Zeszyty PRASOZNAWCZE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty PRASOZNAWCZE"

Transkrypt

1 KWARTALNIK OŚRODKA BADAŃ PR ASOZN A WCZYCH UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI Zeszyty PRASOZNAWCZE (ROCZNIK XXXV JAKO KONTYNUACJA PRASY WSPÓŁCZESNEJ ł DAWNEJ Z LAT ) NR 3-4 ( ) R. XXXV NR INDEKSU KRAKÓW 1992 PL ISSN

2 ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zbigniew Bajka, Sylwester Dziki, Ryszard Filas, Ignacy S. Fiut (redaktor numeru), Józef Kozak (sekretarz redakcji), Walery Pisarek (redaktor naczelny), Henryk Siwek, Andrzej Zagrodnik WSPÓŁPRACOWNICY ZAGRANICZNI Prof. Aleksandr Bierieżnoj Sankt-Pietierburgskij Gosudarstwiennyj Uniwiersitiet, Fakultiet Żumalistiki; prof. Roger C 1 a u s s e Université Libre de Bruksellcs; dr Slielton A. Gunaralne Mass Communications Department, Moorhead State University (Minnesota); prof. James D. 11 a 11 o r a n University of I>eicester, Centre of Mass Communication Research; dr Vladimir II o 1 i n a Novinärsky Studyjny Ustav, Bratysława; doc. Wladimir W. K i e 1 n i k Uralskij Gosudarstwiennyj Uniwiersitiet im. M. Gorkogo, Fakultiet Żumalistiki. Jekatierinburg; prof. Jewgienij A. Korni'low Rostowskij Gosudarstwiennyj Uniwiersitiet, Filologiczeskij Fakultiet; prof. William H. Melody Centre for International Research on Communication and Information (CIRCIT), Melbourne; prof. Jewgienij P. Proc h o ro w Moskowskij Gosudarstwiennyj Uniwiersitiet im. Łomonosowa, Fakultiet Żumalistiki; doc. Karl Erik R o s e n g r e n Lunds Universitet, Sociologiska Institutionen; prof. Herbert I. Schiller University of California, La Jolla; dr Benno.Sign it zer Universität Salzburg, Institut für Kommunikationswissenschaft; prof. Tapio V a r i s University of Industrial Arts, Helsinki PROJEKT OKŁADKI: Zygmunt Strychalski Zeszyty Prasoznawcze 1903 Adres redakcji: Kraków, ul. Wiślna 2, tcl Wydawca: Uniwersytet Jagielloński, Kraków, ul. Gołębia 24. Nakład 350 egz., ark. druk Numer został zamknięty i oddany do składu w lutym Podpisano do diuku i diuk ukończono w kwietniu Skład, druk i oprawa: zespól poligraficzny Ośrodka Badań Prasoznawczych UJ: Janusz Ilamik, Ryszard Skimina, Andrzej Zagrodnik. Nr indeksu: PL ISSN

3 SPIS RZECZY ZPROBLEMÓW AKTUALNYCH Walery Pisarek: Czy potrzebujemy Rady Prasowej? 5 ROZPRAWY 1 ARTYKUŁY Jerzy M o n d, Alexandra K w i a t k o w s k a - V i a 11 e a u: Zmiany w sytuacji mediów w krajach komunistycznych i postkomunistycznych 12 Ryszard Filas: Zainteresowanie sprawami lokalnymi a korzystanie z prasy 33 Władysław Tyrański: Historia w pułapce mitu 53 Piotr Ci orski: Jakim narodem winni być Polacy? Publicystyka socjalistyczno-niepodległościowa ( ) ' 73 Krzysztof Woźniakowski: U początków idei porozumienia lewicy literackiej. Akcje i dyskusje Nowego Pisma MEDIA NA ŚWIECIE Ryszard E i 1 a s: Przemiany mediów skandynawskich w latach osiemdziesiątych 98 MATERIAŁY Kształcenie przyszłych kapłanów do pracy ze środkami społecznego komunikowania (Katarzyna Pokorna-Ignatowicz) 114 "Aetatis novae". Instrukcja duszpasterska Papieskiej Rady ds. Środków Społecznego Przekazu o przekazie społecznym 120

4 RECENZJE, OMÓWIENIA, NOTY Mirosława B i a ł o s k ó r s k a: Słownictwo prasy polskiej polowy XIX wieku (Alicja Zarodnikowa) s. 135; Irena S o c h a: Czasopisma dla młodzieży literatura piękna wychowanie literackie ( ) (Jerzy Jarowiecki) s. 138; Jerzy Olędzki (red.): Polskie media w okresie przemian (Małgorzata Leśniak) s. 140; Maciej Mrozowsk i: Między manipulacji) a poznaniem. Człowiek w świecie mass mediów (Walery Pisarek) s. 142; John K c a n e: Media a demokracja (Ignacy S. Fiat) s. 144; Badania nad językiem telewizji polskiej. Ilościowy opis słownictwa. Pod red. Zofii Kurzo we j (Alicja Zagrodnikowa) s. 147; Reading llie News. Red. R. K. M a n o f f, M. S c h u d s o n (Monika Bosaknwska-Sabaj) s. 150; Eckhard L a n g e (red.): Medienarchive in politischen Umbrachzeiten (Ignacy S. Fiut) s. 152; Sehwarzweißbuch. Spruchpraxis des Deutschen Presserals (Zbigniew Oniszczuk) s. 152; Herbeil B e 1 li g e: Die Zulässigkeit der zeitlichen Beschränkung der Hörfunkwerbung in NDR (Ignacy S. Fiut) s. 153; Media Asia 1991 nr 4 (Jarosław Grzybczak) s KRONIKA NAUKOWA, SPRAWOZDANIA Sejmik wydawnictw regionalnych (Pilzno, IX 1992 r.) (WłodzimierzChorązki) 158 "Prawo do informacji prawo do prawdy" (Posiedzenie Krakowskiego Koła Condorceta, 22 X 1992 r. (Ignacy S. Fiut) Międzynarodowe Lipskie Akademickie Dni Mediów 1 Komunikacji (Walery Pisarek) 162 Seminarium i wystawa prasy lokalnej województwa rzeszowskiego (4 XI 1992 r.) (Włodzimierz Chorązki) 163.Spotkanie tygodników regionalnych nt. transformacji prasy lokalnej (Ślesin k. Konina, Xl 1992 r.) (Ryszard Filas) 164 Summaiy '68

5 Z P R O B L E M Ó W A K T U A L N Y C H Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1992 R. XXXV, nr 3-4 (131) WALERY PISAREK CZY POTRZEBUJEMY RADY PRASOWEJ? I dea utworzenia w Polsce Rady Prasowej narodziła się w roku 1980 jako element ogólnego, głównie spontanicznego procesu obudowywania partyjno-państwoweo aparatu władzy mechanizmami społecznej kontroli. Dlatego inicjatorzy powołania jej do życia nazwali ją Społeczną Radą Prasową. W ich intencjach miała ona stanowić przeciwwagę, a przynajmniej ograniczenie pozycji PZPR-ur-którego zbrojnym ramieniem był nominalnie państwowy Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego, 12 grudnia 1981 roku zespół pod przewodnictwem prof. Andrzeja Kopffa w ramach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych NSZZ "Solidarność" zakończył wielomiesięczne prace nad projektem ustawy o prawie prasowym. Projekt nie był wprawdzie zbyt rewolucyjny, godził się nawet z utrzymaniem zasady koncesjonowania wydawnictw prasowych, ale przewidywał ograniczenie wysokości nakładu gazet i czasopism wydawanych przez jednego wydawcę, a co najważniejsze ustanawiał normy prawne tam, gdzie dotychczas decydowała wyłącznie wola "przewodniej siły politycznej społeczeństwa". Autorzy projektu usiłowali zmieścić swoje zamysły liberalizacyjne w ramach porządku prawnego PRL-u. Daje się to odczuć już w preambule projektu ustawy: "W celu urzeczywistnienia warunków sprzyjających działalności prasy zgodnie z Konstytucją PRL i obowiązującym prawem oraz zasadami sprawiedliwości, wzajemnego poszanowania i przestrzegania praw człowieka w duchu praworządności i sprawiedliwości, a także w związku ze służebną rolą, którą prasa powinna spełniać w społeczeństwie, stanowi się, co następuje [...]". Najbardziej obrazoburcze w tej deklaracji, ociekającej ówczesną oficjalną frazeologią, było uznanie społecznie służebnej roli prasy, która w myśl leninowskiej doktryny miała być instrumentem partyjnej propagandy, agitacji i organizacji. Artykuł 5 tego "solidarnościowego" projektu ustawy o prawie prasowym przewidywał utworzenie Społecznej Rady Prasowej, do której zadań miało należeć:

6 "1. czuwanie nad realizacją zasady wolności słowa i dostępu do informacji, 2. reprezenlowanie prasy wobec Sejmu, Rządu i społeczeństwa, 3. nadzór nad rozdziałem papieru, sprzętu poligraficznego, urządzeń służących prowadzeniu emisji radiowych lub telewizyjnych [...], 4. wydawanie organom administracji państwowej wiążących wytycznych w zakresie polityki udzielania koncesji na działalność prasową [...], 5. inicjowanie badań nad prasą oraz wyrażanie opinii co do jej poziomu, rzetelności, sposobu informowania społeczeństwa, 6. opiniowanie aktów prawnych dotyczących działalności prasowej, 7. uchwalanie regulaminu Funduszu Prasowego oraz przyznawanie dotacji na pokrycie prowadzenia działalności prasowej." Społeczna Rada Prasowa, w której skład wchodziliby przedstawiciele partii i stronnictw politycznych, rządu, instytucji i organizacji prowadzących działalność prasową, związków zawodowych oraz nauki i stowarzyszeń twórczych związanych z tą działalnością, miała podlegać Sejmowi. Na wspomniany Fundusz Prasowy, "przeznaczony na wspomaganie działalności prasowej zgodnie z potrzebami społecznymi" miały się składać oprócz dotacji z budżetu państwa, darów i zapisów, wpływy ze specjalnego 5-proccntowcgo opodatkowania "działalności prasowej". Społeczny projekt ustawy o prawic prasowym wczesną wiosną 1982 r. przekazany został nieoficjalnie ale z wiedzą i aprobatą przewodniczącego Zespołu Ministerstwu Sprawiedliwości i tu posłużył jako podstawa tzw. rządowego projektu ustawy o prawie prasowym. Pierwsza wersja lego projektu przewidywała powołanie Rady Prasowej, choć już nic "Społecznej" i nic przy Sejmie, ale przy Radzie Państwa lub premierze. Rada Prasowa w myśl tej wersji miała przede wszystkim współdziałać "z organami państwowymi, politycznymi i społecznymi, z Narodową Radą Kultury, Polską Akademią Nauk, Ministerstwem Kultury i Sztuki, innymi ministerstwami, urzędami centralnymi" itd., itp. Miała też prowadzić mediacje w sprawach prasowych, inicjować badania nad prasą, wyrażać opinię w sprawach prasy oraz dokonywać okresowych ocen poziomu prasy. Pominięto już w tym projekcie "solidarnościowe" postulaty czuwania nad realizacją zasady wolności słowa, nadzoru nad rozdziałem papieru i innych dóbr oraz utworzenia Funduszu Prasowego. Jak się jednak wkrótce okazało, i ten projekt w trakcie dyskusji w komisjach sejmowych uznany został za zbyt liberalny. Według ustawy "Prawo prasowe" z 26 stycznia 1984 r. Rada Prasowa usytuowana została przy premierze, który określał szczegółowy zakres jej działania, nadawał jej statut, a także powoływał jej członków "spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje dziennikarskie [...], wydawców prasowych" oraz "spośród przedstawicieli organów administracji państwowej, nauki i środowisk twórczych, organizacji politycznych i społecznych". Ustawa przypisała Radzie tylko "charakter opiniodawczy i wnioskujący w sprawach wynikających z roli prasy w życiu społeczno-politycznym kraju, w szczególności w zakresie realizacji wolności słowa i druku, kierunków rozwoju prasy, wydawnictw, kolportażu i rozpowszechniania, gospodarki papierem i innymi środkami utrwa-

7 łającymi, badania stanu zaspokojenia potrzeb informacyjnych społeczeństwa, kształtowania i przestrzegania dziennikarskiej etyki zawodowej, warunków wykonywania zawodu, uzgadniania kierunków rozwoju badań prasoznawczych i szkolnictwa dla potrzeb prasy". Zgodnie z ta ustawa, ale bez pośpiechu, bo dopiero niemal w półtora roku po jej uchwaleniu, powołana została 60-osobowa Rada Prasowa. Jej inauguracyjne spotkanie odbyło się 19 czerwca, a pierwsze posiedzenie robocze 26 września 1985 r. W Radzie znaleźli się przedstawiciele desygnowani przez Stowarzyszenie Dziennikarzy PRL (m.in. Jan Bijak z Polityki, Jan Brodzki i Zygmunt Broni arek z Trybuny Ludu, Andrzej Bułat z Gazety Robotniczej, Leszek Gontarski z Razem, Aleksander Kwaśniewski tak, ten sam ze Sztandaru Młodych, Radosław Ostrowicz z Kuriera Polskiego, Marian Podkowiński z Perspektyw, Mieczysław Róg-Swiostek z Chłopskiej Drogi, Anna Woźniak z Trybuny Robotniczej) i przedstawiciele wydawców prasowych (m.in. Marian Bajorek z PIWRiL-u, Jan Paweł Fajęcki z "Epoki"), Stanisław Głabiński z "Interpressu", Dobrosław Kobielski z KAW-u, ks. Michał Maciołka z Wydawnictwa Św. Wojciecha, Władysław Polesiński z "Sigmy", Alina Tepli z RS W). Wraz z nimi zasiadali w Radzie: Marek Andrzejewski (wiceprezes GUKPiW), Wiesław Górnicki (wówczas kierownik Zespołu Studiów przy premierze), Bogdan Jachacz (kierownik Wydziału Prasy, Radia i Telewizji KC PZPR), Klemens Krzyżagórski (przewodniczący ZG SD PRL), Bogdan Michalski (dyrektor Instytutu Dziennikarstwa UW), Sławomir Siwek (z Królowej Apostołów tak, ten sam), Romuald Sosnowski (wiceprzewodniczący OPZZ), Krzysztof Teodor Toeplitz, Lesław Tokarski (z Perspektyw), Jerzy Turowicz (z Tygodnika Powszechnego), Ryszard Wojna i Krystyna Zielińska w świetle badań opinii publicznej najbardziej wiarygodna dziennikarka lat osiemdziesiątych. Rada wybrała sobie przewodniczącego (Józef Królikowski, początkowo z Głosu Wybrzeża, później wiceprezes Komitetu ds. Radia i Telewizji), wiceprzewodniczących (J. Bijak, R. Ostrowicz i A. Tepli) i sekretarza (Jerzy Grzybczak z Odrodzenia), a także zespoły robocze. Na kolejnych posiedzeniach plenarnych omawiano funkcjonowanie ustawy "Prawo prasowe", przeszkody w dostępie do źródeł informacji, kształcenie dziennikarzy, listy do redakcji, bazę materialnotechniczną prasy, radia i telewizji, gospodarkę papierem, politykę informacyjną rządu, funkcjonowanie cenzury i plany rozwoju mediów w Polsce. Czy Rada Prasowa z lat była instytucją fasadową? Z punktu widzenia ówczesnej radykalnej opozycji, odrzucającej jakiekolwiek kontakty z ""czerwonymi", a także ze względu na to, że była tylko ciałem opiniodawczym z pewnością tak. Ale też nie znam, a przynajmniej nie pamiętam, żadnego przykładu wykorzystania ówczesnej Rady Prasowej w jakiejś brzydko pachnącej sprawie. Natomiast zdarzało się jej opowiadać po stronie dziennikarzy i redakcji w konfliktach z władzą. Biorąc to pod uwagę, a także czytając nawet niektóre opinie w tzw. jej "stanowiskach" (nawiasem mówiąc, wyraźnie wzorowanych na podobnych dokumentach Rady SDP z roku 1981), można przyjąć, że Rada Prasowa nie była ciałem fasadowym w wyższym stopniu niż inne "rady" powoływane w latach osiemdziesiątych. A było ich wiele. To

8 wówczas narodził się dowcip o Polsce kraju rad. Oprócz rad pracowniczych w przedsiębiorstwach powołano wówczas do życia m.in. Narodowa Radę Kultury, Radę Ruchu Wydawniczeego, Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Radę Konsultacyjna przy przewodniczącym Rady Państwa i pewnie wiele innych, mniej znanych. Ich fasado wość polegała na tym, że nie miały one żadnych (lub prawie żadnych) możliwości egzekucyjnych, bo były tylko organami do opiniowania i doradzania władzy, która i tak już z góry wszyslko wiedziała lepiej. Pierwsza kadencja Rady Prasowej miała trwać trzy lata, a więc powinna była zakończyć się w czerwcu 1988 roku. Faktycznie przetrwała przeszło pół roku dłużej. Jej ostalnie posiedzenie odbyto się bowiem 26 stycznia 1989 r., dziesięć dni przed inauguracyjnym posiedzeniem Okrągłego Stołu. W oficjalnym "Sprawozdaniu z podzespołu ds. środków masowego przekazu" przyjętym w ramach obrad Okrągłego Stołu znalazł się następujący passus: "Strony zadeklarowały potrzebę udziału środowisk opozycyjno-solidarnościowych w radach i instytucjach programujących, kontrolujący cli i doradczych związanych z działalnością prasy, radia i telewizji, przy równoczesnym zwiększeniu roli tych rad i instytucji. Dotyczy to m.in. Rady Prasowej przy premierze, Rady Programowej Komitetu ds. RTW' 1 Jednym z bezpośrednich skutków porozumień Okrągłego Stołu była ustawa z 30 maja 1989 r. o zmianie ustawy "Prawo prasowe". Zastąpiła ona panujący przez 45 lal system koncesjonowania działalności prasowej systemem rejestracji. Ale oprócz tej i innych zmian wprowadziła też niewielką modyfikację w art. 18 ustawy, określającym skład Rady Prasowej. Modyfikacja miała na celu zgodnie z zaleceniem Okrągłego Stołu ułatwienie wejścia do Rady przedstawicieli "środowisk opozycyjno-solidarnościowych" 2. Nowy bowiem art. 18 zwiększał udział w Radzie członków "zgłoszonych przez organizacje dziennikarskie" z 1/3 do 1/2, a sprzyjał zmniejszeniu udziału przedstawicieli wydawców. Jak sic wkrótce okazało, wprowadzona 30 maja 1989 r. zmiana w przepisach regulujących skiad Rady Prasowej nic miała żadnego znaczenia. Nie powołał bowiem nowej Rady M. F. Rakowski jako prezes Rady Ministrów do sierpnia 1989 r.; nie została też ona powołana przez premiera T. Mazowieckiego do 11 kwietnia 1990 r., kiedy to nowa ustawa wprowadziła nowe zmiany w ustawie "Prawo prasowe"; wspomniany (ten zmieniony) artykuł 18 został w całości skreślony. Nowa ustawa weszła w życie z dniem 6 czerwca 1990 r. i obowiązuje do dziś. Jej art. 17 stanowi: "1. Tworzy się Radę Prasową. 2. Rada Prasowa działa przy Prezesie Rady Ministrów. Członków Rady powołuje Prezes Rady Ministrów na okres 3 lal. 1 Sprawozdanie z prac podzespołu ds. środków masowego przekazu. Zeszyty Prasoznawcze 1989, nr 3, s Por.: "Uznano za celową zmianę art. 18, ust. 2 Prawa prasowego (rozdział 3) tak, aby parytet kandydatów zgłaszanych do Rady Prasowej przez organizacje dziennikarskie ustalić jak jeden do dwóch wobec innych kandydatów wysuwanych przez podmioty wskazane w przepisie." Sprawozdanie..., jw.. s. 142.

9 3. Rada Prasowa wybiera ze swego grona przewodniczącego, jego zastępcę oraz sekretarza Rady. 4. Rada Prasowa ma charakter opiniodawczy i wnioskujący w sprawach dotyczących prasy i jej roli w życiu społeczno-politycznym kraju. 5. Prezes Rady Ministrów w drodze rozporządzenia określa tryb powoływania i działania Rady Prasowej oraz nadaje jej statut. 6. W składzie Rady Prasowej powinny być reprezentowane stowarzyszenia i związki dziennikarskie lub zrzeszające dziennikarzy." 6 czerwca 1993 r. miną trzy lata (!) od wejścia w życie tych znowelizowanych przepisów. I co? I nic. Nie tylko nie ma Rady, ale nawet nie słychać, by któryś z 5 premierów, co się przewinęli przez URM w tym czasie, zlecił przygotowanie rozporządzenia określającego tryb powoływania i działania Rady. Trudno zaś przypuszczać, by mogło tu być wykorzystane analogiczne rozporządzenie z roku Niepowołanie Rady Prasowej wbrew literze i duchowi przepisów ustawy "Prawo prasowe" w jej wersji z r oraz niemal powszechne milczenie na ten temat można wytłumaczyć tylko w jeden sposób: Rada Prasowa jest dziś nikomu niepotrzebna; albo ostrożniej: nikt sobie nie uświadamia korzyści, jakie by mogła ona przynieść. Niedawno wspomniałem o naszej Radzie, a raczej ojej braku, w rozmowie z przedstawicielem amerykańskiej fundacji wspierającej proces demokratyzacji mediów w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Wydawał się zaskoczony wiadomością, że obowiązujące w Polsce prawo przewiduje istnienie takiego ciała. A po co wam taka komunistyczna instytucja? zapytał. Zdumiała mnie taka reakcja. W roku 1981 partia upatrywała w projektowanej Społecznej Radzie Prasowej "narzędzie demontażu socjalistycznego systemu prasowego". Ani w ZSRR, ani w żadnym z krajów bloku sowieckiego nie było instytucji typu polskiej Rady Prasowej nawet tej z lat , a instytucja rad prasowych nie jest czymś obcym przynajmniej w części Europy Zachodniej i w samych Stanach Zjednoczonych (!). Zapewne w Polsce Rada Prasowa taka, jaką była za Jaruzelskiego i Rakowskiego, a więc jako usytuowany przy premierze "organ opiniujący i wnioskujący w sprawach dotyczących prasy", z roku na rok będzie tracić resztki sensu istnienia w miarę spodziewanego kurczenia się udziału rządu w systemie komunikowania masowego. Już dziś zresztą ludzie prasy mogą bez przeszkód ze strony państwowej cenzury wyrażać swoje opinie i wnioski, a premier obecnie niewiele ma (a wkrótce będzie miał jeszcze mniej) do powiedzenia w sprawach mediów. Jednocześnie jednak w ostatnich dwóch latach ujawniły się lub zintensyfikowały różne konflikty między różnymi podmiotami w procesach komunikowania masowego. Byliśmy i jesteśmy świadkami wzajemnych oskarżeń w stosunkach rząd media, partie media, media media, dziennikarze redaktorzy, redaktorzy wydawcy, wydawcy kolporterzy, osoby fizyczne media, instytucje media. Sypią się zarzuty o manipulację, o utrudnianie dostępu do informacji, o arogancję przedstawicieli władzy, o pomówienia, o plagiaty, o kryteria przyznawania subwencji rządo-

10 wych, o nie zasłużone przywileje, o deprawację narodu itp. Dawna Rada Prasowa (a zwłaszcza Społeczna Rada Prasowa według "solidarnościowego" projektu ustawy prasowej) była pomyślana jako miejsce rokowań między rządem a redakcjami powołującymi się na własną publiczność, z udziałem mediatorów. Oczywiście wszystko to w ramach "konstytucyjnego ładu demokracji socjalistycznej", gwarantowanej przez jedną siłę przewodnią. Wtedy spór o granice wolności prasy był sporem o wolność wypowiedzi dziennikarza, a nie wydawcy prasowego. Dziś problemy, jakie stwarza a zwłaszcza jakie będzie stwarzać w Polsce działalność mediów, bliższe są doświadczeniom wolnorynkowej Europy Zachodniej niż naszym doświadczeniom z lat siedemdziesiątych, a nawet osiemdziesiątych. Rady prasowe (lub medialne) istnieją w przeszło 50 krajach 3. Najstarszą z nich jest rada w Szwecji, utworzona już w r Mają swoje rady prasowe także Austria, Dania, Finlandia, Holandia, Niemcy, Włochy, Wielka Bytania. W krajach rozwijających się prasowe lub medialne rady istnieją m.in. w Indiach, Indonezji, Kenii, Nigerii, Egipcie i Tunezji. W Wielkiej Brytanii Rada Prasowa powołana została do życia w roku 1953, choć jej utworzenie rekomendowała Królewska Komisja ds. Prasy już w roku Miało to być ciało "rozpatrujące wszelkie skargi na postępowanie prasy lub jakichkolwiek instytucji lub osób wobec prasy" 4. Wydawcy odnieśli się do tego pomysłu z rezerwą, upatrując w nim fomię cenzury. Ostatecznie brytyjska Press Council ukonstytuowała się jako dobrowolna instytucja po to, "by zachować charakter i wolność prasy". W tym celu rozpatruje oskarżenia wobec dziennikarzy i osądza, czy się sprzeniewierzyli standardom zawodowym w gromadzeniu lub przedstawianiu informacji. Najcenniejszym plonem Rady są jej coroczne raporty o stanie prasy brytyjskiej. Zdaniem brytyjskich ekspertów samo istnienie Rady stanowi wyraz powszechnej opinii, że "losy i stan prasy są sprawą publiczną". W skład Rady wchodzą przedstawiciele Stowarzyszenia Właścicieli Gazet, Stowarzyszenia Wydawców Czasopism, Bractwa Brytyjskich Redaktorów Gazet, Narodowego Związku Dziennikarzy oraz różni eksperci społeczni 5. W Niemczech Niemiecka Rada Prasowa (Deutscher Presserat) jako instrument samokontroli została utworzona w r przez Federalny Związek Niemieckich Wydawców Gazet i Niemiecki Związek Dziennikarzy 6. Dziś reprezentowane są w Radzie też: Związek Niemieckich Wydawców Czasopism i Niemiecka Unia Dziennikarzy. Niemiecka Rada Prasowa ma prawo i obowiązek piętnowania nadużyć ze strony gazet i czasopism (ogłosiła Kodeks prasy), chronić wolność prasy, śledzić jej rozwój i przemiany strukturalne (m.in. ze względu na groźbę nadmiernej koncentracji), oceniać programy kształcenia 3 Many Voices One World. Report by the International Commission for the Study of Communication Problems. Unesco, London-New York-Paris 1981, s Report of the Royal Commission on the Press, , s Cyt. za: M. D. Carter: An Introduction to Mass Communication. Problems in Press and Broadcasting. London 1971, s M. D. Carte r: An Introduction..., jw., s A. Silber m a n n: Handwörterbuch der Massenkommunikation und Medienforschung.Berlin T. I, S

11 dziennikarzy oraz reprezentować interesy prasy wobec władz ustawodawczych, wobec rządu i wobec publiczności 7. Wśród istniejących dziś rad prasowych na świecie 8 są takie, w których biorą udział przedstawiciele rządu lub parlamentu, takie, których członkowie reprezentują wyłącznie wydawców, redaktorów i dziennikarzy, oraz takie, w których pracach udział biorą również czytelnicy; są rady, których zainteresowanie ogranicza się do gazet i czasopism, i takie, klóre się zajmują również radiem i telewizją. Czas się zastanowić nad najwłaściwszym modelem rady prasowej w Polsce. Toż się już dawno ukonstytuowały i okrzepły instytucje, które powinny być w niej reprezentowane. Wprawdzie dotychczas się jeszcze nie skrystalizowała wciąż płynna rzeczywistość komunikacji społecznej, ale chyba tym bardziej należałoby umożliwić przyszłej radzie przeciwdziałanie niepożądanym tendencjom w procesie zmian w mediach. Nad powołaniem do życia ponadnarodowej "rady prasowej" debatuje od 1991 r. Parlament Europejski. Jego Zespół do spraw Młodzieży, Kultury, Oświaty, Mediów i Sportu wystąpił w r z projektem utworzenia (Wniosek uchwały nr 28) niezależnej Europejskiej Rady Medialnej, która by miała na celu 9 : a. obserwację europejskiego i pozaeuropejskiego krajobrazu mediów oraz ich technicznego, ekonomicznego i społecznego rozwoju oraz opracowywanie co dwa lata odpowiedniego raportu; b. zagwarantowanie całkowitej przejrzystości powiązań pomiędzy przedsiębiorstwami medialnymi (ujawnienie wszystkich prywatnych i publicznych udziałów); c. orzekanie i zajmowanie stanowiska na użytek Komisji WE w sprawach projektowanych połączeń przedsiębiorstw o skali europejskiej lub wspólnotowej; d. występowanie do Komisji WE z wnioskami w sprawie środków zmierzających do ewentualnego dzielenia (rozłączania) przedsiębiorstw medialnych. Wprawdzie nie wszędzie i nie przez wszystkich projekt Europejskiej Rady Medialnej został powitany życzliwie, ale to może tylko opóźnić a nie przekreślić jego urzeczywistnienie. 7 Bericht der Bundesregierung über die Lage der Medien in der Bundesrepublik Deutschland Bonn 1986, s Zob. też recenzję z: Schwarzweißbuch. Spruchpraxis des Deutschen Presserais, Bonn 1990 w tym numerze ZeszytówPrasoznawczych. «11. D. F i s c h e r, D. R. Breuer, H. W. Wolter: Die Presseräte der Welt. Struktur, Finanzbasis und Spnichpraxis von Medien-Selbslkontrolleinrichtungen im internationalen Vergleich. Bonn Cyt. za: D. M. Barto n: Auswirkungen des EG-Binnenmarktes Mehr Risiken als Chancen? [W:] Zeitungen '92. Bundesverband Deutscher Zeitungsverleger, Bonn 1992, s

12 R O Z P R A W Y I A R T Y K U Ł Y Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 1992 R. XXXV, nr 3-4(131) JERZY MOND, ALEXANDRA KWIATKOWSKA-VIATTEAU ZMIANY W SYTUACJI MEDIÓW W KRAJACH KOMUNISTYCZNYCH I POSTKOMUNISTYCZNYCH W ostatnich latach status prawny prasy, radia i telewizji oraz innych mediów w republikach byłego ZSRR i innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej uległ i wciąż ulega głębokim zmianom 1. W przeciwieństwie do dawnych zwyczajów w projekcie Konstytucji Federacji Rosyjskiej (październik 1991) specjalny rozdział jest poświęcony "Środkom masowego przekazu" (art. 74, 75). Wszędzie pojawiają się zachodnie pojęcia takie, jak wolność słowa, zakaz monopolu na środki masowego przekazu, wolny dostęp do informacji, ochrona życia prywatnego obywatela, prawo do sprostowań i odpowiedzi itd. Dla zrozumienia systemów totalitamo-komunistycznych i postkomunistycznych pojęcia te stają się ważnymi kategoriami typologicznymi. Jak stwierdza profesor Andrzej Walicki z University of Notre-Dame w Stanach Zjednoczonych, przybliżenie ich pozwala lepiej zrozumieć zmiany, które zaszły w świecie komunistycznym, oraz ułatwia analizę przemiany systemu, który bardzo długo uchodził za nierefonnowalny i niewzruszony. Zbigniew Brzeziński wyróżnia trzy etapy wyjścia z komunistycznego totalitaryzmu: 1) autorytaryzm komunistyczny; 2) autorytaryzm postkomunistyczny; 3) pluralizm postkomunistyczny. Nadużywanie władzy w postkomunizmie omawiał Dmitrij Kazutin w gazecie Moskowskije Nowosti (z 4 lutego 1992) i Dmitrij Furman, rosyjski pracownik naukowy, w dzienniku Niezawisimaja Gazieta (z 3 września 1991). Ten ostatni przewiduje, że "w przyszłości nadużycia władzy będą dla nas zasłużoną karą, ponieważ zastępujemy walkę o demokrację potyczkami z centralą federa- 1 Studium to jest rozwinięciem artykułu Jerzego Monda, opublikowanego w Mccliaspoitvoirs 1992, nr 26, s

13 cyjną i z partią komunistyczną". Furman używa słowa "demokracja" zgodnie z rosyjską tradycją w znaczeniu "radykalna lewica" (na Zachodzie jak wiadomo "demokrata" oznacza "liberała"). Widać tu wyraźnie dychotomię pojęć i interesów sięgającą jeszcze czasów przedkomunistycznych, a nie ujawnianą podczas wspólnej walki przeciwko komunistycznemu totalitaryzmowi. Ks. prof. Janusz St. Pasierb analizuje sytuację w innym zupełnie aspekcie: w duchu chrześcijańskim. Zastanawia się on mianowicie nad ceną psychologiczną i moralną dziedzictwa postkomunistycznego i jego wpływem na kształcącą rolę mediów w powstającym systemie informacyjnym i komunikacyjnym. Pasierb występuje przeciwko "propagandzie rozpaczy" i "podziałom" prowadzącym do "sztucznego tworzenia pluralizmu", zbyt podobnego do wrogich podziałów w systemie totalitarnym. Rozwiązanie widzi w wychowaniu w duchu godności i odpowiedzialności 2, kiedy Witold Bereś w Tygodniku Powszechnym z 23 lutego 1992 r. nawołuje do sankcji finansowych, które trochę przypominają, wprowadzone przez rząd komunistyczny przeciwko opozycji: "czas najwyższy, aby politycy przestali nawoływać dziennikarzy do rzetelności, ale by stworzyli konstrukcje prawne, które odpowiedzialność słowa w mediach obłożą takimi rygorami finansowymi, że będzie się opłacało pomyśleć przed napisaniem." W polskim projekcie kodeksu karnego, który jest obecnie w przygotowaniu, przewiduje się również karanie za "pochwałę innych łbnn totalitaryzmu" niż faszyzm. Dziennikarz polski, będący równocześnie prawnikiem, wyraził swoje wątpliwości związane z możliwościami precyzyjnego określenia temńnu "totalitaryzm": "Co to jest totalitaryzm? By odpowiedzieć, sędzia musi zamienić się w politologa"... "Sądzę zakończył że ten przepis mieć będzie bardziej charakter moralnej oceny państwa totalitarnego niż antykomunistycznego straszaka." 3 Biorąc pod uwagę schemat Brzezińskiego, aktualny jeszcze w roku 1992, totalitaryzm komunistyczny panuje w Korei Północnej, na Kubie, oraz, mimo kilku nieśmiałych gestów, również w Chinach i w Wietnamie. Sytuacja nie jest zupełnie jasna także w niektórych republikach byłego ZSRR, a nawet w Rumunii (która znajduje się obecnie przy końcu drugiego etapu). Według opinii Mirosława Granata "proces przemian w Czecho-Słowacji i w byłej NRD dokonał się tak szybko i bez przeszkód, że trudno jest ustalić, na jakim etapie, w drodze od totalitaryzmu do formacji demokratycznych, znajdują się obecnie te dwa kraje. Natomiast ZSRR, Rumunię i Bułgarię można śmiało zaliczyć do krajów postkomunistycznych (już nie totalitarnych, ale jeszcze nie demokratycznych), a zmiany, jakie w nich zaszły, nazwać liberalizacją lub demokratyzacją." 4 Wolno zatem sądzić, jeśli nawet jest to ocena kontrowersyjna, że kraje 2 Wykład Alexandry V i a 11 e a u we Francuskim Instytucie Prasy 1991/92: La Propagande; Janusz St. P a- s i e r b: Nauka odpowiedzialności, Życie Warszawy, 2 marca 1992, str. 3; Jean-Marie 1) o m e n a c li: La démagogie et la dérision, Le Monde, 1 kwietnia 1992 i Alexandra V i a 11 e a u: Une victoire du nihilisme, La Croix, 15 listopada 1991, s Stanisław Pode m s k i: Polityka, 12 lutego 1992, s. 6; zob. również artykuł 260 Kodeksu kaniego Czecho-Słowacji, Le Monde, 25 lutego Mirosław G r a n a t: Kilka uwag o przemianach systemu prawnego i konstytucyjnego w Polsce i w innych krajach Europy centralnej i wschodniej, reformy polityczne i prawne i gospodarcze lat osiemdziesiątych. Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Lublin 1992, s. 10.

14 nadbałtyckie, jak również Polska, Czecho-Słowacja i Węgry osiągnęły stadium pluralizmu postkomunistycznego. Odzwierciedleniem tego jest ustawodawstwo dotyczące mediów i komunikacji społecznej, a zwłaszcza treść i stopień zastosowania tych ustaw i uregulowań. Łączą one, według schematu francuskiego (wyjąwszy kilka szczegółów), normy obejmujące całość statusu publikacji (treści), statusu przedsiębiorstw i statusu zawodu dziennikarskiego 5. Pozycja radia i telewizji wchodzi coraz bardziej w domenę ustawodawstwa odrębnego. W systemach totalitarnych artykuł konstytucji mówiący o wolności prasy pozostawał na ogół martwą literą. Była to deklaracja nie poparta prawem. Zmiana nastąpiła w 1991 roku: projekt Konstytucji Federacji Rosyjskiej zawiera cały rozdział poświęcony zagadnieniom komunikacji, które jednocześnie znajdują uściślenie i uszczegółowienie w projekcie prawa o środkach przekazu z 11 września 1991 (63 artykuły). Jakie będą dalsze losy tego projektu Konstytucji, opracowanego przez komisję pod kierownictwem Olega Rumiancewa, nie wiadomo. Dwa inne projekty, jak również projekt Popowa i Sobczaka (prezydenci Moskwy i Petersburga) wysunęli konserwatyści. Jelcyn zachowuje dystans w stosunku do projektu Rumiancewa, nie odrzucając go jednak ostatecznie. Daje natomiast do zrozumienia, że opracował własny projekt. Wszelako przedmiotem sporu nie jest tu rozdział dotyczący wolności prasy, lecz charakter przyszłego ustroju: czy będzie on parlamentarny, czy prezydencki. Aż do 1991 roku jedyną konstytucją wschodnioeuropejską, która traktowała obszerniej problemy dotyczące środków przekazu, była Konstytucja Jugosławii (z 1963 roku). W dodatku była ona jedyną w świecie konstytucją, która wprowadzała "gwarancje prawne sprostowania opublikowanej informacji, która narusza prawa lub interesy jednostki lub organizacji" (art. 37 i 40). Natomiast rzeczywista ewolucja systemu informacyjnego, jeśli chodzi o projekty konstytucji, rysuje się w Polsce, Czecho-Słowacji i na Węgrzech. W większości tych krajów bardzo długo nie było żadnego prawa ani uregulowania, mówiącego o prawach obywatela do informacji, ani też przepisów dotyczących dostępu dziennikarzy i redaktorów do informacji ani przepisów określających warunki zakładania prywatnych stacji społecznego przekazu, ani regulacji istnienia i funkcjonowania cenzury. Przemianom towarzyszyły walki, a przemoc i prawo mieszały się z sobą. Jedną z klasycznych zasad Lenina było, że "polityka nie powinna służyć prawu, lecz prawo ma być podporządkowane polityce". 6 Władza komunistyczna zawsze sprzeciwiała się wprowadzeniu nomi prawnych mogących ograniczyć władzę "polityczną", a nawet władzę "administracyjną" czy "ekonomiczną", sprawowaną przez aparat państwowy. Otóż nie ma wątpliwości, że wszystko, co dotyczy komunikacji społecznej, było, jest i pozostanie "politycz- 5 Georges M o n d: Le droit de la Presse et le Statut Juridique de Publication dans les Pays Socialistes Européens, Notes et Études Documentaires, tir 3322; Documenta!ion Française, 31 października 1966; Walety Pisarek: Uwarunkowania prawne. Zeszyty Prasoznawcze. Kraków 1991, nr 1/2, s Georges M o n d: La Presse comme baromètre des libellés. La Lettre de Reporters sans frontières, nr 18, wrzesień 1990, s

15 ne", zarówno w wąskim, jak i w szerokim znaczeniu tego słowa, ale będzie coraz bardziej ekonomiczne i technologiczne. Zadaniem demokracji będzie chronić środki przekazu od politykowania i ekonomizmu. Jest rzeczą interesującą, że pierwszy protest dotyczący prawnej sytuacji prasy (pierwszy od 1917 roku) został skierowany do Prezydium Rady Najwyższej Związku Radzieckiego wiosną 1967 roku. Podpisało go 125 naukowców i pisarzy, kompozytorów i artystów. Domagali się oni zniesienia cenzury i wprowadzenia prawdziwej wolności prasy w ZSRR. Protestu nie zamieszczono w radzieckiej prasie 7. Ale dopiero za Gorbaczowa, w 1986 roku, w niektórych radzieckich pismach specjalistycznych zaczęły pojawiać się pierwsze dyskusje na temat konieczności opracowania prawa prasowego 8. Dwa projekty takiego prawa zostały nawet zredagowane, a wymianie zdań między "reformatorami" i "konserwatystami" ciągnącej się aż do 1990 roku, towarzyszyło napięcie i oczekiwanie. Prawo o prasie miało być ogłoszone w 1986 roku, odpowiednio do "rewolucji głasnosti" zatwierdzonej przez XIX Konferencję Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego. Projekt trzech dziennikarzy-prawników, Baturina, Fiedotowa i Jentina, wydrukowany został w październiku 1988, w prasie estońskiej. Opracowany w duchu polskiego i węgierskiego prawa prasowego został potajemnie zastąpiony przez oficjalny projekt konserwatystów i prawdopodobnie przeszedłby bez echa, gdyby opozycja, a ściślej wydawnictwo podziemne samizdat "Głasnost", nie zostało na czas powiadomione i nie spowodowało przeniesienia debaty na forum publiczne, odsuwając tym samym powtórnie (pierwszy raz stało się to jesienią 1987 roku) projekt konserwatystów. Projekt prawny Fiedotowa, Baturina i Jentina określa prasę jako "instytucję socjalistycznej demokracji", gdy tymczasem projekt konserwatystów zachowuje dla środków masowego przekazu ich rolę "narzędzia w wychowaniu komunistycznym". Rola to anachroniczna nie tylko w oczach "buntowników", ale również dziennikarzy partyjnych; i tak na przykład redaktor naczelny pisma teoretycznego Kommunist występuje przeciwko oficjalnemu projektowi 9. We wrześniu 1989 roku, w siedzibie komunistycznej Międzynarodowej Organizacji Dziennikarzy w Pradze, autorzy reformatorskiego projektu gratulowali sobie jego zgodności z duchem i literą odpowiedniego rozdziału o informacji Dokumentu końcowego wiedeńskiej sesji KBWE. Ostatecznie prawo zostało uchwalone 12 czerwca 1990 roku i weszło w życic w sierpniu 1990 roku 10. Jego artykuł pierwszy mówi o zniesieniu cenzury, z wyjątkiem tej, która służy ochronie tajemnicy wojskowej i państwowej. Prawo 7 Alexandra V i a 11 e a u: Wykład na lemat "La transformation du système de l'information et de propagande en Lu rope centrale, orientale et en ex-urss". Université Paris II. s Prawo na informaciju. Żtimalist, Moskwa, listopad 1986, nr 11, s y A. V i a 11 e a u: Wykład na temat "Le système d'information et de propagande en URSS et dans les Pays de 1'Lst", IFP, ; Georges Mon d: La transformation du système des mass media. Encyclopaedia Universalis-Universalia 1991, s Izwicstija. 20 czerwca 1991, s. 3.

16 to świadczy o odwrocie od dotychczasowych teorii i praktyk panujących od 70 lat, jak również o zawaleniu się systemu ideologicznego i politycznego, który nie może przetrwać przy jednoczesnym istnieniu wolności słowa i niezależności propagandy. 39 artykułów tego prawa wprowadza nowe zasady: od tej chwili każdy obywatel ZSRR ma prawo do założenia czasopisma lub innej placówki społecznego przekazu; w tym celu wystarczy "rejestracja" i wpisanie się na listę publikacji. Władze republik mają prawo rejestracji środków przekazu, podczas gdy w roku 1957 Chruszczow zastrzegał prawo wyrażania zgody na zakładanie nowych czasopism wyłącznie dla władz ZSRR w Moskwie. To pierwsze szerokie prawo prasowe mówi o statusie publikacji, o przedsiębiorstwach prasowych i zawodzie dziennikarza w duchu pewnego liberalizmu; przewiduje ono jednak "barierę ochronną" przeciwko "nadużyciom wolności prasy" (art. 5) i przeciwko naruszeniom nowych ograniczeń oraz daje sądom prawo do zakazania publikacji. Uważna lektura tekstu pozwala wykryć formuły znacznie ograniczające deklarowaną wolność w imię ochrony tajemnicy państwowej 11, w wypadkach zakazu wydawania czasopism noszących ten sam tytuł 12, bez omówienia procedury "ponownego zarejestrowania", a także wykorzystanej przez uczestników puczu z 19 sierpnia 1991 roku możliwości wprowadzenia cenzury prewencyjnej 13. Prawo do sprostowań (art. 25) odpowiada w przybliżeniu rozporządzeniom prawa francuskiego o przekazie informacji: sprostowanie musi być opublikowane przez te same środki przekazu, w tych samych warunkach, najpóźniej do 30 dni od przyjęcia reklamacji. Odpowiedzialność za rozpowszechnianie tajnej informacji spada na tego, kto dopuści do przecieku informacji, a nie na media, co stanowi ochronę dla tych ostatnich (art. 28). Niemniej podczas interwencji wojsk radzieckich w krajach nadbałtyckich, pod koniec posiedzenia Rady Najwyższej Związku Radzieckiego w styczniu 1991 roku, Gorbaczow podniósł kwestię zniesienia lub zawieszenia prawa prasowego. Poseł Kariakin przypomniał wówczas, że ustawa o prasie została już raz zawieszona w roku 1917, "później nie mogliśmy jej przywrócić przez następne siedemdziesiąt lat". Gorbaczow, żądając zniesienia ustawy, stwierdził jednocześnie, że "telewizja a odnosi się to do wszystkich jej programów powinna odzwierciedlać wszystkie punkty widzenia". "Wszystkie czasopisma powinny prezentować poglądy społeczeństwa". Słowa te tylko pozornie pozostają w sprzeczności z postulowanym zawieszeniem ustawy gwarantującej wolność prasy i wielostronność informacji. Gorbaczow, którego celem, niezbyt ukrywanym, było wówczas zmuszenie mediów do milczenia, chciał w ten sposób zachować pozory wolności słowa, 11 fzwicstija, 9 października 1990 r. i PrawitielstwiennyjWicstnik 1990, nr Deklaracje M. Grigorianca, redaktora czasopisma Głasnosl, drukowane w Kulturze (Paryż), grudzień 1990, s , i Karpowa, Prawda, 22 października 1990 r. zapowiadające założenie nowej LitieraturnejGaziety. 1 3 Report on the USSR, Biuletyn Radia Free Europe/Liberty, 6 września 1991 r.. s. 24; Prawda, 10 sierpnia 1990: odpowiednio do artykułu ustawy o stanie wyjątkowym, władza legalna ustanawia, że organy administracyjne mają prawo, podczas trwania stanu wyjątkowego, narzucenia kont roli środkom masowego przekazu.

17 istniejącej tylko formalnie w Konstytucji, podobnie jak i w ustawie z 12 czerwca 1990 roku. Przytłaczająca większość mediów była przeciwna projektowi, który zagrażał ich niedawno zdobytej wolności. Debaty zakończyły się wycofaniem przez Gorbaczowa propozycji zawieszenia ustawy. "Jeśli bronicie tej ustawy, to niech pozostanie ona w mocy; to będzie właśnie pluralizm" powiedział. Prezydium i Komitetowi Rady Najwyższej Związku Radzieckiego zlecono opracowanie środków postępowania dla zapewnienia obiektywnego naświetlenia wydarzeń przez prasę, radio i telewizję. Za tym wnioskiem głosowało 275 posłów, 32 było przeciw niemu, a 30 wstrzymało się od głosu. W efekcie, "świat prasy domaga się praw dla prasy opozycyjnej i niezależnej a nie tylko prawa do krytyki w prasie. Narody przyłączone domagają się prawa do niepodległości, a nie do ograniczonej suwerenności." 14 Ustawa z 12 czerwca obowiązywała wraz ze swoimi zaletami i wadami przez ponad rok aż do rozpadu ZSRR. Od tego momentu trzeba opracować nowe ustawodawstwo dla poszczególnych republik, tak dla tych, które wchodzą w skład Wspólnoty Niepodległych Państw, jak i dla krajów, które uzyskały niepodległość. Według rosyjskiego prawnika, Władimira Tumanowa, ustawa z 1990 roku ma jeszcze moc prawną wszędzie tam, gdzie ustawodawstwo nowych republik nie postanowiło inaczej. Przede wszystkim chodzi o prawodawstwo Federacji Rosyjskiej, gdzie dwa projekty ustaw o środkach masowego przekazu są redagowane i omawiane już od września 1991 roku. Jeszcze większą wagę ma projekt Konstytucji Federacji Rosyjskiej z jesieni 1991 roku, w którym problemy wolności słowa i w ogóle wolności prasy, radia i telewizji zostały szeroko uwzględnione. W tym kontekście projekt nowej ustawy o wydawnictwach w ZSRR, zredagowany w marcu 1991 roku, nie ma już praktycznie sensu; Związek Radziecki przestał istnieć, członkowie Wspólnoty Niepodległych Państw szczególnie zaś dotyczy to Federacji Rosyjskiej chcą opracować prawodawstwo odmienne dla każdej z republik. Pierwsza wprowadziła nowoczesne i niezależne od ZSRR prawodawstwo Republika Litewska. Jeden z dwóch nowych radzieckich projektów został przygotowany w marcu 1991 roku przez wspomnianych już prawników: Baturina, Fiedotowa i Jentina. Również oni we wrześniu 1991 roku zredagowali dla Federacji Rosyjskiej ustawę o prasie. Te dwa prawdziwie refonnatorskie projekty zawierają nowoczesne rozwiązania wzorowane na prawodawstwie zachodnim i jednocześnie biorą pod uwagę nowe doświadczenia sowieckie i rosyjskie. Ostatni projekt radziecki, opublikowany w wydawnictwie "Juridiczieskaja Literatura" z 29 marca 1991 iv zawiera 45 artykułów na 32 stronach. Uwaga 14 Alexandra V i a 1 1 e a u: Presse libre, peuples libres. La Croix, 30 stycznia 1991 r. i La mise au pas, Témoignage Chrétien, 2 lutego 1991: G. N. V a c h n a d z e: Les Médias sous Gorbatchev, wyd. L'Espace Européen,''Paryż 1991, s. 339; Życie Warszawy, 17 stycznia 1991, s. 5; Robertę Bert on -Hogge. Le débat sur la libellé de l'information "en URSS, Dossiers d'actualité nr czerwca 1990, seria URSS de la Documentation Française; Françoise Barry, Michel L e s a g e: URSS: la dislocation du pouvoir. Etudes Documentation Française, 1991.

18 autorów skupia się tu na statusie publikacji (jej treści), jak również na statusie przedsiębiorstw informacyjnych i masowego przekazu. Nowe ustawodawstwo o prasie i mediach na Wschodzie zachowuje określenie "masowy" zamiast bardziej humanistycznych określeń: "środki informacji" lub "środki komunikacji społecznej". Szczegółowa analiza porównawcza tego projektu z projektem przeznaczonym dla Federacji Rosyjskiej (szczególnie w swojej wersji ostatecznej) ewidentnie wskazuje na bliskość idei. Prace nad projektem 63 artykułów dla Federacji Rosyjskiej, omawianym przez Radę Najwyższą w lipcu, listopadzie i grudniu 1991 roku, doprowadziły w końcu do sformułowania ustawy zawierającej na 22 stronach "Dziennika Ustaw" artykuły. Projekt konserwatystów nie był omawiany podczas toczącej się dyskusji. Natomiast do projektu Baturina, Jentina i Fiedotowa (który nota bene został wiceministrem prasy i informacji) posłowie wnieśli 26 poprawek ograniczających. Do ustawy włączony jeszcze został ostatni artykuł (art. 62) na temat odszkodowań za krzywdy moralne poniesione przez obywatela z powodu publikacji nieprawdziwych informacji lub pomówień. Przytoczmy jeszcze kilka charakterystycznych aspektów projektu, który w końcu został zaakceptowany. Projekt jest zdecydowanie przeciwko istnieniu cenzury (art. 3), i potępia "naruszanie wolności słowa". Zaznaczmy jeszcze na marginesie, że dekret Jelcyna o "ochronie tajemnicy państwowej Federacji Rosyjskiej" został opublikowany 22 stycznia 1992 roku w piśmie Rossijskaja Gazieta. Co ciekawsze, niezależny rząd Litwy następnego dnia wprowadził w życie tymczasowe postanowienie nr 36 o ochronie tajemnicy państwowej Republiki Litewskiej. Jasno określone są postanowienia antymonopolowe: "roczny nakład publikacji należący do jednej osoby, spółki czy przedsiębiorstwa, nie może przekroczyć 30% nakładu globalnego"; przedsiębiorstwo infonriacyjne czy nawet "koncern prasowy" może być własnością obywatela, organizacji czy nawet organu państwowego i ma prawo do uzyskiwania informacji (art. 38) o czynnościach państwa, organów i osobistości publicznych itd. Projekt ustawy omawia procedury rejestrowania środków przekazu, jak również status właściciela, redaktora naczelnego, wydawcy czy szefa przedsiębiorstwa wydawniczego. Jeden z artykułów mówi o agencjach informacyjnych, następne zaś dotyczą innych mediów, w tym także radia i telewizji (art. 26 i następne). Wśród mediów wymienione są również wideokasety, magnetowidy i inne. Jednakże nie wspomina się ani o podręcznikach szkolnych, ani o innych publikacjach nieperiodycznych, dotyczących oświaty, kultury i nauki, które przecież także są potężnym środkiem informacji, dezinfomiacji i propagandy. (Pewną ilość podręczników szkolnych, zwłaszcza do historii, wycofano z obiegu w celu uzupełnienia "białych plam".) Jest to charakterystyczne nie tylko dla 15 Wiedomosti Sjezda Narodnych Dieputatow Rossijskoj Federacyi i Wierchownogo Sowicta, 13 lutego 1992 roku, nr 7, s ; Michel L e s a g e: La crise du pouvoir et les libertés en URSS, séria URSS de la Documentation Française.

19 Federacji Rosyjskiej, ale również dla niektórych ustaw na Zachodzie, co jest spowodowane w pewien sposób troska o to, by nie skupiać w jednej dziedzinie tego, co mogłoby spowodować powstanie jednego aparatu władzy czy wielkiego ministerstwa propagandy. Rosyjska ustawa przewiduje powołanie "Federalnej Komisji do spraw Komunikowania Masowego" (art. 30), podporządkowanej Radzie Najwyższej. Komisja ta posiada szerokie uprawnienia, na przykład do udzielania zezwoleń osobom i jednostkom społecznym na zakładanie stacji radiowych i telewizyjnych, a także prowadzenia polityki informacyjnej, określa zasady rejestracji innych mediów (art. 31 i następne). Tekst tej ustawy przewiduje również reglamentacje publikacji erotycznych (art. 37) i reklam (wg art. 36 reklamy mogą zajmować maksymalnie 40% czasu programu telewizji) 16. Artykuł 38 oraz następne mówią o prawie do informacji i obowiązku udzielania informacji dziennikarzom; artykuły precyzują prawo do sprostowań i odpowiedzi. Rozdział piąty dotyczy praw i obowiązków dziennikarza; w sposób bardzo dokładny omawia zakres praw i obowiązków dziennikarza (jednocześnie prowadzone są prace nad kodeksem etycznym dziennikarza). Wskutek tego status zawodowy dziennikarza określają zarówno zasady deonlologii zawodowej (ich formułowanie należy do kompetencji Związku Dziennikarzy), jak i prawo publiczne. Na koniec ustawa toruje drogę quasi-swobodnemu przekazowi informacji z zagranicy i określa sytuację zagranicznych korespondentów (art ). Z tekstu końcowego ustawy wycofano pierwotny art. 37, który traktował o obowiązkach środków masowego przekazu podczas kampanii wyborczych. Projekt ustawy kończy się długą listą poprawek i dodatkowych uzupełnień w kodeksie administracyjnym i karnym Federacji Rosyjskiej (RFSRR). Rewizji poddany został Kodeks karny Federacji Rosyjskiej. Wydaje się, że już w latach niektóre jego artykuły nie były stosowane; przytoczmy tutaj artykuł 190-1, który przewidywał kary wobec autorów "propagandy antyradzieckiej", czy mający złą reputację artykuł 70 potępiający "działania antyradzieckie", również w mediach. Za Gorbaczowa Waleria Nowodworska, działaczka partii "Demokraticzieskij Sojuz" była 17 razy zatrzymywana za znieważanie Związku Radzieckiego, a trzy razy w latach za nawoływanie do zmiany przemocą ustroju w ZSRR (art. 70 Kodeksu kaniego) 17. Niektórzy badacze uważają, że od marca 1990 Rosja cofa się na drodze ku jawności, co się wiąże z dekretem, na mocy którego karze podlega obywatel, który dopuści się znieważenia prezydenta ZSRR 18. Nawiasem mówiąc ten sam problem wystąpił w Polsce, gdzie podobnie znany publicysta i prawnik Stanisław Podemski jest zdania, że należy podtrzymać w nowym polskim kodeksie karnym zasadę odpowiedzialności za znieważenie prezydenta, posła, radnego, 1 6 W ustawie litewskiej nie ma klauzuli dotyczącej reklam. 17 Waleria N o w o d w o r s k a: Polityka, 4 kwietnia 1992, s. 12, i Fedor B u rl a t s k i: Le Monde, 17 maja 1988, s Interwencja Nadiny Marie podczas konferencji Arkadego Waksberga. prawnika, redaktora Litieraturnoj Ciazietw 22 marca 1991 r. w Ceri. Paryż.

20 sędziego, oficera, "podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych." listopada 1991 roku Rada Najwyższa Federacji Rosyjskiej przyjęła do pierwszego czytania projekt omawianej już tutaj ustawy 20. Został on skrytykowany przez dziennikarzy prywatnej stacji radiowej "Echo Moskwy", którzy zakwestionowali postanowienie, że w wypadku wprowadzenia stanu wyjątkowego wszystkie stacje radia i telewizji mają obowiązek rozpowszechniania tekstów narzuconych przez oficjalną władzę 21. Ponadto Komitet obrony wolności słowa i praw dziennikarzy zażądał wniesienia kilku zmian do treści ustawy, a zwłaszcza wprowadzenia klauzuli, która by zabraniała organom państwowym posiadania środków masowego przekazu^. Treść tej ustawy została jeszcze raz poddana krytyce przez niektóre czasopisma i dziennikarzy, którzy zarzucili jej, że z wprowadzonymi poprawkami jest bardziej "restrykcyjna" niż ustawa sowiecka z 12 czerwca 1990 roku. Nawet autorzy projektu ustawy nawoływali Borysa Jelcyna do niepodpisywania jej, jeśli ograniczające poprawki nie zostaną wycofane 23. Według agencji Itar- Tass, żądane zmiany zostały uwzględnione i prezydent Federacji Rosyjskiej podpisał ustawę, która została opublikowana w dzienniku ustaw i w subwencjonowanym przez państwo dzienniku Federacji Rosyjskiej Rossijskaja Gazieta 24. Ustawa o środkach masowego przekazu, uchwalona w grudniu 1991 roku, weszła w życie 6 lutego 1992 roku. Podkreśla ona zakaz istnienia cenzury i narzucania jakichkolwiek "ograniczeń poszukiwania, zdobywania, udostępniania czy rozpowszechniania informacji" 25. Chociaż ustawy prasowe dotyczą również radia i telewizji, jednakże dopiero dekret podpisany 15 lipca 1990 roku przez prezydenta Gorbaczowa położył kres sprawowaniu kontroli przez KPZR nad radiem i telewizją publiczną, do tej pory będącymi pod kontrolą rządu, a od sierpnia 1991 roku pod kontrolą rządów republik. Od 19 i 27 grudnia 1991 roku radio i telewizja radziecka, na mocy dekretu podpisanego przez Borysa Jelcyna, przeszły w gestię Federacji Rosyjskiej. Były prezes, "gorbaczysta" Jegor Jakowlew, wywodzący się z Moskowskich Nowosti, otrzymał funkcję przewodniczącego Spółki Rosyjskiej do 19 Stanisław Podemski: Polityka, 15 lutego 1992, s Zakon o sredstwach massowoj informacji (respublikanskij wariant), projekt J. Baturina, M. A. Fiedotowa i W. Jentina. Moskwa, 11 września 1991 r., 72 strony. Projekt jest dostępny w Ministerstwie Prasy i Środków Masowego Przekazu Federacji Rosyjskiej. Zob. również Komsomolskaja Prawda, 28 listopada Julia W i s h n e v s k y: Russia: Liberal Media Criticisme; Democrats in Power, RL/RFE Research Report z 10 stycznia 1992, s Ibidem i TASS, 6 grudnia 1991; Rossijskaja Gazieta, 20 grudnia i Vera T o 1 z: The Plight of the Russian Media, RL/RFE Research Report z 28 lutego 1992 r., s ; zob. również Izwiestija, 23 grudnia Zauważmy, że Trybunał Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej skazał Rossijską Gazietc na karę 500 rubli za niepodanie do wiadomości decyzji tegoż Trybunału, który odmówił legalności dekretowi Jelcyna, gdy ten zarządził połączenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z Ministerstwem Bezpieczeństwa. Inne dzienniki opublikowały zarówno dekret Jelcyna, jak i decyzję Trybunału. 2 5 Wiedomosti Sjezda Narodnych Dieputatow RossijskojFiederacyi i Wicrchownogo Sowietu, nr 7, 13 lutego 1992, s Ó; Rossijskaja Gazieta, 8 lutego 1992, s. 3-4; Le Monde, 13 lutego 1992, s. 1.

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT Ogólnopolskiego Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich Rozdział I Postanowienia ogólne Art. 1. Ogólnopolskie Forum Rad Rodziców i Organizacji Rodzicielskich, zwane dalej Forum, jest obywatelską

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA SPOŁECZNY KOMITET RATOWNIKÓW MEDYCZNYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Społeczny Komitet Ratowników Medycznych w dalszych postanowieniach statutu zwane

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA

STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA STATUT STOWARZYSZENIA NASZE JEZIORA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę NASZE JEZIORA, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT

GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT GLIWICKIE METAMORFOZY STOWARZYSZENIE NA RZECZ DZIEDZICTWA KULTUROWEGO GLIWIC STATUT ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Gliwickie Metamorfozy stowarzyszenie na rzecz dziedzictwa kulturowego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 26 lutego 2015 roku

UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 26 lutego 2015 roku UCHWAŁA NR VI/154/15 RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia 26 lutego 2015 roku w sprawie powołania Gdańskiej Rady Oświatowej Na podstawie art. 48 i 49 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP

STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP STATUT PODKARPACKIEJ RADY ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania 1 Polski Komitet Światowej Rady Energetycznej zwany w skrócie Polskim Komitetem ŚRE działa

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA ROZDZIAŁ I 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Wszystkie dzieci nasze są w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZAKŁADU OPIEKUŃCZO-LECZNICZEGO W PRZEMYŚLU RADOSNA JESIEŃ. ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w Przemyślu Radosna

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej

STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej STATUT Stowarzyszenia Ośrodek Współpracy Europejskiej I. Postanowienia ogólne Art. 1 Na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku prawo o stowarzyszeniach tworzy się stowarzyszenie Ośrodek Współpracy

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne

REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich. Rozdział 1. Postanowienia ogólne REGULAMIN STOWARZYSZENIA OŚWIATOWEGO Rodzina Szkół Chopinowskich Rozdział 1. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Oświatowe Rodzina Szkół Chopinowskich zwane dalej Stowarzyszeniem jest dobrowolnym,

Bardziej szczegółowo

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ

TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ TEKST JEDNOLITY STATUTU TOWARZYSTWA EDUKACJI OBYWATELSKIEJ I 1. 1. Towarzystwo Edukacji Obywatelskiej, zwane dalej Towarzystwem jest stowarzyszeniem zarejestrowanym i posiada osobowość prawną. 2. Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej

Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej Statut Polskiego Towarzystwa Naukowego Edukacji Internetowej 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Polskie Towarzystwo Naukowe Edukacji Internetowej, zwane dalej

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE

STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE STATUT STOWARZYSZENIA RADIA PUBLICZNEGO W POLSCE I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Radia Publicznego w Polsce zwane dalej "Stowarzyszeniem", działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI

STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI STATUT STOWARZYSZENIA KULTURALNO-OŚWIATOWEGO LIBRI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Libri, zwane dalej Stowarzyszeniem, jest organizacją zrzeszającą osoby zainteresowane kreowaniem

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA PARTYCYPUJ Kraków, dnia 10.06.2010 r. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Partycypuj, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne

USTAWA. z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1. Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Pracodawcy mają prawo tworzyć, bez uzyskania uprzedniego zezwolenia, związki według

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY

STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY STATUT STOWARZYSZENIA GMINA SEROCK ŁĄCZY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie o nazwie: Gmina Serock Łączy, w skrócie GSŁ dalej zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia jest miasto

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców. Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 23 maja 1991 r. o organizacjach pracodawców Rozdział 1 Przepisy ogólne Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1991 r. Nr 55 poz. 235, z 1996 r. Nr 34, poz. 148, z 1997 r.

Bardziej szczegółowo

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne.

1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. C. powszechna. C. przyrodzone. D. niezbywalne. ID Testu: 53M1LI5 Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Prawa, które człowiek nabywa w momencie urodzenia, sa A. nienaruszalne. B. powszechne. C. przyrodzone. D. niezbywalne. 2. Do praw pierwszej generacji

Bardziej szczegółowo

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO

Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO Statut FORUM ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POWIATU TCZEWSKIEGO WSTĘP Mając na względzie, iż istotną cechą i podstawą sukcesu demokratycznie zorganizowanej społeczności lokalnej jest aktywność obywatelska jej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW przy Społecznym Gimnazjum TWP w Legnicy Rozdział I Nazwa reprezentacji rodziców 1 Rada Rodziców przy Społecznym Gimnazjum TWP w Legnicy. Rozdział II Postanowienia ogólne 2 1. Regulamin

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I

STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I STATUT STOWARZYSZENIA SZCZECIN DLA POKOLEŃ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SZCZECIN DLA POKOLEŃ w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ

STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Dolnośląskie Forum Pomocy Społecznej jest autonomicznym podmiotem działającym na rzecz integracji i rozwoju pomocy społecznej.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Regulaminu Klubu Poselskiego Nowoczesnej Ryszarda Petru ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Art. 1 1. Tworzy się Klub Poselski Nowoczesnej Ryszarda Petru. 2. Członkami Klubu Poselskiego, zwanego dalej Klubem,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW. przy Gimnazjum im. ks. abp. Leona Wałęgi. w Moszczenicy

REGULAMIN RADY RODZICÓW. przy Gimnazjum im. ks. abp. Leona Wałęgi. w Moszczenicy REGULAMIN RADY RODZICÓW przy Gimnazjum im. ks. abp. Leona Wałęgi w Moszczenicy 1 Rozdział I Postanowienia wstępne. 1 1. Rada Rodziców, jako organ będący reprezentacją ogółu rodziców uczniów Gimnazjum w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN TOWARZYSTWA UPIĘKSZANIA MIASTA WROCŁAWIA. Rozdział I Postanowienia ogólne

REGULAMIN TOWARZYSTWA UPIĘKSZANIA MIASTA WROCŁAWIA. Rozdział I Postanowienia ogólne REGULAMIN TOWARZYSTWA UPIĘKSZANIA MIASTA WROCŁAWIA Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Towarzystwo Upiększania Miasta Wrocławia, zwane dalej TUMW, jest stowarzyszeniem zwykłym i prowadzi działalność na

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/01 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: HOTELE HISTORYCZNE W POLSCE, w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2.

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN ZARZĄDU GŁÓWNEGO Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego i Gazowniczego uchwalony przez XXXIV WZD Zakopane, dnia 15-10-2004 r. I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie pod nazwą POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

Rozdział II Cele działania Fundacji 5. 1. Fundacja w swojej działalności kieruje się zasadą nihilpriusfide. 2. Celami Fundacji są:

Rozdział II Cele działania Fundacji 5. 1. Fundacja w swojej działalności kieruje się zasadą nihilpriusfide. 2. Celami Fundacji są: Statut Fundacji Rozdział I Postanowienia ogólne 1. 1. Fundacja, ustanowiona przez Krajową Radę Notarialną aktem notarialnym, który sporządzony został przez notariusza Zenona Marmaja dnia 9 lipca 1999 roku,

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO Rozdział I Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: PRZYJACIÓŁ SZKOŁY I OSIEDLA WILCZE GARDŁO zwane dalej Stowarzyszeniem, zrzesza

Bardziej szczegółowo

Statut stowarzyszenia Prawosławna Inicjatywa OrthNet. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut stowarzyszenia Prawosławna Inicjatywa OrthNet. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut stowarzyszenia Prawosławna Inicjatywa OrthNet Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Prawosławna Inicjatywa OrthNet, zwane dalej Stowarzyszeniem posiada osobowość prawną. 2. Terenem działania

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia

SYLABUS. politologia studia I stopnia Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok i semestr studiów

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Statut Stowarzyszenia Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Absolwentów Państwowej

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA KIERUNEK PODKARPACIE. Rozdział 1 Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA KIERUNEK PODKARPACIE. Rozdział 1 Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA KIERUNEK PODKARPACIE Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Kierunek Podkarpacie i zwane jest w dalszej części statutu Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Zwykłego- Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty

Statut Stowarzyszenia Zwykłego- Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty Statut Stowarzyszenia Zwykłego- Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty do Częstochowy Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Zwykłe Motocyklowy Zjazd Gwiaździsty do Częstochowy, zwane dalej Stowarzyszeniem

Bardziej szczegółowo

Statut. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem

Statut. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem Statut Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem Statut Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem str 1 / 10 1 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Pedagogicznej Przedszkola Nr 1 im. Czesława Janczarskiego w Węgrowie

Regulamin Rady Pedagogicznej Przedszkola Nr 1 im. Czesława Janczarskiego w Węgrowie Regulamin Rady Pedagogicznej Przedszkola Nr 1 im. Czesława Janczarskiego w Węgrowie Podstawa prawna; Art.40, 41, 42, 43, 44 Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991r.Dz. U. Nr 95 poz. 425 z późniejszymi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU. Rozdział l Postanowienia ogólne

REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU. Rozdział l Postanowienia ogólne REGULAMIN SAMORZĄDU STUDENTÓW WYŻSZEJ SZKOŁY JĘZKÓW OBCYCH W ŚWIECIU Rozdział l Postanowienia ogólne 1 1. Samorząd Studencki Wyższej Szkoły Języków Obcych w Świeciu 1, zwany dalej Samorządem, tworzy ogół

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N RADY PRZEDSTAWICIELI NIERUCHOMOŚCI GDAŃSKIEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ

R E G U L A M I N RADY PRZEDSTAWICIELI NIERUCHOMOŚCI GDAŃSKIEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ R E G U L A M I N RADY PRZEDSTAWICIELI NIERUCHOMOŚCI GDAŃSKIEJ SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ I. Podstawa działania Rady Przedstawicieli Nieruchomości 1. 1. Rada Przedstawicieli Nieruchomości działa na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY FUNDACJI STUDENCKIE FORUM BUSINESS CENTRE CLUB Z DNIA. 2012 ROKU

UCHWAŁA NR... RADY FUNDACJI STUDENCKIE FORUM BUSINESS CENTRE CLUB Z DNIA. 2012 ROKU UCHWAŁA NR... RADY FUNDACJI STUDENCKIE FORUM BUSINESS CENTRE CLUB Z DNIA. 2012 ROKU w sprawie: Regulaminu funkcjonowania jednostek organizacyjnych Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club Na podstawie

Bardziej szczegółowo

MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 54 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1)

MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 54 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 23 października 2015 r. Poz. 54 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 23 października 2015 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Krakowski Alarm Smogowy

Statut Stowarzyszenia Krakowski Alarm Smogowy Statut Stowarzyszenia Krakowski Alarm Smogowy Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Krakowski Alarm Smogowy, w dalszych postanowieniach Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 W KOSZALINIE

REGULAMIN RADY RODZICÓW W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 W KOSZALINIE REGULAMIN RADY RODZICÓW W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 W KOSZALINIE Regulamin niniejszy określa działania i kompetencje Rady Rodziców w Szkole Podstawowej nr 4 w Koszalinie zawarte w art.53 54 ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI

STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI STATUT STOWARZYSZENIA AKTYWNIE PRZECIWKO DEPRESJI ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie działa pod nazwą "Aktywnie przeciwko depresji". 2. Stowarzyszenie posiada osobowość prawną. 3. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO. (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne

STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO. (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne STATUT POLSKIEGO TOWARZYSTWA RELATYWISTYCZNEGO (ze zmianami uchwalonymi przez Walne Zebranie w dniu 27.10.2011) I. Postanowienia ogólne 1 1. Polskie Towarzystwo Relatywistyczne, zwane dalej Stowarzyszeniem,

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne

Statut Stowarzyszenia. Rozdział I Postanowienia ogólne Statut Stowarzyszenia Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Obszary Kultury" ( w skrócie O.K) w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Siedzibą stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 5 grudnia 2012 r. Pozycja 64 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie zmiany

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Strona 1 z 6. WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu R E G U L A M I N SAMORZĄDU STUDENCKIEGO POZNAŃ

Strona 1 z 6. WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu R E G U L A M I N SAMORZĄDU STUDENCKIEGO POZNAŃ Strona 1 z 6 WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu R E G U L A M I N SAMORZĄDU STUDENCKIEGO POZNAŃ 2006 Strona 2 z 6 Rozdział 1 SPIS TREŚCI: strona Postanowienia ogólne... 3 Rozdział 2 Organa

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu.

Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. PROJEKT - Uchwała Nr.../.../15 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia... 2015 r. w sprawie: powołania Gminnej Rady Seniorów w Siewierzu oraz nadania jej statutu. Na podstawie art. 5 c ust.2 i ust.5, art. 40

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKA INTERDYSCYPLINARNA GRUPA NEUROSCIENCE (wersja z dnia 11-10-2011r.) ROZDZIAŁ II POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKA INTERDYSCYPLINARNA GRUPA NEUROSCIENCE (wersja z dnia 11-10-2011r.) ROZDZIAŁ II POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA POLSKA INTERDYSCYPLINARNA GRUPA NEUROSCIENCE (wersja z dnia 11-10-2011r.) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polska Interdyscyplinarna Grupa Neuroscience,

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA.

STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. STATUT STOWARZYSZENIA NA RZECZ ROZWOJU KULTURALNEGO WSI RDZAWKA. Rozdział I Postanowienia ogólne. 1 Stowarzyszenie o nazwie Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Kulturalnego Wsi Rdzawka zwane dalej "Stowarzyszeniem",

Bardziej szczegółowo

STATUT. Rozdział I. postanowienia ogólne. 3 1. Fundacja posiada osobowość prawną. 2. Fundacja może używać swojej nazwy w innych językach.

STATUT. Rozdział I. postanowienia ogólne. 3 1. Fundacja posiada osobowość prawną. 2. Fundacja może używać swojej nazwy w innych językach. STATUT Rozdział I. postanowienia ogólne. 1 1. Fundacja chorych na stwardnienie rozsiane - Neuro-wita zwana dalej Fundacją, działa na podstawie odpowiednich przepisów Prawa polskiego oraz postanowień niniejszego

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

STATUT BIBLIOTEKI ŚLĄSKIEJ W KATOWICACH

STATUT BIBLIOTEKI ŚLĄSKIEJ W KATOWICACH załącznik do uchwały Nr IV/22/23/2012 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 18 czerwca 2012 roku STATUT BIBLIOTEKI ŚLĄSKIEJ W KATOWICACH Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Biblioteka Śląska w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM CHOREOLOGICZNE. Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM CHOREOLOGICZNE. Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA POLSKIE FORUM CHOREOLOGICZNE Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę: Polskie Forum Choreologiczne i zwane jest w dalszej części Statutu Stowarzyszeniem. 2 1.

Bardziej szczegółowo

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA

STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA STATUT STRZELECKIEGO KLUBU SPORTOWEGO ARDEA Rozdział I. Nazwa, teren działania, siedziba władz i charakter prawny Stowarzyszenie nosi nazwę: STRZELECKI KLUB SPORTOWY ARDEA, zwany dalej "Klubem". Terenem

Bardziej szczegółowo

Regulamin Samorządu Studenckiego Bydgoskiej Szkoły Wyższej

Regulamin Samorządu Studenckiego Bydgoskiej Szkoły Wyższej Regulamin Samorządu Studenckiego Bydgoskiej Szkoły Wyższej Rozdział 1 POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Wszyscy studenci Bydgoskiej Szkoły Wyższej zwanej dalej BSW, bez względu na system kształcenia, orzą Samorząd

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW. Zespołu Szkół Samorządowych w Boguszowie Gorcach ul. St.Staszica 5

REGULAMIN RADY RODZICÓW. Zespołu Szkół Samorządowych w Boguszowie Gorcach ul. St.Staszica 5 REGULAMIN RADY RODZICÓW uchwalony dnia 07.09.2010r. uchwałą Nr 1/IX/2010 Rady Rodziców Zespołu Szkół Samorządowych w Boguszowie Gorcach ul. St.Staszica 5 Rozdział I Nazwa reprezentacji rodziców 1 Rada

Bardziej szczegółowo

Regulamin Stowarzyszenia Zwykłego Stowarzyszenie "Ruch Społeczny - RAZEM DLA BARTOSZYC"

Regulamin Stowarzyszenia Zwykłego Stowarzyszenie Ruch Społeczny - RAZEM DLA BARTOSZYC Regulamin Stowarzyszenia Zwykłego Stowarzyszenie "Ruch Społeczny - RAZEM DLA BARTOSZYC" Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1.Stowarzyszenie nosi nazwę Ruch Społeczny- RAZEM DLA BARTOSZYC 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

20) Szyfrogram nr 3441, 19 kwietnia, dyrektor DPI MSZ Stefan Staniszewski o Krajowej Konferencji Delegatów 21) Szyfrogram nr 3471, 20 kwietnia,

20) Szyfrogram nr 3441, 19 kwietnia, dyrektor DPI MSZ Stefan Staniszewski o Krajowej Konferencji Delegatów 21) Szyfrogram nr 3471, 20 kwietnia, Lista dokumentów 1) Szyfrogram nr 397, 14 stycznia, minister spraw zagranicznych Tadeusz Olechowski o drugiej część X plenum KC PZPR i przyspieszeniu wyborów do Sejmu 2) Szyfrogram nr 882, 27 stycznia,

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu

Regulamin. Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu Regulamin Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu Przyjęty przez Senat Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w dniu 27.06.2012 Spis treści ROZDZIAŁ I Postanowienia

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA OSTROWIECKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA OSTROWIECKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT STOWARZYSZENIA OSTROWIECKIE TOWARZYSTWO NAUKOWE Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Ostrowieckie Towarzystwo Naukowe, zwane dalej Stowarzyszeniem, posiada osobowość prawną. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 111 IM. WOJSKA POLSKIEGO UL. BIEŻANOWSKA 204 30 856 KRAKÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 111 IM. WOJSKA POLSKIEGO UL. BIEŻANOWSKA 204 30 856 KRAKÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁA PODSTAWOWA NR 111 IM. WOJSKA POLSKIEGO UL. BIEŻANOWSKA 204 30 856 KRAKÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW 1 I. Postanowienia ogólne 1 1. Rada rodziców, zwana dalej radą reprezentuje ogół rodziców uczniów.

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 30 czerwca 2014 r. Poz. 3503 UCHWAŁA NR CIX/1640/14 RADY MIASTA KRAKOWA. z dnia 11 czerwca 2014 roku

Kraków, dnia 30 czerwca 2014 r. Poz. 3503 UCHWAŁA NR CIX/1640/14 RADY MIASTA KRAKOWA. z dnia 11 czerwca 2014 roku DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 30 czerwca 2014 r. Poz. 3503 UCHWAŁA NR CIX/1640/14 RADY MIASTA KRAKOWA z dnia 11 czerwca 2014 roku w sprawie powołania Rady Krakowskich Seniorów

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Traugutt.org

Statut Stowarzyszenia Traugutt.org Statut Stowarzyszenia Traugutt.org 1. Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Traugutt.org i w dalszych postanowieniach statutu zwane jest Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury

Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Statut Stowarzyszenia Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej Pracowników Kultury Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Saska Kępa przy Spółdzielni Budowlano

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia

Statut Stowarzyszenia Statut Stowarzyszenia Rozdział 1 Postanowienia ogólne Stowarzyszenie nosi nazwę: STOWARZYSZENIE PAŁAC W WOJNOWICACH - WCZORAJ, DZIŚ, JUTRO - w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK

STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK STATUT STOWARZYSZENIA WARSZAWSKI FUNK ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie Warszawski Funk, zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie przepisów Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski. W Statucie w dalszym ciągu zwane jest stowarzyszeniem.

Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski. W Statucie w dalszym ciągu zwane jest stowarzyszeniem. STATUT ROZDZIAŁ I NAZWA, SIEDZIBA, TEREN DZIAŁALNOŚCI Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenia Farmaceutów Katolickich Polski. W Statucie w dalszym ciągu zwane jest stowarzyszeniem. Siedzibą Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO NA LATA 2010/2012

REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO NA LATA 2010/2012 ZESPÓŁ SZKÓŁ ROLNICZYCH im. WŁADYSŁAWA GRABSKIEGO W SĘDZIEJOWICACH REGULAMIN SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO NA LATA 2010/2012 OPRACOWANY W OPARCIU O: - Art. 55 ust. 3 Ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych 1. Postanowienia ogólne 1. Powstanie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych, zwanej dalej Siecią jest konsekwencją działań projektu Osiemnastka w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW. Przy. Szkole Podstawowej nr 32

REGULAMIN RADY RODZICÓW. Przy. Szkole Podstawowej nr 32 REGULAMIN RADY RODZICÓW Przy Szkole Podstawowej nr 32 I. Postanowienia ogólne. 1. 1. W Szkole Podstawowej nr 32 w Gliwicach, zwanej dalej Szkołą, działa Rada Rodziców powołana w oparciu o ustawę z dnia

Bardziej szczegółowo

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT Stowarzyszenia Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Rozwoju Logistyki i Eksportu KRESY w dalszych postanowieniach statutu

Bardziej szczegółowo

Regulamin Samorządu Uczniowskiego przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Feliksa Fabianiego w Radomsku

Regulamin Samorządu Uczniowskiego przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Feliksa Fabianiego w Radomsku Regulamin Samorządu Uczniowskiego przy I Liceum Ogólnokształcącym im. Feliksa Fabianiego w Radomsku 1 1. W I Liceum Ogólnokształcącym działa Samorząd Uczniowski zwany również Samorządem Szkolnym. 2. Samorząd

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU"

S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU S T A T U T STOWARZYSZENIA O NAZWIE TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ ZIEMI OPATOWIECKIEJ W OPATOWCU" ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie o nazwie Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Opatowieckiej w Opatowcu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 12 lutego 2013 r. Pozycja 4

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 12 lutego 2013 r. Pozycja 4 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 12 lutego 2013 r. Pozycja 4 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 4 lutego 2013 r. w sprawie nadania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. Rady Rodziców w Zespole Szkół Budowlanych nr 1 w Płocku. Rozdział I Regulaminu Cele i zadania Rady Rodziców

REGULAMIN. Rady Rodziców w Zespole Szkół Budowlanych nr 1 w Płocku. Rozdział I Regulaminu Cele i zadania Rady Rodziców REGULAMIN Rady Rodziców w Zespole Szkół Budowlanych nr 1 w Płocku Rozdział I Regulaminu Cele i zadania Rady Rodziców 1 Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego określenia o: 1) szkole należy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW

REGULAMIN RADY RODZICÓW REGULAMIN RADY RODZICÓW III Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza w Katowicach przy ul. Mickiewicza 11 Niniejszym Regulamin został uchwalony Uchwałą Prezydium Rady Rodziców Nr 2/12/06 z dnia 13

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) Poznań, dnia 6 kwietnia 2015 r. Prof. zw. dr hab. Zdzisław Kędzia OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) I. Informacje ogólne 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY Z SIEDZIBĄ W ZAGÓRZU. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY Z SIEDZIBĄ W ZAGÓRZU. Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 STATUT STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ SZKOŁY Z SIEDZIBĄ W ZAGÓRZU Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły z Siedzibą w Zagórzu zwane dalej Stowarzyszeniem posiada osobowość prawną.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców

Regulamin Rady Rodziców Regulamin Rady Rodziców 1 Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców Szkoły Podstawowej nr 9 w Olsztynie, zwana dalej Radą, działa na podstawie artykułów 53 i 54 Ustawy o systemie oświaty z 7 września 1991

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA "NASZ GRÓDEK"

STOWARZYSZENIA NASZ GRÓDEK STATUT STOWARZYSZENIA "NASZ GRÓDEK" Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie przyjmuje nazwę "Nasz Gródek" zwane dalej Stowarzyszeniem, działa na podstawie Ustawy z dnia 07 kwietnia 1989r. Prawo

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA ROTOPOL ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: ROTOPOL w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie jest zrzeszeniem osób fizycznych

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Publicznego Gimnazjum Nr 3 im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej

REGULAMIN RADY RODZICÓW Publicznego Gimnazjum Nr 3 im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej REGULAMIN RADY RODZICÓW Publicznego Gimnazjum Nr 3 im. Emilii Plater w Białej Podlaskiej tekst jednolity I. Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty art. 53 i 54 (Dz. U. z

Bardziej szczegółowo

projekt Prezydenta Miasta Krakowa UCHWAŁA NR Rady Miasta Krakowa z dnia w sprawie powołania Rady Krakowskich Seniorów oraz nadania jej Statutu.

projekt Prezydenta Miasta Krakowa UCHWAŁA NR Rady Miasta Krakowa z dnia w sprawie powołania Rady Krakowskich Seniorów oraz nadania jej Statutu. druk nr projekt Prezydenta Miasta Krakowa UCHWAŁA NR Rady Miasta Krakowa z dnia w sprawie powołania Rady Krakowskich Seniorów oraz nadania jej Statutu. Na podstawie art. 5 c ust. 2, ust. 5, art. 30 ust.

Bardziej szczegółowo