dużą grupę stanowili w powiecie świdnickim zarejestrowani absolwenci bez zawodu: od 212 w I półroczu 2007 do 269 w II półroczu 2008 roku czyli od 34,3% do 33%. 111

112 Liczba ofert pracy w 2007 roku wynosiła w powiecie świdnickim 5816, a w następnym roku 4844, natomiast ich struktura wskazuje na największe zapotrzebowanie na pracowników z grup (dane za I i II półrocze roku lat 2007 i 2008): pracownicy przy pracach prostych 932, 952, 834 i 535 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 31,8%, 33%, 29,7% i 26,3%, robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 628, 496, 615 i 424 oferty, co w relacji do ofert ogółem wynosiło odpowiednio: 21,5%, 17,2%, 21,9% i 20,8%, pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 370, 450, 419 i 330 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 12,6%, 15,6%, 14,9% i 16,2%, technicy i inny średni personel 251, 334, 243 i 282 oferty, tj. odsetek w liczbie ofert ogółem: 8,6%, 11,6%, 8,7% i 13,9%. W półroczach 2007 i 2008 roku w powiecie świdnickim najkorzystniejsza relacja osób bezrobotnych do liczby ofert pracy w wielkich grupach wynosiła od 0,3 do 1 w grupie pracowników przy pracach prostych. Najmniej korzystna relacja wystąpiła w grupach: rolników, ogrodników, leśników i rybaków (w I i II półroczu 2007 i I półroczu 2008 odpowiednio: 13,9; 69,5 i 23), przedstawicieli władz publicznych, wyższych urzędników i kierowników (odpowiednio w półroczach: 1,6; 3,8; 4,6 i 18,5), specjalistów (odpowiednio w półroczach: 4,2; 6,1; 8,1 i 8,6). W grupie zawodowej siły zbrojne nie odnotowano ofert pracy i, poza drugim półroczem 2008 roku, osób bezrobotnych. W analizowanym okresie w powiecie świdnickim w układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w następujących grupach (por. tab. 2.23): bez zawodu 1719, 1165, 1822 i 2168 osób, co stanowiło odpowiednio 24,6%, 15,3%, 25,2% i 24,2% ogółu bezrobotnych, robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń 843, 1041, 830 i 989 osób, tj. 12,1%, 13,7%, 11,5% i 11% ogółu bezrobotnych, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 592, 678, 558 i 813 osób, co wynosiło odpowiednio: 8,5%, 8,9%, 7,7% i 9,1% łącznej liczby bezrobotnych, pozostali specjaliści 335, 524, 399 i 601 osób, co stanowiło 4,8%, 6,9%, 5,5% i 6,7% ogółu bezrobotnych, pracownicy pozostałych specjalności 507, 571, 485 i 549 osób, co stanowiło odpowiednio: 7,3%, 7,5%, 6,7% i 6,1% ogółu bezrobotnych.. Absolwentów bez zawodu było łącznie w 2007 roku 389 osób i w 2008 roku 479 osób, co stanowiło 28,8% i 33,4% wszystkich zarejestrowanych w tym czasie absolwentów. 112

113 Ponadto największe grupy bezrobotnych absolwentów odnotowano wśród (podano dane w półroczach 2007 i 2008 roku) (por. tab. 2.24): pozostałych specjalistów 112, 210, 139 i 230 osób, co stanowiło 18,1%, 28,7, 22,5% i 28,2% ogółu absolwentów, pracowników pozostałych specjalności 75, 102, 60 i 78 osób, czyli 12,1%, 14%, 9,7% i 9,6% ogólnej liczby absolwentów. W 2007 i 2008 roku w powiecie świdnickim najwięcej, zgłoszonych przez pracodawców, ofert pracy zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.25): pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach od 510 do 358 ofert, co stanowiło od 17,% do 21,3% ogółu ofert, pracownicy pozostałych specjalności od 207, poprzez 198, do 250 ofert, tj. od 7,1% do 12,3% wszystkich ofert pracy, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy od 215 do 282 ofert, tj. od 7,4% do 10,6% łącznej liczby ofert, robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie od 466 do 174 ofert, co stanowiło od 14,4% do 8,4% ogółu ofert, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy od 96 do 168 ofert, co wynosiło od 2,7% do 8,3% wszystkich ofert, górnicy i robotnicy budowlani od 302 do 166 ofert, tj. od 10,3% do 8,2% wszystkich ofert pracy. W półroczach lat 2007 i 2008 najkorzystniejszy stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy w dużych grupach zawodów występował w takich grupach jak: pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach (od 0,4 do 0,9), robotnicy pomocniczy w górnictwie, przemyśle, budownictwie i transporcie (od 0,3 do 1,3), pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (od 0,5, poprzez 0,2, do 0,1,5). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: kierownicy dużych i średnich organizacji (od 1,2 do 10,5), specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych(od 2 do 11), robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń (od 3,8 do 12), średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia (od 24 do 13), 113

114 robotnicy zawodów precyzyjnych, ceramicy, wytwórcy wyrobów galanteryjnych, robotnicy poligraficzni i pokrewni (od 9 do 16), pozostali specjaliści (od 8 do 19) i średni personel techniczny (od 11 do 22,7). Tabela Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 114

115 Tabela Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,60 0,61 0,51 0,41 2 SPECJALIŚCI 7,92 10,35 8,90 9,98 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 15,19 15,55 14,17 12,79 4 PRACOWNICY BIUROWI 3,49 4,07 3,62 3,74 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 9,86 10,50 9,68 8,68 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 1,39 1,83 1,58 1,53 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 26,56 30,43 25,55 26,25 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 5,82 5,84 5,64 6,16 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 4,58 5,50 5,17 6,24 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,02 0 BEZ ZAWODU 24,59 15,33 25,19 24,20 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,16 0,00 0,00 0,12 2 SPECJALIŚCI 28,80 40,22 36,08 38,04 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 21,04 20,11 16,67 16,07 4 PRACOWNICY BIUROWI 0,65 0,68 1,29 1,10 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 7,12 8,07 5,99 4,54 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,16 0,41 0,16 0,12 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 6,96 5,47 4,53 6,38 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 0,16 0,55 0,97 0,25 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 0,65 0,27 0,32 0,37 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 34,30 24,21 33,98 33,01 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,92 0,42 0,28 0,10 2 SPECJALIŚCI 4,48 4,50 2,85 5,11 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 8,58 11,56 8,65 13,85 4 PRACOWNICY BIUROWI 7,89 8,17 8,69 6,14 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 12,64 15,58 14,92 16,21 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,24 0,07 0,18 0,00 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 21,46 17,17 21,90 20,83 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 11,96 9,59 12,71 11,49 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 31,84 32,95 29,70 26,28 10 SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM 100,0 100,0 100,0 100,0 Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 115

116 Tabela Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 116

117 Tabela Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 117

118 Tabela Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 118

119 Powiat ząbkowicki W półroczach 2007 i 2008 roku zarejestrowano w PUP w Ząbkowicach Śląskich odpowiednio: 3449, 4390, 3597 i 4259 osób bezrobotnych. W układzie wielkich grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w analizowanym okresie w przedstawionych poniżej grupach (por. tab i 2.27): robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (odpowiednio w półroczach: 1074, 1299, 1070 i 1284 osób, tj. 31,1%, 29,6%, 29,7% oraz 30,1% ogółu bezrobotnych), bezrobotni bez zawodu (odpowiednio w półroczach: 644, 916, 760 i 892 osoby, tj. 18,7%, 20,9%, 21,1%, 20,9% w liczbie ogółem), technicy i inny średni personel (odpowiednio w półroczach: 407, 530, 439 i 525 osób, co stanowiło 11,8%, 12,1%, 12,2%, 12,3% ogółu bezrobotnych), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy (odpowiednio w półroczach: 416, 509, 388, 459 osób, co stanowiło 12,1%, 11,6%, 10,8%, 10,8% łącznej liczby bezrobotnych). W półroczach dwóch ostatnich lat w powiecie ząbkowickim był odpowiednio: 351, 427, 397 i 374 bezrobotnych absolwentów, co oznacza że w I półroczu 2007 roku bezrobotni absolwenci stanowili 10,2%, w II półroczu tego roku 9,7%, a w półroczach 2008 roku 11% i 8,8% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych. Liczba absolwentów agregowanych w wielkich grupach zawodów wynosiła w grupach odpowiednio: bez zawodu 181, 198, 207, 154 osób (51,6%, 46,4%, 52,1%, 41,2%), technicy i inny średni personel 62, 75, 72 i 93 osób (17,7%, 17,6%, 18,1% i 24,9%), specjalistów 61, 73, 59 i 56 osób (17,4%, 17,1%, 14,9% i 15%), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 20, 40, 25 i 36 osób (5,7%, 9,4%, 6,3% i 9,6%), pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 19, 34, 29 i 32 osób (5,4%, 8%, 7,3% i 8,6%). Liczba ofert pracy w 2007 roku wynosiła w powiecie ząbkowickim 3198, a w następnym roku Natomiast ich struktura wskazuje na największe zapotrzebowanie na pracowników z grup (dane za I i II półrocze roku lat 2007 i 2008): bez zawodu 444, 99, 189, 201 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem 26,5%, 6,5%, 14,1%, 18,3%, pracownicy biurowi 137, 213, 195, 190 ofert, tj. odsetek w liczbie ofert ogółem odpowiednio: 8,2%, 14%, 14,5% i 17,3%, pracownicy przy pracach prostych 285, 544, 347, 178 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem: 17%, 35,7%, 25,8% i 16,2%, 119

120 pracownicy usług osobistych i sprzedawcy 111, 172, 107, 137 ofert, co stanowiło w liczbie ofert ogółem: 6,6%, 11,3%, 8% i 12,5%, robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 326, 233, 232, 130 ofert, co daje w relacji do ofert ogółem: 19,4%, 15,3%, 17,2% i 11,9%. W półroczach 2007 i 2008 roku najkorzystniejsza relacja osób bezrobotnych w stosunku do liczby ofert pracy w wielkich grupach przedstawiała się następująco: pracownicy biurowi (0,6; 0,4; 0,4 i 0,5), przedstawiciele władz publicznych, wyżsi urzędnicy i kierownicy (0; 3; 4; 1,3), pracownicy przy pracach prostych (0,7; 0,6; 0,7; 1,7), Najmniej korzystna relacja osób bezrobotnych w stosunku do liczby ofert wystąpiła w grupach: rolnicy, ogrodnicy, leśnicy i rybacy (39,3; 21,2; 21,2; 18,4), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy (3,3; 5,6; 4,6; 9,9), specjaliści (5,8; 6,1; 7,0; 8,0). Wystąpiła również grupa zawodowa, w której nie odnotowano ofert pracy i bezrobotnych siły zbrojne. W analizowanym okresie w powiecie ząbkowickim w układzie dużych grup zawodów najwięcej bezrobotnych zarejestrowano w następujących grupach (por. tab. 2.28): bez zawodu 644, 916, 760, 892 osoby, co stanowiło odpowiednio 18,7%, 20,9%, 21,1%, 20,9% ogółu bezrobotnych, górnicy i robotnicy budowlani 276, 347, 283, 342 osoby, tj. 8%, 7,9%, 7,9% i 8% ogółu bezrobotnych, pozostali robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy 259, 317, 270, 328 osoby, co stanowiło odpowiednio: 7,5%, 7,2%, 7,5% i 7,7% ogółu bezrobotnych, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 238, 313, 238, 254 osób, co stanowiło 1,7%, 1,2%, 1% i 1,3% ogółu bezrobotnych, pozostali specjaliści 262, 306, 229, 253 osób, tj. 7,6%, 7%, 6,4%, 5,9% ogółu bezrobotnych, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 164, 248, 198, 238 osób, czyli 4,8%, 5,6%, 5,5% i 5,6% ogółu bezrobotnych. Poza absolwentami bez zawodu, których było łącznie w 2007 roku 778 osób i w 2008 roku 771 osób (odpowiednio: 48,7% i 46,8% wszystkich zarejestrowanych w tym czasie osób z tej grupy) największą liczbę bezrobotnych absolwentów odnotowano wśród (podano dane w półroczach 2007 i 2008 roku) (por. tab. 2.29): 120

121 pracowników pozostałych specjalności 26, 36, 55, 57 osób, czyli 7,4%, 8,4%, 13,8%, 15,2% ogólnej liczby absolwentów, pozostałych specjalistów 46, 62, 45, 40 osoby, co stanowiło 13,1%, 14,5%, 11,3% i 10,7% ogółu absolwentów, średniego personelu technicznego 25, 33, 12, 26 osoby, co stanowiło 7,1%, 7,7%, 3%, 6,9% ogółu absolwentów, robotników obróbki metali i mechaników maszyn i urządzeń 14, 24, 17, 25 osób, tj. 4%, 5,6%, 4,3%, 6,7% wszystkich zarejestrowanych absolwentów. W 2007 i 2008 roku w powiecie ząbkowickim najwięcej, zgłoszonych przez pracodawców, ofert pracy zagregowanych według dużych grup zawodów odnotowano w takich grupach jak (por. tab. 2.30): bez zawodu 444, 99, 189, 201 ofert, co stanowiło 26,5%, 6,5%, 14%, 18,3% ogółu ofert, pracownicy obsługi biurowej 132, 177, 189, 175 ofert, co stanowiło 7,9%, 11,6%, 14% i 16% ogółu ofert, pracownicy przy pracach prostych w handlu i usługach 78, 440, 304, 128 ofert, tj. 4,6%, 28,9%, 22,6% i 11,7% łącznej liczby zgłoszonych ofert pracy, pracownicy pozostałych specjalności 99, 94, 87, 106 ofert, co stanowiło 5,9%, 6,2%, 6,5% i 9,8% wszystkich ofert, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy 73, 84, 62, 80 ofert, tj. 4,4%, 5,5%, 4,6% i 7,3% łącznej liczby ofert. Najkorzystniejszy stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy występował w półroczach lat 2007 i 2008 w dużych grupach zawodów, w takich grupach jak: kierownicy małych przedsiębiorstw (0; 2,5; 0,7; 0,4), pracownicy obrotu pieniężnego i obsługi klientów (1,6; 0,2; 1,3; 0,5), pracownicy obsługi biurowej (0,5; 0,4; 0,4; 0,5). Najmniej korzystny stosunek liczby bezrobotnych do ofert pracy odnotowano w takich grupach jak: pozostali specjaliści (10,9; 30,6; 28,6 i 21,1), robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń (3,6; 13,2; 7,8 i 18,6;), średni personel techniczny (1,9; 42,3; 7,1 i 17,3), średni personel w zakresie nauk biologicznych i ochrony zdrowia (32; 12,6; 43,5 i 13,7), specjaliści nauk fizycznych, matematycznych i technicznych (4; 0; 4,6 i 13). 121

122 Tabela Bezrobotni ogółem, absolwenci oraz liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ząbkowicach Śląskich według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM OFERTY PRACY 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY SPECJALIŚCI TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL PRACOWNICY BIUROWI PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH SIŁY ZBROJNE BEZ ZAWODU RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 122

123 Tabela Struktura bezrobotnych, absolwentów oraz ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ząbkowicach Śląskich według klasyfikacji zawodów wielkie grupy w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM STRUKTURA półrocze I II I II 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,38 0,27 0,33 0,33 2 SPECJALIŚCI 9,31 9,13 8,56 8,08 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 11,80 12,07 12,20 12,33 4 PRACOWNICY BIUROWI 2,26 1,73 2,25 2,11 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 12,06 11,59 10,79 10,78 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 3,42 2,89 2,95 3,03 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 31,14 29,59 29,75 30,15 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 4,70 4,69 5,03 4,98 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 6,18 7,06 7,01 7,21 10 SIŁY ZBROJNE 0,09 0,09 0,00 0,07 0 BEZ ZAWODU 18,67 20,87 21,13 20,94 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,28 0,00 0,00 0,27 2 SPECJALIŚCI 17,38 17,10 14,86 14,97 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 17,66 17,56 18,14 24,87 4 PRACOWNICY BIUROWI 0,57 0,23 0,50 0,00 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 5,41 7,96 7,30 8,56 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,57 0,23 0,00 0,00 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 5,70 9,37 6,30 9,63 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 0,00 0,23 0,00 0,00 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 0,85 0,94 0,76 0,53 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 51,57 46,37 52,14 41,18 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 OFERTY PRACY STRUKTURA 1 PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY I KIEROWNICY 0,00 0,26 0,22 1,00 2 SPECJALIŚCI 3,28 4,34 3,27 3,92 3 TECHNICY I INNY ŚREDNI PERSONEL 11,75 7,16 8,62 11,59 4 PRACOWNICY BIUROWI 8,17 13,99 14,50 17,34 5 PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I SPRZEDAWCY 6,62 11,30 7,96 12,50 6 ROLNICY, OGRODNICY, LEŚNICY I RYBACY 0,18 0,39 0,37 0,64 7 ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY 19,45 15,31 17,25 11,86 8 OPERATORZY I MONTERZY MASZYN I URZĄDZEŃ 7,04 4,99 7,96 6,57 9 PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH 17,00 35,74 25,80 16,24 10 SIŁY ZBROJNE 0,00 0,00 0,00 0,00 0 BEZ ZAWODU 26,49 6,50 14,05 18,34 RAZEM 100,00 100,00 100,00 100,00 Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 123

124 Tabela Bezrobotni ogółem zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ząbkowicach Śląskich według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI OGÓŁEM półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 124

125 Tabela Absolwenci zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ząbkowicach Śląskich według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) BEZROBOTNI ZAREJESTROWANI ABSOLWENCI półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 125

126 Tabela Liczba ofert pracy zgłoszonych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ząbkowicach Śląskich według klasyfikacji zawodów grupy duże w latach (półrocza) OFERTY PRACY półrocze I II I II 0 BEZ ZAWODU PRZEDSTAWICIELE WŁADZ PUBLICZNYCH, WYŻSI URZĘDNICY, ZAWODOWI DZIAŁACZE ŻOŁNIERZE ZAWODOWI KIEROWNICY DUŻYCH I ŚREDNICH ORGANIZACJI ŻOŁNIERZE ZASADNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ KIEROWNICY MAŁYCH PRZEDSIĘBIORSTW ŻOŁNIERZE NADTERMINOWEJ ZASDNICZEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ ŻOŁNIERZE OKRESOWEJ SŁUŻBY WOJSKOWEJ SPECJALIŚCI NAUK FIZYCZNYCH, MATEMATYCZNYCH I TECHNICZNYCH SPECJALIŚCI NAUK PRZYRODNICZYCH I OCHRONY ZDROWIA SPECJALIŚCI SZKOLNICTWA POZOSTALI SPECJALIŚCI ŚREDNI PERSONEL TECHNICZNY ŚREDNI PERSONEL W ZAKRESIE NAUK BIOLOGICZNYCH I OCHRONY ZDROWIA NAUCZYCIELE PRAKTYCZNEJ NAUKI ZAWODU I INSTRUKTORZY PRACOWNICY POZOSTAŁYCH SPECJALNOŚCI PRACOWNICY OBSŁUGI BIUROWEJ PRACOWNICY OBROTU PIENIĘŻNEGO I OBSŁUGI KLIENTÓW PRACOWNICY USŁUG OSOBISTYCH I OCHRONY MODELKI, SPRZEDAWCY I DEMONSTRATORZY ROLNICY OGRODNICY LEŚNICY I RYBACY ROLNICY I RYBACY PRACUJĄCY NA WŁASNE POTRZEBY GÓRNICY I ROBOTNICY BUDOWLANI ROBOTNICY OBRÓBKI METALI I MECHANICY MASZYN I URZĄDZEŃ ROBOTNICY ZAWODÓW PRECYZYJNYCH, CERAMICY, WYTWÓRCY WYROBÓW GALANTERYJNYCH, ROBOTNICY POLIGRAFICZNI I POKREWNI POZOSTALI ROBOTNICY PRZEMYSŁOWI I RZEMIEŚLNICY OPERATORZY MASZYN I URZĄDZEŃ WYDOBYWCZYCH I PRZETWÓRCZYCH OPERATORZY I MONTERZY MASZYN KIEROWCY I OPERATORZY POJAZDÓW PRACOWNICY PRZY PRACACH PROSTYCH W HANDLU I USŁUGACH ROBOTNICY POMOCNICZY W ROLNICTWIE, RYBOŁÓWSTWIE I POKREWNI ROBOTNICY POMOCNICZY W GÓRNICTWIE, PRZEMYŚLE, BUDOWNICTWIE I TRANSPORCIE RAZEM Źródło: opracowanie na podstawie danych PUP. 126

127 2.3. Monitoring zawodów deficytowych, nadwyżkowych i zrównoważonych Powiat wałbrzyski W ostatnich dwóch latach na wałbrzyskim rynku pracy wśród rejestrowanych bezrobotnych przeważały osoby bez zawodu (od 23,1% do 27,4%). W grupie osób legitymujących się konkretnym zawodem znaleźli się: sprzedawcy, krawcy, murarze, górnicy eksploatacji podziemnej, ślusarze, szwaczki, robotnicy gospodarczy, robotnicy budowlani, pedagodzy i ekonomiści. Bezrobotni o wymienionych zawodach stanowili prawie połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Wałbrzychu (por. tab. 2.31). W powiecie wałbrzyskim, w półroczach 2007 i 2008 roku, bezrobotni absolwenci stanowili od 8,7% do 7,7% ogółu bezrobotnych. W grupie bezrobotnych absolwentów przeważały osoby bez zawodu, tj. absolwenci gimnazjów lub liceów ogólnokształcących, którzy stanowili od 31,2% do 54,3% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.32). Obok osób bez zawodu na listach bezrobotnych odnotowano absolwentów o następujących zawodach: ekonomista, pedagog, sprzedawca, specjalista administracji publicznej, technik elektronik. Ponadto w II półroczu 2008 roku do listy bezrobotnych absolwentów dołączyli: kucharz małej gastronomii, technik ochrony środowiska, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji] oraz technik mechanik. Największa liczba ofert pracy zgłoszonych w PUP w Wałbrzychu dotyczyła w ostatnich latach takich zawodów jak (por. tab. 2.33): robotnik gospodarczy 369 ofert (11,4%), pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych] 206 ofert (6,4%), robotnik budowlany 165 ofert (5,1%), sprzedawca 148 ofert (4,6%), szwaczka 95 ofert (3%). 127

128 Stosunkowo dużo ofert pracy skierowanych było również od osób legitymujących się następującymi zawodami: pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle, magazynier, przedstawiciel handlowy, kasjer handlowy i pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji]. Do zdecydowanie deficytowych zawodów, tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby bezrobotnych w drugim półroczu 2008 r. w powiecie wałbrzyskim była równa 2 i więcej należą zawody wyszczególnione w tab Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których stosunek liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosił w powiecie wałbrzyskim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Do PUP nie zgłoszono żadnej oferty pracy dla przedstawicieli następujących zawodów (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): bez zawodu (2698), krawiec (256), górnik eksploatacji podziemnej (174), ekonomista (132), asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista] (82), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych (76), przędzarz (64), kucharz małej gastronomii (60), technik budownictwa (56), zdobnik ceramiki (54), technik ochrony środowiska (51), tkacz (45), technik technologii ceramicznej (40), formierz odlewnik (39), mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych (39), pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia] (39), mechanik maszyn i urządzeń górniczych (37), pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń (34), technik elektronik (33), stolarz budowlany (33), technolog robót wykończeniowych w budownictwie (28), socjolog (25), technik telekomunikacji (25), specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych (24), technik żywienia i gospodarstwa domowego (24), obuwnik przemysłowy (24), gospodarz domu (24), kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe (23), elektromonter maszyn i urządzeń górnictwa podziemnego (23), formowacz wyrobów ceramicznych (23), malarz tapeciarz (22), technik technologii drewna (19), ładowacz (18), monter elektronik urządzenia radiowo telewizyjne (17), operator maszyn przędzalniczych (17), kopacz (17), filolog filologia polska (15), organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa] (15), rolnik produkcji roślinnej i zwierzęcej [zawód szkolny: rolnik] (15), technik technologii chemicznej (14), technik rolnik (14), renowator zabytków architektury (14), mechanik maszyn i urządzeń do obróbki metali (14), pozostali specjaliści do spraw ekonomicznych i zarządzania gdzie indziej niesklasyfikowani (13), konduktor, rozbieracz wykrawacz (13), filolog filologia obcojęzyczna (12), górnik odkrywkowej eksploatacji złóż (12), kaletnik (12), pozostali robotnicy pomocniczy transportu i tragarze (12), monter 128

129 nawierzchni kolejowej (11), pozostali monterzy instalacji i urządzeń sanitarnych (11), wypalacz wyrobów ceramicznych (11), konfekcjoner wyrobów gumowych (11), pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani (11), ustawiacz (11), kierowca ciągnika rolniczego (11), palacz pieców zwykłych (11), organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych] (10), asystent rachunkowości [zawód szkolny: technik rachunkowości] (10), listonosz (10), telefonistka (10), pozostali rolnicy produkcji roślinnej (10), drwal (10), betoniarz zbrojarz (10), monter instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych (telemonter) (10), odlewnik wyrobów ceramicznych (10), monter podzespołów i zespołów elektronicznych (10). Od 4 do 25 ofert pracy, bez zarejestrowanych w tym samym czasie bezrobotnych odnotowano dla przedstawicieli następujących zawodów: kolporter, windykator, policjant służby prewencji, kierowca ciągnika siodłowego, pozostali pracownicy opieki osobistej i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, inżynier kliniczny, pozostali pracownicy usług osobistych gdzie indziej niesklasyfikowani, demonstrator wyrobów, operator myjni, pozostali robotnicy budowlani robót wykończeniowych i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, archiwista, operator maszyn do produkcji drutów i prętów, pozostałe pomoce i sprzątaczki biurowe, hotelowe i podobne, pozostali spawacze i pokrewni, pozostali ustawiacze operatorzy maszyn do obróbki drewna i pokrewni, monter układów hydraulicznych i pneumatycznych, monter/składacz okien, fakturzystka, monter instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, sekretarz asystent, florysta, instruktor nauki jazdy, inżynier transportu (logistyk), pozostali monterzy wyrobów złożonych, operator wprowadzania danych, pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej niesklasyfikowani, agent ubezpieczeniowy, monter mebli, pozostali murarze i pokrewni, animator kultury, pozostali monterzy linii elektrycznych, pozostali robotnicy budownictwa wodnego i pokrewni, prowadzący zakład hotelarski/gastronomiczny, pozostali urzędnicy do spraw podatków, grafik komputerowy, monter rusztowań, asystent prawny, elektromonter telekomunikacyjnych urządzeń zasilających, kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej gdzie indziej niesklasyfikowany, pozostali operatorzy urządzeń nadawczych i telekomunikacyjnych, pozostali pracownicy domowej opieki osobistej, specjalista do spraw ubezpieczeń społecznych, ustawiacz maszyn do obróbki drewna. Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie wałbrzyskim następujące zawody: sekretarka, nauczyciel przedszkola, inżynier inżynierii środowiska instalacje sanitarne, specjalista do 129

130 spraw kadr, technik fizjoterapii, fryzjer damski, ogrodnik uprawa roślin ozdobnych, posadzkarz, monter sieci gazowych, drukarz sitodrukowy, szewc naprawiacz, operator sprzętu do robót ziemnych, nauczyciel informatyki/technologii informacyjnej, pozostali pracownicy zakładów pogrzebowych, pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji], brukarz, robotnik budowlany, specjalista do spraw finansów (analityk finansowy), technik dentystyczny, meliorant. W powiecie wałbrzyskim wobec wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano żadnej oferty pracy, a jednocześnie w tym samym czasie pojawiały się oferty pracy, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 130

131 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat wałbrzyski w latach Lp. Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,4 Bez zawodu ,1 Bez zawodu ,4 Bez zawodu ,3 2 Sprzedawca 600 6,1 Sprzedawca 683 6,3 Sprzedawca 542 5,7 Sprzedawca 601 5,9 3 Murarz 262 2,7 Murarz 243 2,3 Krawiec 236 2,5 Krawiec 256 2,5 4 Krawiec 247 2,5 Krawiec 230 2,1 Murarz 202 2,1 Murarz 236 2,3 Górnik eksploatacji Górnik eksploatacji 5 Górnik eksploatacji podziemnej 193 2,0 Pedagog 195 1, , ,7 podziemnej podziemnej 6 Ekonomista 165 1,7 7 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Górnik eksploatacji podziemnej 189 1,8 Pedagog 150 1,6 Ślusarz 159 1, ,7 Ślusarz 178 1,7 Robotnik budowlany 144 1,5 Szwaczka 147 1,4 8 Szwaczka 158 1,6 Szwaczka 165 1,5 Ślusarz 139 1,5 Robotnik gospodarczy 139 1,4 9 Ślusarz 157 1,6 Robotnik gospodarczy 150 1,4 Ekonomista 138 1,5 Robotnik budowlany 137 1,3 10 Technik mechanik 156 1,6 Robotnik budowlany 146 1,4 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: 125 1,3 Pedagog 135 1,3 Technik prac biurowych] 11 Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 135 1,4 Ekonomista 143 1,3 Kucharz 125 1,3 Ekonomista 132 1,3 Razem w % ogółu 45,3 Razem w % ogółu 44,6 Razem w % ogółu 46,7 Razem w % ogółu 45,7 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 131

132 Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat wałbrzyski w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,3 Bez zawodu ,2 Bez zawodu ,7 Bez zawodu ,3 2 Pedagog 49 6,4 Pedagog 76 8,3 Pedagog 64 8,2 Ekonomista 29 3,7 3 Ekonomista 45 5,9 Specjalista administracji publicznej 43 4,7 Ekonomista 24 3,1 Pedagog 25 3,2 4 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 24 3,1 Ekonomista 37 4,0 Specjalista administracji publicznej 5 Socjolog 17 2,2 Fizjoterapeuta 24 2,6 Sprzedawca 14 1,8 6 Specjalista administracji publicznej 16 2,1 Sprzedawca 24 2,6 Fizjoterapeuta 12 1,5 7 Sprzedawca 15 2,0 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych 22 2,4 8 Fizjoterapeuta 13 1,7 Socjolog 16 1,8 Pozostali inżynierowie i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani Filolog filologia obcojęzyczna 17 2,2 Sprzedawca 20 2,5 11 1,4 9 Filolog filologia polska 13 1,7 Technik ochrony środowiska 16 1,8 Technik informatyk 11 1,4 10 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych 11 1,4 Technik mechanik 14 1,5 Mechanik pojazdów samochodowych Technik ochrony środowiska Kucharz małej gastronomii Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 15 1,9 15 1,9 11 1,4 11 1,4 Technik mechanik 10 1,3 Specjalista administracji publicznej 9 1,1 11 1,4 Technik elektronik 9 1,1 Razem w % ogółu 62,8 Razem w % ogółu 60,9 Razem w % ogółu 66,2 Razem w % ogółu 72,5 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 132

133 Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat wałbrzyski w latach Rok i półrocze Lp % I II % ogółu I % ogółu II % ogółu ogółu 1 Robotnik gospodarczy ,5 Robotnik gospodarczy ,0 Robotnik gospodarczy ,8 Robotnik gospodarczy ,4 2 Sprzedawca 595 8,2 Sprzedawca ,6 Sprzedawca 371 6,7 3 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 594 8,2 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 654 8,7 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Pracownik biurowy [(Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 206 6, ,2 Robotnik budowlany 165 5,1 4 Bez zawodu 248 3,4 Bez zawodu 548 7,3 Szwaczka 156 2,8 Sprzedawca 148 4,6 5 Szwaczka 143 2,0 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: 330 4,4 Murarz 153 2,8 Szwaczka 95 2,9 Technik administracji] 6 Murarz 140 1,9 Kasjer handlowy 148 2,0 Robotnik budowlany 148 2,7 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle 91 2,8 7 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 116 1,6 Kierowca operator wózków jezdniowych 8 Kasjer handlowy 104 1,4 Sprzątaczka 103 1, ,0 Kasjer handlowy 146 2,6 Magazynier 82 2,5 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle 138 2,5 9 Sprzątaczka 104 1,4 Szwaczka 93 1,2 Magazynier 105 1,9 Przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny) Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 77 2,4 63 1,9 10 Pomoc kuchenna 95 1,3 Kontroler produkcji 90 1,2 Sprzątaczka 97 1,8 Kasjer handlowy 61 1,9 Razem w % ogółu 42,0 Razem w % ogółu 59,7 Razem w % ogółu 41,7 Razem w % ogółu 41,9 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 133

134 Tabela Zawody deficytowe w powiecie wałbrzyskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3: Blacharz budowlany Kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w budownictwie Pomocniczy robotnik przy konserwacji terenów zieleni Pracownik kancelaryjny Pozostali pracownicy obsługi biurowej gdzie indziej niesklasyfikowani Monter elektronik aparatura pomiarowa Spedytor* (zawód szkolny: Technik spedytor) Doradca inwestycyjny ,3 Pozostali blacharze ,75 Technik logistyk* 2 9 4,5 Pozostali magazynierzy i pokrewni 2 9 4,5 Nauczyciel techniki Pozostali specjaliści szkolnictwa i wychowawcy gdzie indziej niesklasyfikowani Kurier Rejestratorka medyczna ,7 Operator koparek i zwałowarek ,7 Kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w handlu hurtowym i detalicznym 2 7 3,5 Hostessa 2 7 3,5 Opiekunka domowa ,4 Przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny) ,4 Wulkanizator Pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani Dyspozytor radio taxi Pozostali kasjerzy i sprzedawcy biletów Pozostali informatorzy, pracownicy biur podróży i pokrewni Pozostali sprzedawcy i demonstratorzy Monter instalacji gazowych* Kierowca operator wózków jezdniowych ,8 Robotnik gospodarczy ,7 Asystent kierownika produkcji 2 5 2,5 Pracownik deratyzacji, dezynfekcji i dezynsekcji 2 5 2,5 Bufetowy (barman) ,4 Dyrektor wykonawczy 3 7 2,3 Tynkarz 4 9 2,3 Pracownik biurowy* (Zawód szkolny: Technik prac biurowych) ,2 Pozostali inżynierowie budownictwa i inżynierii środowiska Specjalista do spraw rekrutacji pracowników Masażysta* (zawód szkolny: Technik masażysta) Pomocnik piekarza Dyrektor generalny Administrator sieci informatycznej Specjalista ochrony środowiska Pozostali pracownicy pomocy społecznej i pracy socjalnej Zdun* Monter sieci telekomunikacyjnych Pozostali myjący pojazdy i szyby Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 134

135 Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie wałbrzyskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 2:3 1 bezrobotnych ofert 2:3 Pedagog ,5 Ceramik wyrobów użytkowych i ozdobnych ,7 Sztukator Elektromechanik pojazdów samochodowych ,5 Technik mechanik ,4 Salowa ,3 Technik elektryk ,3 Ogrodnik terenów zieleni Ślusarz ,5 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ,3 Pozostali elektromechanicy Elektromonter instalacji elektrycznych Technik technologii odzieży ,7 Cieśla ,3 Fryzjer (zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich) ,8 Tokarz ,4 Dziewiarz Elektromonter (elektryk) zakładowy ,7 Cukiernik ,4 Mechanik pojazdów samochodowych ,1 Betoniarz ,5 Malarz budowlany ,4 Blacharz samochodowy Stolarz ,5 Konserwator części ,5 Muzyk Monter konstrukcji stalowych Robotnik placowy ,5 Mechanik samochodów osobowych ,5 Mechanik samochodów ciężarowych Robotnik drogowy ,5 Nauczyciel języka polskiego ,3 Opiekunka dziecięca ,3 Sortowacz ,3 Palacz kotłów c.o. gazowych ,2 Sprzedawca ,1 Maszynista maszyn offsetowych Murarz ,9 Piekarz ,8 Robotnik leśny ,6 Specjalista do spraw organizacji i rozwoju transportu 7 2 3,5 Pozostali technicy gdzie indziej niesklasyfikowani ,3 Technik informatyk Konwojent Garmażer Monter sprzętu radiowego i telewizyjnego Pilarz kamienia Goniec Dozorca ,9 Specjalista administracji publicznej ,9 Rzeźnik wędliniarz ,9 Organizator obsługi turystycznej (zawód szkolny: Technik obsługi ,8 turystycznej) Pilarz 8 3 2,7 Stolarz meblowy ,6 Sprzątaczka ,6 Mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych 5 2 2,5 Kucharz ,3 Specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży)

136 Spawacz ręczny gazowy Handlowiec (zawód szkolny: Technik handlowiec) Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych Inspektor bezpieczeństwa i higieny pracy (zawód szkolny: Technik bezpieczeństwa Kosmetyczka (zawód i higieny szkolny: pracy) Technik usług kosmetycznych) Fotograf Zbrojarz Monter konstrukcji budowlanych Technik farmaceutyczny Instruktor amatorskiego ruchu artystycznego Fizjoterapeuta ,9 Księgowy (samodzielny) ,8 Pakowacz ,7 Monter instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody 5 3 1,7 Praczka 8 5 1,6 Szwaczka ,5 Pomoc kuchenna ,5 Dziennikarz 3 2 1,5 Monter sieci wodnych i kanalizacyjnych 3 2 1,5 Lakiernik wyrobów drzewnych 3 2 1,5 Parkingowy 3 2 1,5 Konserwator budynków 7 5 1,4 Nauczyciel języka obcego 8 6 1,3 Zaopatrzeniowiec 4 3 1,3 Mechanik autobusów 4 3 1,3 Robotnik magazynowy ,3 Kelner ,3 Krojczy 9 7 1,3 Technik analityki medycznej 5 4 1,3 Palacz kotłów c.o. wodnych rusztowych 5 4 1,3 Kierowca samochodu osobowego ,2 Kierowca samochodu ciężarowego ,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Powiat kamiennogórski W ostatnich dwóch latach na kamiennogórskim rynku pracy wśród rejestrowanych bezrobotnych przeważały osoby bez zawodu. W grupie osób legitymujących się konkretnym zawodem zamiennie występowali przedstawiciele następujących zawodów: sprzedawca, szwaczka, robotnik budowlany, ślusarz murarz, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista] oraz kucharz. Mimo iż zmieniała się kolejność w uporządkowaniu, to osoby o wymienionych zawodach stanowiły niemal połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Kamiennej Górze (por. tab. 2.36). W półroczach 2007 i 2008 roku bezrobotni absolwenci w powiecie kamiennogórskim stanowili odpowiednio: 8%, 12%, 8,5% i 7,4% ogółu bezrobotnych. W grupie bezrobotnych absolwentów przeważały osoby bez zawodu, czyli absolwenci gimnazjów lub liceów ogólnokształcących, którzy stanowili od 55,1% do 36% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.37). 136

137 Poza osobami bez zawodu na liście bezrobotnych odnotowano absolwentów o następujących zawodach: organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], pedagog, specjalista administracji publicznej, sprzedawca, filolog filologia polska lub nauczyciel języka polskiego, mechanik pojazdów samochodowych, fizjoterapeuta, ekonomista, kucharz małej gastronomii i ślusarz. Największa liczba ofert pracy zgłoszonych w PUP w Kamiennej Górze skierowana była w ostatnich latach do przedstawicieli następujących zawodów: pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych] 121 ofert (15,6% wszystkich zgłoszonych ofert), sprzedawca i robotnik gospodarczy po 77 ofert, (10% wszystkich zgłoszonych ofert), szwaczka 74 oferty (9,5% wszystkich zgłoszonych ofert), pakowacz i pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle po 41 ofert, (5,3% wszystkich zgłoszonych ofert) oraz robotnik budowlany 27 ofert (3,5% wszystkich zgłoszonych ofert) (por. tab. 2.38). Do zdecydowanie deficytowych zawodów, tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby osób bezrobotnych w ostatnim półroczu 2008 r. w powiecie kamiennogórskim była większa bądź równa 2, zaliczono zawody wyszczególnione w tab Na kamiennogórskim rynku pracy zaobserwowano również zawody, wobec których zgłoszono oferty pracy, a w których nie odnotowano zarejestrowanych bezrobotnych. Wśród nich wymienić należy przedstawicieli następujących zawodów (wymieniono te, dla których odnotowano 4 lub więcej ofert): pozostali operatorzy sprzętu komputerowego i pokrewni (11 ofert pracy), kasjer handlowy (8), mechanik samochodów osobowych (4). Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których stosunek liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosił w powiecie kamiennogórskim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Ponadto odnotowano bezrobotnych, dla których nie zgłoszono do PUP żadnej oferty pracy. Wśród nich znaleźli się (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): osoby bez zawodu oraz pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], obuwnik przemysłowy, kucharz małej gastronomii, pedagog, cukiernik, piekarz, technik mechanik, technik żywienia i gospodarstwa domowego, specjalista administracji publicznej, organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], tokarz, górnik eksploatacji podziemnej, drwal, technik technologii odzieży, kopacz, ekonomista, filolog filologia polska, malarz budowlany, technik rolnik, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, 137

138 pozostali technicy mechanicy, technik włókiennik, lakiernik samochodowy, pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń. Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie kamiennogórskim następujące zawody: bufetowy (barman), nauczyciel matematyki, nauczyciel nauczania początkowego, pozostali agenci do spraw sprzedaży (handlowcy), animator kultury, glazurnik, monter konstrukcji stalowych, drukarz tkanin, pozostali piekarze, cukiernicy i pokrewni, operator pilarek do pozyskiwania tarcicy, kierowca ciągnika rolniczego, specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży) i sekretarka. Jak można zauważyć wobec wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano ofert pracy, częstokroć zaś pojawiały się oferty pracy, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 138

139 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat kamiennogórski w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,4 Bez zawodu ,8 Bez zawodu ,6 Bez zawodu ,1 2 Sprzedawca 204 7,7 Sprzedawca 213 7,5 Sprzedawca 206 8,0 Szwaczka 243 7,5 3 Szwaczka 147 5,5 Robotnik budowlany 135 4,8 Robotnik budowlany 120 4,7 Sprzedawca 235 7,3 4 Robotnik budowlany 119 4,5 Szwaczka 121 4,3 Szwaczka 118 4,6 Robotnik budowlany 164 5,1 5 Ślusarz 93 3,5 Ślusarz 93 3,3 Ślusarz 99 3,9 Ślusarz 116 3,6 6 Murarz 92 3,5 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 73 2,6 Murarz 74 2,9 Murarz 91 2, Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 82 3,1 Murarz 71 2,5 Obuwnik przemysłowy 60 2,3 69 2,6 56 2,1 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 59 2,1 56 2,0 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 66 2,0 59 2,3 Kucharz 58 1,8 57 2,2 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 57 1,8 10 Kucharz 49 1,8 Kucharz 54 1,9 Kucharz małej gastronomii 46 1,8 Obuwnik przemysłowy 57 1,8 Razem w % ogółu 49,6 Razem w % ogółu 46,7 Razem w % ogółu 47,3 Razem w % ogółu 46,8 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 139

140 Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat kamiennogórski w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,1 Bez zawodu ,8 Bez zawodu 92 42,0 Bez zawodu 86 36,0 2 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 14 6,5 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 20 5,9 Kucharz małej gastronomii 15 6,8 Organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: Technik organizacji usług gastronomicznych 22 9,2 3 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 10 4,6 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 18 5,3 Specjalista administracji publicznej 12 5,5 Pedagog 16 6,7 4 Kucharz małej gastronomii 9 4,2 Kucharz małej gastronomii 18 5,3 Organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: Technik organizacji usług gastronomicznych 10 4,6 Specjalista administracji publicznej 13 5,4 5 6 Technik żywienia i gospodarstwa domowego Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 7 Inżynier elektryk 4 1,9 5 2,3 Pedagog 12 3,5 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista] 10 4,6 Sprzedawca 11 4,6 5 2,3 Ślusarz 11 3,2 Pedagog 7 3,2 Filolog filologia polska 8 3,3 Specjalista administracji publicznej 10 2,9 Fizjoterapeuta 6 2,7 Mechanik pojazdów samochodowych 6 2,5 8 Ekonomista 4 1,9 Technik drogownictwa 10 2,9 Mechanik pojazdów samochodowych 6 2,7 Fizjoterapeuta 5 2,1 9 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji 4 1,9 Ekonomista 8 2,4 Filolog filologia polska 5 2,3 Technik architektury krajobrazu 5 2,1 10 Inżynier elektronik 3 1,4 Filolog filologia polska 8 2,4 Technik architektury krajobrazu 4 1,8 Cukiernik 5 2,1 11 Fizjoterapeuta 3 1,4 Technik żywienia i gospodarstwa domowego 7 2,1 Sprzedawca 4 1,8 Ekonomista 4 1,7 12 Nauczyciel języka polskiego 3 1,4 Fizjoterapeuta 6 1,8 Politolog 3 1,4 Kucharz małej gastronomii 4 1,7 13 Technik drogownictwa 3 1,4 Nauczyciel języka polskiego 6 1,8 Specjalista do spraw integracji europejskiej 3 1,4 Ślusarz 4 Razem w % ogółu 81,9 Razem w % ogółu 72,6 Razem w % ogółu 76,3 Razem w % ogółu 74,1 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 1,7 140

