Prognozy rynku pracy i zapotrzebowania na kwalifikacje

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prognozy rynku pracy i zapotrzebowania na kwalifikacje"

Transkrypt

1 Audyt ofert pracy, zapotrzebowanie na kwalifikacje i szkolenia na Dolnym Œl¹sku projekt nr Z/2.02/II/2.1/5/04 finansowany ze œrodków Europejskiego Funduszu Spo³ecznego Unii Europejskiej w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego i bud etu Pañstwa Prognozy rynku pracy i zapotrzebowania na kwalifikacje pod redakcj¹ Teresy Kupczyk Politechnika Wroc³awska Centrum Kszta³cenia Ustawicznego Wroc³aw 2005 Partnerzy projektu Zwi¹zek Pracodawców Dolnego Œl¹ska

2 Publikacja finansowana ze œrodków Europejskiego Funduszu Spo³ecznego Unii Europejskiej w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego i bud etu Pañstwa, z projektu Audyt ofert pracy, zapotrzebowanie na kwalifikacje i szkolenia na Dolnym Œl¹sku nr Z/2.02/II/2.1/5/04 Nadzór naukowy nad badaniami Adam GRZECH Recenzent Jerzy ŒWI TEK Opracowanie redakcyjne Alina KACZAK Copyright by Politechnika Wroc³awska Centrum Kszta³cenia Ustawicznego, Wroc³aw 2005 ISBN Druk: Drukarnia Oficyny Wydawniczej Politechniki Wroc³awskiej.

3 Opis projektu Audyt ofert pracy, zapotrzebowanie na kwalifikacje i szkolenia na Dolnym Œl¹sku (Z/2.02/II/2.1/5/04) Cel projektu Celem g³ównym projektu jest pozyskanie informacji na temat rynku pracy Dolnego Œl¹ska oraz prognoz rozwojowych, a tak e ofert edukacyjnych i szkoleniowych. Cele te zostan¹ osi¹gniête poprzez nastêpuj¹ce dzia³ania: audyt ofert pracy, analizê zapotrzebowania na kwalifikacje, audyt potrzeb szkoleniowych, mo liwoœci inwestowania firm krajowych i zagranicznych na terenie Dolnego Œl¹ska, audyt us³ug szkoleniowych, analizê trendów w Europie i na œwiecie, dotycz¹cych rynku pracy oraz zbadanie uwarunkowañ sukcesu zawodowego, w szczególnoœci kadry kierowniczej, w kontekœcie funkcjonowania Polski w Unii Europejskiej. Audyt ofert pracy jak i zapotrzebowania na kwalifikacje zostan¹ dokonane na podstawie badañ jakoœciowych przeprowadzonych u 350 pracodawców Dolnego Œl¹ska. Jako narzêdzie badawcze wykorzystane zostan¹: ankieta, wywiad, dyskusja, analiza programów rozwojowych przedsiêbiorstw, analiza raportów, ekspertyz, materia³ów konferencyjnych, strategii i opracowañ itp. Opracowany zostanie system zbierania i analizy danych statystycznych na potrzeby edukacji. Projekt ma tak e za zadanie upowszechniæ wyniki podjêtych badañ. Projekt ma odpowiedzieæ na nastêpuj¹ce pytania: Gdzie w najbli szych trzech latach pojawi¹ siê miejsca pracy? Na jakie kwalifikacje i szkolenia jest zapotrzebowanie przedsiêbiorców? W których kierunkach nale y rozwijaæ swoj¹ karierê zawodow¹, by byæ poszukiwanym na rynku pracy? Jakie s¹ plany inwestycyjne przedsiêbiorców krajowych i zagranicznych w zakresie Dolnego Œl¹ska? Jakie s¹ uwarunkowania sukcesu zawodowego w aspekcie funkcjonowania w Zjednoczonej Europie? Zak³adane rezultaty projektu to: 350 przebadanych pracodawców Dolnego Œl¹sk w zakresie ofert pracy, zapotrzebowania na kwalifikacje i szkolenia, Partnerzy projektu Zwi¹zek Pracodawców Dolnego Œl¹ska

4 4 Opis projektu 350 przebadanych przedsiêbiorców/osób z kadry kierowniczej w zakresie uwarunkowañ sukcesu zawodowego, uczestnictwo w 8 konferencjach krajowych i zagranicznych w celu uzyskania informacji i dokonania analizy trendów w Europie i na œwiecie, dotycz¹cych rynku pracy, a tak e uwarunkowañ sukcesu zawodowego, 10 ukoñczonych analiz, ekspertyz itp. w zakresie przedmiotów i wyników badañ, 4 bazy danych, 3 publikacje w zakresie przedmiotów i wyników badañ, 10 zorganizowanych konferencji, seminariów, warsztatów, 5 podejmowanych inicjatyw na rzecz wspó³pracy œwiata nauki i biznesu w zakresie Regionalnych Strategii Innowacyjnych, 85% instytucji wykorzysta wyniki badañ (do 2006 r.). Zak³ada siê, e projekt przyczyni siê do dopasowania programów nauczania do rzeczywistych potrzeb edukacyjnych w szko³ach zawodowych i uczelniach, co przyczyni siê do zmniejszenia liczby bezrobotnych absolwentów. Rezultaty projektu pozwol¹ PUPom lepiej dobieraæ programy szkoleñ dla bezrobotnych, co umo liwi szybsz¹ likwidacjê bezrobocia na terenie Dolnego Œl¹ska. Audyt potrzeb szkoleniowych pozwoli instytucjom szkoleniowym na lepsze zaspokajanie zapotrzebowania i rozwój zasobów ludzkich. Realizatorzy projektu Dolnoœl¹skie Centrum Informacji Zawodowej i Doskonalenia Nauczycieli (II partner konsorcjum) odpowiada za modu³ zwi¹zany z konsultacjami i prowadzeniem badañ ankietowych na terenie Wa³brzycha i okolic (wartoœæ realizowanych zadañ z³). Politechnika Wroc³awska (I partner konsorcjum) zajmie siê w ca³oœci koordynacj¹ projektu i prowadzeniem badañ (wartoœæ realizowanych zadañ z³). Zwi¹zek Pracodawców Dolnego Œl¹ska (partner wiod¹cy) ma w swoich zadaniach zarz¹dzanie i kontakty z Instytucj¹ Wdra aj¹c¹ oraz udzia³ w spotkaniach z pracodawcami, (wartoœæ realizowanych zadañ z³). Beneficjenci ostateczni (instytucje, do których adresowana jest pomoc Unii Europejskiej w projekcie). Beneficjenci ostateczni to instytucje zajmuj¹ce siê monitorowaniem regionalnego rynku pracy, w tym ofert edukacyjnych i szkoleniowych. Planowana liczba instytucji objêtych wsparciem: Nazwa instytucji Liczba instytucji Jednostki publicznych s³u b zatrudnienia (PUP-y,... Biura Karier) 60 Niepubliczne instytucje rynku pracy BT (Stowarzyszenia...) 35 Szko³y i publiczne placówki kszta³cenia ustawicznego BT Niepubliczne instytucje szkol¹ce BT Instytucje pomocy spo³ecznej 34 Instytucje promocji innowacji technologii 12

5 5 Spis treœci Wprowadzenie Bogdan Suchecki, Artur Gajdos, Modelowanie i prognozowanie rynku pracy Wac³aw Kasprzak, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie, dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w bran ach technicznych Piotr Berkowski, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w bran y budownictwa Zbigniew Gnutek, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w zakresie mechaniki i budowy maszyn Zbigniew Gnutek, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w zakresie energetyki Monika Hardygóra, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w górnictwie i geologii Jan Danielewicz, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe z zakresu ochrony œrodowiska Andrzej Kotowski, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe z zakresu in ynierii œrodowiska Janusz Turczynowicz, Raport na temat trendów rozwoju telekomunikacji Miros³aw Kuty³owski, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w informatyce Adam Grzech, Analiza rynku pracy w zakresie wykorzystania technologii informacyjno-komunikacyjnych w sferze us³ug Aleksander Weron, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w kierunkach zwi¹zanych z matematyk¹ Stanis³aw Che³pa, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w zarz¹dzaniu, psychologii i socjologii

