Wsparcie społeczne dziadków w rodzinie o różnej strukturze a jakość życia młodzieży perspektywa empiryczna

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wsparcie społeczne dziadków w rodzinie o różnej strukturze a jakość życia młodzieży perspektywa empiryczna"

Transkrypt

1 Aktywizacja seniorów poprzez edukację Częstochowa, 23 września 2013 dr n. hum. Elżbieta Napora, Akademia im. J. Długosza w Częstochowie dr n. hum. Agnieszka Kozerska, Akademia im. J. Długosza w Częstochowie dr n. hum. Ewa Miszczak, Uniwersytet M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wsparcie społeczne dziadków w rodzinie o różnej strukturze a jakość życia młodzieży perspektywa empiryczna S łowa klucze: rodzina s amo tnej matki, w s p arcie s p o łeczne, p arentyfik acja d ziadków

2 o projekcie Projekt ten jest wynikiem międzydyscyplinarnej współpracy grupy badawczej z Zakładu Psychologii oraz Zakładu Pedagogiki Ogólnej i Metodologii Badań Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie wraz z Zakładem Socjologii Medycyny i Rodziny UMCS w Lublinie. Jednym z celów prowadzonych badań jest określenie czynników ochronnych w rodzinie samotnej matki. Projekt integruje pozytywną psychologię, edukację, socjologię w celu określenia warunków optymalnego funkcjonowania rodziny wielopokoleniowej w prowincjonalnej Polsce z uwzględnieniem regionalnego kontekstu kulturowego. Wyniki mogą stanowić wkład do bazy naukowej służącej do wypracowywania optymalnych struktur opieki społecznej w polskich małych miastach i na wsi. Badania dotyczą tych ochronnych czynników, które prowadzą do przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu rodzin samotnych matek, czynników związanych ze wsparciem społecznym (w szczególności: parentyfikacją) dziadków w rodzinie wielopokoleniowej. Projekt w części był finansowany ze środków na działalność statutową DS/IFSiP/40/2013 Wydziału Nauk Społecznych Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. W oparciu o wyniki badań przygotowano tekst: Wsparcie dziadków w rodzinie o różnej strukturze a jakość życia młodzieży, Acta Humanica (2013).

3 Elżbieta Napora, adiunkt Wydziału Nauk Społecznych w AJD w Częstochowie. Prowadzi badania i zajęcia z psychologii, którą ukończyła na KUL-u. Obszary zainteresowań badawczych: rodzina samotnej matki w różnej konfiguracji, m.in. w diadzie homogenicznej i heterogenicznej. Przyczyny zagrożenia marginalizacją dzieci i młodzieży. Publikuje w czasopismach o zasięgu krajowym i zagranicznym. Agnieszka Kozerska, adiunkt Wydziału Pedagogicznego w AJD w Częstochowie. Obszary zainteresowań: Środowisko edukacyjne seniorów. Rodzina jako przestrzeń uczenia się. Międzypokoleniowe uczenie się w rodzinie. Uczestnictwo dziadków w wychowaniu wnuków. Zastosowanie metod statystycznych w badaniach społecznych. Ewa Miszczak, adiunkt w Zakładzie Socjologii Medycyny i Rodziny, Instytutu Socjologii UMCS w Lublinie. Obszary zainteresowań zawodowych: socjologia religii, gerontologia społeczna i socjologia rodziny.

4 Wyjaśnienie pojęć Wsparcie społeczne, funkcjonalne: rodzaj interakcji społecznych Strukturalne: obiektywnie istniejąca sieć (więzi, kontakty, przynależność) pełni funkcję pomocną osobie, będącej w trudnej sytuacji (Sęk, 2005). Jakość życia (dobre życie, zadowolenie, dobrostan). Satysfakcja z życia, poczucie szczęścia lub jego brak (Dalkey, Rurke, 1972). Indywidualnie odczuwana satysfakcja z powodu zaspokojenia potrzeb w danym okresie (Mitchell, 1997). Kształtowana przez czynniki subiektywne jak i obiektywne, np. poczucie wsparcia społecznego, sposób spędzania wolnego czasu.

5 Parentyfikacja: zamiana ról funkcjonalna, emocjonalna lub obie w której dziecko poświęca własne potrzeby: potrzebę uwagi, bezpieczeństwa i uzyskiwania wsparcia w rozwoju, aby przystosować się i troszczyć o instrumentalne lub emocjonalne potrzeby rodzica. Parentyfikacja dziadków jest rozważana w kontekście trzech pokoleń i przyjmujemy, że termin ten odnosi się do relacji między rodzicami dziecka a dziadkami oraz do relacji między wnukiem a dziadkami. Parentyfikacja dziadków to oczekiwane przez rodzinę dorosłego dziecka i konieczne dla jej poprawnego funkcjonowania, udzielane przez nich wsparcie. Dziadkowie włączeni zostają w podsystem rodzicielski i pełnią rolę rodzica w odniesieniu do wnuka, mogą też w odniesieniu do któregoś z rodziców wnuka - udzielać wsparcia jakiego udziela współmałżonek. Powoduje to, że rola dziadków transferuje w stronę roli ojca. Przypuszczamy, że w pewnych warunkach może być zjawiskiem korzystnym zarówno dla dziadków jak i dla pozostałych członków rodziny.

6 Wsparcie a życie rodzinne W traumatycznej sytuacji jaką jest rozwód, tworzy się silna więź między rozwodzącą się matką a babcią, której wsparcie jest czynnikiem ochronnym w czasie kryzysu (za Napora, Kozerska, Schneider, 2013) Badania pokazały, że w rodzinach samotnych matek (rozwiedzionych i będących w separacji) rola dziadków jest znacząca zarówno w trakcie procesu rozwodu jak i w okresie następującym bezpośrednio po nim (Timonen V., i in., 2009). Wsparcie członków rodziny, finansowe i instrumentalne pozytywnie wpływa na te dzieci, które żyją w środowiskach wysokiego ryzyka. Szczególnie babcie pomagają równoważyć potencjalnie negatywne skutki ryzyka dla wnuków (Hunter, 1997; Taylor, Roberts, 1995).