141 Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat kamiennogórski w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Robotnik gospodarczy ,3 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 2 Sprzedawca ,6 Sprzedawca 85 8,3 3 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] ,5 Robotnik gospodarczy ,0 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] , ,7 Sprzedawca 77 9,9 80 7,7 Robotnik gospodarczy 64 6,2 Sprzedawca 98 11,5 Robotnik gospodarczy 77 9,9 4 Szwaczka 67 6,5 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle 60 5,8 Pakowacz 52 6,1 Szwaczka 74 9,5 5 Pakowacz 55 5,3 Robotnik drogowy 55 5,3 Szwaczka 50 5,9 Pakowacz 41 5,3 6 Robotnik drogowy 52 5,0 Robotnik budowlany 49 4,8 Robotnik budowlany 27 3,2 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle 41 5,3 7 Monter podzespołów i zespołów elektronicznych 31 3,0 Pakowacz 48 4,7 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle 25 2,9 Robotnik budowlany 27 3,5 8 Robotnik budowlany 25 2,4 Szwaczka 33 3,2 Jeliciarz 21 2,5 Stolarz 22 2,8 9 Konfekcjoner wyrobów gumowych 24 2,3 Kasjer handlowy 25 2,4 Kasjer handlowy 19 2,2 Kucharz 13 1,7 10 Drwal 23 2,2 Stolarz 25 2,4 Magazynier 18 2,1 Konfekcjoner wyrobów gumowych 13 1,7 Razem w % ogółu 59,4 Razem w % ogółu 56,7 Razem w % ogółu 67,0 Razem w % ogółu 65,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 141

142 Tabela Zawody deficytowe w powiecie kamiennogórskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3:2 1 bezrobotnych Konfekcjoner wyrobów gumowych Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] ,7 Nauczyciel przedszkola Operator koparek i zwałowarek Pakowacz ,4 Recepcjonista Przetwórca ryb Księgowy [samodzielny] 3 7 2,3 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle ,1 Nauczyciel języka obcego Specjalista do spraw reklamy Fotograf Monter podzespołów i zespołów elektronicznych Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie kamiennogórskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 2: Ślusarz Tkacz Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych Krawiec Kaletnik Robotnik leśny Nauczyciel języka polskiego Technik budownictwa Murarz Blacharz samochodowy ,5 Technik drogownictwa Mechanik pojazdów samochodowych ,5 Operator sprzętu do robót ziemnych Robotnik drogowy Krojczy Dozorca ,5 Tapicer Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] ,8 Kierowca samochodu ciężarowego ,3 Robotnik budowlany ,1 Dekarz Palacz pieców zwykłych Prasowaczka [ręczna] Salowa 9 2 4,5 Kucharz ,5 Technik elektronik Stolarz meblowy Pielęgniarka Fryzjer [zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] Sprzątaczka ,8 Robotnik magazynowy 7 2 3,5 Fizjoterapeuta ,3 Szwaczka ,3 Sprzedawca ,1 Inżynier budownictwa budownictwo ogólne Kelner

143 Spawacz ręczny gazowy 7 3 2,3 Stolarz ,1 Chemik Nauczyciel wychowania fizycznego Opiekun w domu pomocy społecznej Operator maszyn do produkcji włóknin i przędzin Pilarz Pracownik ochrony mienia i osób [Technik ochrony mienia i osób] Pomoc kuchenna ,8 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 9 5 1,8 Magazynier ,7 Kierowca samochodu osobowego 7 5 1,4 Technik informatyk 4 3 1,3 Sprzedawca w stacji paliw 4 3 1,3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Powiat dzierżoniowski Z danych przedstawionych w tabeli 2.41 wynika, że w ostatnich dwóch latach na dzierżoniowskim rynku pracy wśród rejestrowanych bezrobotnych przeważali bezrobotni bez zawodu (od 20,7% do 23,3%). W grupie bezrobotnych legitymujących się konkretnym zawodem znaleźli się: sprzedawca, ślusarz, murarz, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], krawiec, kucharz i szwaczka, a w ostatnim okresie również tkacz. Mimo, że wymienione powyżej zawody zmieniają pozycje w uporządkowaniu to bezrobotni przedstawiciele tych zawodów stanowili niemal połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Dzierżoniowie. W półroczach 2007 i 2008 roku bezrobotni absolwenci w powiecie dzierżoniowskim stanowili odpowiednio: 11%, 9,2% i po 9,5% ogółu bezrobotnych. W grupie bezrobotnych absolwentów przeważały osoby bez zawodu, tj. absolwenci gimnazjów lub liceów ogólnokształcących, którzy ukończyli edukację na poziomie ogólnym. Stanowili oni od 58,9%, poprzez 61,2%, do 46,5% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.42). Poza osobami bez zawodu na liście bezrobotnych odnotowano absolwentów o następujących zawodach: kucharz małej gastronomii, pedagog, sprzedawca, mechanik pojazdów samochodowych, handlowiec [zawód szkolny: technik handlowiec], organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], fizjoterapeuta, ekonomista. Jako nowe na liście bezrobotnych absolwentów pojawiły się pojawiły się następujące zawody (po 6 osób w ramach każdego zawodu): pozostali inżynierowie i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], fryzjer [zawody szkolne: fryzjer, technik usług fryzjerskich]. 143

144 Największa liczba ofert pracy zgłoszonych w PUP w Dzierżoniowie w ostatnich latach skierowana była do osób legitymujących się zawodem (por. tab. 2.43): szwaczka 134 oferty (3,7% ogółu zgłoszonych ofert), pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych] 113 ofert (5,86% ogółu zgłoszonych ofert), robotnik gospodarczy 115 ofert (5,8% ogółu zgłoszonych ofert), sprzedawca, kierowca autobusu oraz pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji]. W ostatnim półroczu wysoką pozycję na liście zajmowały nowe oferty pracy w zawodzie: pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle, magazynier, sortowacz i pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani. Do zdecydowanie deficytowych zawodów, tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby osób bezrobotnych w drugim półroczu 2008 r. w powiecie dzierżoniowskim była większa bądź równa 2 zaliczono zawody wyszczególnione w tab Zaobserwowano również zawody, wobec których zgłoszono oferty pracy, a w których nie odnotowano zarejestrowanych bezrobotnych. W grupie tej znalazły się zawody (podano te, dla których w półroczu odnotowano 4 i więcej ofert): doradca inwestycyjny (26), kolporter (10), kontroler biletów (6), operator maszyn i urządzeń odlewniczych (6), projektant stron internetowych [webmaster] (5), organizator usług cateringowych (5), organizator obsługi sprzedaży internetowej (5), technik logistyk (5), organizator imprez sportowych (5), pozostali urzędnicy do spraw podatków (5), pozostałe pomoce i sprzątaczki biurowe, hotelowe i podobne (5 ofert), pozostali nauczyciele gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych (4), tłumacz tekstów (4), diagnosta samochodowy (4), ankieter (4), operator maszyn do produkcji drutów i prętów (4), operator maszyn do produkcji wyrobów z drutu, lin, siatek (4). Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których stosunek liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosił w powiecie dzierżoniowskim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Do PUP nie zgłoszono żadnej oferty pracy skierowanej do osób bezrobotnych w zawodzie (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): bez zawodu, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], krawiec, tkacz, technik mechanik, przędzarz, monter elektronik urządzenia radiowo telewizyjne, mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych, mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych, technik rolnik, technik technologii żywności przetwórstwo mięsne, technik żywienia i gospodarstwa domowego, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń, salowa, technik włókiennik, organizator usług 144

145 gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], mechanik samochodów ciężarowych, politolog, rolnik produkcji roślinnej i zwierzęcej [zawód szkolny: rolnik], technik mechanizacji rolnictwa, technik technologii żywności przetwórstwo zbożowe, organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa, rzeźnik wędliniarz, kierowca ciągnika rolniczego, bufetowy (barman), specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, specjalista do spraw organizacji usług hotelarstwa, pracownik socjalny, pozostali inżynierowie i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani, betoniarz, zamiatacz. Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie dzierżoniowskim poniższe zawody: monter instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody, elektromonter (elektryk) zakładowy, nauczyciel języka obcego, formierz odlewnik, wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych, blacharz samochodowy, monter wyrobów z tworzyw sztucznych, pokojowa (w hotelu), siostra PCK, programista, nauczyciel matematyki, fakturzystka, kierownik wewnętrznej jednostki organizacyjnej gdzie indziej nie sklasyfikowany, architekt, pozostali inżynierowie budownictwa i inżynierii środowiska, inżynier organizacji i planowania produkcji, nauczyciel biologii, nauczyciel historii i społeczeństwa w szkole podstawowej, pedagog szkolny, technik organizacji produkcji, higienistka stomatologiczna, instruktor nauki jazdy, pracownik biura podróży, fryzjer damski, monter instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, pozostali elektromonterzy, wulkanizator, kierowca samochodu osobowego, kamieniarz, kosmetyczka [zawód szkolny: technik usług kosmetycznych], księgowy (samodzielny). W powiecie dzierżoniowskim wobec wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano żadnych ofert pracy, jednocześnie do PUP napływały oferty, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 145

146 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat dzierżoniowski w latach Rok i półrocze Lp. I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,6 Bez zawodu ,7 Bez zawodu ,3 Bez zawodu ,8 2 Sprzedawca 236 5,5 Sprzedawca 264 5,5 Sprzedawca 239 5,4 Sprzedawca 259 4,9 3 Ślusarz 138 3,2 Murarz 161 3,4 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 160 3,6 Ślusarz 144 2,7 4 Murarz 127 2,9 Ślusarz 152 3,2 Ślusarz 136 3,1 Murarz 139 2,6 5 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 119 2,8 6 Szwaczka 94 2,2 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 116 2,4 Szwaczka 122 2,8 98 2,0 Murarz 114 2,6 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 128 2, ,0 7 Technik mechanik 85 2,0 Technik mechanik 95 2,0 Krawiec 107 2,4 Krawiec 97 1,8 8 Kucharz 84 2,0 Robotnik gospodarczy 84 1,7 9 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 92 2,1 Kucharz 93 1,7 79 1,8 Szwaczka 79 1,6 Robotnik gospodarczy 74 1,7 Tkacz 90 1,7 10 Krawiec 73 1,7 Krawiec 77 1,6 Kucharz 73 1,7 Szwaczka 84 1,6 Razem w % ogółu 45,6 Razem w % ogółu 44,2 Razem w % ogółu 48,7 Razem w % ogółu 44,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 146

147 Lp. Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat dzierżoniowski w latach Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,9 Bez zawodu ,0 Bez zawodu ,2 Bez zawodu ,5 2 Pedagog 11 2,3 Kucharz małej gastronomii 12 2,7 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 13 3,1 Kucharz małej gastronomii 24 4,8 3 Technik informatyk 10 2,1 Technik mechanik 7 1,6 Pedagog 9 2,2 Pedagog 13 2,6 4 Ekonomista 8 1, Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych Technik żywienia i gospodarstwa domowego Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 8 Nauczyciel wychowania fizycznego 6 1,3 Organizator agrobiznesu [zawód szkolny: Technik agrobiznesu] 7 1,6 Technik żywienia i gospodarstwa domowego 7 1,5 Sprzedawca 7 1,6 Kucharz małej gastronomii 7 1,7 7 1,5 Fizjoterapeuta 6 1,4 Ekonomista 6 1,4 7 1,5 Pedagog 6 1,4 Fizjoterapeuta 5 1,2 Specjalista administracji publicznej 9 Technik mechanik 6 1,3 Technik informatyk 6 1, Technik technologii żywności przetwórstwo mięsne Organizator agrobiznesu [zawód szkolny: Technik agrobiznesu] Fryzjer [zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] 6 1,3 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 8 1,9 Sprzedawca 12 2,4 Mechanik pojazdów samochodowych Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] Organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: Technik organizacji usług gastronomicznych] 11 2,2 10 2,0 9 1,8 6 1,4 Specjalista administracji publicznej 5 1,2 Technik elektronik 8 1,6 6 1,4 6 1,3 Stolarz 6 1,4 6 1,3 Specjalista do spraw marketingu i handlu [sprzedaży] Technik technologii żywności przetwórstwo mięsne Organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: Technik organizacji usług gastronomicznych] Mechanik pojazdów samochodowych 5 1,2 Fizjoterapeuta 7 1,4 5 1,2 Ekonomista 7 1,4 5 1,2 5 1,1 Nauczyciel wychowania fizycznego 4 1,0 13 Sprzedawca 6 1,3 Politolog 5 1,1 Filolog filologia obcojęzyczna 4 1,0 Pozostali inżynierowie i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Fryzjer [zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] 6 1,2 6 1,2 6 1,2 Razem w % ogółu 73,2 Razem w % ogółu 67,3 Razem w % ogółu 76,3 Razem w % ogółu 66,5 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 147

148 Lp. Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat dzierżoniowski w latach Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Robotnik gospodarczy ,4 Szwaczka ,2 Robotnik gospodarczy ,6 Szwaczka 134 6,7 Pracownik biurowy [Zawód Pozostali robotnicy przy pracach 2 Pakowacz 97 4,8 szkolny: Technik prac 100 4,8 Szwaczka 199 7, ,3 prostych w przemyśle biurowych] 3 Szwaczka 94 4,6 Robotnik gospodarczy 72 3,5 Sprzedawca 153 5,6 4 Robotnik budowlany 94 4,6 5 Operator linii do belowania makulatury Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 49 2,4 70 3,4 Sprzątaczka 49 2,4 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 116 5,8 96 3,5 Robotnik gospodarczy 115 5,8 65 2,4 Sprzedawca 90 4,5 6 Opiekunka domowa 60 2,9 Robotnik budowlany 44 2,1 Robotnik budowlany 47 1,7 Kierowca autobusu 80 4,0 7 Ślusarz 60 2,9 Pomoc kuchenna 38 1,8 Murarz 42 1,6 Magazynier 62 3,1 Monter elektronicznego Spawacz ręczny łukiem ,5 Spawacz ręczny gazowy 37 1,8 42 1,6 Sortowacz 50 2,5 wyposażenia maszyn i urządzeń elektrycznym 9 Monter podzespołów i zespołów elektronicznych 50 2,5 Zaopatrzeniowiec 35 1,7 Kierowca autobusu 42 1,6 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji 49 2,5 Pozostali robotnicy pomocniczy Kierowca samochodu Pozostali operatorzy maszyn ,5 32 1,5 Kelner 41 1,5 36 1,8 w rolnictwie i pokrewni osobowego gdzie indziej niesklasyfikowani Razem w % ogółu 46,1 Razem w % ogółu 32,2 Razem w % ogółu 42,4 Razem w % ogółu 42,9 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 148

149 Tabela Zawody deficytowe w powiecie dzierżoniowskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3: Kierowca autobusu ,7 Sortowacz Opiekunka dziecięca Brukarz Strażnik miejski Monter/składacz okien Technolog robót wykończeniowych w budownictwie Kierowca operator wózków jezdniowych Nauczyciel przedszkola ,3 Animator kultury Pozostali robotnicy budowlani robót wykończeniowych i pokrewni Kasjer handlowy ,2 Spawacz ręczny gazowy Kontroler produkcji Sekretarka medyczna Bibliotekarz Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do obróbki metali Operator obrabiarek sterowanych numerycznie 2 7 3,5 Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle ,2 Sekretarka ,1 Konserwator części Nauczyciel języka obcego w szkole podstawowej Kontroler wewnętrzny Tynkarz Monter instalacji gazowych Operator urządzeń do formowania wyrobów z tworzyw sztucznych Monter elektronicznego wyposażenia maszyn i urządzeń Dostawca potraw Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani ,8 Opiekunka domowa 3 8 2,7 Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] ,6 Pomoc kuchenna ,5 Architekt wnętrz 2 5 2,5 Specjalista do spraw reklamy Terapeuta zajęciowy Nauczyciel konsultant Technik dentystyczny Szef kuchni [kuchmistrz] Sprzedawca w stacji paliw Pozostali robotnicy czyszczący konstrukcje budowlane i pokrewni Szlifierz materiałów drzewnych Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 149

150 Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie dzierżoniowskim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 2: Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Kucharz małej gastronomii Cukiernik Tokarz Pedagog Technik elektronik Robotnik magazynowy Frezer Malarz budowlany Technik budownictwa ,5 Ekonomista ,3 Inspektor bezpieczeństwa i higieny pracy [zawód szkolny: Technik BHP Technik technologii odzieży ,5 Piekarz ,4 Stolarz budowlany Monter sprzętu radiowego i telewizyjnego Mechanik samochodów osobowych Pozostali specjaliści do spraw ekonomicznych i zarządzania gdz Pozostali technicy gdzie indziej niesklasyfikowani Technik informatyk ,4 Nauczyciel wychowania fizycznego ,5 Ślusarz ,3 Meliorant Murarz ,6 Pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: Technik ochrony Mechanik maszyn i urządzeń do obróbki metali Listonosz Kucharz ,9 Krojczy ,7 Robotnik leśny 9 2 4,5 Fryzjer [zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] ,4 Specjalista do spraw marketingu i handlu [sprzedaży] ,2 Pielęgniarka Specjalista do spraw finansów [analityk finansowy] Ratownik medyczny Elektromechanik pojazdów samochodowych Palacz kotłów c.o. gazowych Ogrodnik terenów zieleni ,8 Cieśla ,5 Szlifierz kamienia ,5 Nauczyciel języka polskiego Technik elektryk Pracownik do spraw osobowych Praczka Woźny Sprzedawca ,9 Kierowca samochodu ciężarowego ,3 Fizjoterapeuta ,3 Dekarz ,2 Stolarz ,2 Pakowacz ,1 Kierownik małego przedsiębiorstwa gdzie indziej niesklasyfikowani Laborant chemiczny Grafik komputerowy Dyrektor wykonawczy Kierownik działu marketingu i sprzedaży Inżynier mechanik maszyny i urządzenia energetyczne Nauczyciel nauczania początkowego

151 Specjalista bankowości Technik weterynarii Sanitariusz szpitalny Ustawiacz maszyn do obróbki skrawaniem Konserwator budynków 7 4 1,8 Stolarz meblowy 7 4 1,8 Organizator obsługi turystycznej [zawód szkolny: Technik obsługi turystycznej 9 5 1,8 Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych ,8 Sprzątaczka ,8 Zaopatrzeniowiec 5 3 1,7 Mechanik pojazdów samochodowych ,6 Robotnik budowlany ,6 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] ,6 Psycholog 3 2 1,5 Technik fizjoterapii 3 2 1,5 Palacz kotłów c.o. wodnych rusztowych 3 2 1,5 Kelner ,4 Robotnik drogowy ,3 Lakiernik samochodowy 5 4 1,3 Portier 5 4 1,3 Robotnik placowy 4 3 1,3 Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe ,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Powiat kłodzki W półroczach 2007 i 2008 roku w powiecie kłodzkim na rynku pracy wśród rejestrowanych bezrobotnych przeważali bezrobotni bez zawodu (stanowili oni od 22,5% do 24,5% wszystkich rejestrowanych bezrobotnych). W grupie osób legitymujących się konkretnym zawodem znaleźli się: sprzedawca, murarz, robotnik gospodarczy, kucharz, zdobnik szkła, ślusarz, ekonomista, krawiec, szwaczka oraz nowy na początku listy w uporządkowaniu organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa]. Bezrobotni o wymienionych zawodach stanowili niemal połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Kłodzku (por. tab. 2.46). W półroczach 2007 i 2008 roku bezrobotni absolwenci w powiecie kłodzkim stanowili odpowiednio: 9,1%, 8,1%, 7,8% i 7,6% ogółu bezrobotnych. W grupie bezrobotnych absolwentów przeważały osoby bez zawodu, czyli absolwenci gimnazjów lub liceów ogólnokształcących, którzy ukończyli edukację na poziomie ogólnym. Stanowili oni od 60% do 52,3% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.47). Na liście bezrobotnych odnotowano również absolwentów w następujących zawodach: organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa], asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], ekonomista, technik mechanik, specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarz, sprzedawca, technik żywienia i gospodarstwa domowego, mechanik pojazdów samochodowych. Jako nowe na liście pojawiły się również 151

152 dwa zawody: technik ochrony środowiska oraz pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani. Największa liczba ofert pracy zgłoszonych w PUP w Kłodzku skierowana była w ostatnich latach do przedstawicieli następujących zawodów: robotnik gospodarczy 316 ofert (16% ogółu zgłoszonych ofert), sprzedawca 155 ofert (8% ogółu zgłoszonych ofert), pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych], robotnik budowlany, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji], kucharz, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny). Stosunkowo dużo ofert pracy skierowanych było do osób wykonujących zawód montera elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego, pomocy kuchennych, a także osób bez zawodu (por. tab. 2.48). Do zdecydowanie deficytowych zawodów, tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby osób bezrobotnych w drugim półroczu 2008 r. w powiecie kłodzkim była większa bądź równa 2 zaliczono zawody wyszczególnione w tab Są również zawody, wobec których zgłoszono oferty pracy, a w których nie odnotowano zarejestrowanych bezrobotnych. W grupie tej wymienić należy przedstawicieli następujących zawodów (wymieniono te, dla których odnotowano 4 lub więcej ofert): monter elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego (120), operator wprowadzania danych (10), pracownik kancelaryjny (10), doradca inwestycyjny (8), masażysta [zawód szkolny: technik masażysta] (7), nauczyciel geografii (5), psycholog (5), nauczyciel fizyki i astronomii (4), monter/składacz okien (4) oraz operator urządzeń do formowania wyrobów z tworzyw sztucznych (4). Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których relacja liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosiła w powiecie kłodzkim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Do PUP, w ostatnim półroczu, nie zgłoszono żadnej oferty pracy w zawodzie (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): zdobnik szkła (206), organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa] (114), górnik eksploatacji podziemnej (113), technik mechanik (97), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych (70), hutnik dmuchacz szkła (66), tkacz (60), technik elektronik (55), technik rolnik (54), technik żywienia i gospodarstwa domowego (53), robotnik drogowy (47),technik elektryk (46), tokarz (44), organizator obsługi turystycznej [zawód szkolny: technik obsługi ruchu turystycznego] (40), pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń (36), technik ochrony środowiska (32), mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych (32), rolnik produkcji roślinnej i zwierzęcej [zawód szkolny: rolnik] (29), ładowacz (27), technik 152

153 technologii drewna (26), organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych (25), malarz tapeciarz (24), pedagog (23), przędzarz (22), technolog robót wykończeniowych w budownictwie (21), specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych (20), technik poligraf (19, rolnik pracujący na własne potrzeby (18), monter elektronik układy elektroniczne automatyki przemysłowej (18), monter elektronik urządzenia radiowo telewizyjne (16), technik hodowca zwierząt (16), renowator zabytków architektury (16), mechanik maszyn i urządzeń do obróbki metali (16), pozostali elektromonterzy (16), palacz kotłów parowych (16), operator maszyn tkackich (16), betoniarz (15), elektromechanik sprzętu gospodarstwa domowego (15), pozostali tkacze, dziewiarze i pokrewni (15), technik technologii szkła (14), mechanik maszyn i urządzeń górniczych (14), kierowca ciągnika rolniczego (14), żołnierz zasadniczej służby wojskowej (13), monter instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych (telemonter) (13), technik leśnik (12), operator maszyn zapałczanych (12), technik urządzeń sanitarnych (11), pozostali technicy gdzie indziej niesklasyfikowani (11), inżynier rolnictwa (10), specjalista administracji publicznej (10), pozostali technicy elektrycy (10), dietetyk (10), spawacz ręczny gazowy (10). Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie kłodzkim następujące zawody: wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych, pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle, fizjoterapeuta, pomoc kuchenna, sekretarka, sekretarka medyczna, nauczyciel bibliotekarz, technik farmaceutyczny, monter podzespołów i zespołów elektronicznych, nauczyciel historii, kinooperator, agent ubezpieczeniowy, spedytor [zawód szkolny: technik spedytor], pracownik biura podróży, intendent, sprzedawca w stacji paliw, mechanik pojazdów jednośladowych, kierowca autobusu, historyk sztuki, kontroler produkcji, asystent bankowości, pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej nie klasyfikowani, inkasent, fryzjer damski, drukarz, operator urządzeń oczyszczania ścieków, monter urządzeń chłodniczych i gastronomicznych, pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych], robotnik gospodarczy, woźny, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji]. W powiecie kłodzkim dla wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano ofert pracy, jednocześnie do PUP napływały oferty pracy, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 153

154 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat kłodzki w latach Lp. Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I 1 Bez zawodu ,8 Bez zawodu ,3 Bez zawodu ,5 Bez zawodu ,4 2 Sprzedawca 471 6,0 Sprzedawca 477 5,7 Sprzedawca 407 5,7 Sprzedawca 512 5,4 3 Murarz 246 3,1 Murarz 298 3,6 Murarz 216 3,0 Murarz 277 2,9 4 Robotnik gospodarczy 204 2,6 Robotnik gospodarczy 268 3,2 Robotnik gospodarczy 194 2,7 Robotnik gospodarczy 268 2,8 5 Kucharz 203 2,6 Kucharz 215 2,6 Kucharz 176 2,5 Kucharz 250 2,6 6 Ślusarz 164 2,1 Ślusarz 161 1,9 Ślusarz 159 2,2 Zdobnik szkła 206 2,2 7 Ekonomista 160 2,0 Ekonomista 158 1,9 Zdobnik szkła 128 1,8 Ślusarz 194 2,0 8 Górnik eksploatacji podziemnej 137 1,7 Górnik eksploatacji podziemnej 114 1,4 Ekonomista 108 1,5 Ekonomista 173 1,8 9 Zdobnik szkła 116 1,5 Krawiec 111 1,3 Technik budownictwa 96 1,3 Krawiec 156 1,6 10 Krawiec 112 1,4 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] % ogółu 109 1,3 Stolarz 91 1,3 Szwaczka 119 1,3 11 Stolarz 109 1,4 Kelner 109 1,3 Krawiec 91 1,3 II Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa % ogółu 114 1,2 Razem w % ogółu 47,3 Razem w % ogółu 46,3 Razem w % ogółu 46,5 Razem w % ogółu 47,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 154

155 Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat kłodzki w latach Lp. Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,0 Bez zawodu ,0 Bez zawodu ,2 Bez zawodu ,3 2 Sprzedawca 22 3,1 Ekonomista 30 4,4 3 Ekonomista 20 2,8 4 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa 5 Kucharz małej gastronomii 13 1,8 6 7 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: Technik organizacji usług gastronomicznych 8 Technik budownictwa 9 1,3 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa 21 3,1 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 16 2,9 13 2,3 16 2,2 Kucharz małej gastronomii 19 2,8 Ekonomista 10 1,8 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 12 1,7 Sprzedawca 10 1,5 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani 34 4,7 18 2,5 17 2,4 18 2,7 Technik mechanik 9 1,6 Ekonomista 16 2,2 Technik żywienia i gospodarstwa domowego 8 1,4 Technik mechanik 16 2,2 10 1,4 Technik elektryk 8 1,2 Technik elektronik 7 1,3 Technik ochrony środowiska 14 1,9 Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 7 1,0 9 Technik elektronik 9 1,3 Technik elektronik 6 0, Technik żywienia i gospodarstwa domowego 9 1,3 Mechanik pojazdów samochodowych Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotel 7 1,3 6 0,9 Technik budownictwa 6 1,1 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotel 13 1,8 6 1,1 Sprzedawca 13 1,8 Technik żywienia i gospodarstwa domowego Mechanik pojazdów samochodowych 11 1,5 11 1,5 Razem w % ogółu 76,8 Razem w % ogółu 77,5 Razem w % ogółu 79,0 Razem w % ogółu 73,4 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 155

156 Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat kłodzki w latach Lp. Rok i półrocze I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Robotnik gospodarczy ,8 Robotnik gospodarczy ,6 Robotnik gospodarczy ,0 Robotnik gospodarczy ,1 2 Sprzedawca 208 8,9 Sprzedawca 176 7,3 Sprzedawca 223 8,2 Sprzedawca 155 7,9 3 4 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji 160 6,8 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 173 7, ,7 Bez zawodu 127 5,3 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 168 6, ,4 Monter elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 120 6, ,8 5 Szwaczka 72 3,1 Szwaczka 106 4,4 Bez zawodu 108 4,0 Robotnik budowlany 69 3,5 6 Kelner 56 2,4 7 Kucharz 52 2,2 8 Bez zawodu 46 2,0 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 83 3,4 Pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: Technik ochron 94 3,4 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji 68 3,5 59 2,4 Szwaczka 78 2,9 Bez zawodu 50 2,5 45 1,9 Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] 77 2,8 Pomoc kuchenna 48 2,4 9 Kamieniarz 35 1,5 Kelner 44 1,8 Kucharz 63 2,3 Kucharz 42 2,1 10 Kierowca samochodu ciężarowego 35 1,5 Kucharz 42 1,7 Kelner 50 1,8 Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] 41 2,1 Razem w % ogółu 53,9 Razem w % ogółu 48,1 Razem w % ogółu 57,9 Razem w % ogółu 52,0 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 156

157 Tabela Zawody deficytowe w powiecie kłodzkim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3: Doradca personalny Archiwista Nauczyciel języka obcego w szkole podstawowej Nauczyciel matematyki Opiekun w domu pomocy społecznej ,8 Spawacz ręczny łukiem elektrycznym Konserwator części Animator kultury Kierowca operator wózków jezdniowych 2 7 3,5 Terapeuta zajęciowy Nauczyciel przedmiotów zawodowych technicznych Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] ,6 Tynkarz 2 5 2,5 Opiekunka dziecięca 4 9 2,3 Nauczyciel języka obcego ,2 Operator koparek i zwałowarek Kasjer bankowy Pracownik informacji turystycznej Monter sieci gazowych Parkingowy Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie kłodzkim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 2: Ślusarz Ekonomista Technik budownictwa Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Krawiec Malarz budowlany Kucharz małej gastronomii Bez zawodu ,5 Elektromonter [elektryk] zakładowy Pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani Mechanik samochodów osobowych ,7 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] ,5 Technik informatyk Betoniarz zbrojarz Piekarz ,8 Tapicer ,3 Cukiernik Stolarz budowlany Blacharz samochodowy Mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych ,5 Palacz kotłów c.o. gazowych ,5 Kierownik małego przedsiębiorstwa w handlu hurtowym i detalicznym Mechanik samochodów ciężarowych Kierowca samochodu osobowego ,3 Murarz ,7 Drwal ,5 Mechanik pojazdów samochodowych ,2 Muzyk Palacz pieców zwykłych Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych ,75 Salowa ,7 Dozorca ,7 157

158 Szwaczka ,4 Stolarz ,1 Cieśla Sprzątaczka ,6 Pracownik socjalny ,3 Lakiernik samochodowy ,3 Ogrodnik terenów zieleni ,2 Sortowacz Kucharz Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Operator maszyn rolniczych Dekarz ,8 Pielęgniarka ,5 Krojczy ,3 Fryzjer [zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] ,1 Magazynier ,1 Specjalista do spraw finansów [analityk finansowy] Sprzedawca ,3 Robotnik leśny ,1 Stolarz meblowy Zaopatrzeniowiec Specjalista do spraw reklamy Brukarz Robotnik placowy Nauczyciel techniki Szef kuchni [kuchmistrz] Zbrojarz Ślusarz narzędziowy Kelner Kierowca samochodu ciężarowego ,9 Elektromonter instalacji elektrycznych ,8 Kasjer handlowy ,8 Palacz kotłów c.o. wodnych rusztowych ,8 Pilarz ,5 Robotnik magazynowy 5 2 2,5 Praczka ,4 Opiekunka domowa ,3 Zamiatacz ,1 Pakowacz ,1 Nauczyciel nauczania początkowego Pozostali pracownicy obsługi biurowej gdzie indziej niesklasyfikowani Sanitariusz szpitalny Monter instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody Szlifierz kamienia Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani Kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w handlu Specjalista pracy socjalnej Laborant chemiczny Technik geodeta Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe Nauczyciel/instruktor praktycznej nauki zawodu Instruktor rekreacji ruchowej Zabiegowy balneologiczny Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych Szlifierz polerowacz wyrobów artystycznych Operator pilarek do pozyskiwania tarcicy Nauczyciel wychowania fizycznego 5 3 1,7 Bufetowy [barman] ,5 Kamieniarz ,5 Kierownik działu marketingu i sprzedaży 3 2 1,5 Ratownik medyczny 3 2 1,5 Kasjer walutowy 3 2 1,5 Robotnik budowlany ,5 158

159 Specjalista do spraw marketingu i handlu [sprzedaży] ,4 Pokojowa [w hotelu] ,4 Konserwator budynków ,3 Kopacz 8 6 1,3 Kosmetyczka [zawód szkolny: Technik usług kosmetycznych] 9 7 1,3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Powiat świdnicki W latach na świdnickim rynku pracy wśród rejestrowanych bezrobotnych przeważały osoby bez zawodu (od 15,3% do 24,2% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych). W grupie osób legitymujących się konkretnym zawodem pojawiały się osoby z uprawnieniami i kwalifikacjami w zawodzie: sprzedawca, ślusarz, szwaczka, krawiec, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], murarz, pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych], technik mechanik oraz nowe w pierwszej dziesiątce pedagog i robotnik gospodarczy. Osoby o wymienionych zawodach stanowiły niemal połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Świdnicy (por. tab.2.51). W półroczach 2007 i 2008 roku bezrobotni absolwenci w powiecie świdnickim stanowili odpowiednio: 8,8%, 9,6%, 8,5% i 9,1% ogółu bezrobotnych. W grupie bezrobotnych absolwentów przeważały osoby bez zawodu gimnazjaliści lub kończący licea ogólnokształcące, które stanowiły od 24,2% do 34,3% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.52). Na liście bezrobotnych odnotowano także absolwentów o następujących zawodach: pedagog, specjalista administracji publicznej, ekonomista, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], mechanik pojazdów samochodowych, sprzedawca, organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], fizjoterapeuta oraz politolog. W ostatnim półroczu listę uzupełnili także: specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży) oraz filolog filologia obcojęzyczna. Największa liczba ofert pracy zgłoszonych w PUP w Świdnicy w ostatnich latach skierowana była do przedstawicieli takich zawodów jak: sprzedawca 201 ofert (10% ogółu zgłoszonych ofert), robotnik gospodarczy 185 ofert (9,1% ogółu zgłoszonych ofert), pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji] 166 ofert (8% ogółu zgłoszonych ofert), sprzątaczka 89 ofert (4,4% ogółu zgłoszonych ofert), robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 85 ofert (4,2% ogółu zgłoszonych ofert), murarz 49 ofert (2,4% ogółu zgłoszonych ofert), kierowca samochodu ciężarowego 44 oferty 159

160 (2,2% ogółu zgłoszonych ofert), pomoc kuchenna 42 oferty (2,1% ogółu zgłoszonych ofert), robotnik budowlany 42 oferty (2,1% ogółu zgłoszonych ofert) oraz rozbieracz wykrawacz 40 ofert ( 2% ogółu zgłoszonych ofert) (por. tab. 2.53). Do zdecydowanie deficytowych zawodów tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby osób bezrobotnych w drugim półroczu 2008 r. w powiecie świdnickim była większa bądź równa 2 zaliczono zawody wyszczególnione w tab Są też zawody, wobec których zgłoszono oferty pracy, a w których nie odnotowano zarejestrowanych bezrobotnych (wymieniono te, dla których odnotowano 4 lub więcej ofert): nauczyciel bibliotekarz (30), operator maszyn do produkcji opakowań z papieru i tektury (19), nauczyciel przewlekle chorych i niepełnosprawnych ruchowo (8), doradca personalny (8), operator urządzeń do formowania wyrobów ogniotrwałych (8), manikiurzystka (8), operator maszyn do szycia (5), robotnik przy myciu części i zespołów (4). Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których stosunek liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosił w powiecie świdnickim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Do PUP nie zgłoszono żadnej oferty pracy w zawodzie (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): bez zawodu (2169), technik mechanik (135), ekonomista (84), technik informatyk (68), organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa] (53), monter elektrycznych przyrządów pomiarowych (47), technik żywienia i gospodarstwa domowego (46), mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych (43), ogrodnik producent nasion (42), ogrodnik terenów zieleni (39), pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle (39), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych (31), zdobnik ceramiki (31), socjolog (30), technik technologii odzieży (30), politolog (29), robotnik magazynowy (29), technik elektryk (28), pozostali pracownicy do spraw transportu (28), pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń (28), specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych (26), górnik eksploatacji podziemnej (24), ceramik wyrobów użytkowych i ozdobnych (24), technik rolnik (23), pozostali specjaliści do spraw ekonomicznych i zarządzania gdzie indziej niesklasyfikowani (21), formierz odlewnik (21), mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych (20), obuwnik przemysłowy (20), ładowacz (20), filolog filologia obcojęzyczna (19), technik technologii drewna (19), formowacz wyrobów ceramicznych (19), filolog filologia polska (18), wiertacz w metalu (18), monter elektronik aparatura pomiarowa (18), rolnik upraw polowych (17), przędzarz (16), technolog robót wykończeniowych w budownictwie (15), 160

161 technik ochrony środowiska (14), organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych] (14), betoniarz zbrojarz (14), mechanik maszyn i urządzeń budowlanych i melioracyjnych (14), mechanik maszyn i urządzeń do obróbki metali (14), technik transportu kolejowego (13), technik ogrodnik (12), organizator agrobiznesu [zawód szkolny: technik agrobiznesu] (12), elektromechanik elektrycznych przyrządów pomiarowych (12), tkacz (12), salowa (12), telefonistka (11). Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie świdnickim następujące zawody: operator sprzętu komputerowego, asystentka stomatologiczna, statystyk, pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani, lekarz weterynarii, asystent bankowości, sekretarka medyczna, opiekun w domu pomocy społecznej, pozostali inżynierowie budownictwa i inżynierii środowiska, nauczyciel chemii, fotograf, technik farmaceutyczny, instruktor odnowy biologicznej, instruktor rekreacji ruchowej, monter instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, zgrzewacz, monter elektronik naprawa sprzętu audiowizualnego, operator maszyn do produkcji płyt i sklejek, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), bufetowy (barman), sprzątaczka. W badanym powiecie wobec wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano ofert pracy, jednakowoż pojawiały się także oferty pracy, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 161

162 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat świdnicki w latach Rok i półrocze Lp % % I II % ogółu I % ogółu II ogółu ogółu 1 Bez zawodu ,6 Bez zawodu ,3 Bez zawodu ,2 Bez zawodu ,2 2 Sprzedawca 445 6,4 Sprzedawca 506 6,7 Sprzedawca 445 6,2 Sprzedawca 484 5,4 3 Ślusarz 262 3,7 Ślusarz 333 4,4 Ślusarz 248 3,4 Ślusarz 294 3,3 4 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 212 3,0 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 224 2,9 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 5 Technik mechanik 152 2,2 Murarz 167 2,2 Murarz 129 1, ,6 Krawiec 222 2,5 Asystent ekonomiczny (zawód szkolny: Technik ekonomista) 215 2,4 6 Murarz 140 2,0 Technik mechanik 155 2,0 Technik mechanik 127 1,8 Szwaczka 187 2,1 7 Szwaczka 127 1,8 Krawiec 150 2,0 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 117 1,6 Pracownik biurowy (Zawód szkolny: Technik prac biurowych) 144 1,6 8 Krawiec 121 1,7 Tokarz 132 1,7 Szwaczka 117 1,6 Technik mechanik 135 1,5 9 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 10 Tokarz 95 1,4 99 1,4 Szwaczka 131 1,7 Krawiec 106 1,5 Murarz 135 1,5 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 116 1,5 Kucharz 101 1,4 Pedagog 133 1,5 11 Mechanik samochodów osobowych 95 1,4 Kucharz 109 1,4 Tokarz 98 1,4 Robotnik gospodarczy 127 1,4 Razem w % ogółu 48,2 Razem w % ogółu 40,5 Razem w % ogółu 47,0 Razem w % ogółu 45,9 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 162

163 Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat świdnicki w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,3 Bez zawodu ,2 Bez zawodu ,0 Bez zawodu ,0 2 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 33 5,3 Pedagog 64 8,8 Pedagog 44 7,1 Pedagog 45 5,5 3 Pedagog 23 3,7 4 Kucharz małej gastronomii 19 3,1 Specjalista administracji publicznej Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 40 5,5 36 4,9 Specjalista administracji publicznej Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] 24 3,9 5 Ekonomista 18 2,9 Sprzedawca 25 3,4 Fizjoterapeuta 17 2,8 6 Specjalista administracji publicznej 7 Technik mechanik 15 2,4 8 Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 16 2,6 Kucharz małej gastronomii 23 3,1 Sprzedawca 16 2,6 15 2,4 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa] Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 21 2,9 Kucharz małej gastronomii 13 2,1 Specjalista administracji publicznej 37 4,5 23 3,7 Ekonomista 35 4,3 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży) Mechanik pojazdów samochodowych 34 4,2 23 2,8 20 2,5 17 2,3 Technik mechanik 12 1,9 Sprzedawca 17 2,1 9 Fizjoterapeuta 14 2,3 Socjolog 16 2,2 Technik informatyk 12 1,9 10 Sprzedawca 14 2,3 Ekonomista 15 2,1 Ekonomista 10 1,6 11 Socjolog 12 1,9 Politolog 15 2,1 Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa] Organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: Technik hotelarstwa] Filolog filologia obcojęzyczna 15 1,8 13 1,6 10 1,6 Politolog 12 1,5 Razem w % ogółu 63,2 Razem w % ogółu 59,4 Razem w % ogółu 61,7 Razem w % ogółu 62,3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 163

164 Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat świdnicki w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Robotnik gospodarczy ,7 Robotnik gospodarczy ,9 Robotnik gospodarczy ,9 Sprzedawca 201 9,9 2 Sprzedawca 216 7,4 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ,2 Sprzedawca 255 9,1 Robotnik gospodarczy 185 9,1 3 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 4 Kamieniarz 122 4,2 5 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 6 Pakowacz 113 3,9 7 8 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] Pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: Technik ochrony fizycznej osób i mienia] 136 4,6 Sprzedawca 282 9,8 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 121 4,1 Sprzątaczka 112 3,9 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 108 3,8 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 166 8, ,9 Sprzątaczka 107 3,8 Sprzątaczka 89 4, ,7 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 94 3,3 97 3,3 Magazynier 86 3,0 Robotnik budowlany 88 3,1 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 85 4,2 88 3,1 Murarz 49 2,4 Kierowca samochodu ciężarowego 44 2,2 87 3,0 Murarz 81 2,8 Magazynier 74 2,6 Pomoc kuchenna 42 2,1 9 Sprzątaczka 83 2,8 Robotnik budowlany 73 2,5 Szwaczka 70 2,5 Robotnik budowlany 42 2,1 10 Kierowca samochodu ciężarowego 79 2,7 Pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: Technik ochrony fizycznej 61 2,1 Murarz 67 2,4 Rozbieracz wykrawacz 40 2,0 osób i mienia] Razem w % ogółu 47,7 Razem w % ogółu 54,8 Razem w % ogółu 48,8 Razem w % ogółu 46,3 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 164

