MATERIAŁY SZKOLENIOWE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "MATERIAŁY SZKOLENIOWE"

Transkrypt

1 W. Greszta MATERIAŁY SZKOLENIOWE Wiesław Greszta Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie Streszczenie Artykuł poświęcono analizie postępowania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie w kontekście oceny dopuszczalności udziału prokuratora w tym procesie. Autor dowodzi, Ŝe k.p.k. nie zawiera przepisów dających prokuratorowi moŝliwości udziału w tym postępowaniu w charakterze oskarŝyciela publicznego czy rzecznika interesu społecznego. Podjęto omówienie wskazanej sytuacji na tle innych ustaw, w tym ustawy o Prokuraturze. Analizie poddane są sugerowane rozwiązania oparte o treść art. 7 i 60 k.p.c., ze szczególnym uwzględnieniem uprawnień prokuratora wstępującego do postępowania w kontekście moŝliwości skutecznego podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia wskazanego w art. 555 k.p.k. 1. Kodeks postępowania karnego z 1997 roku w artykule 1 stanowi, Ŝe postępowanie karne w sprawach naleŝących do właściwości sądów toczy się według przepisów kodeksu. Przepis, określając zakres stosowania kodeksu, wskazuje, Ŝe obejmuje on sprawy, co do których spełnione są dwa warunki: postępowanie jest postępowaniem karnym oraz rozpoznawana sprawa nale- Ŝy do właściwości sądu 1. Przez postępowanie karne najogólniej rzecz definiując rozumie się działalność organów procesowych zmierzających do realizacji norm prawa karnego materialnego 2. 1 P. H o f m a ń s k i (red.), E. S a d z i k, K. Z g r y z e k, Kodeks Postępowania Karnego. Komentarz, Warszawa 2007, t. I, s T. G r z e g o r c z y k, Kodeks Postępowania Karnego Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 1998, s. 19; K. M a r s z a ł, Proces karny, Katowice 1995, s i Prawo 7 8, 2010

2 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie W tak określonym w najbardziej ogólnej postaci procesie karnym, z uwagi na wskazane cele postępowania, które zasadniczo słuŝą funkcji penalnej prawa karnego, zupełnie odrębne miejsce zajmuje postępowanie uregulowane w rozdziale 58 Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie. JuŜ sam tytuł wyraźnie wskazuje na odległy związek z celami podstawowymi procesu karnego, zakreślając pole regulacji jako odnoszące się do kwestii odszkodowawczych, dotyczących oskarŝonego niesłusznie skazanego, tymczasowo aresztowanego lub zatrzymanego, co powoduje, Ŝe przedmiotowe postępowanie nie jest dalszym ciągiem procesu karnego w znaczeniu ścisłym i ma całkowicie samodzielny charakter 3. Pomimo Ŝe stosownie do treści przepisu art. 554 kodeksu postępowania karnego w przedmiocie odszkodowania orzeka sąd karny, przedmiotem postępowania nie są kwestie odnoszące się bezpośrednio do faktu popełnienia przestępstwa, ale dotyczące materii odszkodowawczej za poniesioną szkodę oraz zadośćuczynienie za doznaną krzywdę związaną z niesłusznym skazaniem, tymczasowym aresztowaniem lub zatrzymaniem (dalej zwane postępowaniem o odszkodowanie za niesłuszne skazanie ), a zatem wprost mające swe korzenie materialne w instytucjach prawa cywilnego. Poglądy odnoszące się do charakteru tego postępowania w literaturze są niejednolite. Przyjmuje się np., Ŝe postępowanie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie jest swoistym postępowaniem cywilnym toczącym się przed sądem karnym 4. WyraŜany jest takŝe pogląd, Ŝe choć postępowanie o odszkodowanie ma charakter kompensacyjny, to jest ono instytucją prawa karnego i w związku z tym zasady zasądzania tego odszkodowania określone w przepisach karno-procesowych zachowują wiele odrębności w stosunku do zasad obowiązujących w razie jego dochodzenia na podstawie przepisów prawa cywilnego 5. Powiada się takŝe, Ŝe odszkodowanie z rozdziału 58 k.p.k. jest roszczeniem o charakterze cywilnym, które jednak jest dochodzone w trybie procesu karnego 6. Przedstawiane jest równieŝ stanowisko, Ŝe postępowanie z rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego jest postępowaniem karnym słuŝącym rozpoznaniu sprawy cywilnej 7. W orzecznictwie z kolei prezentowane jest zapatrywanie, Ŝe postępowanie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie jest procesem karnym, gdzie rozstrzygane są roszczenia mające cywilnoprawny charakter 8. 3 A. S z p u n a r, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999, s S. S t a c h o w i a k, Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie w kodeksie postępowania karnego, i Prawo 1999, nr 1, s L. K. P a p r z y c k i, (w:) J. G r a j e w s k i, L. K. P a p r z y c k i, M. P ł a c h t a, Kodeks Postępowania Karnego, Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2003, t. II, s T. G r z e g o r c z y k, Kodeks, op. cit., s W. B r o n i e w i c z, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2008, s Postanowienie SN z dnia 28 czerwca 2001 r., WZ 26/01, OSNKW 2001, nr 8 9, poz. 84; uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1991 r., I KZP 5/91, OSNKW 1991, nr 10 12, poz. 47; uchwała SN z dnia 11 września 1992 r., I KZP 27/92, OSNKW 1992, nr 11 12, poz. 92; postanowienie SN z dnia 15 października 2002 r., I KKN 218/01, OSNKW 2003, nr 1 2, poz. 21. i Prawo 7 8,

3 W. Greszta Rozstrzygnięcie tej problematyki ma istotne znaczenie dla oceny, czy przedmiotowe postępowanie jest kontynuacją typowego procesu karnego z jego wszystkimi uwarunkowaniami, czy teŝ odrębnym postępowaniem odszkodowawczym. Odpowiedź na to zagadnienie implikuje stosowanie odpowiednich przepisów procedury bądź to karnej, bądź cywilnej. Przepis art. 558 kodeksu postępowania karnego stanowi, Ŝe w sprawach o odszkodowanie za niesłuszne skazanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego stosuje się tylko w kwestiach nieuregulowanych. Powoduje to, Ŝe w toku procesu dochodzi do uzupełniania norm prawa procesowego, zawartych w całym kodeksie postępowania karnego 9, przez normy prawa procesowego cywilnego. Takie rozwiązanie ustawowe musi nieuchronnie prowadzić do kolizji kompetencyjnych związanych z określeniem zakresu stosowania norm karnych lub cywilnych w wielu płaszczyznach, począwszy choćby od kwestii udziału prokuratora i próby usytuowania go jako reprezentanta Skarbu Państwa w tym postępowaniu, co stanie się przedmiotem dalszych rozwaŝań. 2. Kodeks postępowania karnego w rozdziale 58 zawiera szczątkowe rozwiązania proceduralne, w tym takŝe dotyczące osób uprawnionych czy zobligowanych do udziału w rozprawie. Nakaz stosowania w pierwszym rzędzie regulacji zawartych w kodeksie postępowania karnego, wynikający z treści art. 558, w celu określenia kręgu podmiotów uprawnionych do udziału w procesie odszkodowawczym, obliguje do sięgnięcia po rozwiązania zawarte w dziale III Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny oraz samego rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego. Ze wskazanych w dziale III stron oskarŝyciela publicznego, pokrzywdzonego, oskar- Ŝyciela posiłkowego, oskarŝyciela prywatnego, powoda cywilnego i oskarŝonego, wśród uczestników postępowania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie w przepisach art. 552 i następnych wymieniony jest tylko oskarŝony. Zatem uznać naleŝy, Ŝe niewątpliwie uprawniony do udziału w rozprawie jest wnioskodawca, niesłusznie zresztą określany przez ustawodawcę jako oskarŝony 10. Obok niego udział w rozprawie brać moŝe pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu o odszkodowanie lub obrońca, któremu udzielono pełnomocnictwa w sprawie karnej, w której wnioskodawca występował w charakterze oskarŝonego czy podejrzanego (art i 4 k.p.k.). Uprawnienia takiego nie przyznano natomiast adwokatowi, który udzielał porady prawnej zatrzymanemu (art k.p.k.). W kategorii podmiotów uprawnionych mieszczą się nadto bez wątpienia osoby wskazane w treści przepisu art Nie moŝe takŝe budzić wątpliwości, Ŝe w oparciu o art. 90 kodeksu postępowania karnego dopuścić do udziału w tym postępowaniu naleŝy przed- 9 Por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 27 września 2005 r., II AKa 145/05, OSAB 2005, nr 4, poz S. S t a c h o w i a k, Odszkodowanie, op. cit., s i Prawo 7 8, 2010

