2/2012 Egzemplarz bezpłatny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "2/2012 Egzemplarz bezpłatny"

Transkrypt

1 2/2012 Egzemplarz bezpłatny W tym numerze m.in: Ustawa antydyskryminacyjna i jej wpływ na sytuację osób niepełnosprawnych - strona 8 Zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych- strona 10 BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 1

2 Biuletyn został wydany w ramach projektu Pytasz-nie błądzisz. Ośrodki poradnictwa prawnego i obywatelskiego w województwie warmińsko-mazurskim. Nr 2/2012 Grudzień 2012 Adres redakcji: Olsztyn, al. Marszałka J. Piłsudskiego 11/17, lok. 108 tel./fax Wydawca: Warmińsko-Mazurski Sejmik Osób Niepełnosprawnych al. Marszałka J. Piłsudskiego 7/9, Olsztyn Wszystkie informacje zawarte w biuletynie zostały zebrane z należytą starannością. Nie stanowią one oficjalnego źródła prawa a jedynie są materiałem informacyjnym i pomocniczym. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania informacji przez czytelnika oraz za szkody i skutki działań podjętych w oparciu o informacje zawarte w niniejszej publikacji. Publikacja bezpłatna Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) oraz zdjęć i elementów graficznych publikowanych w biuletynie wymaga zgody redakcji. Nakład: 804 szt. Korekta, koncepcja graficzna, skład i druk: Pracownia Pomysłów Agencja Wydawniczo - Marketingowa ul. Fabryczna 6B, Sędziszów Młp. Serdecznie zapraszamy do odwiedzania naszej strony: Biuletyn jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Copyright by Warmińsko-Mazurski Sejmik Osób Niepełnosprawnych 2 BIULETYN 2/2012

3 Od Redakcji Miło nam zaprezentować Państwu kolejny numer biuletynu informacyjnego, który wspiera rozwój bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego świadczonego dla mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego. Dzięki pracy naszych doradców, pomagamy w rozwiązywaniu codziennych problemów prawnych, z którymi mieszkańcy do nas przychodzą. Staramy się znaleźć jak najlepsze rozwiązania w sprawach trudnych i skomplikowanych. Czasami jedyną pomocą, której jesteśmy w stanie udzielić jest wysłuchanie klienta, okazanie mu empatii i zrozumienia. Dostrzegamy, jak dla wielu ludzi istotna jest możliwość rozmowy, podzielenia się swoimi problemami, mimo, że nie zawsze otrzymają konkretne wsparcie. To właśnie prawidłowa komunikacja, w znacznym stopniu zapobiega konfliktom i nieporozumieniom czy też alienacji niezależnie, czy wynikają one z uwarunkowań prawnych czy też społecznych. Coraz powszechniej stosowanym rozwiązaniem jest prowadzenie mediacji, które są skutecznym narzędziem ułatwiającym samoakceptację oraz nawiązanie prawidłowych relacji z otaczającymi nas ludźmi. Serdecznie zapraszamy do lektury biuletynu oraz do bezpośredniego korzystania z usług Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego. Jednocześnie wyrażamy wdzięczność za zaufanie, którym obdarzyły nas osoby, dotychczas korzystające z bezpłatnego poradnictwa w naszych Ośrodkach w Olsztynie, Ełku i Elblągu. Redakcja rochę słów o naszym projekcie. Projekt realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Priorytet V Dobre rządzenie; Działanie 5.4 Rozwój potencjału trzeciego sektora, na podstawie umowy o dofinansowanie projektu podpisanej pomiędzy Warmińsko-Mazurskim Sejmikiem Osób Niepełnosprawnych a Ministrem Pracy i Polityki Społecznej. Realizacja przedsięwzięcia opiera się na współpracy Beneficjanta projektu: Warmińsko-Mazurskiego Sejmiku Osób Niepełnosprawnych i Partnera projektu: Miejskiego Zespołu ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w Olsztynie. Okres realizacji projektu: r r. Celem projektu jest stworzenie efektywnego systemu bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego w województwie warmińsko mazurskim poprzez utworzenie i prowadzenie 3 Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego w Olsztynie, Elblągu i Ełku. Cele szczegółowe: - zwiększenie świadomości mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego w zakresie możliwości korzystania z profesjonalnego bezpłatnego poradnictwa prawnego i obywatelskiego - zwiększenie wiedzy mieszkańców w zakresie ochrony i realizacji ich praw - zapewnienie powszechnego i bezpłatnego dostępu do rzetelnych, bezstronnych i poufnych porad - propagowanie idei poradnictwa wśród mieszkańców oraz JST i NGO. Zakres działania Regionalnych Ośrodków: informacja i poradnictwo obywatelskie i prawne świadczone w siedzibach Ośrodków, mobilne poradnictwo świadczone dla grup zorganizowanych na terenie województwa warmińsko-mazurskiego, mobilne poradnictwo świadczone indywidualnie dla mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego (w uzasadnionych przypadkach), udostępnianie zasobów technicznych (sprzęt, wydawnictwa) dla klientów Ośrodków, działania informacyjne i edukacyjne w zakresie praw obywateli, współpraca z administracją publiczną i organizacjami pozarządowymi w zakresie podejmowanych działań. Poradnictwo prawne i obywatelskie obejmuje udzielenie porady prawnej lub informacji o obowiązującym stanie prawnym regulującym daną sprawę, ze wskazaniem wynikających z niego praw i obowiązków oraz o trybie, podmiocie lub organizacji właściwych do jej załatwienia. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 3

4 Zasady funkcjonowania Ośrodków Zasady funkcjonowania Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego Kto może skorzystać z pomocy Regionalnych Ośrodków? każdy dorosły mieszkaniec województwa warmińsko mazurskiego potrzebujący pomocy w zakresie poradnictwa prawnego i obywatelskiego. OFERTA DORADCZA OŚRODKÓW: Klient może uzyskać: - poradę prawną - poradę obywatelską Poradę można uzyskać: - ustnie - telefonicznie ZAKRES MERYTORYCZNY UDZIELANYCH PORAD: Prawo cywilne, w tym prawo rodzinne i spadkowe Prawo karne Prawo administracyjne Prawo pracy Prawo ubezpieczeń społecznych i pomocy społecznej Prawo spółdzielcze Prawo gospodarcze publiczne i prywatne 4 Zapewniamy udzielanie porad z zachowaniem zasad: BEZPŁATNOŚCI Usługi Regionalnych Ośrodków Poradnictwa Prawnego i Obywatelskiego są całkowicie bezpłatne. BEZSTRONNOŚCI I NIEZALEŻNOŚCI Osoba udzielająca porady nie kieruje się własnymi opiniami, przekonaniami i wartościami, nie ocenia Klienta i jego działań oraz nie angażuje się po żadnej ze stron konfliktu, nie kieruje się interesem kogokolwiek, tylko dobrem samego Klienta. POUFNOŚCI Zapewnione jest zachowanie tajemnicy o fakcie pobytu Klienta w Ośrodku jak i o udzielonych informacjach. AKTUALNOŚCI I RZETELNOŚCI INFORMACJI Informacje są zgodne z obowiązującymi przepisami oraz z aktualną ofertą instytucji i organizacji działających na rzecz obywateli. SAMODZIELNOŚCI KLIENTA Osoba udzielająca porady nie może podejmować decyzji za Klienta, podaje tylko istniejące możliwości rozwiązania jego problemu. Klient sam dokonuje wyboru działania. BIULETYN 2/2012 Przepisy dotyczące osób bezrobotnych i osób niepełnosprawnych Świadczenia socjalne Prawa obywatelskie Prawa konsumenckie Stosunki międzyludzkie i sąsiedzkie PROCEDURA UDZIELANIA PORAD: 1. Zgłoszenie potrzeby skorzystania z porady: osobiście w siedzibie Ośrodka, telefonicznie, za pośrednictwem poczty elektronicznej. 2. Ustalenie zakresu merytorycznego porady i terminu jej udzielenia, ewentualnie udzielenie porady bezpośrednio po zgłoszeniu takiej potrzeby - w przypadku spraw, które nie są skomplikowane, nie budzą wątpliwości prawnych oraz nie wymagają skorzystania z orzecznictwa i poglądów doktryny. 3. Udzielenie porady przez doradcę po zapoznaniu się i podpisaniu przez klienta pisemnego oświadczenia dot. ogólnych zasad udzielania porad lub w przypadku porady telefonicznej po pouczeniu klienta przez doradcę o treści tego oświadczenia. 4. Zakończenie sprawy lub ustalenie kolejnego terminu spotkania z klientem w przypadku konieczności kontynuacji sprawy.

5 Partner projektu radzi Miejski Zespół ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych ul. Prosta 23A Olsztyn tel. (89) Mediacja alternatywą rozwiązywania sporów w rodzinach dotkniętych niepełnosprawnością Marta Dziewiur Ośrodek Informacji dla Osób Niepełnosprawnych w Olsztynie działający przy Miejskim Zespole ds. Rehabilitacji Zawodowej i Społecznej Osób Niepełnosprawnych w Olsztynie Określenie niepełnosprawność, osoba niepełnosprawna pojawiły się w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r., co pozwoliło na ich definiowanie w rozumieniu ustawowym. Interpretując ustawę należy zauważyć, że za osoby niepełnosprawne uznaje się osoby, które zostały zakwalifikowane do jednego z trzech stopni niepełnosprawności przez organy orzekające (stopień lekki, umiarkowany, znaczny). Należy też zauważyć, że dotyczy to również osób, które są całkowicie lub częściowo niezdolne do podjęcia pracy, a one same otrzymały orzeczenie wydane na podstawie określonej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych reprezentowanego przez Zakłady Ubezpieczeń Społecznych 1 Niepełnosprawność jest stanem, który może dotknąć każdego człowieka, na każdym etapie jego życia. Prawa Człowieka określają dla wszystkich jednostek jednakowe prawa, co dotyczy również osób niepełnosprawnych. Osoby niepełnosprawne, dotknięte różnymi dysfunkcjami organizmu mają niezbywalne prawo do tego, aby uczyć się, pracować, rozwijać się pozazawodowo, mieć rodziny. Dlatego też społeczeństwo pełnosprawne nie powinno tych praw odbierać niepełnosprawnym. Na dzień dzisiejszy, sytuację osób niepełnosprawnych nadal należy określić, jako trudną, bo i dzisiaj osoby niepełnosprawne doświadczają nietolerancji, wyizolowania a często też i wykluczenia społecznego, czyli życia na marginesie społeczeństwa zdrowego. Musimy wziąć pod uwagę to, iż współczesne czasy są niezwykle trudne dla prawidłowego funkcjonowania wielu polskich rodzin borykających się nie tylko z problemami życia codziennego, ale i z niepełnosprawnością, chorobami, brakiem środków do życia i wielu innymi. Między ludźmi coraz rzadziej dochodzi do prawidłowej komunikacji, powstaje wiele nieporozumień, których konsekwencją są konflikty, trudne często do rozwiązania. Zdarza się, że rodziny nie są w stanie rozwiązać swoich konfliktów, porozumieć się między sobą. Jest to trudne szczególnie wtedy, gdy stawką jest niepełnosprawność członka rodziny i zaakceptowanie tej niepełnosprawności.jednak ostatnie lata wskazały, że społeczeństwo polskie podejmuje wiele działań na rzecz środowiska osób niepełnosprawnych w zakresie integracji środowisk osób niepełnosprawnych z pełnosprawnymi. Szczególny nacisk we wszystkich działaniach kładzie się na kształcenie, aktywizację osób niepełnosprawnych po to, aby mogli uczestniczyć w aktywnym życiu zawodowym, społecznym bez odczuwania skutków dyskryminacji siebie jako niepełnosprawnych. Komfort życia osób niepełnosprawnych uzależniony jest od rodzaju schorzeń oraz dysfunkcji organizmu, a społeczeństwu powinno zależeć na tym, aby komfort ten był coraz wyższy, porównywalny z tym, w jakim żyją osoby pełnosprawne. Wszelkie działania państwa i społeczeństw lokalnych powinny sprowadzać się do tego, aby eliminować bariery adaptacyjne, społeczne, komunikacyjne, architektoniczne i integracyjne w jedną całość tworzącą społeczeństwo. Jednak nie zawsze eliminowanie powyższych barier czyni życie osób niepełnosprawnych komfortowym. Często problemem jest akceptacja niepełnosprawności nie tylko przez społeczeństwo, rodzinę, ale i przez same osoby niepełnosprawne. Konflikty związane z brakiem akceptacji niepełnosprawności można w obecnych czasach BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 5

6 Partner projektu radzi rozwiązywać przy pomocy osoby trzeciej- całkowicie bezstronnej, czyli mediatora i prowadzonej przez niego mediacji. Mediacja jest uważana za fenomen społeczny a mediator za osobę, która w sposób neutralny pomaga rozwiązywać wiele sporów i konfliktów. Adam Zienkiewicz uważany za specjalistę od definiowania i wprowadzania w życie mediacji zaznacza, opierając się na prawie obcym, że mediacje należy uznać za proces, gdzie neutralna (co jest niezwykle ważne) osoba trzecia jest podmiotem ułatwiającym rozwiązywanie sporów między stronami, które są skonfliktowane 2. Dla A. Zienkiewicza mediacja jest przyjaznym a zarazem pojednawczym sposobem rozwiązywania wielu sporów. To sposób, który zachęca strony do podjęcia takiej komunikacji, aby dzięki niej można było zidentyfikować spór czy problem oraz generować opcje porozumienia. Zasadniczym celem pracy mediatora jest spowodowanie i doprowadzenie do wzajemnie akceptowalnego rozwiązania sporu. Już w 2002 roku Komitet Ministrów Rady Europy wskazał, że mediacje są najlepszym sposobem rozwiązywania sporów pozwalającym na osiągnięcie ważnego dla stron kompromisu satysfakcjonującego każdą ze skonfliktowanych stron. To miękki proces wykorzystujący tzw. trzecią siłę pomagającą w dojściu do porozumienia. 6 BIULETYN 2/2012 Mediacje są coraz częściej wykorzystywane do rozwiązywania wielu ważnych kwestii dotyczących jednostek ludzkich. Mediator może być pośrednikiem jednoczącym rodziny w wielu sytuacjach konfliktowych, może również pomagać rozwiązywać kwestie związane z niepełnosprawnością, tym bardziej, iż problem ten dotyczy coraz szerszej grupy społecznej. Niepełnosprawność kojarzy się z barierami, konfliktami, dyskryminacją, ale też z drugiej strony niepełnosprawność można postrzegać jako czynnik po części integrujący społeczeństwo. Ważne, aby zauważyć, iż integracja buduje a bariery rujnują. Trudno żyć ze świadomością własnej niepełnosprawności, ale jeszcze trudniej jest pogodzić się z niepełnosprawnością własnych dzieci, członków rodziny i zaakceptować ją. Mediacje mogą przyczynić się do poprawy jakości życia nie tylko osób niepełnosprawnych ale i ich rodzin i społeczeństwa. Mogą pomóc w zrozumieniu niepełnosprawności i jej akceptacji. Niepełnosprawność fizyczna, psychiczna, intelektualna w zdecydowany sposób ogranicza życie dorosłego człowieka. Natomiast niepełnosprawność dziecka dotyczy nie tylko jego, ale i całej jego rodziny. Często stan ten jest nie akceptowany przez rodzinę bądź jej część. Rozpoczyna się walka z niepełnosprawnością lub też jej bierne akceptowanie. Podejmowanie walki jest niezwykle trudne, bo nie zawsze można zniwelować skutki niepełnosprawności, często jest też to walka, która w ostateczności powoduje negatywne relacje w rodzinie, narastanie konfliktów, zadrażnień. Często w rodzinach dotkniętych przez niepełnosprawność nie mówi się o niej, zapominając, iż prawidłowa komunikacja może wspomóc rodzinę, dorosłych jej członków i dzieci w akceptacji tejże niepełnosprawności. Są to takie stany, sytuacje, których rodzina nie potrafi pokonać sama bez wsparcia z zewnątrz, pomocy osób trzecich. Jak wspomniałam wcześniej, mediacje odgrywają ważną rolę w kwestii rozwiązywania sporów w różnych dziedzinach życia ludzkiego; mogą też być ważnym narzędziem służącym do zaakceptowania niepełnosprawności oraz zniwelowania skutków dyskryminujących osoby niepełnosprawne. Pracując wiele lat z osobami niepełnospraw-

7 Partner projektu radzi nymi, będąc sama niepełnosprawną, postanowiłam w swojej pracy wykorzystywać częściej mediacje, jako formę pomocy osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom (ukończyłam studia podyplomowe: Mediacja i inne alternatywne sposoby rozwiązywania sporów). Jest tak wiele rodzin, które rozpadają się w momencie, kiedy dowiadują się o chorobie dziecka, jedna ze stron często wypiera stan faktyczny, druga rozkłada tzw. parasol ochronny nad dzieckiem, strony nie potrafią dojść do porozumienia, nie rozmawiają ze sobą, obwiniają się nawzajem, narastają wzajemne pretensje, dochodzi do sytuacji konfliktowych. Ostatnio do Ośrodka Informacji dla Osób Niepełnosprawnych w którym pracuję, trafiło do mnie małżeństwo, które dowiedziało się o bardzo ciężkiej chorobie swojego jedynego dziecka, która sprawiła, iż dziecko jest niepełnosprawne. Rodzice prawie ze sobą nie rozmawiali, myśleli o rozwodzie, narastały sytuacje konfliktowe, które były wynikiem problemów materialnych, mieszkaniowych, zawodowych itp. Jednak w trakcie rozmowy wyszło, iż tak naprawdę największym problemem w tej rodzinie jest brak komunikacji. Postanowiłam porozmawiać z każdym z rodziców z osobna. W trakcie rozmów okazało się, iż oni tak naprawdę od momentu postawienia diagnozy przez lekarzy nie rozmawiają ze sobą, a spowodowane jest to tym, iż każde z nich nie radziło sobie z sytuacją, każde obwiniało się za chorobę dziecka. Kobieta tak skoncentrowała się na dziecku, że zapomniała o mężu, o tym, że są rodziną, że ma obok siebie człowieka, który jeżeli tylko mu się na to pozwoli chętnie będzie uczestniczył w procesie rehabilitacji dziecka. Mąż czuł się niepotrzebny, co powodowało, iż tym bardziej było mu trudno pogodzić się z niepełnosprawnością dziecka. Podczas wizyty u mnie zaczęli ze sobą rozmawiać, odpowiadali na zadawane pytania, w wyniku czego dowiedzieli się o sobie wielu istotnych rzeczy, zrozumieli, że chcą być ze sobą, że będzie ciężko, ale chcą przejść przez to razem. Każde z nich uświadomiło sobie jak wiele błędów popełniało, jak bardzo krzywdziło tę drugą stronę, a wszystko to było spowodowane brakiem komunikacji - brakiem rozmów, były ciche dni, które tylko pogłębiały konflikt i problem w rodzinie. Aktualnie jesteśmy po kilku spotkaniach, wiele się w tej rodzinie zmieniło - najważniejsze, nie mówi sie już o rozwodzie, ale o wspólnej walce o dobro ich rodziny. Przypadek tej rodziny nie jest odosobniony, są ich setki, dlatego takich osób, które z boku, całkowicie bezstronnie mogłyby im pomagać jest potrzebnych bardzo wielu. Tak wiele rodzin można uratować, tak wielu osobom można pomóc w akceptacji ich niepełnosprawności, w akceptacji niepełnosprawności współmałżonka, partnera życiowego. Mediator mógłby być ogniwem łączącym osoby niepełnosprawne z pracodawcami, z instytucjami publicznymi, z placówkami edukacyjnymi, mógłby pomagać w zaakceptowaniu ludzi niepełnosprawnych przez pełnosprawnych, jak również odwrotnie. Powinniśmy się zastanowić nad tym, czy osoby niepełnosprawne wymagają szczególnego traktowania. Czy to szczególne traktowanie nie jest pewną formą dyskryminacji? Zauważmy, iż osoby pełnosprawne mają często takie same problemy jak te niepełnosprawne i jednym i drugim potrzebne jest prawidłowe komunikowanie, negocjacje czy mediacje, które pozwolą na godne, spokojne, bezkonfliktowe życie. Tak wiele łączy niepełnosprawnych i pełnosprawnych, wiele łączy ale również wiele dzieli, niestety nie ma często pomiędzy nimi komunikacji bądź jest niedostateczna i tu jest problem, który mógłby być rozwiązywany we współpracy z mediatorami. Jako osoba niepełnosprawna oraz mediator uważam, iż istotnym jest abyśmy sami próbowali poradzić sobie z własną niepełnosprawnością, z problemami, które w wyniku niej powstają. Nauczmy się otwierać na świat, na innych, szukać takich rozwiązań, które będą pomocne w dalszym naszym życiu. Pokażmy, iż jesteśmy pełnoprawnymi członkami społeczeństwa, osobami które nie boją się wyzwań i przez to, że często muszą pokonywać wiele trudności są silniejsze, bardziej wytrwałe, ale nieraz potrzebujące pomocy osób pełnosprawnych ze względu na różnego rodzaju bariery. Może zwracając się do mediatora nauczymy się znajdować sedno problemu, które często związane jest z brakiem akceptacji naszej niepełnosprawności, niepełnosprawności członka rodziny, brakiem komunikacji z innymi ludźmi, których ten problem również dotyczy. Walczmy z poczuciem odrzucenia. Nieraz tak niewiele trzeba, aby poczuć, iż nasze życie jest niezwykłe, pomimo bólu i problemów, które napotykamy na swoje drodze. Nauczmy się komunikować, nie bójmy się prosić o pomoc innych, skorzystajmy z pomocy mediatora oraz osób, które chcą nam pomóc, ale nie wiedzą jak, może dzięki spotkaniom z mediatorem nauczymy się rozmawiać, komunikować w sposób, który przyniesie pozytywne efekty. Wykorzystując w pracy mediacje zauważyłam jak wiele można zmienić, co daje nadzieje, nie tylko niepełnosprawnym, ale również osobom, których ten problem nie dotyczy. 1 Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) 2 A. Zienkiewicz, Studium mediacji. Od teorii ku praktyce, Warszawa 2007, s.32. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 7

8 Ustawa antydyskryminacyjna Ustawa antydyskryminacyjna i jej wpływ na sytuację osób niepełnosprawnych - założenia ustawy i jej konsekwencje Marta Budzińska - doradca Mianem ustawy antydyskryminacyjnej określa się ustawę z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700). Ustawa określa obszary i sposoby przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną oraz organy właściwe w tym zakresie. Celem ustawy jest implementowanie przepisów równościowych z szeregu dyrektyw unijnych, a tym samym stworzenie prawnych i instytucjonalnych ram zwalczania dyskryminacji w Polsce. Ustawa zakłada, że każde obiektywnie nieuzasadnione traktowanie osoby fizycznej w sposób mniej korzystny od innych osób będących w porównywalnej sytuacji m.in. ze względu na jej niepełnosprawność, także na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania, również jeśli ma ono na celu lub jego skutkiem jest naruszenie godności osoby fizycznej i stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery jest naruszeniem zasady równego traktowania. Zachęcanie lub nakazywanie powyższych zachowań jest również traktowane jako naruszenie. Działania takie są niedopuszczalne, a osoby ich doświadczające podlegają ochronie określonej w omawianym akcie prawnym. 8 BIULETYN 2/2012 W zakresie ochrony naruszania zasady równego traktowania m.in. ze względu na niepełnosprawność ustawa ma zastosowanie w zakresie: podejmowania kształcenia zawodowego; warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej; przystępowania i działania w związkach zawodowych, organizacjach pracodawców oraz samorządach zawodowych, a także korzystania z uprawnień przysługujących członkom tych organizacji; dostępu i warunków korzystania z: a)instrumentów rynku pracy i usług rynku oferowanych przez instytucje rynku pracy oraz instrumentów rynku pracy i usług rynku pracy oferowanych przez inne podmioty działające na rzecz zatrudnienia, rozwoju zasobów ludzkich i przeciwdziałania bezrobociu, b)zabezpieczenia społecznego, c)opieki zdrowotnej, d)oświaty i szkolnictwa wyższego, e)usług, w tym usług mieszkaniowych, rzeczy oraz nabywania praw i energii, jeżeli są one oferowane publicznie. Ustawa nie ma jednak zastosowania do każdej sytuacji, a mianowicie (odnosząc się do niepełnosprawności) nie będziemy mogli skorzystać z jej ochrony w zakresie sfery życia prywatnego i rodzinnego oraz czynności prawnych pozostających w związku z tymi sferami, a także kształcenia zawodowego, w tym w zakresie studiów wyższych, jeżeli rodzaj lub warunki wykonywania danej działalności zawodowej powodują, że przyczyna odmiennego traktowania jest rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym danej osobie fizycznej, proporcjonalnym do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji tej osoby np. ograniczenie w naborze na stanowisko wymagające dużej sprawności fizycznej np. ochroniarz. Ustawa przewiduje, że każdy, wobec kogo zasada równego traktowania została naruszona, ma prawo do odszkodowania. W sprawach naruszenia powyższej zasady zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że każda osoba, która uważa, że doszło do naruszenia wobec niej zasady równego traktowania może dochodzić odszkodowania stanowiącego równowartość poniesionej szkody, która obejmuje straty jakie poniósł poszkodowany jak i korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono (art. 361 k.c.). Ustawa odmiennie do zasad uregulowanych w przepisach kodeksu cywilnego oraz kodeksu postępowania cywilnego wprowadza tzw. zasadę odwróconego ciężaru dowodu. Zasada ta polega na tym, że osoba, która stawia zarzut dyskryminacji, będzie musiała jedynie uprawdopodobnić fakt naruszenia zasady równego traktowania, a gdy to uczyni, podmiot, któremu zarzucono naruszenie zasady równego traktowania,

9 Ustawa antydyskryminacyjna będzie zobowiązany wykazać, że nie dopuścił się jej naruszenia. Zatem dochodząc odszkodowania nie będzie konieczne udowodnienie, a jedynie przedstawienie prawdopodobnego przebiegu zdarzeń. To na osobie, której będziemy zarzucać naruszenie zasad równego traktowania ciążyć będzie obowiązek wykazania, że do naruszenia nie doszło. Konstrukcja ta ułatwia w znaczny sposób dochodzenie roszczenia, ponieważ niejednokrotnie do zachowań sprzecznych z ustawą dochodzi w czterech ścianach bez udziału osób trzecich. Należy pamiętać, że termin przedawnienia roszczeń z tytułu naruszenia zasady równego traktowania wynosi 3 lata od dnia powzięcia wiadomości o naruszeniu zasady równego traktowania, nie dłużej jednak niż 5 lat od zaistnienia zdarzenia stanowiącego naruszenie tej zasady. Dochodzenie roszczeń na podstawie omawianej ustawy nie pozbawia prawa do dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów innych ustaw (np. odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych, naprawienie szkody w postępowaniu karnym). Należy mieć jednak na uwadze, iż niejednokrotnie ustawa da nam większe możliwości, a mianowicie na podstawie ustawy antydyskryminacyjnej można dochodzić odszkodowania od podmiotu świadczącego usługę edukacyjną, który dopuścił się naruszenia zasady równego traktowania np. szkołę. W przypadku dochodzenia odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych żądać go możemy bezpośrednio od osoby naruszającej, ale już nie od w/w podmiotu. Skorzystanie z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania nie może być podstawą niekorzystnego traktowania, a także nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec tego, kto z nich skorzystał. Działania takie nie mogą mieć również miejsca w stosunku do osoby, która udzieliła w jakiejkolwiek formie wsparcia korzystającemu z uprawnień przysługujących z tytułu naruszenia zasady równego traktowania. Wykonywanie zadań dotyczących realizacji zasady równego traktowania powierzono Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz Pełnomocnikowi Rządu do Spraw Równego Traktowania. Zadania związane z przeciwdziałaniem dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność Pełnomocnik wykonuje we współpracy z Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Do organów tych można zgłaszać wszelkie naruszenia zasady równego traktowania. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 9

10 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Iwona Szelkowka - doradca Ustawa z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012, nr 986) wprowadziła w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) szereg zmian. Ustawa nowelizująca ogłoszona 31 sierpnia 2012 r. weszła w życie 15 września 2012 r., choć dla części przepisów przewidziano datę późniejszą. Zmiany w ustawie o rehabilitacji dotyczą m.in.: - wzmocnienia uprawnień kontrolnych Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON); - zakładów aktywności zawodowej, - sposobu ustalania podstawy wyliczania dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych. Najważniejsze zmiany zostały przedstawione poniżej Lp. Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Stan przed nowelizacją Stan po nowelizacji Data wejścia w życie 1. Art. 2 pkt 2 Za osobę niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną poszukującą pracy uważano osobę niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną poszukującą pracy w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Pod pojęciem osoby niepełnosprawnej bezrobotnej lub niepełnosprawnej poszukującej pracy należy rozumieć osobę niepełnosprawną bezrobotną lub niepełnosprawną poszukującą pracy w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zmiana wiąże się z utratą mocy obowiązującej przez ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu r. 2 Art. 6a ust. 1, 2 i Starosta w ramach zadań z zakresu administracji rządowej powołuje i odwołuje powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej powiatowym zespołem, po uzyskaniu zgody wojewody oraz przedkłada wojewodzie informacje o realizacji zadań. 2. Wojewoda po zasięgnięciu opinii starostów ustala obszar działania powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, który może obejmować swoim zasięgiem więcej niż jeden powiat, oraz siedziby wyjazdowych składów orzekających w powiatach, w których nie powołano powiatowego zespołu. Wprowadzane zmiany polegają na konieczności uzyskania opinii Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych 1) w zakresie zgody wojewody na powołanie lub odwołanie powiatowego zespołu (ust. 1); Wprowadzane zmiany polegają na konieczności uzyskania opinii Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych 1) w zakresie zgody wojewody na powołanie lub odwołanie powiatowego zespołu (ust. 1); 2) w przedmiocie ustalenia obszaru działania powiatowego zespołu (ust. 2); 3) w kwestii powoływania i odwoływania wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności (ust. 4) r. 10 BIULETYN 2/2012

11 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Lp Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Art. 21 ust. 2e Art. 26a ust. 1a¹ Art. 26a ust. 9a Stan przed nowelizacją 4. Wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, zwany dalej wojewódzkim zespołem, powołuje i odwołuje wojewoda. Art. 21 2e. Z wpłat [do Funduszu], o których mowa w ust. 1, zwolnione są publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne niedziałające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. 1a1. Miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. 9a. W przypadkach, o których mowa w art. 48a ust. 3, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję o odmowie wypłaty miesięcznego dofinansowania. Stan po nowelizacji Art. 21 2e. Z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnione są niedziałające w celu osiągnięcia zysku: 1) domy pomocy społecznej w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej; 2) hospicja w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej; 3) publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza osób niepełnosprawnych, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi. Rozszerzono katalog podmiotów zwolnionych z obowiązku dokonywania comiesięcznych wpłat do Funduszu, o których stanowi ust. 1 omawianego przepisu, zgodnie z którym: 1. Pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Ustawa nowelizująca przewiduje, że miesięczne dofinansowanie nie przysługuje także (poza sytuacją wskazaną w dotychczasowej wersji przepisu): jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych (ust. 1a¹ pkt 2); jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni (ust. 1a¹ pkt 3). Nowa wersja przepisu przewiduje zwiększenie uprawnień PFRON w zakresie kontroli wypłaty dofinansowań do wynagrodzeń. Nowelizacja rozszerza kompetencje Prezesa Zarządu Funduszu w zakresie, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 2 i 3 (patrz powyżej). Data wejścia w życie r r r. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 11

12 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Lp. Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Stan przed nowelizacją Stan po nowelizacji Data wejścia w życie W razie niespełnienia tych warunków Prezes Zarządu Funduszu również wydaje decyzję o odmowie wypłaty dofinansowania Art. 26a ust. 9b-9d Art. 26a ust. 10 i 11 Art. 26b ust. 8 Brak 10. Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrole pracodawcy w zakresie miesięcznego dofinansowania, w szczególności dotyczące ustalania wysokości miesięcznego dofinansowania i wypłaty wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Brak 9b. Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzić u pracodawcy postępowanie sprawdzające w celu potwierdzenia: 1) zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1; 2) sytuacji ekonomicznej pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 48a ust. 3. 9c. W przypadku podjęcia postępowania sprawdzającego dotyczącego złożonego wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania termin, o którym mowa w art. 26c ust. 3, ulega przedłużeniu o okres niezbędny do przeprowadzenia tego postępowania, nie dłużej jednak niż o 14 dni. 9d. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku postępowania sprawdzającego, o którym mowa w ust. 9b, stosuje się przepis ust. 10. Dodane przepisy wzmacniają uprawnienia kontrolne PFRON. 10. Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrole pracodawcy w zakresie miesięcznego dofinansowania, w szczególności dotyczące zgodności ze stanem faktycznym: 1) danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1; 2) wysokości miesięcznego dofinansowania, w tym kwot i terminów poniesienia miesięcznych kosztów płacy pracowników. 11. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli Prezes Zarządu Funduszu wydaje: 1) decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. 2) decyzję o wstrzymaniu dofinansowania do czasu zwrotu wypłaconego dofinansowania; decyzja podlega wykonaniu z dniem wydania. Wprowadzone zmiany uszczelniają system wspierania zatrudniania osób niepełnosprawnych ze środków publicznych. Na mocy nowelizacji umożliwiono podmiotom z sektora finansów publicznych, finansującym wynagrodzenia pracowników ze środków publicznych, ubieganie się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Stanowi o tym dodany ust. 8 art. 26b. Zgodnie z nim zakazu dofinansowania (tj. art. 26b ust. 7) nie stosuje się w przypadku, gdy pracodawca sfinansował wynagrodzenie pracownika: 1) ze środków publicznych z prowadzonej działalności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy r r r. 12 BIULETYN 2/2012

13 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Lp. Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Stan przed nowelizacją Stan po nowelizacji Data wejścia w życie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł); 2) z dochodów publicznych, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o finansach publicznych (wpływy ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych) Art. 29 ust. 1 pkt 4 Art. 29 ust. 1c Art. 29 ust.3e-h Jednym z warunków, jakie organizator zakładu aktywności zawodowej (gmina, powiat, fundacja, stowarzyszenie lub inna organizacja społeczna) musi spełnić chcąc uzyskać dla wyodrębnionej organizacyjnie i finansowo jednostki status zakładu aktywności zawodowej jest uzyskanie pozytywnej opinii starosty o potrzebie utworzenia zakładu. Brak W dotychczasowym stanie prawnym brak było regulacji dotyczących przekazania prowadzenia zakładu aktywności zawodowej na rzecz nowego organizatora zakładu. Od dnia wejścia w życie wskazanych przepisów ( r.) sytuacja ulegnie zmianie. Przepisy art. 29 ust. 3e-h szczegółowo opisują kwestię przekazania zakładu aktywności zawodowej, a zwłaszcza wskazują, jakie składniki przechodzą na rzecz nowego organizatora oraz tryb uzyskania przez Po zmianach warunek ten nie dotyczy powiatu jako organizatora zakładu aktywności zawodowej. Organizator zakładu aktywności zawodowej może uzyskać status takiego zakładu, jeżeli (oprócz spełnienia innych warunków) co najmniej 70% ogółu osób zatrudnionych w tej jednostce stanowią osoby niepełnosprawne, w szczególności skierowane do pracy przez powiatowe urzędy pracy, zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z dodanym przepisem ust. 1c Wojewoda, w drodze decyzji, zwalnia na czas określony, nie dłużej niż na trzy miesiące, organizatora zakładu aktywności zawodowej od spełniania warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, jeżeli naruszenie tego warunku nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracodawcy a właściwy powiatowy urząd pracy nie może skierować wymaganej liczby osób niepełnosprawnych, o których mowa w ust. 1, do pracy w tym zakładzie. Art. 29 ust. 3e W przypadku przekazania prowadzenia zakładu aktywności zawodowej składniki majątkowe, niewykorzystane środki zakładowego funduszu aktywności, należności i zobowiązania zakładu aktywności zawodowej oraz należności i zobowiązania organizatora zakładu aktywności zawodowej związane z utworzeniem i prowadzeniem tego zakładu przejmuje nowy organizator zakładu aktywności zawodowej. Art. 29 ust. 3f W terminie 14 dni od dnia przekazania prowadzenia zakładu aktywności zawodowej nowy organizator zakładu aktywności zawodowe j występuje do wojewody o wydanie decyzji o przyznaniu temu zakładowi statusu zakładu akty r r r. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 13

14 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Lp. Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Stan przed nowelizacją Stan po nowelizacji Data wejścia w życie niego statusu zakładu aktywności zawodowej. wności zawodowej z dniem przekazania prowadzenia tego zakładu. Art. 29 ust. 3g W przypadku nieuzyskania statusu zakładu aktywności zawodowej przez nowego organizatora, który przejął prowadzenie zakładu aktywności zawodowej, kwota stanowiąca wartość mienia zakładu aktywności zawodowej sfinansowanego ze środków Funduszu w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi wynikającymi z Wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych na dzień przejęcia oraz niewykorzystane środki Funduszu, środki przekazane na tworzenie lub działanie zakładu aktywności zawodowej i środki znajdujące się na rachunku zakładowego funduszu aktywności podlegają przekazaniu na rachunek Funduszu. Art. 29 ust 3h Nowy organizator zakładu aktywności zawodowej przejmuje prawa i obowiązki dotychczasowego organizatora wynikające z umowy dotyczącej dofinansowania ze środków Funduszu kosztów utworzenia i działania przejmowanego zakładu aktywności zawodowej z dniem przejęcia. 12. Art. 30 ust. 2b pkt 1 Wojewoda może wydać decyzję, o której mowa w ust. 2a, w przypadku gdy pracodawca utrzyma zatrudnienie pracowników zakładu pracy chronionej w okresie roku o dnia wydania decyzji. We wskazanym ust. 2a mowa o decyzji, na mocy której wojewoda może zwolnić z obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej przez okres 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej lub z obowiązku utrzymywania wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych w okresie 6 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie statusu zakładu pracy chronionej pracodawcę, który: 1) przejął wraz ze wszystkimi pracownikami zakład pracy chronionej w upadłości lub w likwidacji albo zagrożony likwidacją lub upadłością; Wojewoda może wydać decyzję, o której mowa w ust. 2a, w przypadku gdy pracodawca utrzyma w zatrudnieniu przejętych pracowników niepełnosprawnych zakładu pracy chronionej w okresie roku o dnia wydania decyzji. W zmienionym przepisie wskazano, iż warunkiem wydania przez wojewodę decyzji dotyczącej zwolnienia z obowiązku prowadzenia działalności gospodarczej lub obowiązku utrzymywania wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest utrzymanie w zatrudnieniu pracowników niepełnosprawnych. Dotychczasowe brzmienie wskazywało na utrzymanie zatrudnienia pracowników zakładu pracy chronionej, nie rozstrzygając o jakich pracowników chodzi r. 14 BIULETYN 2/2012

15 Zmiany w ustawie rehabilitacji zawodowej i społecznej Lp. Przepis prawny ustawy o rehabilitacji Stan przed nowelizacją Stan po nowelizacji Data wejścia w życie 2) przejął pracowników zakładu pracy chronionej w związku z podziałem lub nabyciem tego zakładu lub jego części albo w wyniku zmiany formy organizacyjno-prawnej zakładu pracy chronionej prowadzonego przez osobę fizyczną; 3) przejął w drodze darowizny od osoby należącej w stosunku do niego do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn zakład pracy chronionej prowadzony przez jedną lub więcej osób fizycznych. 13. Art. 2 pkt 1 art. 10 ustawy z dnia r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw W latach 2011 i 2012 przez najniższe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1 [ustawy o rehabilitacji], rozumie się minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 r. Zmieniono w art. 3 ustawy z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw brzmienie art. 10 ustawy z dnia r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw, tj.: W roku 2011 oraz w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 sierpnia 2012 roku przez najniższe wynagrodzenie, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy, o której mowa w art. 1, rozumie się minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu 2009 r. Wprowadzona zmiana skutkuje skróceniem o 4 miesiące czasu obowiązywania przepisu określającego wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę z grudnia 2009 r. (1276 zł) jako podstawy obliczania dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych. W związku z powyższym od września 2012 r. podstawę, od której naliczane jest dofinansowanie stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia z grudnia roku poprzedniego (grudzień 2011 r zł), co wynika z art. 2 pkt 1 ustawy o rehabilitacji : najniższe wynagrodzenie - oznacza minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w grudniu roku poprzedniego, ustalane na podstawie odrębnych przepisów r. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 15

16 Egzekucja sądowa - wybrane aspekty Egzekucja sądowa - wybrane aspekty Ewa Lelmacher - doradca Często w życiu codziennym spotykamy się z trudnościami odzyskania należności. Jeśli osoba zobowiązana dobrowolnie nie zwróci nam dłużnej kwoty przysługuje nam prawo wystąpienia z powództwem do sądu o jej zapłatę. Uzyskanie orzeczenia sądu nie daje nam gwarancji, iż dłużnik dokona zapłaty określonej kwoty. Orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem są tytułami egzekucyjnymi (art pkt 1 kpc). Po upływie wskazanym w orzeczeniu terminu płatności powinniśmy zwrócić się do sądu o nadanie klauzuli wykonalności, czyli aktu sądowego uprawniającego nas do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się znajdują; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego (art. 16 BIULETYN 2/ par. 1 k.p.c.). W przypadku orzeczenia sądu, klauzulę umieszcza się na wypisie orzeczenia, czyniąc wzmiankę o jej wydaniu na oryginale orzeczenia (art. 783 par. 3 k.p.c.). Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia (art k.p.c.). Posiadając tytuł wykonawczy (prawomocne orzeczenie sądu zaopatrzone w klauzulę wykonalności) możemy zwrócić się do komornika sądowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Jako wierzyciele będziemy obowiązani do uiszczenia zaliczki na pokrycie ewentualnych kosztów komornika związanych z podejmowaniem czynności w celu wyegzekwowania należności. Przysługuje nam jednak prawo wyboru określonego składnika majątkowego, z którego chcemy prowadzić egzekucję. Przepisy przewidują prowadzenie postępowa-

17 Egzekucja sądowa - wybrane aspekty nia egzekucyjnego świadczeń pieniężnych z następujących składników: 1. Wynagrodzenia za pracę 2. Rachunku bankowego 3. Wierzytelności i innych praw majątkowych 4. Ruchomości 5. Nieruchomości Ad. 1 Jeśli zdecydujemy się na prowadzenie egzekucji z wynagrodzenia dłużnika, pamiętajmy, że minimalne wynagrodzenie za pracę (obecnie jest to kwota złotych brutto) jest wolne od potrąceń za wyjątkiem egzekucji świadczeń alimentacyjnych, gdzie potrącenia mogą być dokonywane do wysokości trzech piątych wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Przykład: Jan W. otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1300 zł netto. Komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia na rzecz świadczeń alimentacyjnych. Wówczas pracodawca jest obowiązany potrącić z wynagrodzenia Jana W. kwotę 780 złotych (60%*1300zł=780zł) i przekazać na rachunek komornika wskazany w zajęciu. Ad. 2 W przypadku dokonania przez komornika zajęcia rachunku, bank ma obowiązek wstrzymania wypłaty pieniędzy z zajętego rachunku do wysokości wskazanej w zajęciu. Nie oznacza to jednak, że cała kwota znajdująca się w chwili dokonania zajęcia na każdym rachunku bankowym zostanie przekazana na rzecz wierzyciela, gdyż zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy prawo bankowe, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego Ad. 3 Prowadzenie egzekucji z innych wierzytelności i praw majątkowych oznacza inne wierzytelności i prawa majątkowe poza wynagrodzeniem za pracę czy też rachunkiem bankowym np. przysługujące dłużnikowi wynagrodzenie z tytułu umowy sprzedaży, umowy zlecenia czy też umowy agencyjnej, prawa patentu. W tym przypadku egzekucji podlega cała kwota należna dłużnikowi do wysokości podanej przez komornika w zajęciu. Natomiast zaspokojenie wierzyciela z zajętego prawa następuje z dochodu, jeżeli zajęte prawo przynosi dochód, albo z realizacji lub sprzedaży prawa (art k.p.c.). Ad. 4. Możemy skierować egzekucję do ruchomości dłużnika. Komornik dokonuje zajęcia przez wpisanie ruchomości do protokołu zajęcia. Odpis protokołu zajęcia należy doręczyć dłużnikowi i współwłaścicielom zajętej ruchomości, którzy nie są dłużnikami. Na każdej zajętej ruchomości komornik umieści znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, a jeżeli to nie jest możliwe, ujawni je w inny sposób. Zajęcie ma ten skutek, że rozporządzenie ruchomością dokonane po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg postępowania, a postępowanie egzekucyjne z zajętej ruchomości może być prowadzone również przeciwko nabywcy. Zajęte ruchomości komornik sprzedaje w drodze licytacji, gdzie cena wywołania w pierwszym terminie licytacyjnym wynosi trzy czwarte wartości szacunkowej. Gdy licytacja w pierwszym terminie nie dojdzie do skutku wówczas na wniosek wierzyciela zajęte ruchomości mogą być sprzedane w drugim terminie licytacyjnym gdzie cena wywołania wynosi połowę wartości szacunkowej. Jeżeli licytacja nie doszła do skutku np. z powodu braku nabywców, wierzyciel może w ciągu dwóch tygodni od otrzymania zawiadomienia od komornika przejąć na własność wystawione na licytację ruchomości lub tylko niektóre z nich. Ad. 5 Egzekucja z nieruchomości dłużnika należy do najdroższych sposobów egzekucji, gdyż to wierzyciel zgodnie ze swoim wyborem będzie zobowiązany do poniesienia wstępnych kosztów niezbędnych do przeprowadzenia tej egzekucji np. koszty ogłoszeń prasowych, sporządzenia operatu przez biegłego, koszty korespondencji. Oczywiście wszelkie poniesione przez wierzyciela koszty związane z prowadzeniem tej egzekucji obciążają ostatecznie dłużnika. Postępowanie egzekucyjne z nieruchomości jest wieloetapowe, między innymi komornik po opisie i oszacowaniu nieruchomości wyznacza licytację, gdzie cena wywołania wynosi trzy czwarte wartości nieruchomości, natomiast w drugim terminie wynosi dwie trzecie oszacowanej wartości. Cena ta jest najniższa, za którą można nabyć nieruchomość. Co do zasady - jeżeli również na drugiej licytacji nikt nie przystąpi do przetargu, przejęcie nieruchomości na własność może nastąpić w cenie nie niższej od dwóch trzecich części sumy oszacowania, przy czym prawo przejęcia przysługuje wierzycielowi egzekwującemu i hipotecznemu oraz współwłaścicielowi. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 ze zm.) Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 ze zm.) Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., nr 21 poz. 94 ze zm.) BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 17

18 Porady Porady Szanowny Panie, Kwestie abonamentu radiowo-telewizyjnego (dalej abonament rtv) uregulowane są w ustawie o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r. (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 3 wspomnianej ustawy Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Natomiast w art. 4 ust. 1 ustawy określono, kto z tej opłaty jest zwolniony. Są to m.in. osoby, które ukończyły 75 lat (pkt 2). Jednakże, jak wskazuje art. 4 ust. 3 ustawy Zwolnienia określone w ust. 1 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1, oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Opłaty abonamentowe były Panu naliczane, ponieważ takiego oświadczenia Pan nie złożył. Chcąc skorzystać ze zwolnienia w przyszłości powinien udać się Pan do najbliższej placówki operatora publicznego (Poczta Polska S.A.) wraz z dowodem osobistym i złożyć stosowne oświadczenie. Zasadą jest, że roszczenia o opłaty abonamentowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat. Wyjątek od tej zasady stanowi abonament rtv, który jest opłatą o charakterze administracyjnym. Od takich niezapłaconych w terminie opłat naliczane są odsetki podobnie, jak od zaległości podatkowych, czyli z odesłaniem do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku- Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a ponadto podlegają wyegzekwowaniu zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art Ordynacji podatkowej zobowiązanie to przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. Dyspozycja art. 118 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) wyraźnie stanowi, że trzyletni okres przedawnienia dla świadczeń okresowych obowiązuje, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. W przypadku abonamentu rtv, przepis Ordynacji podatkowej stanowi przepis szczególny względem regulacji zawartych w 118 k.c. Tym samym, dla roszczeń o abonament BIULETYN 2/ Jestem 76-letnim rencistą i mieszkam w mieszkaniu komunalnym. Wiele lat temu zarejestrowałem telewizor, ale z czasem przestałem płacić abonament. Kilka dni temu otrzymałem z Poczty Polskiej upomnienie w sprawie zapłacenia zaległego abonamentu radiowo-telewizyjnego za okres od 1 stycznia 2007 r. do czerwca 2012 r. Czy jestem zobowiązany zapłacić żądaną kwotę? Czy część zaległości nie uległa już przedawnieniu? Słyszałem od znajomych, że rzadko jest to egzekwowane. rtv, obowiązuje szczególny pięcioletni okres przedawnienia, a więc termin dłuższy niż przewidziany dla pozostałych opłat abonamentowych, który wynosi trzy lata. Jeżeli nie wyrejestrował Pan odbiornika, to jest Pan zobowiązany uregulować zaległość. W wyjątkowych przypadkach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu (art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych). Wniosek o umorzenie/rozłożenie na raty należy skierować do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (art. 10 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych). W razie umorzenia lub rozłożenia na raty Podmiot zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych składa w placówce operatora publicznego, o której mowa w art. 5 ust. 1, dokument stwierdzający umorzenie lub rozłożenie na raty należności wymienionych w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania (art. 10 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych). Na dotychczasową nieefektywność egzekucji opłat abonamentowych wpływ miało stanowisko Ministerstwa Finansów z marca 2006 r., które argumentowało wówczas m.in., że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych są niewystarczające do dochodzenia tych należności w trybie egzekucji administracyjnej, bowiem nie regulują terminu płatności ustalonej opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika, a tym samym nie jest możliwe stwierdzenie jej wymagalności. Przełomowe znaczenie miało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dn r. (K 24/08). W opinii Trybunału Konstytucyjnego, egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa( ). Mocą art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej do abonamentu stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, co koreluje z art. 2 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej( ). Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że relacjonowana w stanowiskach uczestników postępowania faktyczna nieskuteczność egzekucji, choć naganna, nie jest równoznaczna z niekonstytucyjnością kształtującej ją regulacji, zaś bezczynność określonych instytucji w ogóle nie poddaje się kontroli w kategoriach konstytucyjnych. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, egzekucja zarówno opłaty karnej, jak i należności z tytułu abonamentu jest dopuszczalna i z punktu widzenia obowiązującego prawa możliwa, a przeciwne stanowisko organów państwa, udzielających wyjaśnień Rzecznikowi Praw Obywatelskich, jest wyrazem imposybilizmu, ponieważ w praktyce sprawia, że art. 7 ust. 3 i 5 ustawy abonamentowej są martwe.

19 Porady W czerwcu 2012 r. Ministerstwo Finansów wystosowało do dyrektorów izb skarbowych szczegółowe wytyczne dotyczące działań mających na celu przyśpieszenie egzekucji zaległych opłat abonamentowych podkreślając jednocześnie, że wcześniejsze stanowisko resortu w tej sprawie - z marca 2006 r. - należy uznać za nieaktualne. Podsumowując, egzekucja nieuiszczonego abonamentu rtv jest prawnie możliwa, a wybór Poczty Polskiej jako podmiotu odpowiedzialnego za rejestrację odbiorników i egzekwowanie wpływów z abonamentu nie wywołuje zastrzeżeń. Zamierzam złożyć pozew o odszkodowanie od ubezpieczyciela w związku z potrąceniem przez samochód na przejściu dla pieszych. Sprawa jest bardzo skomplikowana, a ja nie jestem w stanie się nią prawidłowo zająć z uwagi na mój stan zdrowia. W wyniku wypadku doznałem m.in. urazów neurologicznych, mam problemy z wypowiadaniem się i szybkim myśleniem. Nie stać mnie również na wynajęcie prawnika, ponieważ całe moje oszczędności i niemal cały bieżący dochód przeznaczam na leczenie. Pozostaję wobec tego na wyłącznym utrzymaniu żony. Uzyskane odszkodowanie umożliwi mi wyjazd na rehabilitację i odzyskanie pełni sprawności. Czy w takiej sytuacji należy mi się pomoc prawna z urzędu? Szanowny Panie; Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego strona postępowania może domagać się ustanowienia na jej rzecz adwokata lub radcy prawnego z urzędu jeśli: 1. została zwolniona przez sąd z kosztów sądowych w całości lub części; 2. nie została zwolniona z kosztów sądowych ale złożyła oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (osoba fizyczna) lub jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego (osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową). Oznacza to, że pełnomocnik profesjonalny zostanie przyznany jedynie na wniosek strony. Wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna, która nie ma miejsca zamieszkania w siedzibie tego sądu, może złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce swego zamieszkania, który niezwłocznie przesyła ten wniosek sądowi właściwemu. Do wniosku załączyć należy oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (dot. tylko osoby fizycznej). Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru (do pobrania w siedzibie każdego sądu lub na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości formularze/). Jeżeli wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego składany jest łącznie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, osoba fizyczna dołącza tylko jedno oświadczenie. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów pomocy prawnej z urzędu musi opierać się na kryteriach obiektywnych. Nie spełnia warunku przyznania tej pomocy strona niewykorzystująca w sposób nieuzasadniony swoich możliwości zarobkowych, albo strona, która - licząc się z obowiązkiem poniesienia kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego i dysponując odpowiednimi środkami - nie czyni oszczędności w swoich wydatkach (G. Misiurek, Komentarz do art. 117 kodeksu postępowania cywilnego, System Informacji Prawnej LEX). Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny. Przyznanie pomocy prawnej z urzędu uzależnione jest nie tylko od sytuacji majątkowej wnioskodawcy ale również skomplikowania sprawy oraz zaradności procesowej strony ubiegającej się o przyznanie pomocy prawnej z urzędu oraz od jej zorientowania w sprawie (postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia r. sygn. akt III AUz 107/12, LEX nr ). Sąd bierze pod uwagę również faktyczną zdolność strony, która składa taki wniosek, do własnego działania w toczącym się postępowaniu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia r. sygn. akt V CSK 37/07, LEX nr ). Oceniając zatem opisaną przez Pana sytuację materialną jak i stan Pańskiego zdrowia przez pryzmat powołanych wyżej przepisów istnieje duże prawdopodobieństwo, iż zostanie Panu przyznany pełnomocnik z urzędu. Uznać należy, iż z uwagi na wyjątkowość zdarzenia nie był Pan w stanie przygotować się finansowo do poniesienia kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika, posiadane oszczędności przeznaczył Pan na leczenie, a obecnie osiągany dochód również jest w większość przeznaczany na leczenie, wobec czego nie jest Pan w stanie poczynić kolejnych oszczędności. Nie jest również zasadne odłożenie wniesienia pozwu na przyszłość, gdyż dopóki nie uzyska Pan pełnej sprawności (a wspomóc ma to rehabilitacja) nie będzie w stanie uzyskiwać wyższych dochodów, które przeznaczyłby Pan na prawnika. Nadto stan Pana zdrowia powinien uzasadniać konieczność skorzystania z profesjonalnej pomocy, której kosztów nie jest Pan w stanie ponieść z uwagi na stan majątkowy. Należy mieć jednakże na uwadze, iż sąd weźmie pod uwagę również zarobki Pańskiej małżonki (zgodnie z art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie zobowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy, także finansowej), posiadany przez Pana majątek oraz ewentualne uzyskane już środki pieniężne z ubezpieczenia. Podstawa prawna: - art. 117 i 1171 kodeksu postępowania cywilnego; - postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia r. sygn. akt III AUz 107/12, LEX nr ; - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia r. sygn. akt V CSK 37/07, LEX nr ; - art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. BEZPŁATNE PORADY PRAWNE I OBYWATELSKIE ELBLĄG, EŁK, OLSZTYN 19

20 Porady 20 Moja mama jest chora na schizofrenię. W ostatnim czasie jej stan zdrowia tak bardzo się pogorszył, że mama nie może już kierować swoim postępowaniem. Chciałabym ubezwłasnowolnić mamę, nie wiem jednak w jaki sposób należy to zrobić. Szanowna Pani, Istnieją dwa rodzaje ubezwłasnowolnienia, całkowite i częściowe. Zgodnie z art k.c. ubezwłasnowolniona całkowicie może zostać osoba, która ukończyła lat trzynaście, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem (tak jak w przypadku Pani mamy). Ubezwłasnowolniona częściowo może natomiast zostać zgodnie z art k.c. osoba pełnoletnia z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić jedynie określona grupa osób, mianowicie: przedstawiciel ustawowy osoby, której wniosek dotyczy, a jeżeli osoba ta nie ma przedstawiciela ustawowego, małżonek, krewny w linii prostej (czyli m.in. Pani) oraz rodzeństwo. Wniosek o ubezwłasnowolnienie rodzica może zostać złożony także przez małoletniego, musi on jednak działać za pośrednictwem kuratora ustanowionego przez sąd opiekuńczy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1972 r. II CR 333/72). Wniosek należy złożyć do Sądu Okręgowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona. W razie braku miejsca zamieszkania właściwy jest sąd miejsca pobytu tej osoby. Do wniosku należy dołączyć dokumenty uprawdopodobniające istnienie choroby psychicznej, w szczególności aktualne świadectwo lekarskie wydane przez lekarza psychiatrę. Opłata od wniosku to 40 zł. Sprawa, ze względu na szczególną doniosłość, rozpoznawana jest na rozprawie w składzie trzech sędziów zawodowych. Postępowanie toczy się z udziałem prokuratora. Uczestnikami postępowania są: osoba, której wniosek dotyczy, jej przedstawiciel ustawowy oraz małżonek. W związku z tym, że ubezwłasnowolnienie ogranicza możliwość decydowania o sobie, kierowania własnym życiem i wykluczenie z szeregu istotnych aktywności życiowych sąd przed rozstrzygnięciem powinien dysponować szerokim materiałem dowodowym, pozwalającym nie tylko na ustalenie stanu zdrowia, ale również sytuacji osobistej, zawodowej, majątkowej i dotychczasowego funkcjonowania osoby, której wniosek dotyczy (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2010 r. I ACa 72/10) W związku z tym sąd musi niezwłocznie po wszczęciu postępowania wysłuchać osobę, której dotyczy wnio- BIULETYN 2/2012 sek w obecności biegłego psychologa oraz - w zależności od jej stanu zdrowia, biegłego lekarza psychiatry lub neurologa. Następnie osoba taka musi zostać zbadana przez biegłego lekarza psychiatrę lub neurologa, a także psychologa. Opinia biegłego oprócz oceny stanu zdrowia psychicznego lub zaburzeń psychicznych albo rozwoju umysłowego osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, powinna zawierać umotywowaną ocenę zakresu jej zdolności do samodzielnego kierowania swoim postępowaniem i prowadzenia swoich spraw, uwzględniającą postępowanie i zachowanie się tej osoby. Sąd może, jeżeli na podstawie opinii dwóch biegłych lekarzy uzna to za niezbędne, dla rozwiania ewentualnych wątpliwości, zarządzić oddanie osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie, pod obserwację w zakładzie leczniczym na czas nie dłuższy niż sześć tygodni. W wyjątkowych wypadkach sąd może termin ten przedłużyć do trzech miesięcy. Sąd dla ochrony interesów osoby, której wniosek dotyczy, może także zobowiązać osoby pozostające z nią we wspólnocie domowej, do złożenia wykazu majątku należącego do tej osoby oraz do złożenia przyrzeczenia. Jeżeli sąd ubezwłasnowolni osobę całkowicie, zachodzi potrzeba ustanowienia dla niej opiekuna, dlatego sąd niezwłocznie przesyła odpis wyroku sądowi opiekuńczemu. W przypadku ubezwłasnowolnienia częściowego ustanawia się natomiast kuratora. Podstawa prawna: 1.Kodeks postępowania cywilnego- art Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych- art. 23 Pięć lat temu sporządziłem testament własnoręczny, w którym powołałem do spadku trzy moje córki. Chciałbym teraz zmienić postanowienia mojego testamentu w ten sposób, że dom jednorodzinny przekazać najstarszej córce, natomiast do pozostałej części spadku powołać pozostałe dzieci. Czy istnieje możliwość zapisania konkretnego składnika majątku (w tym przypadku domu) w testamencie tak, aby z chwilą mojej śmierci przeszedł on na własność mojej córki? Szanowny Panie, Istnieje możliwość zawarcia w testamencie postanowienia, na mocy którego oznaczona osoba nabędzie przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku. Jest to tzw. zapis windykacyjny. W art kodeksu cywilnego wskazano co może być przedmiotem takiego zapisu. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być zatem: rzecz oznaczona co do tożsamości, zbywalne prawo majątkowe, przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne, ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności. Nieruchomość w postaci domu jednorodzinnego należy więc do tego katalogu (jako rzecz oznaczona co do tożsamości). Niemniej jednak taki testament zawierający w sobie za-

USTAWA z dnia 28 czerwca 2012 r.

USTAWA z dnia 28 czerwca 2012 r. Kancelaria Sejmu s. 1/9 USTAWA z dnia 28 czerwca 2012 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2012 r. poz. 986. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 sierpnia 2012 r. Poz. 986 USTAWA. z dnia 28 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 31 sierpnia 2012 r. Poz. 986 USTAWA. z dnia 28 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 sierpnia 2012 r. Poz. 986 USTAWA z dnia 28 czerwca 2012 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik

Egzekucja z rachunków bankowych. Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych Paweł Pyzik Egzekucja z rachunków bankowych sądowa egzekucja z rachunku bankowego prowadzona przez komornika sądowego administracyjna egzekucja z rachunku bankowego prowadzona

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 3 września 2015 r. Poz. 1302 USTAWA z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

projekt z dnia 18 lutego 2015 r. (wersja rozszerzona) z dnia.. 2014 r.

projekt z dnia 18 lutego 2015 r. (wersja rozszerzona) z dnia.. 2014 r. projekt z dnia 18 lutego 2015 r. (wersja rozszerzona) U S T AWA z dnia.. 2014 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu:

b) po ust. 4 dodaje się ust. 5 i 6 w brzmieniu: PROJEKT 31.08.2006. AUTOPOPRAWKA do projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw W rządowym projekcie

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 24 lipca 2015 r. Druk nr 1020 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych Zmiany zawarte w projekcie ustawy z dnia 21 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw 1. Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie

Aneks Nr 1. z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie Aneks Nr 1 z dnia 26 czerwca 2009 r. do Regulaminu Pracy Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi Nr 342 w Warszawie dotyczy: 1. Równego traktowania w zatrudnieniu na podstawie ustawy z dnia 21 listopada

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU Załącznik nr 1 do Regulaminu pracy w Uniwersytecie Śląskim PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU 1. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 Dz.U. z 2015 r. poz. 1324 USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych Art. 1. Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej,

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ

DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ DOFINANSOWANIE DO WYNAGRODZEŃ I ZUS PROWADZĄCEGO DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ Od 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy znowelizowanej ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej

Bardziej szczegółowo

Skrócony kwestionariusz ws. informacji dotyczącej środków pomocowych obowiązujących w dniu 1 maja 2004 (pomoc istniejąca)

Skrócony kwestionariusz ws. informacji dotyczącej środków pomocowych obowiązujących w dniu 1 maja 2004 (pomoc istniejąca) Skrócony kwestionariusz ws. informacji dotyczącej środków pomocowych obowiązujących w dniu 1 maja 2004 (pomoc istniejąca) 1. Informacje ogólne Państwo: Polska Tytuł środka pomocowego: Odraczanie terminu,

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 17 listopada 2015 r. Poz. 1886 USTAWA z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA

Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA Tekst ustawy przekazany do Senatu zgodnie z art. 52 regulaminu Sejmu USTAWA z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Art.

Bardziej szczegółowo

Procedura windykacji należności, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa

Procedura windykacji należności, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa Załącznik Nr 1 do Zarządzenia nr 7/11 Burmistrza Drezdenka z dnia 03.01.2011r Procedura windykacji należności, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa 1 Spis treści Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Świadczenia pieniężne

Świadczenia pieniężne Świadczenia pieniężne Ustalenie uprawnień i przyznanie zasiłku stałego, okresowego, celowego i specjalnego zasiłku celowego: zasiłek stały: 1. Zasiłek stały przysługuje: a) pełnoletniej osobie samotnie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W STALOWEJ WOLI (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE

REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W STALOWEJ WOLI (tekst jednolity) ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 10/2009 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Stalowej Woli z dnia 22 kwietnia 2009r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W STALOWEJ WOLI (tekst

Bardziej szczegółowo

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU

ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU ZASADY FINANSOWANIA KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W BOLESŁAWCU Bolesławiec 2011 1 Finansowanie z Funduszu Pracy kosztów studiów podyplomowych jest udzielane na podstawie: 1)

Bardziej szczegółowo

1 S t r o n a. I. Dane personalne osoby niepełnosprawnej. Imię, imiona Nazwisko. Data urodzenia w. Dowód osobisty: seria nr. wydany w dniu przez PESEL

1 S t r o n a. I. Dane personalne osoby niepełnosprawnej. Imię, imiona Nazwisko. Data urodzenia w. Dowód osobisty: seria nr. wydany w dniu przez PESEL 1 S t r o n a POWIATOWE PCPR.8213.SR... CENTRUM POMOCY RODZINIE w żninie ul. Szpitalna 32, 88-400 żnin tel. 52 30 30 169 jednostka rozpatrująca wniosek WNIOSEK o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1)

USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728. Art. 1. Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 11 maja 2011 r.

OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 11 maja 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 127 7614 Poz. 721 721 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 11 maja 2011 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LI/ 577/2010 RADY MIASTA GNIEZNA. z dnia 23 czerwca 2010 r.

UCHWAŁA NR LI/ 577/2010 RADY MIASTA GNIEZNA. z dnia 23 czerwca 2010 r. UCHWAŁA NR LI/ 577/2010 RADY MIASTA GNIEZNA z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie: określenia zasad, trybu oraz organów uprawnionych do umarzania i udzielania innych ulg w spłacie należności pieniężnych

Bardziej szczegółowo

Wzór wniosku o nadanie klauzuli wykonalności

Wzór wniosku o nadanie klauzuli wykonalności Wzór wniosku o nadanie klauzuli wykonalności Karol Sienkiewicz 2 Dzień dobry! Dziękuję, że zajrzałeś na mój Blog. Cieszy mnie również, że zainteresowałeś się tym poradnikiem, który ułatwi Ci złożenie do

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (Dz. U. z dnia 16 maja 2005 r.)

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (Dz. U. z dnia 16 maja 2005 r.) Dz.U.05.85.728 2006.01.01 zm. Dz.U.05.157.1314 art. 4 USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (Dz. U. z dnia 16 maja 2005 r.) Art. 1. Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia

Bardziej szczegółowo

Fundusz alimentacyjny

Fundusz alimentacyjny Fundusz alimentacyjny Fundusz alimentacyjny ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (DZ. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7, z późn. zm.) 1. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE WOBEC DŁUŻNIKÓW ALIMENTACYJNYCH

POSTĘPOWANIE WOBEC DŁUŻNIKÓW ALIMENTACYJNYCH POSTĘPOWANIE WOBEC DŁUŻNIKÓW ALIMENTACYJNYCH Ośrodek Pomocy Społecznej w Sulęcinie Oddział Świadczeń Rodzinnych Monika Dul- Naczelnik OŚR w Sulęcinie Ewelina Jeziorska- Inspektor OŚR w Sulęcinie Podstawa

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ II WYBÓR OSÓB CELEM FINANSOWANIA IM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

ROZDZIAŁ II WYBÓR OSÓB CELEM FINANSOWANIA IM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ZASADY WYBORU Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr 22/10 Zastępcy Dyrektora PUP z dnia 29.12.2010r. BEZROBOTNYCH I INNYCH UPRAWNIONYCH OSÓB NA STUDIA PODYPLOMOWE I FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Źródła prawa pracy

Rozdział I. Źródła prawa pracy Kodeks pracy Rozdział I. Źródła prawa pracy Tabl. 1. Hierarchia źródeł prawa pracy Hierarchia źródeł prawa pracy (art. 9 1 KP) Kodeks pracy przepisy innych ustaw przepisy aktów wykonawczych postanowienia

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie wyroków zobowiązujących lokatorów do opróżnienia zajmowanego mieszkania

Wykonywanie wyroków zobowiązujących lokatorów do opróżnienia zajmowanego mieszkania Wypowiedzenie najmu/prawa do korzystania z lokalu W praktyce problemy sprawia wynajmującym norma z art. 11 ust. 2 pkt 2 - dopiero zwłoka w zapłacie należności związanych z najmem lokalu mieszkalnego za

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym

USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym Kancelaria Sejmu s. 1/9 Dz.U. 1996 Nr 100 poz. 461 USTAWA z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym Art. 1. W ustawie z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.)

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Dz.U.2014.567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1)

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) Dz.U. Nr 85, poz. 728 Dz.U. Nr 157, poz. 1314 Dz.U. Nr 13, poz. 70 Dz.U. Nr 152, poz. 1023 Dz.U. Nr 112, poz. 654 USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) Art. 1. Opłaty abonamentowe

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Dziennik Ustaw Nr 254 17574 Poz. 1700 1700 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (tekst ujednolicony)

USTAWA. z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (tekst ujednolicony) USTAWA z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych 1) (tekst ujednolicony) Art. 1. Opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Gmina Lubichowo. Prawo do pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom o dochodach nie przekraczających miesięcznie:

Gmina Lubichowo. Prawo do pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom o dochodach nie przekraczających miesięcznie: Czym jest pomoc społeczna? Wnioski o przyznanie pomocy społecznej i zasiłku rodzinnego. POMOC SPOŁECZNA Czym jest Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa. Nadrzędnym celem pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ. z dnia 25 czerwca 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ. z dnia 25 czerwca 2002 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Bardziej szczegółowo

Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną.

Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną. Podatnik, chcąc zaliczyć wierzytelność bezpośrednio do kosztów musi posiadać określoną przez prawo podstawę dokumentacyjną. W praktyce obrotu gospodarczego nierzadkim zjawiskiem są zatory płatnicze oraz

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu

REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu REGULAMIN windykacji należności z tytułu opłat za używanie lokali w Spółdzielni Mieszkaniowej w Luboniu 1 Rozdział I. Podstawa prawna l. Ustawa z dnia 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2003 r.

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną Pracodawca, który podejmie decyzję o zatrudnieniu osoby niepełnosprawnej powinien wiedzieć, że tak jak w przypadku osób pełnosprawnych będą

Bardziej szczegółowo

Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, 21 grudnia 2015 r. Adam Bodnar III.512.2.2014.AI.LN Pani Elżbieta Rafalska Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Tytuł procedury: Procedura windykacji należności cywilnoprawnych

Tytuł procedury: Procedura windykacji należności cywilnoprawnych do Zarządzenia Nr 0152-61/08 Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 12.11.2008 roku Tytuł procedury: Procedura windykacji należności cywilnoprawnych Spis treści 1. Cel wprowadzenia procedury... 3 2.

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej

Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej Nowelizacja ustawy o rehabilitacji zawodowej USTAWA z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 E-SĄD ELEKTRONICZNE POSTĘPOWANIE UPOMINAWCZE Zobowiązanie stosunek cywilnoprawny

Bardziej szczegółowo

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.1. Uwagi ogólne 5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.2. Obowiązki i szczególne uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych 5.3. Dodatkowe uprawnienia osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE OMÓWIENIE ZMIAN W USTAWACH O POMOCY OSOBOM UPRAWNIONYM DO ALIMENTÓW I O ŚWIADCZENIACH RODZINNYCH (Dz. U. z 2015 r., poz.

SZCZEGÓŁOWE OMÓWIENIE ZMIAN W USTAWACH O POMOCY OSOBOM UPRAWNIONYM DO ALIMENTÓW I O ŚWIADCZENIACH RODZINNYCH (Dz. U. z 2015 r., poz. SZCZEGÓŁOWE OMÓWIENIE ZMIAN W USTAWACH O POMOCY OSOBOM UPRAWNIONYM DO ALIMENTÓW I O ŚWIADCZENIACH RODZINNYCH (Dz. U. z 2015 r., poz. 1302) Zmiany w zakresie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm);

INFORMACJA. Ustawa z 02.04.1997r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm); INFORMACJA dla pracowników Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie zawierająca informacje o przepisach dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu Wypisy

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

3) tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu.

3) tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Bardziej szczegółowo

PROJEKT UMOWY O OBSŁUGĘ PRAWNĄ

PROJEKT UMOWY O OBSŁUGĘ PRAWNĄ PROJEKT UMOWY O OBSŁUGĘ PRAWNĄ Zawarta w dniu. pomiędzy: Biotech Poland Sp. z o.o., Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa, NIP 527-267-68-95 reprezentowanym przez Petra Kvapila Prezesa Zarządu zwanym

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO Kto może otrzymać świadczenia z funduszu alimentacyjnego? Świadczenia z funduszu alimentacyjnego oznaczają świadczenia pieniężne wypłacane

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA PRZYZNAWANIA PRACODAWCY REFUNDACJI KOSZTÓW WYPOSAŻENIA STANOWISKA PRACY DLA SKIEROWANEJ OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ

KRYTERIA PRZYZNAWANIA PRACODAWCY REFUNDACJI KOSZTÓW WYPOSAŻENIA STANOWISKA PRACY DLA SKIEROWANEJ OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ KRYTERIA PRZYZNAWANIA PRACODAWCY REFUNDACJI KOSZTÓW WYPOSAŻENIA STANOWISKA PRACY DLA SKIEROWANEJ OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ - w szczególności uregulowane są w: 1) Ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

O czym trzeba pamiętać, pomniejszając pensję zatrudnionego

O czym trzeba pamiętać, pomniejszając pensję zatrudnionego O czym trzeba pamiętać, pomniejszając pensję zatrudnionego Autor: Marta Nowakowicz-Jankowia, ekspert ds. płac Potrąceń z wynagrodzenia dokonuje się po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/15 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne

USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/14 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania 1),2) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2010 r. Nr 254, poz. 1700.

Bardziej szczegółowo

WINDYKACJA NALEŻNOŚCI OFERTA WSPÓŁPRACY

WINDYKACJA NALEŻNOŚCI OFERTA WSPÓŁPRACY Kancelaria Radcy Prawnego Andrzej Stachowiak WINDYKACJA NALEŻNOŚCI OFERTA WSPÓŁPRACY Kancelaria: Biuro Windykacji: Rynek 46/47 lok. 5 ul. Sztabowa 76B 60-116 Wrocław 53-310 Wrocław tel. (071) 369 90 70

Bardziej szczegółowo

Tytuł procedury: Procedura windykacji należności z tytułu podatków i opłat lokalnych

Tytuł procedury: Procedura windykacji należności z tytułu podatków i opłat lokalnych do Zarządzenia Nr 0152-61 /08 Burmistrza Miasta i Gminy Gryfino z dnia 12.11.2008 roku Tytuł procedury: Procedura windykacji należności z tytułu podatków i opłat lokalnych Spis treści 1. Cel wprowadzenia

Bardziej szczegółowo

Oświadczenia zamiast zaświadczeń

Oświadczenia zamiast zaświadczeń Oświadczenia zamiast zaświadczeń Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Janowie Podlaskim informuje, iż od dnia 1 lipca 2011 r. na mocy art. 86 ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczeniu barier administracyjnych

Bardziej szczegółowo

Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne

Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne Wsparcie firm zatrudniających osoby niepełnosprawne Nowa Ruda-Słupiec, 18 maja 2012 r. Ostatnia aktualizacja 16.05.2012 r. Charakterystyka PFRON - wprowadzenie Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN przyznawania środków PFRON na wyposażenie stanowiska pracy. I. Podstawa prawna

REGULAMIN przyznawania środków PFRON na wyposażenie stanowiska pracy. I. Podstawa prawna REGULAMIN przyznawania środków PFRON na wyposażenie stanowiska pracy I. Podstawa prawna 1 1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym

USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym /Projekt po zwolnieniu z komisji/ USTAWA z dnia.. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym Art. 1. W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn.

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE KOSZTÓW UTWORZENIA I DZIAŁANIA ZAKŁADÓW AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH.

DOFINANSOWANIE KOSZTÓW UTWORZENIA I DZIAŁANIA ZAKŁADÓW AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. DOFINANSOWANIE KOSZTÓW UTWORZENIA I DZIAŁANIA ZAKŁADÓW AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH. I. Przedmiot sprawy: Dofinansowanie ze środków Państwowego

Bardziej szczegółowo

Susz, listopad 2004 r.

Susz, listopad 2004 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 53/2004 Zarządu BS w Suszu z dnia 22.11.2004 r. REGULAMIN OTWIERANIA I PROWADZENIA RACHUNKÓW OSZCZĘDNOŚCIOWYCH Z WKŁADAMI PŁATNYMI NA KAŻDE ŻĄDANIE W ZŁOTYCH DLA OSÓB MAŁOLETNICH

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI. z dnia... 2015 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI. z dnia... 2015 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

Procedura windykacji należności za posiłki w MZS w Czeladzi

Procedura windykacji należności za posiłki w MZS w Czeladzi Procedura windykacji należności za posiłki w MZS w Czeladzi Sporządzona na podstawie: 1. Art.42 ust.5 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych(t.jdz.u. z 2013r poz. 885 z póz. zm) Uwzględniając

Bardziej szczegółowo

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej

Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej Nie każdy niepełnosprawny jest w stanie znaleźć pracę i pracować na otwartym rynku pracy.

Bardziej szczegółowo

K A R T A I N F O R M A C Y J N A. Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność gospodarczą

K A R T A I N F O R M A C Y J N A. Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność gospodarczą Urząd Skarbowy w Jaworze K-042/1 Przyznawanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podmioty prowadzące działalność Obowiązuje od 18.04.2011 r. I. Kogo dotyczy Osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie

Bardziej szczegółowo

KARTA OPISU SPRAWY NR-PCPR/05/2009/1 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie ul. Staszica 2 26 200 Końskie tel. (041) 372 84 06 pcpr.powiatkonecki@wp.

KARTA OPISU SPRAWY NR-PCPR/05/2009/1 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie ul. Staszica 2 26 200 Końskie tel. (041) 372 84 06 pcpr.powiatkonecki@wp. KARTA OPISU SPRAWY NR-PCPR/05/2009/1 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie ul. Staszica 2 26 200 Końskie tel. (041) 372 84 06 pcpr.powiatkonecki@wp.pl PCPR w Końskich czynne jest codziennie od poniedziałku

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju

REGULAMIN. dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju REGULAMIN dofinansowania kosztów studiów podyplomowych przez Powiatowy Urząd Pracy w Jastrzębiu-Zdroju Rozdział I Podstawa prawna dofinansowania kosztów studiów podyplomowych 1 Niniejszy regulamin określa

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą.

Uprawnienia pracodawcy zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. zatrudniającego osobę niepełnosprawną oraz osoby niepełnosprawnej prowadzącej działalność gospodarczą. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

U ch w a ła N r X X X I11/262/2009. Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r.

U ch w a ła N r X X X I11/262/2009. Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r. 1 U ch w a ła N r X X X I11/262/2009 Rady M iejskiej w S try ko w ie z dnia 28 k w ie tn ia 2 0 0 9 r. w sprawie: szczegółowych zasad umarzania wierzytelności Gminy Stryków oraz jednostek organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 18 grudnia 2015 r. Poz. 4381 UCHWAŁA NR XI/115/2015 RADY POWIATU CHOJNICKIEGO. z dnia 26 listopada 2015 r.

Gdańsk, dnia 18 grudnia 2015 r. Poz. 4381 UCHWAŁA NR XI/115/2015 RADY POWIATU CHOJNICKIEGO. z dnia 26 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 18 grudnia 2015 r. Poz. 4381 UCHWAŁA NR XI/115/2015 RADY POWIATU CHOJNICKIEGO z dnia 26 listopada 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

1) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.),

1) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.), Zarządzenie nr 32/2011 Rektora Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Przemyślu z dnia 1 lipca 2011r. w sprawie zmiany Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 553 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Warszawa, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 553 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 26 kwietnia 2013 r. DZINNIK USTAW RZCZYPSPLITJ PLSKIJ Warszawa, dnia 10 maja 2013 r. Poz. 553 RZPRZĄDZNI MINISTRA PRACY I PLITYKI SPŁCZNJ 1) z dnia 26 kwietnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia wzorów

Bardziej szczegółowo

LIKWIDACJA SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 14.08.2008/

LIKWIDACJA SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 14.08.2008/ 61-139 Poznań ul. Jana Pawła II 6 tel/fax 061 887-11-66 e-mail: biuro@spoldzielnie.org www.spoldzielnie.org LIKWIDACJA SPÓŁDZIELNI SOCJALNEJ /stan prawny na dzień 14.08.2008/ I. Akty prawne Wymienione

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 Warszawa, dnia 30 kwietnia 2014 r. Poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

Autorzy Przedmowa Wykaz skrótów Część

Autorzy Przedmowa Wykaz skrótów Część Spis treści Autorzy... Przedmowa... Wykaz skrótów... IX XI XIII Część I. Wzory pism procesowych... 1 Rozdział 1. Wzory pism w postępowaniu pojednawczym przed sądem pracy i zakładową komisją pojednawczą...

Bardziej szczegółowo

BYŁO BĘDZIE KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO

BYŁO BĘDZIE KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO BYŁO BĘDZIE KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Art. 220 1. Organ administracji publicznej nie może żądać zaświadczenia na potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, jeżeli: 1) znane są one organowi z

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 października 2010 r.

USTAWA. z dnia 29 października 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 226 15606 Poz. 1475 Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 214, poz. 1407 i Nr 217, poz. 1427) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji,

USTAWA. z dnia 7 maja 1999 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy Policji, Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Bardziej szczegółowo

Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami. Marcin Świerżewski, aplikant radcowski

Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami. Marcin Świerżewski, aplikant radcowski Dochodzenie roszczeń między przedsiębiorcami Marcin Świerżewski, aplikant radcowski Dokumenty niezbędne do wytoczenia powództwa umowa zawarta między stronami, faktura VAT, wezwanie do dobrowolnego spełnienia

Bardziej szczegółowo

P O W I A T O W Y URZĄD PRACY W J A W O R Z E

P O W I A T O W Y URZĄD PRACY W J A W O R Z E P O W I A T O W Y URZĄD PRACY W J A W O R Z E Z A S A D Y f i n a n s o w a n i a z F u n d u s z u P r a c y k o s z t ó w s t u d i ó w p o d y p l o m o w y c h C E N T R U M A K T Y W I Z A C J I Z

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 22 stycznia 2015 r. Poz. 311 UCHWAŁA NR IV/32/2015 RADY POWIATU RACIBORSKIEGO z dnia 13 stycznia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SKARBU PAŃSTWA I POWIATU LĘBORSKIEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LĘBORKU. Rozdział I Postanowienia ogólne

PROCEDURY WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SKARBU PAŃSTWA I POWIATU LĘBORSKIEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LĘBORKU. Rozdział I Postanowienia ogólne PROCEDURY WINDYKACJI NALEŻNOŚCI SKARBU PAŃSTWA I POWIATU LĘBORSKIEGO W STAROSTWIE POWIATOWYM W LĘBORKU Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Terminologia na użytek niniejszej procedury: 1. Należność cywilnoprawna

Bardziej szczegółowo

Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa

Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej ul. Nowogrodzka 1/3/5 00-513 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-661550-V/12/ŁK 00-090 Warszawa Tel.centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną?

Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Dlaczego warto zatrudnić osobę niepełnosprawną? Administrator 05.09.2014 Rozpoznane zaburzenia psychiczne mogą zostać zakwalifikowane jako lekki, umiarkowany lub znaczny stopnień niepełnosprawności. Podobnie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Limanowej

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Limanowej Załącznik do UCHWAŁY Nr 1255 /14 Zarządu Powiatu Limanowskiego z dnia 17 października 2014 r. REGULAMIN ORGANIZACYJNY Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Opole, dnia 11 maja 2012 r. Poz. 673 UCHWAŁA NR XIII/117/12 RADY POWIATU W NYSIE. z dnia 27 stycznia 2012 r.

DZIENNIK URZĘDOWY. Opole, dnia 11 maja 2012 r. Poz. 673 UCHWAŁA NR XIII/117/12 RADY POWIATU W NYSIE. z dnia 27 stycznia 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 11 maja 2012 r. Poz. 673 UCHWAŁA NR XIII/117/12 RADY POWIATU W NYSIE z dnia 27 stycznia 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości

Bardziej szczegółowo