6 6 Spis treœci Zenon Tagowski, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w zakresie administracji Zenon Tagowski, Analiza trendów w Polsce, Europie i na œwiecie dotycz¹cych rynku pracy, w tym zapotrzebowania na nowe kwalifikacje i specjalizacje zawodowe w zakresie edukacji Adam Suchodolski, Analiza rynku szkoleniowego pod potrzeby rynku pracy Lilianna Jaroñ, Rynek pracy Dolnego Œl¹ska ocena wyników badañ przeprowadzonych na pracodawcach z Dolnego Œl¹ska Teresa Kupczyk, Jaros³aw Janecki, Zasoby ludzkie na rynku pracy, Polska na tle Europy i œwiata Za³acznik Zasoby ludzkie na rynku pracy Polska na tle Europy i œwiata. Dane w tabelach

7 7 Wprowadzenie Przedstawione Pañstwu opracowanie zosta³o przygotowane w ramach pierwszego etapu realizacji projektu pt. Audyt ofert pracy, zapotrzebowanie na kwalifikacje i szkolenia na Dolnym Œl¹sku wspó³finansowanego ze œrodków Europejskiego Funduszu Spo³ecznego Unii Europejskiej. Sk³adaj¹ siê na nie autorskie referaty, w których prezentowane s¹ ró ne opinie na temat przyczyn oraz skutków zachodz¹cych i oczekiwanych zmian na rynku pracy. Publikacja jest doœæ zró nicowana i zawiera obok prac metodologicznych i ogólnych, tak e studia tematyczne, prognozy ca³oœciowe i fragmentaryczne oraz próby identyfikacji i analizy trendów rozwojowych i technologicznych. Stanowi ona niejako podsumowanie pierwszej czêœci badañ, których celem by³a, miêdzy innymi, identyfikacja i opisanie obszarów aktywnoœci, charakteryzuj¹cych siê du ym potencjalnym wp³ywem na zmiany na rynku pracy. Z tego te wzglêdu mo na w niej znaleÿæ referaty, w których zmiany na rynku pracy analizowane s¹ z punktu widzenia: nowych technologii wytwarzania, technologii informacyjno-komunikacyjnych, ochrony œrodowiska naturalnego, popytu na nowe us³ugi edukacyjne i administracyjne, zmian spo³ecznych i sytuacji geopolitycznej itd. Prezentowane jest tu szerokie spektrum zagadnieñ, problemów, punktów widzenia, dyscyplin naukowych i dziedzin gospodarki. ¹czy je zawartoœæ merytoryczna, podejmowanie prób zrozumienia i wyjaœnienia przyczyn zachodz¹cych i przewidywanych zmian na rynku pracy i zapotrzebowania na kwalifikacje. Znacz¹cy wp³yw na treœæ prezentowanych w dyskusji g³osów ma du e i zró nicowane doœwiadczenie Autorów w zakresie kszta³cenia, przygotowywania i oceny kadr na potrzeby gospodarki, administracji rz¹dowej i samorz¹dowej, edukacji, badañ naukowych itd. W ka dej z prezentowanych wypowiedzi mo na znaleÿæ liczne odwo³ania do ró norodnej literatury oraz indywidualnych doœwiadczeñ Autorów, dotycz¹cych zmian na rynku pracy. Celem publikacji jest próba przedstawienia rynku pracy w Polsce na tle Europy i œwiata oraz stworzenie prognoz rozwojowych na podstawie analizy obecnego i przewidywanego zapotrzebowania na kwalifikacje i szkolenia, w tym ocena przygotowania polskiego systemu edukacyjnego do nadchodz¹cych zmian. W wiêkszoœci referatów znajduje siê odwo³anie do zasadniczych, dla rynku pracy, procesów: globalizacji, postêpu technologicznego, integracji europejskiej, restrukturyzacji i transformacji do spo³eczeñstwa informacyjnego. Rozpatrywanie rynku pracy w tym kontekœcie pozwala Autorom na odwo³ywanie siê do doœwiadczeñ innych krajów. W wiêkszoœci prezentowanych referatów przywo³ywane s¹ zjawiska, powszechnie uwa ane za symptomatyczne dla naszych czasów, a wp³ywaj¹ce na wspó³czesny rynek pracy, tj. umiêdzynarodowienie dzia³alnoœci gospodarczej, rozwój i upowszechnianie technologii informatycznych i telekomunikacyjnych.

8 8 Wprowadzenie W opracowaniu mo na znaleÿæ analizy i opinie przygotowane na podstawie: przegl¹du wyników badañ, opracowañ, statystyk, programów rozwojowych organizacji gospodarczych i instytucji, ekspertyz, materia³ów konferencyjnych, strategii, itp. ród³a te zwi¹zane s¹ z rynkiem pracy w regionie, kraju, Europie i na œwiecie oraz w³asnymi opiniami Autorów. W referatach stawiane s¹ pytania i podejmowane s¹ próby odpowiedzi, dotycz¹ce m.in. nastêpuj¹cych zagadnieñ: jakie i jak nowe technologie oraz techniki wp³ywaj¹ i wp³yn¹ na zmianê zapotrzebowania rynku pracy na kwalifikacje, dlaczego zachodz¹ i bêd¹ zachodziæ zmiany na rynku pracy, na jakie kwalifikacje i specjalizacje jest i bêdzie zapotrzebowanie, a na jakie bêdzie ono ros³o lub mala³o oraz które z tych oczekiwanych kwalifikacji wynikaj¹ z rozwoju nowoczesnych technologii, w tym informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Doœwiadczenia Autorów, przyjête ró ne punkty widzenia oraz szeroki zakres reprezentowanych dziedzin wiedzy i dyscyplin naukowych powoduje, e prezentowany zbiór referatów ma charakter przegl¹dowy i interdyscyplinarny o du ej wartoœci informacyjnej. Wynika to g³ównie z faktu, e potencjalne zmiany na rynku pracy zosta³y przedstawione przez Autorów, którzy postrzegaj¹ je przez pryzmat w³asnej aktywnoœci zawodowej, czêsto dalekiej od zagadnieñ modelowania i prognozowania zmian popytu i poda y na rynku pracy. Prezentowane opinie, pogl¹dy i prognozy z pewnoœci¹ nie wyczerpuj¹ wszystkich mo liwych punktów widzenia na trudny i z³o ony problem, jakim jest przewidywanie zmian na rynku pracy i prognozowanie zapotrzebowania na kwalifikacje. Zawarte w wyst¹pieniach pogl¹dy i tezy nie s¹ jednoznaczne i nale y je traktowaæ jako dyskusyjne i wymagaj¹ce potwierdzenia w dalszych badaniach jakoœciowych i iloœciowych rynku pracy. Autorzy ywi¹ jednak nadziejê, i ich opracowania bêd¹ mia³y znaczenie poznawcze i aplikacyjne.

