Idee i Myśliciele. Thinkers and Ideas

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Idee i Myśliciele. Thinkers and Ideas"

Transkrypt

1 Idee i Myśliciele Kultura a tożsamość Thinkers and Ideas Culture and Identity

2

3 Idee i Myśliciele Kultura a tożsamość Thinkers and Ideas Culture and Identity pod redakcją Ignacego Stanisława Fiuta Prace Zakładu Filozofii Wydziału Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo-Hutniczej Tom IX Kraków 2007

4 Copyright by Wydział Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie Copyright by Wydawnictwa AGH Kraków 2007 Wydanie I Redakcja: Prof. dr hab. Ignacy S. Fiut Recenzent:. prof. zw. dr hab. Józef Lipiec Instytut Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego Projekt okładki:. Andrzej Hrabiec Przekład streszczeń na język angielski: Anna Małecka Piotr Małecki Książkę sfinansowano ze środków Funduszu Badań Statutowych WNSS AGH nr Pracę wykonano w roku 2007 Printed in Poland ISBN Wydawca: Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków 2007 Redaktor Naczelny Uczelnianych Wydawnictw Naukowo-Dydaktycznych AGH:. Jan Sas Z-ca Redaktora Naczelnego: Beata Barszczewska-Wojda Skład komputerowy: Wydawnictwo jak Andrzej Choczewski,. tel , Redakcja Uczelnianych Wydawnictw Naukowo-Dydaktycznych AGH al. Mickiewicza 30, Kraków tel , tel./faks

5 Spis treści Słowo wstępne... 7 I. Komunikacja a tożsamość Ignacy S. F i u t: Konwergencja kulturowa. a komunikowanie medialne Maria S t o j k o w, Dorota Ż u c h o w s k a - S k i b a:. Rodzaje komunikacji politycznej w sieci Internet. nowym multikanałem humoru politycznego. w społeczeństwie informacyjnym Wacław B r a n i c k i: Tożsamość osobowa i wirtualność. w ujęciu myśli nowożytnej Walter Ż e l a z n y: Kształtowanie podobieństw. i różnic etnicznych II. U źródeł etosu życia dojrzałego Maciej U l i ń s k i: Bauman i Dalajlama. czyli o poszukiwaniu źródeł moralności Jerzy C h ł o p e c k i: Etyka estetyka ethos Katarzyna S l a n y: Fenomen bycia singlem.. Społeczno-kulturowa geneza zjawiska Zbigniew P a s e k: Ewangelickie i katolickie podręczniki. chrześcijańskiej dojrzałości Noty o autorach

6 Contents Introduction... 7 I. Culture and Identity Ignacy S. F i u t: Cultural Convergence and Medial. Communication Maria S t o j k o w, Dorota Ż u c h o w s k a - S k i b a:. Types of Political Communication in the Web the Internet. as a New Multichannel of Political Humour. in the Information Society Wacław B r a n i c k i: Modern Concepts of Personal Identity. and Virtuality Walter Ż e l a z n y: Development of Ethnic Similarities. and Differences II. At the Sources of Matural Life Ethos Maciej U l i ń s k i: Bauman and Dalaylama. In Search for Morality Sources Jerzy C h ł o p e c k i: Ethics Aesthetics Ethos Katarzyna S l a n y: The Phenomenon of Being Single.. Sociological and Cultural Genesis of the Problem Zbigniew P a s e k: Evangelical and Catholic Manuals. of Christian Maturity. A Comparative Analysis Brief Information about the Authors

7 Słowo wstępne O ddajemy do rąk Czytelnika VII tom rocznika Idee i Myśliciele, stanowiący jednocześnie IX tom Prac Katedry Kulturoznawstwa i Filozofii Wydziału Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Chcemy również poinformować, że w roku 2007 nastąpiła zmiana struktury organizacyjnej na Wydziale Nauk Społecznych Stosowanych AGH, w wyniku której na bazie Zakładu Filozofii została stworzona Katedra Kulturoznawstwa i Filozofii, kontynuująca wiele wątków naukowo-badawczych zapoczątkowanych w tym Zakładzie. Zamieszczone więc w tym tomie teksty przedstawiają rezultaty badań naukowych, prowadzonych głównie przez pracowników Katedry, ale i osób z nią współpracujących, wykonane w roku 2007 w ramach badań statutowych. Składa się on z dwóch części, które noszą tytuły: Komunikacja a tożsamość i U źródeł etosu życia dojrzałego. W części pierwszej znalazły się artykuły: Ignacego S. Fiuta Konwergencja kulturowa a komunikacja medialna, Marii Stojkow i Doroty Żuchowskiej-Skiby Rodzaje komunikacji politycznej w sieci. Internet nowym multikanałem humoru politycznego w społeczeństwie informacyjnym, Wacława Branickiego Tożsamość osobowa i wirtualność w ujęciu myśli nowożytnej oraz Waltera Żelaznego Kształtowanie podobieństw i różnic etnicznych. W części drugiej natomiast swoje prace prezentują: Maciej Uliński Bauman i Dalajlama czyli o poszukiwaniu źródeł moralności, Jerzy Chłopecki Etyka; estetyka; ethos, Katarzyna Slany Fenomen»bycia singlem«. Społeczno-kulturowa geneza zjawiska oraz Zbigniew Pasek Ewangelickie i katolickie podręczniki chrześcijańskiej dojrzałości. Próba porównania W artykułach zamieszczonych w części pierwszej autorzy przedstawiają problemy związane z komunikowaniem się ludzi za pomocą mediów, na które składają się obecnie systemy starych i nowych media, a także ich hybrydy, co prowadzi do ich konwergencji pod względem formy i treści przekazów, ale i ich równoczesnej dywergencji. Sytuacja