165 Tabela Zawody deficytowe w powiecie świdnickim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3: Rozbieracz wykrawacz Tynkarz Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ,6 Ubojowy Recepcjonista Fakturzystka Drukarz Asystent usług pocztowych Sprzedawca w stacji paliw ,7 Goniec ,5 Brukarz Operator koparek i zwałowarek Pomocniczy robotnik przy hodowli zwierząt Pracownik administracyjny (zawód szkolny: Technik administracji) ,5 Opiekunka domowa 3 7 2,3 Monter izolacji budowlanych 4 9 2,3 Kasjer handlowy ,2 Kierowca operator wózków jezdniowych Sekretarka Kierowca autobusu Bibliotekarz Operator automatów spawalniczych Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie świdnickim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 2: Asystent ekonomiczny (zawód szkolny: Technik ekonomista) Pedagog Krawiec Stolarz meblowy Tokarz Specjalista administracji publicznej ,3 Kierowca ciągnika rolniczego Cukiernik ,5 Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe Malarz budowlany Asystent rachunkowości (zawód szkolny: Technik rachunkowości) Kucharz małej gastronomii Organizator obsługi turystycznej (zawód szkolny: Technik obsługi turystycznej) Mechanik pojazdów samochodowych Kucharz Ślusarz ,4 Handlowiec (zawód szkolny: Technik handlowiec) ,2 Pielęgniarka Elektromonter (elektryk) zakładowy ,4 Elektromechanik pojazdów samochodowych Administrator sieci informatycznej Inżynier inżynierii środowiska instalacje sanitarne Technik elektronik Terapeuta zajęciowy Technik budownictwa ,6 Mechanik samochodów osobowych ,1 Nauczyciel nauczania początkowego Nauczyciel przedszkola Operator suwnic (suwnicowy) Nauczyciel plastyki Piekarz ,8 Frezer ,8 Specjalista do spraw finansów (analityk finansowy) ,5 Stolarz budowlany

166 Chemik Wulkanizator Woźny Specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży) ,9 Operator obrabiarek sterowanych numerycznie ,5 Fizjoterapeuta ,4 Szwaczka ,2 Nauczyciel historii Technik dentystyczny Listonosz Konduktor Operator automatycznej linii obróbki skrawaniem Robotnik placowy Szlifierz kamienia 9 2 4,5 Nauczyciel języka obcego ,3 Dozorca ,1 Konserwator budynków Posadzkarz Gospodarz domu Stolarz ,9 Pracownik biurowy (Zawód szkolny: Technik prac biurowych) ,8 Dziewiarz 7 2 3,5 Prasowaczka (ręczna) ,3 Dekarz ,3 Monter maszyn i urządzeń przemysłowych Specjalista bankowości Masażysta (zawód szkolny: Technik masażysta) Opiekunka środowiskowa Nauczyciel matematyki Pedagog szkolny Archiwista Dziennikarz Spedytor (zawód szkolny: Technik spedytor) Pomoc dentystyczna Ślusarz narzędziowy Monter sprzętu radiowego i telewizyjnego Portier Murarz ,8 Cieśla ,6 Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani ,7 Zaopatrzeniowiec 8 3 2,7 Mechanik samochodów ciężarowych 8 3 2,7 Operator maszyn i urządzeń do rozdrabniania i sortowania surowców mineralnych ,6 Sprzedawca ,4 Operator sprzętu do robót ziemnych ,3 Lakiernik samochodowy 7 3 2,3 Magazynier ,3 Fryzjer (zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich) ,2 Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych Blacharz samochodowy Monter instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody Operator maszyn wykończalniczych wyrobów włókienniczych Konserwator części Sortowacz Inżynier zootechniki Nauczyciel geografii Doradca zawodowy Diagnosta samochodowy Dietetyk Pracownik do spraw osobowych Konwojent Elektromonter instalacji elektrycznych ,9 Kamieniarz ,9 Kelner ,8 Pracownik socjalny 7 4 1,8 Spawacz ręczny gazowy ,7 Operator maszyn do obróbki skrawaniem 5 3 1,7 Monter podzespołów i zespołów elektronicznych 5 3 1,7 Kierowca samochodu ciężarowego ,6 Tłoczarz w metalu 6 4 1,5 Kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w handlu 3 2 1,5 166

167 hurtowym i detalicznym Pilarz kamienia 4 3 1,3 Rzeźnik wędliniarz ,3 Pakowacz ,3 Palacz pieców zwykłych 5 4 1,3 Robotnik drogowy 5 4 1,3 Robotnik budowlany ,2 Księgowy (samodzielny) ,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Powiat ząbkowicki W ostatnich dwóch latach w powiecie ząbkowickim wśród rejestrowanych bezrobotnych najwięcej było bezrobotnych bez zawodu (od 18,7% do 21,1% ogółu zarejestrowanych bezrobotnych). W grupie osób legitymujących się konkretnym zawodem pojawiały się osoby z uprawnieniami i kwalifikacjami w zawodzie: sprzedawca, ekonomista, murarz, robotnik gospodarczy, ślusarz, krawiec, kucharz, mechanik samochodów osobowych i technik mechanik. Mimo, że kolejność uporządkowania wyżej wymienionych zawodów zmieniała się w ciągu ostatnich dwóch lat, to osoby o wymienionych zawodach stanowiły ponad połowę wszystkich bezrobotnych zarejestrowanych w PUP w Ząbkowicach Śląskich (por. tab. 2.56). W półroczach 2007 i 2008 roku bezrobotni absolwenci w powiecie ząbkowickim stanowili od 10,2%, poprzez 11%, do 8,8% ogółu bezrobotnych. W grupie tej przeważały osoby bez zawodu, które stanowiły od 52,1% do 41,2% ogółu bezrobotnych absolwentów (por. tab. 2.57). Na liście bezrobotnych odnotowano również absolwentów o następujących zawodach: ekonomista, organizator agrobiznesu [zawód szkolny: technik agrobiznesu], mechanik pojazdów samochodowych, sprzedawca, technik budownictwa, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], handlowiec [zawód szkolny: technik handlowiec], technik mechanik, kucharz małej gastronomii oraz kucharz. W II półroczu 2008 roku najwięcej ofert pracy zgłoszonych do PUP w Ząbkowicach Śląskich skierowanych było do osób legitymujących się następującymi zawodami (por. tab. 2.58): pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych] 145 ofert, sprzedawca 80 ofert, robotnik gospodarczy 74 oferty, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji] 47 ofert, robotnik budowlany 34 oferty, pokojowa (w hotelu) 29 ofert, szwaczka 23 oferty oraz pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia] 20 ofert. Na liście, po raz pierwszy w zestawieniu 167

168 największej liczby ofert pracy, pojawił się również zawód agenta ubezpieczeniowego, dla którego zgłoszono 20 ofert pracy. Warto również podkreślić, że wyłącznie w powiecie ząbkowickim na liście najczęściej zgłaszanych ofert pracy znalazły się oferty, dokładnie 201 ofert, skierowane do osób bez zawodu. Zgłoszone przez pracodawców oferty pracy (4 i więcej) wobec: recepcjonisty, archiwisty, tynkarza, bibliotekarza, kierownika małego przedsiębiorstwa gdzie indziej niesklasyfikowanego, konserwatora budynków, operatora koparek i zwałowarek, agenta ubezpieczeniowy nie napotkały na ząbkowickim rynku pracy żadnego zarejestrowanego w tym zawodzie bezrobotnego. Wśród zawodów zdecydowanie deficytowych, tj. takich, dla których relacja liczby ofert pracy do liczby osób bezrobotnych w drugim półroczu 2008 r. w powiecie ząbkowickim była większa bądź równa 2 wskazano zawody wyszczególnione w tab Zawody nadwyżkowe, tj. takie, dla których stosunek liczby osób bezrobotnych na ofertę pracy w drugim półroczu 2008 r. wynosił w powiecie ząbkowickim ponad 1,2 wyszczególniono w tab Ponadto w PUP w Ząbkowicach zarejestrowani są bezrobotni, dla których nie zgłoszono żadnej oferty pracy. Są wśród nich przedstawiciele następujących zawodów: (wymieniono zawody grupujące powyżej 10 osób): ekonomista (189), technik mechanik (86), technik rolnik (70), organizator agrobiznesu [zawód szkolny: technik agrobiznesu] (42), rolnik pracujący na własne potrzeby (40), monter podzespołów i zespołów elektronicznych (35), operator urządzeń przetwórstwa owocowo warzywnego (34), kucharz małej gastronomii (32), mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych (31), malarz budowlany (22), mechanik samochodów ciężarowych (22), salowa (22), rolnik produkcji roślinnej i zwierzęcej [zawód szkolny: rolnik] (19), robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym (19), kelner (17), górnik eksploatacji podziemnej (16), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych (16), pozostali hodowcy zwierząt i pokrewni gdzie indziej niesklasyfikowani (16), robotnik leśny (15), elektromonter instalacji elektrycznych (15), monter aparatury rozdzielczej i kontrolnej energii elektrycznej (15), pozostali rolnicy produkcji roślinnej (12), meliorant (12), pedagog (11), organizator obsługi turystycznej [zawód szkolny: technik obsługi turystycznej] (11), malarz tapeciarz (10), rzeźnik wędliniarz (10), tkacz (10). Do zawodów zrównoważonych tj. takich, dla których liczba bezrobotnych na ofertę wahała się od 0,8 do 1,2 zaliczono w powiecie ząbkowickim wymienione poniżej zawody: 168

169 robotnik magazynowy, technik fizjoterapii, bufetowy (barman), ogrodnik uprawa roślin ozdobnych, asystent usług pocztowych, specjalista do spraw organizacji i rozwoju transportu, spawacz ręczny łukiem elektrycznym, mechanik pojazdów jednośladowych, pozostali elektromonterzy, operator maszyn do produkcji opakowań z papieru i tektury, dekarz, nauczyciel języka obcego, pracownik administracyjny [zawód szkolny: technik administracji]. Na terenie powiatu ząbkowickiego, podobnie jak i w innych analizowanych powiatach, występuje sytuacja, kiedy jednocześnie wobec wielu bezrobotnych sklasyfikowanych według zawodów nie odnotowano ofert pracy, a pojawiały się oferty pracy, względem których brak było zarejestrowanych bezrobotnych. 169

170 Tabela Bezrobotni według najczęściej występujących zawodów powiat ząbkowicki w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,7 Bez zawodu ,9 Bez zawodu ,1 Bez zawodu ,9 2 Sprzedawca 237 6,9 Sprzedawca 310 7,1 Sprzedawca 237 6,6 Sprzedawca 253 5,9 3 Ekonomista 228 6,6 Ekonomista 241 5,5 Ekonomista 183 5,1 Ekonomista 189 4,4 4 Murarz 156 4,5 Murarz 191 4,4 Murarz 150 4,2 Murarz 178 4,2 5 Mechanik samochodów osobowych 120 3,5 Robotnik gospodarczy 163 3,7 Robotnik gospodarczy 129 3,6 Robotnik gospodarczy 157 3,7 6 Robotnik gospodarczy 118 3,4 Krawiec 140 3,2 Krawiec 114 3,2 Ślusarz 130 3,1 7 Ślusarz 115 3,3 Ślusarz 131 3,0 Ślusarz 94 2,6 Krawiec 127 3,0 8 Kucharz 107 3,1 Technik mechanik 126 2,9 Technik mechanik 92 2,6 Kucharz 110 2,6 Mechanik Mechanik samochodów 9 Krawiec 103 3,0 Kucharz 118 2,7 84 2,3 samochodów 87 2,0 osobowych osobowych 10 Technik mechanik 79 2,3 Mechanik samochodów osobowych 101 2,3 Kucharz 83 2,3 Technik mechanik 86 2,0 Razem w % ogółu 55,3 Razem w % ogółu 55,5 Razem w % ogółu 53,5 Razem w % ogółu 51,9 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 170

171 Tabela Bezrobotni absolwenci według najczęściej występujących zawodów powiat ząbkowicki w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,6 Bez zawodu ,4 Bez zawodu ,1 Bez zawodu ,2 2 Ekonomista 36 10,3 Ekonomista 41 9,6 Ekonomista 28 7,1 Ekonomista 28 7,5 Organizator Organizator agrobiznesu agrobiznesu 3 Technik mechanik 11 3,1 Technik mechanik 19 4,4 [zawód szkolny: 20 5,0 20 5,3 [zawód szkolny: Technik agrobiznesu] Technik agrobiznesu] 4 Handlowiec zawód szkolny: Technik handlowiec] 5 Sprzedawca 10 2,8 6 Technik budownictwa 9 2,6 7 Mechanik samochodów osobowych 8 Technik rolnik 7 2, Organizator agrobiznesu [zawód szkolny: Technik agrobiznesu] Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych Kucharz małej gastronomii 11 3,1 Sprzedawca 17 4,0 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] Organizator agrobiznesu [zawód szkolny: Technik agrobiznesu] Handlowiec [zawód szkolny: Technik handlowiec] 16 4,0 Mechanik pojazdów samochodowych 19 5,1 14 3,3 Sprzedawca 12 3,0 Sprzedawca 14 3,7 13 3,0 Mechanik pojazdów samochodowych 8 2,3 Technik budownictwa 10 2,3 Kucharz małej gastronomii 8 2,0 Mechanik pojazdów samochodowych 10 2,3 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych 9 2,3 Technik budownictwa 13 3,5 6 1,5 Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Handlowiec (zawód szkolny: Technik handlowiec) 12 3,2 10 2,7 7 2,0 Kucharz małej gastronomii 8 1,9 Technik mechanik 6 1,5 Technik mechanik 9 2,4 5 1,4 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych 7 1,6 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 6 1,5 Kucharz małej gastronomii 8 2,1 Handlowiec [zawód szkolny: ,4 7 1,6 Politolog 5 1,3 Kucharz 6 1,6 Technik handlowiec] Razem w % ogółu 82,6 Razem w % ogółu 78,9 Razem w % ogółu 80,1 Razem w % ogółu 76,7 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 171

172 Tabela Oferty pracy według najczęściej występujących zawodów powiat ząbkowicki w latach Rok i półrocze Lp I % ogółu II % ogółu I % ogółu II % ogółu 1 Bez zawodu ,5 Robotnik gospodarczy ,7 Robotnik gospodarczy ,1 Bez zawodu ,3 Pracownik biurowy Pracownik biurowy Pozostali mechanicy [Zawód szkolny: ,6 [Zawód szkolny: 149 9,8 Bez zawodu , ,2 monterzy maszyn i urządzeń Technik prac Technik prac biurowych] biurowych] Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Operator pras do formowania wyrobów z masy papierniczej Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe 102 6,1 Bez zawodu 99 6,5 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] 100 6,0 Sprzedawca 84 5,5 Sprzedawca 62 4,6 82 4,9 7 Sprzedawca 73 4,4 8 Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 78 4,7 Pokojowa [w hotelu] 44 2,9 61 3,6 Pracownik ochrony mienia i osób [zawód szkolny: Technik ochrony fizycznej osób i mienia] Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 52 3,4 Konserwator budynków 39 2,9 Monter podzespołów i zespołów elektronicznych ,7 Sprzedawca 80 7,3 Robotnik gospodarczy Pracownik administracyjny [zawód szkolny: Technik administracji] 74 6,8 47 4,3 37 2,8 Robotnik budowlany 34 3,1 42 2,8 Kierowca autobusu 35 2,6 Pokojowa (w hotelu) 29 2,6 42 2,8 Pokojowa [w hotelu] 35 2,6 Szwaczka 23 2,1 9 Pakowacz 56 3,3 Szwaczka 40 2,6 Murarz 30 2,2 Agent ubezpiecze niowy 20 1,8 Pracownik ochrony mienia i osób 10 Robotnik gospodarczy 35 2,1 Monter podzespołów [zawód szkolny: 35 2,3 Robotnik budowlany 30 2,2 i zespołów elektronicznych Technik ochrony 20 1,8 fizycznej osób i mienia] Razem w % ogółu 68,1 Razem w % ogółu 62,3 Razem w % ogółu 65,8 Razem w % ogółu 61,4 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 172

173 Tabela Zawody deficytowe w powiecie ząbkowickim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert Relacja 3: Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych Opiekunka dziecięca* Kierowca autobusu Pracownik ochrony mienia i osób* (zawód szkolny: Technik ochrony fizycznej osób i mienia) Pokojowa (w hotelu) ,7 Listonosz ,3 Kierowca operator wózków jezdniowych Pomoc kuchenna ,5 Sanitariusz szpitalny Pracownik biurowy* (Zawód szkolny: Technik prac biurowych) ,5 Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe Pozostali pracownicy administracyjni, sekretarze i pokrewni 2 5 2,5 Asystent rachunkowości* (zawód szkolny: Technik rachunkowości) 2 5 2,5 Robotnik budowlany ,4 Pedagog szkolny Wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych Pozostały średni personel ochrony zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowany Fakturzystka Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. Tabela Zawody nadwyżkowe w powiecie ząbkowickim Zawód Liczba bezrobotnych Liczba ofert pracy Relacja 2: Tokarz Technik budownictwa Piekarz Ślusarz ,5 Krawiec ,6 Stolarz ,3 Mechanik pojazdów samochodowych ,3 Specjalista do spraw organizacji usług gastronomicznych, hotelarskich i Asystent turystycznych ekonomiczny (zawód szkolny: Technik ekonomista) ,5 Elektromonter (elektryk) zakładowy Mechanik samochodów osobowych ,9 Blacharz samochodowy Murarz Sprzątaczka ,3 Kucharz ,5 Palacz kotłów c.o. gazowych Fryzjer (zawody szkolne: Fryzjer, Technik usług fryzjerskich) ,3 Nauczyciel nauczania początkowego Spawacz ręczny gazowy Kierowca ciągnika rolniczego Technolog robót wykończeniowych w budownictwie Elektromechanik pojazdów samochodowych Cukiernik ,7 bez zawodu ,4 Magazynier ,2 Handlowiec (zawód szkolny: Technik handlowiec) Laborant chemiczny Technik hodowca zwierząt Dietetyk Mechanik maszyn i urządzeń górniczych Technik informatyk 7 2 3,5 Sprzedawca ,2 173

174 Mechanik silników spalinowych Fizjoterapeuta Technik farmaceutyczny Ratownik medyczny Kasjer handlowy Zbrojarz Specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży) ,5 Pielęgniarka ,3 Brukarz 7 3 2,3 Robotnik gospodarczy ,1 Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych Chemik technologia chemiczna Nauczyciel wychowania fizycznego Technik geodeta Fotograf Monter elektronik naprawa sprzętu audiowizualnego Introligator poligraficzny Palacz pieców zwykłych Przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny) 5 3 1,7 Cieśla 5 3 1,7 Szwaczka ,6 Posadzkarz 6 4 1,5 Dozorca 3 2 1,5 Nauczyciel przedszkola 7 5 1,4 Kierowca samochodu ciężarowego ,4 Pracownik socjalny 4 3 1,3 Ogrodnik terenów zieleni 5 4 1,3 Pakowacz ,2 Kontroler rozliczeń podatkowych 6 5 1,2 Kierowca samochodu osobowego 6 5 1,2 Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP Region wałbrzyski Pod koniec 2008 r. zaobserwowano ogólny wzrost bezrobocia. Wśród osób zarejestrowanych w powiatowych urzędach pracy najliczniejszą grupę stanowiły osoby bez zawodu, a przypadku osób posiadających kwalifikacje zawodowe, najliczniej reprezentowane są zawody: sprzedawcy, murarza, kucharza i ślusarza (zestawienie zawodów deficytowych w powiatach regionu wałbrzyskiego przedstawiono w tabeli 2.61). W tabeli tej wyróżniono pogrubioną czcionką zawody powtarzające się w powiatach. 174

175 Lp Tabela Zestawienie zawodów nadwyżkowych w powiatach regionu wałbrzyskiego Powiaty Wałbrzyski Kamiennogórski Dzierżoniowski Zawód 1 2 1:2 Zawód 1 2 1:2 Zawód 1 2 1:2 1 Pedagog ,5 Ślusarz Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Ceramik ,7 Tkacz Kucharz małej gastronomii Sztukator Elektromechanik pojazdów samochodowych Monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych Cukiernik ,5 Krawiec Tokarz Technik mechanik ,4 Kaletnik Pedagog Salowa ,3 Robotnik leśny Technik elektronik Technik elektryk ,3 Nauczyciel języka polskiego Robotnik magazynowy Ogrodnik terenów zieleni Technik budownictwa Frezer Ślusarz ,5 Murarz Malarz budowlany Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ,3 Blacharz samochodowy ,5 Technik budownictwa ,5 11 Pozostali elektromechanicy Technik drogownictwa Ekonomista ,3 12 Elektromonter instalacji elektrycznych Mechanik pojazdów samochodowych ,5 Inspektor bezpieczeństwa i higieny pracy [zawód szkolny: Technik BHP Technik technologii odzieży ,7 Operator sprzętu do robót ziemnych Technik technologii odzieży ,5 14 Cieśla ,3 Robotnik drogowy Piekarz ,4 Fryzjer (zawody szkolne: Fryzjer, ,8 Krojczy Stolarz budowlany Technik usług fryzjerskich) Legenda: 1 liczba bezrobotnych, 2 liczba ofert, 1:2 relacja liczby bezrobotnych do liczby ofert. Pogrubioną czcionką wyszczególniono zawody powtarzające się. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 175

176 Tabela Zestawienie zawodów nadwyżkowych w powiatach regionu wałbrzyskiego (Cd) Powiat Lp. Kłodzki Świdnicki Ząbkowicki Zawód 1 2 1:2 Zawód 1 2 1:2 Zawód 1 2 1:2 1 Ślusarz Asystent ekonomiczny (zawód szkolny: Technik ekonomista) Tokarz Ekonomista Pedagog Technik budownictwa Technik budownictwa Krawiec Piekarz Asystent ekonomiczny [zawód szkolny: Technik ekonomista] Stolarz meblowy Ślusarz ,5 5 Krawiec Tokarz Krawiec ,6 6 Malarz budowlany Specjalista administracji publicznej ,3 Stolarz ,3 7 Kucharz małej gastronomii Kierowca ciągnika rolniczego Mechanik pojazdów samochodowych ,3 Specjalista do spraw organizacji usług 8 Bez zawodu ,5 Cukiernik , gastronomicznych, hotelarskich i turystycznych 9 Elektromonter [elektryk] zakładowy Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe Asystent ekonomiczny (zawód szkolny: Technik ekonomista) ,5 10 Pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani Malarz budowlany Elektromonter (elektryk) zakładowy Mechanik samochodów osobowych ,7 Asystent rachunkowości (zawód szkolny: Technik rachunkowości) Mechanik samochodów osobowych ,9 12 Handlowiec [zawód szkolny: Technik Organizator obsługi turystycznej (zawód szkolny: ,5 handlowiec] Technik obsługi turystycznej) Blacharz samochodowy Technik informatyk Mechanik pojazdów samochodowych Murarz Betoniarz zbrojarz Kucharz (w tym kucharz małej gastronomi) Sprzątaczka ,3 15 Piekarz ,8 Ślusarz ,4 Kucharz ,5 Legenda: 1 liczba bezrobotnych, 2 liczba ofert, 1:2 relacja liczby bezrobotnych do liczby ofert. Pogrubioną czcionką wyszczególniono zawody powtarzające się. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 176

177 Na rynku pracy regionu wałbrzyskiego notuje się wyraźną przewagę liczby zawodów nadwyżkowych w stosunku do zawodów deficytowych. Do zdecydowanie nadwyżkowych zawodów (relacja liczby bezrobotnych do ofert pracy wynosiła 20 i więcej) należy zaliczyć następujące: asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], pedagog, krawiec, ekonomista, tkacz, pozostali informatycy gdzie indziej niesklasyfikowani, tokarz, ceramik, technik budownictwa, asystent rachunkowości (zawód szkolny: technik rachunkowości), sztukator i kaletnik. Ponadto w niektórych powiatach nie odnotowano żadnej oferty pracy wobec bezrobotnych w zawodach (wymieniono grupy przekraczające w skali regionu 100 osób): bez zawodu, technik mechanik, ekonomista, krawiec, górnik eksploatacji podziemnej, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, asystent ekonomiczny [zawód szkolny: technik ekonomista], zdobnik szkła, tkacz, organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa], technik rolnik, technik żywienia i gospodarstwa domowego, przędzarz, kucharz małej gastronomii, pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń, mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych, mechanik operator pojazdów i maszyn rolniczych, obuwnik przemysłowy, technik ochrony środowiska. Są także zawody (w każdym powiecie regionu), w których osoby bezrobotne nie otrzymały w ostatnim półroczu żadnej oferty pracy. Do grupy tej zaliczyć należy przedstawicieli następujących zawodów: górnik eksploatacji podziemnej, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, organizator usług hotelarskich [zawód szkolny: technik hotelarstwa], technik rolnik, technik żywienia i gospodarstwa domowego, przędzarz, pozostali mechanicy monterzy maszyn i urządzeń, obuwnik przemysłowy, technik ochrony środowiska, organizator usług gastronomicznych [zawód szkolny: technik organizacji usług gastronomicznych], technik technologii drewna, politolog, filolog filologia polska, filolog filologia obcojęzyczna, technik telekomunikacji, pozostali rolnicy produkcji roślinnej, technik włókiennik, rolnik upraw polowych, palacz kotłów parowych, monter instalacji i urządzeń telekomunikacyjnych (telemonter), technik leśnik, pozostali technicy mechanicy, telefonistka, technik ogrodnik, geograf, historyk oraz inżynier mechanik maszyny i urządzenia przemysłowe. Zawodami, które jako nadwyżkowe odnotowano w każdym z analizowanych powiatów są: ślusarz, fryzjer [zawody szkolne: fryzjer, technik usług fryzjerskich], handlowiec [zawód szkolny: technik handlowiec], kierowca samochodu ciężarowego, kucharz, mechanik pojazdów samochodowych, monter instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, murarz, sprzedawca oraz stolarz (w tym budowlany i meblowy). 177

178 W powiatach regionu wałbrzyskiego następujące zawody: cieśla, cukiernik, piekarz, technik informatyk, dozorca, kelner, pielęgniarka wystąpiły jako nadwyżkowe lub bez żadnej oferty pracy. Ponadto w pięciu z sześciu analizowanych powiatów, jako nadwyżkowe wystąpiły zawody: blacharz samochodowy, mechanik samochodów osobowych, sprzątaczka, specjalista do spraw marketingu i handlu (sprzedaży), fizjoterapeuta, pakowacz, szwaczka oraz technik budownictwa. Wśród zawodów deficytowych największe niedobory pracowników utrzymywały się w powiatach regionu wałbrzyskiego w różnych zawodach. Trudno znaleźć, wśród wymienionych w raporcie zawodów tendencję współwystępowania. O ile bowiem są zawody nadwyżkowe, które pokrywają przestrzeń całego regionu, to zawody deficytowe występują: w pięciu powiatach (kierowca operator wózków jezdniowych), czterech (tynkarz, operator koparek i zwałowarek), trzech (kierowca autobusu, opiekunka dziecięca, pracownik biurowy [zawód szkolny: technik prac biurowych], opiekunka domowa, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), nauczyciel języka obcego, dwóch (recepcjonista, nauczyciel przedszkola, fakturzystka, animator kultury, sprzedawca w stacji paliw, brukarz, konserwator części, kasjer handlowy, monter instalacji gazowych, pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle, bibliotekarz, sekretarka, terapeuta zajęciowy, specjalista do spraw reklamy). W tabeli 2.62 zestawiono uporządkowane zawody deficytowe (po 15) w poszczególnych powiatach regionu wałbrzyskiego. 178

179 Tabela Zestawienie zawodów deficytowych w powiatach regionu wałbrzyskiego Powiaty Lp. Wałbrzyski Kłodzki Ząbkowicki Zawód 1 2 2:1 Zawód 1 2 2:1 Zawód 1 2 2:1 1 Blacharz budowlany Doradca personalny Kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w budownictwie Pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych Archiwista Opiekunka dziecięca Pomocniczy robotnik przy konserwacji terenów zieleni Nauczyciel matematyki Kierowca autobusu Pracownik ochrony mienia i osób* (zawód szkolny: Technik 4 Pracownik kancelaryjny Opiekun w domu pomocy społecznej , ochrony fizycznej osób i mienia) 5 Pozostali pracownicy obsługi biurowej gdzie indziej niesklasyfikowani Spawacz ręczny łukiem elektrycznym Pokojowa (w hotelu) ,7 6 Monter elektronik aparatura pomiarowa Konserwator części Listonosz ,3 7 Spedytor (zawód szkolny: Technik spedytor) Animator kultury Kierowca operator wózków jezdniowych Kierowca operator wózków 8 Doradca inwestycyjny , ,5 Pomoc kuchenna ,5 jezdniowych 9 Pozostali blacharze ,8 Terapeuta zajęciowy Sanitariusz szpitalny Technik logistyk 2 9 4,5 11 Pozostali magazynierzy i pokrewni 2 9 4,5 12 Nauczyciel techniki Pozostali specjaliści szkolnictwa i wychowawcy gdzie indziej niesklasyfikowani Nauczyciel przedmiotów zawodowych technicznych Nauczyciel języka obcego (w tym w szkole podstawowej) Przedstawiciel handlowy [przedstawiciel regionalny] Tynkarz 2 5 2,5 Pracownik biurowy (Zawód szkolny: Technik prac biurowych) , ,9 Kontroler jakości wyrobów artykuły przemysłowe ,6 Pozostali pracownicy administracyjni, sekretarze i pokrewni 2 5 2,5 Asystent rachunkowości (zawód szkolny: Technik rachunkowości) 2 5 2,5 14 Kurier Opiekunka dziecięca 4 9 2,3 Robotnik budowlany ,4 15 Rejestratorka medyczna ,7 Operator koparek i zwałowarek Pedagog szkolny Operator koparek i zwałowarek Kasjer bankowy Pracownik informacji turystycznej Monter sieci gazowych Fakturzystka Parkingowy Wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych Pozostały średni personel ochrony zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowany Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani Legenda: 1 liczba bezrobotnych, 2 liczba ofert, 2:1 relacja liczby ofert do liczby bezrobotnych. Pogrubioną czcionką wyszczególniono zawody powtarzające się. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP

180 Tabela Zestawienie zawodów deficytowych w powiatach regionu wałbrzyskiego (Cd) Powiaty Lp Kamiennogórski Świdnicki Dzierżoniowski Zawód 1 2 2:1 Zawód 1 2 2:1 Zawód 1 2 2:1 1 Konfekcjoner wyrobów gumowych Rozbieracz wykrawacz Kierowca autobusu ,7 2 Pracownik biurowy [Zawód szkolny: Technik prac biurowych] ,7 Tynkarz Sortowacz Nauczyciel przedszkola Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym ,6 Opiekunka dziecięca Operator koparek i zwałowarek Ubojowy Brukarz Pakowacz ,4 Recepcjonista Strażnik miejski Recepcjonista Fakturzystka Monter/składacz okien Przetwórca ryb Drukarz Technolog robót wykończeniowych w budownictwie Księgowy [samodzielny] 3 7 2,3 Asystent usług pocztowych Kierowca operator wózków jezdniowych Pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle ,1 Sprzedawca w stacji paliw ,7 Nauczyciel przedszkola ,3 10 Nauczyciel języka obcego Goniec ,5 Animator kultury Specjalista do spraw reklamy 2 2 Brukarz Pozostali robotnicy budowlani robót wykończeniowych i pokrewni Fotograf Operator koparek i zwałowarek Kasjer handlowy ,2 13 Monter podzespołów i zespołów elektronicznych Pomocniczy robotnik przy hodowli zwierząt Spawacz ręczny gazowy Pracownik administracyjny (zawód szkolny: Technik administracji) ,5 15 Opiekunka domowa 3 7 2,3 Sekretarka medyczna Monter izolacji budowlanych Kontroler produkcji ,3 Bibliotekarz Pozostali operatorzy maszyn i urządzeń do obróbki metali Legenda: 1 liczba bezrobotnych, 2 liczba ofert, 2:1 relacja liczby ofert do liczby bezrobotnych. Pogrubioną czcionką wyszczególniono zawody powtarzające się. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych PUP. 180

181 Do zawodów, dla których relacja liczby ofert do liczby bezrobotnych wynosiła 10 i więcej należą w regionie wałbrzyskim: rozbieracz wykrawacz, sortowacz, doradca personalny, blacharz budowlany, pozostali operatorzy maszyn do produkcji wyrobów z tworzyw sztucznych, kierownik wewnętrznej jednostki działalności podstawowej w budownictwie, pomocniczy robotnik przy konserwacji terenów zieleni, pracownik kancelaryjny, konfekcjoner wyrobów gumowych, kierowca autobusu, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, strażnik miejski, ubojowy, pracownik ochrony mienia i osób oraz pozostali pracownicy obsługi biurowej gdzie indziej niesklasyfikowani. Trudno jest prowadzić jednolitą i spójną politykę edukacyjną skoro zarówno zapotrzebowanie na bezrobotnych według grup zawodów (zawody deficytowe), jak i brak ofert pracy wobec wielu grup bezrobotnych (zawody nadwyżkowe) jest w regionie wałbrzyskim zróżnicowane przestrzennie. Można wyróżnić następujące przykłady: księgowy w powiecie świdnickim i wałbrzyskim jest zawodem nadwyżkowym, a w powiecie kamiennogórskim deficytowym; bufetowy jest zawodem deficytowym w powiecie wałbrzyskim, a nadwyżkowym w kłodzkim. W powiecie dzierżoniowskim występuje 12 bezrobotnych w tym zawodzie bez żadnej oferty pracy; pracownik biurowy to zawód nadwyżkowy w powiecie świdnickim, a deficytowy w wałbrzyskim, kamiennogórskim i ząbkowickim; nauczyciel języka polskiego to zawód deficytowy w powiecie kamiennogórskim, dzierżoniowskim i kłodzkim a nadwyżkowy w wałbrzyskim i świdnickim. Oferty pracy bez zarejestrowanych bezrobotnych występowały w powiecie kłodzkim, a bezrobotni, wobec których nie zgłoszono ofert pracy w powiecie świdnickim i ząbkowickim; specjalista ds. reklamy zawód deficytowy w powiecie kamiennogórskim i dzierżoniowskim, a nadwyżkowy w kłodzkim. Oferty bez zarejestrowanych bezrobotnych odnotowano w powiecie ząbkowickim, a bezrobotnych bez żadnej zgłoszonej oferty pracy w powiecie wałbrzyskim i świdnickim; fotograf to zawód deficytowy w powiecie kamiennogórskim, a nadwyżkowy w ząbkowickim i wałbrzyskim. W powiecie dzierżoniowskim i kłodzkim znaleźli się bezrobotni, wobec których nie odnotowano ofert pracy; brukarz zawód nadwyżkowy w powiecie kłodzkim i ząbkowickim, a deficytowy w dzierżoniowskim i świdnickim. W powiecie kamiennogórskim odnotowano osoby bezrobotne bez ofert pracy, 181

182 szef kuchni zawód nadwyżkowy w powiecie kłodzkim i deficytowy w dzierżoniowskim. W powiecie świdnickim odnotowano oferty pracy bez zarejestrowanych bezrobotnych, zaś odwrotnie (bezrobotni bez ofert pracy) w powiecie ząbkowickim; sprzedawca stacji paliw zawód nadwyżkowy w powiecie kamiennogórskim, a deficytowy w dzierżoniowskim. W regionie wałbrzyskim wśród bezrobotnych absolwentów, grupowanych według zawodów ze względu na wysoką częstość występowania, odnotowano przedstawicieli następujących zawodów: osoby bez zawodu, mechanik i technik mechanik pojazdów samochodowych, organizator usług hotelarskich i organizator usług gastronomicznych, sprzedawca, kucharz małej gastronomii, pedagog oraz asystent ekonomiczny. Zrównoważone zawody to w całym regionie wałbrzyskim 113 zawodów, zaś w poszczególnych powiatach od 21 w wałbrzyskim, 13 w kamiennogórskim, 31 w dzierżoniowskim, 30 w kłodzkim, 24 w świdnickim i 16 w ząbkowickim. W każdym analizowanym powiecie regionu wałbrzyskiego odnotowano krótkie listy zawodów zrównoważonych (od 13 w kamiennogórskim do 31 w dzierżoniowskim). Nie ma zawodów zrównoważonych, które dałyby pewność pracy w całym regionie wałbrzyskim. Są cztery zawody zrównoważone, które odnotowano w trzech powiatach: bufetowy (barman), fryzjer damski, kierowca samochodu osobowego, sekretarka. W dwóch z sześciu powiatów regionu wałbrzyskiego zawody zrównoważone to: asystent bankowości, księgowy (samodzielny), mechanik pojazdów jednośladowych, monter instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, nauczyciel języka obcego, nauczyciel matematyki, ogrodnik uprawa roślin ozdobnych, pozostali elektromonterzy, pozostali inżynierowie budownictwa i inżynierii środowiska, pracownik biura podróży, sekretarka medyczna, technik farmaceutyczny, technik fizjoterapii oraz wychowawca w placówkach oświatowych, wychowawczych i opiekuńczych. Spadek zainteresowania pracodawców zatrudnianiem pracowników w przemyśle (w różnych branżach) oraz w budownictwie wiąże się przede wszystkim ze zmianami, jakie zachodzą w gospodarce, w szczególności ze zmniejszonym popytem na produkty i świadczone przez pracodawców usługi. 182

183 Sytuacja określona wyżej przyczyniła się do rozwiązywania umów o pracę pomiędzy pracodawcą a pracownikami oraz zgłaszaniem do powiatowego urzędu pracy coraz większej liczby zwolnień grupowych, a co się z tym wiąże, napływem osób bezrobotnych. Mimo wysokiego bezrobocia pracodawcy mają problemy ze znalezieniem specjalistów jak i wykwalifikowanych robotników oferty pracy często rozmijają się w stosunku do podaży pracowników na rynku pracy. Posiadanie zawodu poszukiwanego na rynku pracy nie zawsze stwarza szanse na zatrudnienie. Obok kwalifikacji formalnych istotne dla pracodawcy jest posiadanie doświadczenia zawodowego. Firmy coraz częściej szukają osób wszechstronnie wykształconych, z wiedzą i umiejętnościami z różnych dziedzin. Największe szanse na pracę mają i będą miały w przyszłości osoby, które potrafią szybko reagować na zmieniające się potrzeby pracodawców oraz są elastyczne i otwarte na zmiany dokonujące się na lokalnym rynku pracy. Wszystko to powinno się odbywać poprzez ciągłe podnoszenie kwalifikacji, tj. dokształcanie oraz zdobywanie potrzebnych umiejętności. W poprzedniej części analizy rynku pracy zebrano i przeanalizowano informacje z powiatów regionu wałbrzyskiego na temat liczby bezrobotnych, ofert pracy i absolwentów z półroczy lat , natomiast poniżej, w celu zobrazowania tendencji w dłuższym okresie czasu 13 półroczy lat , tj. z całego okresu z jakiego dostępne są dane statystyczne w porównywalnym układzie zestawiono zawody, dla których średnia liczba bezrobotnych w tym czasie była wyższa niż 50 por. tab Opis sytuacji na rynku pracy w dłuższym okresie czasu przeprowadzono zarówno dla bezrobotnych, bezrobotnych absolwentów jak i ofert pracy oraz relacji ofert pracy do liczby bezrobotnych, a także bezrobotnych w odniesieniu do ofert pracy w dwóch ujęciach: raz w zestawieniu powtarzających się w kilku powiatach i po drugie w układzie każdego powiatu osobno. Z danych zawartych w tabeli 2.63 wynika, że najtrudniejsza sytuacja na rynku pracy dotyczy osób bez kwalifikacji (bez zawodu), a następnie w różnym stopniu, ale w całym regionie wałbrzyskim notuje się znaczną, przeciętną liczbę bezrobotnych w zawodach: sprzedawca, kucharz, ślusarz i murarz. 183

184 Tabela Zestawienie zawodów o wyższej niż 50 średniej liczbie bezrobotnych z półroczy lat Średnia liczba bezrobotnych w powiatach Zawód w półroczach lat Bez zawodu 773,0 286,0 1573,0 1464,0 2187,0 669,0 Sprzedawca 309,5 240,5 508,8 572,5 646,6 297,3 Kucharz 99,0 63,0 247,0 120,0 139,0 128,0 Ślusarz 170,8 110,7 204,3 327,1 203,5 146,3 Murarz 180,0 91,0 284,0 216,0 278,0 184,0 Asystent ekonomiczny [Technik ekonomista] 130,0 84,0 59,0 186,0 114,0 10,0 Pracownik biurowy [Technik prac biurowych] 96,2 69,8 109,3 153,4 185,7 39,4 Szwaczka 99,2 152,8 102,2 152,1 165,5 28,7 Technik mechanik 88,0 23,0 90,0 174,0 165,0 130,0 Mechanik samochodów osobowych 51,0 2,0 105,0 122,0 111,0 137,0 Krawiec 105,0 24,0 132,0 153,0 278,0 127,0 Robotnik gospodarczy 77,4 25,6 231,5 77,8 143,4 150,2 Ekonomista 49,0 29,0 186,0 107,0 167,0 248,0 Technik budownictwa 39,0 11,0 114,0 54,0 73,0 55,0 Piekarz 56,0 34,3 64,5 92,5 78,8 36,4 Stolarz 51,0 38,0 96,0 66,0 77,0 41,0 Pracownik administracyjny 50,5 12,5 61,1 63,7 71,4 41,9 Robotnik budowlany 48,6 175,0 112,9 61,5 160,5 17,8 Tokarz 72,2 19,5 36,8 114,0 73,5 55,2 Handlowiec [Technik handlowiec] 47,1 50,3 114,8 53,1 41,3 33,6 Elektromonter (elektryk) zakładowy 19,0 13,0 30,0 58,0 60,0 60,0 Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych 24,4 82,6 74,4 25,3 130,2 29,3 Kelner 29,3 19,1 106,2 29,9 70,9 14,9 Górnik eksploatacji podziemnej 9,3 15,5 135,1 33,1 225,8 10,9 Technik rolnik 34,0 12,0 55,0 27,0 19,0 79,0 Cukiernik 39,5 23,8 44,6 59,2 59,9 18,1 Pedagog 19,5 18,3 14,0 58,9 94,8 4,9 Tkacz 72,7 27,0 57,5 9,8 45,9 9,5 Organizator usług hotelarskich [Technik hotelarstwa] 10,7 4,5 69,5 33,3 16,2 3,5 Technik elektronik 49,8 6,0 52,6 15,0 49,7 10,3 Malarz budowlany 24,6 11,2 52,9 28,4 43,7 19,1 Zdobnik szkła 1,8 2,1 142,3 3,6 2,6 10,8 Technik informatyk 28,0 5,0 47,0 79,0 39,0 8,0 Stolarz meblowy 8,5 4,2 24,8 65,3 27,5 7,2 Fryzjer [Fryzjer, Technik usług fryzjerskich] 27,8 19,2 40,5 43,8 65,8 18,8 Technik elektryk 6,0 8,0 49,0 35,0 66,0 3,0 Technik ochrony środowiska 6,0 3,0 21,0 17,0 54,0 3,0 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 89,2 10,8 40,7 7,5 47,6 13,9 Obuwnik przemysłowy 3,0 61,0 5,0 24,0 25,0 1,0 1 dzierżoniowski, 2 kamiennogórski, 3 kłodzki, 4 świdnicki, 5 wałbrzyski, 6 ząbkowicki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP. W pięciu powiatach przeciętna liczba bezrobotnych powyżej 50 dotyczyła następujących zawodów: dzierżoniowski, kamiennogórski, kłodzki, świdnicki i wałbrzyski: asystent ekonomiczny [technik ekonomista], pracownik biurowy [technik prac biurowych] i szwaczka, dzierżoniowski, kłodzki, świdnicki i wałbrzyski oraz ząbkowicki: technik mechanik, mechanik samochodów osobowych, krawiec i robotnik gospodarczy. 184

