INAUGURACJA ROKU AKADEMICKIEGO 2011 / 2012

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INAUGURACJA ROKU AKADEMICKIEGO 2011 / 2012"

Transkrypt

1

2 INAUGURACJA ROKU AKADEMICKIEGO 2011 / 2012 WYDZIAŁ PRAWA 5 października 2011 r.

3 Wstęp...3 Kalendarium pytań do dr Ewy Kowalewskiej-Borys...5 Aktualności legislacyjne i orzecznicze VIII Ogólnopolski Zjazd Katedr Prawa Handlowego...8 Kurs w Bilbao...8 Wprowadzenie do prawa niemieckiego...9 Egzaminy na aplikacje prawnicze - wstępne wyniki...10 Etyka w zawodzie policjanta - moralność a powinność...11 Wybory parlamentarne Fundusz Kościelny czy 1% podatku? Projekt kompleksowej nowelizacji polskiego postępowania karnego - uwagi krytyczne Odwrócona hipoteka Responsywność administracyjna Zapis windykacyjny a zapis zwykły. Nowa regulacja w Kodeksie cywilnym Kazus Studenckiej Poradni Prawnej - ułaskawienie Przedsiębiorczość - inicjatywa Leszka Czarneckiego...28 Andaluzja - pogranicze kultur...29 Po godzinach...30 RADA PROGRAMOWA: prof. Stanisław Bożyk, prof. Leonard Etel, prof. Cezary Kulesza, prof. Adam Lityński, prof. Mirosława Melezini, prof. Eugeniusz Ruśkowski, prof. Joanna Sieńczyło-Chlabicz, prof. Ryszard Skarzyński, prof. Grażyna Szczygieł, prof. Mieczysława Zdanowicz REDAKCJA: Redaktor Naczelna: Martyna Kropiewnicka, Sekretarz Redakcji: Izabela Gawkowska Korekta: Anna Mech Kolegium Redakcyjne: dr Ewa Kowalewska-Borys, dr Arkadiusz Bieliński, dr Andrzej Jackiewicz, mgr Dominika Jocz, mgr Dominik Kościuk, mgr Marek Zaremba Współpraca: Magdalena Banasiuk, mgr Magdalena Bielonko, Katarzyna Ciulkin, Katarzyna Dąbkowska, mgr Jarosław Galicki, Aneta Karwowska, Agnieszka Kraszewska, Radomir Kolendowicz, Agnieszka Kołejda, Magdalena Łapińska, Urszula Tomaszewska, Katarzyna Wróblewska, Karolina Zapolska Projekt, opieka graficzna, skład i łamanie: Paweł Jakubczyk, Zdjęcia: Jerzy Banasiuk, archiwum wydziału, archiwa prywatne, Internet KONTAKT: Biuletyn Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku ul. Mickiewicza 1, pok. 320; Białystok WYDAWCA: Wydział Prawa Uniwersytetu w Białymstoku ul. Mickiewicza 1, pok. 320; Białystok Drodzy Czytelnicy Witam Was serdecznie w kolejnym roku akademickim /2012. Z wielką przyjemnością oddaję w Wasze ręce najnowszy numer Biuletynu Wydziału Prawa UwB". W tym roku, w naszej Redakcji zaszło wiele zmian personalnych i mam ogromną nadzieję, że spodoba się Wam twórczość nowo wybranych członków. Wakacje już dawno za nami, jednak warto podkreślić, iż okres ten obfitował w wiele ważnych dla naszego Wydziału wydarzeń. Prof. dr hab. Leonard Etel, Dziekan Wydziału Prawa UwB, uhonorowany został jubileuszowym medalem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko - Mazurskiego, który obchodził swoje X-lecie. Ponadto w dniu 2 sierpnia 2011 r. dr hab. Joanna Sieńczyło-Chlabicz, prof. UwB, odebrała z rąk Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego nominację na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Aby dowiedzieć się o pozostałych sukcesach kadry naszego Wydziału, warto zajrzeć do Kalendarium. Wszystkim serdecznie gratulujemy. W tym numerze publikujemy aż cztery relacje z istotnych dla naszego Wydziału przedsięwzięć m.in. relację ze spotkania z Leszkiem Czarneckim i jego gośćmi w ramach przedsięwzięcia Przedsiębiorczość - inicjatywa Leszka Czarneckiego" czy z cyklu wykładów Wprowadzenie do prawa niemieckiego, który zapoczątkował współpracę naszego wydziału z Uniwersytetem Humboldta w Berlinie. Mamy ogromną nadzieję, że z czasem cykl wykładów przeistoczy się w większe przedsięwzięcie, jakim byłaby Szkoła Prawa Niemieckiego. Nasuwa się więc oczywisty wniosek - będąc studentem Wydziału Prawa UwB można wiele doświadczyć i przeżyć niezapomniane chwile. Z tym numerem wznawiamy również, bardzo oczekiwany przez Czytelników, cykl 10 pytań do...". Na nasze pytania odpowiadała dr Ewa Kowalewska-Borys, mgr. iur. comp. Uniwersytetu w Bonn i adiunkt w katedrze postępowania karnego. Jeżeli chcecie się dowiedzieć, kim w młodości chciała zostać Pani doktor oraz co uważa za swój życiowy sukces, zajrzyjcie na str. 4 Biuletynu...". W tym numerze nie zabrakło ciekawych artykułów. Poruszamy najbardziej aktualne i niekiedy kontrowersyjne kwestie m.in. czy planowana, kompleksowa nowelizacja procesu karnego ulepszy sprawowanie wymiaru sprawiedliwości; jak wygląda niedawno wprowadzona do Kodeksu Cywilnego instytucja zapisu windykacyjnego oraz czy wprowadzenie możliwości odliczenia przez podatników 1% od kwoty podatku na rzecz dowolnego kościoła bądź związku wyznaniowego, legalnie działającego w Polsce, jest dobrym rozwiązaniem? Warto zapoznać się z tymi publikacjami i samemu zastanowić się nad słusznością owych nowelizacji. Niespełna półtora miesiąca temu odbyły się wybory parlamentarne, przeprowadzone wg nowej ordynacji wyborczej. Dla tych, którzy jeszcze nie zapoznali się z wprowadzonymi zmianami, polecam lekturę artykułu - Wybory parlamentarne kilka uwag o prawie wyborczym na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku". Tradycją stało się już zamieszczanie w naszym periodyku wyników egzaminów wstępnych na aplikacje. Jak w tym roku prezentują się efekty kilkumiesięcznych przygotowań magistrów prawa? Informacje znajdziecie na str. 10 Biuletynu..." Życzę miłej lektury, Nakład: 500 egzemplarzy Zastrzegamy sobie prawo do skracania i opracowania edytorskiego nadesłanych tekstów. Autor przekazując utwór do publikacji przenosi na Wydawcę prawa autorskie do publikacji utworu na piśmie oraz jego rozpowszechniania na innych polach eksploatacji takich jak Internet. BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

4 Kalendarium Obrony doktorskie 30 czerwca - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Jarosława Mirończuka; 1 lipca - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Marty Andruszkiewicz; 11 lipca - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Agaty Wądołowskiej; 11 lipca - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Marty Janiny Skrodzkiej; 7 października - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Eweliny Bobrus; 19 października - publiczna obrona pracy doktorskiej mgr Rafała Michałowskiego. Czerwiec: Wydarzenia Dr hab. Grażyna B. Szczygieł, prof. UwB, została powołana przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego na członka "Zespołu interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców" Lipiec: 1 lipca - dr Piotr Pietrasz został powołany przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego na stanowisko Naczelnika Wydziału w Biurze Orzecznictwa NSA 22 lipca - dr Piotr Fiedorczyk powołany został do Rady Wykonawczej Międzynarodowego Stowarzyszenia Prawa Rodzinnego. (International Society of Family Law - ISFL) Sierpnień: 2 sierpnia - dr hab. Joanna Sieńczyło- Chlabicz, prof. UwB, odebrała z rąk Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego nominację na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Wrzesień: Prof. dr hab. Leonard Etel, Dziekan Wydziału Prawa UwB, uhonorowany został jubileuszowym medalem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko Mazurskiego 29 września - 1 października - w Gyor (Węgry) odbędzie się X międzynarodowa konferencja naukowa "Public finances - Administrative autonomies". Organizowana jest przez Wydział Prawa Szechenyi Istvan University w Gyor (Węgry) oraz Centrum Informacji i Organizacji Badań Finansów Publiczych, działające na Wydziale Prawa UwB września konferencja "Legal English - niezbędnik przyszłego prawnika" Październik: października - cykl wykładów Wprowadzenie do prawa niemieckiego Einführung in das deutsche Recht 19 października - spotkanie - debata Przedsiębiorca czyli kto? - inicjatywa Leszka Czarneckiego zorganizowana przez Point of View Sp. z o. o. Communications Consultancy Studencki serwis informacyjny Student Wydziału Prawa UwB Michał Kotarski zajął 7 miejsce pierwszej edycji Otwartych Akademickich Mistrzostw Polski Inwestorów Dr Andrzej Sakowicz wśród stypendystów Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 5 października - impreza studencka w klubie MAD 16 października - studencki rajd rowerowy 19 października - Otrzęsiny WP w klubie M7 oprac. Izabela Gawkowska studentka III roku prawa 4 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

5 10 pytań do Kiedy byłam małą dziewczynką, chciałam zostać... Pisarką. Obszar moich zainteresowań stanowiła literatura faktu oraz powieści obyczajowe. 2. Pewnie nigdy nie zostałabym prawnikiem, gdyby nie... Fakt, że przeraża mnie widok krwi. Po zdaniu egzaminów medycznych zrezygnowałam z edukacji w tym kierunku. 3. Najmilsze wspomnienie ze studiów Dotyczy maratonów filmów w kinie Fama oraz wyjazdów na koncerty :) 4. Na studiach miałam problemy z Tzw. wczesnoporannymi lub późnowieczornymi godzinami zajęć dydaktycznych, szczególnie gdy kolidowały z np. imprezą studencką :) 5. Największy sukces w moim życiu to Moje kochane dzieci - pierworodny syn i pierworodna córka. 6. Miejsce, które chciałabym odwiedzić Marzy mi się podróż koleją Transsyberyjską. 7. Ulubiony film/książka Filmy, których nigdy się nie zapomina i zawsze chętnie do nich wracam to: Dzień Świra, Miś, Avatar, Star Wars - Gwiezdne Wojny, Dziennik Bridget Jones. Moją książką nr 1, dziełem absolutnie bezkonkurencyjnym, jest Mały książę Antoine de Saint - Exupéry. 8. Mój pierwszy wykład Było to zastępstwo :) Bardzo się denerwowałam, mówiłam więc bardzo szybko, z kolei czas płynął bardzo wolno i w związku z tym omówiłam również kolejne zagadnienia - te jedynie pośrednio związane z tematem wykładu. 9. Od studentów wymagam Używania rozumu, uzasadniania wypowiadanych poglądów, dbałości o język wypowiedzi (szczególnie dotyczy to zwrotów prawniczych) oraz tzw. zwykłej przyzwoitości w kontaktach międzyludzkich - szacunku do każdej osoby, również do referującego kolegi studenta / koleżanki studentki. 10. Student, którego zapamiętałam Przyjmę tu kryterium czasowe. Ostatnio...student, który interesuje się "afrykańskim" postępowaniem karnym (tj. w szczególności procesem nigeryjskim, sudańskim oraz Republiki Południowej Afryki) i w tym też zakresie z pasją wygłosił, podczas ćwiczeń, stosowny referat. Uważam, że należy wspierać studenckie zainteresowania naukowe. Rozmawiała Martyna Kropiewnicka, studentka V roku prawa BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

6 Aktualności AKTUALNOŚCI ORZECZNICZE I. Trybunał Konstytucyjny Wyrok z dnia 13 września 2011 r. (sygn. akt. P 33/09) Art. 2 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, rozumiany w taki sposób, że nie odnosi się do podziemnych wyrobisk górniczych oraz może odnosić się do obiektów i urządzeń zlokalizowanych w tych wyrobiskach, jest zgodny z zasadą ustawowej określoności regulacji podatkowych i zasadą poprawnej legislacji wywodzonymi z art. 217 w związku z art. 84 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok z dnia 21 lipca 2011 r. (sygn. akt. K 23/08) Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z zasadami poprawnej legislacji oraz zaufania obywateli do państwa i prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji, orzekł o zgodności wskazanych przepisów. Art. 5 dotyczy kwestii, iż waloryzacja kwot należnych z tytułu określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym RP Monitor Polski. Wyrok z dnia 19 lipca 2011 r. (sygn. akt. P 9/09) Dnia 19 lipca 2011 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne WSA w Warszawie, dotyczące zasad obliczania opłat za udzielenie koncesji dla nadawców radiowych i telewizyjnych i uznał art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji, a także Rozporządzenie KRRiT z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie opłat za udzielenie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych za niezgodne z Konstytucją. TK analizując charakter opłaty za udzielenie koncesji na rozpowszechnienie programów radiowych i telewizyjnych, wziął pod uwagę jej budżetowy charakter i uznał, iż opłata ta ma charakter daniny. W uzasadnieniu wskazano również, że ustawodawca niewłaściwie, na mocy art. 40 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji, przekazał do regulacji podstawowej istotny element konstrukcji daniny, tj. jej wysokość, a to stanowi materię zastrzeżoną dla ustawy. Ponadto kwestionowany przepis nie zawiera szczegółowych wytycznych, które wyznaczałyby KRRiT merytoryczny kierunek regulacji zawartych w rozporządzeniu w sposób wykluczający dowolność tych regulacji i tak, by zachowało charakter wykonawczy do ustawy, co przesądziło o jego niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Trybunał postanowił odroczyć na 12 miesięcy utratę mocy przepisów objętych wyrokiem. Rozprawie przewodniczył sędzia TK Adam Jamróz. II. Sąd Najwyższy Izba Cywilna Uchwała z dnia 8 września 2011 r. (sygn. akt III CZP 43/11) Właścicielowi nieruchomości nie przysługuje wobec nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu roszczenie o naprawienie szkody z powodu obniżenia jej wartości, związanego z normalnym korzystaniem z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności (art. 225 w zw. z art. 230 k.c.). Uchwała z dnia 8 września 2011 r. (sygn. akt III CZP 41/11) Na postanowienie sądu powszechnego, jako sądu pierwszej instancji, oddalające wniosek o wyłączenie arbitra przysługuje zażalenie. Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt III CZP 39/11) Z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód, obowiązek małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.) wygasa. Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt III CZP 37/11) Egzekucja kosztów niezbędnych do celowego przeprowadzenia egzekucji jest dopuszczalna po wydaniu postanowienia o ich ustaleniu. Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt III CZP 28/11) Obowiązkowe zastępstwo powoda przez adwokata lub radcę prawnego, przewidziane w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, dotyczy także powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów, będącego reprezentantem grupy. Pozew w postępowaniu grupowym, wniesiony bez zachowania obowiązkowego zastępstwa powoda przez adwokata lub radcę prawnego przewidzianego przez wskazaną ustawę, podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków. Uchwała z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt III CZP 36/11) Dłużnik solidarny nie jest związany zapisem na sąd polubowny zawartym przez innego dłużnika solidarnego. Wspólnik spółki jawnej nie jest związany zapisem na sąd polubowny zawartym przez spółkę. Nabywcę przedsiębiorstwa (art. 554 k.c.) wiąże zapis na sąd polubowny, zawarty przed zbyciem przedsiębiorstwa przez zbywcę z jego wierzycielem, obejmujący spory dotyczące zobowiązań związanych z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 10 czerwca 2011 r. (sygn. akt III CZP 135/10) Jeżeli majątek wspólników spółki cywilnej obejmuje nieruchomość albo prawo wieczystego użytkowania, wystarczającą podstawą wykreślenia wpisu w księdze wieczystej wspólnika występującego ze spółki jest jego oświadczenie o wypowiedzeniu udziału w spółce, złożone na piśmie z podpisem notarialnie poświadczonym (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). III. Sąd Najwyższy Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Uchwała składu 7 sędziów z dnia 13 października 2011 r. (sygn. akt II UZP 6/11) Pracownik Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, niebędący radcą prawnym, nie może być pełnomocnikiem procesowym Dyrektora tego Zakładu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art.87 1 i 2 k.p.c.). SN postanowił nadać uchwale moc zasady prawnej. Uchwała z dnia 7 lipca 2011 r. (sygn. akt III PZP 3/11) Okresy pobierania przez pracownia niezdolnego do pracy wynagrodzenia i zasiłku chorobowego nie podlegają wliczeniu do 6-miesięcznego okresu przepracowanego w danym roku kalendarzowym, wymaganego do nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. IV. Orzecznictwo Prezesa UOKiK Decyzja Prezesa UOKiK nr RBG-15/2011 z dnia 20 września 2011 r. (Znak: RBG-61-11/11/MB-Sz) Po uprawdopodobnieniu stosowania przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, praktyki naruszonej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowień umownych o następującej treści: 1. Pisma przesłane na ostatnio wskazany przez 6 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