9 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy Bogdan SUCHECKI*, Artur GAJDOS* 1. Podstawowe definicje, klasyfikacja pojêæ, dane statystyczne 1.1. Rynek pracy zdefiniowanie pojêæ Rynek pracy stanowi czêœæ systemu gospodarczego, obejmuj¹c¹ procesy zwi¹zane z poszukiwaniem, podejmowaniem i wykonywaniem pracy oraz regulacje prawne i spo³eczne. Jest on œciœle powi¹zany z pozosta³ymi czêœciami gospodarki i jego analiza wymaga odniesienia do sytuacji w ca³ym systemie gospodarczym. Nie mo e wiêc byæ traktowany w sposób izolowany, poniewa procesy zachodz¹ce w gospodarce wi¹ ¹ go silnymi sprzê eniami zwrotnymi z rynkiem dóbr i us³ug oraz z rynkiem finansowym. Si³a i kierunki zale noœci pomiêdzy podmiotami determinuj¹ jego charakter i pozwalaj¹ okreœliæ rynek pracy jako: liberalny (elastyczny), lub konserwatywny (sztywny). Liberalny rynek pracy, nazywany równie elastycznym, to taki, który charakteryzuje siê ograniczonym wp³ywem zwi¹zków zawodowych i rz¹du. W funkcjonowaniu rynku przewa aj¹ wolnorynkowe relacje pracownik pracodawca. Sztywny rynek pracy oznacza wiele regulacji prawnych dotycz¹cych czasu pracy, p³acy minimalnej, ochrony pracowników oraz silnej pozycji przetargowej zwi¹zków zawodowych. Charakterystykê elementów rynku pracy elastycznego oraz sztywnego wed³ug czynników okreœlaj¹cych stosunek pracy przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1. Elementy stosunku pracy na rynku elastycznym i sztywnym Elementy stosunku pracy Rodzaj rynku pracy Elastyczny Sztywny Wynagrodzenie uzale nione od wyników pracy niezale ne od wyników pracy Ukszta³towanie czasu dostosowanie do potrzeb zak³adu œciœle okreœlony tygodniowy pracy rozk³ad D³ugoœæ czasu pracy nadgodziny, praca w niepe³nym œciœle okreœlony tygodniowy wymiarze wymiar czasu pracy Ochrona stosunku pracy brak pracy nie mo na wypowiedzieæ ród³o: Dolny E., Meller J., Wiœniewski Z. [1998], s. 13. * Katedra Ekonometrii Przestrzennej Uniwersytetu ódzkiego.

10 10 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS Analiza rynku pracy jest œciœle zwi¹zana ze struktur¹ demograficzn¹ ludnoœci. Jest to podzia³ na ludnoœæ: w wieku produkcyjnym, biern¹ i czynn¹ zawodowo, pracuj¹cych (w tym: pracodawców) oraz bezrobotnych. Demograficzn¹ strukturê rynku pracy przedstawiono na rysunku 1. Ludnoœæ w wieku produkcyjnym Aktywni zawodowo Pracuj¹cy Bezrobotni Pracodawcy Bierni zawodowo Rys. 1. Demograficzna struktura rynku pracy ród³o: Opracowanie w³asne Zaklasyfikowanie jednostek do poszczególnych grup jest procesem utrudnionym. Wynika to z ró nych definicji biernoœci i aktywnoœci zawodowej, uznawania za bezrobotnego lub biernego zawodowo. Dodatkowo sprawê komplikuje przenikanie siê poszczególnych grup, czêsto trudne do zaobserwowania i prawie niemo liwe do okreœlenia liczbowego. Do prowadzenia analiz empirycznych konieczne jest dok³adne zdefiniowanie poszczególnych grup w celu okreœlenia przedmiotu badañ. W Polsce g³ównymi Zatrudnienie 1 Biernoœæ zawodowa Bezrobocie Rys. 2. Wzajemne przenikanie siê podstawowych kategorii zasobów na rynku pracy. 1 praca w czasie zmniejszonym z woli pracownika; 2 bezrobotni zniechêceni do szukania pracy; 3 praca w czasie zmniejszonym z woli pracodawcy; 4 praca podejmowana na czarno ród³o: Polityka gospodarcza [1999], s. 472

11 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy 11 Ÿród³ami informacji o rynku pracy s¹: bie ¹ce informacje statystyczne z przedsiêbiorstw, urzêdów pracy i innych instytucji dotycz¹ce zatrudnienia, wynagrodzeñ i bezrobocia, które zgodnie z odpowiednimi ustawami s¹ okresowo przesy³ane do GUS oraz specjalne badania ankietowe aktywnoœci ekonomicznej ludnoœci (BAEL) prowadzone przez GUS. W statystyce urzêdów pracy dane o pracuj¹cych dotycz¹ osób wykonuj¹cych pracê przynosz¹c¹ im zarobek lub dochód. Dane o bezrobotnych zarejestrowanych obejmuj¹ osoby, które zgodnie z ustaw¹ o zatrudnieniu i przeciwdzia³aniu bezrobociu okreœlone s¹ jako bezrobotne. Przez pojêcie bezrobotny nale y rozumieæ osobê niezatrudnion¹ i nie wykonuj¹c¹ innej pracy zarobkowej, zdoln¹ i gotow¹ do podjêcia zatrudnienia w pe³nym wymiarze czasu pracy, nie ucz¹c¹ siê w szkole w systemie dziennym, zarejestrowan¹ we w³aœciwym dla miejsca zameldowania (sta³ego lub czasowego) rejonowym urzêdzie pracy oraz spe³niaj¹c¹ inne warunki zawarte w ustawie. Stopê bezrobocia rejestrowanego oblicza siê jako stosunek liczby bezrobotnych zarejestrowanych do liczby cywilnej ludnoœci aktywnej zawodowo. Podstawowe kryterium podzia³u na aktywnych zawodowo i biernych zawodowo, w badaniu aktywnoœci ekonomicznej ludnoœci (BAEL) stanowi praca, tzn. fakt wykonywania, posiadania b¹dÿ poszukiwania pracy. Do aktywnych zawodowo zaliczono osoby pracuj¹ce i bezrobotne. Do biernych zawodowo zalicza siê osoby, które nie zosta³y zakwalifikowane jako pracuj¹ce lub bezrobotne. Wspó³czynnik aktywnoœci zawodowej to udzia³ aktywnych zawodowo w liczbie ludnoœci (w wieku 15 lat i wiêcej) ogó³em oraz danej grupy. WskaŸnik zatrudnienia oblicza siê jako udzia³ pracuj¹cych w liczbie ludnoœci (w wieku 15 lat i wiêcej) ogó³em oraz danej grupy 1. Zdefiniowanie podstawowych pojêæ pozwala na okreœlenie procesów zachodz¹cych na rynku pracy. Oczywiœcie stosuje siê tu pewne uproszczenia, lecz analiza przep³ywu miêdzy poszczególnymi kategoriami jest jednym z g³ównych problemów badawczych pozwalaj¹cych na okreœlenie charakterystyk rynku pracy. Analizy dynamiki i struktury omawianych procesów pozwalaj¹ na okreœlenie charakteru rynku pracy, typów bezrobocia, struktury popytu i poda y oraz podjêcie prób zdefiniowania dzia³añ maj¹cych na celu ograniczanie niekorzystnych zjawisk. Na rysunku 3 przedstawiono przep³ywy miêdzy subpopulacjami na rynku pracy. Wzrost liczby ludnoœci w wieku produkcyjnym (1) spowodowany jest osi¹ganiem wieku 18 lat, odp³yw (2) wynika z osi¹gniêcia wieku poprodukcyjnego (mê - czyÿni 65 lat, kobiety 60 lat). Zmiany wewn¹trz populacji pracuj¹cy (3) wynikaj¹ ze zmian charakteru zatrudnienia (miejsca pracy, zawodu). Populacja bezrobotnych zmienia siê wskutek podejmowania pracy (5) lub utraty pracy przez aktywnych zawodowo (4) oraz wyra enia chêci podjêcia pracy przez biernych zawodowo (8) lub zrezygnowania z zamiaru poszukiwania pracy (9) przez bezrobotnych. Grupa biernych zawodowo, prócz relacji z grup¹ bezrobotnych, podlega 1 Rocznik Statystyczny RP [2000], s. 120.