7 Cel badań Uzyskanie odpowiedzi na pytania: jakiego rodzaju wsparcia udzielają dziadkowie rodzinom swoich dzieci w warunkach polskich, jaki jest związek pomiędzy wsparciem udzielanym przez dziadków, a psychospołecznym funkcjonowaniem młodzieży, by następnie określić warunki w jakich udzielane przez dziadków wsparcie jest najkorzystniejsze dla wszystkich członków rodziny.

8 Hipotezy H 1 : młodzież z rodzin o różnej strukturze porównywalnie ocenia subiektywną jakość życia, H 2 : dziadkowie ze strony matki więcej udzielają wsparcia rodzinie bez ojca, niż rodzinie pełnej, H 3 : dziadkowie ze strony matki częściej udzielają wsparcia rodzinie co ma związek z jakością życia młodzieży,

9 Metody JŻ Skalą Huebnera SLSS (Student s Life Satisfaction Scale), składającą się z siedmiu twierdzeń, w których na skali sześciostopniowej (0-5 p.) badany udziela odpowiedzi (moje życie jest całkiem w porządku; mam w życiu to czego chcę). Siłę i rodzaj wsparcia Skalą Wsparcia Społecznego (SWS) Kmiecik-Baran (2000). Cztery jego rodzaje: wartościujące - cierpliwie tłumaczą gdy czegoś nie rozumiem, 2. emocjonalne - akceptują mnie, 3. instrumentalne, opiekują się mną gdy tego potrzebuję, 4. informacyjne, cierpliwie tłumaczą... Do każdego rodzaju wsparcia dopasowane są po cztery stwierdzenia.

10 Tab.1. Struktura badanej grupy młodzieży Charakterystyka badanej młodzieży Płeć: K M Wiek: K M M Mediana SD M Mediana SD 436 (76,2%) 136 (23,7%) 23, ,0 23, ,5 Tab.2. Struktura badanych rodzin Rodzina pełna Samotna matka Razem Liczba badanych 504 (86,7%) 77 (13,3%) 581 (100%) Zamieszkanie : wieś małe miasto duże 205 (40,7%) 154 (30,4%) 145 (28,8%) 23 (29,8%) 30 (38,9%) 24 (31,1%) 228 (39,3%) 184 (31,5%) 169 (29,2%)

11 Wyniki: Ocena subiektywnej jakości życia przez młodzież z rodzin o różnej strukturze Rodzina pełna Struktura rodziny Samotna matka Rycina 1. Średnie arytmetyczne wyników testu subiektywnej jakości życia w grupach młodzieży z rodzin o różnej strukturze

12 c.d. Tab.3. Różnica istotna statystycznie (df = 569) pomiędzy jakością życia młodzieży Struktura rodziny M SD t p Rodzina pełna (n = 497) Samotna matka (n = 74) 25,06 5,4-1,91 <.05 23,75 5,6 Otrzymane wartości wskazują, że młodzież z rodziny pełnej korzystniej ocenia jakość życia (M = 25,06; SD = 5,4) niż ci z rodzin samotnych matek (M = 23,75; SD = 5,6), różnica jest statystycznie istotna (p <.05).

13 Dziadkowie ze strony ojca mniej udzielają wsparcia rodzinie samotnej matki niż rodzinie pełnej Tab.4. Różnice wsparcia dziadków ze strony ojca w rodzinie o różnej strukturze Rodzina Samotna Rodzina Samotna Rodzina matka pełna t p< matka pełna Wsparcie M M SD SD 1. Informacyjne MO 6,12 7,77-4, ,7 3,0 OO 4,49 6,36-4, ,9 3,2 2.Instrumentalne MO 5,73 6,79-2, ,3 2,9 OO 4,46 5,61-3, ,7 2,8 3. Wartościujące MO 5,44 6,35-2, ,0 2,8 OO 4,34 5,50-3, ,5 2,7 4. Emocjonalne MO 6,08 7,80-3, ,0 3,4 OO 4,60 6,49-3, ,3 3,6 Oznaczenie skrótów: MO matka ojca, OO ojciec ojca

14 Wsparcie dziadków ze strony matki w rodzinie o różnej strukturze MM OM 2. MM OM 3. MM OM 4. MM OM 1. Infor. 2. Instrum. 3. Wartość. 4. Emocje. Samotna matka Rodzina pełna Rycina 2. Średnie wartości wsparcia dziadków ze strony matki

15 Wsparcie dziadków ze strony ojca w rodzinie o różnej strukturze Infor. 2. Instrum. 3. Wartość. 4. Emocje MO OO 2. MO OO 3. MO OO 4. MO OO Samotna matka Rodzina pełna Rycina 3. Średnie wartości wsparcia dziadków ze strony ojca

16 Konkluzja (tab.4) Dziadkowie ze strony ojca, są istotnie bardziej zaangażowani w udzielanie każdego rodzaju wsparcia w rodzinie pełnej, niż w rodzinie samotnej matki. Dziadkowie ze strony matki są podobnie zaangażowani w udzielanie pomocy zarówno rodzinie pełnej jak i samotnej matki. Wyniki nie potwierdzają hipotezy H2 w której oczekiwano, iż dziadkowie ze strony matki więcej udzielają wsparcia rodzinie bez ojca, niż rodzinie pełnej.