7 studenta adres uważa się za doręczone, 2. Obliczona, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2-4, kwota opłaty za drugi i kolejne lata studiów (roczna, semestralna, miesięczna ustalana jest w zarządzeniu rektora, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i podawana do wiadomości studentów (poprzez zamieszczenie na stronach internetowych i wywieszenie komunikatu dziekana na tablicy ogłoszeń dziekanatu), 3. Za pisemne wezwanie pobiera się zryczałtowaną opłatę w kwocie 20 zł, - które są postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479[49] k.p.c. do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, co może stanowić naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i po przyjęciu przez UMK w Toruniu zobowiązania, do zaniechania tych działań poprzez wykreślenie z wzorca umownego wskazanych postanowień, zmianie w sposób określony przez Prezesa UOKiK treści tych postanowień, zmianie umów istniejących w obrocie prawnym i będących w trakcie wykonywania na umowy niezawierające zakwestionowanych postanowień, a także poprzez zawieranie nowych umów w oparciu o wzorzec umowny niezawierający zakwestionowanych zapisów. Na UMK w Toruniu nałożono również obowiązek złożenia do dnia 31 grudnia 2011 r. sprawozdania o realizacji przyjętego zobowiązania. Decyzja Prezesa UOKiK nr RGD-12/2011 z dnia 6 września 2011 r. (Znak: RGD.61-24/10/11/ MLM Gdańsk) Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, działanie Spółki VECTRA S.A. z siedzibą w Gdyni, polegające na przekazaniu konsumentom, z naruszeniem obowiązku udzielenia im, określonym przez ustawę Prawo telekomunikacyjne terminie, informacji o proponowanych zmianach warunków umowy zawartych w Regulaminie Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych, dokonanych z dniem 2 stycznia 2010 r. i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 10 lutego 2010 r. Na tej samej podstawie Prezes UOKiK uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, także działanie Spółki VECTRA S.A. z siedzibą w Gdyni, polegające na ograniczeniu konsumentom, którzy zawarli umowy na warunkach promocyjnych prawa do wypowiedzenia umowy z uwagi na wejście w życie z dniem 2 stycznia Regulaminu Świadczenia Usług Telekomunikacyjnych, co stanowi naruszenie art. 60 a ust. 1 ustawy Prawo telekomunikacyjne i stwierdził zaniechanie jej stosowania z dniem 15 kwietnia 2010 r. W związku z powyższym, na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK, w związku ze wskazanymi naruszeniami, nałożył na przedsiębiorcę VECTRA S.A. z siedzibą w Gdyni dwie kary pieniężne w wysokości każda po 243,127 zł, płatne do budżetu państwa, a także obciążył przedsiębiorcę kosztami postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązał do zwrotu Prezesowi UOKiK kosztów postępowania w kwocie 18,75 zł. AKTUALNOŚCI LEGISLACYJNE Ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1240) Ubezpieczeni uzyskali możliwość ponownego przeliczenia emerytury, jeśli zawieszą ich pobieranie po 30 września na co najmniej 18 miesięcy, by kontynuować pracę u tego samego pracodawcy bez rozwiązywania umowy o pracę. Ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe oraz ustawę o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw Zakład Ubezpieczeń Społecznych zewidencjonuje do 31 grudnia 2012 r. całość składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, ustalonych od podstawy odpowiadającej kwocie tego zasiłku. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z r. w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego (Dz.U nr 175 poz. 1046) Zgodnie z rozporządzeniem utrwalenie zapisu z posiedzenia jawnego w postępowaniu cywilnym następuje za pomocą urządzeń i środków technicznych wykorzystujących technikę cyfrową, pozwalających na utrwalenie tego zapisu na informatycznym nośniku danych. Urządzenia, środki techniczne i informatyczne nośniki danych powinny zapewniać: 1)integralność zapisu; 2) kopiowanie zapisu pomiędzy urządzeniami, środkami technicznymi i informatycznymi nośnikami danych; 3) zabezpieczenie zapisu, w szczególności przed utratą lub nieuzasadnioną zmianą; 4) odtworzenie zapisu także przy użyciu urządzeń i środków technicznych korygujących lub wzmacniających utrwalony dźwięk lub obraz; 5) udostępnienie zapisu na informatycznym nośniku danych; 6) możliwość bieżącej kontroli dokonywanego zapisu. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 201 poz. 1180) Pozwala ona wyodrębnić na własność lokale mieszkalne z zasobów TBS-ów i spółdzielni mieszkaniowych, wybudowane przy wykorzystaniu kredytu z BGK. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 197 poz. 1170) Pracownicy otrzymają świadczenia nawet wtedy, gdy upadłość firmy ogłosi sąd innego państwa członkowskiego. Nowe przepisy mają poprawić obszary, które utrudniają wypłatę niezaspokojonych roszczeń. Jednym z nich była niemożność wypłaty świadczeń w sytuacji, gdy upadłość podmiotu znajdującego się na terytorium Polski została ogłoszona przez sąd państwa członkowskiego UE (z wyłączeniem Danii). Dzięki nowym przepisom Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych może wypłacić pracownikom takiego przedsiębiorstwa należne świadczenia. Z ustawy wynika też m.in., że syndyk, likwidator lub inna osoba zarządzająca majątkiem pracodawcy mają jeden miesiąc na przygotowanie i złożenie kierownikowi biura terenowego Funduszu zbiorczego wykazu pracowników. Ustawa z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 207 poz. 1230) Nowe przepisy mają usprawnić funkcjonowanie instytucji kultury i spowodować efektywniejsze wykorzystywanie środków przeznaczanych na działalność kulturalną i artystyczną. Dokonano m.in. wyodrębnienia instytucji artystycznych, wprowadzono nowe zasady powoływania dyrektorów. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 października 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych (Dz.U nr 217 poz. 1288) Według nowych przepisów do wniosku o przyznanie ze środków Funduszu Pracy jednorazowo środków na założenie spółdzielni socjalnej, bezrobotny musi dołączyć pisemne oświadczenie założycieli spółdzielni o wykorzystaniu środków zgodnie z przeznaczeniem, tj. na założenie spółdzielni socjalnej. Bezrobotny, który otrzymał środki z Funduszu Pracy na założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, lub w jego imieniu spółdzielnia, przedkłada staroście rozliczenie z ich otrzymania i wydatkowania. Jeżeli natomiast otrzymane środki przeznaczone były na przystąpienie do spółdzielni socjalnej, bezrobotny przedkłada ponadto staroście potwierdzenie wpłaty tych środków do tej spółdzielni. Wnioski o przyznanie ze środków Funduszu Pracy jednorazowo środków na założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej złożone, a nierozpatrzone do dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, rozpatruje się na podstawie przepisów dotychczasowych. Rozporządzenie zostało ogłoszone i weszło w życie 12 października 2011 r. wybór i opracowanie Aneta Karwowska, Magdalena Banasiuk BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

8 Katarzyna Ciulkin, studentka V roku prawa Białowieża, września 2011 r. VIII Ogólnopolski Zjazd Katedr Prawa Handlowego Instytucje prawa handlowego w przyszłym Kodeksie cywilnym tym roku zaszczyt organizacji VIII Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr Prawa przypadł Zakładowi Prawa Handlowego Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. W Przez cztery dni uczestnicy zjazdu dyskutowali o kształcie przyszłego Kodeksu cywilnego w zakresie uregulowań w systemie prawa handlowego. Hasło przewodnie zjazdu brzmiało: Instytucje prawa handlowego w przyszłym Kodeksie cywilnym. Temat ten jest istotny ze względu na przyszłość polskiego prawa gospodarczego prywatnego. Prawo handlowe reguluje cywilnoprawny obrót profesjonalny. Obecnie obowiązujący Kodeks spółek handlowych, normuje jedynie jego ustrojową część. Niestety w dalszym ciągu brak jest w polskim prawie pełnej regulacji czynności handlowych. Podczas obrad poruszane były nie tylko problemy o charakterze teoretycznym, lecz również ważne zagadnienia z obszaru praktyki stosowania prawa. Referaty poszczególnych prelegentów zostaną opublikowane w biuletynie pokonferencyjnym. W zjeździe wzięło udział około 200 osób. W znacznej części byli to najwybitniejsi autorzy podręczników prawa handlowego, przedstawiciele Katedr Prawa Handlowego i Gospodarczego z całej Polski. Ponadto, jako praktycy prawa, zostali zaproszeni sędziowie, adwokaci, radcy prawni oraz notariusze. Obrady Zjazdu odbywały się w samym sercu Puszczy Białowieskiej, dlatego też poza wykładami, w wolnym czasie zorganizowany był bogaty program turystyczny, obejmujący liczne lokalne atrakcje. Pierwszego wieczoru odbyła się uroczysta kolacja kierowników katedr w Restauracji Carskiej, która mieści się w zabytkowym budynku dworca kolejowego Białowieża Towarowa, zbudowanym w 1903 roku dla cara Mikołaja II. Atrakcją drugiego wieczoru był wytworny bankiet. Sala, w której wcześniej miały miejsce obrady, w przeciągu kilku godzin przeistoczyła się w salę balową. Podczas kolacji, przy muzyce Białostockiej Filharmonii nastąpiło uroczyste powitanie, przez wynajętego do tej roli Zagłobę, wszystkich uczestników zjazdu i oficjalne pożegnanie prof. dr hab. Mirosława Steca, dotychczasowego wykładowcy prawa handlowego naszego Uniwersytetu. Trzecie popołudnie można było spędzić na dwa sposoby. Do wyboru było zwiedzanie fauny i flory Puszczy Białowieskiej i przejażdżka kolejką wąskotorową albo wycieczka do muzeum. Wieczór kończyło ognisko, podczas którego wszyscy uczestnicy bawili się przy muzyce lokalnego grajka. Uczta duchowa, jaką oferowała powyższa konferencja, powinna być natchnieniem dla młodych studentów, którzy stoją dopiero na początku swoich prawniczych doświadczeń. Oprócz stricte naukowej wiedzy, można było poznać wielu ciekawych ludzi, żywe legendy, których nazwiska do tej pory znaliśmy tylko ze stron tytułowych książek. Z tego też względu, gorąco zachęcam wszystkich studentów do pomocy w tego typu wydarzeniach. Z pewnością, obcowanie z ludźmi sukcesu, pomoże Wam odnaleźć własną drogę. Konferencja zakończyła się ogromnym sukcesem. Dostaliśmy wiele listów z podziękowaniami i miłymi słowami. Olga Postaleniec, studentka V roku prawa Kurs w Bilbao - International Organization And Transnational Trade Law. Trade and Regional Integration Processes. Bilbao jest to miasto położone w północnej części Hiszpanii, niewątpliwie jedno z najpiękniejszych miejsc w Europie. Jego główną atrakcją jest muzeum Guggenheima - muzeum sztuki współczesnej, gdzie tajemniczość łączy się z awangardą ( znajdują się tam prace m. in. Andy Warhola, Eduardo Chillidy). Ważną rolę komunikacyjną, ale i estetyczną, odgrywa też Most Biskajski most gondolowy z XIX wieku. Miasto imponuje nietypowym połączeniem starych, hiszpańskich kamienic, ze szklanymi wieżowcami. Dla jednych jest to wyrazem kunsztu, zaś dla innych zaburzeniem harmonii, poczucia estetyki. Jednak Bilbao to nie tylko ośrodek kulturalny, ale i naukowy. Jeden z dwóch tamtejszych uniwersytetów - Universidad de Deusto był organizatorem kursu International Organization And Transnational Trade Law. Trade and Regional Integration Processes., który rozpoczął się 29 sierpnia i trwał do 7 września. Wzięło w nim udział ponad 100 studentów z różnych stron świata (m. in. z USA, Francji, Albanii, Bułgarii, Turcji, UK, Polski). Wraz z dwiema studentkami z IV roku prawa (Sylwią Łapińską i Sylwią Bińkowską) oraz studentem V roku (Łukaszem Zdrodowskim) uczestniczyłam w tym programie, który bez wątpienia okazał się wielką przygodą. Z jednej strony pogłębił moją wiedzę, z drugiej zaś dał możliwość zetknięcia się z ludźmi reprezentującymi inne kultury i różne systemy wartości. Program miał na celu przybliżenie międzynarodowych rozwiązań prawnych. Zajęcia odbywały się każdego dnia i składały się z dwóch części: wykładów oraz ćwiczeń. Tematyka wykładów była różnorodna. Mówiono o WTO, ewentualnym przystąpieniu Turcji do UE oraz potencjalnych problemach i korzyściach stąd płynących. Na uznanie zasługuje również wykład dotyczący mediacji, ponieważ w tym wypadku można było zapoznać się z tematyką od strony praktycznej. Jednak największe wrażenie wywarło na mnie wystąpienie prof. Luis Gordillo Perez, który w bardzo ciekawy i aktywizujący słuchaczy sposób, przedstawił zagadnienia dotyczące incoterms. Profesor to nie tylko osoba wielce kompetentna, ale przede wszystkim charyzmatyczna, która wie, jakich narzędzi użyć, by skutecznie trafić do odbiorcy. Na- tomiast na ćwiczeniach przygotowywaliśmy kazus, a jego finał miał miejsce przed hiszpańskim sądem. W tym celu zostaliśmy podzieleni na osiem pięcioosobowych grup. Zadaniem każdej grupy było znalezienie argumentów na korzyść strony powodowej i pozwanej, gdyż do samego końca nie wiedzieliśmy czy dana grupa wcieli się w rolę powoda czy pozwanego. Zresztą sam kazus też nie należał do najłatwiejszych i wymagał znajomości wielu międzynarodowych aktów prawnych. Praca w grupach międzynarodowych okazała się wielkim wyzwaniem. Niejednokrotnie każdy z nas prezentował odrębne stanowisko, a czasami wręcz niemożliwym było przekonanie pozostałych do swoich racji. Jednak po wielu próbach udało się znaleźć kompromis. Zajęcia przebiegały w miłej i przyjaznej atmosferze, chociaż cały program był bardzo intensywny i wymagał wiedzy z różnych dziedzin prawa. W wolnych chwilach poznawałam kulturę i historię Bilbao. Miasto charakteryzuje się urbanistycznym układem, co najlepiej widać, będąc w górach. Jak już wspomniałam na początku, mój największy zachwyt wzbudziło połączenie tradycji z nowoczesnością. Stara część miasta imponuje kolorystyką z jednej strony, z drugiej zaś oddaje ducha historii. Wyjazd był udany pod każdym względem. Polecam go każdemu, kto lubi nowe wyzwania. Dzięki niemu mogłam pogłębić swoją wiedzę, poznać wiele ciekawych osób i zgłębić kulturę Hiszpanii. 8 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

9 Agnieszka Kołejda, studentka IV roku prawa Po sukcesie I i II edycji Szkoły Prawa Amerykańskiego oraz Szkoły Prawa Rosyjskiego, przyszedł czas na przybliżenie studentom prawodawstwa naszych zachodnich sąsiadów w postaci cyklu wykładów Wprowadzenie do prawa niemieckiego, który miał miejsce w dniach r. Projekt wspierany przez Fundację Współpracy Polsko - Niemieckiej, został przygotowany wspólnie z Wydziałem Prawa Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. Patronat honorowy nad całą akcją objął Minister Sprawiedliwości RP oraz Ambasador Republiki Federalnej Niemiec. Koordynatorami i opiekunami organizacyjnymi projektu byli dr hab. Ewa Guzik-Makaruk, prof. UwB, pracownik Zakładu Kryminologii i Prawa Karnego i mgr Marcin Chomiuk, absolwent Wydziału Prawa UwB, radca prawny w kancelarii JARA&PARTNERS sp. k. Przedsięwzięcie otworzył wykład inauguracyjny w dniu r., w którym udział wzięli m.in.: Jego Ekscelencja Ambasador Republiki Federalnej Niemiec Rüdiger Freiherr von Fritsch i Thomas Urbańczyk - dyrektor działu prawo i podatki Polsko - Niemieckiej Izby Przemysłowo Handlowej. W swoich przemówieniach goście wskazywali na silne wzajemne powiązania Polski i Niemiec, zarówno na płaszczyźnie gospodarczej, jak i kulturowej. Podkreślano zasadniczą pozycję obu państw na arenie Unii Europejskiej i wyzwania przed nimi stojące. Przekonywano przy tym, jak ważna jest współpraca pomiędzy państwami, wzajemne poznawanie się, doskonalenie językowe, a także wiedza z zakresu prawa. Niemieccy inwestorzy cenią współpracę z ludźmi, którzy nie tylko biegle posługują się językiem niemieckim, ale także potrafią odnaleźć się w gąszczu polskich i niemieckich przepisów prawnych oraz odpowiednio je zastosować. Program Wprowadzenie do prawa niemieckiego skierowany został do studentów prawa, administracji, europeistyki i ekonomii. Wymogiem, niezbędnym do zakwalifikowania się do udziału w wykładach, była dobra znajomość języka niemieckiego. Pomimo, że wykłady odbywały się do późnych godzin popołudniowych, nie odstraszyło to zainteresowanych. Należy zaznaczyć, że Wprowadzenie do prawa niemieckiego to pierwsza taka inicjatywa we wschodniej części naszego kraju. Studenci i organizatorzy wyrażają nadzieję, że to przedsięwzięcie da impuls to stworzenia Szkoły Prawa Niemieckiego przy Wydziale Prawa UwB. Uczestnicy wykładów zadeklarowali chęć wzięcia w niej udziału. Główny cel projektu, czyli spopularyzowanie prawa niemieckiego, został w stu procentach osiągnięty. Studenci poznali podstawy prawa naszych zachodnich sąsiadów, orientują się w najważniejszych aktach prawnych, a przede wszystkim poszerzyli zasób niemieckiego słownictwa prawniczego, z którym do tej pory nie mieli okazji się zetknąć. Pomimo bariery językowej (wykłady były prowadzone całkowicie w języku niemieckim), wykładowcy przedstawili wybraną materię w sposób zrozumiały, przystępny i bardzo ciekawy. Studenci zgłębiali wiedzę z zakresu prawa administracyjnego, zapoznawali się z regulacjami prawa cywilnego, zamieszczonymi w, pochodzącym z 1896 roku, BGB (Bürgerliches Gesetzbuch). Nie zabrakło również prawa konstytucyjnego, w tym omawiania ustroju sądownictwa niemieckiego, a także podstaw prawa handlowego. Bardzo często wykłady przybierały formę rozmów pomiędzy wykładowcami a studentami, w których wymieniano się informacjami na temat naszego systemu prawnego, porównywano polskie i niemieckie instytucje prawne, wskazywano różnice i podobieństwa. Tym samym studenci rozwijali znajomość języka niemieckiego, początkowo nieśmiało, z czasem coraz pewniej i z rosnącym zainteresowaniem. Nie tylko nam zależało na poznaniu niemieckiego prawa, również wykładowcy wykazywali duże zainteresowanie prawem polskim. Najbardziej wytrwali z uczestników pomagali także przy organizacji czasu wolnego zaproszonych gości. Wykładowcy z Uniwersytetu Humboldta starannie wyselekcjonowali materiał, który chcieli nam przedstawić. Prof. Wolfgang Zenker przybliżył studentom niemieckie prawo cywilne, dr Holger Greve - prawo konstytucje i strukturę niemieckiego sądownictwa, dr David Bruch - strukturę administracji publicznej, a mgr Marcin Chomiuk zapoznał uczestników z prawem spółek i prawem handlowym. Przekazanie tej materii w sposób zrozumiały oraz przyciągający uwagę studentów, stanowiło duże wyzwanie i mogło udać się tylko osobom obdarzonym talentem pedagogicznym oraz pasją i zamiłowaniem do tego, czym się zajmują. Jako uczestniczka wykładów mogę śmiało stwierdzić (przypuszczam, że koleżanki i koledzy - uczestnicy zgodzą się ze mną), że złapaliśmy bakcyla i od tej pory nasze zainteresowania prawnicze będą wychodzić również poza obszar polskiego prawodawstwa. Oprócz zaprezentowania studentom skomplikowanych zagadnień prawniczych, wykładowcy z Uniwersytetu Humboldta mieli także czas na zwiedzanie Białegostoku, zapoznanie się z wielokulturowością Podlasia i na inne atrakcje. Na zaproszenie prezesa Tomasza Kałużnego, odwiedzili Sąd Rejonowy w Białymstoku, byli na wycieczce w Supraślu i Białowieży, a także na koncercie w Operze i Filharmonii Podlaskiej. Pomimo napiętego harmonogramu dnia, znaleźli również czas na wspólne spotkanie ze studentami poza uczelnią. Nagrodą za zaangażowanie oraz czynny udział w zajęciach, przyznawaną dziesięciu najlepszym studentom, jest wyjazd na Uniwersytet Humboldta w Berlinie, gdzie będą oni mogli kontynuować poznawanie prawa niemieckiego na jednej z najbardziej prestiżowych uczelni w Europie. Wyjazd do Niemiec został zaplanowany na 2-6 listopada 2011 r. Oprócz nauki, studenci mieli również czas na zwiedzanie stolicy Brandenburgii, uczestnictwo w wykładzie w Budestagu, wizytę w Ambasadzie RP w Berlinie. Poświęcili swój czas zarówno na naukę, jak i na zabawę. Wezmą także udział w wystawie Tür an Tür Polen Deutschland Jahre Kunst und Geschichte ( OBOK. Polska Niemcy lat historii w sztuce ), zorganizowaną przez Zamek Królewski w Warszawie oraz Martin-Gropius-Bau w Berlinie. Studenci mogli podziwiać eksponaty pochodzące z polskich, niemieckich i międzynarodowych muzeów i zbiorów prywatnych. Dzieła pochodzą m.in.: z Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Victoria & Albert Museum w Londynie oraz Biblioteki Watykańskiej. W imieniu swoim oraz wszystkich osób biorących udział w wykładach, chcę przekazać szczere Dziękuję, wykładowcom - za ich zaangażowanie, przyjazd i profesjonalne prowadzenie zajęć oraz organizatorom i dziekanowi Wydziału Prawa UwB - bez których ta inicjatywa nie miałaby szansy powstać. Mamy nadzieję, że cykl wykładów Wprowadzenie do prawa niemieckiego jest nie tylko początkiem współpracy naszego wydziału z Uniwersytetem Humboldta, ale z czasem przeistoczy się w większe przedsięwzięcie, jakim byłaby Szkoła Prawa Niemieckiego. Inicjatywa ta wzbudziła żywe zainteresowanie prawem naszych zachodnich sąsiadów oraz zachęciła do rozwijania umiejętności językowych. Podstawy już znamy, jak potoczy się dalej nasza przygoda z prawem niemieckim zależy tylko od nas. Wierzę, że większość z nas na tym nie poprzestanie i zwiąże swoje zainteresowania prawnicze, a może również przyszłą karierę zawodową, właśnie z tym prawem. BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