185 Przeciętną liczbę bezrobotnych powyżej 50 w czterech powiatach regionu wałbrzyskiego odnotowano w następujących zawodach: ekonomista i technik budownictwa (kłodzki, świdnicki, wałbrzyski i ząbkowicki), piekarz i stolarz oraz pracownik administracyjny (dzierżoniowski, kłodzki, świdnicki, wałbrzyski), robotnik budowlany (kamiennogórski, kłodzki, świdnicki, wałbrzyski), tokarz (dzierżoniowski, świdnicki, wałbrzyski, ząbkowicki). W połowie analizowanych powiatów zawód, dla którego średnia liczba bezrobotnych przekraczała 50 osób to: handlowiec [technik handlowiec] w powiatach: kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim, elektromonter (elektryk) zakładowy w powiatach: świdnicki, wałbrzyskim, ząbkowickim pozostali mechanicy pojazdów samochodowych w powiatach: kamiennogórskim, kłodzkim, wałbrzyskim. Zawody, dla których odnotowano średnią liczbę bezrobotnych powyżej 50 osób w dwóch powiatach regionu wałbrzyskiego przedstawiono poniżej: kelner i górnik w powiecie kłodzkim i wałbrzyskim, cukiernik i pedagog w powiecie świdnickim i wałbrzyskim, technik rolnik w powiecie kłodzkim i ząbkowickim, tkacz w powiatach dzierżoniowskim i kłodzkim. Ponadto do zawodów o przeciętnej liczbie bezrobotnych powyżej 50 osób w badanych latach zaliczono: w powiecie dzierżoniowskim robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, w powiecie kamiennogórskim obuwnik przemysłowy, w powiecie kłodzkim organizator usług hotelarskich [technik hotelarstwa], technik elektronik, malarz budowlany i zdobnik szkła, w powiecie świdnickim technik informatyk i stolarz meblowy, w powiecie wałbrzyskim fryzjer [fryzjer, technik usług fryzjerskich], technik elektryk i technik ochrony środowiska. Analizując sytuację w poszczególnych powiatach należy wskazać, że przeciętną liczbę bezrobotnych powyżej 50 osób odnotowano w półroczach lat w następujących zawodach: w powiecie dzierżoniowskim; bez zawodu, sprzedawca, murarz, ślusarz, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), krawiec, szwaczka, kucharz, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), robotnik pomocniczy w 185

186 przemyśle przetwórczym, technik mechanik, robotnik gospodarczy, tkacz, tokarz, piekarz, mechanik samochodów osobowych, stolarz, pracownik administracyjny, w powiecie kamiennogórskim: bez zawodu, sprzedawca, robotnik budowlany, szwaczka, ślusarz, murarz, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), kucharz, obuwnik przemysłowy, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), w powiecie kłodzkim: bez zawodu, sprzedawca, murarz, kucharz, robotnik gospodarczy, ślusarz, ekonomista, zdobnik szkła, górnik eksploatacji podziemnej, krawiec, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), technik budownictwa, robotnik budowlany, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), kelner, mechanik samochodów osobowych, szwaczka, stolarz, technik mechanik, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), piekarz, pracownik administracyjny, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), tkacz, technik rolnik, malarz budowlany, technik elektronik, w powiecie świdnickim: bez zawodu, sprzedawca, ślusarz, murarz, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), technik mechanik, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), krawiec, szwaczka, mechanik samochodów osobowych, kucharz, tokarz, ekonomista, piekarz, technik informatyk, robotnik gospodarczy, stolarz, stolarz meblowy, pracownik administracyjny, robotnik budowlany, cukiernik, pedagog, elektromonter (elektryk) zakładowy, technik budownictwa, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), w powiecie wałbrzyskim: bez zawodu, sprzedawca, murarz, krawiec, górnik eksploatacji podziemnej, ślusarz, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), ekonomista, szwaczka, technik mechanik, robotnik budowlany, robotnik gospodarczy, kucharz, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), mechanik samochodów osobowych, pedagog, piekarz, stolarz, tokarz, technik budownictwa, pracownik administracyjny, kelner, technik elektryk, fryzjer (zawody szkolne: fryzjer, technik usług fryzjerskich), elektromonter (elektryk) zakładowy, cukiernik, technik ochrony środowiska, w powiecie ząbkowickim: bez zawodu, sprzedawca, ekonomista, murarz, robotnik gospodarczy, ślusarz, mechanik samochodów osobowych, technik mechanik, kucharz, krawiec, technik rolnik, elektromonter (elektryk) zakładowy, tokarz, technik budownictwa. 186

187 W kolejnym zestawieniu (por. tab. 2.64) przedstawiono zawody, w których średnia liczba bezrobotnych absolwentów była równa lub wyższa niż 10. I tak podobnie jak wśród ogółu bezrobotnych najwięcej absolwentów bez pracy odnotowano wśród osób bez zawodu, a następnie w każdym z powiatów w zawodzie sprzedawcy. Tabela Zestawienie zawodów o równej lub wyższej niż 10 średniej liczbie bezrobotnych absolwentów w półroczach lat Absolwenci Zawód Bez zawodu 232,0 74,0 353,0 193,0 363,0 140,0 Sprzedawca 18,2 11,1 28,8 37,3 27,9 32,3 Asystent ekonomiczny [technik ekonomista] 16,0 12,0 14,0 32,0 17,0 4,0 Technik mechanik 14,0 2,0 13,0 18,0 20,0 17,0 Ekonomista 15,0 7,0 30,0 22,0 32,0 51,0 Handlowiec [technik handlowiec] 12,5 10,1 14,6 14,0 8,6 12,8 Kucharz 10,0 3,0 15,0 10,0 5,0 11,0 Technik informatyk 7,0 0,0 10,0 18,0 11,0 2,0 Pedagog 7,8 6,5 4,8 27,0 36,1 2,2 Organizator usług hotelarskich [technik hotelarstwa 3,0 1,3 23,7 10,9 4,8 0,9 Technik elektronik 7,0 1,9 11,0 1,6 12,7 0,8 Pracownik biurowy [technik prac biurowych] 10,4 9,2 5,2 8,8 4,6 1,6 Mechanik samochodów osobowych 5,0 0,0 9,0 9,0 4,0 10,0 Krawiec 3,0 1,0 5,0 4,0 12,0 2,0 Technik elektryk 0,0 1,0 5,0 4,0 12,0 1,0 Technik ochrony środowiska 0,0 1,0 7,0 2,0 16,0 0,0 Technik budownictwa 3,0 2,0 11,0 6,0 7,0 9,0 Kucharz małej gastronomii 8,0 8,0 10,0 9,0 8,0 5,0 Pracownik administracyjny 7,5 1,8 6,5 11,0 9,8 8,6 1 dzierżoniowski, 2 kamiennogórski, 3 kłodzki, 4 świdnicki, 5 wałbrzyski, 6 ząbkowicki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP. Średnią liczbę bezrobotnych absolwentów powyżej 10 osób odnotowano w pięciu następujących powiatach: dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim dla zawodu asystent ekonomiczny [technik ekonomista], dzierżoniowskim, kłodzkim, świdnickim, wałbrzyskim, ząbkowickim dla zawodów: technik mechanik i ekonomista, dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim, ząbkowickim dla zawodu handlowiec [technik handlowiec]. Zawód kucharza był zawodem, dla którego w czterech powiatach odnotowano średnią liczbę bezrobotnych absolwentów powyżej 10, tj. w dzierżoniowskim, kłodzkim, świdnickim i ząbkowickim. 187

188 W trzech powiatach regionu wałbrzyskiego tj. w kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim dla zawodu technik informatyk przeciętna liczba bezrobotnych absolwentów w analizowanym okresie przekraczała lub była równa 10. W dwóch powiatach dla zawodów takich jak: pedagog w powiecie świdnickim i wałbrzyskim, organizator usług hotelarskich [technik hotelarstwa] w powiecie kłodzkim i świdnickim, technik elektronik w powiecie kłodzkim i wałbrzyskim, odnotowano średnią liczbę bezrobotnych absolwentów wyższą od 10 w badanych latach. Mniejszą szansę na znalezienie pracy (średnia liczba bezrobotnych absolwentów powyżej 10 osób) mieli w powiecie dzierżoniowskim pracownicy biurowi, w powiecie kłodzkim technicy budownictwa i kucharze małej gastronomii, w powiecie świdnickim pracownicy administracyjni, w powiecie wałbrzyskim krawcy, technicy elektrycy i technicy ochrony środowiska, a w powiecie ząbkowickim mechanicy samochodowi. Przeciętną liczbę absolwentów powyżej 10 osób w poszczególnych powiatach regionu wałbrzyskiego odnotowano w półroczach lat dla wymienionych poniżej zawodów: w powiecie dzierżoniowskim: bez zawodu, sprzedawca, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), ekonomista, technik mechanik, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), kucharz, w powiecie kamiennogórskim: bez zawodu, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), sprzedawca, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), w powiecie kłodzkim: bez zawodu, ekonomista, sprzedawca, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), kucharz, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), technik mechanik, technik budownictwa, technik elektronik, kucharz małej gastronomii, technik informatyk, w powiecie świdnickim: bez zawodu, sprzedawca, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), pedagog, ekonomista, technik mechanik, technik informatyk, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), pracownik administracyjny, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), kucharz, w powiecie wałbrzyskim: bez zawodu, pedagog, ekonomista, sprzedawca, technik mechanik, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), technik ochrony środowiska, technik elektronik, krawiec, technik elektryk, technik informatyk, 188

189 w powiecie ząbkowickim: bez zawodu, ekonomista, sprzedawca, technik mechanik, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), kucharz, mechanik samochodów osobowych. Szanse na znalezienie pracy zwiększają się wraz ze wzrostem liczby ofert pracy zgłaszanych przez pracodawców, stąd w następnym zestawieniu zebrano zawody, dla których w analizowanych półroczach lat przeciętna liczba ofert pracy była wyższa od 10 por. tab Są zawody, dla których średnia liczba ofert pracy we wszystkich powiatach regionu wałbrzyskiego była w półroczach lat wyższa od 10: robotnik gospodarczy, szwaczka, sprzedawca, pracownik biurowy [technik prac biurowych] i robotnik budowlany. Wśród zawodów, dla których w pięciu powiatach przeciętna liczba ofert pracy przekroczyła 10 znalazły się: w powiatach: kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim, wałbrzyskim i ząbkowickim murarz, w powiatach: dzierżoniowskim, kłodzkim, świdnickim, wałbrzyskim i ząbkowickim kucharz i pracownik administracyjny, w powiatach: dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim stolarz. W powiatach dzierżoniowskim, kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim dla zawodów przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), kelner, pracownik ochrony mienia i osób [technik ochrony fizycznej osób i mienia] oraz księgowy (samodzielny) średnia liczba ofert pracy była w półroczach lat wyższa od 10. Również w czterech powiatach (dzierżoniowskim, kamiennogórskim, świdnickim i wałbrzyskim) dla zawodu handlowiec [technik handlowiec] średnia liczba ofert pracy była wyższa od

190 Tabela Zestawienie zawodów, dla których średnia liczba ofert pracy była równa lub wyższa od 10 w półroczach lat Oferty Zawody Robotnik gospodarczy 151,6 85,5 320,5 337,8 509,9 254,1 Szwaczka 105,5 59,8 60,7 50,2 120,3 22,5 Sprzedawca 70,5 73,2 147,8 167,5 376,8 68,4 Pracownik biurowy [technik prac biurowych] 62,8 101,8 127,5 127,5 221,5 148,2 Robotnik budowlany 37,5 20,4 56,8 43,0 102,3 14,8 Murarz 9,0 10,0 30,0 48,0 107,0 20,0 Kucharz 21,0 8,0 43,0 18,0 55,0 15,0 Pracownik administracyjny 37,1 5,9 108,9 136,1 92,3 48,6 Stolarz 14,0 10,0 17,0 11,0 24,0 6,0 Przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny) 35,0 2,0 31,0 18,0 54,0 9,0 Kelner 21,4 4,8 41,5 17,7 41,8 3,7 Pracownik ochrony mienia i osób [technik ochrony fizycznej osób i mienia] 13,5 7,6 20,1 32,9 21,2 7,5 Księgowy (samodzielny) 13,0 3,0 19,0 21,0 37,0 5,0 Handlowiec [technik handlowiec] 16,1 11,0 2,5 11,1 51,9 3,2 Bez zawodu 0,0 0,0 148,0 0,0 281,0 265,0 Ślusarz 24,1 9,2 8,4 30,2 48,6 7,8 Tokarz 15,9 0,9 0,8 12,7 12,4 3,6 Kierowca autobusu 15,6 1,9 5,9 15,6 21,2 5,2 Elektromonter (elektryk) zakładowy 13,0 3,0 3,0 13,0 13,0 3,0 Mechanik samochodów osobowych 8,0 4,0 9,0 12,0 32,0 10,0 Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym 6,8 2,3 13,2 83,8 4,3 32,1 Piekarz 5,5 3,2 11,1 14,8 20,3 4,8 Fryzjer [fryzjer, technik usług fryzjerskich] 6,6 2,8 12,6 9,9 32,2 3,5 Kierowca operator wózków jezdniowych 3,1 2,0 2,6 12,2 48,5 2,5 Opiekunka dziecięca 11,6 0,9 5,9 5,0 8,5 9,5 Kamieniarz 8,3 0,4 7,0 68,6 1,5 1,2 Operator koparek i zwałowarek 5,0 4,0 4,0 13,0 6,0 4,0 Agent ubezpieczeniowy 6,8 0,4 4,8 0,6 20,9 3,2 Tynkarz 6,7 0,7 4,6 3,9 18,5 3,5 Malarz budowlany 6,5 0,4 3,9 3,5 17,6 6,4 Technik informatyk 4,0 2,0 3,0 1,0 24,0 3,0 Blacharz samochodowy 3,1 0,9 2,9 3,7 10,0 0,7 Krawiec 3,0 1,0 4,0 5,0 33,0 2,0 Pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani 3,0 0,7 4,2 3,3 13,8 0,2 Stolarz budowlany 2,5 0,9 0,5 3,5 13,2 1,7 Technik elektryk 2,0 2,0 0,0 1,0 30,0 1,0 Technik budownictwa 2,0 1,0 4,0 3,0 28,0 2,0 Cukiernik 2,0 0,9 6,2 3,8 18,5 3,5 Ekonomista 2,0 0,0 3,0 1,0 34,0 1,0 Technik mechanik 2,0 0,0 0,0 3,0 82,0 1,0 Asystent ekonomiczny [technik ekonomista] 1,0 0,0 0,0 1,0 21,0 5,0 Technik technologii odzieży 1,0 0,0 0,0 0,0 14,0 0,0 Pedagog 0,6 0,5 0,7 1,3 13,4 0,3 Betoniarz zbrojarz 0,0 0,0 2,0 1,0 11,0 0,0 1 dzierżoniowski, 2 kamiennogórski, 3 kłodzki, 4 świdnicki, 5 wałbrzyski, 6 ząbkowicki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP. 190

191 W trzech powiatach regionu wałbrzyskiego odnotowano znaczną przeciętna liczbę ofert pracy w półroczach lat dla: osób bez zawodu w powiatach kłodzkim, wałbrzyskim i ząbkowickim, ślusarzy, tokarzy, kierowców autobusu, elektromonterów (elektryków) zakładowych w powiatach: dzierżoniowskim, świdnickim i wałbrzyskim, mechaników samochodów osobowych w powiatach: świdnickim, wałbrzyskim i ząbkowickim, robotników pomocniczych w przemyśle przetwórczym w powiecie kłodzkim, świdnickim i ząbkowickim, piekarzy w powiatach kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim. Dla zawodów fryzjer [fryzjer, technik usług fryzjerskich] i kierowca operator wózków jezdniowych w powiecie kłodzkim, wałbrzyskim i świdnickim zanotowano w analizowanym okresie przeciętną liczbę ofert pracy powyżej 10. Ponadto do zawodów o przeciętnej liczbie ofert pracy przekraczającej 10 w badanych latach zaliczono: w powiecie dzierżoniowskim opiekunkę dziecięcą, w powiecie świdnickim kamieniarzy i operatorów koparek i zwałowarek, w powiecie wałbrzyskim zawody: agent ubezpieczeniowy, tynkarz, malarz budowlany, technik informatyk, blacharz samochodowy, krawiec, pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani, stolarz budowlany, technik elektryk, technik budownictwa, cukiernik, ekonomista, technik mechanik, asystent ekonomiczny [technik ekonomista], technik technologii odzieży, pedagog, betoniarz zbrojarz. Reasumując, przeciętną liczbę ofert pracy na poziomie 10 i więcej obserwowano w półroczach lat w powiatach regionu wałbrzyskiego dla następujących zawodów: w powiecie dzierżoniowskim: robotnik gospodarczy, szwaczka, sprzedawca, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), robotnik budowlany, pracownik administracyjny, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), ślusarz, kelner, kucharz, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), tokarz, kierowca autobusu, stolarz, pracownik ochrony mienia i osób (zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia), elektromonter (elektryk) zakładowy, księgowy (samodzielny), opiekunka dziecięca, w powiecie kamiennogórskim: pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), robotnik gospodarczy, sprzedawca, szwaczka, robotnik budowlany, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), stolarz, murarz, 191

192 w powiecie kłodzkim: bez zawodu, robotnik gospodarczy, sprzedawca, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), pracownik administracyjny, szwaczka, robotnik budowlany, kucharz, kelner, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), murarz pracownik ochrony mienia i osób (zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia), księgowy (samodzielny), stolarz, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, fryzjer (zawody szkolne: fryzjer, technik usług fryzjerskich), piekarz, w powiecie świdnickim: robotnik gospodarczy, sprzedawca, pracownik administracyjny, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, kamieniarz, szwaczka, murarz, robotnik budowlany, pracownik ochrony mienia i osób (zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia), ślusarz, księgowy (samodzielny), kucharz, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), kelner, kierowca autobusu, piekarz, operator koparek i zwałowarek, elektromonter (elektryk), zakładowy, tokarz, kierowca operator wózków jezdniowych, mechanik samochodów osobowych, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), stolarz, w powiecie wałbrzyskim: bez zawodu, robotnik gospodarczy, sprzedawca, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), szwaczka, murarz, robotnik budowlany, pracownik administracyjny, technik mechanik, kucharz, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), ślusarz, kierowca operator wózków jezdniowych, kelner, księgowy (samodzielny), ekonomista, krawiec, fryzjer (zawody szkolne: fryzjer, technik usług fryzjerskich), mechanik samochodów osobowych, technik elektryk, technik budownictwa, stolarz, technik informatyk, kierowca autobusu, pracownik ochrony mienia i osób (zawód szkolny: technik ochrony fizycznej osób i mienia), asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), agent ubezpieczeniowy, piekarz, cukiernik, tynkarz, malarz budowlany, technik technologii odzieży, pozostali operatorzy maszyn gdzie indziej niesklasyfikowani, pedagog, stolarz budowlany, elektromonter (elektryk) zakładowy, tokarz, betoniarz zbrojarz, blacharz samochodowy, w powiecie ząbkowickim: bez zawodu, robotnik gospodarczy, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), sprzedawca, pracownik administracyjny, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, szwaczka, murarz, kucharz, robotnik budowlany, mechanik samochodów osobowych. 192

193 W dalszej części opracowania przedstawiono zawody, dla których relacja przeciętnej liczby bezrobotnych w stosunku do średniej liczby ofert pracy była równa lub wyższa 10, czyli zawody, które można określić nadwyżkowymi w długim okresie czasu por. tab Tabela Zestawienie zawodów, dla których relacja średniej liczby bezrobotnych do średniej liczby ofert pracy była równa lub wyższa od 10 w półroczach lat Relacja średniej liczby bezrobotnych Zawód do średniej liczby ofert w powiatach Pozostali mechanicy pojazdów samochodowych Technik rolnik Ekonomista Technik mechanik Krawiec Kucharz małej gastronomii Technik budownictwa Technik żywienia i gospodarstwa domowego Górnik eksploatacji podziemnej Ślusarz Asystent ekonomiczny [technik ekonomista] Bez zawodu Tokarz Mechanik samochodów osobowych Tkacz Technik elektronik Cukiernik Pedagog Organizator usług hotelarskich [technik hotelarstwa] Obuwnik przemysłowy Technik informatyk Organizator obsługi turystycznej [technik obsługi turystycznej] Technik ochrony środowiska Technik elektryk Malarz budowlany Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Piekarz Technik technologii odzieży Stolarz meblowy Blacharz samochodowy Zdobnik szkła Handlowiec [technik handlowiec] Elektromonter (elektryk) zakładowy Technik technologii żywności przetwórstwo mięsne Murarz Stolarz budowlany Betoniarz zbrojarz Technik architektury krajobrazu dzierżoniowski, 2 kamiennogórski, 3 kłodzki, 4 świdnicki, 5 wałbrzyski, 6 ząbkowicki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP. 193

194 W regionie wałbrzyskim są zawody, dla których relacja średniej liczby bezrobotnych do przeciętnej liczby ofert pracy we wszystkich powiatach regionu była w półroczach lat równa lub wyższa od 10, tj. pozostali mechanicy pojazdów samochodowych i technik rolnik. W pięciu powiatach (dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim i ząbkowickim) 10 i więcej wynosił stosunek przeciętnej liczby bezrobotnych do przeciętnej liczby ofert pracy w następujących zawodach: ekonomista, technik mechanik, krawiec, kucharz małej gastronomii i technik budownictwa oraz w powiatach dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim i wałbrzyskim dla zawodu technik żywienia i gospodarstwa domowego, a w powiatach kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim, wałbrzyskim i ząbkowickim dla zawodu górnik eksploatacji podziemnej. Dla zawodu ślusarza stosunek przeciętnej liczby bezrobotnych do przeciętnej liczby ofert pracy stanowił 10 i więcej w czterech powiatach, tj. kamiennogórskim, kłodzkim, świdnickim i ząbkowickim, natomiast dla zawodu asystent ekonomiczny [technik ekonomista] i osób bez zawodu w powiatach dzierżoniowskim, kamiennogórskim, kłodzkim i świdnickim. W wymienionych poniżej trzech powiatach relacja średniej liczby bezrobotnych do średniej liczby ofert pracy stanowiła 10 i więcej dla zwodów: tokarz w kamiennogórskim, kłodzkim i ząbkowickim, mechanik samochodów osobowych w kłodzkim, świdnickim i ząbkowickim, tkacz w dzierżoniowskim, kłodzkim i wałbrzyskim, technik elektronik w dzierżoniowskim, kłodzkim i świdnickim, cukiernik i pedagog w dzierżoniowskim, kamiennogórskim i świdnickim, organizator usług hotelarskich [technik hotelarstwa] w dzierżoniowskim, kłodzkim i świdnickim, obuwnik przemysłowy w kamiennogórskim, świdnickim i wałbrzyskim. Do zawodów, dla których odnotowano relację średniej liczby bezrobotnych do średniej liczby ofert pracy równą lub wyższą 10 zaliczono w poszczególnych powiatach regionu wałbrzyskiego następujące: w powiecie dzierżoniowskim: bez zawodu, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), technik elektronik, technik mechanik, krawiec, technik rolnik, ekonomista, technik technologii odzieży, technik technologii żywności przetwórstwo mięsne, murarz, cukiernik, technik budownictwa, tkacz, kucharz małej gastronomii, technik żywienia i gospodarstwa domowego, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, 194

195 robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, pedagog, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), piekarz, w powiecie kamiennogórskim: bez zawodu, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, obuwnik przemysłowy, technik żywienia i gospodarstwa domowego, ekonomista, krawiec, cukiernik, technik mechanik, tokarz, blacharz samochodowy, górnik eksploatacji podziemnej, kucharz małej gastronomii, pedagog, technik rolnik, ślusarz, malarz budowlany, technik budownictwa, piekarz, w powiecie kłodzkim: górnik eksploatacji podziemnej, technik mechanik, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), ekonomista, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, technik rolnik, technik elektryk, stolarz budowlany, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), organizator obsługi turystycznej (zawód szkolny: technik obsługi turystycznej), technik elektronik, tkacz, tokarz, krawiec, technik żywienia i gospodarstwa domowego, zdobnik szkła, technik budownictwa, ślusarz, technik ochrony środowiska, technik informatyk, malarz budowlany, kucharz małej gastronomii, mechanik samochodów osobowych, bez zawodu, elektromonter (elektryk) zakładowy, w powiecie świdnickim: bez zawodu, asystent ekonomiczny (zawód szkolny: technik ekonomista), ekonomista, technik informatyk, technik mechanik, pedagog, technik elektryk, górnik eksploatacji podziemnej, krawiec, technik technologii odzieży, technik żywienia i gospodarstwa domowego, technik rolnik, obuwnik przemysłowy, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, organizator usług hotelarskich (zawód szkolny: technik hotelarstwa), technik budownictwa, technik ochrony środowiska, cukiernik, technik elektronik, betoniarz zbrojarz, stolarz meblowy, organizator obsługi turystycznej (zawód szkolny: technik obsługi turystycznej), ślusarz, mechanik samochodów osobowych, kucharz małej gastronomii, w powiecie wałbrzyskim: pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, górnik eksploatacji podziemnej, technik rolnik, technik architektury krajobrazu, tkacz, obuwnik przemysłowy, technik żywienia i gospodarstwa domowego, robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, w powiecie ząbkowickim: ekonomista, technik mechanik, krawiec, technik rolnik, technik budownictwa, pozostali mechanicy pojazdów samochodowych, elektromonter (elektryk) zakładowy, ślusarz, tokarz, mechanik samochodów osobowych, stolarz meblowy, 195

196 blacharz samochodowy, górnik eksploatacji podziemnej, zdobnik szkła, handlowiec (zawód szkolny: technik handlowiec), kucharz małej gastronomii. Zawody, dla których relacja przeciętnej liczby ofert pracy w stosunku do średniej liczby bezrobotnych wynosiła trzy i więcej, czyli zawody, które można określić deficytowymi w długim okresie czasu zestawiono w tab Tabela Zestawienie zawodów, dla których relacja średniej liczby ofert pracy do średniej liczby bezrobotnych była równa lub wyższa od 10 w półroczach lat Relacja średniej liczby ofert do średniej liczby Zawód bezrobotnych w powiatach Robotnik gospodarczy Agent ubezpieczeniowy Kierowca autobusu Animator kultury Kierowca operator wózków jezdniowych Tynkarz Operator koparek i zwałowarek Opiekunka dziecięca Technik logistyk Nauczyciel języka obcego (w tym w szkole podstawowej) Archiwista Robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym Pracownik biurowy [technik prac biurowych] Przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny) dzierżoniowski, 2 kamiennogórski, 3 kłodzki, 4 świdnicki, 5 wałbrzyski, 6 ząbkowicki Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z PUP. Do deficytowych zaliczono w trzech powiatach zawody: robotnik gospodarczy w kamiennogórskim, świdnickim i wałbrzyskim, oraz agent ubezpieczeniowy i kierowca autobusu w dzierżoniowskim, wałbrzyskim, ząbkowickim. Do zawodów deficytowych w dwóch powiatach zaliczono: animatora kultury w powiatach: dzierżoniowskim i wałbrzyskim, kierowcę operator wózków jezdniowych w powiatach: wałbrzyskim i ząbkowickim, tynkarza w powiatach: dzierżoniowskim i kamiennogórskim, operatora koparek i zwałowarek w powiatach: dzierżoniowskim i świdnickim. Natomiast do zawodów deficytowych, które odnotowano w jednym powiecie regionu wałbrzyskiego zaliczono w powiecie dzierżoniowskim opiekunkę dziecięcą, w powiecie kamiennogórskim technika logistyka, w kłodzkim nauczyciela języka obcego i archiwistę, w świdnickim robotnika pomocniczego w przemyśle przetwórczym, w powiecie ząbkowickim pracownia biurowego [technik prac biurowych] i przedstawiciela handlowego (przedstawiciel regionalny). 196

197 Do zawodów, dla których w poszczególnych powiatach regionu wałbrzyskiego odnotowano relację średniej liczby ofert pracy do średniej liczby bezrobotnych na poziomie trzy i więcej zaliczono: w powiecie dzierżoniowskim: agent ubezpieczeniowy, tynkarz, operator koparek i zwałowarek, kierowca autobusu, opiekunka dziecięca, animator kultury, w powiecie kamiennogórskim: technik logistyk, robotnik gospodarczy, tynkarz, w powiecie kłodzkim: archiwista, nauczyciel języka obcego (w tym w szkole podstawowej), w powiecie świdnickim: robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym, robotnik gospodarczy, operator koparek i zwałowarek, w powiecie wałbrzyskim: agent ubezpieczeniowy, kierowca operator wózków jezdniowych, archiwista, tynkarz, animator kultury, robotnik gospodarczy, kierowca autobusu, w powiecie ząbkowickim: kierowca autobusu, opiekunka dziecięca, operator koparek i zwałowarek, pracownik biurowy (zawód szkolny: technik prac biurowych), agent ubezpieczeniowy, przedstawiciel handlowy (przedstawiciel regionalny), kierowca operator wózków jezdniowych. Jak wskazano wyżej w ostatnim okresie (półrocza ) w grupie bezrobotnych najwięcej było w regionie wałbrzyskim osób bez zawodu, a następnie sprzedawców, murarzy, kucharzy i ślusarzy. Identyczne zawody wymieniono wskazując na te, które w regionie wałbrzyskim także w ostatnich 13 półroczach (lata ) były nadwyżkowymi średnia liczba bezrobotnych powyżej 50. Można zatem stwierdzić, że dla wymienionych zawodów zidentyfikowano w badaniu trend długookresowy (por. tab i tab. 2.63). Podobne pokrycie (choć z pewnymi różnicami) i duże podobieństwa otrzymano w zestawieniach absolwentów występujących najczęściej na rynku pracy (por. tab. 2.64), ofert pracy (por. tab. 2.65), a także w relacjach liczby bezrobotnych do ofert pracy (por. tab i tab. 2.66) i ofert pracy do liczby bezrobotnych (por. tab i tab. 2.67). 197

198 3. Ponadgimnazjalne szkolnictwo zawodowe w regionie wałbrzyskim wyniki badania ankietowego W poniższej części raportu przedstawiono wyniki badań ankietowych prowadzonych w ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych regionu wałbrzyskiego. Zestawiono analizę oferty edukacyjnej szkół ze względu na obecnie realizowane i planowane do utworzenia w najbliższym czasie kierunki kształcenia. Opisano formy współpracy szkół z małymi i średnimi przedsiębiorstwami regionu, dokonano także oceny czynników decydujących o przygotowaniu absolwentów do wejścia na rynek pracy oraz wskazano czynniki bariery wejścia absolwentów na rynek pracy. Badanie ankietowe zrealizowano w 79 ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych w okresie r. Współpracą przy realizacji projektu zainteresowania nie wyraziły szkoły wyższe regionu wałbrzyskiego oraz szkoły ponadgimnazjalne o profilu zawodowym z powiatu kamiennogórskiego. Należy zatem mieć na uwadze, że prowadzone w ramach trzeciego rozdziału raportu analizy nie obejmują wymienionych powyżej placówek edukacyjnych Oferta edukacyjna Na wstępie badania dyrektorzy ankietowanych szkół zostali poproszeni o udzielenie informacji na temat zawodów lub profili, w jakich szkoły organizowały nabór począwszy od roku szkolnego 2004/2005 do 2008/2009 wraz ze wskazaniem liczby oddziałów klas pierwszych dla poszczególnych zawodów/profili. Analiza uzyskanych w ten sposób informacji pozwoliła stwierdzić, że: w zasadniczych szkołach zawodowych największą popularnością cieszył się zawód mechanika samochodowego. W analizowanym okresie kształcenie młodzieży w tym kierunku oferowało 6 placówek spośród wszystkich uczestniczących w badaniu. Szkoły często oferowały również kształcenie w zawodzie elektromechanika pojazdów samochodowych, kucharza i kucharz małej gastronomii; w liceach lub szkołach policealnych dominowały takie profile jak: usługowogospodarczy, zarządzanie informacją, socjalny, administracyjno-ekonomiczny; 198

199 w technikach najwięcej szkól kształciło w takich zawodach jak: technik informatyk, technik ekonomista, technik hotelarstwa, technik mechanik, technik obsługi turystycznej, technik organizacji usług gastronomicznych. Szczegółowe informacje na temat liczby oddziałów klas pierwszych i liczby absolwentów w ankietowanych ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych regionu wałbrzyskiego w poszczególnych latach zestawiono w tab

200 Tabela 3.1. Liczba oddziałów klas pierwszych i liczba absolwentów w zasadniczych szkołach zawodowych Nazwa zawodu Lata 2004/ / / / /09 Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Blacharz Cukiernik 0,5 0 0, ,5 14 0,5 0 Elektromechanik , ,5 21 Elektryk 1, Fryzjer 0,5 22 1, ,5 22 1,5 12 Kucharz małej ,5 23 gastronomii Kucharz/sprzedawca Malarz-tapeciarz Mechanik automatyki przemysłowej i urządzeń precyzyjnych Mechanik monter maszyn i urządzeń 0, , Mechanik pojazdów samochodowych , , Monter elektronik Monter instalacji i urządzeń sanitarnych Monter izolacji budowlanych Monter mechatronik ,5 0 Murarz 0 0 0,5 0 1, ,5 20 Operator obrabiarek 0 0 0, ,5 7 0,5 9 skrawających Piekarz 0,5 0 0, Sprzedawca 1, , Ślusarz 0 3 0, ,5 8 0,5 10 Technolog robót wykończeniowych w budownictwie ,5 0 Wielozawodowa 2,5 43 4,5 53 4,5 36 4, Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 200

201 Tabela 3.2. Liczba oddziałów klas pierwszych i liczba absolwentów w technikach i technikach uzupełniających Nazwa zawodu Lata 2004/ / / / /09 Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Hotelarz Kelner ,5 0 0, Kucharz ,5 0 0, Mechanik pojazdów samochodowych 0,5 37 0,5 31 0, Technik agrobiznesu Technik analityk Technik architektury krajobrazu Technik budownictwa ,5 88 5,5 67 Technik cyfrowych procesów graficznych ,5 0 Technik drogownictwa Technik ekonomista , , ,5 97 5,5 130 Technik elektronik Technik elektryk Technik energetyk Technik handlowiec 2, , Technik hotelarstwa Technik informatyk Technik kucharz Technik logistyk 0 0 0,5 0 0, Technik mechanik , , , ,5 143 Technik mechatronik , Technik obsługi turystycznej ,5 0 Technik ochrony środowiska 4, Technik organizacji usług gastronomicznych ,5 55 Technik pojazdów samochodowych ,5 0 Technik poligraf ,5 20 Technik rolnik Technik technologii ceramicznej Technik technologii drewna 0,5 0 0,5 0 0,5 6 0, Technik technologii odzieży Technik technologii żywności ,5 12 Technik teleinformatyk , Technik telekomunikacji

202 Technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej Technik urządzeń sanitarnych Technik usług pocztowych i telekomunikacyjnych Technik usług fryzjerskich 0,5 0 0,5 0 0, Technik żywienia i gospodarstwa domowego 2,5 23 3, Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 202

203 Tabela 3.3. Liczba oddziałów klas pierwszych i liczba absolwentów w szkołach policealnych Nazwa zawodu Lata 2004/ / / / /09 Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Liczba klas Liczba absolwentów Kucharz Pracownik socjalny Technik administracji Technik agrobiznesu Technik BHP Technik budownictwa Technik ekonomista Technik elektronik Technik handlowiec Technik hotelarstwa Technik informacji naukowej Technik informatyk Technik logistyk Technik mechatronik Technik obsługi turystycznej Technik organizacji reklamy Technik organizacji usług gastronomicznych Technik prac biurowych Technik teleinformatyk Technik telekomunikacji Technik urządzeń audiowizualnych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 203

204 Tabela 3.4. Liczba oddziałów klas pierwszych i liczba absolwentów w liceach profilowanych Lata Nazwa profilu 2004/ / / / /09 Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba Liczba klas absolwentów klas absolwentów klas absolwentów klas absolwentów klas absolwentów chemiczne badanie środowiska ekonomicznoadministracyjny elektroniczny elektrotechniczny elektryczny kreowanie ubiorów kształtowanie środowiska mechaniczne techniki wytwarzania mechatroniczny socjalny transportowo-spedycyjny , , usługowo-gospodarczy zarządzanie informacją , , Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 204

205 3.2. Nowe kierunki kształcenia Planowane otwarcia nowych kierunków kształcenia są dowodem na reakcję szkół na dynamicznie zmieniającą się sytuację na rynku pracy regionu wałbrzyskiego. Wiele szkół uczestniczących w badaniu zadeklarowało utworzenie w ciągu najbliższych dwóch lat nowych kierunków kształcenia. Największym zainteresowaniem szkół cieszą się dwa kierunki kształcenia w zawodzie: technik obsługi turystycznej oraz technik spedytor. Kształcenie techników obsługi turystycznej planowane jest w trzech powiatach: wałbrzyskim, ząbkowickim i świdnickim. W żadnym z nich, ani w całym regionie wałbrzyskim, zawód ten nie występował jako zawód deficytowy. Niestety w powiecie świdnickim należał on do zawodów nadwyżkowych w analizie krótkookresowej, natomiast w analizach w długim okresie czasu zawód technik obsługi turystycznej wymieniony był w dwóch powiatach (kłodzkim i świdnickim) na liście zawodów, dla których relacja średniej liczby bezrobotnych do średniej liczby ofert pracy przekraczała wartość 10. Kształcenie techników spedytorów zadeklarowały szkoły z powiatu wałbrzyskiego i kłodzkiego. Zawód ten nie stanowił nadwyżkowego w regionie wałbrzyskim, a co więcej w powiecie wałbrzyskim plasował się on wśród zawodów deficytowych. Pozostałe kierunki kształcenia deklarowane przesz szkoły wyszczególnione zostały w tab

206 Tabela 3.5. Nowe kierunki kształcenia planowane do wprowadzenie w ciągu najbliższych dwóch lat D D D D D D N N N N N N Technik ochrony środowiska Florystyka Technik usług fryzjerskich Malarz tapeciarz Monter mechatronik Sprzedawca Technik architektury krajobrazu Technik organizacji reklamy Technik elektryk Krawiec Elektromechanik Technolog robót wykończeniowych w budownictwie Murarz Technik logistyk Technik handlowiec Technik agrobiznesu Legenda: D zawód deficytowy, N zawód nadwyżkowy. Numery 1, 2, 3, 4, 5, 6 w kolumnach przyporządkowano odpowiednio następującym powiatom: wałbrzyski, kamiennogórski, dzierżoniowski, kłodzki, świdnicki, ząbkowicki. Kolorem niebieskim zaznaczono deficytowy charakter danego zawodu w określonym powiecie (wyszczególniono w ten sposób również zawody, dla których przy liczbie ofert pracy większej bądź równej 20 nie zarejestrowano żadnej osoby bezrobotnej). Kolorem czerwonym zaznaczono nadwyżkowy charakter danego zawodu w określonym powiecie (wyszczególniono w ten sposób również zawody, dla których przy liczbie bezrobotnych większej bądź równej 20 nie zarejestrowano żadnej oferty pracy). Kolor żółty symbolizuje zrównoważony popyt i podaż na dany zawód w określonym powiecie. Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 206

207 Dane zestawione w tab wskazują, że w wielu przypadkach planowane kierunki kształcenia znajdują odzwierciedlenie w popycie zgłaszanym na rynku pracy. Są to zazwyczaj zawody zrównoważone, a w dwóch przypadkach nawet deficytowe. Niestety wyraźnie widać, że planowane są również nabory do klas pierwszych dla kierunków kształcenia w tych zawodach, które aktualnie na wałbrzyskim rynku pracy mają charakter zawodów nadwyżkowych. W dwóch przypadkach (technik ochrony środowiska, technik elektryk) zaobserwowano również sytuację, w której nie zarejestrowano żadnej oferty pracy przy dużej (powyżej 20 osób) liczbie zarejestrowanych bezrobotnych. Ponadto w planach ankietowanych szkół nie znalazły się kierunki kształcenia, w których nie ma zarejestrowanych osób bezrobotnych, a znajduje się dla nich dużo ofert pracy. O otwarciu nowego kierunku kształcenia w ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych regionu wałbrzyskiego decyduje wiele różnych czynników. Czynniki, które szkoły uznały za najważniejsze wyszczególniono na rys ,30% 46,70% Moda na dany kierunek, jego popularność wśród kandydatów ubiegających się o przyjęcie do ponadgimnazjalnej szkoły zawodowej Zapotrzebowanie na specjalistów danego zawodu/profilu zgłaszane przez pracodawców i przejawiające się dużą liczbą ofert pracy 13,30% 6,70% Potrzeba uatrakcyjnienia i poszerzenia oferty kształcenia zawodowego szkoły Przewidywanie przyszłych zmian katalogu zawodów deficytowych i nadwyżkowych na rynku pracy i chęć adaptacji do zmieniających się potrzeb rynku pracy Rysunek 3.1. Najważniejsze czynniki decydujące o uruchomieniu nowych kierunków kształcenia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. Szczegółowa analiza ocen ważności poszczególnych czynników pozwoliła stwierdzić, że: moda na dany kierunek, jego popularność wśród kandydatów ubiegających się o przyjęcie do ponadgimnazjalnej szkoły zawodowej wskazywana była na pierwszym miejscu przez 13,3% badanych. Na drugim, trzecim i czwartym miejscu czynnik ten umiejscowiło odpowiednio: 26,7%, 20% i 13,3% ankietowanych. Dla 26,7% badanych nie miał on znaczenia przy uruchamianiu nowych kierunków kształcenia; zapotrzebowanie na specjalistów danego zawodu/profilu zgłaszane przez pracodawców i przejawiające się dużą liczbą ofert pracy wskazywane było jako najistotniejsze przez co trzeciego badanego. Również 33% wskazywało ten czynnik jako drugi w kolejności. Na 207

208 miejscu trzecim w uporządkowaniu czynnik został sklasyfikowany przez 13,3% badanych. Dla 20% respondentów czynnik ten nie miał znaczenia; potrzeba uatrakcyjnienia i poszerzenia oferty kształcenia zawodowego szkoły była wskazywana przez niemal połowę ankietowanych jako najważniejsza. Na drugim i trzecim miejscu w kolejności czynnik ten wskazywany był przez 26,7% ankietowanych; przewidywanie przyszłych zmian katalogu zawodów deficytowych i nadwyżkowych na rynku pracy i chęć adaptacji do zmieniających się warunków pracy było wymieniane jako najważniejsze wśród 6,7% respondentów. Dla 33% badanych czynnik ten był na drugim miejscu czynników istotnych. Na trzeciej pozycji czynnik ten umiejscowiło 13,3% ankietowanych. Dla 40% badanych czynnik ten nie miał znaczenia. Ponadto zarządzający szkołami wskazywali jako dodatkowy czynnik mający znaczenie, przy podejmowaniu decyzji o wprowadzeniu nowego kierunku kształcenia również kwalifikacje zawodowe nauczycieli pracujących w szkole. Analizując czynniki ze względu na utworzony kierunek kształcenia, to dla kierunku technik teleinformatyk i mechatronik najistotniejsza była moda na dany kierunek oraz jego popularność wśród kandydatów ubiegających się o przyjęcie do ponadgimnazjalnej szkoły zawodowej. Na drugim miejscu wskazywano zapotrzebowania na specjalistów danego zawodu /profilu zgłaszane przez pracodawców i przejawiające się dużą liczbą ofert pracy. Zapotrzebowanie na specjalistów danego zawodu/profilu zgłaszane przez pracodawców i przejawiające się dużą liczbą ofert pracy ponadgimnazjalne szkoły zawodowe wskazywały jako najważniejszy czynnik przy tworzeniu kierunków: technik hotelarstwa, technik informatyk, elektromechanik, technik handlowiec i monter mechatronik. Potrzeba uatrakcyjnienia i poszerzenia oferty kształcenia zawodowego szkoły była wskazywana przy tworzeniu następujących kierunków: technik organizacji usług gastronomicznych, technik architektury krajobrazu, technolog robót wykończeniowych w budownictwie, technik ekonomista, technik ochrony środowiska Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe Bardzo często w badaniach dotyczących rynku pracy zwraca się uwagę na duże znaczenie zajęć praktycznych i praktyk zawodowych w przygotowaniu absolwentów do wymagań tego rynku. Dlatego również w ramach niniejszego opracowania dokonano analizy sposobów realizacji tych zajęć w poszczególnych ponadgimnazjalnych szkołach 208