17 Dziadkowie ze strony matki udzielają wsparcia rodzinie, wykazującego związek z jakością życia młodzieży Tab.5. Współczynniki korelacji r Pearsona pomiędzy wsparciem społecznym udzielanym wnukom przez dziadków, a jakością życia wnuków z uwzględnieniem struktury rodziny Wsparcie Rodzina Samotna matka (n = 59) r Rodzina pełna (n = 360) r 1. Informacyjne MM -0,01 0,19 * MO 0,03 0,02 OM 0,15 0,14 * OO 0,08 0,08 2. Instrumentalne MM -0,01 0,19 * MO 0,02 0,07 OM 0,18 0,15 * OO 0,00 0,09 3. Wartościujące MM 0,08 0,13 * MO 0,05 0,11 * OM 0,31 * 0,14 * OO 0,12 0,08 4. Emocjonalne MM 0,03 0,16 * Istotność: * p<0,05 MO 0,05 0,07 OM 0,14 0,11 * OO 0,05 0,09 MM matka matki, MO matka ojca, OM ojciec matki, OO ojciec ojca

18 Konkluzja (tab.5) W rodzinie pełnej zaobserwowano więcej istotnych statystycznie związków pomiędzy rodzajami wsparcia dziadków ze strony matki a jakością życia młodzieży, w porównaniu z wynikami rodziny samotnej matki. Im więcej wsparcia dziadkowie udzielają wnukom, tym wyższy poziom jakości życia młodzieży

19 Wnioski 1. Młodzież z rodziny pełnej znacząco bardziej jest zadowolona ze swojego życia, ma wyższe wyniki w teście jakości życia, niż młodzież z rodzin samotnych matek. 2. Różnica pomiędzy rodzajem wsparcia dziadków ze strony ojca w rodzinie pełnej i samotnej matki jest istotna statystycznie. Wsparcie dziadków ze strony matki jest podobne w obydwu typach rodzin. 3. Jakość życia młodzieży zależy od pokrewieństwa dziadków i rodzaju udzielanego wsparcia. W rodzinie pełnej uchwycono związek między każdym rodzajem wsparcia dziadków ze strony matki. W rodzinie samotnej matki, zaobserwowano związek między jakością życia wnuków, a wyłącznie wartościującym wsparciem dziadka ze strony matki.

20 Konkluzje Wynik potwierdza efekty innych badań mówiących, że wnuki mają lepsze stosunki z babcią i dziadkiem ze strony matki, niż ze strony ojca (Hodgson, 1992; Timonen V., i in., 2009) ale tylko w rodzinie pełnej w której także, zaobserwowano związek wartościującego wsparcia babci ze strony ojca z jakością życia wnuków. W rodzinie samotnych matek zaobserwowano związek wartościującego wsparcia dziadka ze strony matki z jakością życia wnuków, który może być jednym z wielu wskaźników parentyfikacji dziadka w tej rodzinie.

21 Bibliografia (wybrane tytuły) Hodgson, L. G. (1998). Grandparents and older grandchildren. W: Szinovacz ME (red.), Handbook on grandparenthood (s ). Westport, CT: Greenwood Press. Kmiecik-Baran, K. (2000). Narzędzia do rozpoznawania zagrożeń społecznych w szkole. Podręcznik. Gdańsk: Wyd. Przegląd Oświatowy. Napora, E. (2012). Rodziny samotnych matek - uprzedzenia i rzeczywistość. Wywiad TV Orion, Częstochowa (dostęp: ). Napora, E. (2012, maj). Struktura rodziny, wiek i płeć dorastających jako uwarunkowania odbioru komunikacji matek. Referat podczas XXI Ogólnopolskiej Konferencji Psychologii Rozwojowej, Zielona Góra. Napora, E., Kozerska, A., Schneider, A. (2012, październik). Parentyfikacja dziadków czynnikiem resilience w funkcjonowaniu rodziny samotnej matki przegląd badań. Referat podczas Ogólnopolskiej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej, Częstochowa. Sęk, H. (2001). Wprowadzenie do psychologii klinicznej, t. 5. Warszawa: Wyd. Naukowe SCHOLAR. Timonen V., Doyle M., O'Dwyer C., Moore, E. (2009). The Role of Grandparents in Divorced and Separated Families, Dublin.

22 Dziękujemy za uwagę

23 Częstochowa-Jasna Góra, Akademia im. J. Długosza

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

TOMASZ SOSNOWSKI Uniwersytet w Białymstoku Wydział Pedagogiki i Psychologii Zakład Pedagogiki Społecznej

TOMASZ SOSNOWSKI Uniwersytet w Białymstoku Wydział Pedagogiki i Psychologii Zakład Pedagogiki Społecznej RELACJE POMIĘDZY POKOLENIAMI W RODZINIE, ICH PRZEMIANY W DOBIE GLOBALIZACJI I PONOWOCZESNOŚCI TOMASZ SOSNOWSKI Uniwersytet w Białymstoku Wydział Pedagogiki i Psychologii Zakład Pedagogiki Społecznej W

Bardziej szczegółowo

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE 62-510 Konin, ul. Przemysłowa 7 tel.centr. (63) 242 63 39 (63) 249 30 40 e-mail pbp@pbpkonin.pl www.pbpkonin.pl Ojcostwo Zestawienie bibliograficzne w wyborze

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz ankiety dla rodziców dziecka niepełnosprawnego, badania nad rodziną dziecka niepełnosprawnego zestawienie bibliograficzne w wyborze

Kwestionariusz ankiety dla rodziców dziecka niepełnosprawnego, badania nad rodziną dziecka niepełnosprawnego zestawienie bibliograficzne w wyborze Kwestionariusz ankiety dla rodziców dziecka niepełnosprawnego, badania nad rodziną dziecka niepełnosprawnego zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie 2014 r. Ewa Lewicka Pedagogiczna Biblioteka

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Lp. IMPULS 2011 Nauki społeczne Pedagogika Agresja u osób z lekką niepełnosprawnością 2 intelektualną. IMPULS 2007 Nauki społeczne Pedagogika

Lp. IMPULS 2011 Nauki społeczne Pedagogika Agresja u osób z lekką niepełnosprawnością 2 intelektualną. IMPULS 2007 Nauki społeczne Pedagogika Lp. Rok Tytuł Kategoria Podkategoria wydania ABC pedagoga specjalnego. Poradnik dla nauczyciela ze specjalnym przygotowaniem pedagogicznym pracujących z dziećmi niepełnosprawnymi dla studentów kierunków

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU

Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Warszawa, styczeń 2012 BS/8/2012 ROLA DZIADKÓW W NASZYM ŻYCIU Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej ul. Żurawia

Bardziej szczegółowo

Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego

Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego Dr hab. Halina Guła-Kubiszewska, prof. AWF -skuteczność strategii samoregulacyjnych w uczeniu się motorycznym -aktywność strategiczna w uczeniu