10 podsumowanie, wstępne wyniki 24 września 2011 roku odbyły się egzaminy wstępne na aplikacje: adwokacką, radcowską, notarialną oraz komorniczą. Kandydaci na aplikantów w czasie 150 minut rozwiązywali test jednokrotnego wyboru, liczący 150 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi. Osoby, które uzyskają wynik pozytywny, będą uprawnione do uzyskania w okresie 2 lat - wpisu na listą aplikantów i rozpoczęcia aplikacji. Wyniki kandydatów na aplikację notarialną są niższe, w poszczególnych komisjach zdało od ok. 10 % do ok. 20 %. Z egzaminu na aplikację komorniczą pozytywny wynik uzyskało ok. 80% kandydatów (ponad 500 osób), jednak w stosunku do tej aplikacji wystarczające dla uzyskania wyniku pozytywnego jest otrzymanie 90 punktów, podczas gdy z pozostałych na 150 punktów możliwych do uzyskania. Dzięki pozytywnym wynikom egzaminów, już od 1 stycznia 2011 r. ponad 5000 osób będzie mogło rozpocząć aplikacje. To bardzo dobry wynik. Serdecznie gratuluję wszystkim, którym powiodło się na egzaminie mówi Minister Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski. Egzaminy wstępne na aplikacje adwokacką, radcowską i notarialną od 2009 r. są organizowane według nowych zasad. Zmniejszona została liczba pytań w testach oraz obniżony został próg punktowy niezbędny do otrzymania pozytywnego wyniku egzaminu. Od 2009 r. publikowany jest również wykaz tytułów aktów prawnych, z których wybrane stanowić mogą podstawę pytań egzaminacyjnych, co stanowi dla zdających bardzo istotną wskazówkę odnośnie zakresu materiału, obowiązującego na egzaminie. Joanna Dębek Rzecznik Prasowy Ministra Sprawiedliwości (oświadczenie z dnia ) źródło: ms.gov.pl W poszczególnych komisjach rezultaty egzaminu na aplikację adwokacką są następujące: MIASTO PRZYSTĄPIŁO ZDAŁO ZDAŁO w % Białystok 87 osób 46 osób ok. 53% kandydatów Bielsko - Biała 36 osób 15 osób ok. 42% kandydatów Bydgoszcz 42 osoby 15 osób ok. 36% kandydatów Częstochowa 73 osoby 28 osób ok. 38% kandydatów Katowice 295 osób 159 osób ok. 54% kandydatów Kielce 75 osób 37 osób ok. 49% kandydatów Koszalin 41 osób 19 osób ok. 46% kandydatów Kraków 315 osób 210 osób ok. 66% kandydatów Olsztyn 39 osób 16 osób ok. 41% kandydatów Opole 49 osób 13 osób ok. 27% kandydatów Płock 36 osób 15 osób ok. 42% kandydatów Poznań 255 osób 142 osoby ok. 56% kandydatów Radom 30 osób 12 osób ok. 40% kandydatów Rzeszów 189 osób 108 osób ok. 57% kandydatów Siedlce 30 osób 11 osób ok. 37% kandydatów Szczecin 89 osób 49 osób ok. 55% kandydatów Toruń 54 osoby 23 osoby ok. 43% kandydatów Wałbrzych 49 osób 18 osób ok. 37% kandydatów Wrocław 242 osoby 130 osób ok. 54% kandydatów Zielona Góra 50 osób 15 osób ok. 30% kandydatów Wyniki kandydatów na aplikację radcowską w poszczególnych komisjach są następujące: MIASTO PRZYSTĄPIŁO ZDAŁO ZDAŁO w % Białystok 181 osób 83 osób ok. 46% kandydatów Bydgoszcz 114 osób 50 osób ok. 44% kandydatów Koszalin 60 osób 19 osób ok. 32% kandydatów Lublin 356 osób 149 osób ok. 42% kandydatów Łódź 250 osób 122 osoby ok. 49% kandydatów Opole 183 osoby 69 osób ok. 38% kandydatów Rzeszów 178 osób 85 osób ok. 48% kandydatów Szczecin 184 osoby 95 osób ok. 52% kandydatów Toruń 145 osób 52 osoby ok. 36% kandydatów Wałbrzych 98 osób 34 osób ok. 35% kandydatów Wrocław 405 osób 183 osób ok. 45% kandydatów Zielona Góra 65 osób 15 osób ok. 30% kandydatów 10 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

11 moralność a powinność Katarzyna Krajewska, studentka Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, kierunek Bezpieczeństwo Wewnętrzne "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej." Rota policyjna (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji) O ile zawód policyjny w zróżnicowanych formach istniał niemalże od zarania dziejów, o tyle pojęcie etyki zawodowej w policji pojawiło się dopiero w czasie funkcjonowania Policji Państwowej, powołanej w 1919 r. Wówczas to komendant główny ogłosił zbiór najważniejszych zasad i norm, zatytułowany Przykazania policjanta, stanowiący swego rodzaju pierwszy kodeks moralny tychże funkcjonariuszy 1. Widać w nim uwrażliwienie na godność ludzką, troskę o dobry wizerunek policjanta, kształtowanie patriotyzmu oraz poczucia odpowiedzialności, zaś za podstawę etyki uznano sumienie policjanta. Specyficzne ujęcie etyki w policji istniało w okresie 46 lat funkcjonowania Milicji Obywatelskiej. Ówczesny mechanizm sterowania państwem kładł nacisk na eksponowanie symbolu władzy i propagandę skuteczności działań milicji. Na pierwszym miejscu stał nakaz politycznego posłuszeństwa wobec przełożonych i opieka nad realizacją programu rewolucyjnych przeobrażeń, a dopiero w następnej kolejności ochrona porządku publicznego 2. Reasumując rzeczywistość polityczna, w jakiej przyszło funkcjonować MO oraz jej rola wśród organów administracji państwowej, uniemożliwiało w pewnym stopniu praktykowanie standardów moralnozawodowych i działania w zgodzie z własnym sumieniem. Dlatego też likwidacja w 1990 r. MO i powołanie Policji skutkowało zerwaniem z niechlubną tradycją tamtego okresu, a przede wszystkim z wysoką społeczną aprobatą nowej formacji. Miała ona bowiem bezpośrednio stać na straży praw i wolności człowieka, a tym samym respektować godność osoby ludzkiej i jej podstawowych praw. Zrodziło to konieczność kodyfikacji zasad etycznych, stanowiących gwarancję poszanowania tychże praw w trakcie realizacji działań policji. Pierwsza próba ujęcia omawianej problematyki po zmianie ustrojowej nastąpiła 14 lipca 1999 r., decyzją Komendanta Głównego Jana Michny, określającą zasady kierowania się policjanta. Jednak jej ogólnikowość doprowadziła do opracowania kolejnej wersji, obowiązującej do dzisiaj, w formie Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji. Warto zwrócić uwagę na fakt, iż za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, polegającego na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej, policjant odpowiada dyscyplinarnie. Zgodnie z ustawą o Policji, karami dyscyplinarnymi są: nagana, zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, obniżenie stopnia, wydalenie ze służby 3. Swoją uwagę chciałabym jednak skupić na 4 zarządzenia nr 805 KGP: Policjant we wszystkich swoich działaniach ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej oraz przestrzegania i ochrony praw człowieka, w szczególności wyrażający się w: 1) respektowaniu prawa każdego człowieka do życia; 2) zakazie inicjowania, stosowania i tolerowania tortur bądź nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania" 4. O nienaruszalności oraz szczególnym charakterze godności ludzkiej mówi już Konstytucja RP 5. Jednak policjant, który spotyka się z sytuacjami ekstremalnymi, ma prawo mieć wątpliwości, czy godność ta przysługuje chociażby terrorystom, zabijającym niewinnych ludzi w imię obłąkańczych ideologii, czy chorym psychicznie, którzy przekonani, bądź nie, o swojej bezkarności, otwarcie łamią prawo. Dużą rolę w naruszeniach godności odgrywają manipulacje i prowokacje mass mediów. Jako przykład można tu przytoczyć głośną w Polsce sprawę aresztowania prezydenta jednego z miast wojewódzkich, podejrzanego o gwałt i molestowanie seksualne jednej z urzędniczek. Oskarżony, którego wina zaczęła budzić z biegiem czasu coraz więcej wątpliwości, został zatrzymany przez grupę antyterrorystów z sąsiedniego województwa, w jego gabinecie, podczas pełnienia funkcji publicznej, gdzie nie istniało żadne uzasadnione niebezpieczeństwo stawiania oporu. Czy nie wystarczających byłoby dwóch funkcjonariuszy w cywilu, którzy zrobiliby to bez zbędnej, medialnej sensacji? Z obiektywnego punktu widzenia cała ta sytuacja wyglądała tak, jakby policja za wszelką cenę chciała poprawić swój image i udowodnić skuteczność swoich działań 6. Policjant, wykonując obowiązki, ingeruje w prawa i wolności człowieka. I choć jest to ingerencja legalizowana przez prawo, podejmując odpowiednie ku niej środki, powinien przestrzegać jednej z podstawowych zasad etyki - iż w swoich działaniach, bez względu na wszystko, ma obowiązek poszanowania godności ludzkiej i przestrzegania praw człowieka. Tortury (czy też jakiekolwiek cierpienia zadawane w określonym celu przez funkcjonariuszy państwowych, występujących w charakterze urzędowym bądź z polecenia tych osób) były praktyką policji politycznych w wielu państwach (np. Gestapo w hitlerowskich Niemczech, czy SB w Polsce). I chociaż w dzisiejszych czasach tortury niestety nadal są jawnie praktykowane, to w Polsce rzadko można o nich usłyszeć. W ciągu ostatnich kilku lat było jednak głośno o miejscowości Stare Kiejkuty (woj. warmińsko-mazurskie), gdzie prawdopodobnie przetrzymywano i brutalnie przesłuchiwano 20 osób z Afganistanu, Maroka i Dubaju przez służby CIA. Ludzie umieszczeni w tajnym więzieniu przypuszczalnie byli terrorystami, bo więziono tam osoby bez wyroku 7. Przyjmując jednak fakt, że rzeczywiście byli terrorystami, winnymi śmierci tysięcy niewinnych ludzi, to czy daje to przyzwolenie policji, czy jakiejkolwiek służbie, na stosowanie tortur? Z etycznego punktu widzenia, żaden, nawet najbardziej wzniosły cel nie może usprawiedliwiać stosowania tego typu środków. Podobnie kwestia ma się w wymiarze prawnym zakaz tortur ma rangę zakazu absolutnego, o czym mówi art. 15 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W jej myśl niedopuszczalna jest również ekstradycja cudzoziemca (nawet uznanego za niebezpiecznego), jeżeli w państwie przeznaczenia grożą mu tortury lub inne podobne traktowanie. Nieludzkie traktowanie można wytłumaczyć na przykładzie wyroku trybunału strasburskiego w sprawie Irlandii przeciwko Wielkiej Brytanii. Zarzucano Brytyjczykom stosowanie w stosunku do więźniów takich metod, jak przetrzymywanie uwięzionych przez dłuższy czas ze szczelnie nakrytą głową, dręczenie hałasem, zmuszanie do pozostawania całymi godzinami w pozycji twarzą do ściany, pozbawianie snu, trzymanie o chlebie i wodzie. Technik tych uczono w ośrodkach szkolenia policji. Z kolei poniżające karanie i traktowanie, naruszające godność ludzką, może przejawiać poprzez poniżenie, ośmieszenie, czy upokorzenie 8. Z jednej strony wydawać by się mogło, że usprawiedliwionym jest pozwolenie na zastosowanie jakiejś dawki okrucieństwa wobec terrorysty, jeśli dzięki temu wielu niewinnych ludzi uniknęłoby okrutnego losu. Z drugiej zaś, wszyscy dobrze wiemy, że całkowita eliminacja zła jest nierealna. Absurdalna jest wiara, że zastosowanie mniejszego zła do walki z większym złem pozwoli wrócić do normalności. Nie należy kierować się wyłącznie emocjami, bowiem raz nagięte prawo popycha do tego, aby je naginać coraz częściej i w większym stopniu. Na profil etyczny obecnej policji wpłynęło funkcjonowanie wcześniejszych służb policyjnych Milicji Obywatelskiej, a w szczególności Zmotoryzowanych Obwodów Milicji Obywatelskiej (ZOMO), których działalność polegała m.in. na pacyfikacji demonstracji organizowanych z okazji bliskich społeczeństwu rocznic. Sprawujący władzę bardzo często traktowali te służby jako narzędzie ku realizacji swej woli i ochrony własnych interesów. Niestety, mimo zmiany ustroju politycznego w Polsce, postępowanie takie nie zostało wyeliminowane. Wystarczy przytoczyć sprawę tragicznej śmierci dwojga policjantów z 2006 r. Radiowóz z ich ciałami został znaleziony w bagnie na trasie między Warszawą a Siedlcami. Wypadek miał miejsce w drodze na komisariat, po tym, jak w godzinach służby odwieźli radiowozem - na rozkaz przełożonego - dyrektora z MSWiA, po imprezie andrzejkowej, na której bawił się w jednym z warszawskich klubów 9. Kodeks etyczny, stanowiący załącznik do Zarządzenia nr 805 KGP, systematyzując zasady etyczne, ukierunkowuje w pewnym stopniu podjęcie określonych decyzji. Nierzadko wydają się być one, niestety, jedynie wskazówkami teoretycznymi, bowiem w aspekcie efektywności działań policyjnych rodzi się pytanie - czy zwalczając przestępczość policjanci powinni stosować wszystkie możliwe środki, gwarantujące skuteczność podejmowanych działań, wyzbywając się, podobnie jak przestępcy, działalności w granicach prawa i moralności? Policjant codziennie podejmuje dziesiątki decyzji, kieruje się prawem i zasadą praworządności, jednak zdarzają się sytuacje, gdy przepis prawa jest sprzeczny z poczuciem sprawiedliwości. Kodeks etyczny pozostaje wówczas jedynie drobną wskazówką, która wydaje się być mało pomocna w sprostaniu wyzwaniu, bo tak naprawdę etyka była i pozostanie kwestią sumienia. Moim zdaniem, to właśnie sumienie w niektórych sytuacjach podpowiada, jak w konkretnej sytuacji postąpić. 1 Patrz Na posterunku 1938, nr 5, s A. Pawłowski, Tradycje etyki zawodowej w służbach policyjnych na ziemiach polskich, Szczytno 2003, s Art. 132 ust. 1, art. 134 ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. 1990, nr 30, poz. 179 z późn. zm.). 4 4 Zasad Etyki Zawodowej Policjanta, Załącznik do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie Zasad Etyki Zawodowej Policjanta. 5 Patrz art. 30 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U nr 78 poz.483). 6 E. Wiszowaty, Etyka w policji Między prawem, moralnością i skutecznością, Łośgraf, Warszawa 2011, s Polska miejscem tortur?, 8 R. Rauhut, Etyka zawodowa, Wydawnictwo Szkoły Policji w Pile, Piła 2008, s I. Fedorowicz, Śmierć w bagnie, Policja 997, nr 1, styczeń 2007, s. 10. BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

12 - kilka uwag o prawie wyborczym na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku Nie wszyscy mogą głosować przez pełnomocnika. W ten sposób może głosować wyborca o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz ci, którzy najpóźniej w dniu głosowania, ukończyli 75 lat 7. Również nie każdy może być pełnomocnikiem. Może nim być tylko osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa do głosowania lub posiadająca zaświadczenie o prawie do głosowania 8. Pełnomocnikiem nie może być natomiast osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do głosowania, mężowie zaufania oraz kandydaci w danych wyborach 9. Takie pełnomocnictwo można przyjąć od jednej osoby, wyjątkowo od dwóch, jeżeli, co najmniej jedną z nich, jest osoba najbliższa 10. Udziela się go przed wójtem lub przed innym pracownikiem urzędu gminy, upoważnionym przez wójta do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania 11. Opisywane pełnomocnictwo jest bezmgr Jarosław Galicki, doktorant w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa UwB Już od czasów antycznych, jednym z filarów ustroju demokratycznego była zasada przedstawicielstwa. Niemożliwym jest przecież, by wszyscy obywatele stale i bezpośrednio byli zaangażowani w proces podejmowania decyzji o losach państwa. Dlatego Naród w pierwszej kolejności sprawuje władzę za pośrednictwem swych przedstawicieli 1. Zasada ta, zwana zasadą przedstawicielstwa Narodu, realizuje się w drodze wyborów. Ostatnie wybory odbyły się 9 października 2011 roku. Wzbudziły one zainteresowanie mediów oraz członków środowiska prawniczego, nie tylko ze względu na rywalizację partii politycznych o jak najlepszy wynik wyborczy. Tegoroczne wybory, jako pierwsze były przeprowadzone w oparciu o przepisy ustawy Kodeks wyborczy z dnia 5 stycznia 2011 roku 2. Z dniem jego wejścia w życie, czyli 1 sierpnia tego roku, przestały obowiązywać ustawy: o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw; Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej; ustawa o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta; Ordynacja wyborcza do Parlamentu Europejskiego 3. Duży wkład w uporządkowanie regulacji prawa wyborczego miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2011 roku (zwany dalej wyrokiem). Przesądził on o konstytucyjności nowych rozwiązań kodeksowych, tzn. instytucji głosowania korespondencyjnego i jednomandatowości okręgów wyborczych przy wyborach do Senatu. Za zgodne z Konstytucją uznano też rozszerzenie zastosowania głosowania przez pełnomocnika o wybory parlamentarne. Wyrok rozstrzygnął również wiele niejasności, tj. tych dotyczących jedno i dwudniowych wyborów, czy też tych odnoszących się do reżimu prawnego, na podstawie którego miały być przeprowadzone ostatnie wybory parlamentarne. Stworzyło to ogólny wyraz pewności, już obowiązujących, przepisów prawa wyborczego. Trybunał Konstytucyjny, w swym wyroku, wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zapytań, sformułowanych przez wnioskodawców. Po pierwsze, orzekł, iż niezgodne z Konstytucją są przepisy Kodeksu wyborczego dotyczące dwudniowych wyborów do Sejmu i Senatu oraz na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 98 ust. 2 Konstytucji, wybory do Sejmu i Senatu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej ( ), wyznaczając wybory na dzień wolny od pracy ( ). Ust. 5 tegoż artykułu stanowi, że Prezydent Rzeczypospolitej, zarządzając skrócenie kadencji Sejmu, zarządza jednocześnie wybory do Sejmu i Senatu i wyznacza ich datę na dzień przypadający nie później niż w ciągu 45 dni od dnia zarządzenia skrócenia kadencji Sejmu ( ). Z kolei art. 128 ust. 2 ustawy zasadniczej mówi, że Marszałek Sejmu ( ) wyznacza datę wyborów na dzień wolny od pracy ( ). W zapisach tych, przywołanych przez wnioskodawców jako wzorce konstytucyjne, jest mowa jedynie o dniu wyborów, a więc o określeniu pojawiającym się w liczbie pojedynczej 4. Zdaniem Trybunału przesądza to, iż wybory powinny odbyć się w ciągu jednego dnia. Przy rozstrzyganiu tego wniosku, zinterpretował on wyraz wybory jako głosowanie, nie natomiast jak Sejm, jako moment skumulowania przez organy wyborcze wszystkich oddanych głosów. Należałoby bowiem wtedy mówić o wyborze, oznaczającym efekt głosowania i o dniu wyboru, a nie o wyborach i o dniu wyborów. Trybunał nie stwierdził jednak, by przepisy odnoszące się do dwudniowego głosowania, w zakresie w jakim dotyczą wyborów do Parlamentu Europejskiego, organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, były niezgodne z art. 98 ust. 2 i 5 oraz art. 128 ust. 2 Konstytucji. Artykuły te dotyczą wyborów do Sejmu i Senatu, a także wyborów na urząd Prezydenta RP, więc nie mogą być wzorcami w kontroli przepisów regulujących wybory do Parlamentu Europejskiego i organów samorządowych. Brak natomiast w Konstytucji regulacji dotyczących przeprowadzania wyborów europejskich i samorządowych, powinien, zdaniem Trybunału, zmusić ustawodawcę do wyraźnego określenia czy wybory te będą jednodniowe czy dwudniowe. Trybunał orzekł również o zgodności przepisów dotyczących instytucji pełnomocnika do głosowania z zasadami równości praw wyborczych 5 oraz bezpośredniości wyborów 6. W wyroku podkreślono, iż głosowanie przez pełnomocnika jest jedną z alternatywnych form głosowania, a tym samym jest dodatkową gwarancją korzystania przez obywateli z czynnego prawa wyborczego. Takie pełnomocnictwo obejmuje zatem upoważnienie pełnomocnika do oddania głosu w wyborach zgodnie z wolą mocodawcy i w jego imieniu. Pełnomocnik dysponuje nadal jednym, własnym głosem, ponieważ działając w charakterze pełnomocnika realizuje wolę innego wyborcy, poprzez oddanie głosu na konkretnego kandydata. Zdaniem Trybunału, jest to zgodne z zasadą równości praw wyborczych w sensie formalnym. Taki rodzaj głosowania wymaga natomiast istnienia szczególnego zaufania między wyborcą i jego pełnomocnikiem. Zaznaczono także, że zasada bezpośredniości wyborów oznacza jednostopniowość aktu wyborczego i nie rodzi obowiązku głosowania osobistego. 12 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