4 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie stawiciela organizacji społecznej, bowiem z treści przepisu wynika, Ŝe moŝe on zgłosić udział w kaŝdym postępowaniu sądowym. JeŜeli idzie o pozostałe strony wymienione w dziale III kodeksu, charakter prowadzonego postępowania z oczywistych powodów wyklucza udział pokrzywdzonego, choćby występował on w zasadniczym procesie karnym jako oskarŝyciel posiłkowy prywatny czy powód cywilny. Rola oskarŝonego dochodzącego odszkodowania za niesłuszne skazanie jest zbliŝona do roli powoda cywilnego, a skoro przedmiotem postępowania nie jest przestępstwo, to nie ma w nim miejsca dla pokrzywdzonego w jakimkolwiek charakterze. 3. W kontekście wskazanych uregulowań, niejasny jest natomiast status i podstawy prawne ewentualnej obecności procesowej prokuratora w tym postępowaniu. JuŜ bowiem prima vista zauwaŝyć moŝna, Ŝe ani ta kwestia nie jest uregulowana wprost w kodeksie postępowania karnego, ani teŝ zastosowanie normy blankietowej art. 558 nie prowadzi do jednoznacznych rozstrzygnięć na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Jak słusznie zauwaŝa Sąd NajwyŜszy, sięgnięcie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego poprzez normę art. 558 kodeksu postępowania karnego dopuszczalne jest w sytuacjach nienormowanych w kodeksie 11, ale takŝe takich, które ze względu na sposób unormowania z uwagi na cywilnoprawny charakter dochodzonych roszczeń nie dają się zastosować w postępowaniu odszkodowawczym 12. Aprobata tej interpretacji rodzi pytanie, czy udział prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie moŝe wynikać na gruncie przepisów kodeksu postępowania karnego z pełnienia funkcji oskarŝyciela publicznego przed wszystkimi sądami jako strony postępowania karnego. Orzecznictwo w tym zakresie nie werbalizuje stanowiska, w oparciu o które moŝna skrystalizować pogląd odnoszący się do charakteru procesowego prokuratora, poza wyraŝanym, bez wskazywania racji, zapatrywaniem, Ŝe prokurator bierze udział w tym postępowaniu 13. Z kolei w literaturze prezentowane były bardzo róŝne i skrajnie odmienne stanowiska. Przedstawiano zapatrywanie, Ŝe prokurator jest w tym postępowaniu pomocnikiem Skarbu Państwa 14 albo wręcz jego reprezentantem 15. WyraŜany był równieŝ pogląd, Ŝe uczestniczący w rozprawie prokurator nie 11 Postanowienie SN z dnia 11 czerwca 2002 r., WZ 13/02, OSNKW 2002, nr 11 12, poz P. H o f m a ń s k i (red.), E. S a d z i k, K. Z g r y z e k, Kodeks Postępowania Karnego. Komentarz, Warszawa 2007, t. III, s Postanowienie SN z dnia 8 listopada 2007 r., IV KK 406/07, i Prawo 2008, dodatek Orzecznictwo, nr 11, poz A. B u l s i e w i c z, Proces o odszkodowanie za niesłuszne skazanie lub całkowicie bezzasadny areszt tymczasowy, Toruń 1968, s A. B u l s i e w i c z, Naprawienie szkód wyrządzonych niesłusznym skazaniem, tymczasowym aresztowaniem i zatrzymaniem( uwagi na tle projektu Kodeksu postępowania karnego z 1990 r.), (w:) S. W a l t o ś (red.), Problemy kodyfikacji prawa karnego. Księga ku czci Profesora Mariana Cieślaka, Kraków 1993, s i Prawo 7 8,

5 W. Greszta jest przedstawicielem czy pełnomocnikiem Skarbu Państwa, choć jest on obok wnioskodawcy stroną procesu 16. Odwołując się do rozwiązań ustawowych i sięgając w pierwszym rzędzie do regulacji karno-procesowych, skonstatować moŝna, Ŝe udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, nie da się wywieść ani z treści przepisu art. 45 kodeksu postępowania karnego, stanowiącego, Ŝe prokurator jest oskarŝycielem publicznym przed wszystkimi sądami, ani teŝ z treści art. 46 przewidującego, Ŝe w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarŝenia publicznego udział prokuratora w rozprawie jest obowiązkowy, jeŝeli ustawa nie stanowi inaczej. W sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie nie mamy do czynienia z oskarŝeniem, lecz z Ŝądaniem rekompensaty za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia. Przedmiotem postępowania nie tylko nie jest przestępstwo ścigane z oskarŝenia publicznego, ale nawet w ogóle Ŝaden czyn przestępny jako przedmiot osądu. Skoro nie jest ono inicjowane skargą publiczną zawierającą oskarŝenie o popełnienie czynu zabronionego, wyłącza to moŝliwość przyjęcia art. 45 kodeksu postępowania karnego jako podstawy prawnej udziału prokuratora w postępowaniu odszkodowawczym. Staje się to tym bardziej oczywiste, jeŝeli zwaŝyć, Ŝe w rozdziale 58 w zakresie regulacji proceduralnej, obok pojęcia oskarŝony, pojawia się takŝe prokurator, ale funkcjonalnie wyłącznie jako organ uprawniony do wytoczenia powództwa regresowego po naprawieniu szkody i zadośćuczynieniu za krzywdę przez Skarb Państwa, a zatem po uprawomocnieniu się orzeczenia (art k.p.k.). Natomiast nie pojawia się w tym kontekście oskarŝyciel publiczny jako uprawniony do występowania w charakterze strony procesowej. Nie moŝna takŝe zasadnie przyjąć, Ŝe kryterium takie zawarte jest w treści art. 46 kodeksu postępowania karnego przewidującego, Ŝe udział prokuratora w rozprawie w sprawach o przestępstwa ścigane z oskarŝenia publicznego jest obowiązkowy. Odwołanie się do przesłanki procesowej postępowania, jaką jest tryb ścigania przestępstw z oskarŝenia publicznego, ograniczałoby z przyczyn formalnych udział prokuratora wyłącznie do spraw, których przedmiotem są przestępstwa ścigane z oskarŝenia publicznego. Akceptacja takiego stanowiska oznaczałaby wykluczenie udziału prokuratora w sprawach ściganych z oskarŝenia prywatnego. Prowadziłoby to do dualizmu postępowań w zaleŝności od trybu ścigania. Takie rozwiązanie naleŝy uznać za niedopuszczalne z tego względu, Ŝe rozdział 58 nie zawiera Ŝadnych kryteriów róŝnicujących tryb postępowania w zaleŝności od trybu ścigania czynów zabronionych. Stosowanie regulacji z rozdziałów 3 8 kodeksu postępowania karnego, odnoszących się do stron w postępowaniu o odszkodowanie, prowadzić musiałaby w konsekwencji do nie dającej się akceptować z logicznego punktu widzenia sytuacji, w której oskarŝyciel publiczny działa z urzędu tylko 16 L. K. P a p r z y c k i, (w:) J. G r a j e w s k i, L. K. P a p r z y c k i, M. P ł a c h t a, Kodeks, op. cit., s i Prawo 7 8, 2010

6 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie w sprawach z oskarŝenia publicznego. W rozprawach, których źródłem było postępowanie o przestępstwa ścigane z oskarŝenia prywatnego, jego udział opierałby się o art. 60 k.p.k., a zatem uwzględniać musiałby ocenę interesu społecznego. Takiego sposobu interpretacji nie da się jednak zastosować do spraw o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, bowiem jak wspomniano, ich przedmiotem nie jest przestępstwo. Staje się to tym bardziej oczywiste w sprawach, w których postępowanie umorzono np. na podstawie art pkt 1 kodeksu postępowania karnego, wobec tego, Ŝe czynu nie popełniono. Nie mamy wtedy do czynienia nie tylko z czynem zabronionym, ale z brakiem jakiegokolwiek czynu, który pozwalałby na powiązanie z trybem ścigania określonej kategorii przestępstw. Podobnie naleŝałoby potraktować sytuacje, w których doszło do zatrzymania na podstawie art. 244 k.p.k., bez dalszego przedstawienia zarzutów danej osobie. 4. Przy braku przesłanek prawnych udziału prokuratora w charakterze oskarŝyciela publicznego w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, pamiętać jednak trzeba, Ŝe kodeks postępowania karnego nie ogranicza funkcji prokuratora występującego przed sądami w sprawach karnych wyłącznie do roli oskarŝycielskiej. Z art wynika przecieŝ, Ŝe w sprawie wszczętej na podstawie aktu oskarŝenia wniesionego przez subsydiarnego oskarŝyciela posiłkowego moŝe brać udział równieŝ prokurator. Skoro zaś nie wniósł on aktu oskarŝenia, to oczywiście nie moŝe tu występować jako oskarŝyciel publiczny. Nie podejmując próby dokonania instytucjonalnej analizy dystynkcji pojęcia prokuratora i oskarŝyciela w procesie sądowym, wskazać jedynie moŝna, Ŝe w literaturze wyraŝany jest pogląd, Ŝe prokurator występuje w takim postępowaniu w charakterze rzecznika interesu publicznego 17. Podobnie naleŝy postrzegać status prokuratora w przypadku wytoczenia powództwa cywilnego lub popierania powództwa wytoczonego przez pokrzywdzonego lub podmioty wskazane w art. 63 kodeksu postępowania karnego, bowiem tutaj przesłanką działania jest takŝe interes społeczny (art. 64 k.p.k.). W tym przypadku naleŝy podkreślić, Ŝe rola procesowa prokuratora, pomimo Ŝe samodzielna, to jednak doznaje ograniczeń. W procesie adhezyjnym prokurator nie jest władny zrzec się roszczenia, ograniczyć jego zakres czy zawrzeć ugodę z pozwanym 18. Jest bowiem stroną w sensie procesowym, nie jest zaś stroną stosunku materialnoprawnego i dlatego nie moŝe samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu (art k.p.c.) 19. W taki teŝ sposób oceniany jest status prokuratora w przypadku odstąpienia od oskarŝenia w sprawie o przestępstwo ścigane w trybie publiczno- 17 P. H o f m a ń s k i (red.), E. S a d z i k, K. Z g r y z e k, Kodeks, op. cit., s Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 marca 2010 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. z 2010 r., Nr 49, poz. 296) 375 ust P. H o f m a ń s k i (red.), E. S a d z i k, K. Z g r y z e k, Kodeks, op. cit., s i Prawo 7 8,

7 W. Greszta skargowym (art k.p.k.). Przyjmuje się w takiej sytuacji, Ŝe prokurator nadal bierze udział w rozprawie, tyle tylko, Ŝe w charakterze rzecznika interesu publicznego, bowiem obowiązek udziału w rozprawie o przestępstwa ścigane z oskarŝenia publicznego nakłada na prokuratora przepis art. 46 kodeksu postępowania karnego 20. Dopuszczenie prokuratora w tym charakterze do postępowania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie mogłoby być oczywiście uzasadnione względami praworządnościowymi, ale trzeba pamiętać, Ŝe Ŝadne racje, nawet najbardziej słuszne, nie mogą zastąpić luki w prawie, a kodeks milczy w kwestii udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. Odwołując się do analizy porównawczej statusu prokuratora w róŝnych postępowaniach prowadzonych przed sądem, w celu określenia potencjalnych źródeł uprawnień do udziału w rozprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, wskazać naleŝy, Ŝe ustawa o Prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r. stanowi, Ŝe zadaniem prokuratury jest m.in. strzeŝenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw (art. 2). Tak określone zadania z całą pewnością pozostają w pełnej zgodności funkcjonalnej z wynikającym z art kodeksu postępowania karnego procesowym charakterem udziału prokuratora w sprawie wszczętej wniesieniem aktu oskarŝenia przez oskarŝyciela subsydiarnego, materializując rolę prokuratora jako organu powołanego do czuwania nad ściganiem przestępstw. Artykuł 3 ustawy o Prokuraturze, który określa sposób realizacji zadań, nie zawiera jednak wskazówek w zakresie podstaw prawnych udziału prokuratora w postępowaniu uregulowanym w rozdziale 58 kodeksu postępowania karnego. Ustawa przewiduje, Ŝe prokuratorzy zadania wykonują m.in. przez sprawowanie funkcji oskarŝyciela publicznego przed sądami, wytaczanie powództw w sprawach karnych i cywilnych oraz składanie wniosków i udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych, ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, jeŝeli tego wymaga ochrona praworządności, interesu społecznego, własności lub praw obywateli oraz podejmowanie środków przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania prawa w postępowaniu sądowym, administracyjnym, w sprawach o wykroczenia oraz w innych postępowaniach (art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 42). W ustawie o Prokuraturze nie ma zatem normy, w oparciu o którą wprost moŝna stwierdzić, Ŝe jest podstawą prawną udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. Pamiętać bowiem naleŝy, Ŝe charakter postępowania o niesłuszne skazanie jest sporny, a ustawa przewiduje, Ŝe prokurator albo sprawuje funkcje oskarŝyciela publicznego przed sądem w sprawach karnych (art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 32 ust. 1), albo bierze udział w postępowaniu sądowym w sprawach cywilnych (art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 42). W tym drugim przypadku nie moŝna oczywiście nie zauwaŝyć, Ŝe postępowanie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie 20 F. P r u s a k, Komentarz do Kodeksu Postępowania Karnego, Warszawa 1999, t. I, s i Prawo 7 8, 2010

8 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie jest postępowaniem sądowym w sprawie cywilnej, to jednak dla uczynienia go podstawą udziału prokuratora w tym postępowaniu, naleŝałoby odrzucić pogląd, Ŝe jest to równocześnie postępowanie karne. Jest to o tyle trudne, Ŝe sprawa toczy się przed sądem karnym i stosuje się w jej toku w pierwszym rzędzie przepisy kodeksu postępowania karnego. Nie moŝna takŝe zapominać o blankietowym charakterze przepisu art. 3, gdyŝ dopiero przepisy szczegółowe precyzują rolę prokuratora w róŝnych postępowaniach. W literaturze zasadnie jest wyraŝany pogląd, Ŝe zawierający normę blankietową art. 3 ustawy nie ogranicza prokuratora do podejmowania wyłącznie wskazanych w nim czynności 21. Trzeba jednak pamiętać, Ŝe te inne czynności winny być expressis verbis określone w przepisach ustawowych (art. 3 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 42). Odwołując się do przepisów zawartych w innych aktach prawnych, zauwaŝyć naleŝy, Ŝe rozstrzygnięcia w omawianej materii nie przynosi takŝe rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za niewaŝne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego 22, która z uwagi na swoją odszkodowawczą funkcję pełni rolę zbliŝoną do celów postępowania z rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego. Przepis art. 3 ust. 4 ustawy, regulujący postępowanie o uniewaŝnienie orzeczenia, zawiera normę blankietową, odsyłającą do odpowiedniego stosowania w kwestiach nieuregulowanych kodeks postępowania karnego. Jednocześnie stanowi, Ŝe udział prokuratora w posiedzeniu o stwierdzenie niewaŝności jest obowiązkowy. Podobnego rozwiązania ustawodawca nie przyjął w zakresie postępowania o odszkodowanie i zadośćuczynienie (art. 8). Pomimo Ŝe sąd z urzędu doręcza prokuratorowi odpis Ŝądania odszkodowania lub zadośćuczynienia, to ustawa nie przewiduje jednocześnie obligatoryjnego udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie, wzorem postępowania o uniewaŝnienie orzeczenia (art. 8 ust. 2d). W pozostałym zakresie ustawa odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów rozdziału 58 kodeksu postępowania karnego, z wyłączeniem przepisu art. 555 dotyczącego przedawnienia. Wobec tego, Ŝe prokurator jak widać nie jest stroną postępowania ex officio, to konstrukcja doręczenia odpisu Ŝądania, jest zbliŝona do rozwiązania przyjętego na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, gdzie sąd zawiadamia prokuratora o kaŝdej sprawie, w której udział jego uwaŝa za potrzebny (art. 59 k.p.c.). Choć w przypadku postępowania na podstawie ustawy lutowej przesłanie odpisu wniosku jest obligatoryjne, a w postępowaniu cywilnym zaleŝy od oceny sądu, to w kaŝdym z nich działanie sądu jest obliczone na zainteresowanie prokuratora udziałem w sprawie, mające skłonić go do wstąpienia do postępowania. Ostateczną decyzję podejmuje samodzielnie prokurator. 21 J. Z a g r o d n i k, Udział prokuratora w postępowaniu sądowym na podstawie art kodeksu postępowania karnego, i Prawo 2005, nr 3, s Dz. U. z 1991 r., Nr 34, poz. 149 z późn. zm. i Prawo 7 8,

9 W. Greszta TakŜe inne ustawy statuują udział prokuratora w postępowaniach, gdzie nie występuje on w roli oskarŝyciela publicznego, ale rzecznika interesu publicznego. Kodeks karny wykonawczy stanowi, Ŝe w postępowaniu przed sądem prokurator jest stroną (art. 21). Z kolei, stosownie do ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, postępowanie o poddanie obowiązkowi leczenia w zakładzie lecznictwa odwykowego moŝe być wszczęte na wniosek prokuratora, co oznacza, Ŝe jest on uczestnikiem tego postępowania (art. 26 ust. 3) 23. Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego określa, Ŝe w sprawach o uniewaŝnienie, sprostowanie i ustalenie treści aktu stanu cywilnego orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym, m.in. na wniosek prokuratora (art. 33). Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje, Ŝe w sprawach przyjęcia osoby chorej psychicznie do szpitala psychiatrycznego oraz jej wypisania, a takŝe w sprawach o przyjęcie do domu pomocy społecznej, sąd zawiadamia prokuratora o potrzebie wzięcia udziału w postępowaniu, jeŝeli uzna to za konieczne (art. 46 ust. 4) 24. Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu wobec nieletnich sytuuje prokuratora w dwojakiej roli jako organu postępowania przygotowawczego i oskarŝyciela publicznego (art. 16) lub w charakterze strony jako rzecznika interesu społecznego (art pkt 3), stanowiąc, Ŝe w postępowaniu w sprawie nieletniego stronami są: nieletni, rodzice lub opiekun nieletniego i prokurator. Aktywność procesowa prokuratora w charakterze rzecznika interesu publicznego w postępowaniu sądowym we wszystkich tych przypadkach ma istotne znaczenie w dąŝeniu do przestrzegania gwarancji procesowych z uwagi na treść przepisów ustawy o Prokuraturze wskazujących, Ŝe działanie prokuratora oparte jest na zasadzie obiektywizmu w dąŝeniu do wykrycia prawdy 25. Analiza przepisów kodeksu postępowania karnego oraz innych ustaw związanych z instytucją prokuratora prowadzi jednak do wniosku, Ŝe w zakresie regulacji karnych nie ma rozwiązań ustawowych mogących stanowić podstawę udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. 5. Brak w normach prawa karnego procesowego i innych wskazanych ustawach podstaw prawnych udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie nie oznacza jednak, Ŝe taki udział jest niedopuszczalny, a jedynie przesuwa cięŝar potencjalnego rozwiązania, poprzez treść art. 558 kodeksu postępowania karnego, na przepisy kodeksu postępowania cywilnego. ZauwaŜyć na wstępie naleŝy, Ŝe kodeks postępowania cywilnego wyjątkowo tylko przewiduje obligatoryjny udział prokuratora w postępowaniu sądowym. Ma to miejsce jedynie w sprawach o ubezwła- 23 Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz Dz. U. z 2004 r., Nr 161, poz P. H o f m a ń s k i (red.), E. S a d z i k, K. Z g r y z e k, Kodeks, op. cit., s i Prawo 7 8, 2010

10 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie snowolnienie, które toczą się z udziałem prokuratora, w czego rezultacie, z mocy samego prawa, prokurator jest uczestnikiem tego procesu (art k.p.c.). Takie rozwiązanie było takŝe przewidziane w postępowaniu o uznanie orzeczenia sądu państwa obcego (art k.p.c. w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej przez art. 1 pkt 68 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.) 26. Z faktu, Ŝe przepisy nakazują w niektórych przypadkach doręczanie odpisu pozwu prokuratorowi czy teŝ zawiadamianie go o terminach rozprawy, nie wynika, iŝ jego udział w tych sprawach jest obligatoryjny (art , 457, 768 k.p.c.) 27. Skoro zatem Ŝaden przepis szczególny nie przewiduje udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie z urzędu, pozostaje odwołanie się do ogólnych zasad dotyczących kaŝdego postępowaniu toczącego się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Podstawową normą w tym zakresie jest art. 7, który uprawnia prokuratora do wzięcia udziału w kaŝdym toczącym się juŝ postępowaniu, jeŝeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. Przesłanki udziału w postępowaniu sądowym tu wskazane wyraźnie korespondują z treścią art. 3 ustawy o Prokuraturze. Przypomnieć naleŝy, Ŝe udział prokuratora w postępowaniu na podstawie art. 7, niezaleŝnie od istnienia przesłanek materialnych, wymaga z jego strony aktywności procesowej w postaci wstąpienia do postępowania w trybie określonym w art kodeksu postępowania cywilnego. W literaturze wyraŝany jest pogląd, Ŝe przystąpienie prokuratora do sprawy powinno następować w sposób nie budzący wątpliwości, tj. na piśmie bądź w formie oświadczenia złoŝonego do protokołu rozprawy 28. Dopuszcza się takŝe wstąpienie prokuratora do postępowania z jednoczesnym dokonaniem konkretnej czynności procesowej np. złoŝenia wniosku dowodowego czy środka odwoławczego 29. Wstąpienia takiego nie moŝna jednak domniemywać 30. Oczywiście zastanawiać się moŝna, czy przez sam fakt stawiennictwa na rozprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, w wyniku doręczenia przez sąd wokandy z wykazem spraw podlegających rozpoznaniu, prokurator nie daje wyrazu swojej woli wstąpienia do postępowania. Jak się jednak wydaje, konstrukcja zgłoszenia udziału w postępowaniu ma element wyraźnego oświadczenia woli, a nie domniemań związanych z fizyczną obecnością na sali rozpraw. Gdyby ustawodawca wiązał udział prokuratora 26 Dz. U. z 2008 r., Nr 234, poz M. S y c h o w i c z, (w:) K. P i a s e c k i (red.), Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Warszawa 2001, t. I, s A. Z i e l i ń s k i, op. cit., s M. S y c h o w i c z, (w:) K. P i a s e c k i (red.), ibidem, s W postanowieniu z dnia 2 października 2003 r. (V CZ 88/03, Biuletyn SN 2004, nr 3, poz. 6) SN wyraził pogląd, Ŝe gdy prokurator, który nie bierze udziału w sprawie, złoŝy wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, to termin do zaskarŝenia liczy się od daty doręczenia mu orzeczenia z uzasadnieniem. Taki skutek następuje wtedy, gdy prokurator złoŝenie wniosku o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem połączy ze wstąpieniem do postępowania na podstawie art k.p.c. i Prawo 7 8,

11 W. Greszta w rozprawie wyłącznie z jego fizyczną obecnością, to w konstrukcji tej instytucji posłuŝyłby się pojęciem stawiennictwa, tak jak ma to miejsce w artykule 96 2 kodeksu postępowania karnego, a nie uŝywałby pojęcia wstąpienia do postępowania mającego zupełnie inną konotację procesową. Z punktu widzenia oceny pozycji procesowej prokuratora istotne jest jednak to, Ŝe po wstąpieniu do postępowania nie jest on stroną nawet w znaczeniu formalnym, a jedynie uzyskuje status uczestnika postępowania, który nie jest związany z Ŝadną ze stron, przy czym czynności jego są samodzielne (art k.p.c.) 31. W literaturze wyraŝany jest co prawda pogląd, Ŝe prokurator jest stroną tego postępowania, którą np. naleŝy powiadomić o terminie rozprawy 32, to jednak, jak się wydaje, stanowisko takie nie moŝe być akceptowane, bowiem analiza wskazanych wyŝej przepisów prowadzi do wniosku, Ŝe prokurator w postępowaniu o odszkodowanie ma całkowicie odrębny status, wynikający z procedury cywilnej. W postępowaniu o odszkodowanie stroną procesu niewątpliwie jest jedynie wnioskodawca, zbliŝony funkcjonalnie do powoda cywilnego. 6. Pozostaje wreszcie do rozstrzygnięcia problem, iŝ skoro Skarb Państwa nie występuje w procesie, to czy prokurator działający na podstawie art. 7 kodeksu postępowania cywilnego jest jego reprezentantem. W literaturze prezentowany jest pogląd, Ŝe w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie nie występuje reprezentant Skarbu Państwa 33 jako, Ŝe nie jest on stroną postępowania 34 z uwagi na karny 35 i niekontradyktoryjny charakter tego procesu. W sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie nie mamy bowiem do czynienia ze Skarbem Państwa jako pozwanym 36, ale z sytuacją, w której odszkodowanie naleŝy się od Skarbu Państwa (art k.p.k.). Stosownie do treści przepisu art kodeksu postępowania cywilnego za Skarb Państwa w postępowaniu cywilnym podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąŝe się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej (tzw. stationes 31 P. T e l e n g a, (w:) J. B o d i o, T. D e m e n d e c k i, A. J a k u b e c k i (red.), O. M a r c e- w i c z, P. T e l e n g a, M. W ó j c i k, Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Oficyna 2008, s. 94, 32 L. K. P a p r z y c k i, (w:) J. G r a j e w s k i, L. K. P a p r z y c k i, M. P ł a c h t a, Kodeks, op. cit., s Ibidem, s Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 lutego 2009 r., II AKa 6/09, KZS 2009, nr 3, poz Postanowienie SN z dnia 28 czerwca 2001 r. (OSNKW 2001, nr 9 10, poz. 84), gdzie wprost wyraŝono pogląd, Ŝe sądy powołane do orzekania w sprawach karnych mają obowiązek rozstrzygania w procesie karnym o roszczeniach wynikających z wykonania niesłusznie orzeczonej kary i niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania, a więc o roszczeniach mających cywilnoprawny charakter. 36 Odmiennie: F. P r u s a k, Komentarz, op. cit., t. II, s. 1528, gdzie wyraŝony jest pogląd, Ŝe wniosek jest pozwem przeciwko Skarbowi Państwa. 284 i Prawo 7 8, 2010

12 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie fiscii) 37. Dla zobrazowania tej problematyki moŝna tu wskazać rozwiązanie przyjęte przez ustawę z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki 38. W razie zgłoszenia udziału Skarbu Państwa w postępowaniu prawa strony przysługują prokuratorowi, jeŝeli skarga dotyczy postępowania przygotowawczego albo prezesowi sądu okręgowego lub apelacyjnego, jeŝeli skarga odnosi się do postępowania sądowego (art. 10 ust. 3). Podobnie w sprawach wytoczonych przeciwko Skarbowi Państwa w postępowaniu karnym wykonawczym reprezentuje go prezes sądu okręgowego lub urząd skarbowy, który wykonał wyrok w zakresie orzeczonego w nim przepadku (art. 30 k.k.w.). Problem statio fisci Skarbu Państwa rozstrzygać naleŝy zatem na płaszczyźnie reprezentacji 39. Sąd NajwyŜszy na gruncie przepisu art kodeksu karnego wykonawczego z 1969 r., w zakresie powództwa o obalenie domniemania wskazanego w art. 134, stwierdził, Ŝe w sprawie takiej prokurator nie występuje z mocy art. 7 kodeksu postępowania cywilnego, ani z mocy art. 56 i 60 kodeksu postępowania cywilnego, lecz jest statio fisici 40. W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności podejmuje Prokuratoria Generalna (art in fine k.p.c.) 41. Wykonując czynności zastępstwa procesowego, Prokuratoria Generalna jest instytucjonalnym pełnomocnikiem Skarbu Państwa 42. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 43 stanowi, Ŝe w celu zapewnienia ochrony prawnej praw i interesów Skarbu Państwa tworzy się Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa (art. 1). Do jej zadań naleŝy m.in. zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przed sądami powszechnymi, wojskowymi i polubownymi. Dotyczy ono spraw, w których Skarb Państwa jest lub powinien być stroną powodową albo pozwaną, albo teŝ uczestnikiem postępowania przed sądem, trybunałem lub innym organem orzekającym (art. 4.1 pkt 2). W konsekwencji tego, Ŝe Skarb Państwa nie jest jednak stroną pozwaną ani uczestnikiem postępowania o odszkodowania za niesłuszne skazanie, brak jest statio fiscii, co powoduje, Ŝe nie jest dopuszczalne zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną 44. Skarb 37 P. T e l e n g a, (w:) J. B o d i o i in., Kodeks, op. cit., s Dz. U. z 2004 r., Nr 179, poz z późn. zm. 39 Postanowienie SN z dnia 15 lipca 1983 r., IV CZ 24/83, OSPiKA 1984, nr 11, poz Wyrok SN z 11 czerwca 1974 r., II CR 160/74, LEX nr A. Z i e l i ń s k i, (w:) A. Z i e l i ń s k i (red.), K. F l a g a - G i e r u s z y ń s k a, Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Warszawa 2005, t. I, s E. G n i e w e k, Kodeks Cywilny. Komentarz, Warszawa 2006, s Dz. U. z 2005 r., Nr 169, poz Zob. teŝ wyrok SN z dnia 23 marca 2007 r., V CSK 60/07, LEX nr , gdzie wskazano, Ŝe inna będzie natomiast sytuacja procesowa, gdy prokuratura wystąpi w sprawie w charakterze jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa (art k.p.c.). Wówczas do zastępstwa tak oznaczonego Skarbu Państwa (jeŝeli zastępstwo jest obligatoryjne) kompetentna będzie wyłącznie Prokuratoria. i Prawo 7 8,

13 W. Greszta Państwa nie jest zatem reprezentowany w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie przez Ŝaden organ państwowy, uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa w sensie materialnym, jako statio fiscii stosunku prawnego 45. Nie moŝna takŝe przyjąć, aby brak reprezentacji Skarbu Państwa w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie został przełamany przez treść art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prokuratorii Generalnej, który wprowadził obowiązkowe zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię w sprawach, w których w pierwszej instancji orzeka sąd okręgowy. Ustawa stanowi bowiem jednocześnie, Ŝe Prokuratoria Generalna nie wykonuje zastępstwa procesowego Skarbu Państwa w postępowaniu karnym, a taki charakter ma postępowanie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie (art. 4 ust. 1 pkt 5) 46. Występujący w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie prokurator nie jest zatem statio fiscii Skarbu Państwa Wobec tego, Ŝe prokurator nie jest stroną postępowania w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania karnego, ani takŝe w oparciu o kodeks postępowania cywilnego nie uzyskuje takiego statusu 48, rodzi się pytanie o zakres procesowy jego uprawnień i dopuszczalność podejmowanych czynności. Sąd NajwyŜszy i doktryna akceptuje udział prokuratora w tym postępowaniu 49, ale zazwyczaj poglądy te nie są wsparte analizą wskazującą na prawny element statusu prokuratora, pozwalający na sprecyzowanie jego roli procesowej. Tymczasem wydaje się, Ŝe brak regulacji tym zakresie w kodeksie postępowania karnego, poprzez treść art. 558, nie pozostawia wyboru i skłania do sięgnięcia po rozwiązania zawarte w art kodeksu postępowania cywilnego 50. Z całą pewnością z racji tego, Ŝe prokurator jako rzecznik interesu publicznego występujący w procesie na podstawie art. 7 kodeksu postępowania cywilnego nie reprezentuje zobowiązanego Skarbu Państwa, ani teŝ nie jest stroną stosunku zobowiązaniowego w sensie materialnym, brak jest po jego stronie moŝliwości podjęcia czynności procesowych, które przysługują powodowi czy pozwanemu, takich jak np. uznanie Ŝądania pozwu przy pierwszej czynności procesowej (art. 101 k.p.c.) czy zawarcie ugody ze zo- 45 T. G r z e g o r c z y k, J. T y l m a n, Polskie..., op. cit., s Odmiennie: P. C i o c h, Odpowiedzialność Skarbu Państwa z tytułu niesłusznego skazania, Warszawa 2007, s. 176, który na gruncie obowiązującego do 12 czerwca 2009 r. przepisu art. 8 ust. 1 uznawał, ze zastępstwo procesowe Skarbu Państwa jest obligatoryjne, jeŝeli wartość przedmiotu postępowania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie przenosiła kwotę miliona złotych. 47 J. M a t r a s, Glosa do postanowienia Sądu NajwyŜszego z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. WZ 13/02, i Prawo 2003, nr 9, s Art zdanie drugie k.p.c. stanowi, Ŝe prokurator nie jest związany z Ŝadną ze stron. 49 Postanowienie SN z dnia 8 listopada 2007 r., IV KK 406/07, i Prawo 2008, dodatek Orzecznictwo, nr 8, poz P. C i o c h, Odpowiedzialność Skarbu Państwa, op. cit., s i Prawo 7 8, 2010

14 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie bowiązanym (art. 184 k.p.c.), jako Ŝe są to prawa podmiotowe związane ze stosunkiem zobowiązaniowym w sensie materialnym. Treść przepisu art. 60 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, Ŝe prokurator po wstąpieniu do postępowania moŝe składać oświadczenia i zgłaszać wnioski, jakie uzna za celowe, oraz przytaczać fakty i dowody na ich potwierdzenie, a takŝe, Ŝe moŝe zaskarŝyć kaŝde orzeczenie sądowe, od którego słuŝy środek odwoławczy. Z woli ustawodawcy doszło zatem do normatywnego ograniczenia zakresu czynności procesowych, jakie mogą być podejmowane przez prokuratora w toku procesu, do którego wstąpił on w trybie przepisu art Rodzi się w związku z tym pytanie o rzeczywisty zakres tych czynności procesowych. W doktrynie przyjmuje się, Ŝe wnioski mogą dotyczyć zarówno kwestii merytorycznych, formalnych, jak i ubocznych, a oświadczenia stanowiska podmiotu, które odnosi się do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Określenie wniosek jest uŝywane w kodeksie postępowania cywilnego w dwojakim znaczeniu. Podstawowe odnosi się do pisma procesowego inicjującego róŝnego rodzaju postępowania, np. zwolnienie od kosztów sądowych przed wytoczeniem sprawy (art. 114 k.p.c.), postępowanie nieprocesowe (art. 506 k.p.c.), odtworzenie akt (art. 717 k.p.c.). Drugie znaczenie odnosi się do Ŝądań mniejszej wagi zgłaszanych w toku postępowania np. odnoszących się do wyłączenia sędziego (art. 49 i 50 k.p.c.) czy odroczenia rozprawy (art. 156 k.p.c.) oraz w innych sytuacjach dotyczących np. zaskarŝania orzeczeń 51. Z kolei, oświadczenia to pewne deklaracje, odnoszące się do okoliczności faktycznych, jak i prawnych, przedstawiające stanowisko podmiotu, który je składa 52. Mieszczą one w sobie czasami elementy oświadczenia woli (np. przy udzielaniu pełnomocnictwa procesowego, uznaniu pozwu), ale takŝe oświadczeń wiedzy (np. przy odnoszeniu się do twierdzeń faktycznych podnoszonych przez stronę) 53. Nie budzi zatem wątpliwości, Ŝe kodeks postępowania cywilnego pozostawia poza ramami uprawnień prokuratorskich całą sferę czynności procesowych, dostępnych wyłącznie dla stron procesu, lub znacznie ogranicza jego kompetencje, łącząc je z prawami procesowymi stron stosunku prawnego, tak jak ma to miejsce np. w sytuacji przewidzianej w art k.p.c., gdzie prokurator, pomimo Ŝe wytoczył powództwo, nie moŝe samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu. Na tle tak wąskiego uregulowania zakresu podejmowanych czynności procesowych rodzi się pytanie o dopuszczalność skutecznego podniesienia przez prokuratora, występującego w procesie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, zarzutu przedawnienia roszczenia przewidzianego w rozdziale 58 kodeksu postępowania karnego 51 K. K o ł a k o w s k i, (w:) K. P i a s e c k i (red.), Kodeks Postępowania Cywilnego, Warszawa 2001, t. I, s M. J ę d r z e j e w s k a, (w:) T. E r e c i ń s k i (red.), J. G u d o w s k i, M. J ę d r z e j e w s k a, Komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego, Warszawa 2002, t. 1, s K. K o ł a k o w s k i, (w:) K. Pi a s e c k i (red.), Komentarz, op. cit., t. I, s i Prawo 7 8,

15 W. Greszta (art. 555 k.p.k.). O ile bowiem przyjąć naleŝy, Ŝe prokurator moŝe juŝ od rozpoczęcia rozprawy głównej składać wnioski formalne związane z np. właściwością miejscową sądu, niedopuszczalnością procesu karnego czy powagą rzeczy osądzonej, a po rozpoczęciu przewodu sądowego np. wnioski dowodowe, to uprawnienie do podniesienia zarzutu przedawnienia nie jest aŝ tak oczywiste. Orzecznictwo stoi konsekwentnie na stanowisku, Ŝe prokurator biorący udział w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie jest uprawniony do podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia oraz Ŝe sąd nie moŝe uwzględnić przedawnienia z urzędu 54. W uchwale z dnia 30 września 1993 r., I KZP 7/93 55, zapadłej na tle ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za niewaŝne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, Sąd NajwyŜszy wskazywał, Ŝe w postępowaniu prowadzonym w oparciu o ustawę lutową na podstawie przepisów rozdziału 50 (obecnie rozdział 58) Skarb Państwa nie bierze udziału, nie jest on reprezentowany ani przez sąd orzekający, ani przez prokuratora, w związku z czym nasuwa się pytanie, czy w takim postępowaniu moŝna w ogóle podnieść zarzut przedawnienia i kto moŝe to uczynić. Sąd NajwyŜszy stwierdził, Ŝe wiele przemawia za przyjęciem stanowiska, w świetle którego podmiotem uprawnionym do podniesienia zarzutu przedawnienia w tym postępowaniu jest prokurator, bo jest on rzecznikiem praworządności, korzysta więc z uprawnień procesowych strony i chociaŝ nie jest związany z Ŝadną ze stron, to jest legitymowany do działań na rzecz ochrony interesów i praw podmiotów uwikłanych w spór ( wierzyciela i dłuŝnika ) 56. Odnosząc się do zapatrywania Sądu NajwyŜszego, wskazać naleŝy, Ŝe istota przedawnienia sprowadza się do tego, Ŝe po upływie określonego terminu ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, moŝe uchylić się od jego zaspokojenia, powołując się na upływ czasu. Zobowiązany uzyskuje prawo zgłoszenia zarzutu, wyłączającego moŝliwość skutecznego dochodzenia roszczenia przed sądem. Sytuacja dłuŝnika, która polega na odmowie spełnienia świadczenia przez podniesienie zarzutu przedawnienia, jest 54 Wyrok SN z dnia 14 stycznia 2004 r., III KK 207/03, LEX nr 84454; wyrok SN z dnia 7 października 2003 r., III KK 31/03, LEX nr 81214; wyrok SN z dnia 18 października 2002 r., V KK 259/02, LEX nr 56842; wyrok SN z dnia 14 stycznia 2004 r., III KK 207/03, i Prawo 2004, dodatek Orzecznictwo, nr 9, poz. 10; postanowienie SN z dnia 5 września 1995r., WZ 141/95, OSNKW 1996, nr 5 6, poz. 30; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 marca 2006 r., II AKa 31/06, LEX nr OSNKW 1993, nr 1 12, poz Podobnie SN w wyroku z dnia 7 października 2003 r., III KK 312/03, LEX nr 81214, gdzie stwierdził, Ŝe upływu przedawnienia nie uwzględnia się z urzędu, lecz wyłącznie na zarzut podniesiony przez tego, przeciwko komu przysługuje roszczenie. PoniewaŜ Skarb Państwa nie bierze udziału w postępowaniu, to z powodów wskazanych w uchwale SN z dnia 30 września 1993 r., I KZP 7/93, przyjmuje się, Ŝe podmiotem uprawnionym do podniesienia zarzutu jest prokurator. 288 i Prawo 7 8, 2010

16 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie jego prawem podmiotowym 57. Sąd moŝe uwzględnić zarzut upływu terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłuŝnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie, nie moŝe tego zrobić z urzędu. Ustawodawca dokonał w 1990 roku zmiany w tym zakresie, poniewaŝ w brzmieniu pierwotnym kodeksu cywilnego uwzględnienie upływu terminu przedawnienia następowało przez sąd z urzędu. W aktualnym stanie prawnym uchylenie się od skutków przedawnienia stanowi wykorzystanie przysługującego dłuŝnikowi prawa podmiotowego. Dlatego teŝ podniesienie zarzutu moŝe w konkretnej sprawie zostać uznane za naduŝycie prawa podmiotowego, jeŝeli sąd stwierdzi, iŝ byłoby to sprzeczne z zasadami współŝycia społecznego (art. 5 k.c.) 58. Odpowiedzi wymaga pytanie, czy prokurator, który występuje w procesie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie w oparciu o art. 7 kodeksu postępowania cywilnego, uzyskuje przysługujące dłuŝnikowi prawo podniesienia zarzutu (art k.c.). Wobec tego, Ŝe kodeks postępowania karnego pojęcie zarzutów sytuuje w postępowaniu odwoławczym (art. 427, i dalsze k.p.k.), jest oczywistym, Ŝe określenie zarzut przedawnienia winno być rozstrzygane na gruncie cywilnym. Przepis art. 220 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, Ŝe sąd moŝe ograniczyć rozprawę do poszczególnych zarzutów lub zagadnień wstępnych. W doktrynie uznaje się, Ŝe przepis art. 220 ma na względzie zarówno zarzuty formalne, jak i materialne oraz Ŝe są one istotnym środkiem obrony pozwanego 59. Do zarzutów formalnych zalicza się zarzut braku jurysdykcji krajowej, niedopuszczalności drogi sądowej, zawisłość sporu, brak zdolności sądowej lub procesowej (art. 199 k.p.c.), niewłaściwości trybu i rodzaju postępowania (art. 201 k.p.c.). Ich uwzględnienie powoduje odrzucenie pozwu, przekazanie sprawy lub konieczność odroczenia rozprawy 60. Natomiast zarzuty merytoryczne skierowane są przeciwko roszczeniu i jego podstawie prawnej, na której powód opiera Ŝądanie pozwu (np. zarzut braku zdolności do czynności prawnych, zarzut przedawnienia, zarzut braku legitymacji procesowej) 61. Porównanie zawartości pojęciowej przepisu art. 60 i 220 kodeksu postępowania cywilnego prowadzi do wniosku, Ŝe zarzuty nie są tym samym co wnioski i oświadczenia. Pamiętać trzeba, Ŝe w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie nie występuje pozwany, który ma prawo bronić się przez zarzuty. Prokurator zaś nie występuje jako strona, nie reprezentuje Skarbu Państwa, a jego rola nie jest do końca sprecyzowana. Skoro 57 A. B r z o z o w s k i, (w:) K. P i e t r z y k o w s k i (red.), Kodeks Cywilny. Komentarz, Warszawa 2008, t. I, s Ibidem, s A. Z i e l i ń s k i, (w:) A. Z i e l i ń s k i (red.), K. F l a g a - G i e r u s z y ń s k a, Kodeks Postępowania Cywilnego. Komentarz, Warszawa 2005, t. I, s M. J ę d r z e j e w s k a, (w:) T. E r e c i ń s k i (red.), J. G u d o w s k i, M. J ę d r z e j e w s k a, Komentarz, op. cit., s A. Z i e l i ń s k i, (w:) A. Z i e l i ń s k i (red.), K. F l a g a - G i e r u s z y ń s k a, Kodeks, op. cit., s i Prawo 7 8,

17 W. Greszta z woli ustawodawcy prokurator jest uprawniony w trybie przepisu art. 60 kodeksu postępowania cywilnego do składania oświadczeń i zgłaszania wniosków oraz przytaczania faktów i dowodów na ich potwierdzenie, to oznacza to nic innego, jak ograniczenie jego roli do tych wyłącznie czynności procesowych. Wątpliwe jest zatem, czy w ramach oświadczeń i wniosków mieszczą się zarzuty słuŝące obronie pozwanego dłuŝnika. Prokurator co prawda moŝe oświadczyć, Ŝe upłynął termin przedawnienia, ale równie dobrze moŝna przyjąć, Ŝe jest to tylko informacja o przedawnieniu. Zarzut przedawnienia moŝe podnieść tylko ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie (art k.c.). Sytuacja dłuŝnika, która polega na moŝności odmowy świadczenia przez podniesienie zarzutu przedawnienia, jest jego prawem podmiotowym 62. Wynika stąd, Ŝe terminy przedawnienia zakreślają granice czasowe, w ramach których moŝe zostać wytoczone powództwo, złoŝony odpowiedni wniosek lub postawiony zarzut. JeŜeli upłynie termin przedawnienia, a wierzyciel wystąpi do sądu z powództwem opartym na przedawnionym roszczeniu, na wniosek pozwanego dłuŝnika podnoszącego zarzut przedawnienia sąd oddali powództwo 63. Podmiot taki nie występuje w procesie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie. W konkluzji oznacza to, Ŝe sąd nie moŝe uwzględnić zarzutu przedawnienia z urzędu, nawet wtedy gdy powziął informację o przedawnieniu zawartą w oświadczeniu prokuratora. MoŜe to uczynić tylko wtedy, gdy ma do czynienia z zarzutem w sensie materialnym, zgłoszonym w oparciu o przepis art kodeksu cywilnego. Istnieje zatem zasadnicza wątpliwość, czy prokurator mo- Ŝe skutecznie podnieść zarzut przedawnienia roszczenia. Zarzut ten, jako słuŝący obronie dłuŝnika przeciwko wierzycielowi, jest prawem o charakterze związanym z materialną treścią stosunku zobowiązaniowego, zbliŝonym do uprawnień odnoszących się np. do zawarcia ugody czy uznania roszczenia, a zatem przysługujących wyłącznie stronom, a nie prokuratorowi, który nie moŝe samodzielnie rozporządzać przedmiotem procesu. Jest to tym bardziej wątpliwe, Ŝe przecieŝ prokurator nie wstępuje w prawa strony, ani nie przyłącza się do niej. Trudno sobie wyobrazić uzasadnienie dla sytuacji, w której jeŝeli przyznajemy prokuratorowi prawo podniesienia zarzutu przedawnienia, to konsekwentnie musielibyśmy przyznać mu prawo zrzeczenia się zarzutu przedawnienia, a przecieŝ nie moŝna uznać, aby prokurator kiedykolwiek to prawo skutecznie mógł uzyskać, skoro nie działa w imieniu dłuŝnika. PowyŜsza konstatacja w sposób oczywisty implikuje pytanie o sens uregulowania odnoszącego się do określenia rocznego terminu przedawnienia zawartego w treści art. 558 k.p.k., skoro nie ma podmiotu uprawnionego do podniesienia zarzutu w tej materii. Zajęcie stanowiska w tej kwestii nie jest ani proste, ani oczywiste. W kodeksie postępowania karnego z 1969 r. przepis art. 489 przewidywał, Ŝe nie moŝna Ŝądać odszkodowania i zadośćuczynienia po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia implikujące- 62 A. B r z o z o w s k i, (w:) K. P i e t r z y k o w s k i (red.), Kodeks, op. cit., s Ibidem. 290 i Prawo 7 8, 2010

18 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie go roszczenia. Tego typu rozwiązanie budziło kontrowersje na gruncie oceny charakteru terminu przedawnienia 64. Aktualny przepis art. 555 kodeksu postępowania karnego przewiduje przedawnienie roszczenia w rozumieniu art kodeksu cywilnego. Oznacza to, Ŝe przedawnione roszczenie majątkowe nie wygasa po upływie terminu przedawnienia, ale dłuŝnik moŝe uchylić się od spełnienia świadczenia. MoŜna załoŝyć, Ŝe wątpliwości co do podmiotu uprawnionego do podniesienia zarzutu przedawnienia są wynikiem błędów w zakresie legislacji, wynikających z załoŝenia, Ŝe skoro proces o odszkodowanie toczy się przed sądem karnym, to prokurator występuje w nim z urzędu w charakterze strony postępowania, mającej wszelkie uprawnienia procesowe, w tym takŝe wynikające z samej materii zobowiązania. Tymczasem, jak się wydaje, tak nie jest. Dodatkowo wpływ na niejasność całej sytuacji miała zmiana polegająca na skreśleniu 3 art. 117 kodeksu cywilnego, która pozbawiła sąd moŝliwości uwzględnienia upływu przedawnienia z urzędu 65. Brak nowelizacji przepisów proceduralnych, które wyraźnie określiłby pozycję prokuratora jako podmiotu uprawnionego do podnoszenia zarzutu przedawnienia, musi rodzić powaŝne wątpliwości w tym zakresie. 8. Akceptacja stanowiska, Ŝe prokurator występuje w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie na podstawie oświadczenia złoŝonego w trybie art kodeksu postępowania cywilnego, prowadzi takŝe do odmienności w zakresie wywiedzenia środków odwoławczych. Pamiętając, Ŝe stosowanie przepisów procedury cywilnej jest dopuszczalne tylko w kwestiach nieuregulowanych w kodeksie postępowania karnego, w zakresie odwoławczym zastosowanie winien mieć artykuł 425. Przewiduje on, Ŝe od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji środek odwoławczy przysługuje stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 oraz innym osobom wskazanym w przepisach ustawy. Skoro prokurator nie jest stroną postępowania odszkodowawczego, bo nie występuje tu w roli oskarŝyciela publicznego, ani teŝ Ŝaden inny przepis kodeksu postępowania karnego nie daje mu prawa wniesienia środka odwoławczego, oznaczałoby to w konsekwencji, Ŝe nie jest on takŝe uprawniony do zaskarŝenia orzeczenia sądu I instancji w trybie art. 425 kodeksu postępowania karnego. TakŜe sięgnięcie po treść przepisu art. 444 kodeksu postępowania karnego nie przesądza pozytywnie sprawy, bo apelacja od wyroku sądu I instancji słuŝy stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 oraz pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie. Z kolei, w przepisie art. 446 kodeksu postępowania karnego wskazany jest co prawda prokurator jako jeden z podmiotów uprawnionych do sporządzenia apelacji, ale na tle tego przepisu ewidentnie naleŝy go wiązać funkcjonalnie ze stroną jako oskarŝyciela publicznego (art Uchwała SN z dnia 19 lutego 1997 r., I KZP 38/96, LEX nr i tam cytowana literatura. 65 Art został skreślony ustawą z dnia 28 lipca 1990 r., która weszła w Ŝycie 1 października 1990 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 55, poz. 321). i Prawo 7 8,

19 W. Greszta k.p.k.). W tej sytuacji staje się oczywiste, Ŝe wobec wspomnianego braku regulacji na gruncie prawa karnego, źródłem udziału prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, umoŝliwiającym wywiedzenie środka odwoławczego, jest art. 7 kodeksu postępowania cywilnego. Bez przyjęcia takiego rozwiązania trudno oczywiście byłoby zaakceptować sytuację, w której w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie występowałby tylko wnioskodawca i brak byłoby uprawnionego do zaskarŝenia orzeczenia na jego niekorzyść. Odmiennie kształtuje się sytuacja prokuratora w postępowaniu odwoławczym. Treść przepisu art. 448 kodeksu postępowania karnego stanowi, Ŝe o przyjęciu apelacji zawiadamia się prokuratora, a takŝe strony. Z kolei przepis art kodeksu postępowania karnego powiada, Ŝe udział prokuratora w rozprawie odwoławczej jest obowiązkowy. To pełne uregulowanie, wobec treści art. 558, wyklucza stosowanie przepisów kodeksu postępowania cywilnego w tym zakresie. NiezaleŜnie zatem od tego, czy prokurator występował w postępowaniu przed sądem I instancji, bierze on udział w postępowaniu odwoławczym w charakterze strony (art i 2 k.p.k.). 9. Odnosząc się do aktualnych uregulowań dotyczących statusu i roli prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, uznać je naleŝy za szczątkowe i absolutnie niewystarczające. W ramach zmian, naleŝy przesądzić kwestię reprezentacji Skarbu Państwa, bowiem Ŝadne przesłanki nie przemawiają za dotychczasowym rozwiązaniem. Koniecznym wydaje się określenie statusu prokuratora i jego uprawnień procesowych. MoŜliwe jest na przykład wprowadzenie rozwiązań na wzór przyjętych przez ustawę z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, co uczyni proces kontradyktoryjnym. Jest to tym bardziej uzasadnione, Ŝe w procesie występowałby najczęściej przedstawiciel organu odpowiedzialnego za szkodę lub sprawującego nadzór procesowy nad tym organem. Innym modelowym rozwiązaniem jest przeniesienie postępowania o odszkodowanie za niesłuszne skazanie w całości na grunt postępowania cywilnego, co usunęłoby z kolei problemy związane ze stosowaniem obok kodeksu postępowania karnego przepisów kodeksu postępowania cywilnego. 292 i Prawo 7 8, 2010

20 Status procesowy prokuratora w postępowaniu o odszkodowanie Procedural status of the prosecutor in the proceedings for damages for wrongful conviction Summary The article is devoted to analysis of an action for damages for wrongful conviction, provisional arrest or detention in the context of assessing the admissibility of the participation of the prosecutor in this process. The author argues that the Code of Criminal Procedure does not contain provisions which give the prosecutor an opportunity to participate in the proceedings as a public prosecutor or the public interest advocate. The indicated situation was discussed in comparison with other Laws, including the Law on Prosecutor's Office. The suggested solutions based on the wording of Article 7 and 60 of the Code of Criminal Procedure are discussed, with particular reference to the powers of the prosecutor joining the proceedings in the context of the possibility to effectively invoke the claim prescription referred to in Article 555 of the Code of Criminal Procedure. i Prawo 7 8,

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10 id: 20332 1. Spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z powodu jej niewaŝności moŝe być poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (art. 1157 k.p.c.). 2. [Z]datność

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 23 lutego 1991 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1991 r.)

USTAWA. z dnia 23 lutego 1991 r. (Dz. U. z dnia 23 kwietnia 1991 r.) Ustawa o uznaniu za niewaŝne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Dz.U.91.34.149 2007.11.18 zm. Dz.U.07.191.1372 art. 1 USTAWA z dnia

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Anna Janczak Sygn. akt II KK 270/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący) SSN Jerzy Grubba (sprawozdawca) SSN Eugeniusz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Przedmowa do szóstego wydania... 15 Spis treści Wykaz skrótów............................................... 13 Przedmowa do szóstego wydania.............................. 15 Wprowadzenie............................................... 17

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k.

POSTANOWIENIE. w sprawie nieletniej Sandry K. urodzonej 6 października 1992 r. o czyn karalny przewidziany w art. 190 1 k.k. oraz art. 280 1 k.k. Sygn. akt V CZ 64/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 października 2010 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska (sprawozdawca) w sprawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 289/14. Dnia 19 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Sądej Sygn. akt V KK 289/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 19 listopada 2014 r. SSN Roman Sądej na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 19 listopada 2014r.,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V KK 176/13. Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V KK 176/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 sierpnia 2013 r. SSN Andrzej Stępka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Andrzej Ryński SSN Roman Sądej Protokolant Anna Kowal na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 17 czerwca 2004 r.

USTAWA. z dnia 17 czerwca 2004 r. Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

1. [W] ramach skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego wyłączone jest badanie sprawy osądzonej przez sąd polubowny pod kątem merytorycznym.

1. [W] ramach skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego wyłączone jest badanie sprawy osądzonej przez sąd polubowny pod kątem merytorycznym. id: 20363 1. [W] ramach skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego wyłączone jest badanie sprawy osądzonej przez sąd polubowny pod kątem merytorycznym. 2. [P]rzez podstawowe zasady porządku prawnego naleŝy

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki Sygn. akt III KK 257/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2015 r. SSN Michał Laskowski (przewodniczący) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka (sprawozdawca) Protokolant Łukasz Biernacki

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy. Rozdział I Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 10 września 1999 r. Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy Opracowano na podstawie: Dz.U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931; 2004 r. Nr 68, poz. 623, z 2005 r. Nr 25,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 354/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz Wróbel Sygn. akt II KK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 12 grudnia 2012 r. SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący) SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) SSN Włodzimierz

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 469/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 lutego 2009 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05

Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Uchwała z dnia 22 czerwca 2005 r., III CZP 23/05 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Jan Górowski Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) SSN Dorota Rysińska. Protokolant Dorota Szczerbiak

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) SSN Dorota Rysińska. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KO 8/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 kwietnia 2015 r. SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący) SSN Zbigniew Puszkarski (sprawozdawca) SSN Dorota Rysińska Protokolant Dorota

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r.

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Art. 1. [1. Uznaje

Bardziej szczegółowo

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25

Postępowanie cywilne. Istota postępowania kasacyjnego. Orzeczenia, od których przysługuje skarga kasacyjna 2012-03-25 Postępowanie cywilne Skarga kasacyjna Wznowienie postępowania Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Istota postępowania kasacyjnego Nadzwyczajny środek zaskarżenia To nie trzecia instancja

Bardziej szczegółowo

Pozycja procesowa prokuratora w postępowaniu

Pozycja procesowa prokuratora w postępowaniu Zofia Zawadzka Pozycja procesowa prokuratora w postępowaniu cywilnym Streszczenie Artykuł omawia pozycję procesową prokuratora w postępowaniu cywilnym w zaleŝności od formy jego udziału w sprawie. Wskazuje

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera Sygn. akt I BP 3/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 listopada 2015 r. SSN Katarzyna Gonera w sprawie z powództwa M. J. przeciwko D. R. o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Okręgowego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r

Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9...\:l.f. :<:.ę.~.j!.jr-..?q09 r - A)ZĄD powiat~ z K Dworze Mazowieckim N NoWym. O ul MazowIecka l... O 6 MazoWIeckI ns-100 Nowy w r Uchwała Nr..?R51.2.Q.Q.9.... Zarządu Powiatu w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia..~.9....\:l.f. :

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu

Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu Informacje ogólne Kto ma prawo do obrony Prawo do obrony naleŝy do podstawowych praw i wolności osobistych kaŝdego człowieka i obywatela. Gwarantuje je Konstytucja

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 763/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1259. z dnia 28 lipca 2016 r.

Warszawa, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1259. z dnia 28 lipca 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1259 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 28 lipca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO INFORMATOR ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA SPORZĄDZENIE PROSPEKTU EMISYJNEGO I INNYCH DOKUMENTÓW PRZYGOTOWANYCH W ZWIĄZKU Z OFERTĄ PUBLICZNĄ ORAZ UBIEGANIEM SIĘ O DOPUSZCZENIE PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk Sygn. akt V KK 359/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 grudnia 2014 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Andrzej Ryński (sprawozdawca) SSN Józef Szewczyk

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji

Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji Odszkodowanie z tytułu naruszenia prawa konkurencji walka dla idei, czy o realne wyrównanie szkód? Bernadeta M. Kasztelan-Świetlik Listopad 2010 Biała księga KaŜdy, kto z powodu naruszenia prawa konkurencji

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r.

USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego Art. 1. 1. Uznaje

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM

WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Izabela Janik WZORY PISM W PRAWIE KARNYM PROCESOWYM ORAZ PRAWIE ADMINISTRACYJNYM Co powinno zawierać kaŝde pismo procesowe? Pismo procesowe powinno zawierać: 1) oznaczenie ORGANU, do którego jest skierowane

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt III CZ 76/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 stycznia 2012 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

WYROK z dnia 31 sierpnia 2010 r. Przewodniczący:

WYROK z dnia 31 sierpnia 2010 r. Przewodniczący: Sygn. akt: KIO/1765/10 WYROK z dnia 31 sierpnia 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Izabela Niedziałek-Bujak Protokolant: Agata Dziuban w sprawie wniesionego do Prezesa Krajowej

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1)

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44. Art. 1. 1. Ustawa normuje sądowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 504/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 lipca 2014 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym

Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu. upominawczym Sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Informacje ogólne Nakaz zapłaty Nakaz zapłaty to szczególny rodzaj wyroku, który zapada wtedy, gdy ktoś dochodzi od innej osoby świadczenia pienięŝnego.

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10

WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 WYROK Z DNIA 5 STYCZNIA 2011 R. V KK 116/10 Niestawiennictwo należycie powiadomionego o terminie rozprawy apelacyjnej pełnomocnika wyznaczonego dla wnioskodawcy z powodu określonego w art. 79 1 pkt 3 k.p.k.,

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV

Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Przedmowa... XIII Wykaz skrótów... XV Część I. Komentarz praktyczny z orzecznictwem... 1 Rozdział 1. Adwokat w postępowaniu karnym jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, prywatnego, powoda cywilnego,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska

POSTANOWIENIE. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska Sygn. akt I UZ 104/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 2 czerwca 2010 r. SSN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca) SSN Beata Gudowska w sprawie z odwołania C.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

POSTANOWIENIE. o stwierdzenie wykonalności orzeczeń sądu zagranicznego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej Sygn. akt II CSK 550/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 3 kwietnia 2009 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz

POSTANOWIENIE. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt V CSK 98/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 stycznia 2014 r. SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Wojciech Katner SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska Sygn. akt I PZ 1/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 kwietnia 2015 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790)

do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 790) BIURO LEGISLACYJNE/ Materiał porównawczy M A T E R I A Ł P O R Ó W N AW C Z Y do ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 12 stycznia 2009 r. Przewodniczący: Andrzej Niwicki

POSTANOWIENIE z dnia 12 stycznia 2009 r. Przewodniczący: Andrzej Niwicki Sygn. akt KIO/UZP 129/09 POSTANOWIENIE z dnia 12 stycznia 2009 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Członkowie: Izabela Niedziałek Agata Mikołajczyk Andrzej Niwicki Protokolant: Paulina

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 6 stycznia 2005 r., III CZP 67/04

Uchwała z dnia 6 stycznia 2005 r., III CZP 67/04 Uchwała z dnia 6 stycznia 2005 r., III CZP 67/04 Sędzia SN Zbigniew Strus (przewodniczący) Sędzia SN Mirosław Bączyk Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ewy S.

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY. Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska

POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY. Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska POSTĘPOWANIE CYWILNE TESTY, ĆWICZENIA, DIAGRAMY Paweł Cioch Edyta Gapska Joanna Studzińska Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 CZĘŚĆ PIERWSZA TESTY 11 Rozdział 1 Zagadnienia wstępne postępowanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 63/13 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 października 2013 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Marta Romańska SSN Bogumiła Ustjanicz Protokolant Bożena

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 15/13. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt III CZP 15/13. Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt III CZP 15/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W świetle art. 17 3 prawa prywatnego międzynarodowego samo miejsce zamieszkiwania małżonków może mięć zasadnicze znaczenie dla istniejącego między nimi reżimu majątkowego. Tego rodzaju zależność sprawia,

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 149/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 września 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 21 października 2009 r. Przewodniczący:

Postanowienie z dnia 21 października 2009 r. Przewodniczący: Sygn. akt KIO/UZP 1273/09 Postanowienie z dnia 21 października 2009 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Magdalena Grabarczyk Członkowie: Protokolant: Marek Koleśnikow Sylwester Kuchnio

Bardziej szczegółowo

BLOK PRAWO O ADWOKATURZE HISTORIA ADWOKATURY ETYKA KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU ADWOKATA

BLOK PRAWO O ADWOKATURZE HISTORIA ADWOKATURY ETYKA KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU ADWOKATA BLOK PRAWO O ADWOKATURZE HISTORIA ADWOKATURY ETYKA KSZTAŁTOWANIE WIZERUNKU ADWOKATA 18 x 45 minut 1. Proces kształtowania profesji adwokackiej w Polsce PA1 adw. C. Nowakowski 2.3. Pierwsze regulacje ustanawiające

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 9 lipca 2002 r. III RN 129/01

Postanowienie z dnia 9 lipca 2002 r. III RN 129/01 Postanowienie z dnia 9 lipca 2002 r. III RN 129/01 Decyzja w przedmiocie przyznania odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem nieważnej decyzji administracyjnej i stwierdzeniem jej nieważności (art.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) Sygn. akt II UZ 83/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 lutego 2014 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Beata Gudowska SSN Roman Kuczyński (sprawozdawca) w sprawie z wniosku Z. sp.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 35/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 czerwca 2008 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski (sprawozdawca) w sprawie z urzędu J.

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014

PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014 PLAN SZKOLENIA aplikantów adwokackich Izby Radomskiej I roku w roku szkoleniowym 2014 I. Program szkolenia. Zgodnie z Ramowym programem szkolenia, przyjętym przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Odwołania od decyzji starosty w sprawach naleŝących do właściwości powiatu winny być kierowane do...

Odwołania od decyzji starosty w sprawach naleŝących do właściwości powiatu winny być kierowane do... Strona otrzymała decyzję II instancji z rozstrzygnięciem, z którym nie zgadza się. W jakim terminie moŝe wnieść skargę do naczelnego Sądu Administracyjnego? Z chwilą wydania dla strony postępowania niekorzystnej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 636/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 29 września 2011 r. SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

POSTANOWIENIE. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Sygn. akt II CZ 147/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 stycznia 2012 r. SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie

Bardziej szczegółowo

3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie

3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie 1. Nazwa przedmiotu: Postępowanie cywilne 2. Kierunek: prawo 3. Typ studiów: dzienne, jednolite, magisterskie 4. Rodzaj zajęć: wykład 5. Status przedmiotu: wykład - obligatoryjny 6. Rok studiów, semestr:

Bardziej szczegółowo

Postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r. I ACz 562/98

Postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r. I ACz 562/98 id: 20346 1. Nie moŝe ulegać wątpliwości, Ŝe do dokonania skutecznego zapisu na sąd polubowny nie jest wystarczające pełnomocnictwo ogólne, bowiem czynność ta przekracza zakres zwykłego zarządu. 2. Umieszczenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11

Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Uchwała z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jerzego

Bardziej szczegółowo

Komentarz praktyczny. Część I

Komentarz praktyczny. Część I Część I Komentarz praktyczny Rozdział 1. Środki odwoławcze w systemie środków zaskarżenia Rozdział 2. Warunki skutecznego uruchomienia kontroli odwoławczej Rozdział 3. Wymogi formalne środków odwoławczych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

POSTANOWIENIE. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Sygn. akt I CZ 69/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 listopada 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 14/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I UK 183/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 20 sierpnia 2014 r. SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN

Bardziej szczegółowo

WYROK z dnia 8 lipca 2010 r.

WYROK z dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt KIO 1263/10 WYROK z dnia 8 lipca 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Sylwester Kuchnio Protokolant: Patrycja Kaczmarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym.

WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Kazimierz Postulski WYKŁAD: Najistotniejsze zmiany proponowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości w prawie karnym wykonawczym. Tezy wykładu: 1. Cel, kierunki i zakres proponowanych zmian 2. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Sąd NajwyŜszy w składzie: SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Iwona Koper

Sąd NajwyŜszy w składzie: SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jan Górowski SSN Iwona Koper id: 20378 1. [U]mowa o utworzeniu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością moŝe zawierać zapis na sąd polubowny (art. 697 k.p.c.) lub umowę derogacyjną (art. 1105 k.p.c.), obejmujące tak załoŝycieli spółki

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11

Wyrok. Sądu Najwyższego. z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2011 r. II UK 73/11 nietezowane LEX nr 1130385 1130385 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sędziowie SN: Romualda Spyt, Jolanta

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz

POSTANOWIENIE. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz Sygn. akt III CSK 140/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 stycznia 2015 r. SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Karol Weitz w sprawie z wniosku M. W. przy

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 101/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 grudnia 2014 r. SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) Sygn. akt I PZ 19/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 października 2015 r. SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Romualda Spyt SSN Krzysztof Staryk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10

POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10 POSTANOWIENIE Z DNIA 11 STYCZNIA 2011 R. V KK 361/10 W świetle przepisu art. 53 27 k.k.s., należność publicznoprawna uszczuplona czynem zabronionym jest to wyrażona liczbowo kwota pieniężna, od której

Bardziej szczegółowo

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM

POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Ministerstwo Sprawiedliwości POMOC PRAWNA W POSTĘPOWANIU KARNYM Co to jest? Jak z niej korzystać? Publikacja przygotowana dzięki wsparciu finansowemu Unii Europejskiej 2 Jesteś pokrzywdzonym, podejrzanym

Bardziej szczegółowo