209 zawodowych regionu wałbrzyskiego. Ankietowane szkoły zostały poproszone o określenie udziału określonych podmiotów w realizacji zajęć praktycznych i praktyk zawodowych. Na wstępie poddajmy analizie zasadnicze szkoły zawodowe. W większości tych placówek (83% ogółu ankietowanych) zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe realizowane są w ramach współpracy z jednym podmiotem (zob. rys. 3.2). 8% 36% 56% Warsztaty, pracownie technologiczne Centra Kształcenia Praktycznego Zakłady pracy Rysunek 3.2. Realizacja zajęć praktycznych z jednym podmiotem w zasadniczych szkołach zawodowych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. W 17% zasadniczych szkół zawodowych, które odpowiedziały na ankietę, organizacja zajęć praktycznych i praktyk zawodowych ma charakter łączony, tj. np.: w ramach warsztatów i pracowni technologicznych (40% zajęć) oraz praktyk w zakładach pracy (60% zajęć), na warsztatach i w pracowniach technologicznych (90% zajęć) oraz praktykach i stażach zagranicznych (10% zajęć), w ramach warsztatów i pracowni technologicznych (40% zajęć), w Centrach Kształcenia Praktycznego (10% zajęć) i praktykach w zakładach pracy (50% zajęć), w Centrach Kształcenia Praktycznego (85% zajęć), zakładach pracy (10% zajęć) i praktykach oraz stażach zagranicznych (5% zajęć). W przypadku placówek kształcących techników połowa z nich realizuje zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe w ramach współpracy z jednym podmiotem (zob. rys. 3.3). 7% 4% 17% 72% Warsztaty, pracownie technologiczne Centra Kształcenia Praktycznego Zakłady pracy Praktyki i staże zagraniczne Rysunek 3.3. Realizacja zajęć praktycznych z jednym podmiotem w technikach Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 209

210 Jeżeli w technikum zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe są prowadzone we współpracy z różnymi podmiotami to w układzie pół na pół realizowane są one w 50% przypadków i dotyczą współpracy z Centrami Kształcenia Praktycznego oraz z zakładami pracy. Rzadko, bo w 5% przypadków, dotyczy łączenia praktyki na warsztatach i w pracowniach technologicznych z praktykami i stażami zagranicznymi. Inne proporcje godzin zajęć dotyczą łączenia warsztatów i praktyk w zakładach pracy (podano w %): 90/10, 80/20, 60/40, 50/50. W 27% analizowanych techników zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe były prowadzone we współpracy z trzema podmiotami w następujących kombinacjach (podano w %): warsztaty, Centra Kształcenia Praktycznego i przedsiębiorstwa (70/20/10, 60/30/10, 50/30/20), warsztaty, Centra Kształcenia Praktycznego oraz praktyki i staże zagraniczne (30/50/20 lub 20/60/20), Centra Kształcenia Praktycznego, przedsiębiorstwa oraz praktyki i staże zagraniczne (50/45/5). Ponadto w 10% ankietowanych placówek odnotowano w ramach realizacji praktyk zawodowych współdziałanie między warsztatami i pracowniami technologicznymi, Centrami Kształcenia Praktycznego, zakładami pracy i realizacją praktyk oraz staży zagranicznych (w procentowych relacjach udziałów godzin: 50/10/30/10 oraz 50/10/20/20). W technikach uzupełniających praktyki i zajęcia praktyczne realizowane są najczęściej w zakładach pracy (62% szkół). Udział praktyk realizowanych w Centrach Kształcenia Praktycznego lub warsztatach i pracowniach technologicznych jest taki sam i wynosi 12,5%. Oznacza to, że 87,5% placówek prowadzi praktyki i zajęcia praktyczne wyłącznie w ramach jednego podmiotu. Jedynie 12,5% analizowanych zajęć realizowanych jest w ramach współpracy pomiędzy warsztatami i pracowniami technologicznymi a zakładami pracy. Jeżeli w szkołach policealnych prowadzono zajęcia praktyczne, to w 70% z nich prowadzone one były w zakładach pracy (90%) lub na stażach zagranicznych (10%), natomiast we współpracy warsztatów i pracowni technologicznych oraz zakładów pracy prowadzono praktyki w 26% przypadków (udziały godzin dla poszczególnych form: 80/20, 50/50). Połączenie staży zagranicznych i warsztatów oraz pracowni technologicznych realizowano w 4% przypadkach (w relacji 49/51). Dyrektorzy ankietowanych szkół zostali również poproszeni o wyrażenie opinii na temat sposobów przygotowania absolwentów ponadgimnazjalnych szkół zawodowych do wejścia 210

211 na rynek pracy. Według 70% ankietowanych przygotowanie to powinno być realizowane poprzez porady pedagogów szkolnych i doradców zawodowych zatrudnionych w szkole. Wysoki procent wskazań uzyskały również takie możliwości jak (zob. rys. 3.4): przekonywanie uczniów do gromadzenia doświadczenia zawodowego nie tylko w formie obowiązkowych zajęć praktycznych i praktyk zawodowych, ale również poprzez np. łączenie nauki z pracą choćby dorywczą, wakacyjną, zapewnienie absolwentom staży w wyuczonym zawodzie, wykorzystywanie służb poradnictwa zawodowego znajdujących się w urzędach pracy, udzielanie informacji przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w otoczeniu szkoły. Jako istotne bariery wejścia absolwentów na rynek pracy ankietowani wskazali (odpowiedź raczej tak, tak i zdecydowanie tak ) następujące czynniki (zob. rys. 3.5): niskie wynagrodzenie 95% ankietowanych, brak ofert pracy w wyuczonym zawodzie 75% ankietowanych, brak doświadczenia zawodowego 60% ankietowanych, niską mobilność absolwentów 50% ankietowanych, brak lub słabą znajomość języków obcych 50% ankietowanych. brak lub słabą znajomość obsługi komputera 40% ankietowanych. 211

212 Poprzez uświadamianie absolwentom roli przystępowania do egzaminów zawodowych oraz zdobywania dodatkowych kwalifikacji (poprzez udział w kursach, zdobywanie dyplomów i uprawnień) 5% 15% 35% 45% Poprzez przekonywanie uczniów do gromadzenia doświadczenia zawodowego nie tylko w formie obowiązkowych zajęć praktycznych i praktyk zawodowych, ale również poprzez np. łączenia nauki z pracą choćby dorywczą, wakacyjną, zapewnienie absolwentom staży 10% 25% 55% 10% Poprzez organizowanie przez szkołę konkursów wiedzy oraz udział w olimpiadach tematycznych 10% 25% 10% 45% 10% Poprzez ofertę zajęć pozalekcyjnych lub promowanie organizowanych przez inne ośrodki zajęć pozaszkolnych 30% 30% 35% 5% Poprzez informacje oferowane przez przedsiębiorstwa funkcjonujące w otoczeniu szkoły 15% 25% 50% 10% Poprzez wykorzystywanie służb poradnictwa zawodowego 15% 30% 50% 5% Poprzez porady oferowane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne 5% 5% 15% 10% 40% 25% Poprzez porady pedagogów szkolnych i doradców zawodowych zatrudnionych w szkole 10% 15% 70% 5% W ramach różnych przedmiotów w szkole 5% 20% 25% 45% 5% W ramach osobnego przedmiotu w szkole 21% 11% 21% 26% 16% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zdecydowanie nie Nie Raczej nie Trudno powiedzieć Raczej tak Tak Zdecydowanie tak Rysunek 3.4. Ocena sposobów przygotowania absolwentów ponadgimnazjalnych szkół zawodowych do wejścia na rynek pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 212

213 Relatywnie niskie wynagrodzenia, które nie zachęcają absolwentów do podejmowania legalnej pracy w kraju 5% 50% 35% 10% Brak lub słaba znajomość obsługi komputera 20% 20% 20% 5% 35% Zdecydowanie nie Brak lub słaba znajomość języków obcych 30% 20% 20% 20% 10% Nie Raczej nie Niska mobilność absolwentów 5% 45% 20% 25% 5% Trudno powiedzieć Raczej tak Brak ofert pracy w wyuczonym zawodzie 5% 15% 5% 25% 45% 5% Tak Brak doświadczenia zawodowego 5% 10% 25% 30% 30% Zdecydowanie tak Młody wiek absolwentów 10% 20% 20% 25% 10% 15% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Rysunek 3.5. Ocena czynników mogących stanowić istotne bariery wejścia absolwentów ponadgimnazjalnych szkół zawodowych na rynek pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego Współpraca z przedsiębiorstwami i Powiatowymi Urzędami Pracy Jedną z płaszczyzn oddziaływania ponadgimnazjalnych szkół zawodowych na lepsze przygotowanie absolwentów do wymogów rynku pracy jest organizowanie współpracy z lokalnymi przedsiębiorcami. Zajęcia organizowane we współpracy z przedsiębiorstwami mają ważny wpływ na jakość kształcenia i umożliwiają przyszłym absolwentom stosunkowo szybkie poznanie lokalnego rynku pracy. Z przeprowadzonych w zakresie współpracy z firmami badań wynika, że tylko stosunkowo niewielka cześć szkół nie współpracuje z przedsiębiorstwami z regionu (zob. rys. 3.6). Przeważająca większość taką współpracę podejmuje i co ważniejsze ocenia ją pozytywnie (zob. rys. 3.7). 213

214 32% Szkoła nie współpracuje z żadnym przedsiębiorcą 47% 5% 16% Szkoła współpracuje z jednym zakładem Szkoła współpracuje z kilkoma zakładami Szkoła współpracuje z kilkunastoma zakładami pracy Rysunek 3.6. Współpraca szkół z przedsiębiorstwami Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. 46,7% 40,0% 13,3% Raczej pozytywnie Pozytywnie Zdecydowanie pozytywnie Rysunek 3.7. Ocena współpracy z przedsiębiorstwami Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. W opinii większości szkół ich współpraca z przedsiębiorstwami winna opierać się głównie na (wyszczególniono te formy współpracy, dla których procent wskazań odpowiedzi pozytywnych był równy bądź przekroczył wartość 90%): organizacji praktyk zawodowych w przedsiębiorstwach, zawieraniu umów o pracę z absolwentami, fundowaniu przez przedsiębiorstwa stypendiów dla uczniów, organizacji zajęć praktycznych w przedsiębiorstwach, bezpośrednim udziale przedsiębiorstwa w modernizacji bazy szkoły. Oceny pozostałych aspektów współpracy szkół z przedsiębiorstwami zestawiono na rys

215 Udostępnianiu szkole informacji naukowotechnicznej i technologicznej 5% 20% 50% 25% Fundowaniu przez przedsiębiorstwa stypendiów dla uczniów 15% 50% 35% Sponsorowaniu imprez szkolnych dla uczniów 15% 15% 45% 25% Zawieraniu umów o pracę z absolwentami 10% 55% 35% Bezpośrednim udziale przedsiębiorstwa w modernizacji bazy szkoły 10% 15% 30% 45% Realizacji procesów orientacji i poradnictwa zawodowego 5% 5% 10% 30% 40% 10% Umożliwianiu kadrze dydaktycznej szkoły odbywania staży i kursów organizowanych w i przez przedsiębiorstwa 5% 5% 10% 20% 45% 15% Udostępnianiu szkole kadry specjalistów pracownicy przedsiębiorstw jako nauczyciele przedmiotów zawodowych 10% 25% 20% 35% 10% Organizacji praktyk zawodowych w przedsiębiorstwach 45% 55% Organizacji zajęć praktycznych w przedsiębiorstwach 10% 45% 45% Zapewnieniu udziału przedsiębiorstw w aktualizacji treści programów nauczania 15% 25% 20% 35% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zdecydowanie nie Nie Raczej nie Trudno powiedzieć Raczej tak Tak Zdecydowanie tak Rysunek 3.8. Elementy skutecznej współpracy z przedsiębiorstwami w opinii ponadgimnazjalnych szkół zawodowych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. Respondenci nie bez przyczyny podkreślali znaczenie zajęć praktycznych i praktyk zawodowych w przedsiębiorstwach. Ich zdaniem znajduje to bezpośrednie przełożenie w jakości przygotowania zawodowego absolwentów. Większość z nich jest również przekonana, że zajęcia i praktyki w przedsiębiorstwach pozwalają na dostosowywanie treści kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy (zob. rys. 3.9). 215

216 Wzrost jakości i kultury pracy w przedsiębiorstwach 5% 15% 30% 20% 30% Poprawę konkurencyjności przedsiębiorstw 5% 10% 45% 5% 30% 5% Zmniejszenie poziomu bezrobocia absolwentów ponadgimnazjalnych szkół zawodowych 10% 20% 20% 45% 5% Dostosowanie struktury kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy 5% 5% 20% 10% 45% 15% Dostosowanie treści kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy 5% 5% 10% 30% 35% 15% Jakość przygotowania zawodowego absolwentów 5% 20% 60% 15% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zdecydowanie nie Nie Raczej nie Trudno powiedzieć Raczej tak Tak Zdecydowanie tak Rysunek 3.9. Oceny wpływu kształcenia praktycznego w przedsiębiorstwach na wybrane aspekty funkcjonowania rynku pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego.. Wiele aspektów współpracy szkół i przedsiębiorstw mających zdaniem respondentów istotny wpływ na jej skuteczność (zob. rys. 3.8) jest aktualnie realizowanych. Wśród wymienionych przez badane szkoły znalazły się m.in. takie jak: współpraca z pracownikami przedsiębiorstwa w zakresie poszukiwania ofert pracy, aktywny udział w organizacji dnia drzwi otwartych, spotkania informacyjne z przedsiębiorstwami (dotyczące zmian w prawie, ofert pracy itp.), udział w akademiach, jubileuszach, konferencje i seminaria organizowane przez producentów i dostawców, wycieczki przedmiotowe i zawodoznawcze, pomoc lub praca uczniów przy organizacji imprez u pracodawców, warsztaty dotyczące technologii i materiałów organizowane na terenie szkoły przez firmy, udział w targach pracy organizowanych przez pracodawców (w tym np. organizacja forum hotelarskiego mającego na celu omówienie potrzeb lokalnego rynku pracy i oczekiwań pracodawców co do absolwentów danego zawodu), korzystanie z doradztwa technicznego specjalistów branżowych, realizacja wspólnych projektów i współpraca przy realizacji programów UE, 216

217 organizowanie wakacyjnych staży zawodowych dla uczniów, sponsorowanie imprez szkolnych, praca w komisjach podczas konkursów zawodowych. Respondenci poproszeni zostali również o wskazanie czynników, które mogą wpływać na utrudnienie ich współpracy z przedsiębiorstwami. Według ankietowanych pierwszorzędne znaczenie wśród wymienionych czynników odgrywają (razem odpowiedzi tak i zdecydowanie tak ): brak lub niewystarczające środki finansowe wydzielone w budżecie przedsiębiorstwa na prowadzenie praktycznej nauki zawodu (90% wskazań), brak lub niska aktywność przedsiębiorstwa w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami zawodowymi (85% wskazań). Ocenę znaczenia pozostałych czynników wyszczególniono na rys Inne 20% 35% 30% 15% Brak instytucji pośredniczącej w nawiązywaniu kontaktów szkół z przedsiębiorstwami i odwrotnie 5% 5% 25% 20% 25% 20% Brak w przedsiębiorstwie wewnętrznej komórki kształcenia ze specjalnym wyposażeniem lub personelem 15% 10% 55% 20% Brak lub niewystarczające środki finansowe wydzielone w budżecie przedsiębiorstwa na prowadzenie praktycznej nauki zawodu 5% 5% 75% 15% Brak lub niska aktywność przedsiębiorstwa w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami zawodowymi 15% 60% 25% Niezgodność kierunków kształcenia zawodowego z profilem działalności przedsiębiorstwa 5% 5% 25% 50% 15% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Zdecydowanie nie Nie Raczej nie Trudno powiedzieć Raczej tak Tak Zdecydowanie tak Rysunek Ocena czynników wpływających na utrudnienie współpracy ponadgimnazjalnych szkół zawodowych z przedsiębiorstwami Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. Szkoły, poza przedsiębiorstwami, współpracują również z Powiatowymi Urzędami Pracy (taką współpracę potwierdziło 68% badanych szkół). Współpraca ta jest oceniana pozytywnie, a szczegółowe wyniki zaprezentowano na rys

218 33,3% 50,0% Raczej pozytywnie Pozytywnie 16,7% Zdecydowanie pozytywnie Rysunek Ocena współpracy z Powiatowymi Urzędami Pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników nadania ankietowego. Jako zdecydowanie niezbędne formy współpracy z Powiatowymi Urzędami Pracy respondenci wskazali: poradnictwo zawodowe i organizację szkoleń i kursów zmieniających kwalifikacje zawodowe (po 15% wskazań), organizację szkoleń i kursów podnoszących kwalifikacje zawodowe i pośrednictwo pracy (po 25% wskazań), organizację staży zawodowych (30% wskazań). Szczegółowe oceny ważności form współpracy szkół z Powiatowymi Urzędami Pracy zaprezentowano na rys Organizacja szkoleń i kursów zmieniających kwalifikacje zawodowe 10% 10% 20% 45% 15% Zdecydowanie nie Organizacja szkoleń i kursów podnoszących kwalifikacje zawodowe 5% 10% 10% 50% 25% Nie Raczej nie Organizacja staży zawodowych 10% 20% 40% 30% Trudno powiedzieć Pośrednictwo pracy 15% 60% 25% Raczej tak Tak Poradnictwo zawodowe 5% 5% 20% 55% 15% Zdecydowanie tak 0% 20% 40% 60% 80% 100% Rysunek Elementy skutecznej współpracy z Powiatowymi Urzędami Pracy w opinii ponadgimnazjalnych szkół zawodowych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania ankietowego. Należy podkreślić, że wszystkie formy współpracy z Powiatowymi Urzędami Pracy wskazywane przez szkoły jako niezbędne są rzeczywiście realizowane w regionie 218

219 wałbrzyskim. Badane szkoły wymieniły bowiem następujące formy aktualnej współpracy z Urzędami: organizacja staży zawodowych dla absolwentów, współpraca i spotkania z doradcami zawodowymi, wymiana informacji na temat rynku pracy (np. zawodów deficytowych, analiz ofert pracy), organizacja kursów dla osób bezrobotnych, udział w konferencjach, organizacja warsztatów związanych z poszukiwaniem pracy, współpraca przy otwieraniu nowych kierunków kształcenia, organizacja targów i pośrednictwa pracy, realizacja projektów edukacyjnych, organizacja spotkań i przeprowadzenie zajęć z zakresu orientacji zawodowej, spotkania młodzieży ostatnich klas z przedstawicielami Urzędu Pracy Promocja przedsiębiorczości Skuteczne poszukiwanie pracy przez absolwentów oraz aktywne i właściwe kształtowanie własnej kariery zawodowej to jeden z najważniejszych celów promocji przedsiębiorczości w ponadgimnazjalnych szkołach zawodowych. Wiedza z tego zakresu pozwala również m.in. na odnalezienie się na rynku pracy poprzez założenie własnej działalności gospodarczej. Taka postawa wśród absolwentów wymaga jednak odpowiedniej wiedzy dlatego właściwa edukacja z podstaw przedsiębiorczości w ramach ponadgimnazjalnego szkolnictwa zawodowego nabiera szczególnego znaczenia. W celu promocji przedsiębiorczości w ankietowanych szkołach regionu wałbrzyskiego zrealizowano od 2004 roku niemal 50 programów. Najwięcej z nich, bo 50%, stanowiły programy o charakterze krajowym. Pozostałe z nich miały najczęściej wymiar lokalny (30%) bądź regionalny (13%). Reszta programów realizowana była głównie na poziomie ankietowanych szkół. W programach uczestniczyło około 5 tys. młodzieży. Do najczęściej wymienianych programów należą: współpraca z Młodzieżową Fundacją Przedsiębiorczości w ramach programów: Moje Finanse, Ekonomika w szkole, Uczeń konsumentem, Reklama mojej firmy, Państwo a gospodarka rynkowa, program Jak działa moja Gmina, 219

220 warsztaty Sztuka sprzedaży, ogólnopolski Dzień Przedsiębiorczości, konkurs Najlepsze Młodzieżowe Miniprzedsiębiorstwo PRODUKCIK ROKU, ogólnopolski konkurs Moje finanse z klasy do kasy, ogólnopolski (oraz dolnośląski i wałbrzyski) konkurs wiedzy o gospodarce i turystyce, projekt szkoleniowy Masz prawo ogólnopolska edukacja młodych konsumentów, dni mobilności pracowniczej, konkurs Biznes junior, szkolna internetowa gra giełdowa, Szkolny Klub Młodego Biznesmena, Szkolne Forum Ekonomiczne, warsztaty (uproszczone formy księgowości), targi edukacyjne, targi pracy, spotkania z przedstawicielami firm, program Unijny rynek pracy, zajęcia z przedsiębiorczości Bussiness Centre Club, lekcje z udziałem konsultantów praktyków życia gospodarczego. Realizacja wymienionych działań przebiega pod nadzorem szkoły (w szczególności kierownictwa, nauczycieli, doradców zawodowych) we współpracy m.in. z: pracownikami Powiatowych Urzędów Pracy, Dolnośląskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, przedstawicielami zakładów pracy. Ankietowane szkoły aktywnie uczestniczą również w programach finansowanych z funduszy unijnych. Szacuje się, że wymiernymi skutkami tych programów zostało objęte około 3,5 tys. młodzieży. Wśród programów, w których szkoły potwierdziły swoje uczestnictwo znalazły się m.in.: program Socrates Comenius, program Leonardo da Vinci, programy finansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego (np. planowanie kariery zawodowej uczniów, organizowanie zajęć pozalekcyjnych, pomoc stypendialna dla uczniów z obszarów wiejskich), projekty finansowane z programu EQUAL, regionalne badania rynku pracy, staże międzynarodowe (m.in. w Irlandii, Bretanii), 220

221 wymiana uczniów i wyjazdy studyjne za granicę. Warto podkreślić, że udział ponadgimnazjalnych szkół zawodowych regionu wałbrzyskiego w programach finansowanych z funduszy unijnych pozwolił również na modernizację wyposażenia placówek szkolnictwa zawodowego. Wyposażono m.in. pracownie komputerowe czy też ośrodki egzaminacyjne. Sfinansowano również projekty dotyczące nauki języków obcych oraz zakupiono materiały szkoleniowe i dydaktyczne. 221

222 4. Potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw regionu wałbrzyskiego wyniki wywiadów z przedsiębiorcami 4.1. Metodologia badania Adekwatność oferty edukacyjnej, ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz uczelni wyższych, do potrzeb kadrowych zgłaszanych przez mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z regionu nabiera szczególnego znaczenia w kontekście dalszego rozwoju sektora tych przedsiębiorstw, a co za tym idzie zmniejszenia zjawiska bezrobocia wśród absolwentów oraz ogólnej poprawy dobrobytu w regionie. Badaniem objęto 1000 mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego obejmującego następujące powiaty: dzierżoniowski, kamiennogórski, kłodzki, świdnicki, wałbrzyski oraz ząbkowicki. Z udziału w badaniu wykluczono podmioty prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Wywiady telefoniczne przeprowadzone zostały w okresie r. przez wyłonioną na drodze postępowania ofertowego firmę zewnętrzną. Zakresem czasowym badania objęto aktualną sytuację ankietowanych przedsiębiorstw, natomiast w odniesieniu do niektórych zjawisk w przeszłości oraz planów perspektywicznych przyjęto również horyzont czasowy kolejnych dwóch lat (wstecz lub w przód). Głównym celem przeprowadzonego badania ankietowego było rozpoznanie potrzeb kadrowych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego. Realizacja celu głównego badania wymagała realizacji szeregu celów szczegółowych, w tym m.in.: analizy podmiotów gospodarczych objętych badaniem pod kątem podstawowych charakterystyk, oceny nastrojów przedsiębiorców związanych z aktualną sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa, analizy aktualnej polityki zatrudnienia w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach regionu wałbrzyskiego, diagnozy trudności jakie, w ciągu ostatnich dwóch lat, napotykały mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z regionu wałbrzyskiego w kontekście rekrutacji wykwalifikowanych pracowników na niektóre stanowiska pracy w firmie, 222

223 analizy planów perspektywicznych przedsiębiorstw w zakresie zwiększenia zatrudnienia, w tym możliwości stworzenia pierwszego miejsca pracy absolwentom ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentom uczelni wyższych, oceny dotychczasowej współpracy mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego z absolwentami ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentami uczelni wyższych w układzie pracodawca pracownik, stworzenia profilu absolwenta idealnego kandydata do pracy z uwzględnieniem umiejętności i kompetencji zawodowych, społecznych, poznawczych oraz osobistych jakimi powinien wykazać się aplikujący o pracę w firmie absolwent, analizy powodów, dla których w ciągu ostatnich dwóch lat w mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach z regionu nie zatrudniono absolwentów, analizy aktywności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego w zakresie współpracy ze szkołami ponadgimnazjalnymi oraz uczelniami wyższymi. Dobór próby nastąpił metodą losowania prostego warstwowego, z dostarczonego przez wykonawcę badania operatu losowego, stanowiącego bazę firm zatrudniających do 249 pracowników. Aby zagwarantować adekwatność struktury próby do struktury całej populacji przyjęto warstwy, tj. wagi analityczne ze względu na sekcje PKD oraz wielkość zatrudnienia w przedsiębiorstwie Potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw W niniejszym podrozdziale wyodrębniono trzy zasadnicze części numerowane jako punkty. Wartości procentowe na niektórych wykresach nie sumują się do 100% oznacza to sytuację, w której respondent miał możliwość wyboru więcej niż jednej odpowiedzi. Informację taką każdorazowo zamieszczono bezpośrednio pod wykresem. W punkcie pierwszym zawarto ogólną charakterystykę objętych badaniem mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego. Omówiono m.in. strukturę przestrzenną ankietowanych podmiotów, podział na sekcje PKD oraz wielkość zatrudnienia. Uwzględniono również takie zmienne jak: główny profil działalności przedsiębiorstwa, terytorialny zasięg jego oddziaływania czy okres funkcjonowania firmy. Zamieszczono także wyniki badania nastojów przedsiębiorców w zakresie oceny aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy. Zasadniczą część punktu drugiego stanowi analiza przyszłych potrzeb pracodawców w zakresie naboru pracowników. W punkcie zamieszczono również informacje o tym kogo 223

224 przedstawicieli jakich zawodów aktualnie zatrudniają mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z regionu wałbrzyskiego. Ankietowane podmioty poproszono także o wskazanie tych zawodów lub stanowisk pracy, które w ciągu ostatnich dwóch lat przysporzyły przedsiębiorcom najwięcej problemów w zakresie rekrutacji i obsadzenia wolnego stanowiska pracy. Podstawę prowadzonych w ramach punktu drugiego analiz stanowiło rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. z 2004 r. Nr 265, poz. 2644). W punkcie powoływano się na grupy wielkie oraz zawody i specjalności. W niektórych przypadkach pojawiała się również konieczność, wynikająca z braku bardziej szczegółowych danych ankietowych, stosowania nazewnictwa z poziomu grup średnich (dotyczy to m.in. grupy średniej kierowcy pojazdów). W punkcie drugim zamieszczono również wyniki oceny dotychczasowej współpracy pracodawców z absolwentami oraz wymagania jakie, zdaniem ankietowanych podmiotów, spełniać powinni aplikujący o pracę absolwenci. W punkcie trzecim dokonano analizy aktywności przedsiębiorstw w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz uczelniami wyższymi. W ramach tej analizy określono m.in. formy oraz poziom zadowolenia przedsiębiorców z tej współpracy Ogólna charakterystyka podmiotów gospodarczych Aby zdiagnozować potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego w okresie od 1 do 15 lipca 2009 r. przeprowadzono wywiady telefoniczne wśród 1000 przedsiębiorstw z powiatów: dzierżoniowskiego, kamiennogórskiego, kłodzkiego, świdnickiego, wałbrzyskiego oraz ząbkowickiego. Niewiele ponad ¼ ankietowanych stanowiły mikro, małe oraz średnie firmy z powiatu świdnickiego (zobacz rys. 4.1). Zbliżone, oscylujące wokół 20%, udziały w próbie badawczej przypadły przedsiębiorstwom, których główna siedziba działalności zlokalizowana jest w obszarze administracyjnym powiatu kłodzkiego oraz wałbrzyskiego. Zdecydowanie najmniej liczną grupę stanowiły firmy funkcjonujące w powiecie kamiennogórskim. Ich odsetek w próbie badawczej 1000 przedsiębiorstw wyniósł niespełna 5%. Powiat kamiennogórski jest jednocześnie najmniejszym, pod względem powierzchni oraz liczby ludności, obszarem administracyjnym regionu wałbrzyskiego. 224

225 27,0% 20,2% 21,7% 4,9% 8,8% 17,4% dzierżoniowski kamiennogórski kłodzki świdnicki wałbrzyski ząbkowicki Rysunek 4.1. Struktura przestrzenna badanych przedsiębiorstw Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zgodnie z założeniami poczynionymi w zakresie doboru oraz struktury próby badawczej najliczniej reprezentowane były sekcje PKD handel hurtowy i detaliczny oraz pośrednictwo finansowe, obsługa nieruchomości (zobacz rys. 4.2). Łączny odsetek przedsiębiorstw reprezentujących te dwie sekcje w całej przebadanej próbie przekroczył próg 60%. Najmniejszy, niespełna 3% udział przypadł na mikro, małe oraz średnie przedsiębiorstwa z sekcji rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo, rybactwo. 7,8% 29,6% 2,8% 10,2% 11,3% Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo, rybactwo Górnictwo, produkcja przemysłowa, wytwarzanie i zaopatrzenie w energię elektryczną, gaz i wodę Budownictwo Handel hurtowy i detaliczny 3,7% 34,6% Hotele i restauracje Transport, gospodarka magazynowa i łącznośd Pośrednictwo finansowe, obsługa nieruchomości Rysunek 4.2. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na sekcje PKD Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zdecydowaną większość ankietowanych przedsiębiorstw stanowiły mikro przedsiębiorstwa zatrudniające do 9 pracowników (zobacz rys. 4.3). 225

226 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 4,8% 35,2% 60,0% Wielkośd zatrudnienia Od 50 do 249 osób Od 10 do 49 osób Do 9 osób Rysunek 4.3. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na wielkość zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W badaniu nie uwzględniono przedsiębiorstw jednoosobowych, tzn. że 600 z łącznie przebadanych 1000 firm zatrudnia minimum 2, ale nie więcej niż 9 osób. Małe firmy stanowiły 35,2% próby badawczej, natomiast przedsiębiorstwa średnie zatrudniające od 50 do 249 pracowników nie przekroczyły pułapu 5%. Struktura badanych przedsiębiorstw pod względem wielkości zatrudnienia, zgodnie z założeniami poczynionymi na etapie doboru respondentów do próby, odzwierciedla strukturę całej populacji, tj. mikro, małych oraz średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego. Blisko połowę ankietowanych firm stanowiły przedsiębiorstwa prowadzące wyłącznie działalność usługową (zobacz rys. 4.4). Niemal co czwarta poddana badaniu firma jako główny profil swojej działalności wskazała handel. Stosunkowo liczną grupę w próbie badawczej 1000 przedsiębiorstw stanowiły firmy o profilu handlowo-usługowym oraz te zajmujące się wyłącznie produkcją. Produkcja 49,9% Handel 24,0% Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa 4,2% Działalnośd produkcyjno-usługowa 8,9% 3,4% 7,5% 2,1% Działalnośd handlowo-usługowa Działalnośd produkcyjno-handlowousługowa Rysunek 4.4. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 226

227 Prawie połowa badanych przedsiębiorstw prowadzi działalność na rynku lokalnym, tzn. w granicach administracyjnych danej gminy lub powiatu (zobacz rys. 4.5). 46,4% 20,8% 13,6% 15,6% 3,6% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek 4.5. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Drugą, pod względem liczebności w próbie badawczej, grupę stanowiły firmy działające na obszarze województwa dolnośląskiego. Zdecydowanie najmniejszy udział, zaledwie 3,6%, przypadł przedsiębiorstwom funkcjonującym na rynku subregionalnym tj. obejmującym kilka województw. Zbliżone kilkunastoprocentowe udziały osiągnęły również przedsiębiorstwa współpracujące z kontrahentami (dostawcami i/lub odbiorcami) z terenu całego kraju oraz z zagranicy. Co czwarta analizowana firma funkcjonuje minimum 11, ale nie dłużej niż 15 lat (zobacz rys. 4.6). 25,0% do 1 roku od 2 do 5 lat 19,2% 29,3% od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat od 21 do 25 lat od 26 do 30 lat 8,4% 2,2% 4,1% 3,5% 2,6% 5,7% od 31 do 50 lat powyżej 50 lat Rysunek 4.6. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 227

228 Blisko 30% odsetek w próbie stanowiły przedsiębiorstwa obecne na rynku od 16 do 20 lat. Przebadano również ponad 100 młodych firm, czyli takich które działalność rozpoczęły w 2004 r. lub później. Przedsiębiorstwa z największym doświadczeniem na rynku, funkcjonujące ponad 50 lat stanowiły niewiele ponad 4% ogółu badanych firm. Wśród ankietowanych przedsiębiorstw nie zaobserwowano zdecydowanie negatywnych nastojów związanych z samooceną sytuacji ekonomicznej firmy w pierwszym półroczu 2009 r. Ponad 40% podmiotów uznało bowiem, że bieżąca kondycja firmy jest co najmniej dobra (zobacz rys. 4.7). Neutralnie aktualną sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa oceniła niemal połowa badanych firm, a zaledwie 13% ankietowanych uznało, iż jest ona zła bądź bardzo zła. Mniej optymistyczne oceny przyznali przedsiębiorcy porównując bieżącą sytuację ekonomiczną swojej firmy z analogicznym okresem roku poprzedniego (pierwszym półroczem 2008 r.). Pogorszenie lub zdecydowane pogorszenie kondycji firmy w zestawieniu I półroczy rok do roku odczuło aż 47,5% badanych przedsiębiorstw. Niewiele ponad 40% ankietowanych nie dostrzega żadnych zmian ani pozytywnych, ani negatywnych (zob. rys. 4.8). 45,5% 10,9% 37,4% 2,1% 4,1% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek 4.7. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Niewątpliwie te negatywne i neutralne oceny porównawcze są wynikiem aktualnej sytuacji gospodarczej w kraju i na świecie. Mimo kryzysu ekonomicznego wśród 1000 przebadanych przedsiębiorstw znalazły się jednak również takie (łącznie 120 firm), które odczuwają korzyści z poprawy swojej aktualnej sytuacji finansowej porównując ją z analogicznym okresem roku poprzedniego. 228

229 Zdecydowane pogorszenie 40,5% Pogorszenie Brak zmian 40,5% Poprawa Zdecydowana poprawa 7,0% 1,5% 10,5% Rysunek 4.8. Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI Aktualne zatrudnienie oraz diagnoza potrzeb kadrowych Główny profil działalności przedsiębiorstw oraz ich struktura branżowa zdeterminowały aktualną strukturę zatrudnienia w badanych firmach (zobacz rys. 4.9). Wśród najistotniejszych dla funkcjonowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim okazali się przedstawiciele następujących grup zawodowych: pracownicy usług osobistych i sprzedawcy, technicy i inny personel średni, operatorzy i monterzy maszyn i urządzeń oraz robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy. W grupie zawodowej pracowników usług osobistych i sprzedawców wśród aktualnie zatrudnionych pracowników mikro, małych i średnich przedsiębiorstw regionu wałbrzyskiego dominują sprzedawcy oraz kucharze (łącznie 281 stanowisk pracy). Zdaniem ekspertów rynku pracy duża liczba aktualnie zatrudnianych sprzedawców może być wynikiem dużej rotacji na tym stanowisku pracy. Ponadto nie zawsze deklaracja pracodawcy o utworzeniu nowego stanowiska pokrywa się z rzeczywistością. Często jest to wynikiem zatrudnienia kilku osób na tym samym stanowisku, które są zwalniane np. za brak kompetencji. Zdaniem części badanych utworzenie nowych miejsc pracy w tym zawodzie mogło być spowodowane wydłużeniem czasu pracy istniejących sklepów bądź też otwieraniem nowych placówek w dużych centrach handlowych. 229

230 sprzątaczka ślusarz mechanik pojazdów samochodowych spawacz murarz magazynier pracownik administracyjny robotnik gospodarczy kucharz kamieniarz handlowiec ekonomista operator maszyn i urządzeo robotnik budowlany pracownik biurowy kierowcy pojazdów księgowy sprzedawca Specjaliści Pracownicy biurowi Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Pracownicy przy pracach prostych Liczba zatrudnionych Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo * Na wykresie wyszczególniono pierwszych piętnaście zawodów, dla których w badanych przedsiębiorstwach utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Rysunek 4.9. Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W kolejnej grupie odejmującej techników oraz inny personel średni najliczniej reprezentowane są dwa zawody księgowy oraz handlowiec. Badane przedsiębiorstwa stworzyły dla nich łącznie blisko 200 stanowisk pracy. Z doświadczenia i obserwacji uczestników wywiadu pogłębionego wynika, że dosyć duże zapotrzebowanie na osoby wykonujące zawód księgowego wiąże się m.in. z popytem na specjalistów zajmujących się obsługą finansową funduszy unijnych. Zdaniem ekspertów księgowych poszukują również biura rachunkowe działające w regionie wałbrzyskim. W grupie zawodowej operatorów i monterów maszyn i urządzeń na 177 stanowiskach zatrudnienie znaleźli operatorzy maszyn i urządzeń oraz kierowcy pojazdów. W opinii ekspertów rynku pracy stanowisko kierowcy pojazdów cechuje się dużą rotacją. Ponadto duża liczba stanowisk pracy dla przedstawicieli tego zawodu wiąże się, zdaniem uczestników wywiadu, z rozwojem komunikacji, czyli tworzeniem nowych linii przez dotychczasowych przewoźników oraz pojawianiem się nowych firm przewozowych w regionie. Uczestnicy wywiadu zauważyli także, że badani pracodawcy mogli utożsamiać stanowisko kierowcy 230

231 pojazdu ze stanowiskiem przedstawiciela handlowego, którego narzędziem pracy jest samochód osobowy lub dostawczy. Wśród aktualnych pracowników mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim zatrudnienie znaleźli również robotnicy budowlani i gospodarczy (pracownicy przy pracach prostych) oraz robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy, w tym przede wszystkim kamieniarze. Blisko 30% ankietowanych przedsiębiorców przyznało, iż w ciągu ostatnich 2 lat napotkało problemy ze znalezieniem odpowiednich pracowników na niektóre stanowiska pracy. Najwięcej pracodawców wskazywało zawód sprzedawcy, jako ten który przysporzył im kłopotów z doborem właściwego kandydata na utworzone w przedsiębiorstwie stanowisko pracy (zobacz rys. 4.10). Znamienny jest również fakt, że sprzedawcy stanowią najliczniejszą grupę wśród przedstawicieli wszystkich zawodów aktualnie zatrudnionych przez mikro, małych i średnich pracodawców w regionie wałbrzyskim. Uczestnicy wywiadu pogłębionego byli zgodni co do tego, że problem ze znalezieniem osób chętnych do wykonywania zawodu sprzedawcy jest wynikiem wielu czynników. Po pierwsze, zatrudnia się tam często studentów, którzy traktują to wyłącznie jako pracę dorywczą i nie mają poczucia przywiązania do pracodawcy. Po drugie, pracę tę podejmują często osoby z wyższym wykształceniem tuż po studiach, które uznają, że jest to przejściowy etap w ich karierze zawodowej. W chwili, gdy otrzymują ofertę spełniającą ich wymagania rezygnują z pracy w sklepie. Pozostałe czynniki związane są z warunkami pracy. Tutaj wymieniano przede wszystkim niekorzystne warunki płacowe, zbyt długi czas pracy i w przypadku małych sklepów większy zakres obowiązków (np. sprzątnie sklepu, mycie okien, wizualizację towarów na półkach). Przedsiębiorcy napotykali również na problemy ze znalezieniem pracowników w zawodzie kierowca pojazdów oraz operator maszyn i urządzeń. W ciągu ostatnich dwóch lat brakowało także wykwalifikowanych pracowników z grupy zawodowej robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy, w tym m.in. kamieniarzy, stolarzy oraz spawaczy. W przypadku tych oraz kolejnych profesji eksperci rynku pracy uznali, że problemem są duże oczekiwania pracodawców wobec pracowników, którzy powinni mieć wysokie kwalifikacje, uprawnienia do wykonywania zawodu oraz doświadczenie zawodowe. Część uczestników wywiadu podkreślała również, że dobrzy fachowcy z tych obszarów mają już zazwyczaj satysfakcjonująca ich pracę i trudno jest ich przechwycić przez konkurencję. Są ponadto przywiązani do zakładów i mało mobilni. 231

232 tokarz dekarz cukiernik agent ubezpieczeniowy murarz spawacz robotnik budowlany stolarz kucharz księgowy kamieniarz operator maszyn i urządzeo kierowcy pojazdów sprzedawca Technicy i inny średni personel Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Liczba stanowisk pracy Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo * Na wykresie wyszczególniono pierwszych dziesięć zawodów, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom problemów z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom problemów z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Pojawiały się też opinie, że brak kwalifikacji na stanowisku operatora maszyn i urządzeń jest spowodowany lukami w kształceniu. Szkoły nie dysponują nowoczesnym sprzętem, jaki jest w posiadaniu przedsiębiorstw (np. sterowanych komputerowo obrabiarek CNC). W odniesieniu do zawodu agenta ubezpieczeniowego problemy ze znalezieniem osób chętnych do pracy w tym zawodzie wynikają, zdaniem ekspertów, z prowizyjnego sytemu płac. Brak stałej pensji oznacza brak stabilizacji i to jest główną przyczyną problemów z obsadzeniem tego stanowiska. Jednym z najważniejszych celów badania ankietowego mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z regionu wałbrzyskiego jest diagnoza potrzeb kadrowych tych przedsiębiorstw. Ponad połowa z nich zapytana o plany dotyczące zwiększenia zatrudnienia (w perspektywie najbliższych 2 lat) udzieliła odpowiedzi przeczącej (zobacz rys. 4.11). 232

233 54,5% 24,9% 20,6% Tak Nie Trudno powiedzied Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw ze względu na plany dotyczące zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Dodatkowych pracowników zamierza zatrudnić niewiele ponad 20% z 1000 przebadanych przedsiębiorstw. Brak sprecyzowanych planów odnośnie zwiększenia liczby etatów zadeklarowała prawie ¼ ankietowanych. Wśród przedsiębiorstw deklarujących chęć zwiększenia zatrudnienia najwięcej ofert pracy 34 zgłoszono dla sprzedawców (zobacz rys. 4.12). Można zatem wnioskować, iż mimo dużej liczby aktualnie zatrudnionych sprzedawców, rynek pracy w dalszym ciągu nie jest nasycony przedstawicielami tego zawodu. Przyczyn takiego stanu rzeczy upatrywać należy, zdaniem ekspertów rynku pracy, w powstawaniu nowych placówek handlowych. Niektórzy wskazywali również, że pracodawcy są świadomi dużej rotacji na tym stanowisku. Wiedzą, że warunki jakie oferują są niezadowalające, ale jest to zawód, który może wykonywać prawie każdy ekonomista, albo osoba z wykształceniem ogólnym. Wszyscy zgodnie podkreślali, że handlowo-usługowa specyfika regionu wałbrzyskiego oraz rozwój sektora usług będzie determinował powstawanie nowych miejsc pracy w tym właśnie obszarze. Przedsiębiorcy, w ciągu najbliższych 2 lat, zamierzają również utworzyć łącznie 45 stanowisk pracy dla księgowych i kierowców pojazdów. Największe zapotrzebowanie na pracowników, zgłaszane przez przedsiębiorców, dotyczy grupy zawodowej obejmującej techników i innych pracowników średniego szczebla. W grupie tej, poza zawodem księgowego, potrzeby kadrowe badanych przedsiębiorstw obejmą również agentów ubezpieczeniowych, handlowców, techników mechaników oraz pozostałych pracowników do spraw finansowych i handlowych, w tym szczególnie doradców finansowych 8. 8 Zawód doradcy finansowego wskazywany był przez badane przedsiębiorstwa jako jeden z tych, na które przedsiębiorcy zgłaszać będą zapotrzebowanie. Ponieważ w klasyfikacji zawodów nie uwzględniono zawodu o nazwie doradca finansowy autor opracowania przyjął zamiennie określenie pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej niesklasyfikowani. 233