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu Pedagogika (Nazwa kierunku studiów) Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: The pedagogy of early childhood education

Karta przedmiotu Pedagogika (Nazwa kierunku studiów) Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: The pedagogy of early childhood education Karta przedmiotu Pedagogika (zwa kierunku studiów) Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Pedagogika przedszkolna Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: The pedagogy of early childhood education

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Dzienniak

Małgorzata Dzienniak Małgorzata Dzienniak Trzy fazy starości: Młodzi starzy 60/65-74 lata Starzy starzy 75-84 lata Najstarsi starzy - >85 lat Trzeci wiek Czwarty wiek 75,0 70,0 65,0 60,0 55,0 50,0 45,0 40,0 35,0 30,0 25,0

Bardziej szczegółowo

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów)

Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów) Karta (sylabus) modułu/przedmiotu Pedagogika... (Nazwa kierunku studiów) Studia pierwszego stopnia Przedmiot: Pedagogika przedszkolna. The pedagogy of early childhood education Rok: II Semestr: IV Rodzaje

Bardziej szczegółowo

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego

POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego POSTAW NA ROZWÓJ! Kampania informacyjno - promocyjna oraz doradztwo dla osób dorosłych w zakresie kształcenia ustawicznego Doradztwo zawodowe i edukacja dorosłych jako systemy wspierania rozwoju człowieka

Bardziej szczegółowo

Zainteresowania naukowe: Zasoby osobiste i ich znaczenie dla zdrowia, relacji rodzinnych i zawodowych. Publikacje naukowe

Zainteresowania naukowe: Zasoby osobiste i ich znaczenie dla zdrowia, relacji rodzinnych i zawodowych. Publikacje naukowe Justyna Mróz psycholog, doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Psychologii UJK. Absolwentka psychologii na Wydziale Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach; Szkoły Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Szkoła SuperBabci i SuperDziadka - na warszawskim Ursynowie. 22 maja 2012 r Dzienny Dom Opieki Społecznej ul. Cybisa 7

Szkoła SuperBabci i SuperDziadka - na warszawskim Ursynowie. 22 maja 2012 r Dzienny Dom Opieki Społecznej ul. Cybisa 7 Szkoła SuperBabci i SuperDziadka - na warszawskim Ursynowie 22 maja 2012 r Dzienny Dom Opieki Społecznej ul. Cybisa 7 Projekt dofinansowany ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii Katedra Psychologii Klinicznej Psychologia. jednolite studia magisterskie stacjonarne

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii Katedra Psychologii Klinicznej Psychologia. jednolite studia magisterskie stacjonarne OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Praktyczna diagnoza kliniczna dziecka w relacji z opiekunem wypełnia instytut/katedra Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Analiza środowisk społecznych 1100-Ps-S47ASS-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Psychologia

OPIS PRZEDMIOTU. Analiza środowisk społecznych 1100-Ps-S47ASS-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Psychologia OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Rektora UKW Nr 48/2009/2010 z dnia 14 czerwca 2010 r. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Analiza środowisk społecznych 1100-Ps-S47ASS-SJ Wydział Wydział Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców

Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców Postawy dzieci wobec aspiracji edukacyjnych swoich rodziców zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie: Marta Boszczyk POSTAWY Korekta Anna Knajder-Sowa 1. Bohner, Gerd : Postawy i zmiana

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz mediacyjny dla rodziców

Kwestionariusz mediacyjny dla rodziców Kwestionariusz mediacyjny dla rodziców Jeśli jest Pan(i) zainteresowany/a mediacją albo chce uzyskać więcej informacji odnośnie moŝliwości mediacji, to potrzebujemy poniŝszych informacji od Pana/Pani.

Bardziej szczegółowo

Warsztaty diagnostyczne Zastosowanie psychologii w zarządzaniu dr B.Bajcar

Warsztaty diagnostyczne Zastosowanie psychologii w zarządzaniu dr B.Bajcar Warsztaty diagnostyczne Zastosowanie psychologii w zarządzaniu dr B.Bajcar Nr zajęć Termin 1 16.02 2 23.02 Organizacja zajęć 3 1.03. 4 8.03 5 15.03 6 22.03 7 29.03 8 5.04 9 12.04 10 19.04 11 26.04 12 10.05

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI. Zielona Góra 65-031 ul. Chopina 15 a

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI. Zielona Góra 65-031 ul. Chopina 15 a ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Zielona Góra, 20.12.2013 r. NAZWA SZKOŁY Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) Osrodek Doskonalenia Nauczycieli Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Analiza etapu przygotowawczego. oraz etapów identyfikowania i dokumentowania. dla kwalifikacji "Trener zarządzania"

Analiza etapu przygotowawczego. oraz etapów identyfikowania i dokumentowania. dla kwalifikacji Trener zarządzania Analiza etapu przygotowawczego oraz etapów identyfikowania i dokumentowania dla kwalifikacji "Trener zarządzania" 28.04.2015r., Kraków Adam Matyaszek Kierownik Projektu HEURESIS Certyfikowani Trenerzy

Bardziej szczegółowo

Czy mieszkańcy Warszawy są zadowoleni ze swojego życia? Subiektywny dobrostan jako sposób mierzenia jakości życia

Czy mieszkańcy Warszawy są zadowoleni ze swojego życia? Subiektywny dobrostan jako sposób mierzenia jakości życia Prezentacja Czy mieszkańcy Warszawy są zadowoleni ze swojego życia? Subiektywny dobrostan jako sposób mierzenia jakości życia Warszawa 2015 Opracowanie: Przemysław Piechocki (Urząd m.st. Warszawy, Biuro

Bardziej szczegółowo

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja

BADANIE A PRAKTYKA. Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja BADANIE A PRAKTYKA Konferencja : SyStem przeciwdziałania przemocy w Małopolsce budowanie świadomości, skuteczne działanie i interwencja Iwona Anna Wiśniewska 15 czerwca 2011 r. KRÓTKI RYS ZJAWISKA PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