12 12 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS Ludnoœæ w wieku produkcyjnym Aktywni zawodowo 1 3 Pracuj¹cy 4 5 Bezrobotni Bierni zawodowo Rys. 3. Iloœciowe procesy zachodz¹ce na rynku pracy ród³o: Polityka gospodarcza [1999], s. 468 zmianom wskutek podjêcia pracy (6) lub przejœcia z grupy pracuj¹cych do biernoœci zawodowej (7). Analizy procesów zachodz¹cych na rynku pracy nie polegaj¹ jedynie na iloœciowej i jakoœciowej ocenie wielkoœci poszczególnych grup (pracuj¹cy, bezrobotni), lecz na obserwacji dynamicznych procesów nap³ywu i odp³ywu. Zgodnie z zaprezentowanymi pojêciami mo na zdefiniowaæ kategorie popytu i poda y pracy. Poda pracy tworzy ta czêœæ spo³eczeñstwa, która chce i mo e pracowaæ, czyli liczba osób w wieku produkcyjnym, która jest aktywna zawodowo (pracuj¹ca lub bezrobotna). Zale noœci te mo na przedstawiæ w postaci nastêpuj¹cych równañ: LS = LPO + LB gdzie: LS poda pracy, LPO liczba pracuj¹cych ogó³em, LB liczba bezrobotnych. Poda pracy zale y do liczby ludnoœci w wieku produkcyjnym i wspó³czynnika aktywnoœci zawodowej, bêd¹cego stosunkiem sumy liczby pracuj¹cych i bezrobotnych do liczby osób w wieku produkcyjnym: LS = LP AKTP gdzie: LP liczba ludnoœci w wieku produkcyjnym, AKTP wspó³czynnik aktywnoœci zawodowej. Popyt na pracê to zapotrzebowanie systemu gospodarczego na si³ê robocz¹, okreœla go ³¹cznie liczba pracuj¹cych oraz liczba wolnych miejsc pracy (liczba ofert pracy): LD = LPO + LOF gdzie: LD popyt na pracê,

13 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy 13 LPO liczba pracuj¹cych ogó³em, LOF liczba ofert pracy. Gdyby rynek pracy znajdowa³ siê w równowadze: LS = LD tzn. poda równowa y³aby popyt, wówczas spe³nione by³yby nastêpuj¹ce warunki: LPO + LB = LPO + LOF LB = LOF Spe³nienie tego ostatniego warunku, wyra aj¹cego równoœæ liczby bezrobotnych i liczby ofert pracy, powodowa³oby wystêpowanie jedynie bezrobocia frykcyjnego. Je eli przewa a liczba ofert pracy (LB < LOF), to wystêpuje nadwy ka popytu nad poda ¹. Najczêœciej jednak wiêcej jest chêtnych do podjêcia pracy, ni wolnych miejsc (LB > LOF). Wtedy prócz bezrobocia frykcyjnego wystêpuje równie bezrobocie strukturalne i cykliczne. Kluczowym elementem rynku pracy jest zatrudnienie (praca najemna). Pojêcie to wymaga dodatkowo okreœlenia ram instytucjonalnych i prawnych. G³ównym problemem analiz empirycznych jest koniecznoœæ okreœlenia, z jakim typem zatrudnienia mamy do czynienia. Obecnie, poza tradycyjnymi formami œwiadczenia pracy na podstawie umowy o pracê na okres próbny, czas okreœlony i nieokreœlony, umów zlecenia i o dzie³o oraz umów agencyjnych, rozwijaj¹ siê nowe, elastyczne formy zatrudnienia. Ich udzia³ w zatrudnieniu ogó³em w Polsce jest jeszcze niewielki, lecz przyk³ady pañstw rozwiniêtych wskazuj¹, e nowe formy zatrudnienia bêd¹ stanowi³y podstawê nowoczesnych gospodarek. Nowoczesne formy zatrudnienia zmierzaj¹ w kierunku uelastycznienia rynku pracy. Zmienny czas pracy, brak przywi¹zania pracownika do konkretnego miejsca pracy i praca na w³asny rachunek s¹ elementami czêsto postulowanymi przez pracodawców w negocjacjach dotycz¹cych uregulowañ prawnych. Z drugiej jednak strony organizacje pracownicze domagaj¹ siê zachowania ochrony pracownika i dobrowolnoœci podejmowania pracy w nowych formach. Uregulowania prawne powinny w jednakowym stopniu chroniæ pracowników jak i dawaæ szansê na rozwój przedsiêbiorstw. Dokonuj¹c dok³adniejszych analiz zatrudnienia, konieczne jest odwo³anie do Klasyfikacji Zawodów i Specjalnoœci (KZiS). Wynika to z faktu, i populacja zatrudnionych nie jest homogeniczna, a wœród g³ównych cech j¹ ró nicuj¹cych wystêpuje zawód. Na rynku pracy zachodz¹ odmienne procesy dla ró nych grup zawodowych. Prognozowanie zatrudnienia wymaga identyfikacji tych procesów i uwzglêdnienia ich w prognozach szczegó³owych. Nale y podkreœliæ, e obowi¹zuj¹ca klasyfikacja coraz bardziej traci na aktualnoœci. Wiele zawodów przestanie istnieæ, powstanie wiele nowych, a czêœæ mo e zmieniæ swe miejsce w klasyfikacji. W zwi¹zku z tym, dla przygotowania procesu prognozowania wed³ug zawodów istotne jest okreœlenie zmian w przysz³ej strukturze zawodowej. Koniecznoœæ identyfikacji nowych zawodów wynika z rozwoju

14 14 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS cywilizacji informatycznej i coraz wiêkszego zasiêgu nowych zawodów. Szacuje siê, e w perspektywie lat, 10 15% zatrudnionych bêdzie pracowaæ w zawodach, które obecnie nie s¹ sklasyfikowane. Okreœlenie przedmiotu badañ jest w przypadku rynku pracy doœæ k³opotliwe. Zmieniaj¹ce siê regulacje prawne oraz metody statystyki sprawiaj¹, e na dynamiczne procesy zachodz¹ce na rynku pracy nak³adaj¹ siê dodatkowo zmiany definicyjne. Inna definicja bezrobotnego oraz ci¹g³e prace nad Klasyfikacj¹ Zawodów i Specjalnoœci sprawiaj¹, e próby opisu iloœciowego omawianych zjawisk obarczone s¹ b³êdami wynikaj¹cymi ze zmian metod pomiaru badanych zbiorowoœci. Œwiadomoœæ tego wskazuje na koniecznoœæ prób uwzglêdniania tych procesów w opisie zjawisk i zbiorowoœci oraz na potrzebê wypracowania sta³ych standardów, które pozwol¹ na gromadzenie dostatecznie d³ugich szeregów danych do budowy modeli ekonometrycznych Dane statystyczne G³ówn¹ determinant¹ jakoœci procesu prognostycznego jest dostêp do odpowiednich danych statystycznych. Najlepsze metody i procedury prognostyczne s¹ bezu yteczne, jeœli prognosta nie ma dostêpu do odpowiedniej bazy danych. Najbardziej obszernym i dostêpnym Ÿród³em danych statystycznych w Polsce s¹ obecnie wyniki badañ prowadzonych przez G³ówny Urz¹d Statystyczny. Mo na wyró niæ dwie podstawowe grupy badañ dostarczaj¹cych dane o rynku pracy: oparte na sprawozdawczoœci statystycznej, oparte na badaniach reprezentacyjnych. ród³a te uzupe³niaj¹ siê lub w niektórych przypadkach (np. w przypadku liczby bezrobotnych) pokrywaj¹ siê, tzn. dostarczaj¹ danych wed³ug ró nych metod pomiaru. Jednym z najbardziej istotnych elementów systemu prognostyczno-informacyjnego jest dostêp do danych statystycznych o odpowiedniej jakoœci. Nale y stwierdziæ, e bazowanie jedynie na danych publikowanych przez GUS, mo e byæ niewystarczaj¹ce do opisu zmieniaj¹cej siê gospodarki. Jedynie dysponowanie odpowiedniej jakoœci danymi pozwala na budowê i estymacjê modeli ekonometrycznych oraz na szczegó³owe analizy. Przegl¹d badañ GUS Wœród badañ GUS dotycz¹cych rynku pracy mo na wyró niæ badania sta³e, cykliczne i nowe oraz pe³ne i reprezentacyjne 2 : badanie ludnoœci aktywnej zawodowo (BAEL), badanie pracuj¹cych w gospodarce narodowej, badanie pracuj¹cych i ruchu zatrudnionych w gospodarce narodowej, badanie bezrobocia, badanie wolnych miejsc pracy, badanie bilansu si³y roboczej, 2 Opracowano na podstawie:

15 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy 15 monitoring rynku pracy i wynagrodzeñ, badanie wynagrodzeñ w gospodarce narodowej. Problematyka rynku pracy zosta³a uwzglêdniona doœæ szeroko w Narodowym Spisie Powszechnym 2002 (NSP 2002), którego wyniki, jak stwierdza Witkowski 3,...bêd¹ mia³y ogromne znaczenie, nie tylko diagnostyczne w zakresie opisy sytuacji na polskim rynku pracy, ale tak e bêd¹ s³u y³y do szeroko zakrojonych prac metodologicznych przez nastêpne kilka lat. Zalety badania rynku pracy w NSP 2002 wynikaj¹ g³ównie z tego, e zastosowana metodologia zbierania danych o aktywnoœci ekonomicznej ludnoœci by³a podobna, jak w przypadku cyklicznych, reprezentacyjnych Badañ Aktywnoœci Ekonomicznej Ludnoœci, a wiêc zgodna z rekomendacjami statystyki miêdzynarodowej. NSP 2002 bêdzie Ÿród³em wiêkszej liczby danych w ujêciu przestrzennym, bêdzie jednorodnym Ÿród³em danych o ludnoœci aktywnej zawodowo, da wiêcej informacji o pracuj¹cych i dok³adniejsze dane o pracuj¹cych w rolnictwie oraz zmierzy bezrobocie wed³ug standardów miêdzynarodowych w ró nych przekrojach 4. Wyniki spisu bêd¹ niew¹tpliwie g³ównym Ÿród³em danych pomocniczych 5. Komplementarne Ÿród³a danych statystycznych Prowadzenie badañ na szczeblu ni szym ni krajowy (regionalny, wojewódzki) wymaga dostêpu do odpowiedniej bazy danych zdezagregowanych. Funkcjê bazy w takich badaniach mo e spe³niaæ Bank Danych Lokalnych (BDL), bêd¹cy wieloszczeblow¹ baz¹ danych statystycznych o ró norodnych, co do skali i zakresu, uk³adach przestrzennych. Rozwijanie zakresu danych dostêpnych w BDL wydaje siê koniecznym kierunkiem rozwoju statystyki regionalnej dostarczaj¹cej informacji do analiz zdezagregowanych obiektów przestrzennych. Ponadto Banki Danych Lokalnych tworz¹ Europejski Regionalny System Informacyjny (SIRE), który jest odpowiedzi¹ na rosn¹ce zapotrzebowanie na dane lokalne 6. Poza ogólnie dostêpnymi Ÿród³ami informacji nale y rozwa yæ mo liwoœci wykorzystania innych baz informacyjnych istniej¹cych w Polsce. Mog¹ to byæ bazy Urzêdów Skarbowych oraz Zak³adu Ubezpieczeñ Spo³ecznych. Bazy Urzêdów Skarbowych mog¹ byæ Ÿród³em informacji dla lokalnych i regionalnych analiz rynku pracy ze wzglêdu na terytorialn¹ dezagregacjê danych. Baza informacji ZUS 7 mo e staæ siê g³ównym Ÿród³em informacji o rynku pracy oraz efektach polityki spo³ecznej rz¹du. Wynika to z wysokiej reprezentatywnoœci, ci¹g³oœci i systematycznoœci zbierania informacji i bardzo szerokiego zakresu gromadzonych danych. Odpowiednio przetworzone dane mog¹ s³u yæ do monitorowania sytuacji gospodarczej, do bardziej pog³êbionych analiz oraz prognozo- 3 Witkowski J. (2002), s Ibidem s Jak Ÿród³o koryguj¹ce np. s³u ¹ce do sprawdzania sensownoœci prognoz szczegó³owych. 6 Odrêbalski M., Strahl D. [1999]. 7 Opracowano na podstawie: Sztandar-Sztanderska i in. [2000].

16 16 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS wania. Baza ta ma tak e pewne ograniczenia, poniewa rejestruje jedynie informacje o osobach oficjalnie zg³aszanych do ubezpieczenia spo³ecznego. Nie obejmuje wiêc: pracuj¹cych w sposób nieoficjalny, ubezpieczonych w KRUS, nie zarejestrowanych bezrobotnych, w du ym stopniu pomija osoby bierne zawodowo. Mo liwe jest wykorzystanie bazy ZUS w kilku g³ównych kierunkach: do bie- ¹cego monitoringu rynku pracy (g³ównie analiza zatrudnienia w ró nych przekrojach); do analizy rynku pracy (analiza struktury i tempa zmian w populacjach zatrudnionych i bezrobotnych z uwzglêdnieniem przep³ywów zatrudnienie-bezrobocie); do konstruowania analiz problemowych (np. analiza kosztów pracy, analiza kwalifikacji); do prognozowania popytu na pracê w ujêciu kwalifikacyjnym. Wykorzystanie bazy ZUS do prognozowania popytu na pracê wed³ug kwalifikacji by³oby zasadne ze wzglêdu na u ywanie klasyfikacji zawodów, której grupy wielkie, du e i œrednie bêd¹ kryterium dezagreguj¹cym prognozy. Pewnym ograniczeniem jest krótkotrwa³oœæ zbierania danych. Operacyjn¹ bazê danych do budowy i weryfikacji modeli opisuj¹cych zmiany zachodz¹ce na rynku pracy mog¹ tworzyæ dane kwartalne. Przyk³adem takiej bazy jest baza makroekonomicznych danych kwartalnych tworzona od kilku lat w KEP. 2. Rekomendacje metodyczno-modelowe 2.1. Modelowanie i prognozowanie makroekonomiczne Modele kwartalne WK Seria kwartalnych modeli gospodarki narodowej Polski jest rezultatem prac zespo³u Katedry Modeli i Prognoz Ekonometrycznych IEiS U kierowanego przez prof. A. Welfe. Model kwartalny znajduje obecnie zastosowanie w prognozowaniu krótkookresowym oraz dla przeprowadzania kontrfaktycznych analiz symulacyjnych. Dla prognozowania œrednio- i d³ugookresowego ma znaczenie wspomagaj¹ce umo - liwiaj¹c aktualizacjê makroanaliz przez wykorzystanie nowych danych, generowanych przez model kwartalny na podstawie zasz³oœci zaobserwowanych w minionych kwarta³ach roku. Przyk³adowo makromodel WK98 mo na by³o zaliczyæ do modeli œredniej wielkoœci. Sk³ada³ siê z 204 równañ, w tym 108 by³o ³¹cznie wspó³zale nych. Konstrukcja modelu opiera³a siê na za³o eniu, i realizuje siê popyt. Dostosowania mog³y mieæ formê iloœciow¹, cenow¹ lub mieszan¹ w zale noœci od rozwa- anego rynku. Popyt ca³kowity na produkcjê krajow¹ by³ sum¹ zapotrzebowañ na wyroby poszczególnych sekcji: przemys³u, budownictwa, rolnictwa, transportu i ³¹cznoœci oraz handlu z uwzglêdnieniem korekty salda obrotów z zagranic¹. Popyt na produkty przemys³owe by³ z kolei sum¹ zapotrzebowania zg³aszanego przez gospodarstwa domowe (spo ycie indywidualne), instytucji publicznych (spo- ycie zbiorowe), popytu inwestycyjnego oraz popytu zagranicy. Zak³adano ponadto, i popyt na produkcjê zostaje zaspokojony i wyznacza popyt na zatrudnionych.