234 tokarz technik mechanik szlifierz murarz handlowiec stolarz mechanik - monter maszyn i urządzeo ślusarz operator maszyn i urządzeo agent ubezpieczeniowy robotnik budowlany pozostali pracownicy do spraw finansowych i kucharz kamieniarz księgowy kierowcy pojazdów sprzedawca Liczba stanowisk pracy Technicy i inny średni personel Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Pracownicy przy pracach prostych Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo * Na wykresie wyszczególniono zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia na minimum pięć stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Większość pracodawców deklarujących chęć zwiększenia zatrudnienia nie wyklucza również możliwości utworzenia miejsc pracy dla absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych. Pierwszą pracę wchodzącym na rynek pracy absolwentom gotowych jest zaoferować 63,6% z 206 ankietowanych przedsiębiorców planujących zwiększenie zatrudnienia (zobacz rys. 4.13). Blisko ¼ firm, które w ciągu najbliższych 2 lat zwiększą swoje zaplecze kadrowe zadeklarowała, iż wśród nowozatrudnionych pracowników nie znajdą się absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwenci szkół wyższych. 234

235 63,6% 12,1% 24,3% Tak Nie Trudno powiedzied Rysunek Struktura przedsiębiorstw planujących zwiększenie zatrudnienia ze względu na deklarowaną możliwość utworzenia miejsc pracy dla absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorcy deklarujący chęć zatrudnienia absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych za najbardziej przydatne do pracy uznali następujące kompetencje zawodowe absolwentów: znajomość obsługi komputera oraz urządzeń biurowych, a także dużą wiedzę zawodową przyszłych potencjalnych pracowników (zobacz rys. 4.14). W najmniejszym stopniu pracodawcy w regionie wałbrzyskim cenią sobie znajomość języków obcych. Niemal 60% ankietowanych uznała bowiem, iż znajomość języków obcych potrzebna jest do pracy zawodowej w niewielkim stopniu bądź jest całkowicie zbyteczna. Ponad 70% pracodawców w regionie uznało wykształcenie kierunkowe absolwentów oraz posiadane przez nich specjalistyczne uprawnienia zawodowe za potrzebne w stopniu co najmniej średnim. O ocenę przydatności poszczególnych kompetencji zawodowych absolwentów zwrócono się również do ekspertów rynku pracy uczestników wywiadu pogłębionego. Eksperci oceniali przydatność tych kompetencji osobno dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych o profilu zawodowym oraz absolwentów uczelni wyższych. Eksperci podkreślali, iż trudno jest uogólnić zapotrzebowanie na poszczególne kompetencje zawodowe dla typowego absolwenta ponadgimnazjalnej szkoły o profilu zawodowym, ponieważ w różnych zawodach wymagane są różne umiejętności. Odnośnie wykształcenia zawodowego uczniów pojawiały się opinie, że szkoły przygotowują poprawnie, o czym świadczą stosunkowo wysokie oceny pracodawców. Ogólnie rzecz ujmując dobre przygotowanie teoretyczne jest charakterystyczne dla większości szkół w regionie ( są takie szkoły, których absolwenci są wręcz rozchwytywani ). 235

236 Wykształcenie kierunkowe 13,7% 13,7% 22,9% 20,6% 29,0% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 18,3% 10,7% 22,1% 16,8% 32,1% Duża wiedza zawodowa 10,7% 27,5% 25,2% 30,5% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 18,3% 19,1% 15,3% 40,5% Znajomośd obsługi komputera 19,1% 9,9% 16,8% 48,9% Znajomośd języków obcych 40,5% 18,3% 21,4% 11,5% 8,4% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zdarzają się także szkoły gorsze, gdzie przyczynami niezadowalającego poziomu nauczania są: niewystarczająca infrastruktura (brak bazy sprzętowej, maszyn), praktyki uczniów odbywające się w nieodpowiednim miejscu oraz ogólnie rozumiany niski poziom nauczania. Niektórzy uczestnicy wywiadu wskazywali również na przestarzałe metody nauczania oraz brak kompetentnych nauczycieli, podając przykład zawodów związanych z gastronomią, gdzie barmanów czy kelnerów nie uczy się przygotowywania nowoczesnych drinków. Zdaniem ekspertów nowe umiejętności wymagane przez pracodawców powinny być znane absolwentom szkół ponadgimnazjalnych o profilu zawodowym, tzn. że młodzi ludzie nie mogą się ich uczyć dopiero w miejscu pracy. Uczestnicy wywiadu pogłębionego podkreślali, że szkoły ponadgimnazjalne o profilu zawodowym powinny dostosowywać się do wymogów rynku pracy i otwierać nowe bądź modyfikować dotychczasowe kierunki kształcenia. Oferta edukacyjna powinna być dostosowana do wymagań pracodawców, co jest możliwe do zrealizowania, ponieważ istnieją ogólnie dostępne wyniki badań pracodawców z regionu wałbrzyskiego. Szkoła powinna na bieżąco śledzić wyniki takich badań, chociaż nie wiadomo kto powinien być za to odpowiedzialny. Badani wskazywali dyrektora szkoły bądź doradcę zawodowego, podkreślając przy tym, że nie ma tutaj żadnych doświadczeń, a opisy zawodów, którymi dysponują szkoły są nieaktualne i pochodzą z 1995 roku. Szkoły niekoniecznie muszą 236

237 natychmiast wprowadzać nowy kierunek, ale stopniowo uzupełniać swoją ofertę kształcenia poprzez dodawanie nowych treści programowych poszerzających umiejętności zawodowe absolwentów. Część badanych stwierdziła, że te modyfikacje nie wymagają reformy i dużych nakładów finansowych, ale elastyczności i otwartości nauczycieli na zmiany musi być gotowość osób uczących, aby się cały czas uczyć. Pojawiały się również opinie, że poza teoretycznym przygotowaniem ze strony szkoły istnieje praktyczne przygotowanie ze strony przedsiębiorstw lub centrów kształcenia praktycznego. Winą nie można zatem obarczać wyłącznie szkół, gdyż pracodawcy również powinni włączyć się w ten proces. Zdarza się, że na praktykach zleca się uczniom jakiś wycinek pracy lub każe się im po prostu sprzątać. W opinii uczestników wywiadu absolwenci szkół wyższych powinni posiadać kompetencje zawodowe na najwyższym możliwym poziomie. Za niezbędną wręcz uznano umiejętność obsługi komputera i urządzeń biurowych. Podkreślano przy tym, że wiedza zawodowa może być uniwersalna, ponieważ uczelnia to nie szkoła zawodowa. Jeśli chodzi o obsługę komputerów to badani stwierdzili, że czasem studenci mają kiepską wiedzę nawet w zakresie programów Office. Przyznali także, że młodzież zna Internet, ale nie potrafi używać programów użytkowych. Pewne rozbieżności dotyczyły opinii ekspertów nt. umiejętności posługiwania się językiem obcym. Zdaniem niektórych badanych znajomość języków obcych jest potrzebna, ale uzależnione jest to od rodzaju firmy i charakteru wykonywanej pracy. Pracodawcy chcą zatrudniać młodych ludzi znających języki, ale w rzeczywistości wcale tych umiejętności nie wykorzystują i zamieszczając ogłoszenia w prasie od początku nie mają nawet takich intencji. Język jest ważny tylko wtedy, gdy rozważamy przykład idealnego absolwenta. Z drugiej strony pojawiały się opinie, że nie ma pracy na całe życie, a absolwent musi być człowiekiem elastycznym. Po kilku latach możliwa jest zmiana pracodawcy, a wówczas język może być przydatny nawet do tłumaczenia drobnych rzeczy. Nieznajomość języka ogranicza możliwości zawodowe i bywa dużym problemem. Badani podkreślali, że znajomość języka może ułatwić w przyszłości poszerzanie wiedzy i dotyczy absolwentów wszystkich kierunków studiów (etnografów, informatyków). Stwierdzono również, że wystarczy, aby absolwent jakkolwiek znał ten język, bo to nie musi być native speaker. Eksperci stwierdzili zgodnie, że młodzież akademicka powinna uczyć się sama, a nie liczyć tylko na zajęcia obowiązkowe. Niektóre uczelnie organizują dodatkowe zajęcia dokształcające, chociaż tutaj część badanych zauważyła, że studenci powinni być bardziej aktywni i samodzielnie decydować o skorzystaniu z tej oferty. Myślą o tym tylko w sesji i pod koniec studiów. W tym miejscu pojawiły się głosy, że być może przyczyną niskiego 237

238 zaangażowania jest to, że studenci nie są zachęcani ( brakuje tzw. marchewki ) ani informowani o tego typu zajęciach. Zasugerowano nagradzanie tych najbardziej aktywnych oraz podano pomysł, aby biura karier wyszły na zewnątrz i pokazały się wszystkim wydziałom uczelni. Część osób była odmiennego zdania twierdząc, że marchewkami dla studentów są: targi pracy, program grasz o staż, warsztaty organizowane przez firmy, poradniki, katalogi informacyjne czy konkursy on-line. Ta lista działań biur karier spotkała się jednak z krytyką innych badanych. Zarzucano m.in. przestarzałą formę narzędzia grasz o staż oraz brak badań nad skutecznością tego typu działań ( Czy ktoś bada skuteczność tego?, Nie wiadomo, czy to dociera do studentów? ). Uczestnicy wywiadu zgodnie przyznali, że na studiach powinno wprowadzić się obowiązkowy przedmiot poświęcony planowaniu kariery. Poza kompetencjami zawodowymi zarówno przedsiębiorcy, jak i eksperci rynku pracy oceniali również przydatność do pracy zawodowej wybranych kompetencji miękkich społecznych, poznawczych i osobistych potencjalnych pracowników. Przez przedsiębiorców ta grupa kompetencji oceniona została znacznie wyżej niż kompetencje zawodowe. Za najbardziej przydatne, wręcz niezbędne w pracy zawodowej, przedsiębiorcy uznali przede wszystkim gotowość do uczenia się, komunikatywność oraz umiejętność pracy w zespole (zobacz rys. 4.15). W najmniejszym stopniu przywiązują wagę do mobilności potencjalnych pracowników, a także ich kreatywności i umiejętności radzenia sobie ze stresem. Rozważając sylwetkę absolwenta ponadgimnazjalnej szkoły o profilu zawodowym i posiadane przez tego absolwenta kompetencje miękkie eksperci rynku pracy zgłaszali zróżnicowane, niekiedy sprzeczne, opinie. Część badanych uważała, że wszystkie wymienione kompetencje, poza umiejętnością podejmowania decyzji, są potrzebne w co najmniej dużym stopniu, bez względu czy ktoś jest sprzątaczką, kelnerem czy księgowym. Jeśli sprzedawca nie będzie potrafił pracować w zespole, to będzie konfliktowy i w ogóle nie będzie w stanie wykonywać swojej pracy. Umiejętność pracy w zespole jest według badanych potrzebna nawet kierowcom, którzy korzystają wspólnie z tego samego pojazdu, bądź są odpowiedzialni za dystrybucję towarów na jakimś obszarze. Uczestnicy odnosząc się do własnych doświadczeń i kontaktów twierdzili, że pracodawcy są w stanie nauczyć zawodu absolwentów, jednak muszą oni posiadać umiejętności poznawcze i społeczne, które ułatwią bądź wręcz umożliwią poznawanie nowych zagadnień. 238

239 Umiejętnośd podejmowania decyzji 9,9% 29,8% 55,0% Mobilnośd 18,3% 26,0% 43,5% Dyspozycyjnośd 12,2% 24,4% 59,5% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 10,7% 21,4% 66,4% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 17,6% 20,6% 55,7% Umiejętnośd pracy w zespole 20,6% 71,0% Komunikatywnośd 19,9% 70,2% Kreatywnośd 12,2% 22,9% 58,8% Gotowośd do uczenia się 17,6% 73,3% Elastycznośd myślenia 27,5% 61,8% Umiejętnośd rozwiązywania problemów 9,2% 28,2% 61,1% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Stopień posiadania umiejętności miękkich wśród absolwentów szkół zawodowych (tokarzy, ślusarzy) nie musi być jednak tak wysoki, jak w przypadku osób z wykształceniem wyższym. Warto to wypośrodkować, bowiem taka osoba będzie pracować jako sprzedawca, ale nie będzie pracować jako menadżer. Niektórzy uczestnicy wywiadu mieli wątpliwości, czy we wszystkich zawodach potrzebna jest kreatywność, przytaczając przykład tapicera, dla którego czynności pracowników sprowadzają się do przybijania gwoździ co 8 cm. Z drugiej strony pojawiały się głosy, że kreatywność nie musi oznaczać wymyślania nowych czynności, ale umiejętność usprawnienia dotychczas wykonywanych zajęć. W niektórych zawodach kreatywność jest natomiast wysoce pożądana fryzjer powinien umieć wymyślać nowe fryzury, a pracownik układający towar na półkach powinien ułożyć go w taki sposób, aby został zauważony przez klienta. Zdaniem ekspertów odpowiedzialność za naukę miękkich kompetencji powinna ponosić zarówno szkoła, jak i rodzina. Uczniowie i absolwenci szkół ponadgimnazjalnych nie uświadamiają sobie do końca jakie kompetencje posiadają i jakie będą im potrzebne w przyszłości. W szkole można by zamiast zwykłego podawania treści dzielić klasę na grupy i zlecać im jakieś zadania do wspólnej realizacji. Badani przyznają jednak, że taka 239

240 forma realizowania projektów i zadań wymaga nadzoru i obserwacji ( często szkoły idą na łatwiznę zlecając uczniom pracę grupową po lekcjach ). Nauczyciele powinni pytać uczniów, z jakimi elementami tej współpracy sobie nie radzili, a które nie sprawiały im kłopotu. Młodzież powinna otrzymywać indywidualną informację zwrotną o swoich słabych i mocnych stronach, a nie tylko ogólną ocenę pracy całej grupy. Eksperci rynku pracy pozytywnie ocenili prowadzone w szkołach zajęcia z doradztwa zawodowego, na których tłumaczy się uczniom co to jest praca w zespole czy kreatywność. Podkreślali również, że w większości szkół ponadgimnazjalnych w regionie wałbrzyskim realizuje się treningi asertywności czy zajęcia, na których uczniowie uczą się, jak radzić sobie ze stresem. Zajęcia te prowadzi doradca zawodowy, psycholog szkolny albo pedagog. Odbywa się to w ramach projektów unijnych, chociaż niektóre powiaty (np. świdnicki) finansują to samodzielnie. Szkolenia te prowadzone są przez ekspertów, a materiały są przygotowane na najwyższym poziomie. Szkoły objęte są programami regionalnymi i aby starać się o programy indywidualnie musiałyby samodzielnie pozyskać środki finansowe. W wybranych wałbrzyskich szkołach dyrektorzy tworzą ponadto stanowiska doradcy zawodowego bądź łączą jego obowiązki z obowiązkami pedagoga szkolnego. Jednak zdaniem niektórych uczestników w praktyce różnie z tym bywa. W rozważaniach dotyczących absolwentów uczelni wyższych kompetencje osobiste, społeczne i poznawcze zostały przez ekspertów uznane za bardzo ważne, chociaż podkreślano, że uczelnie tego nie uczą. Uczestnicy wywiadu orzekli, że brakuje zajęć rozwojowych, a te organizowane przez biura karier wydają się być nieefektywne. Zajęcia te powinny być ponadto prowadzone permanentnie, a nie przejawiać się tylko w postaci jednorazowych działań. Podkreślano również, że pracodawcy czasami dużo chcą, chociaż w ogóle tego nie potrzebują ( Lepiej, aby absolwent umiał więcej tak w razie czego ). Zdaniem ekspertów jedną z najbardziej przydatnych kompetencji jest umiejętność radzenia sobie ze stresem. Stres blokuje nie tylko dostęp do wiedzy, ale również uniemożliwia poruszanie się po rynku pracy. Uczestnicy wywiadu zwrócili uwagę, że pracodawcy nie postrzegają swojej pracy jako stresującej, albo znają inną definicję stresu. W programach nauczania uczelni wyższych (nie tylko pedagogicznych) powinien znaleźć się, zdaniem ekspertów, trening asertywności oraz test kompetencji dla każdego studenta. Test taki pozwoliłby wskazać na pewne braki i niedociągnięcia. Komentując wyniki badań ilościowych CATI, przyznano jednomyślnie, że respondenci to bardzo często osoby, które nie są ekspertami w zakresie zarządzania zasobami ludzkimi. Przeprowadzają zwykły casting nie oceniając kompetencji absolwentów ( Te osoby się po prostu na tym nie znają ). 240

241 Na rysunkach od 4.11 do 4.15 zobrazowano wyniki badania przedsiębiorców dotyczące ich perspektywicznych, obejmujących okres dwóch lat, planów w zakresie polityki zatrudnienia w firmie. Badanie ankietowe dostarczyło również informacji na temat dotychczasowych postaw przedsiębiorców i tworzenia przez nich miejsc pracy dla absolwentów. Okazuje się, że w ciągu ostatnich dwóch lat 20% ankietowanych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w regionie wałbrzyskim zatrudniło absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Przedsiębiorców, którzy zaoferowali pierwszą pracę absolwentom szkół wyższych było w badanej próbie nieco więcej 27,1%. Przedsiębiorcy wysoko cenią sobie pracę absolwentów, w tym szczególnie tych z wykształceniem wyższym. Bardzo dobrze lub dobrze ich pracę oceniło ponad ¾ badanych pracodawców (zobacz rys. 4.16). Absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Absolwenci szkół wyższych 51,9% 51,7% 14,5% 22,5% 10,2% 0,9% 13,7% 3,0% 0,4% 31,4% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oceniani są przede wszystkim dobrze, choć zaobserwowano spory odsetek przedsiębiorstw (22,5%), które nie wyraziły jednoznacznej, pozytywnej lub negatywnej, opinii w tej kwestii. Pracodawcy wyrażający negatywne opinie o absolwentach ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym zarzucają im przede wszystkim brak doświadczenia zawodowego oraz niewystarczającą wiedzę zawodową. Uskarżają się również na brak chęci do pracy, brak motywacji, niskie zaangażowanie oraz nieodpowiedzialność, które ich zdaniem cechują młodych ludzi kończących ponadgimnazjalne szkoły o profilu zawodowym. Pracodawcy swoje negatywne oceny motywują także brakiem gotowości do uczenia się lub trudnościami z przyswajaniem wiedzy oraz niezdyscyplinowaniem młodych pracowników. Absolwentom 241

242 szkół wyższych pracodawcy zarzucają przede wszystkim brak doświadczenia zawodowego oraz niewystarczającą wiedzę zawodową, a także brak zaangażowania. Przedsiębiorstwa, które nie zatrudniły absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym swoje decyzje uzasadniały tym, iż w ciągu ostatnich dwóch lat w firmie nie zwiększano zatrudnienia, a zatem nie przyjęto żadnych nowych pracowników (zobacz rys. 4.17). Absolwenci na ogół mają zbyt wygórowane żądania płacowe Absolwenci to na ogół pracownicy niesamodzielni, którzy nie przejawiają Absolwenci na ogół są niedojrzali, szybko się zniechęcają i zmieniają pracę Nie udało się znaleźd absolwentów o interesującym profilu zawodowym Inne - jakie? Absolwenci to na ogół pracownicy słabo wykwalifikowani, brakuje im doświadczenia Żaden absolwent nie starał się o pracę w firmie 1,2% 1,3% 2,2% 5,9% 9,4% 11,0% 19,0% Nie ma zapotrzebowania na absolwentów tego typu szkół W firmie nie zatrudniono żadnych nowych pracowników 29,0% 35,4% 0% 10% 20% 30% 40% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Powody, dla których w firmie nie zatrudniono, w ciągu ostatnich dwóch lat, absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wielu przedsiębiorców nie dysponuje również w swoich firmach stanowiskami pracy, które można byłoby obsadzić absolwentami tego typu szkół. Blisko 20% pracodawców twierdzi, że w ciągu ostatnich dwóch lat żaden absolwent ponadgimnazjalnej szkoły o profilu zawodowym nie starał się o pracę w firmie. Wśród innych argumentów przedsiębiorcy najczęściej wskazywali na potrzebę zatrudnienia w firmie pracownika z doświadczeniem zawodowym na podobnym stanowisku pracy. Dla wielu przedsiębiorców barierą przy zatrudnieniu absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym jest ich młody wiek oraz nieodpowiednie dla młodych ludzi, wymagające ciężkiej i niebezpiecznej pracy stanowisko. Eksperci rynku pracy podkreślali, że powodów dla których przedsiębiorcy nie zatrudniali absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym jest kilka. Pracodawcy nie 242

243 chcą zatrudniać absolwentów, ponieważ preferują osoby z doświadczeniem ( robią to tylko wtedy, gdy muszą ). Niskie kwalifikacje zawodowe młodych ludzi są też poniekąd spowodowane nieodpowiednim programem praktyk dla uczniów szkół zawodowych. Pracodawcy w pierwszej kolejności prowadzą rekrutację wewnętrzną, a w ostateczności kontaktują się z urzędami pracy i sięgają po absolwentów. Wina leży również po stronie absolwentów, którzy są bierni i nie zdają sobie sprawy, że szukanie pracy to praca. Czekają aż się im tę pracę załatwi. Poszukiwania pracy ograniczają poza tym do składania życiorysów w dużych przedsiębiorstwach nie starając się o pracę w małych firmach, w których zakres obowiązków pracowników bywa większy, niż w dużych gdzie zatrudnieni wykonują tylko wąski, z góry określony zakres czynności. Prawdopodobieństwo znalezienia pracy w małych zakładach jest, w oczach absolwentów, dużo niższe niż w dużych firmach, marketach itp.. Problemem są również programy kształcenia szkół ( kształcą nie w tych zawodach, które są potrzebne ) oraz niska jakość samego procesu kształcenia. Szkoły nie spełniają oczekiwań pracodawców. Podobnie jak w przypadku absolwentów szkół ponadgimnazjalnych przedsiębiorcy uzasadniają fakt, iż w ciągu ostatnich dwóch lat nie zatrudnili w swoich firmach absolwentów szkół wyższych. Rozkład procentowy odpowiedzi był niemal identyczny jak dla przypadku szkół ponadgimnazjalnych o profilu zawodowym. Wśród najczęściej przytaczanych argumentów znalazły się przede wszystkim następujące: w firmie nie zatrudniono żadnych nowych pracowników 38,4% wskazań; w firmie nie ma zapotrzebowania na pracowników z wykształceniem wyższym 30,7% wskazań; żaden absolwent nie starał się o pracę w firmie 26,9% wskazań. Pracodawcy powoływali się również na argumenty dotyczące braku doświadczenia zawodowego absolwentów, zbyt krótkiego okresu funkcjonowania przedsiębiorstwa czy braków środków finansowych na stworzenie miejsc pracy dla absolwentów Współpraca z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz szkołami wyższymi Dokładnie 165 mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z grupy 1000 przebadanych podejmuje współpracę z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym. Przedsiębiorcy ci współpracują z jedną lub kilkoma szkołami. Najczęściej firmy nawiązują współpracę z 243

244 zasadniczymi szkołami zawodowymi oraz technikami i technikami uzupełniającymi (zobacz rys. 4.18). Szkoła policealna 10,9% Liceum profilowane 26,1% Technikum/ technikum uzupełniające 46,1% Zasadnicza szkoła zawodowa 57,0% 0% 20% 40% 60% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Aktywność badanych przedsiębiorstw w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zdecydowanie najpopularniejszą formą współpracy przedsiębiorstw z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym jest organizacja praktyk zawodowych dla uczniów. Tę formę współpracy wybiera 62,4% ankietowanych (zobacz rys. 4.19). Niemal 35% firm organizuje również zajęcia praktyczne dla uczniów. Można przypuszczać, że zadowolenie przedsiębiorców z przebiegu praktyk zawodowych oraz zajęć praktycznych dla uczniów skutkuje chęcią kontynuowania współpracy uczeń przedsiębiorca, ale już w układzie pracownik pracodawca. Umowy o pracę z absolwentami ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym podpisuje bowiem 6,7% współpracujących ze szkołami przedsiębiorstw. Niemal co dziesiąty przedsiębiorca organizuje staże oraz kursy zawodowe dla kadry dydaktycznej szkoły. Za najlepszą formę współpracy eksperci uczestnicy wywiadu pogłębionego uznali zawieranie umów o pracę z absolwentami szkoły. Część badanych zauważyła, że niektóre firmy praktykują to już od dawna. Sklepy ogłaszają nabór pracowników tuż po zakończeniu roku szkolnego. Podobnie postępują firmy budowlane poszukujące pracowników do prac, których intensyfikacja następuje właśnie w miesiącach letnich. Kształcą też w ten sposób kelnerów. Najlepszym przykładem są jednak małe firmy,, którym zależy na łapaniu uczniów do pracy. Gdyby pracodawcy mieli pewność, że absolwent zwiąże się z firmą na okres dłuższy niż 3 lata, to być może zachęciłoby to ich do dobrego przygotowania zawodowego uczniów. 244

245 Firma funduje stypendia dla uczniów Firma ma udział w finansowaniu szkoły (np. w zakresie modernizacji bazy dydaktycznej, organizacji imprez Inne - jakie? Pracownicy firmy są nauczycielami przedmiotów zawodowych Firma bierze czynny udział w aktualizacji treści programów nauczania Firma udostępnia szkole informację naukowotechniczną i technologiczną Firma zawiera umowy o pracę z absolwentami szkoły Firma organizuje staże i kursy zawodowe dla kadry dydaktycznej szkoły W firmie odbywają się zajęcia praktyczne dla uczniów 1,2% 1,2% 2,4% 2,4% 3,0% 3,6% 6,7% 9,1% 34,6% W firmie odbywają się praktyki zawodowe dla uczniów 62,4% 0% 20% 40% 60% 80% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Formy współpracy badanych przedsiębiorstw z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Za drugą ważną formę współpracy uznano praktyki zawodowe dla uczniów, które niestety nie zawsze są rzetelnie realizowane, ponieważ zdarza się, że brakuje programów praktyk, a szkoły nie dostarczają nawet dzienniczków praktyk. Ogólnie rzecz ujmując, uczestnicy wywiadu narzekali na niski poziom tej formy współpracy. Za atrakcyjną uznali natomiast organizowanie kursów dokształcających dla kadry dydaktycznej szkoły. Badani poddali w wątpliwość, czy 9,1% przedsiębiorców deklarujących taką formę współpracy rzeczywiście miało na myśli kształcenie kadry. Dotyczyło to zapewne kursów z obsługi sprzętu lub specjalistycznego oprogramowania. Kursy i staże dla nauczycieli są drogie, więc jest wątpliwe, aby ktoś robił to charytatywnie. Pojawiły się tu też opinie, że być może jest to realizowane w niektórych powiatach np. kamiennogórskim, kłodzkim czy świdnickim, gdzie firmy są aktywne. Zajęcia praktyczne dla uczniów uznano za istotną formę współpracy z zastrzeżeniem, że takie zajęcia powinny trwać co najmniej przez tydzień, gdzieś w firmie. Za dobry pomysł uznano także tworzenie szkół przyzakładowych albo regionalnych centrów kształcenia zawodowego, np. dla krawców albo szwaczy. Centra te powinny być tworzone na użytek wszystkich szkół w regionie. Za ostatnią formę idealnej współpracy uznano prowadzenie przedmiotów zawodowych przez pracowników firmy oraz ich czynny udział w 245

246 aktualizacji treści programów nauczania. W szkołach brakuje nowoczesnego sprzętu i nawet najlepsi uczniowie nie są w stanie tego przezwyciężyć. Przedsiębiorcy oceniając współpracę z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym wyrażają głównie zadowolenie (zobacz rys. 4.20). Dobrze lub bardzo dobrze kontakty szkoła przedsiębiorca oceniło łącznie ponad 70% ankietowanych. Negatywne opinie wyraziło niewiele ponad 7% badanych przedsiębiorców. 54,6% 20,6% 4,2% 3,0% 17,6% Bardzo źle Źle Ani źle, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorstw dotyczących współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Poza współpracą z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z regionu wałbrzyskiego nawiązują również kontakty z uczelniami wyższymi. Współpracę taką realizuje 9% ankietowanych przedsiębiorstw. Najczęściej sprowadza się ona, podobnie jak w przypadku szkół ponadgimnazjalnych, do organizacji w firmie praktyk oraz zajęć praktycznych dla studentów (zobacz rys. 4.21). Wśród innych form współpracy przedsiębiorcy wymieniali m.in.: organizację staży zawodowych dla absolwentów szkół wyższych, udostępnianie przez przedsiębiorców informacji i danych z firmy niezbędnych studentom do napisania prac dyplomowych, magisterskich. Komentując wyniki badania ilościowego eksperci rynku pracy orzekli, że praktyki studenckie powinny trwać przez 2-3 lata, a nie tylko 1 miesiąc. Jeżeli są to praktyki miesięczne, to powinno się wymagać od studentów, aby przychodzili do pracy codziennie. Niezbędny jest również solidny program praktyk, wydelegowanie opiekuna praktykantów ze strony firmy, a przede wszystkim kontrola wiedzy zdobytej w trakcie ich trwania. Studenci często kombinują, aby dostać wpis zaliczenia praktyk, podczas gdy wcale nie zależy im na ich odbywaniu się. 246

247 Firma funduje stypendia dla studentów Firma sponsoruje konferencje dydaktyczne, naukowe, imprezy uczelniane itp. Firma ma swój udział w aktualizacji treści programów nauczania Pracownicy firmy przygotowują gościnne wykłady/ dwiczenia dla studentów Firma bierze udział w badaniach naukowych prowadzonych przez uczelnię Firma podpisuje umowy o pracę z absolwentami Inne - jakie? W firmie organizowane są zajęcia praktyczne dla studentów 1,1% 1,1% 1,1% 2,2% 4,4% 7,8% 10,0% 20,0% W firmie odbywają się praktyki studenckie 73,3% 0% 20% 40% 60% 80% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Formy współpracy przedsiębiorstw ze szkołami wyższymi Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Naturalnym następstwem efektywnych praktyk studentów będzie wówczas podpisanie z absolwentem umowy o pracę. Zdarza się bowiem często, że student chce tę praktykę odbębnić, bo wie, że i tak nie będzie tam pracował. Ważne jest również, zdaniem uczestników wywiadu, aby firmy brały udział w badaniach naukowych prowadzonych przez uczelnię, bo jest to forma zbliżania świata praktyki i świata teorii. Prowadzenie gościnnych wykładów i ćwiczeń przez przedstawicieli pracodawców uznano natomiast za unikalną szansę na zderzenie się z aktualną wiedzą praktyczną. Część badanych za idealną formę współpracy uznała ponadto sponsorowanie uczelni (np. konferencji, imprez studenckich) przez pracodawców. Swoje kontakty ze szkołami wyższymi pozytywnie ocenia 80% respondentów. Stosunkowo wysoki jest również udział przedsiębiorców, którzy nie są ani zadowoleni, ani niezadowoleni z tej współpracy (zobacz rys. 4.22). 247

248 56,7% 18,9% 1,1% 0,0% 23,3% Bardzo źle Źle Ani źle, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorstw dotyczących współpracy ze szkołami wyższymi Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI Analiza porównawcza potrzeb kadrowych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w ujęciu przestrzennym W niniejszym podrozdziale, podobnie jak w podrozdziale drugim, wyodrębniono trzy zasadnicze części numerowane jako punkty. Wszelkie analizy w punktach prowadzono przy uwzględnieniu zróżnicowania przestrzennego regionu tj. osobno w ramach każdego z sześciu powiatów. Wartości procentowe na niektórych wykresach nie sumują się do 100% oznacza to sytuację, w której respondent miał możliwość wyboru więcej niż jednej odpowiedzi. Informację taką każdorazowo zamieszczono bezpośrednio pod wykresem. W punkcie pierwszym zawarto ogólną charakterystykę mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z powiatów: dzierżoniowskiego, kamiennogórskiego, kłodzkiego, świdnickiego, wałbrzyskiego oraz ząbkowickiego. Podmioty te scharakteryzowano w oparciu o takie zmienne jak: główny profil działalności przedsiębiorstwa, terytorialny zasięg jego oddziaływania czy okres funkcjonowania firmy. Zamieszczono także wyniki badania nastojów przedsiębiorców w zakresie oceny aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy. Zasadniczą część punktu drugiego stanowi analiza przyszłych potrzeb pracodawców z powiatów: dzierżoniowskiego, kamiennogórskiego, kłodzkiego, świdnickiego, wałbrzyskiego oraz ząbkowickiego w zakresie naboru pracowników. W punkcie zawarto informacje o tym kogo przedstawicieli jakich zawodów poszukiwali w ciągu ostatnich dwóch lat przedsiębiorcy w każdym z sześciu powiatów regionu wałbrzyskiego. Dokonano również analizy aktualnej struktury zatrudnienia w ujęciu przestrzennym. W tej części raportu przedstawiono także wyniki oceny dotychczasowej współpracy pracodawców z absolwentami oraz wymagania jakie, zdaniem ankietowanych podmiotów, spełniać powinni aplikujący o 248

249 pracę absolwenci. Podstawę prowadzonych w ramach podrozdziału drugiego analiz stanowiło rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. z 2004 r. Nr 265, poz. 2644). W podrozdziale powoływano się na grupy wielkie oraz zawody i specjalności. W niektórych przypadkach pojawiała się również konieczność, wynikająca z braku bardziej szczegółowych danych ankietowych, stosowania nazewnictwa z poziomu grup średnich (dotyczy to m.in. grupy średniej kierowcy pojazdów). W punkcie trzecim dokonano analizy aktywności przedsiębiorstw z poszczególnych powiatów w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz uczelniami wyższymi. W ramach tej analizy określono m.in. formy oraz poziom zadowolenia przedsiębiorców z tej współpracy Ogólna charakterystyka podmiotów gospodarczych Powiat dzierżoniowski W powiecie dzierżoniowskim przebadano przede wszystkim przedsiębiorstwa usługowe oraz handlowe (zobacz rys. 4.23). Produkcja 47,1% Handel 20,1% Usługi 10,3% 4,0% 8,0% 5,2% 5,2% Działalnośd produkcyjnohandlowa Działalnośd produkcyjnousługowa Działalnośd handlowo-usługowa Działalnośd produkcyjnohandlowo-usługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Firmy, które łączą te dwa profile działalności usługi oraz handel stanowiły 8% ogółu respondentów z powiatu. Nieco bardziej liczną grupę stworzyły przedsiębiorstwa, które jako główny profil swojej działalności wskazały produkcję. Ich udział w grupie przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego nieznacznie przekroczył wartość 10%. Struktura badanych 249

250 przedsiębiorstw ze względu na główny profil działalności jest zatem zbliżona do tej zaobserwowanej dla całego regionu wałbrzyskiego. W badanej grupie przedsiębiorstw przeważały te o zasięgu lokalnym. W obrębie gminy lub powiatu działalność prowadzi bowiem 43,1% ogółu przebadanych w powiecie firm (zobacz rys. 4.24). Działalnością na szerszą skalę w regionie zajmuje się niemal co czwarty ankietowany przedsiębiorca. Z kontrahentami z kraju i zagranicy współpracuje łącznie blisko 30% respondentów z powiatu. 43,1% 24,1% 14,9% 14,9% 2,9% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorstwa z powiatu dzierżoniowskiego, podobnie jak w całym regionie wałbrzyskim, liczą sobie w większości od 6 do 20 lat (zobacz rys. 4.25). 28,2% do 1 roku 17,2% 31,6% od 2 do 5 lat od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat od 21 do 25 lat od 26 do 30 lat 7,5% od 31 do 50 lat 1,1% 2,3% 2,3% 5,2% 4,6% powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 250

251 W trzech przedziałach czasu składających się na ten okres funkcjonowania przedsiębiorstw znalazło się bowiem łącznie 77% respondentów. Najwyższy 31,6% udział przypadł firmom, które założone zostały między 1989 a 1993 rokiem. Wśród badanych przedsiębiorstw zaobserwowano głównie pozytywne lub neutralne oceny bieżącej sytuacji firmy (w I półroczu 2009 r.). Jednoznacznie negatywnie jako złą lub bardzo złą sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa oceniło niespełna 14% respondentów (zobacz rys. 4.26). Samoocena aktualnej kondycji podmiotów z powiatu dzierżoniowskiego jest zbliżona, choć nieco bardziej pozytywna, od samooceny dokonanej przez wszystkie przedsiębiorstwa w regionie (porównaj rys. 4.7) 41,4% 11,5% 40,8% 2,3% 4,0% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Optymizmu przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego nie zaobserwowano już w odniesieniu do oceny aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego (zobacz rys. 4.27). W tym przypadku przeważają bowiem oceny neutralne i negatywne. Na pogorszenie lub zdecydowane pogorszenie kondycji firmy uskarża się niemal co drugi ankietowany. Kolejny raz nastroje przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego są odzwierciedleniem nastrojów ankietowanych w całym regionie wałbrzyskim (porównaj rys. 4.8). 251

252 Zdecydowane pogorszenie 37,9% Pogorszenie Brak zmian Poprawa 6,9% 42,5% Zdecydowana poprawa 4,0% 8,6% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Powiat kamiennogórski Co drugi ankietowany przedsiębiorca z powiatu kamiennogórskiego jako główny profil działalności firmy wskazał usługi (zobacz rys. 4.28). Drugą pod względem liczebności grupę stanowiły przedsiębiorstwa zajmujące się handlem. Ich udział w grupie 49 przebadanych firm z powiatu nieznacznie przekroczył próg 16%. Podobnie jak w całym regionie wałbrzyskim najmniej licznie reprezentowane w próbie są przedsiębiorstwa produkcyjno-usługowe oraz te, które łączą w swojej działalności wszystkie trzy profile tj. produkcję, handel oraz usługi. Produkcja 55,1% Handel 16,3% Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa Działalnośd produkcyjno-usługowa 10,2% 2,0% 8,2% 2,0% 6,1% Działalnośd handlowo-usługowa Działalnośd produkcyjnohandlowo-usługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Działalność w obrębie gminy, powiatu lub województwa dolnośląskiego prowadzi łącznie 67,4% ankietowanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego (zobacz rys. 4.29). 252

253 44,9% 22,5% 12,2% 16,3% 4,1% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Kilkunastoprocentowe udziały w próbie przypadają również na przedsiębiorstwa działające na obszarze kraju oraz te, które współpracują z kontrahentami z zagranicy. Terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstw z powiatu jest zatem zbieżny z trendem charakteryzującym cały region wałbrzyski. Wśród przebadanych przedsiębiorstw najwyższy udział w próbie przypadł tym, które założone zostały między 1989 a 1993 rokiem (zobacz rys. 4.30). Blisko 30% podmiotów obecnych jest na rynku od przeszło 10, ale nie dłużej niż 15 lat. W badanej grupie nie znalazło się ani jedno przedsiębiorstwo z dwóch przedziałów czasu prowadzenia działalności: lat oraz lat. Nieco większy udział niż w regionie wałbrzyskim i pozostałych powiatach przypadł przedsiębiorstwom młodym tj. takim, które rozpoczęły swoją działalność po 2004 roku (porównaj rys. 4.6 oraz 4.25, 4.30, 4.35, 4.40, 4.45, 4.50). 10,2% 28,6% do 1 roku 10,2% od 2 do 5 lat od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat 4,1% od 16 do 20 lat 6,1% 2,0% 38,8% od 26 do 30 lat powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 253

254 Badane przedsiębiorstwa dobrze lub bardzo dobrze oceniają sytuację ekonomiczną firmy w I półroczu 2009 r. Wyrazicielami tych pozytywnych opinii było bowiem łącznie 55,1% respondentów (zobacz rys. 4.31). Stosunkowo liczną grupę stanowili również przedsiębiorcy nie zaliczający się ani do grupy zadowolonych, ani do grupy niezadowolonych. Udział w badanej próbie tych, którzy kondycję swojego przedsiębiorstwa ocenili źle lub bardzo źle nieznacznie przekroczył próg 10%. Samooceny aktualnej sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego są zdecydowanie bardziej pozytywne niż te wydane przez wszystkich przedsiębiorców z regionu wałbrzyskiego (porównaj rys i 4.7). 44,9% 34,7% 10,2% 6,1% 4,1% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Poprawę sytuacji w pierwszym półroczu 2009 r. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedzającego odczuło 16,3% respondentów z powiatu kamiennogórskiego (zobacz rys. 4.32). Wyrazicieli pozytywnych opinii było zatem o 4,3 punktu procentowego więcej niż w regionie wałbrzyskim i o kilka punktów procentowych więcej niż w pozostałych powiatach (porównaj rys. 4.8, 4.27, 4.32, 4.37, 4.42, 4.47 i 4.52). Zdecydowanie mniejszy udział niż w regionie i powiecie dzierżoniowskim przypadł przedsiębiorstwom, które uznały bieżącą kondycję firmy za słabszą lub zdecydowanie słabszą niż przed rokiem. 254

255 Zdecydowane pogorszenie 28,6% Pogorszenie 46,9% Brak zmian Poprawa Zdecydowana poprawa 8,2% 0,0% 16,3% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Powiat kłodzki W grupie przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego, podobnie jak w całym regionie wałbrzyskim, znalazły się głównie firmy usługowe oraz handlowe (zobacz rys. 4.33). Łączny udział tych podmiotów w badanej próbie respondentów osiągnął próg blisko 80%. Udział przedsiębiorców zajmujących się handlem był co najmniej o kilka punktów procentowych wyższy, niż w każdym innym badanym powiecie. Kolejną pod względem liczebności grupę podmiotów stanowiły przedsiębiorstwa handlowo-usługowe, a nie jak w przypadku regionu oraz powiatów dzierżoniowskiego, kamiennogórskiego oraz ząbkowickiego firmy zajmujące się produkcją (porównaj rys. 4.4, 4.23, 4.28, 4.33 oraz 4.48). Produkcja 30,4% 49,3% Handel Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa Działalnośd produkcyjno-usługowa Działalnośd handlowo-usługowa 5,1% 1,8% 10,1% 0,5% 2,8% Działalnośd produkcyjno-handlowousługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zdecydowaną większość podmiotów gospodarczych z powiatu kłodzkiego stanowią przedsiębiorstwa działające na rynku lokalnym tj. w obrębie gminy lub powiatu (zobacz rys. 4.34). Udział tych podmiotów w grupie badanych przedsiębiorstw jest o kilka punktów 255

256 procentowych wyższy niż udziały podmiotów o lokalnym zasięgu oddziaływania zaobserwowane w regionie oraz powiatach dzierżoniowskim i kamiennogórskim (porównaj rys. 4.3, 4.24, 4.29 oraz 4.34). Przedsiębiorstw, które współpracują z dostawcami i/lub odbiorcami z terenu województwa było w badanej próbie 15,7%, czyli nieco mniej niż podmiotów o regionalnym zasięgu oddziaływania w regionie i dwóch omówionych powyżej powiatach. 57,1% 15,7% 8,8% 16,1% 2,3% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Zbliżone, około 25% udziały w próbie przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego przypadły podmiotom funkcjonującym na rynku dłużej niż 10, ale nie więcej niż 15 lat oraz tym, które działalność rozpoczęły w okresie od 1989 do 1993 roku (zobacz rys. 4.35). Struktura badanych podmiotów jest bardzo zbliżona do tej zaobserwowanej dla całego regionu wałbrzyskiego (porównaj rys. 4.6 i 4.30). 24,3% 25,7% do 1 roku od 2 do 5 lat 19,0% od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat od 21 do 25 lat 9,0% 1,9% 4,8% 5,2% 3,3% 6,7% od 26 do 30 lat od 31 do 50 lat powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 256

257 Przedsiębiorstwa z powiatu kłodzkiego oceniły aktualną sytuację ekonomiczną firmy (w I półroczu 2009 r.) niemal identycznie jak wszystkie objęte badaniem ankietowym podmioty z regionu wałbrzyskiego (porównaj rys 4.7 i 4.36). Największy udział przypadł przedsiębiorcom wyrażającym neutralne opinie na temat kondycji własnej firmy. Bieżącą sytuację ekonomiczną neutralnie ocenił bowiem blisko co drugi respondent (zobacz rys. 4.36). 46,5% 36,4% 11,1% 2,3% 3,7% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Mniej optymistycznie oceniają przedsiębiorcy sytuację ekonomiczną firmy w I półroczu 2009 r. porównując ten okres z I półroczem 2008 r. (zobacz rys. 4.37). Zdecydowane pogorszenie 42,4% Pogorszenie Brak zmian 37,3% Poprawa Zdecydowana poprawa 8,8% 1,8% 9,7% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Z badań wynika bowiem, że co drugi przedsiębiorca odczuwa co najmniej pogorszenie kondycji firmy. Podobną sytuację wysoki udział ocen negatywnych zaobserwowano dla przypadku powiatu ząbkowickiego (porównaj rys i 4.52). W powiecie kłodzkim stosunkowo wysoki jest również udział podmiotów, które nie zaobserwowały żadnych ani 257