13 płatne. Zakazane jest udzielanie pełnomocnictwa do głosowania w zamian za jakąkolwiek korzyść majątkową lub osobistą 12. Dalej Trybunał zajął się oceną problemu głosowania korespondencyjnego i uznał je za zgodne z Konstytucją. Określił on tego typu głosowanie również za alternatywną formę głosowania, realizującą zasadę powszechności wyborów. Głosowanie za pośrednictwem poczty ustawodawca dopuścił w obwodach głosowania utworzonych za granicą oraz w stosunku do wyborców niepełnosprawnych. Zamiar głosowania korespondencyjnego za granicą może być zgłoszony właściwemu terytorialnie konsulowi do 15 dnia przed dniem wyborów 13. Konsul niezwłocznie po otrzymaniu od właściwej komisji wyborczej kart do głosowania, jednak nie później niż do 10 dnia przed dniem wyborów, wysyła do wyborcy wpisanego do spisu wyborców, który wyraził zamiar głosowania korespondencyjnego, pakiet wyborczy 14. Wyborca po wypełnieniu karty do głosowania, wkłada ją do koperty na kartę do głosowania, a tę wkłada do koperty zwrotnej i przesyła ją, na własny koszt, na adres właściwego konsula 15. W wyroku stwierdzono, że głosowanie korespondencyjne nie stanowi zagrożenia dla zasady tajności wyborów. Obowiązek, by tak rzeczywiście było, spoczywa właśnie na konsulu i komisji obwodowej. Konsul przekazuje otrzymane koperty zwrotne właściwej obwodowej komisji wyborczej nie później niż trzeciego dnia przed dniem wyborów. Koperty te są wrzucane do urny wyborczej 16. Dopiero wtedy dochodzi do oddania głosu. Jak podkreślił prezes TK, Andrzej Rzepliński, uzasadniając wyrok, akt głosowania ziszcza się dopiero wówczas, gdy karta do głosowania zostanie wrzucona do urny, a sam fakt jej wypełnienia przez wyborcę nie jest równoznaczny z oddaniem głosu. Podobne zasady obowiązują w przypadku głosowania korespondencyjnego przez wyborców niepełnosprawnych 17. Fakt zagłosowania w ten sposób należy natomiast zgłosić wójtowi do 21 dnia przed dniem wyborów. Pakiet wyborczy jest wtedy wysyłany nie później niż 7 dni przed dniem wyborów. Koperty dostarczone do komisji obwodowej, po zakończeniu czasu głosowania, pozostaną w depozycie konsula do czasu stwierdzenia ważności wyborów przez Sąd Najwyższy 18. W wyroku Trybunał odniósł się następnie do przepisów zabraniających, pod groźbą kary grzywny, wykorzystywania w kampanii wyborczej plakatów i haseł wyborczych o powierzchni większej niż 2 m 2 19 oraz rozpowszechniania odpłatnie ogłoszeń wyborczych w programach publicznych i niepublicznych nadawców radiowych i telewizyjnych 20. Przepisy te uznano za niezgodne z art. 54 ust. 1 Konstytucji, zapewniającym każdemu wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. W opinii Trybunału, kwestionowane regulacje, z jednej strony ograniczają wolność wyrażania swoich poglądów i rozpowszechniania informacji przez partie polityczne i komitety wyborcze, z drugiej zaś, ograniczają wolność pozyskiwania informacji przez wyborców. W przypadku tych ograniczeń nieuzasadnione jest zastosowanie klauzuli porządku publicznego (art. 31 ust. 3 Konstytucji) i nie można ich wprowadzić do porządku prawnego pod pretekstem poprawy jakości dyskursu politycznego oraz racjonalizacji wydatkowania środków na kampanię wyborczą. Najwłaściwszym w tym zakresie wydaje się takie ukształtowanie przepisów prawnych przez ustawodawcę, aby nie ograniczać wolności słowa. Przy omawianiu powyższego zagadnienia należy przypomnieć stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie prowadzenia tzw. kampanii informacyjnej 21. Komisja zaznaczyła, że podejmowanie przez podmioty, które zamierzają uczestniczyć w zbliżających się, lecz jeszcze niezarządzonych wyborach, takich działań, które noszą cechy kampanii wyborczej, jest niezgodne z przepisami prawa wyborczego. Komisja zwraca uwagę, iż w okresie bezpośrednio poprzedzającym kampanię wyborczą, działania partii politycznych i innych podmiotów, promujące idee, poglądy czy programy lub osoby, wizerunkowo kojarzące się z danym podmiotem, są odbierane jako podejmowane nieprzypadkowo właśnie w tym czasie i w takich formach, które mają na celu zachęcenie wyborców do głosowania w określony sposób w zbliżających się wyborach do Sejmu i Senatu, a więc jako prowadzenie kampanii wyborczej przed jej prawnym rozpoczęciem. Krótko mówiąc, podmioty prowadzące tzw. kampanię informacyjną nie mogą jej prowadzić, jeżeli nie jest ona wolna od elementów agitacji wyborczej. Wyrok utrzymał w mocy kodeksowe rozwiązanie wprowadzające jednomandatowe okręgi wyborcze do Senatu 22. Oznacza to, że komitet wyborczy będzie mógł zgłosić tylko jednego kandydata na senatora w danym okręgu 23, a wyborca będzie mógł oddać swój głos tylko na jednego kandydata 24. Zgłoszenie kandydata na senatora powinno być poparte podpisami co najmniej 2000 wyborców 25. W stosunku do tej kwestii ustawodawca miał różny stosunek, na różnych etapach prac legislacyjnych. Propozycja jednomandatowych okręgów wyborczych do Senatu znalazła się w tekście ustawy - Kodeks wyborczy po pierwszym czytaniu. W drugim czytaniu powrócono do okręgów wielomandatowych i w trzecim, ustawę w tym kształcie, przekazano izbie niższej parlamentu. Senat opowiedział się jednak za jednomandatowością okręgów, a Sejm tej poprawki nie odrzucił. Kolejnym zagadnieniem, rozpatrywanym przez Trybunał, była sprawa reżimu prawnego, zgodnie z którym miałyby być przeprowadzone tegoroczne wybory parlamentarne. Z przepisów wprowadzających ustawę Kodeks wyborczy można było odczytać, iż regulacje kodeksowe należałoby stosować do wyborów zarządzonych po dniu ich wejścia w życie oraz kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów, natomiast przepisy dotychczasowe, do wyborów zarządzonych przed dniem jej wejścia w życie 26. Rodziło to sytuację niepewności prawa, ponieważ uzależniało stosowanie jednego albo drugiego reżimu prawnego w nadchodzących wyborach od daty ich zarządzenia przez Prezydenta RP. Ponadto ustawa Kodeks wyborczy doczekała się już czterech nowelizacji do chwili ogłoszenia wyroku. W związku z tym sędziowie Trybunału przypomnieli, że vacatio legis dla zmian w prawie wyborczym powinno wynosić co najmniej 6 miesięcy w stosunku do pierwszej czynności, jaką jest zarządzenie wyborów. Zdecydowano natomiast iż, w myśl zasady bezpośredniego działania prawa nowego, do najbliższych wyborów parlamentarnych oraz kampanii wyborczej, prowadzonej po 1 sierpnia 2011 roku, zastosowanie będą miały przepisy ustawy - Kodeks wyborczy. Aż dziewięciu z piętnastu sędziów Trybunału Konstytucyjnego zgłosiło zdania odrębne do wyroku. Prawdopodobnie głównym zagadnieniem, jakie zelektryzowało sędziów Trybunału, którzy takie zdania zgłosili w stosunku do tegoż wyroku, okazała się kwestia reżimu prawnego, według którego powinno się przeprowadzić tegoroczne wybory. Akcentowano tu szczególnie fakt naruszenia zasady tzw. półrocznej ciszy wyborczej. Kontrowersje wzbudziło również zagadnienie głosowania przez pełnomocnika. W tym zakresie pojawił się pogląd, iż jest ono niezgodne z zasadą osobistego głosowania oraz zasadą równości formalnej. Także głosownie korespondencyjne spotkało się ze sceptycyzmem, ze względu na to, że wypełnienie karty do głosowania i jej wrzucenie powinno nastąpić w dniu głosowania. Wydaje się, że wyrok Trybunału zadowala przede wszystkim tych, którzy opowiadali się za dostosowaniem przepisów wyborczych do istniejących realiów. Od jakiegoś już czasu podnoszone postulaty wyborów korespondencyjnych i możliwości głosowania przez pełnomocnika w wyborach parlamentarnych, zostały niniejszym wyrokiem uznane za zgodne z zapisami Konstytucji RP. Jest to na pewno gest wykonany w stronę osób starszych oraz osób dotkniętych niepełnosprawnością, które miały trudności z dostaniem się do lokalu wyborczego, a które mogą teraz skorzystać z przysługujących im praw wyborczych. Raczej pozytywnie należy także ocenić wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych do Senatu. Jest to szansa, by w tym ciele parlamentarnym znalazły się osoby silne, niezależne, kompetentne, a nadto rozpoznawalne. Podobnie można wypowiedzieć się o rozstrzygnięciu dopuszczającym wykorzystywanie tzw. bilbordów w kampanii wyborczej. Jest to przecież najprostszy sposób dotarcia, jak również przypomnienia się kandydatów swym wyborcom. Największym atutem wyroku jest jednak fakt, iż przesądził on o tym, że kampania i wybory parlamentarne miały odbyć się zgodnie z przepisami Kodeksu wyborczego. Jasnym stało się więc, jaka jest podstawa prawna owej kampanii i wyborów. 1 Art. 4 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, (Dz. U. z 1997 roku, Nr 78, poz. 483). 2 Dz. U. z 2011 roku, Nr 21, poz Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy z dnia 5 stycznia 2011 roku, Dz. U. z 2011 roku, Nr 21, poz Uzasadnienie do pkt 1 sentencji wyroku. 5 Art. 62 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. 6 Art. 96 ust. 2, 97 ust. 2, 127 ust. 1, 169 ust. 2 Konstytucji. 7 Art. 54 ust. 1 i 3 ustawy Kodeks wyborczy. 8 Op. cit., art. 55 ust Op. cit., art. 55 ust Op. cit., art. 55 ust. 2 i Op. cit., art. 56 ust Op. cit., art. 60 ust. 2 i Op. cit., art. 63 ust Op. cit., art. 65 ust Op. cit., art. 66 ust Op. cit., art. 66 ust. 2 i Ustawa z dnia 27 maja 2011 roku o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 roku, Nr 147, poz. 881). 18 Art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 roku, Nr 102, poz. 588). 19 Art. 110 ust. 4 oraz 495 ust. 1 pkt 4 ustawy Kodeks wyborczy. 20 Ustawa z dnia 3 lutego 2011 roku o zmianie ustawy - Kodeks Wyborczy (Dz. U. z 2011 roku, Nr 26, poz. 134). 21 Stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 18 lipca 2011 roku w sprawie tzw. kampanii informacyjnej prowadzonej przez partie polityczne i osoby pełniące funkcje publiczne przed zarządzeniem wyborów, ZPOW-557-1/ Art. 260 oraz 261 ust. 1-3 ustawy - Kodeks wyborczy. 23 Op. cit., art. 264 ust Op. cit., art. 268 ust Op. cit., art. 265 ust Art. 16 ust. 1 i 2 Przepisów wprowadzających ustawę Kodeks wyborczy, które utraciły moc na podstawie przywoływanego wyroku TK, w zakresie w którym dotyczy wyborów do Sejmu, Senatu i na urząd Prezydenta RP. BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

14 czy 1% podatku? Radomir Kolendowicz, student V roku prawa Wprowadzenie Około 2 tygodni temu Kościół Katolicki w Polsce wysunął pomysł wprowadzenia nowego zapisu do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych 1 o możliwości odliczenia przez podatników 1% od kwoty podatku na rzecz dowolnego kościoła bądź związku wyznaniowego, legalnie działającego w Polsce. W zamian, te ostatnie, zgodziłby się na likwidację Funduszu Kościelnego. Temat wywołał burzę w mediach wśród dziennikarzy i prezenterów szukających sensacji oraz wśród polityków. Tym bardziej temat jest bardzo kontrowersyjny i wywołuje wiele emocji, gdyż już od dłuższego czasu toczy się w naszym kraju dyskusja na temat relacji państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi. Celem niniejszego opracowania jest analiza powyższego pomysłu od strony prawnej, ewentualnych wymagań, które by musiały zostać spełnione przez proponowane zmiany, a także jak się on ma do obecnej sytuacji społeczno gospodarczej. Zagadnienie ma istotne znaczenie i dotyka wielu ważnych kwestii, m.in styku prawa konstytucyjnego i podatkowego, wspólnych stosunków państwa z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi oraz funkcji podatków oraz ich wpływu na inne dziedziny życia. Czym jest Fundusz Kościelny? Obecnie Fundusz Kościelny jest dość mocno krytykowany, przede wszystkim za jak to się mówi,,stracenie racji bytu i pochłanianie bez sensu pieniędzy z budżetu. Powstał on w założeniu jako rekompensata za poniesione przez kościoły szkody w trakcie wojny i trwania socjalizmu w Polsce. Mimo to, cele które spełnia aktualnie wcale nie są mniej ważne od celu, który już w większej mierze został zrealizowany. Wręcz przeciwnie, obecne cele Funduszu są bardzo pożądane i faktycznie przynoszą korzyść społeczeństwu. W postaci Funduszu Kościelnego, państwo i kościoły oraz związki wyznaniowe znalazły dobre podłoże do wspólnej współpracy na rzecz społeczeństwa i dobra wspólnego. Moim zdaniem więc krytyka ta jest nieuzasadniona. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na status i cele Funduszu Kościelnego. Został on powołany na mocy art. 8 ustawy z 20 marca 1950 r. o przejęciu przez państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego i znajdować się miał pod nadzorem ministra administracji publicznej. Miesiąc później Sejm zreorganizował administrację centralną i m.in. powołał do życia Urząd do Spraw Wyznań. Odtąd Fundusz Kościelny do 1989 znajdował się w jego strukturze jako samodzielny referat. Obecnie organizację, organy i tryb działania Funduszu Kościelnego określa statut stanowiący załącznik do uchwały nr 148 Rady Ministrów 2. Fundusz Kościelny nie posiada osobowości prawnej, a jego jedynym źródłem finansowania od 1990 r. jest budżet państwa. Istotną kwestią są cele Funduszu. Obecnie zalicza się do nich m. in. : dotowanie lub całkowite finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych (całkowite dotyczy tylko misjonarzy i zakonnic klauzurowych) wspomaganie kościelnej działalności charytatywnej, wspomaganie kościelnej działalności oświatowo-wychowawczej i opiekuńczowychowawczej, a także inicjatyw związanych ze zwalczaniem patologii społecznych oraz współdziałania w tym zakresie organów administracji rządowej z Kościołami i innymi związkami wyznaniowymi, odbudowę, remonty i konserwację obiektów sakralnych o wartości zabytkowej. Wydaje się, że cele te, a w szczególności wspomaganie kościelnej działalności charytatywnej, oświatowo-wychowawczej oraz opiekuńczej dobrze wpisują się w realizację art. 25 ust. 3 Konstytucji RP 3. Zawarta w nim norma stanowi o współdziałaniu kościołów i innych związków wyznaniowych z państwem dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Ustrojodawcy chodzi o cele uniwersalne całej społeczności zorganizowanej w państwo i ich realizację poprzez dobrowolne działania oparte na zasadach partnerskich, wspieranie aktywności państwa w niektórych dziedzinach przez kościoły i związki wyznaniowe i vice versa 4. Państwo, będąc jedynym źródłem finansowania Funduszu Kościelnego, wspiera działalność kościołów i innych związków wyznaniowych w zakresie wskazanych przez ustrojodawcę celów. Warto zauważyć, że zakres finansowania przez budżet państwa owego Funduszu nie jest mały. Wynosi on od dobrych kilku lat około 90 mln zł rocznie, co stanowi około 0,03% części rocznych wydatków państwa 5. Z zagadnień podatkowoprawnych Celem proponowanej przez Kościół Katolicki zmiany jest zastąpienie Funudszu Kościelnego rozwiązaniem na gruncie prawa podatkowego. Chodzi tu o możliwość odliczenia 1% od kwoty podatku na rzecz kościołów i innych związków wyznaniowych. Kluczowe znaczenie w tym zagadnieniu mają funkcje podatków oraz możliwość oddziaływania przez nie na różne dziedziny życia. Dzieje się tak, gdyż możliwość odliczenia stanowiłoby kolejną ulgę podatkową w konstrukcji ustawy o PIT. Z kolei przyznanie każdej ulgi wiążę się z rezygnacją przez państwo z pewnej części swojego dochodu i przeznaczenia go na inne cele. Wynika to z głównego zadania podatków, w tym podatku dochodowego, którym jest dostarczanie środków pieniężnych państwu, niezbędnych do jego funkcjonowania. Zasadniczą funkcją, jaką pełnią podatki, jest więc funkcja fiskalna 6. W doktrynie jednak wskazuje się na dodatkowe funkcje, które mogą spełniać podatki. Chodzi tu przede wszystkim o funkcje gospodarcze i funkcje społecznie 7. Ulgi są jednym z elementów konstrukcji podatku, które mogą spełniać owe funkcje, gdyż stanowią odstępstwo od funkcji fiskalnej podatku, zmniejszając jego wysokość. Celem ulg o charakterze gospodarczym jest osiągnięcie określonego stanu w gospodarce, np. pobudzenia inwestycji lub eksportu. Z kolei ulgi o charakterze społecznym to takie, których wprowadzenie ma realizować cele ogólnospołeczne 8, np. zachęcanie do łożenia na pomoc społeczną, działalność kulturalną itp. Co istotne, każda ulga, czyli każde uszczuplenie dochodów do budżetu z podatku, musi mieć silne uzasadnienie aksjologiczne, leżące bądź w przepisach obowiązującego prawa, bądź w ogólnie pojętej moralności. Zatem, Fundusz Kościelny czy 1% podatku? Odpowiedź na powyższe pytanie wcale nie okazuje się łatwa. Wydaje się, że obydwie instytucje, zarówno Fundusz jak i możliwość 14 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

15 odliczenia 1% od kwoty podatku na rzecz kościołów oraz innych związków wyznaniowych, mogłyby spełniać podobne funkcje. Obydwie dążyłyby do realizacji celów wyższego dobra człowieka i dobra wspólnego. Powstaje więc wątpliwość, czy likwidacja Funduszu nie byłaby prostym zabiegiem technicznym, w zamian wprowadzając możliwość wyboru i wspierania działalności charytatywnej kościołów i związków wyznaniowych przez podatników. Załóżmy hipotetycznie, że faktycznie Fundusz Kościelny zostałby zlikwidowany, zastąpiony z kolei przez nową ulgę w ustawie PIT. Czy owy zabieg stanowiłby jakikolwiek problem? Należałoby to pytanie rozpatrzeć z punktu widzenia 3 podmiotów: legislatora, administracji, realizującej budżet państwa oraz społeczeństwa. Wydaje się na pierwszy rzut oka, że proces legislacyjny nie byłby zbyt skomplikowany. Zgodnie z art. 217 Konstytcji wszystkie ulgi podatkowe mają być uregulowane w drodze ustawy. Z kolei jak słusznie zauważył Kościół Katolicki, należałoby tak skonstruować przepisy, aby umożliwiały przeznaczenie 1% od kwoty podatku przez podatników na rzecz dowolnego kościoła bądź związku wyznaniowego działającego legalnie w Polsce. Tym samym realizowałoby to zasadę równouprawnienia wszystkich kościołów i związków wyznaniowych, zawartą w art. 25 ust. 1 Konstytucji. W takim razie jak znaczone pieniądze mogłyby znaleźć inne przeznaczenie niż te które są przeznanczane na Fundusz Koscielny gdzie tam mają prawnie określony cel. Z drugiej strony, umieszczając w ustawie zapis o przeznaczeniu takiej ulgi na cele charytatywne przez kościoły i związki wyznaniowe, spowodowałoby jeszcze większe zagmatwanie przepisów ustawy o PIT. Nie można zapominać, iż istnieje już podobna ulga, a mianowicie możliwość odliczenia przez podatnika 1% od kwoty podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Umieszczenie obok siebie dwóch podobnych do siebie ulg utrudniłoby interpretację ustawy o PIT, przecząc zasadzie jasności prawa podatkowego. Punkt widzenia administracji publicznej, odpowiadającej za realizację budżetu państwa, skupiony jest oczywiście na liczbach i ubytkach w budżecie. Wprawdzie w czasie istnienia Funduszu Kościelnego budżet stanowi jedyne źródło finansowania, jednak, jak wynika z wyliczeń specjalistów, możliwość odliczenia przed podatników 1% od kwoty podatku na rzecz kościołów i związków wyznaniowych, stanowiłoby ubytek dla budżetu państwa nawet w wysokości 600 mln zł. Jest to więc suma niemal 6 razy większa niż jest przeznaczana na działanie Funduszu Kościelnego. Taki zabieg finansowy wydaje się nieuzasadniony w perspektywie trwającego kryzysu oraz rosnącego deficytu. Oczywiście taki ubytek oznacza także mniej środków na inne cele społeczno związków wyznaniowych przez podatników dodatkowych funduszy, skoro i tak są one przekazywane, tyle że w drodze cywilnoprawnej umowy darowizny. Podsumowanie Analizując hipotetyczne wprowadzenie i zastąpienie Funudszu Kościelnego możliwością odliczenia 1% od kwoty podatku na rzecz kościołów i związków wyznaniowych, można dojść do wniosku, że jest to pomysł nietrafiony. Skompikowałoby to tylko stosowanie i tak już trudnych w interpretacji przepisów prawa podatkowego, uszczupliłoby budżet państwa oraz nie wniosłoby nic nowego do praktyki. Cele które chciałoby się osiągnąć za pomocą nowej ulgi są osiągane za pomocą Funduszu Kościelnego, kosztują budżet mniej pieniędzy, niezwykle potrzebnych w dobie kryzysu, a w końcu i tak nie zmienią wyborów wiernych, którzy składają darowizny na rzecz swoich wspólnot wyznaniowych. Niemniej za pozytywne należy odebrać aktywność środowisk pozarządowych w dziedzinie tworzenia prawa i nowych rozwiązań finansowych. Nawet, jeśli czasami są to propozycje chybione, skłaniają do zajęcia względem nich stanowiska, co z kolei prowadzi do dyskusji. Powoduje to odrzucanie rozwiązań nieuzasadnionych, dożąc do ciągłego ulepszania i usprawniania obowiązujących przepisów prawa. skonstruować przepis od strony językowej? Pewną lekkomyślnością byłoby sformułowanie przez ustawodawcę przepisu umożliwiającego odliczenie 1% kwoty podatku na rzecz kościoła lub związku wyznaniowego. Dlaczego? Gdyż w ten sposób skonstruowany przepis nie mówi o celu przeznaczanej kwoty, co mogłoby oznaczać, że ten 1% podatku nie zostałby spożytkowany na działalność charytatywną, gdyż kościoły i związki wyznaniowe nie są tylko organizacjami pożytku publicznego. Innymi słowy, prze- gospodarcze realizowane przez państwo. Wprowadzenie takiej ulgi wydaje się nie tylko nieuzasadnione od strony prawnej i ekonomicznej, ale również praktycznej. Społeczeństwo od dawna wspiera różne inicjatywy o charakterze dobroczynnym i charytatywnym. Przejawia się to przede wszystkim w postaci licznych darowizn, ofiarowywanych przez wiernych na rzecz m. in. kościołów i związków wyznaniowych. Nie ma więc sensu wprowadzania nowej możliwości darowania na rzecz kościołów i 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307); dalej zwana jako,,pit 2 uchwała nr 148 Rady Ministrów z dnia 7 listopada 1991 r. w sprawie statutu Funduszu Kościelnego (M. P. Nr 39, poz. 279) 3 Konstytucja Rzeczypospolirej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.) 4 B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009, s R. Mastalski, Prawo podatkowe, wyd. 6, Warszawa 2011, s A. Gomułowicz, J. Małecki, Podatki i prawo podatkowe, wyd. 5, Warszawa 2010, s W. Nykiel, Ulgi i zwolnienia w konstrukcji prawnej podatku, Warszawa 2002, s. 43 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

16 Martyna Kropiewnicka, studentka V roku prawa dr Ewa Kowalewska - Borys - uwagi krytyczne W 2009 roku została powołana Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego, działająca przy Ministrze Sprawiedliwości, której głównym celem stało się przygotowanie kompleksowej nowelizacji przepisów postępowania karnego. Powodem projektowanej nowelizacji jest niska skuteczność ścigania karnego przestępców oraz brak realizacji postulatu - nie surowa a rychliwa kara. 5 kwietnia 2011 roku został oddany pod konsultacje społeczne projekt zmian Kodeksu postępowania karnego. Priorytetowe założenia Komisji to: zwiększenie kontradyktoryjności procesu; dalsze usprawnienie, przyspieszenie i uproszczenie postępowania; sformułowanie na nowo podstaw stosowania środków zapobiegawczych, w taki sposób, aby nie były one nadmiernie wykorzystywane w praktyce procesowej, i aby spełniały swój główny cel, jakim jest zabezpieczenie prawidłowego przebiegu postępowania; w sprawach o charakterze technicznym i porządkowym odciążenie sędziów, prezesów sądów oraz przewodniczących wydziałów przez referendarzy sądowych. Artykuł ten ma na celu przedstawienie i zwięzłe scharakteryzowanie najważniejszych proponowanych zmian. Zwiększenie kontradyktoryjności procesu Na początek wyjaśnijmy, czym jest zasada kontradyktoryjności. Można ją określić jako dyrektywę prowadzenia procesu w formie sporu równouprawnionych stron przed bezstronnym sądem. Jej przeciwieństwem jest zasada inkwizycyjności, gdzie wszystkie funkcje procesowe skupiają się w ręku jednego podmiotu. W polskim systemie prawa karnego, w postępowaniu przygotowawczym, przeważa model śledczy, jednak strony mają również zagwarantowane określone, pojedyncze uprawnienia. Natomiast model kontradyktoryjny realizowany jest w postępowaniu sądowym, wciąż jednak postępowanie dowodowe znamionują w znacznej mierze cechy inkwizycyjności. Opisany tu projekt zakłada rzeczywiste odejście w postępowaniu sądowym od tego dualizmu. Jednym z podstawowych mankamentów obowiązującego systemu prawa karnego jest brak konsekwencji w przeprowadzaniu postępowania dowodowego. Z jednej strony w postępowaniu przygotowawczym dąży się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zabezpieczenia dowodów w jak najszerszym zakresie, z drugiej strony natomiast, kiedy sprawę przekazuje się sądowi, cały proceder powtarza się od nowa. Obecnie odpowiedzialność za wynik sprawy spoczywa na sądzie i to sąd dąży do pełnego i kompletnego przeprowadzenia dowodów i ustalenia prawdy. W przewidzianym modelu odpowiedzialność ta zostanie przerzucona na oskarżyciela i w dalszej kolejności na strony. Polegać to będzie na tym, że organ prowadzący postępowanie przygotowawcze, będzie dążył do zebrania jedynie tych dowodów, które są potrzebne do sformułowania skargi oskarżycielskiej, i jedynie w drodze wyjątku będzie ustalał fakty, co do których przeprowadzenie dowodu przed sądem byłoby niemożliwe. Sąd otrzyma nową rolę - biernego arbitra, który po przeprowadzeniu w postępowaniu sądowym dowodów wnioskowanych przez strony, wyda sprawiedliwe rozstrzygnięcie. Spójrzmy jak wyglądałoby to w praktyce. Kluczowa zmiana nastąpiłaby w 1 art. 167 k.p.k., który aktualnie ma następująca treść:,,dowody przeprowadza się na wniosek stron, podmiotu określonego w art. 416 (podmiotu wskazanego w art. 52 k.k., który uzyskał korzyść majątkową) albo z urzędu". Zmiana polegałaby na dodaniu drugiego zdania, które stwierdzałoby, iż,,w postępowaniu sądowym dowody przeprowadza się z urzędu, w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypadkach". A contrario, co do zasady, sąd przeprowadzałby dowody na wniosek stron. Negatywnym aspektem tego rozwiązania jest de facto obciążenie oskarżonego w większym niż dotąd stopniu ciężarem dowodu w znaczeniu materialnym. Ciężar materialny dowodu wskazuje, kto ponosi skutki braku dowodu lub nie dowiedzenia okoliczności, mającej znaczenie dla rozstrzyganej sprawy. Aktualnie powinność dowodzenia spoczywa na stronie czynnej i ewentualnie na sądzie, oskarżony natomiast, zgodnie z art. 74 k.p.k., nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. W nowym modelu strona czynna będzie zmuszona wykazać większą aktywność, aby bronić swoich racji, gdyż sąd nie będzie musiał już przejmować inicjatywy. Zdaniem Komisji Kodyfikacyjnej obawy, że oskarżony zostanie postawiony w dużo gorszej pozycji, są nieuzasadnione. To właśnie dzięki takiemu rozwiązaniu zasada kontradyktoryjności nabierze właściwego wymiaru i stworzy najlepsze warunki do wyjaśnienia prawdy, bowiem strony będą musiałby podjąć wysiłek udowodnienia swoich racji i jeżeli dojdzie do jakichś zaniedbań, to one będą odpowiedzialne za to, że nie podjęły wystarczających starań, aby dowieść słuszności swoich stanowisk. Nowa regulacja nie zamykałaby też kategorycznie drogi do tego, aby w określonych przypadkach to sąd przeprowadził dowód. Z drugiej jednak strony, należy wskazać regulację art. 2 2 k.p.k., zgodnie z którą,,podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne". Przepis ten normuje fundamentalną zasadę polskiego postępowania karnego - zasadę prawdy materialnej - która zobowiązuje sąd karny do dokonywania prawdziwych ustaleń faktycznych. Zgodnie z tą zasadą, to na sądzie spoczywa odpowiedzialność za sprawiedliwe rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności karnej, wymierzanej przecież konkretnej osobie. Wprowadzenie zaś proponowanych zmian spowoduje, iż od umiejętności, sumienności oraz od zdolności poszukiwania dowodów przez strony procesu, będzie zależało rozstrzygnięcie sprawy karnej. Przedstawiona powyżej zmiana pociąga za sobą szereg kolejnych. Przede wszystkim zasadzie in dubio pro reo (,,w razie wątpliwości na korzyść oskarżonego") zostanie nadane nowe znaczenie. Art. 5 2 k.p.k. brzmiałby:,,wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym, rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Kluczowe jest tu stwierdzenie, że chodzi o wątpliwości, których nie usunięto. Zrezygnowano bowiem z określenia,,nie dające się usunąć" wątpliwości. A contrario wnioskujemy, że dotyczy to więc także wątpliwości usuwalnych. Dzięki takiej regulacji odpowiedzialność za wyjaśnienie wątpliwości spada na oskarżyciela (i w sensie materialnym również na obronę), a nie na sąd. Nowe brzmienie przepisu nie pozostawia wątpliwości, że chodzi o kwestie dowodowe, a nie prawne, co do tej pory było przedmiotem dyskusji w doktrynie i orzecznictwie. Rozstrzyganie wątpliwości prawnych należy bowiem do sądu, wobec czego zadania sądu i oskarżyciela zostały tu wyraźnie podkreślone. Ważna i zasadnicza zmiana nastąpi w art k.p.k., któremu nadane będzie nowe brzmienie:,,oskarżyciel publiczny może cofnąć akt oskarżenia do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. W toku przewodu sądowego cofnięcie aktu oskarżenia dopuszczalne jest jedynie za zgodą oskarżonego. Ponowne wniesienie aktu oskarżenia przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn jest niedopuszczalne. W omawianym modelu zakłada się bowiem większą swobodę stron w podejmowaniu decyzji w zakresie uczestniczenia w procesie. Cofnięcie aktu oskarżenia oznaczało będzie konieczność umorzenia postępowania na podstawie art pkt 9 k.p.k., z uwagi na brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Zgoda oskarżonego w przypadku cofnięcia oskarżenia w toku rozprawy uzasadniona jest tym, iż oskarżyciel, w razie braku takiego wymogu, mógłby, jednostronną czynnością procesową, doprowadzić do umorzenia postępowania, gdzie w tej sytuacji korzystniejsze dla oskarżonego może być uniewinnienie a nie umorzenie postępowania. Ma on dzięki tej regulacji prawo wyboru. Natomiast zdanie trzecie wskazanego przepisu wykluczy przyjęcie interpretacji, opartej na założeniu, że brak skargi jest negatywną przesłanką procesową o charakterze względnym i przemijającym. Zauważyć należy, iż proponowana zmiana przypomina rozwiązania funkcjonujące w trybie prywatnoskargowym (art k.p.k.) Problem jednak w tym, jak uzasadnić taką nagłą" zmianę oskarżycielskiej decyzji? W trybie prywatnoskargowym motywy są oczywiste - rezygnacja przez pokrzywdzonego z dążenia do wymierzenia sprawcy kary. Natomiast w przypadku przestępstw ściganych z urzędu, wprowadzenie tej regulacji wywołuje 16 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

17 kontrowersje z punktu widzenia zasady legalizmu. Jest to dyrektywa, w myśl której organ procesowy, powołany do ścigania przestępstw, zobowiązany jest, z chwilą powzięcia uprawdopodobnionej wiadomości o przestępstwie ściganym z oskarżenia publicznego, wszcząć i przeprowadzić postępowanie karne. Warto przypomnieć, iż art. 45 ust. 1 Konstytucji RP daje każdemu gwarancję do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Wypada również wskazać w tym miejscu na jeden chociażby cel procesu karnego, czyli art. 2 1 pkt. 3 k.p.k., a mianowicie uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego w procesie karnym. Konsekwencją rozszerzenia zasady kontradyktoryjności jest ograniczenie podstaw oddalania wniosków dowodowych stron. Podstawy te zawarte są w art k.p.k., z którego usuniętoby pkt 5, gdzie podstawą oddalenia jest fakt, iż wniosek dowodowy w sposób oczywisty zmierza do przedłużenia postępowania. Skoro sąd jest niemalże całkowicie zdany na działania stron, to nie może z drugiej strony tej aktywności stron ograniczać. Należy wskazać, że również praktyka stosowania tej podstawy oddalania wniosków dowodowych wykazała, iż konstrukcja taka przysparza wiele praktycznych problemów, np. kiedy pojawi się spóźniony, ale istotny dla rozstrzygnięcia wniosek dowodowy. Również aktualne brzmienie art. 397 k.p.k., gdzie wzywa się oskarżyciela do przedstawienia nowych dowodów i w tym celu sąd może przerwać albo odroczyć rozprawę, w nowych okolicznościach nie miałoby sensu. Strony jednakże powinny mieć stosowny czas na przygotowanie dowodów, dlatego też proponuje się uzupełnienie art k.p.k. o nowy powód do zarządzenia przerwy, poprzez wskazanie, że możliwe jest to także dla przygotowania przez strony wniosków dowodowych. Przerwanie rozprawy z tego powodu następować będzie na wniosek stron. Ponadto nie będzie mieć racji bytu kontrolowanie wniesionego do sądu aktu oskarżenia pod kątem kompletności przedstawionego wraz z aktem oskarżenia materiału dowodowego. Zostanie jednak zachowana instytucja zwrotu sprawy prokuratorowi, w celu usunięcia istotnych braków postępowania przygotowawczego. Uznano bowiem, że zwrot taki następować może, nie tylko z powodu braków dowodowych, ale także z powodu innych wad postępowania przygotowawczego (np. niewłaściwa forma, nie przeprowadzenie czynności obligatoryjnych). Warto również zaznaczyć, że konsekwencją zmian jest przekształcenie uczestniczenia oskarżonego w rozprawie z obowiązku w uprawnienie, a obowiązek udziału prokuratora w rozprawie głównej ograniczono do spraw, w których prowadzone było śledztwo. Rozszerzenie konsensualizmu procesowego Na konsensualizm procesowy składają się instytucje, które pozwalają na zakończenie procesu karnego na podstawie porozumienia stron. Uczestnicy procesu karnego, działając w granicach swych uprawnień, czynią sobie wzajemne ustępstwa, co do toku postępowania lub rozstrzygnięcia merytorycznego. Należy wskazać, iż głównym dobrodziejstwem konsensualizmu jest obniżenie kary. Przykładami takich instytucji w polskim prawie karnym są: instytucja wniosku o skazanie bez rozprawy (art. 343 k.p.k.) i tzw. wniosku o dobrowolne poddanie się karze (art. 387 k.p.k.). Nowy model postępowania karnego przewiduje rozszerzenie zakresu zastosowania tych instytucji oraz odformalizowanie postępowania w przedmiocie obu wniosków. Zupełnym novum będzie instytucja pojednania, będąca rozwinięciem art. 23a k.p.k., dotyczącego mediacji i jej znaczenia dla procesu karnego. Przyjrzyjmy się więc zmianom w instytucji skazania bez rozprawy. Po pierwsze, proponuje się rozszerzenie jej na wszystkie występki. Po drugie, pokrzywdzony będzie miał zagwarantowane prawo sprzeciwu wobec wydania wyroku bez przeprowadzenia rozprawy (nowy 3a), a sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od dokonania w nim wskazanej przez siebie zmiany, zaakceptowanej przez oskarżonego (nowy 3b). Z kolei dobrowolne poddanie się karze ma być dopuszczalne w sprawach o wszystkie przestępstwa, czyli również zbrodnie. Jak zostało wspomniane powyżej, jednym z celów konsensualizmu jest zredukowanie kary. Szczególnie więc w przypadku zbrodni, porozumienie procesowe prowadzące do zmniejszenia kary będzie godzić w wychowawczą i prewencyjną funkcję postępowania karnego. Nowym rozwiązaniem, w sytuacji popełnienia występku, będzie możliwość uwzględnienia wniosku oskarżonego na posiedzeniu, jeżeli wniosek zgłoszony został przed doręczeniem mu zawiadomienia o terminie rozprawy (art. 338a k.p.k.). W posiedzeniu będą mogły wziąć udział strony i pokrzywdzony (art. 343a k.p.k.). Komisja Kodyfikacyjna uznała, że logicznym i usprawniającym funkcjonowanie procesu karnego będzie uzupełnienie przepisów dotyczących mediacji, czyli art. 23a, któremu zostanie nadane następujące brzmienie - 1:,,Postępowanie w sprawie o występek zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 3 można umorzyć za zgodą pokrzywdzonego, jeżeli przed rozpoczęciem przewodu sądowego w pierwszej instancji oskarżony pojednał się, w szczególności w wyniku mediacji, z pokrzywdzonym i naprawił szkodę wyrządzoną przez przestępstwo lub zadośćuczynił wyrządzonej krzywdzie, a nie sprzeciwia się temu interes wymiaru sprawiedliwości". Uzasadnieniem takiego rozwiązania jest brak celowości w karaniu sprawcy, który dołożył starań, aby spór zakończyć i usunąć skutki swojego postępowania. Z przytoczonego przepisu możemy wywnioskować, że do unicestwienia sporu mogło dojść zarówno w toku mediacji, jak i pozanią. Przepis ten nie gwarantuje jednak, że spór nie zostanie odnowiony, dlatego też 3 tegoż przepisu wskazuje: Postępowanie w sprawie można podjąć, jeżeli w okresie 2 lat od uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania oskarżony popełnił przestępstwo umyślne na szkodę tego samego pokrzywdzonego, za które został następnie prawomocnie skazany, nie później jednak niż w ciągu 3 lat od daty prawomocnego umorzenia postępowania". Na postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie podjęcia postępowania będzie przysługiwało zażalenie (art. 23b 4 i 5 k.p.k.). Niewątpliwie jest to korzystna zmiana, która stanowi kolejny wyłom oportunistyczny w procesie karnym. Niemniej jednak z uwagi na fakt, iż według art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Polsce sprawują sądy, postulować należy, iż prokurator podejmujący decyzję o umorzeniu postępowania powinien każdorazowo uzyskać zgodę właściwego sądu. Skład sądu W tej materii również mają nastąpić liczne zmiany, zarówno w sądzie I, jak i II instancji a w toku procesu na rozprawie, jak również na posiedzeniu. Reguła, iż sąd w I instancji rozstrzyga w składzie jednego sędziego, zostanie ograniczona jedynie do sądów rejonowych, natomiast skład sądu w sądzie okręgowym ma być powiększony o ławników (obecnie ma to miejsce w sprawach o zbrodnie). Nową zasadą będzie orzekanie sądu odwoławczego w składzie jednoosobowym w sprawach, w których postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia (na dzień dzisiejszy sytuacja taka następuje tylko, gdy zarządzi tak prezes sądu). Posiedzenia sądu będą odbywały się co do zasady w składzie jednoosobowym, a w składzie trzech sędziów jedynie, gdy ustawa stanowiłaby inaczej, albo z uwagi na wagę bądź zawiłość sprawy zarządziłby to prezes sądu. Z pewnością te regulacje wpłynął na szybkość postępowania i pozwolą na efektywniejszą organizację pracy sędziów. Z drugiej jednak strony budzą kontrowersje ze względu na konstytucyjną zasadę kolegialności orzekania. Referendarze sądowi Obecnie w postępowaniu karnym referendarze sądowi nie pełnią żadnych funkcji. Zgodnie z założeniami Komisji ma się to zmienić. Umożliwienie referendarzom uczestniczenia w procesie karnym odciążałoby sędziów od czasochłonnych, chociaż nieskomplikowanych pod względem prawnym czynności, które nie stanowią sprawowania wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu art. 175 Konstytucji RP, a w dużej części mają charakter administracyjno-organizacyjny. Referendarze sądowi będą mieć legitymację do wydawania poleceń, a w wypadkach wskazanych w ustawie także postanowień i zarządzeń. Mogą oni również wykonywać inne zadania z zakresu ochrony prawnej, wskazane w ustawie. Decyzje referendarzy będą podlegać wzruszeniu w postaci sprzeciwu. W razie wniesienia sprzeciwu postanowienie traci moc. Prezes sądu będzie odmawiał przyjęcia sprzeciwu jedynie wówczas, gdy wniesiony zostanie po terminie lub przez osobę nieuprawnioną. Oskarżony, obrońca, pełnomocnik W wyniku poszerzenia elementów kontradyktoryjności procesu karnego i zwiększenia decyzyjności stron postępowania nastąpiło wiele zmian w przepisach dotyczących oskarżonego oraz reprezentantów stron procesowych. Zmienił się między innymi system wyznaczania obrońcy z urzędu. Po pierwsze, obrońcy z urzędu będzie mógł domagać się, powołując się na przesłankę ubóstwa, również podejrzany. Ponadto, w postępowaniu sądowym zostanie wyznaczone ogólne prawo do domagania się obrońcy z urzędu (art. 80a k.p.k.), bez powoływania się na wspomnianą niemożność pokrycia kosztów obrony (wystarczył będzie wniosek oskarżonego). Jedyną podstawą odmowy wyznaczenia obrońcy w tym trybie jest funkcjonowanie obrońcy z wyboru albo konieczność wyznaczenia obrońcy z urzędu BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

18 w trybie art k.p.k. Opisane powyżej zmiany nie powinny powodować nadmiernych kosztów ze strony Skarbu Państwa, gdyż w wypadku skazania oskarżonego, to on ponosił będzie koszty obrony, o czym oskarżonego będzie trzeba pouczyć, przy doręczeniu mu odpisu aktu oskarżenia. Zupełnym novum będzie wyznaczenie obrońcy, w celu dokonania określonej czynności procesowej, w toku postępowania sądowego. Następuje ono na zasadach ogólnych, zatem na wniosek oskarżonego, co związane jest z możliwością obciążenia go wynikłymi z tego kosztami. Warto dodać, iż zmienił się katalog przesłanek obrony obligatoryjnej. W tym miejscu należy przytoczyć nowy art k.p.k. :,,W postępowaniu karnym oskarżony musi mieć obrońcę, jeżeli: 3) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona, 4) zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie samodzielnej oraz rozsądnej obrony." Ma tu miejsce rozbicie podstaw obrony obligatoryjnej na przesłanki występujące tempore criminis (pkt 3) oraz tempore procedendi (pkt 4). W pierwszym przypadku ustawodawca zrezygnował z trudnego do zdefiniowania pojęcia poczytalności i odwołał się do treści art. 31 k.k. Warto dodać, iż nową instytucją procesową jest pełnomocnik z urzędu dla strony innej niż oskarżony, którego warunki powołania wzorowane są na nowym art. 80a k.p.k., dotyczącym obrońcy z urzędu w postępowaniu sądowym i obrońcy do dokonania określonej czynności prawnej. Dowody W zakresie dowodów przewidywane są niewielkie, aczkolwiek wprowadzające istotne uproszczenia zmiany. Zmodyfikowany zostanie art. 11 1a k.p.k., który dotyczy przesłuchania świadka na odległość. W obecnym stanie prawnym wymagane jest w każdym przypadku, aby w miejscu, w którym znajduje się przesłuchiwany, obecny był inny sąd. W praktyce powodowało to wiele trudności i uniedogodnień, dlatego w projekcie proponuje się, aby sąd, który zarządza takie przesłuchanie wyznaczał sędziego tego sądu albo referendarza sądowego do obecności w miejscu, w którym ma być osoba przesłuchiwana, a gdyby miejsce to znajdowało się poza okręgiem tego sądu, wzywał do takiego wydelegowania sąd właściwy miejscowo. W obu wypadkach wydelegowanym nie musiałby być sędzia. Obecność wskazanej osoby miałaby jedynie na celu czuwanie nad zapewnieniem zgodnych z prawem warunków tej czynności, co obejmuje m.in. sprawdzenie tożsamości świadka, czy zagwarantowanie, że w miejscu przesłuchania nie ma osób, które mógłby oddziaływać na składane przez przesłuchiwanego oświadczenia dowodowe. Sam projektowany przepis podkreśla taką właśnie funkcję osoby oddelegowanej. Kolejną propozycją jest umożliwienie podejrzanemu, który ma być umieszczony w zamkniętym zakładzie leczniczym dostępu do akt postępowania przygotowawczego w takim samym zakresie jak podejrzanemu, wobec którego rozważana jest kwestia jego tymczasowego aresztowania (art k.p.k.). Ostatnią zmianą dokonaną w zakresie dowodów jest doprecyzowanie czynności otwarcia zwłok. W projekcie podkreśla się, iż tej czynności dokonuje biegły lekarz, w miarę możliwości z zakresu medycyny sądowej. Środki przymusu W tej kwestii zmiany polegają przede wszystkim na zaostrzeniu wymogów stosowania tymczasowego aresztowania. Pierwsze obostrzenie znajdziemy w art k.p.k., który stanowi o posiedzeniu sądu, dotyczącym przedłużenia tymczasowego aresztowania oraz rozpoznawania zażalenia na jego zastosowanie lub przedłużenie. Dodaje się tam zdanie drugie, przyjmując że gdy oskarżony, którego środek ten dotyczy, nie ma obrońcy, ustanawia się mu obrońcę z urzędu dla zapewnienia mu obrony formalnej w zakresie wskazanych czynności. Kolejna zmiana dotyczy wprowadzenia jako podstawy zastosowania tymczasowego aresztowania ustaleń poczynionych na podstawie jawnych dla oskarżonego i jego obrońcy dowodów. Obecnie jest możliwe oparcie postanowienia także na innych dowodach. Proponowany art. 249a k.p.k. w zdaniu drugim zobowiązuje jednak sąd do uwzględniania z urzędu także okoliczności, których prokurator nie ujawnił tym podmiotom, ale tylko odnośnie tych, które są korzystne dla oskarżonego. Natomiast nowy 2a art. 250 k.p.k. formułuje nie występujące dotąd wprost w kodeksie wymogi, jakie spełniać powinno uzasadnienie wniosku prokuratora o zastosowanie tymczasowego aresztowania. Zasadnicze obostrzenie co do negatywnych przesłanek tymczasowego aresztowania nastąpiło w art k.p.k., który w nowej regulacji stanowić będzie, iż tego środka zapobiegawczego nie można stosować, jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą pozbawienia wolności do lat 2 i to z wyłączeniem możliwości stosowania go przy czynie o takim zagrożeniu, gdy tylko sprawcę ujęto na gorącym uczynku lub w pościgu. Poważne ograniczenie zakłada się w nowym 4 b art. 263 k.p.k. Wyłącza się tu bowiem możliwość przedłużenia przez sąd apelacyjny, odpowiednio na wniosek prokuratora lub sądu, maksymalnego okresu stosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym i w stadium sądowym procesu, określone art i 4 k.p.k., czyli 12 miesięcznego w pierwszym z tych stadiów i 2 letniego w drugim. Wyłączenie to byłoby uzależnione od realnie grożącej oskarżonemu kary za zarzucane mu przestępstwo. Natomiast przy przedłużaniu czasu trwania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym na okres ponad roku, wprowadzono zakaz dalszego jego przedłużania, gdy owa realnie grożąca kara w konkretnej sprawie nie przekroczy 3 lat pozbawienia wolności, zaś w stadium sądowym - przy przedłużaniu aresztowania na ponad 2 lata - jeżeli nie przekroczy ona 5 lat pozbawienia wolności. Zakaz ów nie działałby jednak, gdyby konieczność przedłużenia wynikała z celowego przewlekania postępowania przez oskarżonego. Postępowanie przygotowawcze Przyjrzyjmy się na początek, do jakich zmian dojdzie w zakresie regulacji śledztwa. Komisja Kodyfikacyjna proponuje skreślenie w art. 309 pkt 2 i 3 k.p.k. i wprowadzenie do art. 325a k.p.k. nowego 3, będącego ich odpowiednikiem. Śledztwo, pozostając prokuratorskim, oparte będzie na kryteriach natury przedmiotowej - dotyczyć będzie przestępstw należących w I instancji do sądu okręgowego, oraz tych, odnośnie których zaistniały prawne przeszkody w prowadzeniu dochodzenia i gdy, z uwagi na wagę i zawiłość sprawy, prokurator zdecydował o prowadzeniu śledztwa. Dochodzenie zaś będzie dotyczyć występków przynależnych w I instancji do sądu rejonowego. Nadal będzie mógł prowadzić je zarówno prokurator, jak i inne organy, z tym że wobec osób, odnośnie których dotąd, bez względu na rodzaj zarzucanego im występku, prowadzono śledztwo, byłoby to dochodzenie prokuratorskie, gdy zarzuca się czyn przynależny do orzecznictwa sądu rejonowego. Nadal przy tym prokurator mógłby przekształcić każde dochodzenie w śledztwo, gdyby wskazywała na to waga lub zawiłość sprawy (art. 309 pkt 5 k.p.k.). Dodatkowo zaś mógłby zarządzić, z tych samych powodów, prowadzenie własnego dochodzenia w innej sprawie przynależnej w ogóle do dochodzenia. Ta zasadnicza zmiana spowoduje szereg innych, drobnych modyfikacji m.in. art k.p.k., dotyczący powierzania przez prokuratora śledztwa innym organom, tak, aby dotyczył on jedynie śledztwa w nowym, przedmiotowym tylko, ujęciu. Warto również dodać, iż w projekcie wprowadzono zmiany co do krytykowanego w doktrynie i orzecznictwie braku nadzoru prokuratora nad dochodzeniem. Po pierwsze, organy nieprokuratorskie będą musiały powiadamiać prokuratora o wszczęciu dochodzenia, a po drugie będzie on zatwierdzał postanowienia o tzw. rejestrowym umorzeniu dochodzenia. Są to pożądane i korzystne zmiany. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji Na tym etapie postępowania zasadnicza zmiana będzie wprowadzona w art. art k.p.k. Wspomniany artykuł obecnie nakłada na oskarżonego obowiązek uczestniczenia w rozprawie głównej. W nowym modelu obowiązek ów ma być przekształcony w prawo do uczestnictwa. Ma to oczywiście służyć przyspieszeniu postępowania i jest wyrazem poszerzenia kontradyktoryjności procesu, bowiem w tym wypadku to oskarżonemu powinno zależeć na wybronieniu się z zarzutów, więc on sam będzie oceniał czy jego obecność na rozprawie wpłynie na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Jak już było wspomniane, odpowiedzialność za wynik postępowania zostaje po części przerzucona na oskarżonego. Owa reguła wolnościowa jest obwarowana pewnymi ograniczeniami, co wskazuje zdanie drugie projektowanego przepisu:,,przewodniczący lub sąd mogą uznać jego obecność za obowiązkową", a także 1a, który stanowi, iż w sprawach o zbrodnie oskarżony ma obowiązek uczestniczenia w rozprawie w czynnościach związanych z odczytaniem zarzutów aktu oskarżenia i przesłuchaniem oskarżonego. W związku z brakiem, co do zasady, obowiązku 18 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