17 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy 17 W modelu wystêpowa³y 224 zmienne, w tym 20 egzogenicznych. Spoœród 204 równañ 96 to to samoœci, 29 przejœcia, 9 równañ behawioralnych oraz 108 stochastycznych. Blok ZATRUDNIENIE sk³ada³ siê z 12 równañ (7 równañ zatrudnienia, 2 równañ pracuj¹cych, 3 równañ to samoœciowych (stopy bezrobocia, wydajnoœci pracy w sektorach i ogó³em)) 8. W równaniach zatrudnienia w sekcjach gospodarki g³ównymi zmiennymi objaœniaj¹cymi by³y: opóÿnione PKB w sekcji oraz realne przeciêtne wynagrodzenie w sekcji. Liczba zatrudnionych okreœla³a fundusz nabywczy ludnoœci i popyt gospodarstw domowych oraz wp³ywa³a poprzez wydajnoœæ pracy na p³ace przeciêtne, które s¹ sk³adnikiem dochodów. Oznacza to zamkniêcie sprzê enia nazwanego mno nikiem konsumpcji Model W8-D Model W8-D jest rozszerzon¹ wersj¹ modelu W8 zbudowanego w latach , który by³ u ywany do formu³owania prognoz œredniookresowych do 2010 roku. Wersja rozbudowana jest przeznaczona do analiz d³ugookresowych lat 10. Jest on modelem œrednich rozmiarów. Sk³ada siê z 211 równañ, w tym 79 równañ stochastycznych i 132 równañ to samoœciowych. W modelu wystêpuje 311 zmiennych: 211 endogenicznych i 98 egzogenicznych. Model sk³ada siê z szeœciu bloków: popyt finalny ogó³em (56 równañ), czynniki produkcji (22 równania), postêp techniczny (37 równañ), produkcja i efektywnoœæ czynników produkcji (25 równañ), ceny i wynagrodzenia przeciêtne (31 równañ), przep³ywy finansowe (40 równañ) IMPEC model typu INFORUM dla gospodarki Polski Polski model typu INFORUM powsta³ w po³owie lat osiemdziesi¹tych w Instytucie Ekonometrii i Statystyki Uniwersytetu ódzkiego we wspó³pracy z Miêdzynarodowym Instytutem Stosowanych Badañ Systemowych 12. Celem budowy modelu by³o oszacowanie nieobserwowalnego w gospodarce niedoborów popytu, który porównany z otrzyman¹ z innych Ÿróde³ (w szczególnoœci z modeli gospodarki narodowej serii W) prognoz¹ poda y, s³u y³ przewidywaniu niezbilansowania wystêpuj¹cego w ró nych sferach gospodarki, w przypadku realizacji ró - nych wariantów polityki gospodarczej. Podstawow¹ zasad¹ dzia³ania modelu by³o oparcie go na relacjach input-output, opisuj¹cych poziom i strukturê wytwarzania w poszczególnych ga³êziach i dzia³ach gospodarki narodowej. Mechanizmy wolnorynkowe pojawi³y siê w wersji 8 Gospodarka Polski w okresie transformacji [2000], s Por. Welfe W., Welfe A. [1996]. 10 Ekonometryczny model wzrostu gospodarczego [2001], s Ekonometryczny model wzrostu gospodarczego [2001], s W zespole kierowanym przez prof. dr hab.. Tomaszewicz; International Institute for Applied Systems Analysis, IIASA, Laxemberg, Austria; por. Tomaszewicz. [1994].

18 18 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS modelu, która powsta³a wiosn¹ 1991 r. Model ten przyj¹³ nazwê IMPEC (Integrated Model of the Polish Economy Zintegrowany Model Gospodarki Polski) Modele ZBSE i NOBE Modele typu CGE (Computable General Equilibrium) u ywa siê powszechnie do analiz d³ugookresowego rozwoju gospodarki rynkowej. Istot¹ modelu jest za³o enie, e w d³ugim okresie gospodarka rozwija siê w wyniku sta³ych dopasowañ popytu i poda y. Dostosowania te odbywaj¹ siê w wyniku zmian struktury cen, informacji konsumentów o kosztach produkcji poszczególnych dóbr i us³ug oraz zmuszaj¹cej producentów do zgodnej z decyzjami konsumentów alokacji czynników produkcji 13. Model jest zdezagregowny do 5 ga³êzi gospodarki i czterech sektorów instytucjonalnych (gospodarstwa domowe, rz¹d, sektor finansowy, sektor przedsiêbiorstw niefinansowych). Zagranica podzielona jest na 3 obszary (UE, CEFTA, pozosta³e kraje) Modele opracowane w Katedrze Ekonometrii Przestrzennej U Koncepcja modelowania krajowego rynku pracy na podstawie danych rocznych i kwartalnych rozwijana jest od kilku lat w Katedrze Ekonometrii Przestrzennej U. Wykorzystanie danych kwartalnych umo liwia podejmowanie prób udoskonalania specyfikacji modeli. Ogólny schemat modelu kwartalnego rynku pracy jest podobny do modelu rocznego 15. W modelu kwartalnym estymowane by³y cztery równania stochastyczne opisuj¹ce: wspó³czynnik aktywnoœci zawodowej w zale noœci od p³acy realnej, udzia³u œwiadczeñ socjalnych w dochodach z pracy, stopy bezrobocia lub od liczby bezrobotnych przypadaj¹cych na 1 wolne miejsce pracy i innych zmiennych AKTP = α 0 + α 1 AKTP( 1) + α 2 (LZAT LZAT( 1)) + α 3 SBP( 1) + ε t gdzie: AKTP wspó³czynnik aktywnoœci zawodowej, LZAT liczba pracuj¹cych, SBP stopa bezrobocia, stopê bezrobocia w zale noœci od wzrostu PKB, p³acy realnej, udzia³u œwiadczeñ socjalnych w dochodach z pracy, tempa wzrostu p³acy realnej, indeksu cen dóbr inwestycyjnych i innych zmiennych, SBP = α 0 + α 1 SBP( 1) + α 2 TPKB + α 3 1/TPC + ε t gdzie: SBP stopa bezrobocia, TPKB tempo wzrostu PKB, TPC tempo wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych, stopê wolnych miejsc pracy w zale noœci od stopy bezrobocia, tempa wzrostu PKB lub wydajnoœci pracy, tempa wzrostu p³acy realnej, indeksu cen dóbr inwestycyjnych i innych zmiennych, 13 Or³owski W.M., i in. [2000], s Or³owski W.M., i in. [2000], s Por. Suchecki B. [1998], s

19 Modelowanie i prognozowanie rynku pracy 19 log(sop) = α 0 + α 1 TPKB + α 2 TPX( 1) + α 3 SBP + α 4 U3 + α 5 U ε t gdzie: SOP stopa wolnych miejsc pracy, TPKB tempo wzrostu PKB, TPX tempo wzrostu wskaÿnika cen produkcji, SBP stopa bezrobocia, U3 zmienna sezonowa (III kwarta³), U9512 zmienna zero-jedynkowa eliminuj¹ca nietypowe obserwacje w I i II kwartale 1995 r., przeciêtn¹ p³acê realn¹ w zale noœci od stopy bezrobocia, tempa wzrostu PKB, przyrostu liczby zatrudnionych, wskaÿnika kosztów utrzymania i innych zmiennych, TW = α 0 + α 1 (TPKB TLZ) + α 2 (TPKB( 1) TLZ( 1)) + α 3 (SBP/SOP) + α 4 U923 α 5 U921 + α 6 U954 + α 7 U942 + ε t gdzie: TW tempo wzrostu realnej p³acy przeciêtnej, TPKB tempo wzrostu PKB, TLZ tempo wzrostu zatrudnienia, SBP stopa bezrobocia, SOP stopa wolnych miejsc pracy, U923, U921, U954, U942 zmienne zero-jedynkowe eliminuj¹ce nietypowe obserwacje. W modelu wystêpuj¹ równania to samoœciowe (poda pracy, popyt na pracê, zatrudnienie). Zmiennymi endogenicznymi s¹: tempo wzrostu PKB w cenach sta- ³ych, deflator cenowy PKB, wskaÿnik cen dóbr konsumpcyjnych, liczba ludnoœci w wieku produkcyjnym, relacja œwiadczeñ socjalnych do dochodów z pracy ludnoœci. Model s³u y³ do wykonania krótkookresowych (12 kwarta³ów) prognoz wspó³czynnika aktywnoœci zawodowej, stopy bezrobocia i stopy wolnych miejsc pracy oraz tempa wzrostu p³acy przeciêtnej 16. W Katedrze Ekonometrii Przestrzennej Uniwersytetu ódzkiego prowadzone s¹ równie prace nad modelowaniem wp³ywu p³acy minimalnej na rynek pracy. Wyniki badañ wskazuj¹, e mo liwe s¹ do zastosowania dwa ogólne podejœcia. Jedno zak³ada budowê ma³ego modelu opisuj¹cego jedynie istotne zmienne (zatrudnienie, bezrobocie, p³ace przeciêtn¹, dochody z pracy, dochody ze œwiadczeñ spo³ecznych), w którym zmiennymi egzogenicznymi powinny byæ: produkt krajowy brutto, wskaÿnik cen dóbr konsumpcyjnych, liczba ludnoœci. Drugie ujêcie polega na budowie wiêkszego modelu uwzglêdniaj¹cego wp³yw badanych zmiennych (p³aca minimalna, œwiadczenia spo³eczne) na zmienne makroekonomiczne 17. Nastêpny kierunek badañ to budowa kwartalnego, sektorowego modelu zatrudnienia i wynagrodzeñ Suchecki B. [1998a], s Por. Wynagrodzenie godziwe [1999], s Patrz: Suchecki B, Gajdos A. [2001].