Karolina Appelt. recenzenci: prof. dr hab. Czesław S. Nosal, prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski

Karolina Appelt. recenzenci: prof. dr hab. Czesław S. Nosal, prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski Curriculum vitae Karolina Appelt Magisterium 1999 Doktorat 2004 Psychologia: specjalność: psychologia edukacji Instytut Psychologii, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Dziecięcy schemat nauczyciela

Bardziej szczegółowo

ANKIETA BADANIA SATYSFAKCJI PRACOWNIKÓW URZĘDU

ANKIETA BADANIA SATYSFAKCJI PRACOWNIKÓW URZĘDU ANKIETA BADANIA SATYSFAKCJI PRACOWNIKÓW URZĘDU 1. Zajmowane stanowisko? kierownicze specjalistyczne 2. Okres zatrudnienia w Urzędzie: Mniej niż rok 1-2 lat 3-5 lat 5-10 lat Powyżej 10 lat 3. Atmosfera

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2012. Publikacja dofinansowana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Hanna Palska prof. dr hab. Jan Poleszczuk Redaktor prowadzący: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Magdalena Pluta Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

VIII OGÓLNOPOLSKA INTERDYSCYPLINARNA KONFERENCJA NAUKOWA

VIII OGÓLNOPOLSKA INTERDYSCYPLINARNA KONFERENCJA NAUKOWA Akademiia iim.. Jana Dłługosza w Częsttochowiie Wydział Nauk Społecznych VIII OGÓLNOPOLSKA INTERDYSCYPLINARNA KONFERENCJA NAUKOWA Częstochowa Zawady, 11 12 października 2012r. JAKOŚĆ ŻYCIA W PRACY I POZA

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne

Pielęgniarstwo. Nauki społeczne Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU

1. ZAŁOŻENIA 2. OSOBY UCZESTNICZĄCE W SZKOLENIU Wytyczne do prowadzenia szkoleń w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (na lata 2012-2013) (na podstawie art.8, pkt 5 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie) 1. ZAŁOŻENIA Przepisy ustawy

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra. PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika

OPIS PRZEDMIOTU. TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra. PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu TRUDNOŚCI W UCZENIU wypełnia instytut/katedra Wydział Instytut/Katedra Kierunek PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII PEDAGOGIKI/ZAKŁAD DYDAKTYKI Pedagogika Specjalizacja/specjalność

Bardziej szczegółowo

Udział w konferencjach dr Bożena Makowska

Udział w konferencjach dr Bożena Makowska Udział w konferencjach dr Bożena Makowska Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. Teraźniejszość i przyszłość edukacji zdrowotnej pod honorowym patronatem Jego Magnificencji Rektora Akademii Wychowania Fizycznego

Bardziej szczegółowo

Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich

Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich Warsztaty diagnostyczno-projektowe Badania zachowań konsumenckich Nr zajęć Termin 1 26.02 2 5.03 3 12.03 4 19.03 5 26.03 6 2.04 7 23.04 Organizacja zajęć fakultatywne 8 Praca własna 9 30.04 10 7.05 11

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP 00-389 Warszawa, ul. Smulikowskiego 6/8

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP 00-389 Warszawa, ul. Smulikowskiego 6/8 Prowadzący : Katarzyna Żelichowska Przedmiot: metodyka edukacji przedszkolnej (ćwiczenia) semestr / letni 011 r. Studia I stopnia Semestr IV Liczba godzin: 14 ECTS 6 Rok akademicki 010/011 CELE OGÓLNE

Bardziej szczegółowo

DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża

DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża DOROTA BIŁYJ Wrocław IWONA BOGUSZ Olsztyn AGATA BRONIKOWSKA Warszawa MAŁGORZATA GAŁKIEWICZ Bydgoszcz PAWEŁ HOROWSKI Bełchatów CZESŁAW JAROSZ Łomża BARBARA JUNAK-BŁĘDOWSKA Radom DARIA KUDOSZ Zielona Góra

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja z życia rodziców dzieci niepełnosprawnych intelektualnie

Satysfakcja z życia rodziców dzieci niepełnosprawnych intelektualnie Satysfakcja z życia rodziców dzieci niepełnosprawnych intelektualnie Zadanie Zbadano satysfakcję z życia w skali 1 do 10 w dwóch grupach rodziców: a) Rodzice dzieci zdrowych oraz b) Rodzice dzieci z niepełnosprawnością

Bardziej szczegółowo

K w a l i f i k a c j e i d o ś w i a d c z e n i e z a w o d o w e w ł a ś c i c i e l a P B S A N A L I T Y K z o s t a t n i c h 1 0 l a t

K w a l i f i k a c j e i d o ś w i a d c z e n i e z a w o d o w e w ł a ś c i c i e l a P B S A N A L I T Y K z o s t a t n i c h 1 0 l a t K w a l i f i k a c j e i d o ś w i a d c z e n i e z a w o d o w e w ł a ś c i c i e l a P B S A N A L I T Y K z o s t a t n i c h 1 0 l a t Zdzisław Skuza WYKSZTAŁCENIE Tytuł zawodowy: mgr socjologii

Bardziej szczegółowo

Stres dzieci i młodzieży

Stres dzieci i młodzieży Stres dzieci i młodzieży Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1999-2009 Wszystkie pozycje są dostępne w Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Bielsku-Białej. Dla ułatwienia korzystania podano

Bardziej szczegółowo

DOBRE. relacje w rodzinie

DOBRE. relacje w rodzinie Dr EWA WOYDYŁŁO jest psychologiem i psychoterapeutką. Pracuje w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz w Fundacji Batorego. Napisała wiele książek, m.in.: Poprawka z matury; W zgodzie ze

Bardziej szczegółowo

OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTY SPRAWDZIAN PO SZKOLE PODSTAWOWEJ EGZAMIN GIMNAZJALNY EGZAMIN MATURALNY

OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTY SPRAWDZIAN PO SZKOLE PODSTAWOWEJ EGZAMIN GIMNAZJALNY EGZAMIN MATURALNY WYNIKI UCZNIÓW ZE SZKÓŁ PROWADZONYCH PRZEZ GMINĘ MIEJSKĄ MIELEC ZA 2014 ROK OGÓLNOPOLSKIE BADANIE UMIEJĘTNOŚCI TRZECIOKLASISTY SPRAWDZIAN PO SZKOLE PODSTAWOWEJ EGZAMIN GIMNAZJALNY EGZAMIN MATURALNY STATYSTYKA

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. n. med. Jerzy Jakowicki. Prof. dr hab. n. med. Jerzy Jakowicki

Prof. dr hab. n. med. Jerzy Jakowicki. Prof. dr hab. n. med. Jerzy Jakowicki (1) Nazwa Badania naukowe w położnictwie (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób

Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu. Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - studia stacjonarne - 10 osób studia niestacjonarne - 10 osób Zakład Historii Kultury Fizycznej i Olimpizmu Prof. zw. dr hab. Mirosław Ponczek - 1. Historia klubów sportowych Górnego Śląska i Zagłębia oraz regionów ościennych 2. Biografia znanych sportowców: trenerów

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pedagogika

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pedagogika S YL AB US MODUŁ U ( PRZDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Pedagogika Obowiązkowy Nauk o

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Pedagogiczna w Sieradzu ul. Jagiellońska 2, 98-200 Sieradz tel./fax 43 822 31 64, 43 822 49 62, 43 822 80 20 www.bpsieradz.pl.

Biblioteka Pedagogiczna w Sieradzu ul. Jagiellońska 2, 98-200 Sieradz tel./fax 43 822 31 64, 43 822 49 62, 43 822 80 20 www.bpsieradz.pl. Jąkanie Tematyczne zestawienie bibliograficzne, sporządzone w oparciu o zbiory Biblioteki Pedagogicznej w Sieradzu Opracowała mgr Anna Dąbek Wydział Wspomagania Placówek Oświatowych Zbiory zwarte 1. Diagnoza

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Neuropsychologia 1100-PS36N-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia

OPIS PRZEDMIOTU. Neuropsychologia 1100-PS36N-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii Instytut Psychologii Psychologia OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Neuropsychologia 1100-PS36N-SJ Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom organizacyjny studiów System studiów Wydział Pedagogiki

Bardziej szczegółowo

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA Joanna Trochimowicz Definiowanie niepełnosprawności Dwojakiego rodzaju kryteria uznawania kogoś za osobę niepełnosprawną: biologiczne czyli uszkodzenia narządów i ich czynności,

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

Socjologia niepełnosprawności i rehabilitacji. mgr E. Kujawa. 1 ECTS F-2-P-SN-05 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS:

Socjologia niepełnosprawności i rehabilitacji. mgr E. Kujawa. 1 ECTS F-2-P-SN-05 Forma studiów /liczba godzin studia /liczba punktów ECTS: Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Po co dziecku rówieśnicy, po co dorośli?

Po co dziecku rówieśnicy, po co dorośli? Od 1919 r. psychologia na UAM Po co dziecku rówieśnicy, po co dorośli? Prof. dr hab. Anna I. Brzezińska Instytut Psychologii www.psychologia.amu.edu.pl Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kiedyś...

Bardziej szczegółowo

RODZINA NIEPEŁNA (zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1996-2006)

RODZINA NIEPEŁNA (zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1996-2006) RODZINA NIEPEŁNA (zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1996-2006) Wydawnictwa zwarte 1. ADAMCZUK, Elżbieta Samotny rodzic w środowisku / Elżbieta Adamczuk // W : Edukacja dorosłych : teoria i

Bardziej szczegółowo

STUDIA DZIENNE, ROK 1, SEMESTR 1 2013/2014

STUDIA DZIENNE, ROK 1, SEMESTR 1 2013/2014 STUDIA DZIENNE, ROK 1, SEMESTR 1 2013/2014 AP1 AP1.1 AP2 AP2.1 AK3.1 B1 AP23 C1.1 C2 B3 Biologiczne podstawy zachowania 15 15 3 Z/O 0 Biologiczne podstawy zachowania 15 15 3 Z/O 0 Wprowadzenie do psychologii

Bardziej szczegółowo

Wpisany przez Administrator sobota, 10 września 2011 07:00 - Poprawiony poniedziałek, 03 października 2011 06:49

Wpisany przez Administrator sobota, 10 września 2011 07:00 - Poprawiony poniedziałek, 03 października 2011 06:49 DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1994-2011 (materiały dostępne w zbiorach Biblioteki Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) WYDAWNICTWA ZWARTE 1. Czy moje dziecko osiągnęło

Bardziej szczegółowo

Obiektywizm i skrupulatność diagnozy sądowo - psychologicznej w sprawach rodzinnych Kontrowersje wokół RODK

Obiektywizm i skrupulatność diagnozy sądowo - psychologicznej w sprawach rodzinnych Kontrowersje wokół RODK III ogólnopolska konferencja naukowa poświęcona problematyce diagnozy psychologicznej Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej w Warszawie 22-23 listopada 2013r Obiektywizm i skrupulatność diagnozy sądowo

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne Nabór 2012 I ROK

Studia niestacjonarne Nabór 2012 I ROK Studia niestacjonarne Nabór 2012 I ROK I II I II Filozofia 18 18 Filozofia 2 3 tyka i deontologia pedagoga 18 tyka i deontologia pedagoga 2 Psychologia ogólna 18 18 Psychologia ogólna 2 3 Psychologia rozwojowa

Bardziej szczegółowo

MK_1 OGÓLNOUCZELNIANY. WSKAŹNIKI ILOŚCIOWE - Punkty ECTS w ramach zajęć: Efekty kształcenia. Wiedza Umiejętności Kompetencje społeczne (symbole)

MK_1 OGÓLNOUCZELNIANY. WSKAŹNIKI ILOŚCIOWE - Punkty ECTS w ramach zajęć: Efekty kształcenia. Wiedza Umiejętności Kompetencje społeczne (symbole) PROGRAM STUDIÓW I INFORMACJE OGÓLNE 1. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: WYDZIAŁ PEDAGOGIKI I PSYCHOLOGII 2. Nazwa kierunku: PRACA SOCJALNA 3. Oferowane specjalności: 4. Poziom kształcenia: STUDIA

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2013 Recenzent: prof. dr hab. Lidia Cierpiałkowska Redaktor prowadząca: Agnieszka Szopińska Redakcja i korekta: Bogna Widła Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r.

Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych. Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna wobec dzieci w sytuacjach okołorozwodowych Bydgoszcz 08.10.2015r. Przemoc psychiczna Przemoc psychiczna to przewlekła, niefizyczna interakcja między dzieckiem i opiekunem, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia

Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia Agnieszka Chłoń-Domińczak Uczestnictwo w zajęciach dodatkowych: zróżnicowania i wpływ na osiągnięty poziom wykształcenia Główne pytania badawcze Czy uczestnictwo w zajęciach dodatkowych ma znaczenie dla

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji...

Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... Spis treści Wprowadzenie... 11 MIEJSCE PSYCHOLOGII W BADANIACH NAD PROKREACJA Rozdział 1 Biologiczne, kulturowe i społeczne aspekty prokreacji... 21 Prokreacja, zdrowie reprodukcyjne, zdrowie prokreacyjne...

Bardziej szczegółowo

PED.4.4. INTERWENCJA KRYZYSOWA KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO

PED.4.4. INTERWENCJA KRYZYSOWA KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE PED.4.4. PROFIL KSZTAŁCENIA ogólnoakademicki TYP PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Konferencja

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Konferencja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Konferencja Model współpracy między samorządem terytorialnym a organizacjami pozarządowymi. Partnerzy projektu:

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści

Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna. Spis treści Księgarnia PWN: Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski (red.) - Inteligencja emocjonalna Spis treści Wprowadzenie (Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski)....... 11 Część I. Teoria 1. Inteligencja emocjonalna:

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Diagnoza psychologiczna. jednolite studia magisterskie, ogólnoakademicki, niestacjonarne, II i III

OPIS PRZEDMIOTU. Diagnoza psychologiczna. jednolite studia magisterskie, ogólnoakademicki, niestacjonarne, II i III OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 40/2011/2012 Rektora UKW z dnia 10 lutego 2012 r. Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Diagnoza psychologiczna Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalność/specjalizacja

Bardziej szczegółowo

OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY

OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W KONINIE OTYŁOŚĆ U DZIECI I MŁODZIEŻY Wybór literatury dostępnej zbiorach CDN Publicznej Biblioteki Pedagogicznej w Koninie Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Biologia z przyrodą. Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Biologia z przyrodą Nazwa Psychologiczne podstawy wychowania i nauczania 1 Nazwa w j. ang. Psychological bases of education and teaching 1 Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Grażyna Rudkowska

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i terapia dzieci lękliwych z punktu widzenia pedagoga Postawy rodzicielskie a lęk u dziecka w wieku szkolnym

Diagnoza i terapia dzieci lękliwych z punktu widzenia pedagoga Postawy rodzicielskie a lęk u dziecka w wieku szkolnym Kurs dokształcający z zakresu Diagnoza i terapia dzieci lękliwych z punktu widzenia pedagoga Postawy rodzicielskie a lęk u dziecka w wieku szkolnym Szczegółowy plan szkolenia: I. Rodzina jako środowisko

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia cz.2. Praca z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych

Program szkolenia cz.2. Praca z uczniem o specjalnych potrzebach edukacyjnych Załącznik nr 5 do SIWZ (Pieczęć Wykonawcy) Program szkolenia cz.2. Praca z uczniem o 1. Cele ogólne szkolenia: 1) Zwiększenie kompetencji nauczycieli w zakresie wczesnej diagnozy potrzeb ucznia. 2) Zwiększenie

Bardziej szczegółowo

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r.

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r. Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności Kultura dla Seniorów 26 września 2012 r. Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012 1. Idea przewodnia obchodów roku w krajach

Bardziej szczegółowo

Pilotaż nowego modelu wspomagania pracy szkół i doskonalenia nauczycieli. Falenty, 24-25 czerwca 2014

Pilotaż nowego modelu wspomagania pracy szkół i doskonalenia nauczycieli. Falenty, 24-25 czerwca 2014 Pilotaż nowego modelu wspomagania pracy szkół i doskonalenia nauczycieli Falenty, 24-25 czerwca 2014 Celem prezentacji jest przedstawienie wstępnych wyniki ewaluacji nowego modelu doskonalenia nauczycieli.

Bardziej szczegółowo

(materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej)

(materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) OJCOSTWO Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 2000 2013 (materiały dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) WYDAWNICTWA ZWARTE 1. Być ojcem niepełnosprawnego dziecka największe

Bardziej szczegółowo

(materiały dostępne w zbiorach Biblioteki Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej)

(materiały dostępne w zbiorach Biblioteki Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) INTERWENCJA KRYZYSOWA Zestawienie bibliograficzne w wyborze za lata 1991-2010 (materiały dostępne w zbiorach Biblioteki Pedagogicznej w Suchej Beskidzkiej) WYDAWNICTWA ZWARTE (KSIĄŻKI) 1. Depresja i próby

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom

Bardziej szczegółowo

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W POZNANIU FILIA W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM

PUBLICZNA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA W POZNANIU FILIA W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM Rodzina rozbita Wydawnictwa zwarte: Dąbrowska Justyna: Zrozumieć dziecko. Wyd. 2 popr. Warszawa: Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, 2005. ISBN 83-89566-06-0, Kłótnie między rodzicami

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW FINANSOWYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA ŚRODKÓW FINANSOWYCH REGULAMIN KONKURSU na finansowanie w ramach celowej części dotacji na działalność statutową działalności polegającej na prowadzeniu badań naukowych lub prac rozwojowych oraz zadań z nimi związanych, służących

Bardziej szczegółowo

Samorząd a dyrektorzy szkół

Samorząd a dyrektorzy szkół VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. Samorząd a dyrektorzy szkół Marlena Ewa Kazoń W Harmonii Szkolenia i Doradztwo Zarządzanie Zasobami Ludzkimi Dajcie ludziom swobodę działania,

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku)

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach Instytut Ochrony Zdrowia Nazwa programu kształcenia (kierunku) Pielęgniarstwo Poziom i forma studiów studia I stopnia stacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wokół pojęcia rodziny

Wokół pojęcia rodziny Wokół pojęcia rodziny Marta Pietrycha (studentka WZPiNoS KUL Stalowa Wola) Słowa kluczowe: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka, socjologia, psychologia, pedagogika, instytucja, mikrogrupa, grupa społeczna,

Bardziej szczegółowo

Seniorzy -nowa generacja: akademia aktywności lokalnej. Cele, założenia, harmonogram realizacji projektu

Seniorzy -nowa generacja: akademia aktywności lokalnej. Cele, założenia, harmonogram realizacji projektu Seniorzy -nowa generacja: akademia aktywności lokalnej. Cele, założenia, harmonogram realizacji projektu Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Okres realizacji: listopad 30 czerwca 2012

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ Klub Integracji Społecznej w Trzebini działa w Zespole Profilaktyki i Terapii Rodzin Ośrodka Pomocy Społecznej. Jest otwarty

Bardziej szczegółowo

Organizacja fizycznego środowiska uczenia się a specyficzne potrzeby edukacyjne: konwersatorium

Organizacja fizycznego środowiska uczenia się a specyficzne potrzeby edukacyjne: konwersatorium Organizacja fizycznego środowiska uczenia się a specyficzne potrzeby edukacyjne: konwersatorium Autor programu: dr Joanna Urbańska Prowadzący: mgr Małgorzata Rękosiewicz Rok: psychologia IV Semestr: Letni

Bardziej szczegółowo

PRAKTYKA ZAWODOWA DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH PIERWSZEGO STOPNIA SPECJALNOŚCI OPIEKUŃCZO - WYCHOWAWCZEJ

PRAKTYKA ZAWODOWA DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH PIERWSZEGO STOPNIA SPECJALNOŚCI OPIEKUŃCZO - WYCHOWAWCZEJ PRAKTYKA ZAWODOWA DLA STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH I. Ogólne cele praktyki ciągłej 1. Stworzenie studentom warunków do poznania charakteru funkcjonowania oraz instytucji i organizacji świadczących

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 109 im. Batalionów Chłopskich w Warszawie 1 Podstawa prawna: 1. Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r. (tekst jednolity Dz. U. z 1996r. Nr

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI

WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI WPŁYW ŚRODKÓW MASOWEGO PRZEKAZU NA WYCHOWANIE MŁODZIEŻY W OKRESIE ADOLESCENCJI Autorki: Agnieszka Błyszczek, Magdalena Gołębiewska INFORMACJE O AUTORKACH Doktorantki I roku Pedagogiki, na Wydziale Nauk

Bardziej szczegółowo

Dorosłość autonomia jakość życia

Dorosłość autonomia jakość życia Dorosłość autonomia jakość życia osób z niepełnosprawnością intelektualną Katarzyna Pawelczak Zakład Pedagogiki Specjalnej WSE UAM w Poznaniu Osoba z niepełnosprawnością intelektualną Niepełnosprawność

Bardziej szczegółowo

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością

Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością Znaczenie funkcjonowania rodziny dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży z otyłością dr n. hum. Izabela Tabak Zakład Zdrowia Dzieci i Młodzieży Instytut Matki i Dziecka Dlaczego warto zajmować się

Bardziej szczegółowo

Wykład 35 Wykład A-20; C-20; D-20. praktyczne. 35 120 200 15 Suma 370 Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela Praca własna studenta

Wykład 35 Wykład A-20; C-20; D-20. praktyczne. 35 120 200 15 Suma 370 Zajęcia z bezpośrednim udziałem nauczyciela Praca własna studenta SYLABUS MODUŁU / PRZEDMIOTU KSZTAŁCENIA Lp. Element Opis 1 Nazwa Podstawowa opieka zdrowotna modułu/przedmiotu 2 Instytut Pielęgniarstwa 3 Kierunek, poziom, Pielęgniarstwo, studia pierwszego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Nie starzeje się ten, kto nie ma na to czasu.

Nie starzeje się ten, kto nie ma na to czasu. Nie starzeje się ten, kto nie ma na to czasu. Benjamin Franklin Dzień Seniora Mościsko Zespół Pieśni i Tańca Górali Czadeckich Pojana Klub Ciekawych Świata Nagroda Pary Prezydenckiej dla Gminy

Bardziej szczegółowo

NZ. 2.1 PODSTAWY PSYCHOLOGII OGÓLNEJ. Basics of General Psychology KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO. stacjonarne/ niestacjonarne

NZ. 2.1 PODSTAWY PSYCHOLOGII OGÓLNEJ. Basics of General Psychology KARTA PRZEDMIOTU PROGRAMOWEGO. stacjonarne/ niestacjonarne Tabela 1. Metryka przedmiotu programowego- cele i efekty kształcenia POZIOM KSZTAŁCENIA POZIOM VI/ STUDIA I STOPNIA NR PRZEDMIOTU W PROGRAMIE NZ..1 PROFIL KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNY TYP PRZEDMIOTU obligatoryjny

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 1

Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 1 Księgarnia PWN: Pod red. Heleny Sęk - Psychologia kliniczna. T. 1 Spis treści Wstęp (Helena Sęk)... 13 Rozdział 1 Psychologia kliniczna jako dziedzina badań i praktyki (Helena Sęk)... 19 1.1. Źródłaidrogirozwojupsychologiiklinicznej...

Bardziej szczegółowo

Z-ETI-1010-T1I2 Psychologia ogólna. stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne) dr Małgorzata Kaleta-Witusiak

Z-ETI-1010-T1I2 Psychologia ogólna. stacjonarne (stacjonarne / niestacjonarne) dr Małgorzata Kaleta-Witusiak Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego Z-ETI-1010-T1I2

Bardziej szczegółowo

Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie

Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie Magdalena Biernacka 1*, Hubert Dróżdż 2, Ewa Mandowska

Bardziej szczegółowo