19 udziału oskarżonego w rozprawie, wyrok, wydany pod nieobecność oskarżonego, nie jest zaoczny. Konsekwencją opisanej powyżej zmiany jest nowe brzmienie art. 376 k.p.k. Reguły wynikające z tego przepisu, będą stosowane jedynie w sytuacjach, kiedy obecność oskarżonego na rozprawie jest obowiązkowa. Natomiast zmieniony 2 nie ogranicza już możliwości kontynuowania rozprawy przerwanej i odroczonej do sytuacji, w których oskarżony złożył wyjaśnienia, co sprzyjać może zasadniczemu przyspieszeniu tej fazy postępowania. Ta regulacja daje także możliwość kontynuacji rozprawy pod nieobecność współoskarżonych, których udział nie jest obligatoryjny. Wymienione modyfikacje powodują szereg zmian w przepisach dotyczących informowania oskarżonego o terminach rozprawy, prowadzenia przesłuchania, pouczenia oskarżonego o jego prawach i obowiązkach, możliwości uzyskiwania przez oskarżonego informacji dotyczących postępowania itp. Aby przyspieszyć postępowanie w I instancji, w nowym modelu procesu karnego przewiduje się rezygnację z niektórych czynności prawnych. W szczególności rezygnuje się z odczytywania całego aktu oskarżenia na rozprawie. Oskarżyciel będzie przedstawiał jedynie zarzuty oskarżenia. Z kolei podczas publicznego ogłoszenia wyroku przewodniczącemu wolno pominąć treść tych zarzutów. Sąd będzie jednak musiał odczytać opisy czynu przypisanego oskarżonemu, jeżeli ten różni się od opisu czynu zarzuconego w akcie oskarżenia. Kolejnym elementem, który zostanie wyeliminowany, jest możliwość odczytania dowodów na rozprawie, jeżeli wnosi o to którakolwiek ze stron (art k.p.k.). W projekcie przewidziane jest odczytanie dowodów jedynie wówczas, gdy wnosi o to strona, która z prawnie relewantnym dowodem nie miała sposobności zapoznać się wcześniej. Postępowanie odwoławcze Pierwszą zasadniczą zmianą na tym etapie postępowania będzie, wynikające po raz kolejny z rozszerzonej zasady kontradyktoryjności i stanowiące pewną konsekwencję art. 167 k.p.k. ograniczenie stawiania sądowi zarzutu zarówno co do tego, że nie dopuścił on określonych dowodów z urzędu, jak i co do tego, że w trybie wyjątkowym z prerogatywy takiej skorzystał, pomimo braku inicjatywy strony (art k.p.k.). Skoro strona nie wykazała należytej aktywności w trakcie pierwszoinstancyjnego postępowania, nie powinna mieć następnie możliwości podnoszenia takiego zarzutu w późniejszych etapach, aby niepotrzebnie nie wydłużać postępowania. Możliwość podnoszenia takich zarzutów demotywowałaby strony do aktywnego działania w trakcie przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji. Jednakże odwołujący się będzie mógł wskazać nowe fakty i dowody wówczas, jeżeli nie mógł powołać ich w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (art k.p.k. in fine). W piśmiennictwie podkreśla się, iż aktualnie obowiązujący model postępowania odwoławczego jest dysfunkcjonalny ze względu na dominację elementów kasatoryjności nad elementami reformatoryjności. W nowym modelu dąży się więc do poszerzenia możliwości zmiany wyroku przez sąd odwoławczy, a nie jedynie jego uchylenia, zwiększając jednocześnie możliwość bezpośredniego zetknięcia się przez sąd ad quem z dowodami. Wprowadza się w tym celu liczne zmiany m.in. skreślono art k.p.k. brzmiący -,,Sąd odwoławczy nie może przeprowadzić postępowania dowodowego, co do istoty sprawy", natomiast 1 tegoż artykułu nadano treść:,,sąd odwoławczy, uznając potrzebę uzupełnienia przewodu sądowego, przeprowadza określone dowody na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, a nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Dowody można dopuścić również przed rozprawą". W związku z tym, stwierdzono, iż wszystkie te zmiany nie przyniosą oczekiwanego efektu, jeżeli zostaną utrzymane wszystkie dotychczasowe zakazy ne peius. Zrezygnowano więc z najbardziej kontrowersyjnego z nich, czego wyrazem jest skreślenie 2 art. 454 k.p.k., który stanowi, iż sąd odwoławczy może orzec surowszą karę pozbawienia wolności, tylko wtedy, gdy nie zmienia ustaleń faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Zmiana ta z pewnością obniża gwarancje procesowe oskarżonego, ale nie wychodzi poza ogólnie przyjęte standardy prawne. Likwiduje się w ten sposób barierę dla tzw. dowodzenia merytorycznego przed sądem odwoławczym. Kolejną zmianę w postępowaniu odwoławczy stanowi obowiązek każdego odwołującego się, nie zaś jedynie tzw. podmiotu fachowego wnoszącego środek odwoławczy, wskazania w treści tego środka zarzutów stawianych zaskarżanemu rozstrzygnięciu. (nowa treść art k.p.k.). Dzięki takiemu rozwiązaniu można istotnie ograniczyć obowiązek przeprowadzania kontroli odwoławczej poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów, bowiem zgodnie z zasadą dyspozycyjności strony, ona sama decyduje, jakie zarzuty chce podnieść w postępowaniu odwoławczym. Działanie sądu z urzędu powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy zakres i wzorzec kontroli, zadysponowany przez stronę, jest nie do pogodzenia z elementarnymi względami sprawiedliwości, albowiem nakazywałby zignorowanie błędów o wręcz fundamentalnym charakterze. Z drugiej jednak strony wątpliwości budzi praktyczna możliwość właściwego korzystania przez strony z zarzutów. W dotychczasowym stanie prawnym sporządzenie i podpisanie apelacji, nie pochodzącej od prokuratora, od wyroku sądu okręgowego było objęte tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Wymóg ten nie znajduje uzasadnienia ze względu na obecną właściwość rzeczową sądów. Należy zwrócić uwagę iż stopień skomplikowania spraw prowadzonych przed sądem rejonowym nie odbiega najczęściej od stopnia skomplikowania spraw w sądzie okręgowym. W projekcie postanowiono więc zrezygnować z tej instytucji. Dzięki takiemu rozwiązaniu stronom łatwiej będzie dochodzić swoich racji. Nadzwyczajne środki zaskarżenia Również co do nadzwyczajnych środków zaskarżenia nastąpiły liczne zmiany. Warto zwrócić uwagę na kilka z nich. Przede wszystkim zmieniono podstawy kasacji. Zagwarantowano bowiem możliwość wniesienia kasacji nie tylko od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego, kończącego postępowanie w sprawie, ale również od prawomocnego postanowienia sądu odwoławczego o umorzeniu postępowania i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci bezterminowego pozbawienia wolności w zakładzie zamkniętym. Kolejna zmiana jest ściśle skorelowana z regulacją z art. 167 i 447 k.p.k. Logicznym jest, iż strona, która nie dochodziła swoich praw w trakcie całego postępowania w I i II instancji, nie może powoływać się w nadzwyczajnym środku zaskarżenia na rażącą niesprawiedliwość orzeczenia z powodu okoliczności, co do których sama nie wykazała się żadną aktywnością (dodatkowe zdanie w art. 523 k.p.k. -,,Strona nie może również wnieść kasacji na podstawie zarzutu naruszenia art ). Nowa regulacja ma chronić sąd kasacyjny przed przeniesieniem na niego odpowiedzialności za wynik postępowania. Jest to wyrazem konsekwencji i kompleksowego ujęcia danej materii. Listę najważniejszych zmian zamyka rezygnacja z postępowania uproszczonego. Jest to spowodowane uproszczeniem postępowania zwyczajnego. Dzięki nowym regulacjom postępowanie uproszczone stanie się po prostu zbędne. Podsumowanie Na koniec warto dodać, że opisane powyżej rozwiązania prawne to tylko część proponowanych zmian. Projekt zakłada także nowelizację Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, Kodeksu karnego skarbowego i Ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Jeżeli więc dojdzie do uchwalenia przedstawionych zmian, będziemy mieć do czynienia z gruntownym przekształceniem całego systemu postępowania karnego. Niewątpliwie jest ono potrzebne ze względu na permanentnie zmieniające się stosunki prawne i społeczne. Niektóre z opisanych powyżej zmian są pożądane i z pewnością korzystnie wpłyną na kształt obecnego procesu karnego, inne budzą zasadnicze wątpliwości. Należy zauważyć, iż proces karny jest postępowaniem szczególnym. Chodzi tu bowiem, przede wszystkim, o skuteczną realizację przez państwo roszczenia wspólnoty społecznej o wykrycie i pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sprawców przestępstw, ale również o to, aby osoby niewinne nie ponosiły odpowiedzialności za czyny, których nie popełniły. Ponadto celem procesu karnego jest uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego, które zbieżne są z interesem publicznym i z oczekiwaniami społeczeństwa dotyczącymi sprawnego ścigania przestępców. Obywatele mają bowiem prawo czuć się bezpiecznie i żyć w przeświadczeniu, że ich państwo jest państwem prawa. Reasumując, model polskiego postępowania karnego powinien służyć umocnieniu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego, a czas pokaże czy nadchodzące zmiany zostaną uznane za słuszne i czy będą uchwalone w opisanym kształcie przez organy ustawodawcze. Literatura: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, Dz.U z późn. zm. Projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw - ms.gov.pl Uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego i niektórych innych ustaw - ms.gov.pl B. Bieńkowska, P. Kruszyński, C. Kulesza, P. Piszczek, "Wykład prawa karnego procesowego" Białystok 2003 S. Waltoś, "Proces karny. Zarys systemu.", Warszawa 2008 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU PAŹDZIERNIK - LISTOPAD

20 ODWRÓCONA mgr Magdalena Bielonko Niewątpliwie jednym z największych dorobków życiowych osób starszych jest posiadana nieruchomość. Problem pojawia się w momencie, gdy dana nieruchomość została zakupiona na kredyt, spłacany przez wiele lat, natomiast majątek, przeznaczany na obsługę bieżących wydatków, nie wystarcza na pokrycie całkowitej raty kredytu. Niejednokrotnie w takiej sytuacji należy szukać rozwiązania, aby wykorzystać majątek, który został zamrożony w posiadanej nieruchomości. Warto zauważyć, iż istnieje kilka doraźnych sposobów na to, jak wykorzystać daną nieruchomość, aby zwiększała bieżące wpływy. Możliwa jest oczywiście sprzedaż zamieszkanej nieruchomości, a w zamian za uzyskane środki pieniężne, pojawia się szansa zakupu nieruchomości tańszej, na przykład położonej w mniej atrakcyjnej okolicy bądź też o mniejszej powierzchni od poprzedniej. Resztę uzyskanych środków przeznacza się na zaspokajanie potrzeb, wynikających z codziennej egzystencji. Dodajmy, iż to rozwiązanie wydaje się niewyobrażalne dla tych osób, które są związane emocjonalnie z danym miejscem, przebywając od dzieciństwa w tej samej okolicy. Innym pomysłem, który posiada zarówno wady i zalety, jest wynajęcie części nieruchomości innej osobie. Z jednej strony nie jesteśmy zmuszeni do sprzedaży nieruchomości, z drugiej jednak, jesteśmy skazani na dodatkowe towarzystwo innych osób. Kompromisem w stosunku do wymienionych rozwiązań jest skorzystanie z hipoteki odwróconej, która wpływa na pozyskanie dodatkowych środków z posiadanej nieruchomości. Ogólnie rzecz ujmując, polega ona na umożliwieniu osobom starszym, posiadającym nieruchomość, otrzymanie kredytu, którego zabezpieczeniem jest dana nieruchomość. Jest to dosyć nowe rozwiązanie, a jego źródeł należy szukać w Stanach Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii w latach 80. ubiegłego wieku, chociaż ogólne mechanizmy istniały już wcześniej. W ostatnich latach zaczęto odnotowywać systematyczny wzrost zainteresowania tym produktem, nie tylko ze strony seniorów, lecz także ze strony instytucji kredytowych. W Polsce to rozwiązanie jest również coraz częściej dyskutowane, pomimo faktu, iż nie istnieje ustawa, regulująca kompleksowo zagadnienia tej instytucji 1. Na rynku pojawiają się usługi, które mają za zadanie spełniać funkcję umowy o odwrócony kredyt hipoteczny, jednakże nie są one oferowane przez podmioty sektora finansowego. Model ten ma ścisłe powiązania z konstrukcją dożywocia, mającą podstawę w Kodeksie cywilnym 2. Oferowana na rynku polskim usługa polega na przeniesieniu prawa do nieruchomości na świadczeniodawcę, w zamian za zobowiązanie się do wypłaty dożywotniej renty, a także możliwości zamieszkania w nieruchomości. Zasadniczą różnicą między umową dożywocia a umową odwróconego kredytu jest moment przeniesienia własności nieruchomości, mianowicie w pierwszej z wymienionych umów jest to chwila zawarcia umowy, co dla spadkobierców beneficjenta jest równoznaczne z całkowitą utratą prawa do nieruchomości. W przypadku drugiej umowy, prawo do nieruchomości jest przeniesione na instytucję finansową po śmierci kredytobiorcy. Śmierć beneficjenta nie oznacza przekreślenia możliwości spłaty kredytu i zachowania prawa do nieruchomości przez spadkobierców 3. Zasady funkcjonowania odwróconej hipoteki (inaczej zwanej odwróconym kredytem hipotecznym, kredytem senioralnym bądź rentą senioralną) przedstawiają się następująco. Instytucja finansowa wypłaca określoną pulę środków, jednocześnie zabezpieczając się na nieruchomości kredytobiorcy. Kwoty mogą być wypłacane z różną częstotliwością, począwszy od kwoty jednorazowej, poprzez comiesięczną rentę, wypłacaną przez określony czas, a kończąc na rencie dożywotniej. Warto zauważyć, iż instytucja odwróconej hipoteki nie jest regulowana na poziomie prawa Unii Europejskiej. Uwarunkowania prawne są jedynie produktem krajowych parlamentów. Co więcej, dotychczas odwrócony kredyt hipoteczny jest oferowany jedynie w 10 krajach Unii Europejskiej, między innymi w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Włoszech, Niemczech i Szwecji 4. Do podstawowych celów przyjęcia rozwiązań dotyczących odwróconej hipoteki należy stworzenie regulacji kompleksowej, stanowiącej podstawę do zawierania tego typu transakcji. Ponadto, rynki finansowe dążą do nieustannego rozwoju i poszerzenia własnej oferty produktów. Co więcej, w obliczu nieuchronnego starzenia się społeczeństwa, należy wskazać seniorom możliwość dodatkowego wzbogacenia się z uwagi na skromne renty i emerytury. Prowadzi do swobodnego oferowania hipoteki przez dowolne podmioty, które nie podlegają nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Warto dodać, iż brak definicji legalnych stwarza pole do wprowadzania w życie indywidualnych, niekoniecznie sprzyjających osobom starszym, rozwiązań 6. Pierwotnie były plany włączenia regulacji do przepisów ustawy Prawo bankowe, jednakże w wyniku licznych dyskusji, zdecydowano się na opracowanie odrębnej ustawy, regulującej kompleksowo odwrócony kredyt hipoteczny. Będzie to bez wątpienia akt specyficzny, gdyż obejmie regulację różnych dziedzin prawa, nie tylko prawa cywilnego, ale także prawa ochrony konsumenta oraz szeroko pojętego prawa regulującego działalność instytucji kredytowych. Takie rozwiązanie ma za zadanie ułatwienie przyszłym beneficjentom wyszukania informacji na temat ich praw oraz obowiązków, w związku z zawarciem takiej umowy oraz analogicznie, praw i obowiązków instytucji udzielającej kredytu 7. Zgodnie z założeniami do ustawy o odwróconym kredycie hipotecznym, uprawnionymi do zawierania umów o odwrócony kredyt hipoteczny będą banki, instytucje kredytowe, prowadzące działalność transgranicznie, a także oddziały instytucji kredytowych oraz inne instytucje, które na mocy przepisów szczególnych są upoważnione do udzielania kredytu. Odwrócony kredyt hipoteczny zalicza się do grupy usług, które umożliwiają przekształcenie niepłynnego kapitału, zakumulowanego w nieruchomości, w płynne środki finansowe. W związku z tym, powinien spełniać szereg ogólnych warunków, takich jak: zapewnienie źródła płynności na przyszłość, dawanie gwarancji dożywotniego zamieszkania w danej nieruchomości, a także opieranie spłaty kredytu wyłącznie o wartość określonej nieruchomości 8. Dodatkowo, aby móc skorzystać z odwróconej hipoteki, istnieje konieczność spełnienia warunków szczegółowych, określonych w ustawie. Pierwszym z nich jest wiek kredytobiorcy. W Polsce kredyt będzie dostępny dla osób, które osiągną minimum 60-ty rok życia. Nie istnieje górny limit wiekowy, ale mimo to oferta jest skierowana do ograniczonej grupy społeczeństwa. Jest to podyktowane ochroną interesów instytucji kredytowych, a szczegółowe wyliczenia są oparte na średniej długości życia kobiet i mężczyzn w Polsce oraz na przewidywanym czasie ich trwania. Kolejne założenia dotyczą przedmiotu zabezpieczenia, czyli nieruchomości. Otóż osoby muszą posiadać prawo własności nieruchomości (do całości lub ułamkowe), prawo użytkowania wieczystego albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Jak już wcześniej była mowa, nie ma konieczności badania zdolności kredytowej kredytobiorcy, ale w zamian za to, istnieje obowiązek dokonania wyceny nieruchomości, będącej przedmiotem hipoteki, przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego. Udział rzeczoznawcy ma za sobą nieść Zasadnicze różnice pomiędzy tradycyjną hipoteką oraz hipoteką odwróconą przedstawia poniższa tabela 5 : Kategoria Hipoteka tradycyjna Hipoteka odwrócona Grupa docelowa Zainteresowanymi są przede wszystkim ludzie młodzi, którzy chcą nabyć nieruchomość. Cel Środki, które są uzyskiwane z kredytu hipotecznego, są z reguły przeznaczone na zakup określonej nieruchomości. Zabezpieczenie kredytu Nieruchomość kredytowana nie musi być zabezpieczeniem kredytu. Ludzie starsi, którzy posiadają już nieruchomość (powyżej określonego wieku). Środki, pochodzące z odwróconej hipoteki, pozwalają na zaspokajanie codziennych potrzeb i wydatków Zabezpieczeniem kredytu w hipotece odwróconej jest nieruchomość, w której zamieszkuje kredytobiorca. Zdolność kredytowa Konieczna - jest badana. Zbędna - nie jest badana. Spłata zobowiązania Ma formę płatności okresowych i następuje bezpośrednio po uruchomieniu kredytu. Spłata może nastąpić nie tylko przez przejęcie nieruchomości przez kredytodawcę, ale także przez kredytobiorcę w wyniku sprzedaży, bądź spadkobierców kredytobiorcy, gdy są zainteresowani odzyskaniem nieruchomości. 20 PAŹDZIERNIK - LISTOPAD 2011 BIULETYN WYDZIAŁU PRAWA UNIWERSYTETU W BIAŁYMSTOKU

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 107/IX/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

w dniach 17-20 lipca 2012 roku

w dniach 17-20 lipca 2012 roku 1. Informacje i komunikaty. PORZĄDEK OBRAD KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA w dniach 17-20 lipca 2012 roku ( godz. 9 00 sala posiedzeń KRS) Projekt z dnia 9 lipca 2012 r. 2. Informacje i propozycje rozstrzygnięć

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Zwrot kosztów procesu strony korzystającej z pomocy radcy prawnego w sprawie o ustalenie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości z tytułu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE

POSTANOWIENIE. pozostawić protest bez dalszego biegu. UZASADNIENIE Sygn. akt III SW 31/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 10 czerwca 2014 r. SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O KONKURSIE NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO W SĄDZIE OKRĘGOWYM W SZCZECINIE

OGŁOSZENIE O KONKURSIE NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO W SĄDZIE OKRĘGOWYM W SZCZECINIE PREZES SĄDU OKRĘGOWEGO Szczecin, 9 lipca 2013 r. w SZCZECINIE Kd-1102-13/13 OGŁOSZENIE O KONKURSIE NA STANOWISKO ASYSTENTA SĘDZIEGO W SĄDZIE OKRĘGOWYM W SZCZECINIE I. Prezes Sądu Okręgowego w Szczecinie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 20 września 2010 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-703-41/10

Warszawa, dnia 20 września 2010 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-703-41/10 Informacja Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 20 września 2010 r. o prawie wybierania (czynnym prawie wyborczym) i prawie wybieralności (biernym prawie wyborczym) w wyborach do rad gmin, rad powiatów

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Rozdział I ZASADY OGÓLNE

Rozdział I ZASADY OGÓLNE ZASADY ETYKI ZAWODOWEJ RZECZNIKA PATENTOWEGO Tekst jednolity, wraz ze zmianami uchwalonymi na IV Krajowym Zjeździe Rzeczników Patentowych w dniu 07 września 2005 r. Rozdział I ZASADY OGÓLNE 1 Zasady etyki

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

KOMORNIK SĄDOWY. Kod zawodu: 261904

KOMORNIK SĄDOWY. Kod zawodu: 261904 KOMORNIK SĄDOWY Kod zawodu: 261904 1 1. Zadania zawodowe Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym. Komornik działa przy sądzie rejonowym, ale sam nie jest organem władzy sądowniczej, gdyż nie sprawuje

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Druk nr 2798 Warszawa, 30 marca 2004 r.

Druk nr 2798 Warszawa, 30 marca 2004 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-64-04 Druk nr 2798 Warszawa, 30 marca 2004 r. Pan Marek Borowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 118 ust.

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1)

USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1) Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 1 lipca 2005 r. o Krajowym Centrum Szkolenia Kadr Sądów Powszechnych i Prokuratury 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1410. Art. 1. 1. Tworzy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przeprowadzania postępowań konkursowych na stanowiska nauczycieli akademickich na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu

REGULAMIN przeprowadzania postępowań konkursowych na stanowiska nauczycieli akademickich na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu Załącznik nr 8 do statutu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu (t.j. uchwała nr 1324 senatu z dnia 25 września 2013 r.) REGULAMIN przeprowadzania postępowań konkursowych na stanowiska nauczycieli akademickich

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej.

- o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej oraz ustawy o Służbie Więziennej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 4147 Warszawa, 14 stycznia 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku Na podstawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia... r.

UCHWAŁA NR RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia... r. UCHWAŁA NR RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia... r. PROJEKT w sprawie obowiązku ukończenia szkolenia zakończonego egzaminem dla osób wykonujących przewozy osób taksówkami Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r.

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. ZPOW-603-1/15 Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10

Bardziej szczegółowo

Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2013 r.).

Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2013 r.). Załącznik do uchwały Rady Wydziału Prawa i Administracji nr 47/D/2012 z dnia 16 listopada 2012 r. ze zmianami (Uchwała nr 13/2013/D Rady Wydziału Prawa i Administracji UWM w Olsztynie z dnia 19 kwietnia

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r.

Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Marszałek Senatu Druk nr 1645 Warszawa, 6 czerwca 2013 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Zgodnie z art. 118

Bardziej szczegółowo

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH WYKAZ ZAGADNIEŃ OMAWIANYCH W OBRĘBIE POSZCZEGÓLNYCH PRZEDMIOTÓW OBOWIĄZUJĄCYCH NA KOLOKWIUM ROCZNYM I R O K U A P L I K A C J I W ROKU SZKOLENIOWYM 2010 I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY im. Marszałka Józefa Piłsudskiego z siedzibą w Warszawie

REGULAMIN PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY im. Marszałka Józefa Piłsudskiego z siedzibą w Warszawie Załącznik do Uchwały nr 1/2014 Senatu WSBiO z dnia 26 lutego 2014 r. REGULAMIN PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYŻSZEJ SZKOLE BEZPIECZEŃSTWA I OCHRONY im. Marszałka Józefa Piłsudskiego z siedzibą w Warszawie Na postawie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa Kancelaria Sejmu s. 1/7 USTAWA z dnia 27 lipca 2001 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1082. o Krajowej Radzie Sądownictwa Art. 1. 1. Krajowa Rada Sądownictwa, zwana dalej Radą, realizuje

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r.

Ośrodek Kształcenia na Odległość OKNO Politechniki Warszawskiej 2015r. Opis przedmiotu Kod przedmiotu PGOZ Nazwa przedmiotu Prawo gospodarcze Wersja przedmiotu 1 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom kształcenia Studia I stopnia Forma i tryb prowadzenia studiów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 czerwca 2016 r. Poz. 929 USTAWA z dnia 22 czerwca 2016 r. o Radzie Mediów Narodowych 1) Art. 1. Ustawa określa zadania, kompetencje i organizację

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest

Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest Wyrok z dnia 24 lipca 2001 r. I PKN 535/00 członkiem. Adwokat nie jest pracownikiem zespołu adwokackiego, którego jest Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz,

Bardziej szczegółowo

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska,

Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, 79 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt Tw 72/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Safjan przewodniczący Marek Mazurkiewicz sprawozdawca Teresa Dębowska-Romanowska, po wstępnym rozpoznaniu

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski

Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski Kancelaria Adwokacka & Kancelaria Lobbingu i Legislacji Jerzy Marcin Majewski ul. 27 Grudnia 9 61-737 Poznań tel.: 605 887048 email: adwokatmajewski@me.com Poznań, dnia 16 września 2013 r. Szanowny Pan

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym /Projekt po zwolnieniu z komisji/ USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym Art. 1. W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn.

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni

Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Program szkolenia Prawne aspekty funkcjonowania uczelni Cel szkolenia: Celem szkolenia jest przedstawienie Uczestnikom zagadnień związanych z praktycznymi elementami prawa niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu

Regulamin. Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu Regulamin Samorządu Studenckiego Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu Przyjęty przez Senat Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w dniu 27.06.2012 Spis treści ROZDZIAŁ I Postanowienia

Bardziej szczegółowo

SENTENCJE ORZECZEŃ SĄDOWYCH W SPRAWACH O EMERYTURY DZIENNIKARSKIE

SENTENCJE ORZECZEŃ SĄDOWYCH W SPRAWACH O EMERYTURY DZIENNIKARSKIE SENTENCJE ORZECZEŃ SĄDOWYCH W SPRAWACH O EMERYTURY DZIENNIKARSKIE Tym Koleżankom i Kolegom, którym przyjdzie samotnie walczyć z wszechpotężnymi siłami administracyjnymi podpowiadamy: przeczytajcie postanowienia

Bardziej szczegółowo

Regulamin. Ośrodka Mediacji. Fundacji Wydziału Prawa i Administracji. Uniwersytetu Śląskiego Facultas Iuridica

Regulamin. Ośrodka Mediacji. Fundacji Wydziału Prawa i Administracji. Uniwersytetu Śląskiego Facultas Iuridica Regulamin Ośrodka Mediacji Fundacji Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego Facultas Iuridica Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ośrodek Mediacji Fundacji Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 11: 1. INTERES PRAWNY DO ZASKARŻENIA

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Załącznik do uchwały nr 20/2010 Senatu WSP TWP z dnia 15 listopada 2010 r. Zasady przyznawania stypendiów naukowych dla nauczycieli akademickich WSP TWP w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI

Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Dział VIII STUDIA DOKTORANCKIE I DOKTORANCI Rozdział 1 Studia doktoranckie 104 1. W Uczelni studiami trzeciego stopnia są studia doktoranckie. Ukończenie studiów doktoranckich następuje wraz z uzyskaniem

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna

Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Sygnatura DFP-Fn-VI.310.1.2012 Data 2012-12-19 Autor Prezydent Miasta Łodzi Temat Jaką stawką podatku od nieruchomości należy opodatkować lokal użytkowy będący

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE NR RBG -18/2015

POSTANOWIENIE NR RBG -18/2015 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Długa 47,85-034 Bydgoszcz Tel. 52 345-56-44, Fax 52 345-56-17 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 4 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym

Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych. Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Ewa Kiziewicz główny specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych Pełnomocnictwo w postępowaniu odszkodowawczym Zgodnie z ogólną zasadą składania oświadczeń woli o ile ustawa nie przewiduje odrębnych

Bardziej szczegółowo

5) w art. 40 skreśla się pkt 4.

5) w art. 40 skreśla się pkt 4. W art. 2 projektu ustawy dodaje się następujące punkty:, zmieniając jednocześnie dalszą numerację: 1) Użyte w ustawie, w różnej liczbie i przypadku, wyrazy okręgowa izba adwokacka zastępuje się użytymi

Bardziej szczegółowo

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r.

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10 maja 2015 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA Warszawa, dnia 4 lutego 2015 r. ZPOW-603-1/15 Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zarządzonych na dzień 10

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 24 września 2010 r. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 24 września 2010 r. Opracowano na podstawie Dz. U. z 2010 r. Nr 197, poz. 1307. o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W

Bardziej szczegółowo

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa

Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 2-2 - J_ - 20 I.7202.6.2M4.AWO Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa i PUBsCt-it'

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i finansowania obowiązkowych praktyk studenckich objętych programem studiów I i II stopnia, stacjonarnych i niestacjonarnych

Regulamin organizacji i finansowania obowiązkowych praktyk studenckich objętych programem studiów I i II stopnia, stacjonarnych i niestacjonarnych Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 17 /2011 Regulamin organizacji i finansowania obowiązkowych praktyk studenckich objętych programem studiów I i II stopnia, stacjonarnych i niestacjonarnych 1 Niniejszy

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE STATUT STOWARZYSZENIA LEPSZE GRAJEWO ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę: Stowarzyszenie Lepsze Grajewo w dalszych postanowieniach statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Powrót Drukuj Wyszukiwarka. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi

Powrót Drukuj Wyszukiwarka. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Powrót Drukuj Wyszukiwarka Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPTPB3/423-229/12-3/PM Data 2012.08.29 Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Temat Podatek dochodowy od osób prawnych -->

Bardziej szczegółowo

ROK I - ŚRODA PAŹDZIERNIK 2013. grupa PRAWO UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH. (wykładowca- SSA J. Pietrzak) Miejsce wykładu: AULA NR 7

ROK I - ŚRODA PAŹDZIERNIK 2013. grupa PRAWO UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH. (wykładowca- SSA J. Pietrzak) Miejsce wykładu: AULA NR 7 dzień ROK I - ŚRODA PAŹDZIERNIK 2013 8 30-11 00 11 15-13 45 14 00-16 30 2.10 GRUPA 1 szczególności: a) nabycia prawa do zasiłku chorobowego np. w kontekście zasad obliczania okresu zasiłkowego, b) utraty

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Wydawca: ISBN: 978-83-61807-68-1. Projekt okładki: Joanna Kołacz-Śmieja. Skład: Robert Kowal. Druk: Drukarnia Skleniarz. Kraków

Wydawca: ISBN: 978-83-61807-68-1. Projekt okładki: Joanna Kołacz-Śmieja. Skład: Robert Kowal. Druk: Drukarnia Skleniarz. Kraków Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca:

Bardziej szczegółowo

Wielce Szanowna Pani Premier

Wielce Szanowna Pani Premier Warszawa, 28/02/2007 RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz KOCHANOWSKI RPO-551982-VI/07/AB 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Prof.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH

REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH REGULAMIN NIESTACJONARNYCH STUDIÓW DOKTORANCKICH przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1 1. Niestacjonarne studia doktoranckie przy Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie,

Bardziej szczegółowo

Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688. USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli

Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688. USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Kancelaria Sejmu s. 1/7 Dz.U. z 1999 r. Nr 62, poz. 688 USTAWA z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Art. 1. Ustawa reguluje tryb postępowania w sprawie wykonywania

Bardziej szczegółowo

Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej

Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej Pytania z zasad wykonywania zawodu radcy prawnego na kolokwium ustne w 2012r. - I rok aplikacji radcowskiej 1. Proszę omówić istotne cechy zawodu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego. 2. Na

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP

WNIOSEK na podstawie art. 188 w związku z art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji RP Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość Warszawa, dnia 18 maja 2011 r. Trybunał Konstytucyjny al. J. Ch. Szucha 12 A 00-918 Warszawa W n i o skoda wc a : Grupa posłów na Sejm RP VI kadencji według załączonej

Bardziej szczegółowo

Druk nr 4254 Warszawa, 25 maja 2011 r.

Druk nr 4254 Warszawa, 25 maja 2011 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-46-11 Druk nr 4254 Warszawa, 25 maja 2011 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA

PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA Warszawa, dnia 22 czerwca 2015 r. ZPOW-803-16/15 Informacja o uprawnieniach niepełnosprawnych osób uprawnionych do udziału w referendum ogólnokrajowym, zarządzonym na dzień 6

Bardziej szczegółowo

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl

Krajowa Rada Komornicza ul. Szpitalna 4/10 00-031 Warszawa tel. 22 827 71 13 faks 22 827 29 76 krk@komornik.pl www.komornik.pl Warszawa, dnia 16 marca 2016 r. KRK/V/95/16 Szanowna Pani Beata Szydło Prezes Rady Ministrów Al. Ujazdowskie 1/3 00-583 Warszawa W imieniu Krajowej Rady Komorniczej, będącej reprezentantem komorników sądowych

Bardziej szczegółowo

1) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.),

1) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), Zarządzenie nr 32/2011 Rektora Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Przemyślu z dnia 1 lipca 2011r. w sprawie zmiany Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej

Bardziej szczegółowo

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I

OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH. Semestr zimowy 2015/2016 SSP I OBSŁUGA PRAWNICZYCH BAZ DANYCH Semestr zimowy 2015/2016 SSP I Zajęcia nr 3 Publiczne bazy orzeczeń Cz. I Serwis Sądu Najwyższego Serwis Naczelnego Sądu Administracyjnego i Centralna Baza Orzeczeń Sądów

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM DLA KANDYDATÓW NA TŁUMACZY PRZYSIĘGŁYCH I DLA TŁUMACZY SPECJALISTYCZNYCH. Edycja III

LABORATORIUM DLA KANDYDATÓW NA TŁUMACZY PRZYSIĘGŁYCH I DLA TŁUMACZY SPECJALISTYCZNYCH. Edycja III LABORATORIUM DLA KANDYDATÓW NA TŁUMACZY PRZYSIĘGŁYCH I DLA TŁUMACZY SPECJALISTYCZNYCH Edycja III Organizator laboratorium: Polskie Towarzystwo Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych TEPIS organizacja

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH NA WYDZIALE HUMANISTYCZNYM UNIWERSYTETU WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W OLSZTYNIE

REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH NA WYDZIALE HUMANISTYCZNYM UNIWERSYTETU WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W OLSZTYNIE REGULAMIN STUDENCKICH PRAKTYK ZAWODOWYCH NA WYDZIALE HUMANISTYCZNYM UNIWERSYTETU WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO W OLSZTYNIE Stosuje się odpowiednio: 1 1. WH Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Bardziej szczegółowo

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi

IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08. Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi IPTPB2/436-17/11-4/KR 2011.07.08 Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi Czy jeżeli wspólnicy zapłacą Spółce odsetki na poziomie rynkowym ok. 10-12%, Spółka będzie mogła pożyczyć wspólnikom środki finansowe na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17. ROZDZIAŁ II. Konstytucyjne organy ochrony prawa...

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17. ROZDZIAŁ II. Konstytucyjne organy ochrony prawa... SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp......................................................... 13 ROZDZIAŁ I. Teoria organów państwowych... 17 1. Pojęcie organu... 17 2. Klasyfikacja organów... 21 2.1.

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 5 grudnia 2013 r. Druk nr 512 KOMISJA RODZINY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Umowa założycielska spółki cywilnej. Aktualne umowy gospodarcze

Umowa założycielska spółki cywilnej. Aktualne umowy gospodarcze Umowa założycielska spółki cywilnej Aktualne umowy gospodarcze Prawo i zarządzanie Wydawnictwo VERLAG DASHOFER Sp. z o.o. al. Krakowska 271, 02-133 Warszawa tel.: 22 559 36 00, 559 36 66, faks: 22 829

Bardziej szczegółowo

STATUT Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie. Rozdział I. Postanowienia ogólne Tekst jednolity STATUT Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Mrągowie Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Mrągowie zwany dalej Ośrodkiem działa na podstawie: 1. Ustawy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) Sygn. akt III SW 49/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 czerwca 2014 r. SSN Katarzyna Gonera (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z protestu

Bardziej szczegółowo

Olsztyn, dnia 4 listopada 2015 r. Poz UCHWAŁA NR IX RADY GMINY STARE JUCHY. z dnia 29 września 2015 r.

Olsztyn, dnia 4 listopada 2015 r. Poz UCHWAŁA NR IX RADY GMINY STARE JUCHY. z dnia 29 września 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Olsztyn, dnia 4 listopada 2015 r. Poz. 3849 UCHWAŁA NR IX.63.2015 RADY GMINY STARE JUCHY z dnia 29 września 2015 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Spis treści Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Część I. Zagadnienia ogólne... 1 Rozdział I. Czym są organy ochrony prawnej?... 3 1 1. Ochrona prawna i jej rodzaje... 3 1 2. KlasyÞkacja organów państwowych...

Bardziej szczegółowo

I. Prawo do uzyskiwania informacji o wyborach

I. Prawo do uzyskiwania informacji o wyborach Warszawa, dnia 5 sierpnia 2015 r. PAŃSTWOWA KOMISJA WYBORCZA ZPOW-503-44/15 Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N STUDIUM DOKTORANCKIEGO Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie

R E G U L A M I N STUDIUM DOKTORANCKIEGO Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie R E G U L A M I N STUDIUM DOKTORANCKIEGO Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie 1 1. Celem studiów doktoranckich jest kształcenie w dziedzinach wymagających wzrostu wysokokwalifikowanej kadry.

Bardziej szczegółowo

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU Bolesławiec 2011 1 Finansowanie z Funduszu Pracy kosztów studiów podyplomowych jest udzielane na podstawie: 1)

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1)

USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44. Art. 1. 1. Ustawa normuje sądowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

Statut Stowarzyszenia Absolwentów ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Statut Stowarzyszenia Absolwentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Stowarzyszenie Absolwentów Państwowej

Bardziej szczegółowo

Prawo, studia stacjonarne

Prawo, studia stacjonarne mgr Maciej Etel, asystent w Katedrze Publicznego Prawa Gospodarczego Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku Program ćwiczeń Publiczne prawo gospodarcze w roku akademickim 2010-2011 Ćwiczenia 1 Zajęcia

Bardziej szczegółowo

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych

Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych Warszawa, dnia 20 stycznia 2014 r. Informacja o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych Państwowa Komisja Wyborcza informuje o uprawnieniach wyborców niepełnosprawnych, przewidzianych w przepisach ustawy

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Środki ochrony praw i wolności w Konstytucji RP Prawa człowieka i systemy ich ochrony SNP(Z) IV rok, semestr zimowy 2015/2016 Ochrona praw i wolności jednostki ogół

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia. o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

Ustawa z dnia. o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. PROJEKT Ustawa z dnia o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. Art. 1. W ustawie z dnia 24 czerwca 1999 r. o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Statut Koła Naukowego Prawa Hiszpańskiego i Latynoamerykańskiego Uniwersytetu Gdańskiego El Puente. Dział I Postanowienia ogólne

Statut Koła Naukowego Prawa Hiszpańskiego i Latynoamerykańskiego Uniwersytetu Gdańskiego El Puente. Dział I Postanowienia ogólne Statut Koła Naukowego Prawa Hiszpańskiego i Latynoamerykańskiego Uniwersytetu Gdańskiego El Puente Dział I Postanowienia ogólne 1. Podstawa działalności Koło Naukowe Prawa Hiszpańskiego i Latynoamerykańskiego,

Bardziej szczegółowo

Białystok, dnia 12 września 2014 r. Poz. 3076 UCHWAŁA NR XXXIII/273/2014 RADY MIEJSKIEJ W ZABŁUDOWIE. z dnia 27 sierpnia 2014 r.

Białystok, dnia 12 września 2014 r. Poz. 3076 UCHWAŁA NR XXXIII/273/2014 RADY MIEJSKIEJ W ZABŁUDOWIE. z dnia 27 sierpnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO Białystok, dnia 12 września 2014 r. Poz. 3076 UCHWAŁA NR XXXIII/273/2014 RADY MIEJSKIEJ W ZABŁUDOWIE z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie Statutu Miejskiego Ośrodka

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 grudnia 2014 r. Poz. 1924 USTAWA z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

II. Cele praktyk. III. Formy praktyk. 1. Ustala się następujące formy praktyk:

II. Cele praktyk. III. Formy praktyk. 1. Ustala się następujące formy praktyk: Szczegółowe zasady odbywania praktyk studenckich na kierunku Praca socjalna w Instytucie Socjologii, Wydziału Nauk Historycznych i Społecznych Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie PODSTAWA

Bardziej szczegółowo

BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków. Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn.

BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków. Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn. BIURO TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Zespół Wstępnej Kontroli Skarg Konstytucyjnych i Wniosków Warszawa, dnia 13 grudnia 2013 r. Sygn. akt Tw 16/13 Adwokat Błażej Gazda Kancelaria Adwokacka MAXIMUS Plac Wolności

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wam.net.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wam.net.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wam.net.pl Gdynia: Świadczenie pomocy prawnej na rzecz Oddziału Regionalnego WAM w Gdyni Numer

Bardziej szczegółowo

USTALENIA KONTROLNE 1/5

USTALENIA KONTROLNE 1/5 Działając na podstawie zatwierdzonego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Białymstoku programu kontroli l.dz. U 092 22/07/RS z dnia 15.10.2007 r. oraz upoważnienia nr 88/07, 89/07 i 90/07 z dnia 15.10.2007

Bardziej szczegółowo

Postanowienia ogólne

Postanowienia ogólne Regulamin zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych Postanowienia ogólne 1 Regulamin określa zasady i tryb zwiększania stypendium doktoranckiego

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04

Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Uchwała z dnia 29 października 2004 r., III CZP 58/04 Sędzia SN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski Sędzia SN Zbigniew Strus Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU. UCHWAŁA Nr 81. Senatu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. z dnia 19 czerwca 2012 r.

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU. UCHWAŁA Nr 81. Senatu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. z dnia 19 czerwca 2012 r. UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA W TORUNIU UCHWAŁA Nr 81 Senatu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi edukacyjne oraz trybu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99

POSTANOWIENIE. z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 20 POSTANOWIENIE z dnia 16 lutego 2000 r. Sygn. Ts 97/99 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Lech Garlicki przewodniczący Wiesław Johann sprawozdawca Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu

Bardziej szczegółowo