20 20 Bogdan SUCHECKI, Artur GAJDOS 2.2. Prognozowanie mezoekonomiczne (przekrój wojewódzki) Prognozowanie popytu na pracê wed³ug województw Dla celów bardziej szczegó³owej analizy, makroekonomiczne prognozy popytu na pracê powinny byæ dezagregowane wed³ug ró nych przekrojów. W pierwszej kolejnoœci sformu³owane zosta³y wstêpne prognozy zmian w liczbie pracuj¹cych wed³ug województw. Do oszacowania odpowiednich wspó³czynników przejœcia do skali województw zastosowano ekonometryczny wielorównaniowy model prosty o równaniach pozornie niezale nych. Zmiennymi objaœnianymi by³y procentowe udzia³y liczby pracuj¹cych w poszczególnych województwach. Zak³adaj¹c znacz¹cy wp³yw makroekonomicznych czynników wzrostu ekonomicznego na regionalne rynki pracy województw, w prezentowanym, pierwszym etapie badañ zmiennymi objaœniaj¹cymi by³y: realny poziom PKB oraz ca³kowita liczba pracuj¹cych w Polsce (ewentualnie iloraz tych zmiennych). Dla uwzglêdnienie wahañ sezonowych, w poszczególnych równaniach stosowano i testowano odpowiedni zestaw zmiennych zero-jedynkowych. Zastosowano pó³logarytmiczn¹ postaæ funkcyjn¹ równañ zapewniaj¹c¹ sumowanie siê prognozowanych udzia³ów procentowych do 100 dla ka dego okresu próby i prognozy. Przy zastosowaniu estymacji ³¹cznej 16 równañ modelu uogólnion¹ wielowymiarow¹ metod¹ najmniejszych kwadratów (UWMNK, JGLS-SUR) otrzymano zró nicowane wartoœci wspó³czynników determinacji (od 0,5 do 0,95). Przez eliminacjê wsteczn¹ w zastosowanej do prognozowania wersji symulacyjnej pozostawione zosta³y tylko zmienne statystycznie, istotne mininimum przy 10% wspó³czynniku istotnoœci Prognozowanie w przekroju zawodowym W Polsce pierwsze próby prognozowania zatrudnienia w przekroju zawodowym podjêto stosunkowo niedawno. S¹ to opracowania wykonane na zlecenie Miêdzyresortowego Zespo³u Prognozowania Popytu na Pracê. Jedno z nich to szacunek zapotrzebowania na g³ówne zawody do 2010 roku. Drugie to œredniookresowa prognoza popytu na pracê w przekroju 369 grup zawodowych do 2005 roku. Kolejne prognozy zatrudnienia w przekroju zawodowym zosta³y wykonane w ramach realizacji projektu System Prognozowania Popytu na Pracê w Polsce przez zespó³ badawczy z Katedry Ekonometrii Przestrzennej Uniwersytetu ódzkiego. Dalej zaprezentowano metody wspomnianych analiz. Szacunek zapotrzebowania na g³ówne grupy zawodów do roku 2010 RCSS Opracowanie obejmuje projekcjê zatrudnienia do 2010 roku dla 104 grup zawodów i 28 sekcji i podsekcji EKD. Zastosowano trzy fazy: przejœcie ze struktury zawodów wed³ug BAEL na klasyfikacjê zawodów wed³ug EKD, przejœcie z projekcji zatrudnienia na rok 2010 na strukturê zawodów oraz uwzglêdnienie zmian nasycenia poszczególnymi zawodami w przysz³oœci. Nale y podkreœliæ, e cytowane opracowanie jest jednym z pierwszych tego typu w Polsce. W zwi¹zku z tym autorzy opracowania podkreœlaj¹ jego charakter eks-

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy Załącznik do Monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Trzebnica, wrzesień 2009 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan. Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: zrd.poznan.pl; bip.poznan.pl Poznań: Dostawa w formie leasingu operacyjnego fabrycznie nowej frezarki

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1. Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1. Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość oszczędności i inwestycji

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Kościerzyna, 25 września 2015 Działanie: Inwestycje w środki trwałe/ scalanie gruntów Beneficjent: Starosta Koszty

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2013 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2013 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020

Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Temat badania: Badanie systemu monitorowania realizacji P FIO 2014-2020 Charakterystyka przedmiotu badania W dniu 27 listopada 2013 r. Rada Ministrów przyjęła Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Forum Społeczne CASE

Forum Społeczne CASE Forum Społeczne CASE Europejska Strategia Zatrudnienia (ESZ) w Polsce. Próba postawienia pytań. Mateusz Walewski, CASE, 14 marca 2003 roku. LICZBOWE CELE HORYZONTALNE ESZ 2005 2010 Ogólna stopa 67% 70%

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ...

W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW I PRACODAWCY ... ... (pieczęć wnioskodawcy) Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Gryficach W N I O S E K O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA DOFINANSOWANIE KOSZTÓW KSZTAŁCENIA USTAWICZNEGO PRACOWNIKÓW

Bardziej szczegółowo

Innowacje (pytania do przedsiębiorstw)

Innowacje (pytania do przedsiębiorstw) Innowacje (pytania do przedsiębiorstw) Zwracamy się z uprzejmą prośbą o wypełnienie niniejszej ankiety dotyczącej Pani/a opinii na temat prawdopodobieństwa wystąpienia przedstawionych zjawisk w perspektywie

Bardziej szczegółowo

AUTOR MAGDALENA LACH

AUTOR MAGDALENA LACH PRZEMYSŁY KREATYWNE W POLSCE ANALIZA LICZEBNOŚCI AUTOR MAGDALENA LACH WARSZAWA, 2014 Wstęp Celem raportu jest przedstawienie zmian liczby podmiotów sektora kreatywnego na obszarze Polski w latach 2009

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012 ROKU

RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012 ROKU POWIATOWY URZĄD PRACY W GOŁDAPI ul. śeromskiego 18, 19-500 GOŁDAP (087) 615-03-95, www.goldap.pup.gov.pl, e-mail: olgo@praca.gov.pl RANKING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH W POWIECIE GOŁDAPSKIM W 2012

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW

DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW Opole, 29.01.2016 r. Danuta Michoń Opolski Ośrodek Badań Regionalnych Badania z zakresu innowacji ujęte w PBSSP Podstawowe pojęcia Działalność innowacyjna przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. o stanie i strukturze bezrobocia. rejestrowanego