8 8 Ignacy S. Fiut ta ma również wpływ na publiczności tak złożonych systemów medialnych i to w wymiarze globalnym. W tym kontekście badacze zwracają uwagę na interaktywne zaangażowanie użytkowników mediów w procesach komunikacyjnych oraz towarzyszące im efekty kulturowe. W tak żywiołowo zmieniającej się infosferze istotnym momentem staje się problematyka tożsamości jednostkowej, ale i również zbiorowej, którą wyrażają świadomości narodowe i etniczne ludzi. Te nowe modele komunikacji transformujące kulturę w wymiarze globalny i glokalnym, tworzone z coraz bardziej interaktywną postawą odbiorców, zmieniają struktury, treści oraz wzorce zachowań ogółu członków społeczeństwa i dają im także możliwości przemożnego wpływu na władzę polityczną oraz na zachowania samej opinii publicznej, co w konsekwencji ożywia obumierającą sferę publiczną życia społecznego, choć niekoniecznie podnosi jakość samej demokracji. Prace zamieszczone w drugiej część tomu zawierają z kolei analizy nowych zjawisk aksjologicznych, łączących się z przemianami w życiu społecznym, głównie w obszarze moralności, estetyki, życia religijnego oraz jednostkowych wyborów egzystencjalnych. Dotyczą one często obserwowalnych nowych zjawisk społecznych, które trudno opisywać i wyjaśniać w kategoriach wcześniejszych teorii filozoficznych i społecznych. Autorzy poszukują więc nowego języka refleksji, za pomocą którego dałoby się je uchwycić, zrozumieć, a w konsekwencji dyskursywnie wyjaśnić. Przyczyna tych zjawisk tkwi niewątpliwie w dynamicznym rozwoju nowych form kultury i świadomości społecznej, które obecnie dominują w komunikowaniu medialnym i multimedialnym, silnie oddziałującym na jednostki i fragmentaryzującym społeczeństwo. Wynikiem tych żywiołowych przemian jest szereg zmian o charakterze transgresji kulturowych, prowokujących autorów do prób wglądu w te nowe fenomeny życia ludzi, np. nowe formy moralności, religijności, stylów życia osobistego, wynikających ze specyficznego doświadczania, przeżywania i rozumienia wartości oraz proponowanych w oparciu o nie wzorców postępowania w stosunku do drugiego człowieka, grupy społecznej, instytucji, ale również do uczestniczenia w życiu politycznym, kulturalnym, religijnym. Chcemy w tym miejscu serdecznie podziękować recenzentowi naszych prac prof. zw. dr. hab. Józefowi Lipcowi z Instytutu Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego uwagi krytyczne, cenne wskazówki i rady, pozwoliły nam wzbogacić merytoryczny wymiar poszukiwań i studiów naukowych, które prezentujemy w tym tomie. Jesteśmy również wdzięczni Państwu Annie i Piotrowi Małeckim za pracę nad anglojęzycznymi streszczeniami naszych artykułów. Dziękujemy również

9 Słowo wstępne 9 Wydawcy niniejszego tomu za pracę redakcyjną i edytorską nad naszymi artykułami, pełni świadomości, że bez wkładu twórczego zespołu redakcyjnego Wydawnictwa, nasz wysiłek nie mógłby w pełni zostać uwieńczony w postaci niniejszego tomu. Kraków, listopad 2007 roku Ignacy S. Fiut

10

11 I. Komunikacja a tożsamość Communication and Identity

12

13 IDEE I MYŚLICIELE Ignacy S. Fiut (red.) Kraków 2007 Ignacy S. Fiut KONWERGENCJA KULTUROWA A KOMUNIKOWANIE MEDIALNE D oświadczenia związane z komunikowaniem internetowym, w wyniku których żywiołowo rozwijają się nowe media, dostarczają badaczom wiele ciekawych obserwacji, wymagających nowego ujęcia teoretycznego. Najczęściej ich efekty zwykło się określać mianem konwergencji kulturowej. W tym uogólnianiu teoretycznym związanym z rozwojem mediów i wpływem ich na publiczność obowiązuje pewna stara już zasada sformułowana przez Marshalla McLuhana, że ludzie stają się tym, na co patrzą, a przekazy jednych mediów stają się treściami innych, podlegając głównie presji procesów ich formatowania. Jednak procesy kontaktu ludzi przez interfejs człowiek-komputer z tą nową przestrzenią wirtualną, tworzącą przestrzeń Internetu, nie tylko upodabniają zewnętrznie i behawioralnie jego użytkowników do siebie, ale bardzo głęboko implementują i internalizują elementy swego oprogramowania w ich struktury postrzegania i myślenia o świecie. Zachodzi to nie tylko na poziomie percepcji, ale również na poziomie apercepcji, co ma kluczowe znacznie w syntetyzowaniu form oglądu świata oraz logicznych reguł myślenia o nim, inaczej mówiąc: o jego reprezentacjach digitalnych w cyberprzestrzeni, niekiedy trudno odróżnialnych od świata zewnętrznego, a nawet stanowiących dla człowieka bardziej przystępną, choć symulowaną jego wersję. Całościowy rzut oka na wpływ nowych mediów na komunikowanie medialne, ale i społeczne przedstawiają dwaj szwajcarscy badacze sieci Lorenzo Cantoni i Stefano Tardini. Według ich opinii pod wpływem komputerowo mediatyzowanej komunikacji (computer-mediated comunication) zachodzą głębokie zmiany i transformacje wcześniejszych

14 14 Ignacy S. Fiut form organizacji społeczeństwa. Na jego strukturę znaczny wpływ ma także żywiołowo rozprzestrzeniający się model komunikowania wielu z wieloma. Komputerowe technologie komunikacyjne nadają przecież osobliwy kształt formom koegzystowania ludzi, wraz z towarzyszącymi im formami komunikacji medialnej oraz społecznej. Internet wpływa również istotnie na modele komunikowania przy pomocy mediów masowych, gdyż jest nowym, stosunkowo tanim źródłem wszelkich możliwych informacji, a stare media ulegając konwergencji do jego formatu, budują swoje edycje on-line, co powoduje procesy fragmentaryzacji i indywidualizacji opinii publicznej w skali masowej. Te nowe problemy socjotwórcze związane z rozwiniętymi sposobami interaktywnego komunikowania internetowego rozwijają krytyczny stosunek odbiorców mediów w stosunku do zawartości przekazu, mobilizują ich do samorozwoju, doskonalenia umiejętności, ale również stwarzają problemy z tożsamością użytkowników i ich stygmatyzacją. Otwartą kwestią staje się w takich sytuacjach komunikacyjnych semiologiczna ewolucja sensu, gdyż w tych procesach rozprzestrzeniania się i dyfuzji informacji znoszona zostaje przestrzeń pomiędzy tym, co dla danej kultury jest wewnętrzne, a tym, co zewnętrzne. Kultury nie tylko mieszają się ze sobą, ale również tworzą się ich nowe jakościowo formy, powstałe w wyniku wielokierunkowych procesów konwergencji 1. Przedmiotem niniejszego szkicu będzie więc próba przedstawienia poglądów niektórych badaczy komunikowania sieciowego, którzy dokonując analitycznego wglądu w jego specyfikę, przyjmują tezę, że model ten powoduje głębokie procesy konwergencyjne w kulturze na skalę globalną. Należą do nich m.in. Lev Manovich, Jerremy Rifkin, Paul Levinson, Nicholas Negroponte, Andrew Keen i Henry Jenkins. Idea teraźniejszości Lva Manovicha jako specyficzna własność komunikowania nowymi mediami Teoria teraźniejszości w rozumieniu L. Manovich obejmuje wszystkie zjawiska związane z komunikowaniem masowym przeniesionym do sieci i przez nią, przy pomocy jej użytkowników, rozprzestrzenianym na skalę masową w wymiarze globalnym głównie przy pomocy nowych mediów. Jest to współczesna wersja materializmu historycznego, 1 Por. L. Cantoni, S, Tardini, Internet, Routledge, New York 2006, szczególnie rozdział piąty i szósty tej pracy.

15 Konwergencja klturowa a komunikowanie medialne 15 którą ze względu na cyfrowy charakter przekazu, zarówno jego form, jak i treści kulturowych determinowanych również formatami obowiązującymi w sieci, nazywa badacz m a t e r i a l i z m e m c y f r o w y m 2. Taka forma materializmu, ze względu na digitalny sposób istnienie w cyberprzestrzeni obiektów kulturowych tworzących cyberkulturę, automatycznie traci swoje czasoprzestrzenne determinacje, obowiązujące we wcześniejszych wersjach tej filozoficznej doktryny społecznej. Manovich zakłada jednak, że wszystkie te obiekty rozsiewane w komunikowaniu sieciowym pochodzą w pełni lub w dużym stopniu ze świata realnego, w którym powstały jako pewne formy historycznego doświadczenia. Dlatego kreowana w cyberprzestrzeni kultura ma swoją historyczną genezę, gdyż zarówno interaktywność, wzory komunikowania przy pomocy mediów, procesy wizualizacji przekazu i kolejne formy jego usieciowienia, przesądzające o jego aktualnych własnościach, szczególnie w odbiorze przez ludzi oraz podlegają mechanizmom wpływu starych mediów na publiczność, choć w ograniczonym stopniu, miały już miejsce wcześniej. Ta nowa kultura staje się źródłem zupełnie nowych zjawisk, jak np. procesu k o m p o z y t o w a n i a przekazu, dążenia do budowy ogromnych b a z d a n y c h oraz kształtowania wśród użytkowników kreatywnych umiejętności korzystania z nich. Wprowadza ona również do przekazu i związanych z nim technik komunikacyjnych zjawisko t e l e o b e c n o ś c i obiektów postrzeganych przy pomocy ekranu, połączonych z ich percepcją i m e r s y j n ą, a w konsekwencji umożliwia wykonywanie wielu tradycyjnych prac na odległość, stwarzając możliwość podejmowania działań niezależnie od fizycznego punktu zajmowanego przez użytkownika Internetu i to w skali globalnej. W efekcie tych zmian daje się zaobserwować istotne przekształcenia w procesach komunikowania, polegające na unieruchamianiu interaktorów komunikacji i mobilności wszystkich form komunikowania oraz ich wytworów, choć telefon komórkowy oraz ipod i ich kolejne generacji znoszą nawet i te ograniczenia 3. Fizyczne doświadczenie i rozumienie czasu oraz przestrzeni w tych nowych układach medialno-komunikacyjnych staje się więc mało istotne i nie mają decydującego wpływu na przebiegi komunikacyjne w takim stopniu, jak miało to miejsce we wcześniejszych fazach 2 L. Manovich, Język nowych mediów, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2006, s P. Levinson, Telefon komórkowy. Jak zmienił świat najbardziej mobilny ze środków komunikacji, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA S.A., Warszawa 2006, s

16 16 Ignacy S. Fiut rozwoju formacji społecznych. Również język nowych mediów jako narzędzie komunikacji ulega radykalnym zmianom w warstwie semantycznej i syntaktycznej. Znak bowiem traci swoje własności symboliczne i reprezentacyjne, stając się przedmiotem, który zaczyna podlegać w cyrkulacji komunikacyjnej prawidłowościom podobnym do praw rynkowych, jakim podlegają towary konsumpcyjne. Jego znaczenie staje się w pewnym sensie merkantylne i stanowi on substytut konsumpcji masowej. Podobnie dzieje się ze składnią języka. W wyniku nacisku komunikowania i formatowania przekazów jego gramatyka ulega przekształceniom zgodnym z algorytmami oprogramowania na poziomie aplikacji komputerowych obowiązujących w interfejsach człowiek-komputer, ale również w transmisji przekazów, niosących informację, co zmienia również językowe praktyki komunikacyjne, faworyzujące obraz, gest, kosztem słowa. Komunikacja w skali globalnej zaczyna się upodabniać do komunikacji ludzi pierwotnych, w której warstwa pozawerbalna była ważniejsza od warstwy słownej, ponieważ to ona nadawała językowi pełny wymiar znaczeniowy 4. Zjawisko to już wcześniej zauważyli przedstawiciele koncepcji komunikologicznej sformułowanej w szkole Palo Alto, nazywanej modelem polifonicznym komunikowania, podkreślającym, że czas nie jest w nim niezmienną stałą, jak przypuszczał Izaak Newton, ale zbitką koncepcji, wydarzeń i rytmów, obejmującą niezwykle szeroki zakres zjawisk. Nie ma więc on w komunikowaniu charakteru typowo linearnego, bo wiele rzeczy i zjawisk nie poddaje się takiej charakterystyce czasowej, ale jest zbitką różnych typów czasowości, których wzorce tkwią w kulturze i strukturze osobowościowej ludzi 5. W koncepcji teraźniejszości Manovicha zostaje również osłabiona rola intencjonalności podmiotu ludzkiego zarówno w procesach poznawania, jak i działania. Automatyzacja przekazu przedłuża poniekąd intencjonalności na środki techniczne przekazu i sukcesywnie ją osłabia, a nawet zastępuje, gdyż lepiej odpowiada jej technologiczna forma własnościom obiektów digitalnych, na które skierowuje się uwaga ludzi. W ten sposób poznanie ludzi i ich umysły ulegają procesom obiektywizacji, a więc eksternalizacji, podlegając mimowolnie podporządkowaniu strukturze oraz logice sieci, w wyniku czego akty poznania przekształcają się w logistykę procesów percepcyjno-racjonalno-manipulacyjnych, a ich efektywność zależy wtedy istotnie od 4 L. Manovich, Język nowych mediów, op. cit., s. 73, E.T. Hall, Taniec życia. Inny wymiar czasu, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA S.A., Warszawa 1999, s

17 Konwergencja klturowa a komunikowanie medialne 17 biegłej znajomości oprogramowań maszyn komunikacyjnych, jakimi są komputery oraz inne komunikatory wykorzystujące języki HTML i VRML. Mówiąc ogólniej, umysły ludzkie i ich funkcje ulegają obiektywizacji i tracą wiele aspektów swej subiektywności, stając się elementem całokształtu struktury Internetu oraz składających się na niego sieci, tworzących układy hipermedialne, oparte na hiperłączach, które ze względu na swoją moc przetwarzania i szybkość transmisji informacji zdecydowanie dominują nad ludzkimi formami intencjonalności 6. Wszystkie te zmiany komunikacyjne, zachodzące pod ciśnieniem użytkowania w życiu codziennym ludzi nowych mediów, nie tylko wpływają na dystrybucję przekazu, algorytmy jego transmisji w komunikowaniu, ale i na inne sposoby produkcji, dystrybucji i konsumpcji dóbr zarówno duchowych, jak i materialnych. Mają one również istotny wpływ na sferę produkcji, cyrkulacji i akumulacji kapitału, gdyż powstające w cyberprzestrzeni nowe formy produkcji, dystrybucji i konsumpcji, zmieniają jego sposoby akumulacji i alokacji, w sposób daleko obiegający od tradycyjnych wzorców, obowiązujących w społeczeństwie okresu industrialnego. Bogactwo społeczne i ekonomiczne sieci tworzy bowiem nowy ład ekonomiczny, który dopiero, nie bez trudności związanych z przyzwyczajeniami ludzi i nowymi możliwościami oszustw, buduje swoje zręby 7. Chodzi przede wszystkim o spadek cen wszelkich usług i aktywny stosunek użytkowników mediów do sfery usług skonwertowanych do sieci. Doprowadzi to do właściwego rozwoju nowego typu gospodarki opartej na komunikacji masowej dla każdego. Konsument bowiem może podejmować działania produkcyjne, obniżające ceny ze sfer produkcji i dystrybucji wszelkich dóbr materialnych i duchowych, stając się prosumentem, czyli aktywnym konsumentem, zarazem uczestniczącym w ich produkcji, ale i ich reklamowaniu, działaniach marketingowych oraz dystrybucji. Obiekty nowych mediów, które jako znaki urzeczowione stają się towarami konsumpcyjnymi, są ze swej digitalnej natury modularne, wariancyjne, zautomatyzowane i łatwo podlegające transgresji kulturowej 8. Przy komunikowaniu się nimi i ich tworzeniu ważne stają się umiejętności: kompozytowania i korzystania z baz danych przez użytkowników Internetu. Kompozytowanie w historii starych mediów poprzedzała produkcja oparta na kompozycjach mozaikowych i tech- 6 L. Manovich, Język nowych mediów, op. cit., s Y. Benkler, The Wealth of Networks: How Social Production Transforms Markets and Freedom, Yale University Press, New Haven and London 2006, s L. Manovich, Język nowych mediów, op. cit, s

18 18 Ignacy S. Fiut nikach miksowania oraz montażu, które udoskonaliły i przyspieszyły technologie nowych mediów 9. W tych technikach produkcji obiektów i przekazów przeszłość i przyszłość tracą znaczenie, a liczy się tylko aktualność, czyli to, co teraz można zrobić i jak swój komunikat, czy towar konsumpcyjny stworzyć w cyberprzestrzeni, by przyciągnąć ku niemu uwagę innych użytkowników sieci, a nawet tych, którzy jeszcze z niej nie umieją w pełni korzystać 10. Szczególnie ważną kwestia dla komunikowania w kontekście dominacji w nim jego teraźniejszości staje się umiejętność przyciągania uwagi do komunikatu i związania go z odbiorcą. Ciągle więc pojawia się pytanie: jak więc mówiąc językiem McLuhana podgrzać lub schłodzić przekaz, by trafić w gusty potencjalnego interaktora (interlokutora-nabywcy) i nakłonić go do konsumpcji, czyli spowodować, by komunikacja przez sieć stawała się bardziej efektywna? W tej sytuacji prawie każdy chwyt staje się dozwolony, pod warunkiem, że nie zniechęca potencjalnego odbiorcy przekazu, a najlepiej, gdy trafia w jego gusty i przyciąga jego uwagę, pozostając w zgodzie z preferowanymi przez niego wartościami oraz stylem życia. Horyzontem tego typu technik kompozytowania staje się wcześniejsze przygotowanie bazy danych, zaczerpniętych ze świata realnego, który stanowi jej zbiór referencyjnym, a które to bazy zawsze są opracowywane pod pewnym kątem, określanym przez poziom technologii kopiowania oraz towarzyszące im ideologie inspirowane wartościami i normami kulturowymi użytkowników mediów 11. Digitalna reprezentacja rzeczywistości, która stanowi jej wersję komunikacyjną, ma zawsze charakter stronniczy, co wynika z faktu, że rozkłada jej obrazy na piksele i woksele. Odzierające ją w ten sposób jednak z tajemnicy oraz towarzyszącego jej wymiaru metafizycznego. Taka reprezentacja rzeczywistości stanowi poniekąd formę tzw. realizmu syntetycznego, kreującego iluzje, wzmacniającego narracje i w dodatku umożliwia względem niej zachowania interaktywnych użytkowników. Efekty tej syntezy tworzą wrażenie, że możliwe jest kreowanie różnorodnych wersji rzeczywistości oraz nawigowania jej przestrzenią 12. Użytkownicy mogą również dokonywać jej głębokiej 9 Ibidem, s J. Rifkin, Wiek dostępu. Nowa kultura hiperkapitalizmu, w której płaci się za każdą chwilę życia. Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2003, s L. Manovich, Język nowych mediów, op. cit,, s Na takie doświadczenie odbiorcy zwraca uwagę również P. Sitarski por. P. Sitarski, Rozmowa z cyfrowym cieniem. Model komunikacyjny rzeczywistości wirtualnej, Rabid, 2002, s. 141.

19 Konwergencja klturowa a komunikowanie medialne 19 reinterpretacji historycznej, a więc nawigować nią w czasie i to na sposób indywidualny i wysoce subiektywny. Mówiąc prościej, teoria teraźniejszości pozwala z aktualnego punktu komunikowania, przy pomocy nowych mediów, tworzyć kolejne wersje historii, bardziej lub mniej prawdopodobne. Dla użytkowników nowych mediów, najwyższą wartość stanowi przede wszystkim obecność w teraźniejszości i możliwości interaktywnego wpływania na coraz większe kręgi komunikowania w tak spreparowanym świecie formą jego digitalnej reprezentacji 13. Z grubsza rzecz ujmując, człowiek posługuje się trzema zasadniczymi modelami rozumienia dziejów: modelem ich regresu, kołowych nawrotów i modelem ich postępującego rozwoju. Teoria teraźniejszości najbliższa staje się koncepcji kołowych nawrotów czasu, a zarazem ekspansyjnej, przedłużającej indywidualność podmiotową człowieka w świat, tzn. jego władze poznawcze przenosi w zbiorowy podmiot, ucieleśniony w przestrzeń wirtualnej Internetu. Narastające tu procesy komunikowania charakteryzują się kolejnymi z a p ę t l e n i a m i, które jakby po spirali rozszerzają i globalizują ową podmiotowość w zbiorowej podmiotowości digitalnej, przedłużającą w niej władze poznawcze ludzi nawet w nieskończoność 14. Efektem tych procesów staje się coraz większa symbioza człowieka z komputerem, coraz precyzyjniejsze nastrajanie go na częstotliwości, na których działa ów podmiot zbiorowy i ponadludzki, do którego jednostka dociera przez interfejs człowiek-komputer. W wyniku tych mechanizmów zwiększają się w nieskończoność jej możliwości, szczególnie w wyborze własnej indywidualności oraz tożsamości, w oparciu o coraz to nowe pętle komunikacyjne, na które może mieć interaktywny wpływ. Taka wizja rozwoju infosfery pod wieloma względami przypomina inną wizję filozoficzną, a mianowicie noosfery, którą sformułował Pierre Teilharda de Chardina, kulminującą w powstaniu na Ziemi owego racjonalnego raju bożego, którego odpowiednikiem miałaby być owa powłoka kultury, kreowana w sieci przez jej użytkowników przy użyciu najnowszych technik telekomunikacyjnych jak nazwał ją Derrick de Kerckhove 15. Internet jako multimediuma co podkreśla Manovich nie posiada wartości bezwzględnej, ale jego wartość zależy od form intencji działań w nim podejmowanych przez użytkowników oraz od ich aksjologicznych przekonań, a więc również od poczucia odpowiedzial- 13 L. Manovich, Język nowych mediów, op. cit., s Ibidem, s Por. D. de Kerckhove, Powłoka kultury. Odrywanie nowej elektronicznej rzeczywistości, Wydawnictwo Mikom, Warszawa 1996.

20 20 Ignacy S. Fiut ności i chęci ponoszenia kosztów tej odpowiedzialności za możliwość wpływu na sens cyrkulujących po nim przekazów. W tak rozwiniętych możliwościach autokreacji, jaką dają nowe media, ich użytkownicy mają wszelkie szanse na pełne upodmiotowienie siebie jako publiczności, a więc i ponoszenie odpowiedzialności za jego przyszłe losy. Obecnie, kontrola komunikacji w sieci rozwinęła się na taką skalę, że w praktyce nie ma już problemu absolutnej anonimowości. Zwracają na to uwagę badacze mediów, którzy wprost twierdzą, że obecna etyka mediów powinna być również rozszerzona na ich interaktywnych odbiorców uczestniczących aktywnie w tworzeniu zwartości przekazów i ich aktywnej dystrybucji 16. Stało się to niewątpliwie za sprawą znanej prawidłowość rozprzestrzeniania się innowacji technologicznych w komunikowaniu medialny i multimedialnym, które opisuje prawo Gordona Moore a, wskazujące na mechanizm inflacji ich wartości rynkowej. Szybkie upublicznianie tego typu innowacji technologicznych w komunikowaniu spowodowało niewątpliwie nie tylko obniżenie ich ceny, ale również obniżenie standardów etycznych ich użytkowania przez internautów, które obowiązywały w mediach przy ich wdrażaniu i rozpowszechnianiu wśród odbiorców przekazów medialnych. Przemawia z tym jak trafnie zauważa Louis Alvin Day fakt, że etyka nadaje spójność społeczeństwu, na które składają się jednostki. Media mają przecież obecnie największy wpływ na komunikację między samymi jednostkami, obywatelami a władzą oraz instytucjami społecznymi i ekonomicznymi. Na nich spoczywają zatem obowiązki etyczne, gdyż w ustrojach demokratycznych stanowią one podstawowe źródło informacji, leżące u podstawy tej formy ustrojowej społeczeństwa, ale i dysponują ogromną siłą perswazji, posiadającą decydujący wpływ na kształt opinii publicznej 17. Manovich co prawda nie podejmuje wyraźnie kwestii aksjologicznych związanych z ekspansją komunikowania przy pomocy języka nowych mediów, ale jego historyczne podejście przy formowaniu teorii teraźniejszości wskazuje, że ma ona historyczne zadłużenie we wcześniejszy realnych formach istnienia społeczeństwa. Jest to rzeczywiście prawdziwe stwierdzenie, a więc komunikowanie to powinno być powiązane z jego systemami wartości, z których rów- 16 J. Poleszczyński, Etyka dziennikarska, Centrum Doradztwa i Informacji Difin sp. z o.o., Warszawa 2007, s L. A Day, Ethics In Media Communication. Cases and Controversies, Thomson Wadsworth, Australia, Canada, Singapore, Spain, United Kingdom, Unitet States 2006, s

21 Konwergencja klturowa a komunikowanie medialne 21 nież winny być wywodzone reguły deontologiczne, ukazujące sens moralności w tego typu komunikowaniu oraz potrzeba poczucia odpowiadania za treści przez nie rozsiewane wśród ich publiczności. Zasada ta powinna a odnosić się nie tylko do profesjonalnych nadawców, ale i interaktywnych jego użytkowników i to w skali globalnej. Konwergencja jako współoddziaływanie starych i nowych mediów na publiczność Wszystkie zjawiska, które wyraziście pojawiają się w relacjach nowych mediów z ich publicznością, pojawiły się już w starych mediach, chociaż nie zawsze z taką intensywnością. Dowodzi to, że materializm cyfrowy Manovicha stanowi uzasadnioną kontynuację materializmu historycznego, opisującego wpływ mediów masowych na publiczność. Chociaż zjawiska te najczęściej występują w nich z większym natężeniem, to wynika to głównie z wpływu interaktywnego ich odbioru na formy i treści emitowanych przez nie przekazów, co z kolei umożliwia ich struktura hipertekstowa. Zjawiska te zachodzą zarówno w przekazach emitowanych wśród publiczności w modelu szerokiego, ale i wąskiego rozsiewania. Zjawiska te, występujące w przestrzeni nowych mediów, interesująco omawia Henry Jenkins w pracy pt. Kultura konwergencji. Zderzenie starych i nowych mediów (2007). Zaletą tej syntetycznej analizy jest niewątpliwie traktowanie starych i nowych mediów w zderzeniu, które wymusza na nich zarówno konkurencję, jak i kooperacje. Trudno jest bowiem w oderwaniu od całokształtu kontaktów ze zróżnicowanymi technologicznie i kulturowo mediami rozpatrywać tylko wpływ nowych mediów na publiczność. Byłaby to analiza fragmentaryczna, powierzchowna i daleka od rzeczywistego przebiegu procesów komunikowania w społeczeństwie współczesnym, które przybiera raczej charakter powiązań sieciowych, w ramach których konkurują lub kooperują ze sobą stare i nowe media oraz ich hybrydy. Powstająca obecnie kultura jak sądzi Jenkins związana z rozwojem wszechobecnego komunikowania medialnego i multimedialnego powinna być dostępna wszystkim bez wyjątku i na tym polega jej pełna demokratyzacja, do czego potrzebna jest również aktywna edukacja medialna ich publiczności, z czym nie jest obecnie najlepiej. W praktyce użytkownicy mediów to nie tylko konsumenci ich przekazów, ale i poniekąd ich właściciele. W aktualnej rzeczywistości społecz-

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.

Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach. Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek. Technologie Informacyjne Mediów - składowa tożsamości Nauk o Mediach Włodzimierz Gogołek Instytut Dziennikarstwa UW www.gogolek.pl Zmiany liczby odbieranych umownych słów http://hmi.ucsd.edu/pdf/hmi_2009_consumerreport_dec9_2009.pdf

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Magister Załącznik nr 2 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. Załącznik nr 2 do Uchwały nr 38/2012 Senatu UKSW z dnia 26 kwietnia 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia drugiego stopnia Załącznik nr 2 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia drugiego stopnia Profil

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wpływ mediów masowych na odbiorców dr Anna Adamus-Matuszyńska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 12 października 2015 r. O Czym będziemy mówić? Czym są i jaką pełnią rolę?

Bardziej szczegółowo

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński

Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania. dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński Samorząd 2.0? Społeczne i polityczne aspekty nowych mediów Szanse i wyzwania dr Samuel Nowak, Uniwersytet Jagielloński plan spotkania Trzy części spotkania: podstawowe pojęcia i problemy wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA. Wiedza Załącznik do uchwały nr 204 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 27listipada 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Poziom kształcenia: I stopień

Bardziej szczegółowo

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie

Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Mgr Anna Bernacka Mgr Justyna Cherchowska Uniwersytet Warmińsko Mazurski w Olsztynie Obecnie jesteśmy świadkami niespotykanej dynamiki postępu technologicznego, który w głównej mierze tyczy się sposobu

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Anna Watoła "Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji", Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja]

Anna Watoła Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji, Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja] Anna Watoła "Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja w optyce wychowania i edukacji", Red. M. Kisiel i T. Huk, Katowice, 2009 : [recenzja] Chowanna 1, 333-336 2011 Rzeczywistość, perswazyjność, falsyfikacja

Bardziej szczegółowo

Iv. Kreatywne. z mediów

Iv. Kreatywne. z mediów Iv. Kreatywne korzystanie z mediów Edukacja formalna dzieci Kreatywne korzystanie z mediów [ 45 ] Zagadnienia Wychowanie przedszkolne Szkoła podstawowa, klasy 1-3 Szkoła podstawowa, klasy 4-6 Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach)

Odniesienie do efektów kształcenia w obszarze (obszarach) Załącznik nr 42 do Uchwały Nr 54/2012 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 20 czerwca 2012 r. Nazwa wydziału: Wydział Filologiczny Nazwa kierunku studiów: informacja naukowa i bibliotekoznawstwo Obszar

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

finansjalizacji gospodarki

finansjalizacji gospodarki Finansjalizacja gospodarstw domowych jako zewnętrzny efekt finansjalizacji gospodarki Artur Borcuch Instytut Zarządzania, Wydział Zarządzania i Administracji, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2

Por. P. Kotler, H. Kartajaya, I. Setiawan, Marketing 3.0, MT Biznes, Warszawa 2010, s. 20. 2 Inicjatywy społeczne młodzieży poprzez nowe media Tomasz Zacłona W połowie drugiej dekady XXI w. jesteśmy świadkami przemian społecznych zapowiadanych od końca ostatniego stulecia. W turbulentnym otoczeniu

Bardziej szczegółowo

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula 1 Spis treści 2 Spis treści Nota o Autorze......5 W pisaniu nie wracam do przeszłości Rozmowa z Markiem Czuku......6 Świat bez telewizji jest możliwy Rozmowa z ks. Krzysztofem Łuszczkiem.... 10 Zapowiada

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH

SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH Milena Ratajczak-Mrozek SIECI BIZNESOWE A PRZEWAGA KONKURENCYJNA PRZEDSIĘBIORSTW ZAAWANSOWANYCH TECHNOLOGII NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU POZNAŃ 2010 SIECI

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: Załącznik do uchwały nr 145/06/2013 Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW Administracja studia drugiego stopnia poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Marketing dr Grzegorz Mazurek

Marketing dr Grzegorz Mazurek Marketing dr Grzegorz Mazurek Orientacja rynkowa jako podstawa marketingu Orientacja przedsiębiorstwa określa co jest głównym przedmiotem uwagi i punktem wyjścia w kształtowaniu działalności przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Grupy S&D w sprawie umiejętności korzystania z mediów

Stanowisko Grupy S&D w sprawie umiejętności korzystania z mediów S&D Grupa Postępowego Sojuszu Socjalistów i Demokratów w Parlamencie Europejskim Parlament Europejski Rue Wiertz 60 B-1047 Bruksela T +32 2 284 2111 F +32 2 230 6664 www.socialistsanddemocrats.eu Stanowisko

Bardziej szczegółowo

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie

I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia WIEDZA. MODUŁ 21 Nau społeczne - przedmiot doo wyboru. MODUŁ 20 Seminarium magisterskie I.2 Matryca efektów kształcenia: filolo drugiego stopnia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów do obszaru wiedzy MODUŁ 20 Seminarium magisterskie Seminarium

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Załącznik nr 1 do uchwały Nr 24/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 roku Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE

E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Łukasz Żabski E - PUBLIC RELATIONS POJĘCIE I ZASTOSOWANIE Public relations (PR) w Internecie fachowo określane jako e-pr, polega na budowaniu i utrzymaniu dobrych relacji ze wspólnotami mogącymi mieć znaczący

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje RECENZJE Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje Autor: red. Marta Juchnowicz Wydawnictwo PWE Warszawa 2014 Przedstawiona mi do recenzji książka zatytułowana Zarządzanie kapitałem ludzkim.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I

Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach. Część I Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych czasach Część I Szczecin 2013 Tytuł monografii naukowej: Wybrane aspekty analiz i strategii podmiotów gospodarczych we współczesnych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: ARCHIWISTYKA I ZARZĄDZANIE DOKUMENTACJĄ Załącznik nr 17 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor

Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Autorka prezentacji: Magdalena Buzor Pojęcie wychowania Wychowanie w szerokim znaczeniu wszelkie zjawiska związane z oddziaływaniem środowiska społ. i przyr. na człowieka, kształtujące jego tożsamość,

Bardziej szczegółowo

J a n u s z M u c h a (Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków): Nowe technologie. Przyroda a nowe postacie kultury na początku XXI wieku...

J a n u s z M u c h a (Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków): Nowe technologie. Przyroda a nowe postacie kultury na początku XXI wieku... Spis treści J a n u s z M u c h a (Akademia Górniczo-Hutnicza Kraków): Nowe technologie. Przyroda a nowe postacie kultury na początku XXI wieku... 9 CZĘŚĆ I Internet i jego wykorzystywanie w przestrzeni

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media. Piotr Długiewicz

Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media. Piotr Długiewicz Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media Piotr Długiewicz Ewolucja praktyki marketingowej Mass Marketing Segment Marketing Customer Marketing Real-Time Marketing Brak segmentacji Wynik mierzony

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju

Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju Raport referencyjny do modułu/przedmiotu: Społeczna Odpowiedzialność Biznesu w kontekście zrównoważonego rozwoju Opracował: dr Grzegorz Gawron Katowice 2015 Wstęp Wszelkie próby dokonania hermetycznej

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

5 listopada CZWARTEK 9:30-11:00. mgr Katarzyna Jewtuch (UWr) Zaadoptuj faceta. Kulturoznawcza analiza współczesnych aplikacji randkowych

5 listopada CZWARTEK 9:30-11:00. mgr Katarzyna Jewtuch (UWr) Zaadoptuj faceta. Kulturoznawcza analiza współczesnych aplikacji randkowych 5 listopada CZWARTEK 9:30-11:00 mgr Katarzyna Jewtuch (UWr) Zaadoptuj faceta. Kulturoznawcza analiza współczesnych aplikacji randkowych Celem mojego wstąpienia jest przeanalizowanie mechanizmów działania

Bardziej szczegółowo

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Fundacja Lux Veritatis powstała w 1998 roku w Warszawie, a założycielami jej są ojcowie redemptoryści: Jan Król i Tadeusz Rydzyk. 1

Bardziej szczegółowo

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl

Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko www.zysko.pl Pojęcie i cechy kultury masowej Wzory socjokulturowe cielesności i sprawności fizycznej Wzory lansowane przez mass media a wzory realizowane Kultura masowa

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów. na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press

Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów. na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press Papierowa sieć lipiec 2011 Zamknięcie wersji drukowanej Machiny i przeniesienie tytułu do internetu

Bardziej szczegółowo

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych.

Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. Demokracja elektroniczna (e-demokracja) to rządy demokratyczne z wykorzystaniem elektronicznych technologii komunikacyjnych. W szerszym znaczeniu termin "demokracja elektroniczna" obejmuje również elektroniczny

Bardziej szczegółowo

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty,

kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, kształcenie umiejętności twórczych; otwartość na nowe kontakty, MULTIMEDIA W EDUKACJI HUMANISTYCZNEJ opracowała Elżbieta Anioła Szkoła w społeczeństwie informacyjnym. kształcenie umiejętności w zakresie poszukiwania, przetwarzania i tworzenia informacji; kształcenie

Bardziej szczegółowo

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym

E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym E-WYKLUCZENIE w wieku dojrzałym o czym warto pamiętać pracując z seniorami w bibliotece Poradnik powstał w ramach projektu Informacja dla obywateli cybernawigatorzy w bibliotekach, zainicjowanego przez

Bardziej szczegółowo

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje

Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa analiza i rekomendacje Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu cyberbezpieczeństwa Tomas Rezek, Tomasz Szatkowski, Joanna Świątkowska, Jozef Vyskoč, Maciej Ziarek Współpraca państw Grupy Wyszehradzkiej w zapewnianiu

Bardziej szczegółowo

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie

Program modułu multimedialnego mgr Urszula Galant. PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie PROGRAM MODUŁU MULTIMEDIALNEGO DLA UCZNIÓW KLAS IV VI SP im. Szarych Szeregów w Płochocinie 1 I. WSTĘP Wraz z powszechną komputeryzacją większości dziedzin życia codziennego oraz szybkim rozwojem sprzętu

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Wydawca: Wydawnictwo AGH Wstęp Skuteczność działań projakościowych

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Kierunki studiów: Europeistyka Filozofia Kognitywistyka Kreatywność społeczna Socjologia Zarządzanie w politykach publicznych

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej KATARZYNA SKARACZYŃSKA MARTA WOJDAT Technologie informacyjno-komunikacyjne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Wirtualna przestrzeń edukacyjna i jej zasoby

Wirtualna przestrzeń edukacyjna i jej zasoby Wirtualna przestrzeń edukacyjna i jej zasoby mgr Jagoda Rycharska Sekretarz Studencko-Doktoranckiego Koła Naukowego eprint, IINiB UMK I Ogólnopolska Studencko-Doktorancka Konferencja Naukowa Człowiek Nauka.

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów: ADMINISTRACJA Poziom kształcenia: studia I stopnia profil kształcenia: praktyczny SYMBOLE EFEKTÓW DLA KIERUNKU ADMINISTR ACJA OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ODNIESIENIE EFEKTÓW

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z plastyki w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Żarnowcu

Przedmiotowy system oceniania z plastyki w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Żarnowcu Przedmiotowy system oceniania z plastyki w Gimnazjum im. Jana Pawła II w Żarnowcu Cele kształcenia I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Uchwały nr 17 /2014/2015 Senatu Akademickiego Ignatianum z dnia 24 lutego 2015 r.

Załącznik nr 2 do Uchwały nr 17 /2014/2015 Senatu Akademickiego Ignatianum z dnia 24 lutego 2015 r. Specjalnościowe efekty kształcenia dla kierunku DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA Studia pierwszego stopnia profil praktyczny (Tabela efektów specjalnościowych i ich odniesień do efektów kierunkowych)

Bardziej szczegółowo

1. Termin: 20-21 czerwca 2013r.

1. Termin: 20-21 czerwca 2013r. Informacja na temat udziału w krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych w latach 2007-2014 udział w 32 konferencjach; wygłoszonych 27 referatów 1. Termin: 20-21 czerwca 2013r. Organizator: Wydział

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejsza publikacja ani żadna jej część, nie może być kopiowana ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana ani odczytywana w środkach publicznego

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r.

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r. Obszar III Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Cel operacyjny 3 Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy 2 Cel operacyjny 3 Kontekst: Prezydencja Polski

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

Analityk i współczesna analiza

Analityk i współczesna analiza Analityk i współczesna analiza 1. Motywacje 2. Analitycy w IBM RUP 3. Kompetencje analityka według IIBA BABOK Materiały pomocnicze do wykładu z Modelowania i Analizy Systemów na Wydziale ETI PG. Ich lektura

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA

PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA PODSTAWOWE ZAŁOŻENIA WYDZIAŁOWEGO SYSTEMU JAKOŚCI KSZTAŁCENIA Wydziałowy system jakości kształcenia opiera się na następujących wewnętrznych uczelnianych - aktach prawnych : Uchwale nr 14/96-99 Senatu

Bardziej szczegółowo

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40%

2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 1. Nazwa kierunku: Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi (studia I stopnia) 2. Obszary kształcenia: nauki humanistyczne: 60%, nauki społeczne: 40% 3. Dziedziny nauki i dyscypliny, do których

Bardziej szczegółowo