258 pozytywnych, ani negatywnych zmian. Ta grupa przedsiębiorców stanowiła nieco ponad 1/3 ogółu przebadanych firm z powiatu kłodzkiego. Powiat świdnicki W powiecie świdnickim najwyższy udział w próbie przypadł przedsiębiorstwom usługowym (zobacz rys. 4.38). Usługi jako główny profil działalności firmy wskazało bowiem 44,1% przedsiębiorców. Warto w tym miejscu nadmienić, że udział podmiotów gospodarczych z terenu powiatu zajmujących się działalnością usługową był jednocześnie najniższy w porównaniu z udziałami zaobserwowanymi dla pięciu pozostałych powiatów objętych badaniem. W analizie porównawczej wyraźnie zaobserwowano również, iż najwyższy udział przedsiębiorstw produkcyjnych przypada właśnie na podmioty gospodarcze z terenu powiatu świdnickiego (porównaj rys. 4.23, 4.28, 4.33, 4.38, 4.43 oraz 4.48). W powiecie świdnickim, podobnie jak w pięciu pozostałych powiatach oraz w regionie, najwyższy udział przypadł przedsiębiorstwom o lokalnym zasięgu oddziaływania (zobacz rys. 4.39). Zbliżone udziały w próbie, oscylujące wokół wartości 17%, objęły grupę przedsiębiorców o zasięgu regionalnym, krajowym oraz międzynarodowym. W żadnym innym powiecie objętym badaniem nie znalazło się aż tylu przedsiębiorców współpracujących z kontrahentami z zagranicy. Produkcja 22,6% 44,1% Handel Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa Działalnośd produkcyjno-usługowa 13,0% 4,1% 7,8% 2,2% 6,3% Działalnośd handlowo-usługowa Działalnośd produkcyjno-handlowousługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 258

259 41,1% 17,4% 17,8% 17,4% 6,3% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Struktura przedsiębiorstw z powiatu ze względu na czas prowadzenia działalności jest bardzo zbliżona do tej zaobserwowanej dla regionu (porównaj rys. 4.6). Najwyższy udział w próbie przypadł przedsiębiorstwom obecnym na rynku od 16 do 20 lat (28,9%) oraz młodszym tj. założonym w latach (23,7%) i (20,3%) (zobacz rys. 4.40). 20,3% 23,7% 28,9% do 1 roku od 2 do 5 lat od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat od 21 do 25 lat 9,4% 2,3% 5,6% 3,4% 0,8% 5,6% od 26 do 30 lat od 31 do 50 lat powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród małych i średnich przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego zaobserwowano najwyższy w regionie udział podmiotów źle bądź bardzo źle oceniających sytuację ekonomiczną firmy w pierwszym półroczu 2009 r. (porównaj rys. 4.26, 4.31, 4.36, 4.41, 4.46, 4.51). Łącznie negatywne opinie na temat bieżącej kondycji firmy wyraziło bowiem 14,1% respondentów (zobacz rys. 4.41). 259

260 48,2% 34,4% 13,0% 1,1% 3,3% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W powiecie świdnickim, podobnie jak w całym regionie, nastroje przedsiębiorców związane z oceną pierwszego półrocza 2009 r. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedzającego są raczej pesymistyczne. Na pogorszenie lub zdecydowane pogorszenie kondycji firmy narzeka łącznie 44,9% respondentów, podczas gdy poprawę lub zdecydowaną poprawę sytuacji odczuwa zaledwie 13% badanych podmiotów (zobacz rys. 4.42). Zdecydowane pogorszenie Pogorszenie Brak zmian Poprawa 38,2% 42,2% Zdecydowana poprawa 6,7% 1,1% 11,9% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu świdnickiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Powiat wałbrzyski Najbardziej charakterystyczną cechą powiatu wałbrzyskiego w odniesieniu do głównego profilu działalności firm funkcjonujących na jego obszarze jest wysoki, najwyższy w grupie sześciu badanych powiatów, odsetek przedsiębiorstw usługowych (zobacz rys. 4.43). Podobnie jak to było w przypadku powiatu kłodzkiego drugą i trzecią pod względem liczebności w próbie grupę podmiotów stanowiły odpowiednio: przedsiębiorstwa handlowe oraz handlowo-usługowe. 260

261 Produkcja 60,4% Handel 22,3% Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa Działalnośd produkcyjno-usługowa 5,0% 3,5% 5,5% 2,0% 1,5% Działalnośd handlowo-usługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu wałbrzyskiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorcy z powiatu wałbrzyskiego prowadzą działalność gospodarczą głównie na poziomie lokalnym (42,6%) (zobacz rys. 4.44). Wysoki jest również udział podmiotów, których terytorialny zasięg oddziaływania wykracza poza obszar powiatu. Firmy te działając w regionie, tj. na obszarze województwa dolnośląskiego, stanowiły 28,2% ogółu badanych podmiotów. Warto również nadmienić, iż był to najwyższy udział przedsiębiorstw o regionalnym oddziaływaniu w grupie sześciu objętych badaniem powiatów (porównaj rys. 4.24, 4.29, 4.34, 4.39, 4.44 oraz 4.49) 42,6% 28,2% 10,9% 15,8% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu wałbrzyskiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 2,5% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy W powiecie wałbrzyskim zbliżoną liczebnością cechują się dwie grupy respondentów przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą od 16 do 20 lat oraz podmioty działające co najwyżej dziewięć lat krócej (zobacz rys. 4.45). W badanej próbie trzecią pod względem liczebności grupę stanowiły przedsiębiorstwa założone w latach

262 26,1% do 1 roku 22,1% od 2 do 5 lat od 6 do 10 lat od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat 8,5% 26,6% od 21 do 25 lat od 26 do 30 lat 4,0% 1,5% 2,5% 3,0% 5,5% od 31 do 50 lat powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu wałbrzyskiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Powiat wałbrzyski stanowi drugi, po powiecie kamiennogórskim, obszar w ramach regionu wałbrzyskiego z najwyższym udziałem pozytywnych opinii przedsiębiorców dotyczących oceny bieżącej sytuacji ekonomicznej firmy (porównaj rys i 4.46). Wałbrzyskie mikro, małe i średnie podmioty gospodarcze wyraziły łącznie 45,1% dobrych lub bardzo dobrych opinii na temat kondycji ekonomicznej firmy w pierwszym półroczu 2009 r. (zobacz rys. 3.24). 43,6% 41,1% 9,4% 2,0% 4,0% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu wałbrzyskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Optymizmu mikro, małych i średnich przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego nie zaobserwowano już w odniesieniu do oceny porównawczej dla dwóch półroczy rok do roku. W tym przypadku przeważają bowiem opinie negatywne. Pogorszenie lub zdecydowane pogorszenie kondycji firmy odczuwa aż 51% ankietowanych (zobacz rys. 4.47). 262

263 Zdecydowane pogorszenie Pogorszenie Brak zmian 44,6% 38,6% Poprawa 6,4% Zdecydowana poprawa 0,5% 9,9% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu wałbrzyskiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Podobnie jak w przypadku pozostałych powiatów objętych badaniem wysoki był również udział przedsiębiorców, którzy nie odczuwają żadnych ani pozytywnych, ani negatywnych zmian. Powiat ząbkowicki Struktura przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na główny profil działalności firmy nie odbiega znacznie od tej zaobserwowanej w całym regionie. Blisko połowę ankietowanych stanowią podmioty usługowe, a nieco ponad ¼ firmy handlowe. Udział producentów w grupie podmiotów gospodarczych z terenu powiatu przekroczył próg 11% (zobacz rys. 4.48). Produkcja 47,7% Handel 28,4% Usługi Działalnośd produkcyjno-handlowa 11,4% 4,6% 3,4% 1,1% 3,4% Działalnośd produkcyjno-usługowa Działalnośd handlowo-usługowa Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na główny profil działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Charakterystyczny dla powiatu ząbkowickiego jest fakt, iż udział przedsiębiorstw o lokalnym zasięgu oddziaływania w żadnym innym powiecie objętym badaniem nie był aż tak wysoki (dla żadnego powiatu nie przekroczył progu 50%). Stosunkowo wysoki, ale mimo 263

264 wszystko niższy niż w powiecie świdnickim, był również udział przedsiębiorstw działających na rynku międzynarodowym (porównaj rys.4.49 i 4.39). 52,3% 19,3% 17,1% 9,1% 2,3% Zasięg lokalny Zasięg regionalny Zasięg subregionalny Zasięg krajowy Zasięg międzynarodowy Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na terytorialny zasięg oddziaływania przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród przedsiębiorców z powiatu najliczniejszą grupę stanowią podmioty gospodarcze założone w latach Ich udział w próbie wyniósł 35,2% i był, za wyjątkiem powiatu kamiennogórskiego, jednym z najwyższych w regionie (porównaj rys i 4.30). W żadnym innym powiecie nie zaobserwowano również tak niskiego udziału przedsiębiorstw młodych tj. powstałych po 2004 r. (porównaj rys. 4.6, 4.25, 4.30, 4.35, 4.40, 4.45, 4.50). 19,3% 35,2% do 1 roku od 2 do 5 lat od 6 do 10 lat 9,1% od 11 do 15 lat od 16 do 20 lat 18,2% 4,5% 1,1% 5,7% 1,1% 5,7% od 21 do 25 lat od 26 do 30 lat od 31 do 50 lat powyżej 50 lat Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na czas prowadzenia działalności Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Ponad połowa mikro, małych i średnich przedsiębiorców z powiatu ząbkowickiego neutralnie ocenia sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa w pierwszym półroczu 2009 r. (zobacz rys. 4.51). W żadnym innym powiecie regionu wałbrzyskiego udział neutralnych opinii w grupie wszystkich przyznanych przez przedsiębiorców ocen nie był aż tak wysoki. 264

265 Jednocześnie niespełna 30% respondentów z powiatu dobrze ocenia bieżącą kondycje ekonomiczną firmy. W pozostałych powiatach udział ten był przynajmniej o kilka punktów procentowych wyższy (porównaj rys. 4.26, 4.31, 4.36, 4.41, 4.46 i 4.51). 53,4% 29,6% 9,1% 3,4% 4,6% Bardzo zła Zła Ani zła, ani dobra Dobra Bardzo dobra Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Poza powiatem ząbkowickim jeszcze tylko w powiecie kłodzkim zaobserwowano tak wysoki udział przedsiębiorców narzekających na pogorszenie lub zdecydowane pogorszenie sytuacji ekonomicznej firmy w pierwszym półroczu 2009 r. w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedzającego (porównaj rys i 4.52). Żaden z przebadanych ząbkowickich mikro, małych i średnich przedsiębiorców nie odczuł również zdecydowanej poprawy kondycji firmy. Zdecydowane pogorszenie Pogorszenie 45,5% Brak zmian 39,8% Poprawa Zdecydowana poprawa 4,6% 0,0% 10,2% Rysunek Struktura badanych przedsiębiorstw z powiatu ząbkowickiego ze względu na ocenę aktualnej sytuacji ekonomicznej firmy (w I półroczu 2009 r.) w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 265

266 Aktualne zatrudnienie oraz diagnoza potrzeb kadrowych Powiat dzierżoniowski W przebadanych mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach powiatu aktualnie zatrudnieni są głównie sprzedawcy i księgowi oraz przedstawiciele grupy zawodowej robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy wykonujący zawód kamieniarza oraz szlifierza kamienia (zobacz rys. 4.53). Wśród pięciu najpopularniejszych aktualnie stanowisk pracy w powiecie znalazły się również te wymagające kwalifikacji i uprawnień kierowcy pojazdów oraz przygotowania zawodowego do wykonywania prac biurowych. Pierwsze trzy zawody w zestawieniu pokrywają się z pierwszą trójką najpopularniejszych stanowisk pracy, w przebadanych firmach w powiecie świdnickim, wałbrzyskim oraz w regionie (porównaj rys. 4.9, 4.53, 4.67 oraz 4.73). szlifierz kamienia kamieniarz pracownik biurowy 13 kierowcy pojazdów 19 księgowy 25 sprzedawca Liczba zatrudnionych Technicy i inny średni personel Pracownicy biurowi Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu dzierżoniowskiego utworzono aktualnie minimum 10 stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu dzierżoniowskiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Blisko 26% przedsiębiorców z powiatu przyznało, iż w okresie ostatnich dwóch lat napotkało problemy ze znalezieniem odpowiedniego kandydata na niektóre stanowiska pracy. Wśród poszukiwanych zawodów znaleźli się kierowcy pojazdów i sprzedawcy (po 5 wskazań) oraz księgowi i szlifierze kamienia (po 3 wskazania). Jednocześnie, w perspektywie najbliższych dwóch lat, 23,6% ankietowanych deklaruje chęć zwiększenia zatrudnienia w 266

267 przedsiębiorstwie. Niezdecydowanych jest 25,9% przedsiębiorców, a nowych przyjęć do pracy nie przewiduje co drugi respondent w tej próbie. Nowoutworzone stanowiska pracy wymagać będą zatrudnienia przedstawicieli pięciu grup zawodowych (zobacz rys. 4.54). technik mechanik ślusarz monter mebli mechanik - monter maszyn i urządzeo agent ubezpieczeniowy szlifierz kamienia sprzedawca kamieniarz architekt stolarz pozostali pracownicy do spraw finansowych księgowy kierowcy pojazdów Specjaliści Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Liczba stanowisk pracy Technicy i inny średni personel Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy * Na wykresie wyszczególniono zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu dzierżoniowskiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia na minimum 2 stanowiska pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu dzierżoniowskiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W grupie operatorów i monterów maszyn i urządzeń największe zapotrzebowanie zgłaszane będzie na kierowców pojazdów oraz monterów mebli. Wśród techników i innego personelu średniego poszukiwani będą przede wszystkim księgowi, doradcy finansowi 9, agenci ubezpieczeniowi oraz mechanicy z wykształceniem średnim technicznym. Najwięcej stanowisk pracy dla robotników przemysłowych oraz rzemieślników wymagać będzie umiejętności i kwalifikacji zawodowych stolarza, kamieniarza, mechanika montera maszyn i urządzeń oraz ślusarza. W perspektywie najbliższych dwóch lat zatrudnienie w małych i średnich przedsiębiorstwach funkcjonujących w powiecie znajdą również architekci oraz 9 Ponieważ w klasyfikacji zawodów nie uwzględniono zawodu o nazwie doradca finansowy autor opracowania przyjął zamiennie określenie pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej niesklasyfikowani. 267

268 sprzedawcy. W grupie przedsiębiorstw, które planują zwiększenie zatrudnienia 68,3% uznało, że szanse na pracę w firmie mają również absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwenci uczelni wyższych. Absolwentów nie zamierza zatrudnić 21,9% podmiotów, a pozostali respondenci nie określili jednoznacznie swojego stanowiska w tej kwestii. Zdaniem pracodawców, przychylnie nastawionych do możliwości zatrudnienia w firmie absolwentów, wśród kompetencji zawodowych o największej przydatności do pracy w przedsiębiorstwie wymienić należy przede wszystkim znajomość obsługi komputera (zobacz rys. 4.55). Umiejętność tę za potrzebną w co najmniej dużym stopniu uznało aż 71,4% ankietowanych. W najmniejszym stopniu pracodawcy z powiatu dzierżoniowskiego cenią sobie u kandydatów na pracowników znajomość języków obcych. Co drugi respondent uznał ją za całkowicie zbyteczną. Wykształcenie kierunkowe 25,0% 21,4% 17,9% 28,6% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 21,4% 17,9% 25,0% 32,1% Duża wiedza zawodowa 32,1% 25,0% 35,7% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 10,7% 21,4% 21,4% 42,9% Znajomośd obsługi komputera 17,9% 10,7% 14,3% 57,1% Znajomośd języków obcych 50,0% 17,9% 25,0% 7,1% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród kompetencji osobistych, poznawczych i społecznych najbardziej cenione, przez przyszłych pracodawców z powiatu, są przede wszystkim umiejętność pracy w zespole, gotowość do uczenia się oraz elastyczność myślenia (zobacz rys. 4.56). Każdą z tych kompetencji za niezbędną do pracy firmie uznało dokładnie 71,4% respondentów. Firmy z powiatu dzierżoniowskiego, podobnie jak przedsiębiorcy z powiatu kłodzkiego, cenią sobie również umiejętność rozwiązywania problemów. Zdaniem respondentów absolwent 268

269 ubiegający się o pracę w przedsiębiorstwie powinien wykazać się tą umiejętnością, gdyż w opinii niemal 93% ankietowanych jest ona potrzebna w co najmniej dużym stopniu. Najmniejszą wagę przedsiębiorcy przywiązują do mobilności przyszłych pracowników oraz umiejętności radzenia sobie ze stresem. Umiejętnośd podejmowania decyzji 10,7% 28,6% 53,6% Mobilnośd 10,7% 17,9% 28,6% 35,7% Dyspozycyjnośd 21,4% 28,6% 50,0% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 10,7% 25,0% 64,3% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 25,0% 17,9% 50,0% Umiejętnośd pracy w zespole 10,7% 17,9% 71,4% Komunikatywnośd 10,7% 21,4% 67,9% Kreatywnośd 17,9% 25,0% 50,0% Gotowośd do uczenia się Elastycznośd myślenia Umiejętnośd rozwiązywania problemów 17,9% 17,9% 32,1% 71,4% 71,4% 60,7% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W ciągu ostatnich dwóch lat 19,5% mikro, małych i średnich przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego przyjęło do pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. W tym samym okresie pierwsze miejsce pracy absolwentom uczelni wyższych zapewniło 26,4% podmiotów. Pracodawcy zdecydowanie wyżej ocenili pracę absolwentów szkół wyższych niż absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym (zobacz rys. 4.57). W przypadku tych drugich ocenę bardzo dobrą przyznało zaledwie 2,9% respondentów, podczas gdy o absolwentach z wykształceniem wyższym bardzo pochlebnie wypowiedziało się aż 23,9% ankietowanych. Niską ocenę pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym pracodawcy uzasadniają przede wszystkim słabym przygotowaniem zawodowym młodzieży oraz brakiem chęci do pracy i nauki. Pojawiają się również argumenty młodego wieku absolwentów, nieodpowiedzialności, niezdyscyplinowaniu oraz 269

270 niedopasowaniu wyuczonego zawodu do predyspozycji młodych ludzi kończących ponadgimnazjalne szkoły o profilu zawodowym. Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 61,8% 60,9% 17,7% 17,7% 2,9% 0,0% 13,0% 2,2% 0,0% 23,9% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu dzierżoniowskiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorstwa, które nie zatrudniły, w ciągu ostatnich dwóch lat, żadnego absolwenta uzasadniają taki stan rzeczy głównie stabilnością wielkości zatrudnienia w firmie tj. brakiem jakichkolwiek nowych przyjęć do pracy (32,1% wskazań dla absolwentów z wykształceniem zawodowym i średnim oraz 39,8% wskazań dla absolwentów uczelni wyższych). Pracodawcy przyznają również, iż w firmie nie ma zapotrzebowania na absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym (30% wskazań) oraz absolwentów z wykształceniem wyższym (30,5% wskazań). Powiat kamiennogórski Wśród pracowników aktualnie zatrudnionych przez badane mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z terenu powiatu kamiennogórskiego przeważają sprzedawcy i księgowi (zobacz rys. 4.58). Poza księgowymi z grupy zawodowej techników i innego personelu średniego zgłaszane jest również zapotrzebowanie na handlowców. W pierwszej trójce najpopularniejszych zawodów w powiecie kamiennogórskim, podobnie jak w pozostałych powiatach, znaleźli się również kierowcy pojazdów. 270

271 operator maszyn i urządzeo robotnik budowlany handlowiec kierowcy pojazdów 6 sprzedawca księgowy Technicy i inny średni personel Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Liczba zatrudnionych Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Pracownicy przy pracach prostych *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu kamiennogórskiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu kamiennogórskiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W ciągu ostatnich dwóch lat 24,5% przedsiębiorców z powiatu napotkało na trudności z zatrudnieniem wykwalifikowanych pracowników. Problem dotyczył głównie zawodu sprzedawcy (5 wskazań). Jednocześnie 26,5% podmiotów z powiatu (najwyższy udział w całym regionie wałbrzyskim) zamierza, w perspektywie najbliższych dwóch lat, utworzyć kolejne miejsca pracy. Plany dotyczące zwiększenia zatrudnienia zdecydowanie odrzuciło 49% respondentów, a pozostałe 24,5% nie przyjęło jednoznacznego stanowiska w tej kwestii. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z powiatu kamiennogórskiego, w perspektywie najbliższych dwóch lat, planują zwiększyć zaplecze kadrowe przede wszystkim o przedstawicieli dwóch zawodów: księgowych oraz robotników budowlanych. Dla wykonujących pracę zawodową na tych stanowiskach przewiduje się utworzenie łącznie czterech etatów. Dwa stanowiska pracy wymagać będą umiejętności i kwalifikacji zawodowych księgowego, kolejne dwa umiejętności i kwalifikacji zawodowych robotnika budowlanego. Wśród przedsiębiorstw, które planują zwiększenie zatrudnienia 61,5% przyznało, iż o pracę w ich firmie będą mogli również aplikować absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwenci uczelni wyższych. Współpracy z absolwentami nie zamierza podejmować 30,8% podmiotów, a pozostali respondenci nie określili jednoznacznie swojego stanowiska w tej kwestii. 271

272 Zdaniem pracodawców dopuszczających możliwość zatrudnienia absolwentów kandydat do pracy w firmie powinien wykazać się przede wszystkim znajomością obsługi urządzeń biurowych (zobacz rys. 4.59). Umiejętność tę za potrzebną do pracy w przedsiębiorstwie w stopniu co najmniej średnim uznało bowiem aż ¾ ankietowanych podmiotów. Najmniejszą wagę potencjalni pracodawcy przywiązują do znajomości języków obcych, ale również wykształcenia kierunkowego oraz specjalistycznych uprawnień zawodowych absolwentów. Wykształcenie kierunkowe 12,5% 50,0% 25,0% 12,5% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 25,0% 37,5% 12,5% 12,5% 12,5% Duża wiedza zawodowa 12,5% 25,0% 12,5% 12,5% 37,5% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 25,0% 12,5% 25,0% 37,5% Znajomośd obsługi komputera 37,5% 25,0% 37,5% Znajomośd języków obcych 62,5% 12,5% 12,5% 12,5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kamiennogórskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Z badań ankietowych wynika, iż najważniejsza dla pracodawców z powiatu kamiennogórskiego jest komunikatywność aplikujących o pracę w firmie absolwentów (zobacz rys. 4.60). Za niezbędną cechę społeczną osobowości kandydata uznało ją bowiem aż 87,5% podmiotów. Pracodawcy z powiatu stosunkowo wysoko cenią sobie również umiejętność dobrej organizacji pracy, którą za niezbędną uznało aż ¾ badanych przedsiębiorstw. Dokładnie 12,5% respondentów uznało umiejętność podejmowania decyzji, mobilność oraz gotowość do uczenia się za zupełnie nieprzydatne do wykonywania pracy w firmie. 272

273 Umiejętnośd podejmowania decyzji 12,5% 12,5% 25,0% 50,0% Mobilnośd 12,5% 37,5% 50,0% Dyspozycyjnośd 12,5% 25,0% 62,5% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 12,5% 12,5% 75,0% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 12,5% 25,0% 25,0% 37,5% Umiejętnośd pracy w zespole 37,5% 12,5% 50,0% Komunikatywnośd 12,5% 87,5% Kreatywnośd 12,5% 25,0% 62,5% Gotowośd do uczenia się 12,5% 12,5% 25,0% 50,0% Elastycznośd myślenia 12,5% 25,0% 62,5% Umiejętnośd rozwiązywania problemów 12,5% 12,5% 25,0% 50,0% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kamiennogórskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W ciągu ostatnich dwóch lat 26,5% mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego umożliwiło podjęcie pierwszej pracy absolwentom ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Zaledwie o dwa punkty procentowe mniej przedsiębiorców rozpoczęło współpracę w układzie pracodawca pracownik z absolwentami uczelni wyższych. Porównując ocenę pracy absolwentów z wykształceniem zawodowym i średnim oraz absolwentów z wykształceniem wyższym nie sposób nie zauważyć, iż pracodawcy z powiatu kamiennogórskiego wyżej cenią sobie dotychczasową współpracę z absolwentami uczelni wyższych (zobacz rys. 4.61). Co drugi respondent w próbie wyraził na temat tej współpracy bardzo pochlebną opinię. Stosunkowo wysoki był również udział przedsiębiorców, którzy nie wyrazili jednoznacznie pozytywnej lub negatywnej opinii na temat pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Niestety w grupie pracodawców z powiatu 7,7% krytycznie wypowiedziało się na temat pracy młodych ludzi kończących te szkoły. Jako najważniejszy zarzut padający pod adresem absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym pracodawcy wskazywali brak chęci do pracy. 273

274 Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 53,9% 15,4% 8,3% 33,3% 8,3% 23,1% 0,0% 7,7% 0,0% 50,0% Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kamiennogórskiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorcy, którzy nie zatrudnili żadnego absolwenta ponadgimnazjalnej szkoły zawodowej w ciągu ostatnich dwóch lat nie stworzyli również żadnego nowego miejsca pracy (33,3% wskazań). Nie przypominają sobie również, aby jakikolwiek absolwent ubiegał się o pracę w firmie (22,2% wskazań). Dodatkowo młodzieży kończącej szkoły ponadgimnazjalne zarzucają niskie kwalifikacje i brak doświadczenia zawodowego (13,9% wskazań), a także niesamodzielność i brak własnej inicjatywy (8,3% wskazań). Argumentując brak przyjęć do pracy absolwentów uczelni wyższych przedsiębiorcy podkreślali przede wszystkim, iż w firmie nie było zapotrzebowania na pracowników z wykształceniem wyższym (29,7% wskazań). Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Powiat kłodzki W powiecie kłodzkim na stanowisku sprzedawcy w analizowanych mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach objętych badaniem zatrudnionych jest aktualnie 75 osób (zobacz rys. 4.62). To ponad dwukrotnie więcej niż kierowców pojazdów i trzykrotnie więcej niż księgowych. Warto w tym miejscu nadmienić, iż to właśnie w powiecie kłodzkim zaobserwowano najwyższy, ponad 30%, udział przedsiębiorstw, które jako główny profil swojej działalności wskazały handel (porównaj rys. 4.33). Przedsiębiorstwa z terenu powiatu zatrudniają również m.in. przedstawicieli grupy zawodowej pracowników biurowych pracujących na stanowiskach magazyniera oraz wykonujących czynności administracyjne zapewniające prawidłową organizację i przebieg pracy w biurze (pracownik biurowy). 274

275 pracownik biurowy magazynier robotnik budowlany kucharz księgowy 24 kierowcy pojazdów 32 sprzedawca Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Liczba zatrudnionych Pracownicy biurowi Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Pracownicy przy pracach prostych *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu kłodzkiego utworzono aktualnie minimum 10 stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu kłodzkiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Blisko 27% objętych badaniem przedsiębiorstw z powiatu borykało się z trudnościami obsadzenia niektórych stanowisk pracy odpowiednimi kandydatami. Problem dotyczył okresu ostatnich dwóch lat oraz następujących zawodów: sprzedawca (14 wskazań), kucharz (7 wskazań), kierowcy pojazdów (4 wskazania) oraz cukiernik i operator maszyn i urządzeń (po 3 wskazania). Jednocześnie 18,9% respondentów przewiduje, iż w okresie najbliższych dwóch lat potrzebować będzie kolejnych pracowników na nowoutworzone w firmie miejsca pracy. Zwiększenia zatrudnienia nie przewiduje aż 58,5% ankietowanych, a 22,6% pozostaje niezdeklarowanych. Potrzeby kadrowe mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z powiatu kłodzkiego obejmą zasadniczo przedstawicieli trzech grup zawodowych (zobacz rys. 4.63). Najwięcej miejsc pracy (łącznie 12) wymagać będzie zatrudnienia sprzedawców i kucharzy z grupy zawodowej pracowników usług osobistych i sprzedawców. Można zatem przypuszczać, iż mimo wysokiej liczby aktualnie zatrudnionych na tych dwóch stanowiskach pracy (zobacz rys. 4.62) rynek nadal nie jest nasycony, a pracodawcy w dalszym ciągu zgłaszać będą popyt na przedstawicieli tych zawodów. Kolejne sześć stanowisk pracy wymagać będzie od kandydatów na pracowników umiejętności i kwalifikacji do kierowania pojazdami. Wśród zatrudnionych znajdą się także księgowi (4 stanowiska pracy) oraz doradcy klienta 275

276 zaklasyfikowani jako pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej niesklasyfikowani. kucharz pozostali pracownicy do spraw 2 2 księgowy 4 kierowcy pojazdów 6 sprzedawca 10 Technicy i inny średni personel Liczba stanowisk pracy Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo * Na wykresie wyszczególniono zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu kłodzkiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia na minimum 2 stanowiska pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu kłodzkiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W grupie przedsiębiorstw, które planują zwiększenie zatrudnienia 68,3% uznało, że szanse na pracę w firmie mają również absolwenci ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwenci uczelni wyższych. Pierwszej pracy absolwentom zdecydowanie nie zaoferuje 21,9% podmiotów, a pozostali ankietowani nie określili jednoznacznie swojego stanowiska w tej kwestii. Pracodawcy z powiatu uznają, iż absolwent aplikujący o pracę w firmie powinien wykazać się przede wszystkim znajomością obsługi komputera (zobacz rys. 4.64). Umiejętność tę za potrzebną w co najmniej dużym stopniu uznało 64,3% respondentów. Przez potencjalnych pracodawców wysoko ceniona jest również znajomość obsługi urządzeń biurowych oraz duża wiedza zawodowa. Podmioty gospodarcze z powiatu kłodzkiego, podobnie jak w pozostałych powiatach, nie przywiązują większej wagi do znajomości języków obcych. Za całkowicie zbyteczną lub potrzebną w niewielkim stopniu uznał ją co drugi ankietowany. 276

277 Wykształcenie kierunkowe 14,3% 10,7% 39,3% 17,9% 17,9% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 14,3% 10,7% 25,0% 14,3% 35,7% Duża wiedza zawodowa 10,7% 28,6% 28,6% 28,6% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 21,4% 17,9% 14,3% 42,9% Znajomośd obsługi komputera 10,7% 17,9% 17,9% 46,4% Znajomośd języków obcych 39,3% 14,3% 25,0% 14,3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kłodzkiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W grupie kompetencji poznawczych, społecznych oraz osobistych najwyższe noty, pracodawcy z powiatu kłodzkiego przyznali umiejętności pracy w zespole oraz gotowości do uczenia się (zobacz rys. 4.65). Blisko 90% respondentów wskazało również umiejętność rozwiązywania problemów jako tę kompetencję, która przydaje się w stopniu co najmniej dużym. Za najmniej przydatne do pracy w firmie uznano z kolei mobilność, dyspozycyjność oraz kreatywność kandydatów. W ciągu ostatnich dwóch lat w powiecie kłodzkim 29% ankietowanych pracodawców zatrudniło absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Pierwszą pracę absolwentom uczelni wyższych zaoferowało z kolei 22,6% mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z terenu powiatu. Z przeprowadzonych badań wynika, iż pracodawcy są w przeważającej mierze zadowoleni lub bardzo zadowoleni z pracy jaką wykonują absolwenci (zobacz rys. 4.66). Tych z wykształceniem zawodowym i średnim bardzo dobrze ocenił co czwarty respondent, natomiast absolwenci uczelni wyższych otrzymali bardzo wysokie noty u ponad 40% ankietowanych pracodawców. Pracodawcy z powiatu kłodzkiego, podobnie jak przedsiębiorcy z innych powiatów, zgłosili jednak pewne zastrzeżenia do pracy wykonywanej przez absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. 277

278 Umiejętnośd podejmowania decyzji 25,0% 25,0% 46,4% Mobilnośd 10,7% 28,6% 50,0% Dyspozycyjnośd 10,7% 14,3% 14,3% 60,7% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 21,4% 21,4% 53,6% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 14,3% 17,9% 64,3% Umiejętnośd pracy w zespole 14,3% 82,1% Komunikatywnośd 14,3% 21,4% 64,3% Kreatywnośd 10,7% 25,0% 21,4% 42,9% Gotowośd do uczenia się 14,3% 10,7% 75,0% Elastycznośd myślenia 10,7% 25,0% 57,1% Umiejętnośd rozwiązywania problemów 10,7% 32,1% 57,1% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kłodzkiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Uzasadnieniem przyznania im słabych ocen za wykonywaną pracę są, w opinii pracodawców, następujące argumenty: słabe przygotowanie zawodowe absolwentów, brak praktyki zawodowej, brak chęci do pracy, brak chęci do nauki oraz trudności z przyswajaniem wiedzy. Przedsiębiorcy w powiecie kłodzkim, którzy w ciągu ostatnich dwóch lat nie przyjęli do pracy żadnego nowego pracownika nie zatrudnili również absolwentów (39% wskazań dla absolwentów z wykształceniem zawodowym i średnim oraz 40,5% wskazań dla absolwentów uczelni wyższych). Ponadto pracodawcy podkreślają, iż w firmie nie było zapotrzebowania na absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym (33,1% wskazań) oraz pracowników z wykształceniem wyższym (33,9% wskazań). 278

279 Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 23,8% 41,3% 14,3% 44,9% 9,5% 0,0% 25,4% 0,0% 40,8% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu kłodzkiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Powiat świdnicki Pierwsza trójka zestawienia najpopularniejszych zawodów/stanowisk pracy funkcjonujących w objętych badaniem mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach powiatu świdnickiego jest dokładnie taka sama jak w powiecie dzierżoniowskim, wałbrzyskim oraz w regionie (porównaj rys. 4.9, 4.53, 4.65, oraz 4.73). Poza pierwszą trójką tego zestawienia zatrudnienie znaleźli również przedstawiciele grupy zawodowej robotników przemysłowych i rzemieślników (kamieniarz i spawacz) oraz pracowników przy pracach prostych (robotnik budowlany i robotnik gospodarczy). Dokładnie trzynaście stanowisk pracy obsadzonych jest specjalistami z dziedziny ekonomii. W ankietowanych mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach powiatu świdnickiego pracę wykonują również operatorzy maszyn i urządzeń oraz kucharze (zobacz rys. 4.67). W powiecie świdnickim 32,2% ankietowanych przedsiębiorstw przyznało, iż w ciągu ostatnich dwóch lat napotkało na trudności ze znalezieniem odpowiednich pracowników na niektóre stanowiska pracy. Pracodawcy z powiatu, podobnie jak przedsiębiorcy z całego regionu, poszukiwali przede wszystkim sprzedawców (14 wskazań) (zobacz rys. 4.68). Potrzebni byli również m.in. przedstawiciele grupy zawodowej robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy wykonujący pracę w zawodzie kamieniarza, spawacza oraz cukiernika. 279

280 robotnik gospodarczy spawacz kucharz ekonomista robotnik budowlany kamieniarz operator maszyn i urządzeo kierowcy pojazdów księgowy sprzedawca Liczba zatrudnionych Specjaliści Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Technicy i inny średni personel Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Pracownicy przy pracach prostych *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu świdnickiego utworzono aktualnie minimum 10 stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu świdnickiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Pracodawcy poszukujący odpowiednich kandydatów do pracy w firmie zgłaszali również zapotrzebowania na operatorów maszyn i urządzeń (10 wskazań), kierowców pojazdów (8 wskazań), kucharzy (7 wskazań) oraz księgowych i robotników budowlanych (odpowiednio: 4 i 3 wskazania). Plany dotyczące zwiększenia zatrudnienia w przedsiębiorstwie zgłosiło 20% ankietowanych podmiotów z terenu powiatu świdnickiego. Blisko 22% respondentów powstrzymało się od składania jednoznacznych deklaracji w tej kwestii, a niewiele pond 58% podmiotów przyznało iż nie przewiduje tworzenia nowych stanowisk pracy. W perspektywie najbliższych dwóch lat mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z powiatu świdnickiego zwiększą zatrudnienie o przedstawicieli głównie czterech grup zawodowych (zobacz rys. 4.69). Najwięcej miejsc pracy (16) utworzonych zostanie dla robotników przemysłowych i rzemieślników wykonujących zawód kamieniarza, ślusarza, mechanika montera maszyn i urządzeń, a także brukarza i montera elektronika. Niewiele mniej, 13 stanowisk pracy, wymagać będzie zatrudnienia techników i innego personelu średniego w zawodzie agenta ubezpieczeniowego, księgowego, pracownika administracyjnego oraz technika mechanika i doradcy finansowego (na rys. wskazanego jako pozostali pracownicy do spraw finansowych i handlowych gdzie indziej niesklasyfikowani). 280

281 robotnik budowlany cukiernik spawacz księgowy kucharz kierowcy pojazdów kamieniarz operator maszyn i urządzeo sprzedawca Liczba wskazań Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Pracownicy przy pracach prostych * Na wykresie wyszczególniono zawody, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom z powiatu świdnickiego problemów z obsadzeniem minimum 3 wolnych stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom z powiatu świdnickiego problemów z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Mimo aktualnie relatywnie dużego zatrudnienia sprzedawców oraz kucharzy respondenci deklarują, iż przedstawiciele tych dwóch zawodów, w perspektywie najbliższych dwóch lat, nadal będą poszukiwani. Spośród przedsiębiorców planujących zwiększenie zaplecza kadrowego firmy 64,8% deklaruje możliwość zatrudnienia absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkól wyższych. Możliwość taką zdecydowanie odrzuciło 20,4% respondentów, a pozostałe 14,8% stanowiły podmioty niezdecydowane, tj. takie które nie mają jasno sprecyzowanego stanowiska w tej kwestii. Nieco więcej niż połowa ankietowanych uznała, iż do wykonywania pracy w firmie niezbędna jest znajomość obsługi komputera (zobacz rys. 4.70). W co najmniej średnim stopniu, zdaniem ponad 70% podmiotów, potrzebna jest również duża wiedza zawodowa oraz wykształcenie kierunkowe. Przebadanym przedsiębiorcom z powiatu, podobnie jak pracodawcom w regionie, nie zależy na tym aby osoby rozpoczynające swoją pierwszą pracę w ich firmie znały języki obce. W opinii 54,3% respondentów taka umiejętność jest całkowicie zbyteczna lub potrzebna tylko w niewielkim stopniu. 281

282 technik mechanik pozostali pracownicy do spraw finansowych i monter elektronik kasjer bankowy brukarz robotnik budowlany pracownik administracyjny mechanik - monter maszyn i urządzeo kucharz księgowy agent ubezpieczeniowy ślusarz operator maszyn i urządzeo kamieniarz sprzedawca kierowcy pojazdów Liczba stanowisk pracy Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Pracownicy biurowi Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Pracownicy przy pracach prostych * Na wykresie wyszczególniono zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu świdnickiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia na minimum 2 stanowiska pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu świdnickiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród kompetencji społecznych, poznawczych oraz osobistych, które pracodawcy z powiatu cenią zdecydowanie najbardziej wymienić należy przede wszystkim gotowość do uczenia się, umiejętność rozwiązywania problemów oraz umiejętność dobrej organizacji pracy (zobacz rys. 4.71). Spośród tych trzech kompetencji najwyżej oceniona została gotowość do uczenia się. Za potrzebną do pracy w stopniu co najmniej dużym uznał ją bowiem każdy ankietowany przedsiębiorca. Za najmniej istotną dla wykonywanej pracy uznano mobilność przyszłego pracownika. 282

283 Wykształcenie kierunkowe 17,1% 8,6% 20,0% 28,6% 25,7% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 17,1% 17,1% 25,7% 17,1% 22,9% Duża wiedza zawodowa 17,1% 25,7% 25,7% 20,0% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 25,7% 11,4% 14,3% 40,0% Znajomośd obsługi komputera 25,7% 8,6% 54,3% Znajomośd języków obcych 31,4% 22,9% 20,0% 11,4% 14,3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu świdnickiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Umiejętnośd podejmowania decyzji 31,4% 60,0% Mobilnośd 11,4% 22,9% 25,7% 37,1% Dyspozycyjnośd Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 17,1% 28,6% 77,1% 62,9% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 8,6% 25,7% 57,1% Umiejętnośd pracy w zespole 25,7% 68,6% Komunikatywnośd 22,9% 68,6% Kreatywnośd 20,0% 71,4% Gotowośd do uczenia się 17,1% 82,9% Elastycznośd myślenia Umiejętnośd rozwiązywania problemów 17,1% 34,3% 74,3% 60,0% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu świdnickiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. 283

284 W ciągu ostatnich dwóch lat wielu pracodawców w powiecie stworzyło miejsca pracy dla absolwentów. Pierwszą pracę młodym ludziom kończącym ponadgimnazjalne szkoły o profilu zawodowym zaoferowało 25,2% respondentów, a absolwentów uczelni wyższych zatrudniło 31,5% ankietowanych pracodawców. Większość objętych badaniem przedsiębiorstw, które podjęły współpracę z absolwentami wysoko ocenia ich pracę (zobacz rys. 4.72). Nieco lepsze noty przyznali pracodawcy absolwentom uczelni wyższych, choć nie zabrakło tu również głosów krytyki. Przedsiębiorcy argumentowali je głównie brakiem podstaw teoretycznych oraz brakiem doświadczenia zawodowego absolwentów, a także ich małym zaangażowaniem. Niskie oceny pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym, zdaniem ankietowanych pracodawców, uwarunkowane są głównie niedostatecznym przygotowaniem zawodowym absolwentów oraz brakiem praktyki zawodowej. W opinii pracodawców młodzi pracownicy nie wykazują również chęci do pracy i zachowują się nieodpowiedzialnie. Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 22,1% 57,4% 14,1% 50,6% 3,5% 8,8% 0,0% 11,8% 1,2% 30,6% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu świdnickiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorcy z powiatu, którzy nie zatrudnili, w ciągu ostatnich dwóch lat absolwentów, argumentują ten fakt podobnie jak pracodawcy w całym regionie. Wśród najczęściej wymienianych uzasadnień znalazły się: brak jakichkolwiek nowych przyjęć do pracy (łącznie 67,9% wskazań), brak zapotrzebowania w firmie na absolwentów tego typu szkół (55,4% wskazań), żaden absolwent nie starał się o pracę w firmie (łącznie 46,8% wskazań), niskie kwalifikacje zawodowe absolwentów i brak doświadczenia zawodowego (22,5%). 284

285 Powiat wałbrzyski Aktualne zatrudnienie w badanych mikro, małych i średnich przedsiębiorstwach powiatu wałbrzyskiego obejmuje przede wszystkim sprzedawców, księgowych oraz osoby, które posiadają uprawnienia do kierowania pojazdami. Kilkanaście stanowisk pracy obsadzonych jest również specjalistami z dziedziny ekonomii, pracownikami biurowymi oraz robotnikami budowlanymi (zobacz rys. 4.73). robotnik budowlany ekonomista pracownik biurowy kierowcy pojazdów 25 księgowy 32 sprzedawca 42 Specjaliści Pracownicy biurowi Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu wałbrzyskiego utworzono aktualnie minimum 10 stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu wałbrzyskiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Problemy ze znalezieniem pracowników na niektóre stanowiska pracy zgłosiło aż 33,2% mikro, małych i średnich przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego (najwięcej w całym regionie). Problem dotyczył okresu ostatnich dwóch lat oraz przedstawicieli ośmiu zawodów (zobacz rys. 4.74). W powiecie wałbrzyskim, w przeciwieństwie do zestawień dla pozostałych powiatów oraz regionu, numerem jeden wśród najbardziej poszukiwanych pracowników byli przedstawiciele grupy zawodowej techników i innego personelu średniego wykonujący zawód księgowego (6 wskazań). Sprzedawcy wraz z kierowcami pojazdów oraz operatorami maszyn i urządzeń, z liczbą 5 wskazań na każdy z wymienionych zawodów, znaleźli się na miejscu drugim. W grupie najbardziej poszukiwanych pracowników w powiecie znaleźli się również kamieniarze, stolarze oraz robotnicy budowlani (po 4 wskazania), a także specjaliści z zakresu ekonomii (3 wskazania) Liczba zatrudnionych Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Pracownicy przy pracach prostych 285

286 ekonomista stolarz robotnik budowlany kamieniarz sprzedawca operator maszyn i urządzeo kierowcy pojazdów księgowy Specjaliści Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo * Na wykresie wyszczególniono zawody, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom z powiatu wałbrzyskiego problemów z obsadzeniem minimum 3 wolnych stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, które w ciągu ostatnich 2 lat przysporzyły przedsiębiorcom z powiatu wałbrzyskiego problemów z obsadzeniem wolnych stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Niewiele ponad 21% ankietowanych przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego zapytanych o plany dotyczące zwiększenia zatrudnienia udzieliło odpowiedzi twierdzącej. Blisko co drugi respondent, w ciągu najbliższych dwóch lat, nie planuje utworzenia nowych miejsc pracy w swojej firmie, a dokładnie 29,7% podmiotów nie określiło jednoznacznie swoich zamierzeń w tej kwestii. W perspektywie najbliższych dwóch lat, w powiecie wałbrzyskim, nadal poszukiwani będą głównie sprzedawcy i księgowi (zobacz rys. 4.75). Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z powiatu wyraziły również chęć zatrudnienia przedstawicieli innych zawodów, w tym m.in. robotników leśnych (3 stanowiska pracy) z grupy zawodowej rolników, ogrodników, leśników i rybaków oraz ekonomistów i inżynierów budownictwa (łącznie 4 stanowiska pracy) z grupy specjalistów. Podobnie jak w pozostałych powiatach regionu zapotrzebowanie kadrowe obejmie również kierowców pojazdów Liczba wskazań Technicy i inny średni personel Robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy Pracownicy przy pracach prostych 286

287 pozostali pracownicy do spraw murarz inżynier budownictwa handlowiec ekonomista cukiernik agent ubezpieczeniowy robotnik leśny robotnik budowlany kierowcy pojazdów sprzedawca księgowy Specjaliści Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Pracownicy przy pracach prostych Liczba stanowisk pracy Technicy i inny średni personel Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Rolnicy, ogrodnicy, lesnicy i rybacy * Na wykresie wyszczególniono zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu wałbrzyskiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia na minimum 2 stanowiska pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, na które w ciągu najbliższych 2 lat przedsiębiorcy z powiatu wałbrzyskiego zgłaszać będą zapotrzebowanie w kontekście zwiększenia zatrudnienia Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród objętych badaniem przedsiębiorców, którzy planują zatrudnienie nowych pracowników zaobserwowano najmniejszą w regionie przychylność względem absolwentów. Stworzenie możliwości podjęcia pierwszej pracy osobom, które ukończyły ponadgimnazjalną szkołę o profilu zawodowym lub uczelnię wyższą zadeklarowało 55,8% ankietowanych, tj. o kilka punktów procentowych mniej niż w pozostałych powiatach. Wizję zwiększenia zaplecza kadrowego firmy o absolwentów zdecydowanie odrzuciło 30,2% badanych podmiotów, a pozostałe 14% nie deklaruje jednoznacznie swojego stanowiska w tej kwestii. Przyszli, potencjalni pracodawcy z powiatu uznają, iż niezbędne do pracy w firmie jest przede wszystkim wykształcenie kierunkowe absolwentów (zobacz rys. 4.76). Potrzebna w co najmniej dużym stopniu jest również, zdaniem 2/3 ankietowanych, znajomość obsługi komputera. Umiejętność władania językami obcymi ponownie, jak w opinii przedsiębiorców z pozostałych powiatów, ma marginalne znaczenie dla wykonywania pracy w firmie. 287

288 Wykształcenie kierunkowe 16,7% 12,5% 16,7% 50,0% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 20,8% 20,8% 12,5% 41,7% Duża wiedza zawodowa 8,3% 37,5% 20,8% 29,2% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 12,5% 8,3% 37,5% 33,3% Znajomośd obsługi komputera 16,7% 16,7% 29,2% 37,5% Znajomośd języków obcych 45,8% 16,7% 16,7% 16,7% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Od absolwentów kandydatów do pracy przedsiębiorcy z powiatu wałbrzyskiego wymagać będą przede wszystkim gotowości do uczenia się (zobacz rys. 4.77). Aż ¾ ankietowanych uznało ją bowiem za niezbędną do wykonywania pracy firmie, a kolejne 20,8% podmiotów za potrzebną w stopniu dużym. Dla pracodawców ważna jest również komunikatywność oraz umiejętność dobrej organizacji pracy. W niewielkim stopniu, w opinii 8,3% podmiotów, przydatne mogą być również umiejętność podejmowania decyzji, mobilność oraz kreatywność. Średnio niemal co piąty ankietowany przedsiębiorca z powiatu wałbrzyskiego, w ciągu ostatnich dwóch lat, zatrudnił absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. W tym samym okresie szansę na pierwszą pracę otrzymali od wałbrzyskich przedsiębiorców również absolwenci uczelni wyższych. Miejsca pracy dla nich stworzyło 28,7% ankietowanych pracodawców. 288

289 Umiejętnośd podejmowania decyzji 8,3% 33,3% 58,3% Mobilnośd 8,3% 20,8% 25,0% 45,8% Dyspozycyjnośd 16,7% 25,0% 58,3% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 25,0% 66,7% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 25,0% 20,8% 50,0% Umiejętnośd pracy w zespole 8,3% 29,2% 62,5% Komunikatywnośd 8,3% 20,8% 70,8% Kreatywnośd 8,3% 25,0% 62,5% Gotowośd do uczenia się 20,8% 75,0% Elastycznośd myślenia 12,5% 29,2% 58,3% Umiejętnośd rozwiązywania problemów 16,7% 29,2% 54,2% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Dobrze lub bardzo dobrze pracę młodych ludzi kończących ponadgimnazjalne szkoły o profilu zawodowym ocenia 70,8% ankietowanych pracodawców (zobacz rys. 4.78). Niestety zdaniem nieco ponad 10% respondentów wykonywana przez absolwentów praca budzi również pewne zastrzeżenia. Pracodawcy zarzucają im przede wszystkim niewystarczające przygotowanie zawodowe oraz brak chęci do pracy i brak motywacji. Ponad ¾ ankietowanych pracodawców wypowiada się pochlebnie na temat pracy wykonywanej przez absolwentów uczelni wyższych. Wśród marginalnych głosów krytyki pojawiły się jednak opinie, iż absolwenci z wykształceniem wyższym są niedostatecznie przygotowani do pracy zawodowej i nie wykazują chęci do poszerzania już zdobytej wiedzy. Przedsiębiorstwa z powiatu wałbrzyskiego, które nie zatrudniły w ciągu ostatnich dwóch lat żadnego absolwenta uzasadniają taki stan rzeczy głównie stabilnością wielkości zatrudnienia w firmie, tj. brakiem jakichkolwiek nowych przyjęć do pracy (36,8% wskazań dla absolwentów z wykształceniem zawodowym i średnim oraz 38,9% wskazań dla absolwentów uczelni wyższych). 289

290 Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 18,0% 59,0% 15,5% 55,2% 7,7% 2,6% 12,8% 3,5% 0,0% 25,9% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Pracodawcy przyznają również, iż w firmie nie było zapotrzebowania na absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym (30,1% wskazań) oraz absolwentów z wykształceniem wyższym (28,5% wskazań). Zdaniem średnio niemal co drugiego respondenta żaden absolwent nie ubiegał się o pracę w firmie. Ponadto młodym ludziom podejmującym pierwszą pracę po ukończeniu szkoły ponadgimnazjalnej, w opinii niektórych pracodawców, brakuje kwalifikacji oraz doświadczenia zawodowego (8,6% wskazań). Przedsiębiorcy przyznają również, iż nie udało im się znaleźć absolwentów szkół ponadgimnazjalnych o interesującym profilu zawodowym (8% wskazań). Powiat ząbkowicki Ankietowane mikro, małe i średnie podmioty gospodarcze z terenu powiatu ząbkowickiego, podobnie jak przedsiębiorstwa z pozostałych powiatów objętych badaniem, aktualnie zatrudniają głównie sprzedawców. Na więcej niż dziesięciu stanowiskach pracy zatrudnieni są także kierowcy pojazdów (zobacz rys. 4.79). 290

291 robotnik gospodarczy księgowy 5 5 kierowcy pojazdów 11 sprzedawca Liczba zatrudnionych Technicy i inny średni personel Pracownicy usług osobistych i sprzedawcy Operatorzy i monterzy maszyn i urządzeo Pracownicy przy pracach prostych *Na wykresie wyszczególniono zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu ząbkowickiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Rysunek Grupy zawodowe oraz zawody, dla których w badanych przedsiębiorstwach powiatu ząbkowickiego utworzono aktualnie najwięcej stanowisk pracy Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Dokładnie co czwarty ankietowany przedsiębiorca z powiatu ząbkowickiego napotkał na trudności ze znalezieniem odpowiedniego kandydata do pracy w firmie. Problemowe, w ciągu ostatnich dwóch lat, dla pracodawców z powiatu okazały się być dwa zawody. Pierwszym z nich był sprzedawca z liczbą 5 wskazań, drugim, nie pojawiający się w żadnym innym powiecie regionu wałbrzyskiego, brukarz z liczbą 3 wskazań. Co ciekawe niespełna 16% ankietowanych podmiotów z terenu powiatu ząbkowickiego (najmniejszy udział w całym regionie) wyraziło chęć zwiększenia zatrudnienia. W ciągu najbliższych dwóch lat nowych przyjęć do pracy nie planuje 56,8% respondentów, a 27,3% podmiotów nie potrafiło przewidzieć, czy w tym okresie pojawi się w przedsiębiorstwie zwiększone zapotrzebowanie kadrowe. Przedsiębiorcy deklarujący chęć zwiększenia zatrudnienia, w ciągu najbliższych dwóch lat, poszukiwać będą przede wszystkim pracowników na stanowisko sprzedawcy oraz osób wykonujących zawód brukarza i kucharza. Dla przedstawicieli tych trzech zawodów utworzonych zostanie odpowiednio: 3, 2 i 2 stanowiska pracy. Wśród mikro, małych i średnich przedsiębiorstw powiatu ząbkowickiego, które zadeklarowały chęć zwiększenia zatrudnienia, szansę na pracę absolwentom ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentom uczelni wyższych zamierza stworzyć 57,1% ankietowanych. Współpracy z absolwentami w układzie 291

292 pracodawca pracownik nie wyobraża sobie 28,6% podmiotów, a pozostałe 14,3% respondentów pozostaje niezdecydowanych. Wśród kluczowych kompetencji za niezbędną lub potrzebną w dużym stopniu uznali respondenci dużą wiedzę zawodową absolwentów (zobacz rys. 4.80). W opinii co drugiego ankietowanego wymagane jest również wykształcenie kierunkowe, specjalistyczne uprawnienia zawodowe oraz znajomość obsługi komputera i urządzeń biurowych. Aż 62,5% respondentów przyznało, iż do pracy w firmie w stopniu co najmniej średnim przydaje się również znajomość języków obcych. Wykształcenie kierunkowe 12,5% 12,5% 25,0% 50,0% Specjalistyczne uprawnienia zawodowe 12,5% 25,0% 12,5% 50,0% Duża wiedza zawodowa 37,5% 62,5% Znajomośd obsługi urządzeo biurowych 12,5% 12,5% 12,5% 12,5% 50,0% Znajomośd obsługi komputera 12,5% 25,0% 12,5% 50,0% Znajomośd języków obcych 12,5% 25,0% 25,0% 12,5% 25,0% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu ząbkowickiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji zawodowych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przez mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa z powiatu ząbkowickiego w zasadzie niemal wszystkie kompetencje poznawcze, społeczne i osobiste zostały wysoko ocenione (zobacz rys. 4.81). Dokładnie w tym samym stopniu cenią sobie pracodawcy umiejętność pracy w zespole i komunikatywność, które za niezbędne do pracy w firmie uznało aż 87,5% ankietowanych. Zdaniem ¾ podmiotów przyszły pracownik powinien być również dyspozycyjny, kreatywny oraz posiadać umiejętność radzenia sobie ze stresem. Najwięcej kontrowersji wśród pracodawców wzbudziła gotowość do uczenia się. Co drugi respondent uznał ją za niezbędną do wykonywania pracy w firmie, z drugiej jednak strony w badanej grupie znalazło się również 12,5% takich pracodawców, dla których gotowość do uczenia się jest kompetencją zupełnie nieprzydatną. 292

293 Umiejętnośd podejmowania decyzji Mobilnośd Dyspozycyjnośd 25,0% 37,5% 37,5% 75,0% 62,5% 62,5% Umiejętnośd dobrej organizacji pracy 12,5% 25,0% 62,5% Umiejętnośd radzenia sobie ze stresem 12,5% 12,5% 75,0% Umiejętnośd pracy w zespole 12,5% 87,5% Komunikatywnośd 12,5% 87,5% Kreatywnośd 25,0% 75,0% Gotowośd do uczenia się 12,5% 12,5% 25,0% 50,0% Elastycznośd myślenia 37,5% 62,5% Umiejętnośd rozwiązywania problemów 50,0% 50,0% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Całkowicie zbyteczna Potrzebna w niewielkim stopniu Potrzebna w średnim stopniu Potrzebna w dużym stopniu Niezbędna Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu wałbrzyskiego dotycząca przydatności wybranych kompetencji społecznych, poznawczych i osobistych absolwentów Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. W ciągu ostatnich dwóch lat 20,5% ankietowanych przedsiębiorców z powiatu zatrudniło absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. W tym samym okresie pierwsze miejsce pracy absolwentom uczelni wyższych zapewniło 23,9% podmiotów. Pracodawcy z powiatu ząbkowickiego, podobnie jak przedsiębiorcy z innych powiatów, wyżej cenią sobie pracę absolwentów uczelni wyższych (zobacz rys. 4.82). Nie znaczy to jednak, iż respondenci wyrażają się niepochlebnie na temat swojej dotychczasowej współpracy z absolwentami ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym. Przeciwnie, 44,4% pracodawców, wyraża swoje zadowolenie przyznając młodym pracownikom wysokie lub bardzo wysokie oceny. Wśród słabych stron przygotowania zawodowego absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym pracodawcy wskazują brak doświadczenia, natomiast absolwentom uczelni wyższych zarzucają przede wszystkim brak praktyki zawodowej oraz małe zaangażowanie. 293

294 Ocena pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym Ocena pracy absolwentów szkół wyższych 38,9% 52,4% 33,3% 9,5% 16,7% 0,0% 11,1% 4,8% 0,0% 33,3% Bardzo słabo Słabo Ani słabo, ani dobrze Dobrze Bardzo dobrze Rysunek Struktura ocen przedsiębiorców z powiatu ząbkowickiego dotycząca pracy absolwentów ponadgimnazjalnych szkół o profilu zawodowym oraz absolwentów szkół wyższych Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Przedsiębiorstwa z powiatu, które nie zatrudniły absolwentów swoje decyzje uzasadniały tym, iż w ciągu ostatnich dwóch lat w firmie nie zwiększano zatrudnienia, a zatem nie przyjęto żadnych nowych pracowników (42,9% wskazań dla młodzieży kończącej ponadgimnazjalne szkoły o profilu zawodowym oraz 41,8% wskazań dla absolwentów uczelni wyższych). Wielu przedsiębiorców nie dysponowało również w swoich firmach stanowiskami pracy, które można by obsadzić absolwentami tego typu szkół (łącznie 62,9% wskazań). Co drugi respondent twierdzi również, że w ciągu ostatnich dwóch lat żaden absolwent szkoły ponadgimnzajalnej lub wyższej nie starał się o pracę w firmie Współpraca z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym oraz szkołami wyższymi Powiat dzierżoniowski Z badania ankietowego wynika, że zaledwie 8,6% mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z powiatu podejmuje współpracę z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym. W pozostałych powiatach regionu wałbrzyskiego udział ten jest o co najmniej kilka do kilkunastu punktów procentowych wyższy niż w powiecie dzierżoniowskim. Przedsiębiorcy nawiązują współpracę głównie z zasadniczymi szkołami zawodowymi (73,3%), choć niemal co drugi respondent w próbie współpracuje również z technikami oraz liceami profilowanym (zobacz rys. 4.83). 294

295 Szkoła policealna 13,3% Liceum profilowane Technikum/ technikum uzupełniające 46,7% 46,7% Zasadnicza szkoła zawodowa 73,3% 0% 20% 40% 60% 80% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Aktywność badanych przedsiębiorstw z powiatu dzierżoniowskiego w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Wśród najpopularniejszych form współpracy przedsiębiorstw z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym wymienić należy przede wszystkim organizację przez przedsiębiorstwa praktyk zawodowych (73,3% wskazań) oraz zajęć praktycznych dla uczniów (20% wskazań). W przypadku 13,3% respondentów pracownicy firmy występują również w charakterze nauczycieli przedmiotów zawodowych. Przedsiębiorcy wyrażają głównie pochlebne (73,3%) oraz bardzo pochlebne (20%) opinie na temat swojej współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym. Jedynie 6,7% ankietowanych powstrzymało się od wydawania jednoznacznie pozytywnych lub negatywnych ocen. Współpracę z uczelniami wyższymi realizuje mniej niż 7% ankietowanych podmiotów z powiatu dzierżoniowskiego. Najchętniej przedsiębiorcy nawiązują kontakty z uczelniami wyższymi celem organizacji praktyk studenckich (66,7% wskazań) oraz zajęć praktycznych dla studentów (33,3% wskazań). Blisko 17% respondentów bierze również czynny udział w badaniach naukowych prowadzonych przez uczelnię. Współpracę ze szkołami wyższymi pozytywnie oceniło ¾ ankietowanych podmiotów, pozostałe 25% respondentów nie ocenia tej współpracy ani źle, ani dobrze. 295

296 Powiat kamiennogórski W powiecie kamiennogórskim zaobserwowano najwyższą w regionie aktywność małych i średnich przedsiębiorstw w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym. Udział podmiotów podejmujących taką współpracę sięgnął 26,5%. Głównymi partnerami przedsiębiorców z powiatu są zasadnicze szkoły zawodowe (zobacz rys. 4.84). Szkoła policealna 0,0% Liceum profilowane Technikum/ technikum uzupełniające 0,0% 7,7% Zasadnicza szkoła zawodowa 92,3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% * Wartości na wykresie nie sumują się do 100% ponieważ respondenci mogli wybrać więcej niż jedną odpowiedź. Rysunek Aktywność badanych przedsiębiorstw z powiatu kamiennogórskiego w zakresie współpracy z ponadgimnazjalnymi szkołami o profilu zawodowym Źródło: opracowanie własne na podstawie wyników badania CATI. Dominującą formą współpracy jest organizacja praktyk zawodowych (69,2% wskazań) oraz zajęć praktycznych dla uczniów (30,8% wskazań). Współpraca przedsiębiorstw ze szkołami nie ogranicza się jednak wyłącznie do tych dwóch form. Co piąty ankietowany przedsiębiorca organizuje bowiem staże i kursy zawodowe dla kadry dydaktycznej szkoły. Niewiele ponad 15% respondentów przyznało również, iż w ramach nawiązanej współpracy zawiera umowy o pracę z absolwentami szkoły. Zadowolenie ze współpracy ze szkołami ponadgimnazjalnymi wyraziło 69,2% respondentów. Dokładnie 15,4% podmiotów wypowiedziało się krytycznie na temat tej współpracy, a stanowisko neutralne zajęło pozostałe 15,4% ankietowanych podmiotów. Z uczelniami wyższymi współpracuje zdecydowanie mniej, niewiele ponad 8%, mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z powiatu. Współpraca ta sprowadza się wyłącznie do organizacji zajęć praktycznych (25% wskazań) oraz przyjmowania studentów na praktyki zawodowe w firmie (75% wskazań). Połowa ankietowanych dobrze oceniła tę współpracę, natomiast co drugi poproszony o ocenę przedsiębiorca przyjął neutralne stanowisko w tej kwestii. 296

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2012 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2012 ROK Powiatowy Urząd Pracy w Przysusze MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2012 ROK część II prognostyczna dotycząca absolwentów szkół ponadgimnazjalnych w powiecie przysuskim W powiecie przysuskim

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2014 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej, zwany dalej

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r.

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II. Gdańsk, sierpień 2010 r. MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W 2009 r. CZĘŚĆ II Gdańsk, sierpień 2010 r. Raport opracowano w Zespole Badań i Analiz Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Gdańsku 2 Spis

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego

Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Obserwator rynku pracy regionu wałbrzyskiego Pierwszy raport cząstkowy Autorzy: Joanna Krupowicz, Dorota Kwiatkowska-Ciotucha,

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 2008 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W KŁOBUCKU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KŁOBUCKIM W 8 ROKU ( II część raportu za 8 rok oparta o dane o uczniach szkół ponadgimnazjalnych z SIO MEN) CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r. Kontakt: tel. 71 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/wroc INFORMACJA SYGNALNA nr 1/2014 PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II Wojewódzki Urząd Pracy w Gdańsku RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM W II półroczu 2010 r. CZĘŚĆ II Gdańsk, sierpień 2011 r. 1 Raport opracowano w Zespole Badań i Analiz

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

POPYT NA PRACĘ W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: kwiecień 2014 Kontakt: e mail: sekretariatuspoz@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98

Bardziej szczegółowo

Plan wystąpienia. Przedmiot analizy i źródła informacji. Prognozowane zmiany na rynku pracy na podstawie badań i analiz własnych

Plan wystąpienia. Przedmiot analizy i źródła informacji. Prognozowane zmiany na rynku pracy na podstawie badań i analiz własnych Potrzeby kadrowe i prognoza zatrudnienia w województwie łódzkim na lata - w oparciu o badania Łódzkiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Jakub Stempień Plan wystąpienia Przedmiot

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE CZĘSTOCHOWSKIM W 2011 ROKU OPRACOWANIE

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE CZĘSTOCHOWSKIM W 2011 ROKU OPRACOWANIE RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE CZĘSTOCHOWSKIM W 2011 ROKU OPRACOWANIE CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA Kraków 2012 Spis treści Wstęp... 3 Bezrobotni absolwenci wg zawodów... 3 Tegoroczni

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2009 R. Źródłem publikowanych danych jest krajowy rejestr urzędowy podmiotów gospodarki narodowej REGON

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ 1 W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM Stan na koniec 2011 r. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2012 Kontakt: e mail: uspoz@stat.gov.pl tel.: 61 2798320; 61 2798325 http://www.stat.gov.pl/poznan PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach

Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach RAPORT Prognoza wielkości wydatków na IT w polskich przedsiębiorstwach PRZYGOTOWANY PRZEZ: Spis treści PORZĄDEK I... 6 Zakupy it: SME i CMA ZAKUPY IT: SME I CMA... 7 Charakterystyka firm i budżetowania

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Spokojna 22, 74-300 Myślibórz, 095 747 28 71, fax 095 747 25 www.pup.powiatmysliborski.pl e-mail: szmy@praca.gov.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE MYŚLIBORSKIM

Bardziej szczegółowo

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy

UWAGI METODYCZNE Popyt na pracę Wolne miejsca pracy Nowo utworzone miejsca pracy 1 UWAGI METODYCZNE Badanie popytu na pracę, realizowane na formularzu Z 05, prowadzone jest w ramach programu badań statystycznych statystyki publicznej. Obejmuje ono podmioty gospodarki narodowej o liczbie

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego Zmiany w zatrudnieniu w perspektywie pięcioletniej - prognozy ankietowanych pracodawców Toruń, 4 kwietnia 2013 roku. Spotkanie z pracownikami PUP realizującymi badania pracodawców w ramach projektu systemowego

Bardziej szczegółowo

II CZĘŚĆ. Raportu z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych. rok 2009 Powiat Międzychodzki

II CZĘŚĆ. Raportu z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych. rok 2009 Powiat Międzychodzki II CZĘŚĆ Raportu z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych rok 2009 Powiat Międzychodzki WSTĘP 1. Analiza bezrobocia wśród absolwentów szkół powiatu międzychodzkiego 1.1. Absolwenci roku szkolnego

Bardziej szczegółowo

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012.

UDZIAŁ KOBIET W OGÓLNEJ LICZBIE ZATRUDNIONYCH W POLSCE % 50. Źródło: Rocznik Statystyczny Pracy 2012. Płeć jest jedną z kluczowych cech stosowanych w analizie rynku pracy. Wiele zjawisk przedstawionych jest w podziale na mężczyzn i kobiety. Także indywidualne możliwości oraz decyzje pracowników i osób

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM w 2007r.

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM w 2007r. Świdnica, dnia 12.08.2008r. RAPORT RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM CZĘŚĆ II RAPORTU - PROGNOSTYCZNA 1. ANALIZA ZAREJESTROWANYCH ABSOLWENTÓW WG SZKÓŁ I ZAWODÓW. I. Struktura

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W ZAWIERCIU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZAWIERCIAŃSKIM W 2013 ROKU CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA Zawiercie, lipiec 2014 r. Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM w 2009r.

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM w 2009r. RAPORT Świdnica, dnia 20.07.2010r. RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM w 2009r. CZĘŚĆ II RAPORTU - PROGNOSTYCZNA 1. ANALIZA ZAREJESTROWANYCH ABSOLWENTÓW WG SZKÓŁ I ZAWODÓW.

Bardziej szczegółowo

Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku

Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku Warszawa, 2014.12.12 Podmioty gospodarcze według rodzajów i miejsc prowadzenia działalności w 2013 roku Liczba jednostek, biorących udział w rocznym badaniu przedsiębiorstw o liczbie pracujących 10 i więcej

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU Powiatowy Urząd Pracy w Grajewie RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GRAJEWSKIM W 2011 ROKU Część II (prognoza) Grajewo, lipiec 2012 roku 1 WSTĘP Niniejszy raport jest drugą częścią

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W I PÓŁROCZU 2007 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W I PÓŁROCZU 2007 ROKU Powiatowy Urząd Pracy w Ropczycach 39-100 Ropczyce, ul. NMP 2 Tel/fax (017) 2218523 e-mail: rzro@praca.gov.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W I PÓŁROCZU

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT

Bardziej szczegółowo

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy

Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Sytuacja osób w wieku niemobilnym na lubelskim rynku pracy prognozy Agnieszka Szkudlarek Instytut Nauk Społeczno-Ekonomicznych luty 2011 Metodologia prognoz System badao i prognoz regionalnych Region-Stat

Bardziej szczegółowo

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych w 2011r. w powiecie wodzisławskim. Część druga prognostyczna.

Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych w 2011r. w powiecie wodzisławskim. Część druga prognostyczna. POWIATOWY URZĄD PRACY W WODZISŁAWIU ŚLĄSKIM Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych w 2011r. w powiecie wodzisławskim. Część druga prognostyczna. Lipiec 2012 1. Wprowadzenie Obowiązek przeprowadzania

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH NA RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH NA RYNKU PRACY WOJEWÓDZTWA Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa MONITORING ZAWODÓW

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Materiały na konferencję prasową w dniu 21 grudnia 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W III KWARTALE 2012 ROKU PODSTAWOWE WYNIKI BADANIA III kwartał

Bardziej szczegółowo

Przedmiot i cel raportu

Przedmiot i cel raportu Analiza sytuacji w wybranych grupach zawodów na kujawsko-pomorskim rynku pracy w latach 2010-2013 Diana Turek 17.12.2013, Toruń 1 PRZEDMIOT I CEL RAPORTU 2 Przedmiot i cel raportu Przedmiot opracowania

Bardziej szczegółowo

IMIGRANCI NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM

IMIGRANCI NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE IMIGRANCI NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM MARTA MRÓZ WYDZIAŁ BADAŃ I ANALIZ BIURO ZACHODNIOPOMORSKIE OBSERWATORIUM RYNKU PRACY 2015 IMIGRANCI NA RYNKU

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM P o w i a t o w y U r z ą d P r a c y w G l i w i c a c h RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM ZA ROK 2009 POWIATOWY RAPORT ROCZNY II/P/2009 CZĘŚĆ II Gliwice 2010 Przedruk w

Bardziej szczegółowo

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Projekt badawczy Pracodawca Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki UNIA EUROPEJSKA Działanie 2.1 Rozwój umiejętności powiązany z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie ZPORR Pracodawca - Pracownik, inwestycja w kapitał ludzki

Bardziej szczegółowo

Raport z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie średzkim za II półrocze 2010 roku

Raport z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie średzkim za II półrocze 2010 roku Powiatowy Urząd Pracy w Środzie Wlkp. www.sroda.pup.gov.pl 63-000 Środa Wlkp. ul. Kosynierów 46 tel. /0-61/ 285 80 32, fax. 285 80 32 Raport z monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2013 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2013 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Badanie internetowych ofert pracy dla województwa kujawsko-pomorskiego

Badanie internetowych ofert pracy dla województwa kujawsko-pomorskiego Badanie internetowych ofert pracy dla województwa kujawsko-pomorskiego Seminarium podsumowujące projekt Rynek Pracy pod Lupą II Toruń, 11 czerwca 2015 r. Informacje o badaniu Badanie realizowano dla dwóch

Bardziej szczegółowo

II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU.

II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU. II CZĘŚĆ RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE KĘPIŃSKIM W 2012 ROKU. Część druga -prognostyczna Kępno, sierpień 2013r. Spis treści: 1. Metodologia działania... 3 2. Analiza absolwentów

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANDOMIERSKIM W 2011 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANDOMIERSKIM W 2011 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W SANDOMIERZU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANDOMIERSKIM W 2011 ROKU CZĘŚĆ PROGNOSTYCZNA Sandomierz-lipiec 2012 SPIS TREŚCI I Wstęp 3 II Popyt na pracę...4

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ALEKSANDROWSKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ALEKSANDROWSKIM MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ALEKSANDROWSKIM CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA Lipiec 2010r. 1 Spis treści: Str. I. Wstęp 3 II. Wyniki badań z Sondażu wśród pracodawców powiatów województwa

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT FUNDUSZY WYDZIAŁ FUNDUSZU PRACY Podejmowanie przez bezrobotnych działalności gospodarczej z wykorzystaniem środków Funduszu Pracy w podziale na rodzaje

Bardziej szczegółowo

BEZROBOTNYCH ZAWODY DEFICYTOWE I NADWYŻKOWE WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W ŁODZI

BEZROBOTNYCH ZAWODY DEFICYTOWE I NADWYŻKOWE WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W ŁODZI POTENCJAŁ OSÓB BEZROBOTNYCH ZAWODY DEFICYTOWE I NADWYŻKOWE WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W ŁODZI Bezrobotni wg zawodów wybrane zagadnienia ze statystyki bezrobocia rejestrowanego, danych GUS oraz z badania realizowanego

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM za II półrocze 2010r.

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM za II półrocze 2010r. RAPORT Świdnica, dnia 21.07.2011r. RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH i NADWYŻKOWYCH w POWIECIE ŚWIDNICKIM za II półrocze 2010r. CZĘŚĆ II RAPORTU - PROGNOSTYCZNA 1. ANALIZA ZAREJESTROWANYCH ABSOLWENTÓW WG SZKÓŁ

Bardziej szczegółowo

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki.

Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Przekazujemy Państwu efekt pierwszego etapu prac nad Programem Rozwoju Miasta Łomża dotyczącego gospodarki. Efektem pierwszego etapu prac na Programem Rozwoju Miasta Łomża było powstanie analizy SWOT i

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH

EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH Powiatowy Urząd Pracy w Strzelcach Kraj. EFEKTYWNOŚĆ DOTACJI NA ROZPOCZĘCIE WŁASNEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZYZNANYCH W LATACH 2008 2010 Przygotował: Marek Kapiczak Strzelce Kraj., kwiecień 2012 r.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza.

Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza. Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach Sytuacja na śląskim rynku pracy. Analiza dotychczasowych tendencji oraz prognoza. Materiały konferencyjne Katowice 2010 Wydawca Wojewódzki Urząd Pracy w Katowicach ul.

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Kryńska 40, 16-100 Sokółka tel. (085) 7229010, fax (085) 722901; e-mail: biso@praca.gov.pl

POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Kryńska 40, 16-100 Sokółka tel. (085) 7229010, fax (085) 722901; e-mail: biso@praca.gov.pl URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Kryńska 4, 16-1 Sokółka tel. (85) 791, fax (85) 791; e-mail: biso@praca.gov.pl CZĘŚĆ II RAPORTU ZA 8 ROK Z MONITORINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ANALIZA

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM P o w i a t o w y U r z ą d P r a c y w G l i w i c a c h RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE GLIWICKIM ZA ROK 2013 POWIATOWY RAPORT ROCZNY II/P/2013 CZĘŚĆ II Gliwice 2014 Przedruk w

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 11. Przedmiot i cel raportu... 12 Struktura raportu... 13

Wstęp... 11. Przedmiot i cel raportu... 12 Struktura raportu... 13 2 3 4 Spis treści Wstęp... 11 Przedmiot i cel raportu... 12 Struktura raportu... 13 Metodologia i źródła danych... 13 Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych... 13 Badanie pracodawców województwa

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE NA STRONĘ TYTUŁOWĄ

MIEJSCE NA STRONĘ TYTUŁOWĄ MIEJSCE NA STRONĘ TYTUŁOWĄ 2 3 Spis treści Wstęp... 10 Przedmiot i cel raportu... 11 Struktura raportu... 12 Metodologia i źródła danych... 12 Monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych... 12 Badanie

Bardziej szczegółowo

86-200 Chełmno ul. Świętojerska 1, tel./fax (0-56) 686 00 41

86-200 Chełmno ul. Świętojerska 1, tel./fax (0-56) 686 00 41 86-200 Chełmno ul. Świętojerska 1, tel./fax (0-56) 686 00 41 www.pupchelmno.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE CHEŁMIŃSKIM W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Chełmno wrzesień 2008 Spis treści

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2008 ROKU (CZĘŚĆ DIAGNOSTYCZNA)

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2008 ROKU (CZĘŚĆ DIAGNOSTYCZNA) Powiatowy Urząd Pracy w Ropczycach 39-100 Ropczyce, ul. NMP 2 Tel/fax (017) 2218523 e-mail: rzro@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ROPCZYCKO SĘDZISZOWSKIM W 2008 ROKU

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pracy w przekroju powiatowym i regionalnym

Analiza rynku pracy w przekroju powiatowym i regionalnym 1 OBSERWATOR RYNKU PRACY REGIONU WAŁBRZYSKIEGO Analiza rynku pracy w przekroju powiatowym i regionalnym Raport końcowy Tom II 2 Publikacja współfi nansowana przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035

Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035 Sytuacja na rynku pracy w sektorze rolno-spożywczym w województwie łódzkim - analizy i prognozy w perspektywie do roku 2035 Krzysztof Kwaśniewski Instytut Nauk Społeczno-Ekonomicznych kwiecień 2013 1 Plan

Bardziej szczegółowo

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób...

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób... Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w badaniu dotyczącym rynku pracy małych i średnich przedsiębiorstw na Dolnym Śląsku. Naszym zamierzeniem jest poznanie Państwa opinii na temat koncepcji społecznej

Bardziej szczegółowo

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011.

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011. Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2010 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2011. Przyszła sytuacja na rynku pracy młodzieży uczącej się, najczęściej rozstrzyga się już na

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ANALIZA BEZROBOTNYCH ORAZ OFERT PRACY ZA ROK 2010 CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ANALIZA BEZROBOTNYCH ORAZ OFERT PRACY ZA ROK 2010 CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ANALIZA BEZROBOTNYCH ORAZ OFERT PRACY ZA ROK 2010 CZĘŚĆ II PROGNOSTYCZNA OPRACOWANIE DLA POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W OLKUSZU Kraków 2011 Spis treści Wstęp...

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 POWIATOWY URZĄD PRACY w ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH Rok 2009 część druga Tabela nr 1. Stan bezrobocia w PUP Szczecin

Bardziej szczegółowo

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku

Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Stan i warunki rozwoju lokalnej gospodarki w Wyszkowie w 2012 roku Raport podstawowe informacje Podstawą do niniejszej prezentacji jest Raport przygotowany przez Instytut EUROTEST z Gdańska, Badanie ankietowe

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 POWIATOWY URZĄD PRACY w ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH Rok 2010 część druga Tabela nr 1. Stan bezrobocia w PUP Szczecin

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz do badania przedsiębiorstw w powiecie w 20.. roku

Kwestionariusz do badania przedsiębiorstw w powiecie w 20.. roku Załącznik nr 1 Kwestionariusz do badania przedsiębiorstw w powiecie w 20.. roku Dzień dobry! [gdy PUP realizuje badania samodzielnie] Nazywam się i jestem pracownikiem Powiatowego Urzędu Pracy w [gdy PUP

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM

ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM ZAŁĄCZNIK DO II CZĘŚCI RANKINGU ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH ZA 2007 ROK W POWIECIE TRZEBNICKIM. ABSOLWENCI W POWIECIE TRZEBNICKIM Powiatowy raport dotyczący analizy absolwentów szkół ponadgimnazialnych

Bardziej szczegółowo

Regionalne Badanie Rynku Pracy

Regionalne Badanie Rynku Pracy PRIORYTET 2 WZMOCNIENIE ROZWOJU ZASOBÓW LUDZKICH W REGIONACH DZIAŁANIE 2.1 ROZWÓJ UMIEJĘTNOŚCI POWIĄZANY Z POTRZEBAMI REGIONALNEGO RYNKU PRACY I MOŻLIWOŚCI KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO W REGIONIE Regionalne

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WAŁBRZYSKIM W 2011 ROKU (CZ. II - ABSOLWENCI)

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WAŁBRZYSKIM W 2011 ROKU (CZ. II - ABSOLWENCI) MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE WAŁBRZYSKIM W 2011 ROKU (CZ. II - ABSOLWENCI) Wałbrzych, lipiec 2012 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Wałbrzychu analizując sytuację na lokalnym

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY 37-450 STALOWA WOLA, ul. Dmowskiego 8 tel. (0-15) 643 37 80; fax (0-15) 643 37 87 rzsw@praca.gov.pl, pup@pupstalowawola.pl; www.pupstalowawola.pl Centrum Aktywizacji Zawodowej Monitoring

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LĘBORSKIM RAPORT POWIATOWY ZA ROK 2011 CZĘŚĆ II - PROGNOSTYCZNA Lipiec 2012 Zleceniodawca: Powiatowy Urząd Pracy w Lęborku ul. Gdańska 35 84-300

Bardziej szczegółowo

Oczekiwania zachodniopomorskich pracodawców w kontekście szkolnictwa zawodowego

Oczekiwania zachodniopomorskich pracodawców w kontekście szkolnictwa zawodowego Oczekiwania zachodniopomorskich pracodawców w kontekście szkolnictwa zawodowego Artur Frąckiewicz Czy w ciągu najbliższych 12 miesięcy w Pana/i przedsiębiorstwie jest planowane zatrudnianie nowych pracowników?

Bardziej szczegółowo

Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim

Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim AT GROUP S.A. Analiza Podmioty gospodarcze w Powiecie Tarnogórskim Analiza dla Międzygminnej Strefy Aktywności Gospodarczej Krupski Młyn, 7 stycznia 2011 roku 1. SPIS TREŚCI 1. SPIS TREŚCI...2 2. CHARAKTERYSTYKA

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LESKIM Część II Oparta na wynikach badań GUS oraz danych o absolwentach z Systemu Informacji Oświatowej MEN.:: Lipiec

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY

INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ (KOD 234104) ANALIZA SYTUACJI NA RYNKU PRACY Zawód nauczyciel języka angielskiego w szkole podstawowej to jeden z 2360

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2007 ROK (UZUPEŁNIENIE)

Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2007 ROK (UZUPEŁNIENIE) Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2007 ROK (UZUPEŁNIENIE) Sierpień 2008 WYNIKI BADANIA W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2013 ROK (UZUPEŁNIENIE)

Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2013 ROK (UZUPEŁNIENIE) Powiatowy Urząd Pracy w Sanoku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE SANOCKIM II CZĘŚĆ RAPORTU ZA 2013 ROK (UZUPEŁNIENIE) Lipiec 2014 WYNIKI BADANIA W SZKOŁACH PONADGIMNAZJALNYCH Na

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R.

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Kontakt: tel. (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: http://wroclaw.stat.gov.pl/ Wrocław, sierpień 2015 r. WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Szeroko rozumiane pojęcie

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE PŁOŃSKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE PŁOŃSKIM Powiatowy Urząd Pracy w Płońsku MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE PŁOŃSKIM RAPORT ZA 2011 ROK CZĘŚĆ II: SYTUACJA ABSOLWENTÓW SZKÓŁ POWIATU PŁOŃSKIEGO NA LOKALNYM RYNKU PRACY Płońsk,

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH LESKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W LESKU MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE LESKIM Część II Oparta na wynikach badań GUS oraz danych o absolwentach z Systemu Informacji Oświatowej MEN.:: Lipiec

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY W OLEŚNICY ul.wojska Polskiego 13, 56-400 Oleśnica, tel. (71) 314-20-89, 314-32-76, fax: wew 281. e'mail: wrol@praca.gov.pl www.pup-olesnica.prv.pl NIP: 911-17-40-383, Regon: 932106659

Bardziej szczegółowo

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013.

Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013. Analiza absolwentów według szkół i zawodów w powiecie ryckim w 2012 r. oraz przewidywani absolwenci w roku 2013. Przyszła sytuacja na rynku pracy młodzieży uczącej się, najczęściej rozstrzyga się już na

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGIERZU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZGIERSKIM W 2012 ROKU CZĘŚĆ II.

POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGIERZU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZGIERSKIM W 2012 ROKU CZĘŚĆ II. POWIATOWY URZĄD PRACY W ZGIERZU RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE ZGIERSKIM W 2012 ROKU CZĘŚĆ II. Zgodnie z zaleceniem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej Departamentu Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014

SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 SYTUACJA SPOŁECZNO EKONOMICZNA W ŁODZI 2014 Łódź Kwiecień 2015 SPIS TREŚCI Ludność Ruch naturalny Wynagrodzenia Rynek pracy - zatrudnienie Rynek pracy - bezrobocie Przemysł Budownictwo Budownictwo mieszkaniowe

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33

POWIATOWY URZĄD PRACY w Szczecinie ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 POWIATOWY URZĄD PRACY w ul. Mickiewicza 39 70 383 Szczecin tel. 42 54 950 tel / fax 422 55-33 MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH Rok 2013 część druga Tabela nr 1. Stan bezrobocia w PUP Szczecin

Bardziej szczegółowo

Zawody przyszłości w Wielkopolsce. Abstrakt z badań

Zawody przyszłości w Wielkopolsce. Abstrakt z badań Zawody przyszłości w Wielkopolsce. Abstrakt z badań Rynek pracy ulega ciągłym zmianom ekonomicznym, społecznym oraz technologicznym. Niektóre zawody znikają z rynku, natomiast na inne rośnie zapotrzebowanie.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY

ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY INFORMACJA LOKALNA O ZAWODZIE SOCJOLOG KOD ZAWODU 263204 ANALIZA REJESTROWANEJ SYTUACJI W ZAWODZIE NA RYNKU PRACY Socjolog to jeden z 2360 zawodów ujętych w obowiązującej od 1 lipca 2010 r. klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Część II Prognostyczna MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM ZA 2009 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY. e-mail: pupom@post.

Część II Prognostyczna MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM ZA 2009 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY. e-mail: pupom@post. POWIATOWY URZĄD PRACY ul. 3 Maja 55, 07-300 Ostrów Mazowiecka tel. (0-29) 745-33-93, 745-21-51 fax. 745-21-52 e-mail: pupom@post.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH W POWIECIE OSTROWSKIM

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2004 R.

INWESTYCJE W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2004 R. URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE Informacja sygnalna Data opracowania - kwiecień 2005 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. (0-12) 415-38-84 Internet: http://www.stat.gov.pl/urzedy/krak Nr

Bardziej szczegółowo

PODLASKA MAPA ZAWODÓW I KWALIFIKACJI

PODLASKA MAPA ZAWODÓW I KWALIFIKACJI PODLASKA MAPA ZAWODÓW I KWALIFIKACJI Analiza rozkładu oraz charakteru popytu na zawody i kwalifikacje w województwie podlaskim w ujęciu lokalnym Na podstawie badania i materiałów udostępnionych przez :

Bardziej szczegółowo