INFORMACJA. o stanie i strukturze bezrobocia. rejestrowanego POWIATOWY URZĄD 1 PRACY 16-300 Augustów, ul. Mickiewicza 2, tel. (0-87) 6446890, 6447708, 6435802; fax. 6435803 e-mail: biau@praca.gov.pl; www.pup.augustow.pl INFORMACJA o stanie i strukturze bezrobocia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Postanowienia ogólne 1) Niniejsze Zasady dotyczą stypendiów doktoranckich wypłacanych

Bardziej szczegółowo

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ)

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) Do zadań podstawowych Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) należy realizacja zadań w zakresie usług rynku pracy oraz instrumentów rynku pracy. W skład CAZ wchodzą następujące komórki organizacyjne: 1. Dział

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Regresja logistyczna

Szkolenie Regresja logistyczna Szkolenie Regresja logistyczna program i cennik Łukasz Deryło Analizy statystyczne, szkolenia www.statystyka.c0.pl Szkolenie Regresja logistyczna Co to jest regresja logistyczna? Regresja logistyczna pozwala

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ Micha³ Bednarz Maciej Tracz * PROGNOZA LICZBY BEZROBOTNYCH W POLSCE W PIERWSZYM ROKU CZ ONKOSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ 1. Bezrobocie w Polsce i w Unii Europejskiej Bezrobocie jest obecnie jednym z najwa

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Julian Zawistowski Instytut Badań Strukturalnych

Julian Zawistowski Instytut Badań Strukturalnych Moduł 1: Monitoring oparty na danych dostępnych - przedstawienie wniosków z badania, prezentacja funkcjonalności utworzonej w ramach modułu bazy danych i wskaźników dotyczących mazowieckiego rynku pracy

Bardziej szczegółowo

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO:

I. 2) RODZAJ ZAMAWIAJĄCEGO: Wrocław: Sukcesywna dostawa odczynników chemicznych Numer ogłoszenia: 52649-2012; data zamieszczenia: 06.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe. Ogłoszenie dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Kontrakt Terytorialny

Kontrakt Terytorialny Kontrakt Terytorialny Monika Piotrowska Departament Koordynacji i WdraŜania Programów Regionalnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 26 pażdziernika 2012 r. HISTORIA Kontrakty wojewódzkie 2001

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja w liczbach

Aglomeracja w liczbach Aglomeracja w liczbach CZĘŚĆ CZĘŚĆ CZĘŚĆ CZĘŚĆ % 7% % 68% 6% % 6% 7% DEMOGRAFIA GOSPODARKA RYNEK PRACY EDUKACJA CZĘŚĆ CZĘŚĆ CZĘŚĆ SPIS TREŚCI DEMOGRAFIA - liczba ludności ogółem, liczba ludności według

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA dr inż.. ALEKSANDRA ŁUCZAK Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Finansów w i Rachunkowości ci Zakład Metod Ilościowych Collegium Maximum,, pokój j 617 Tel. (61) 8466091 luczak@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Miasto Rzeszowa, Rynek 1, 35-064 Rzeszów, woj. podkarpackie, tel. 017 8754636, faks 017 8754634.

I. 1) NAZWA I ADRES: Gmina Miasto Rzeszowa, Rynek 1, 35-064 Rzeszów, woj. podkarpackie, tel. 017 8754636, faks 017 8754634. Rzeszów: Organizacja i przeprowadzenie szkoleń dla pracowników samorządowych Urzędu Miasta Rzeszowa w ramach projektu Nowoczesny Urzędnik - Kompetentny Urzędnik. Program szkoleniowy dla pracowników samorządowych

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r.

Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. Jak zostać przedsiębiorcą, czyli własna firma za unijne pieniądze Anna Szymańska Wiceprezes Zarządu DGA S.A. Poznań, 20 kwietnia 2016 r. UWAGA w obecnej perspektywie UE maksymalna kwota dotacji nie przekracza

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie konkursowe na ekspertów ds. zmów przetargowych

Ogłoszenie konkursowe na ekspertów ds. zmów przetargowych Ogłoszenie konkursowe na ekspertów ds. zmów przetargowych Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ogłasza otwarty konkurs ofert na ekspertów ds. zmów przetargowych w związku z planowaną realizacją projektu

Bardziej szczegółowo

zywania Problemów Alkoholowych

zywania Problemów Alkoholowych Państwowa Agencja Rozwiązywania zywania Problemów Alkoholowych Konferencja Koszty przemocy wobec kobiet w Polsce 2013 Warszawa, 27 maja 2013 r. www.parpa.pl 1 Podstawy prawne Ustawa o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z przystąpieniem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Naruszewie do realizacji projektu systemowego Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA

DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH. realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA DZIENNIK UCZESTNIKA PRAKTYK ZAWODOWYCH realizowanych dla nauczycieli i instruktorów kształcących w zawodzie TECHNIKA LOGISTYKA HANDEL I REKLAMA W PRAKTYCE PILOTAŻOWY PROGRAM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej

Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej ...... pieczęć firmowa wnioskodawcy (miejscowość i data) Powiatowy Urząd Pracy w Rawie Mazowieckiej WNIOSEK PRACODAWCY O PRZYZNANIE ŚRODKÓW Z KRAJOWEGO FUNDUSZU SZKOLENIOWEGO NA KSZTAŁCENIE USTAWICZNE

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 100/08 Burmistrza Myszyńca z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia zasad (polityki) prowadzenia rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Myszyńcu, w jednostkach budżetowych,

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia..2008 r. PROJEKT w sprawie sposobu prowadzenia dokumentacji obrotu detalicznego produktami leczniczymi weterynaryjnymi i wzoru tej dokumentacji

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r.

WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. Do uczestników postępowania o udzielenie zamówienia publicznego WZP.DZ.3410/35/1456/2011 Wrocław, 26 maja 2011 r. ZP/PO/45/2011/WED/8 Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na: Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r.

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016 Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Raport o rozwoju społeczno-gospodarczym, regionalnym i przestrzennym. Zgodnie z zapisem art. 35b

Bardziej szczegółowo

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012; data zamieszczenia: 15.03.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi 1 z 5 2012-03-15 12:05 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.pupgdynia.pl Gdynia: Księgowość od podstaw Numer ogłoszenia: 60337-2012;

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ

KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Powiatowy Urząd Pracy w Rzeszowie KRYTERIA WYBORU INSTYTUCJI SZKOLENIOWYCH DO PRZEPROWADZENIA SZKOLEŃ Rzeszów 2014 r. 1. Niniejsze kryteria opracowano w oparciu o: POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 - Ustawę dnia

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja. sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych

Instrukcja. sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych Załącznik nr 40 Instrukcja sporządzania rocznych sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych 1. 1. Jednostka sporządza sprawozdanie z wydatków strukturalnych poniesionych z krajowych środków

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO

Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO DZIENNIK URZÊDOWY WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO Katowice, dnia 29 wrzeœnia 2006 r. Nr 15 TREŒÆ: Poz.: ZARZ DZENIE PREZESA WY SZEGO URZÊDU GÓRNICZEGO 81 nr 6 z dnia 29 sierpnia 2006 r. zmieniaj¹ce zarz¹dzenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej

Program szkolenia. Standardy współpracy międzysektorowej Program szkolenia Standardy współpracy międzysektorowej przygotowany w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim współfinansowanego ze środków Unii Priorytet V Dobre Rządzenie,

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim

Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim III Spotkanie Grupy Sterującej Ewaluacją I Monitoringiem Społecznie odpowiedzialni. Strategie społecznej odpowiedzialności w województwie opolskim Badanie w ramach projektu pn. Opolskie Obserwatorium Terytorialne

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn

NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn .... pieczęć firmowa wnioskodawcy..., dnia... NUMER WNIOSKU Wypełnia PUP Wolsztyn WNIOSEK o przyznanie środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r.o promocji

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU

WNIOSEK ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU Za cznik do regulaminu naboru uczestników projektu,,internet w Twoim zasi gu WNIOSEK ZG OSZENIOWY DO PROJEKTU,,Internet w Twoim zasi gu przeciwdzia anie wykluczeniu cyfrowemu w Powiecie Tomaszowskim Dane

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo