DODATEK KWARTALNY. Ryzyko refinansowania długu Skarbu Pastwa w Polsce

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DODATEK KWARTALNY. Ryzyko refinansowania długu Skarbu Pastwa w Polsce"

Transkrypt

1 DODATEK KWARTALNY Ryzyko refinansowania długu Skarbu Pastwa w Polsce Tomasz Uryszek Dr, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno- -Socjologiczny, Instytut Finansów, Katedra Finansów Publicznych Spowolnienie Pojcie ryzyka gospodarcze refinansowania ostatnich lat nie pozostało bez wpływu na sytuacj w Ryzyko obszarze refinansowania finansów publicznych jest jednym zarówno z podstawowych w Polsce, jak i rodzajów w całej Europie. ryzyka Jest zwizanego z zarówno zarzdzaniem w wartociach długiem Skarbu i struk- to widoczne turze Pastwa. dochodów Dotyczy i wydatków ono problemów publicznych, zwizanych ze deficytów zgromadzeniem całego rodków sektora, jak fi- kwotach i nansowych w poziomie niezbdnych zadłuenia publicznego. na spłat wcze- Do analiz niej zacignitego wykorzystano długu. dane Eurostatu Jego poziom oraz Ministerstwa ronie w sytuacji, Finansów w RP. której wystpuj trudnoci z pozyskaniem rodków niezbdnych na wydatki obsług i zacignitych deficyt sektora zo- Dochody, finansów bowiza, publicznych lub co gorsza rodki te w ogóle nie mog zosta pozyskane. Spowolnienie Najczciej s gospodarcze one pozyskiwane spowodowało z kolejnych emisji dochodów skarbowych i wzrost instrumentów wydatków ograniczenie publicznych. dłunych. W W ten Polsce sposób warto dochodzi dochodów tzw. mmmmmmmmm rolowania emisji skarbowych papierów wartociowych. Zjawisko to jest powszechne w wikszoci krajów. Problemy z rolowaniem długu, pocigajce za sob za czsto sob wzrost czsto kosztów 9 jego obsługi oraz niekorzystne rozłoenie spłat 8 w czasie mog prowadzi 7 do kryzysu finan- 6 sów publicznych i problemów 5 w całej gospo- 4 darce. Do pomiaru 3 poziomu tego rodzaju ryzyka wykorzystuje si szereg narzdzi. Do najczciej wykorzystywanych nale wska- ła niki bardzo przecitej znaczcy wymagalnoci wzrost wartoci długu oraz deficytu jego budetowego struktura terminowa. w Polsce z 1,9% PKB w 2007 roku do 7,9% PKB w 2010 roku (szczegóły Przecitny w okres tab. 1). wymagalnoci Z uwagi na znaczc długu centralizacj Skarbu Pastwa polskiego w Polsce sektora finansów publicznych, wartoci dochodów i wydatków Syntetyczn publicznych miar oraz ryzyka kwoty refinansowania deficytów były długu generowane Skarbu Pastwa przede jest wszystkim tzw. redni na poziomie okres wymagalnoci budetu pastwa. zobowiza Wysokie (lub wartoci zapalnoci deficytu sektora instrumentów finansów dłunych), publicznych average uniemoliwiaj time to maturity spełnienie ATM. kryterium Jest to fiskalnego wyraona w Traktatu latach, rednia z Maastricht długo zwizanegsu, po w którym maksymaln zacignity wysokoci dług jest spła- tego okre- deficytu. cany. Wysokie wartoci wskanika przecitej zapadalnoci oznaczaj wic stosunkowo niskie ryzyko refinansowania. Jego poziom dla długu Skarbu Pastwa w Polsce w okresie XII.2005 XII.2013 zaprezentowano na wykresie 1. Wartoci wskanika ATM dla polskiego długu Skarbu Pastwa ogółem s relatywnie stabilne w ostatnich latach i oscyluj wokół 5 lat i kilku miesicy. Jednoczenie warto zauway, e dla długu zaciganego na rynkach krajowych były one XII 2005 VI 2006 XII 2006 VI 2007 XII 2007 VI 2008 XII 2008 VI 2009 XII 2009 VI 2010 XII 2010 VI 2011 XII 2011 VI 2012 XII 2012 VI 2013 XII 2013 dług zagraniczny ogółem dług krajowy Wykres. 1. Przecitny okres wymagalnoci Skarbu Pastwa w Polsce r ó d ł o: opracowanie własne na postawie danych Ministerstwa Finansów RP.

2 Zadłuenie one znaczco nisze, ni w przypadku publiczne długu zaciganego za granic. Wynika to z rónic w preferowanym horyzoncie Centralizacja czasowym lokowania rodków przez polskiego inwestorów sektorsterstwo finansów Finansów pu- dostosowuje instru- w Polsce i za granic. Miniblicznycmenty do oczekiwa powoduje, miejscu e zauway, podo- e popyt zgłaszany na rynku. Warto w tym bnie polskie jak skarbowe w przypadku przekracza dochodów, ich poda, co oznacza, e instrumenty dłune wydatków inwestorzy i deficytu naszych najwik- obligacji. Traktuj je jako rela- s zainteresowani zakupem szy tywnie wpływ bezpieczn na inwestycj przynoszc stabilny zadłue- dochód. Ma to swoje od- poziom nia zwierciedlenie publicznego w wysokich ratingach ma przyznawanych sektor rz-polscdowyrodowe w agencje. tym przez midzyna- przede wszystkim dług Skarbu Pastwa. Wartoci W latach zadłuenia publicznego przecitny w odniesieniu wymagalnoci do PKB zaprezentowano zobowiza Skarbu na wykre- Pa- okres sie. stwa W zaciganych okresie od za stycznia granic znaczco 2005 r. si do czerwca obniył. Jest 2013 to r. wynikiem dług publiczny kryzysu przyrastał gospodarczego, towarzyszcej o rednio około mu 13,4 mld rosncej PLN nominalnie na niepewnoci kwartał (i na według rynkach danych finansowych koniec czerwca i w zwizku 2013 r. z stanowił tym skrócenia 888,1 mld okresu, PLN, w na tym jaki dług inwestorzy Skarbu skłonni Pastwa byli 818,9 lokowa mld PLN). swoje rodki. Najwikszy przyrost zadłuenia publicznego nastpił midzy wrzeniem a Wartoci grudniem wskanika 2008 r. (było ATM to ponad dla 59 Polski mld PLN). mona W uzna tym czasie bezpieczne. dług Skarbu Kilkuletnie pastwa wzrósł przecitne o ponad terminy 53 wymagalnoci mld PLN. Naley zobowiza z daj rosncymi Ministerstwu potrzebami Finansów poycz- nie- to łczy kowymi zbdny czas władz na publicznych, przygotowanie które rodków miały swoje zwizanych ródło z w wykupem koniecznoci zapadajcych finansowania instrumentów. zwikszajcego Jednoczenie si bardzo wydaj szybko si deficytu na tyle krótkie, budetowego by by Ministerstwo w okresie 900 spowolnienia Ministerstwo gospodarczego. mogło Naley 800w tym miej- mogło scu prognozowa zauway, zmiany e mimo przyrostu 700 kwot długu zachodzce publicznego na rynku Polska 600 (według danych finansowym koniec i odpowiednio kryterium na nie fiskalne re- dotyczce 2 kwartału r.) spełniała 400 maksymalneagowa. wysokoci Naley jed- długu publicznego nak pamita, e 100 Konieczno wartoci wskanika zapewnienia płynnoci budetowi przecitnej pastwa wymagal- znalazła odzwierciedle- 0 nie noci w informuj wikszym jedynie o rednich instrumentów okre- dłunych wykorzystaniu krótkoterminowych (bonów sach, na skarbowych). jaki zacigany Skarbu jest dług Pastwa i ich z tytułu bonów skar- Przyrosty zobowizainterpretacja moe by terminow struktur mld PLN XII 2010 III 2011 VI 2011 IX 2011 XII 2011 obciona błdem. W bowych tym kontekcie w 2008 warto zwróci uwag i 2009 na terminow r. były znaczce. Pastwa. W styczniu struktur zobowiza Skarbu 2008 r. wynosiły Struktura terminowa zadłuenia one 15,6 Skarbu Pastwa PLN i wzrosły mld do 64,3 mld PLN Struktura terminowa w długu lipcu wywiera 2009 r. olbrzymi wpływ na koszty Nawet oraz sposób wtedy jego obsługi. Implikuje jednak ponadto kolejne udział emisje instrumentów dłunych, tych instrumentów w łcznej długu. sprzedawane w celu spłaty zapadajcego Struktur wymagalnoci kwocie zobowiza długu mona ocenia według kryterium Skarbu Pastwa wymagalnoci pierwotnej oraz nie rzeczywistej. przekroczył Długie terminy wymagalnoci 11%. zobowiza oznaczaj nisze ryzyko bardzo refinanso- szybko Ponadto publicznego wania (konieczno zadłuenia pozyskiwania krótkoterminowegków (które na spłat zastpiono wczeniej instrumentami zacignitego red- rodnio- długu i długoterminowymi). zdarza si wtedy relatywnie Zmiany te rzadko). Ryzyko jednak refinansowania duych wzrasta rónic w przecitnym sytuacji duego okresie udziału zapadalnoci papierów krót- zo- nie spowodowały bowiza koterminowych Skarbu w strukturze Pastwa, długu który Skarbu od 2005 Pastwa r. wynosi oraz kumulacji rednio około spłat 5 (wykupów) lat. Dane te skarbowych wskazuj, instrumentów e poziom ryzyka dłunych. refinansowania polskiego długu publicznego jest stosunkowo Z punktu widzenia niewielki. oceny realnego poziomu ryzyka refinansowania, szczególn Warto uwagdoda, naley e zwróci obecnie na ponad drug 69% z nich. zobowiza Informuje Skarbu ona, po Pastwa jakim czasie zacigane (od konkretnej polskich daty) złotych. istniejce Pozostała zobowizania cz długu jest w denominowana bd musiały zosta jest spłacone. głównie Struktur w euro. Ogranicza terminow to zobowiza znaczco Skarbu poziom Pastwa ryzyka walutowego według rzeczywistych długu. Ryzyko terminów stopy procentowej wymagalnoci jest z kolei przedstawia ograniczane wykres poprzez 2. ich wykorzystywanie na bardzo du skal instrumentów oprocentowanych według stałej stopy procentowej. powyej Według 10 lat danych na koniec wrzenia 2013 r., około 80% od 5 do 10 lat (włcznie) długu Skarbu Pastwa było oprocentowane w ten włanie sposób. od 3 do 5 lat (włcznie) Stosunkowo niewielki (włcznie) poziom ryzyka inwestycyjnego zwizany do 1 roku z (włcznie) polskimi instrumentami dłunymi ma swoje odzwierciedlenie w relatywnie wysokich III 2012 VI 2012 IX 2012 XII 2012 Wykres. 2. Struktura terminowa zadłuenia Skarbu Pastwa w Polsce według rzeczywistych terminów wymagalnoci r ó d ł o: opracowanie własne na postawie danych Ministerstwa Finansów RP. III 2013 VI 2013 IX 2013 XII 2013 od 1 roku do 3 lat

3 Rzeczywista struktura terminowa zadłu- enia Skarbu Pastwa jest stabilna w ostatnich kilku latach. Wraz z ograniczeniem zjawiska spowolnienia gospodarczego spadło wykorzystanie instrumentów krótkoterminowych. Wzrasta natomiast stopniowo wykorzystanie instrumentów długoterminowych. W 2013 r. instrumenty,! "# Tabela 1. Dług Skarbu Pastwa w Polsce z tytułu instrumentów o terminach zapadalnoci co najmniej 15 lat Rok mld PLN terminow do których struktur wykupu (spłaty) pozostało co najmniej 5 lat, stanowiły 44% łcznej kwoty zobowiza Skarbu Pastwa. Wi- e si to z emisjami obligacji długoterminowych na coraz wiksz skal. Skłania to do bardziej szczegółowej analizy działalnoci emisyjnej pastwa zwizanej z instrumentami o relatywnie długich terminach wymagalnoci. Wykorzystanie instrumentów dłunych o długich terminach zapadalnoci Naley pamita, e wykorzystywanie instrumentów o coraz dłuszych terminach zapadalnoci przyczynia si do zwikszenia wydatków publicznych przyszłych okresów. S one zwizane z kosztami obsługi długu. Ma to wpływ na powikszanie deficytów w przyszłych budetach i generuje wiksze zapotrzebowanie sektora publicznego na rodki finansowe w przyszłoci. Problem dotyczcy tego, do jakiego stopnia mona pozwoli na wydłuanie okresu zapadalnoci papierów wartociowych i obcia kosztami obsługi długu przyszłe pokolenia cigle jest dyskutowany. Wykorzystanie przez polskie władze instrumentów dłunych o terminach zapadalnoci 15 lat lub dłuszych zaprezentowano w tab. 1. Analiza danych w niej zawartych wyranie lat Powyej 30 lat udział w kwocie mld długu PLN ogółem (%) ,1 11,4 1,9 0, ,7 9,1 6,5 1, ,5 7,6 7,7 1, ,5 7,7 10,1 1, ,9 7,9 17,9 2, ,4 8,6 18,5 2, ,5 10,0 21,2 2, ,3 10,1 19,0 2,3 r ó d ł o: opracowanie własne na postawie danych Eurostatu. nie wskazuje na wzrost kwot zadłu- enia zwizanych udział z instrumentami o w kwocie bardzo długich terminach zapadalno- długu ogółem (%) ci. Dług Skarbu Pastwa z tytułu instrumentów wyemitowanych na ponad 30 lat wzrósł dziesiciokrotnie w latach Ich udział w łcznej kwocie zobowiza skarbowych nie jest wysoki, lecz take znaczco wzrósł w cigu zna tego okresu. Warto długu o terminach wymagalno- ci midzy 15 a 30 lat wzrosła o 70%, a jego udział w zadłuenia Skarbu Pastwa oscyluje wokół 10%. Kwoty tego zadłuenia s wic znaczce i stale rosn. Bdzie to miało negatywne skutki dla przyszłych budetów przez wiele lat. Ponadto, przy tak długich okresach wymagalnoci zobowiza, pojawia si problem obciania długiem przyszłego pokolenia. Cz biecej konsumpcji bdzie finansowana włanie przez przyszłe pokolenie. Podsumowanie Sumujc mona stwierdzi, e wzrost kwot zadłuenia Skarbu Pastwa nie spowodował wzrostu poziomu ryzyka refinansowania. Wartoci wskanika ATM oraz rzeczywista struktura terminowa długu s na stabilnym poziomie i nie zmienił tego nawet okres spowolnienia gospodarczego. Naley jednak zwróci szczególn uwag na przyrost zobowiza o bardzo długich terminach wymagalnoci. Bd one stanowiły obcienia dla wielu przyszłych budetów i mog czciowo dotyczy nawet przyszłego pokolenia.

4 Koniunktura w sektorze przedsibiorstw niefinansowych w 1. kwartale 2014 r. Artur Zimny... Zimny Dr, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno- -Socjologiczny, Instytut Finansów, Katedra Finansów i Rachunkowoci MSP Podsumowanie roku 2013 w zakresie Po nastaniu ogólnowiatowego spowolnienia przychodów gospodarczego, z całokształtu zapocztkowanego działalnoci krachem przedsibiorstw na rynku niefinansowych kredytów w USA wypada i bess na słabo: giełdach wzrosły (lata one ), jedynie o najlepszym 0,4% w stosunku okresem do całego dla roku polskich 2012; przedsibiorstw w poprzednich latach niefinansowych to wyranie wg danych lepsze GUS był wyniki rok 40 były , (zwłaszcza w którym w ich roku przychody 2011, 30 wzrosły w którym wobec odnotowano roku poprzedniego przychodów o 12 13% rocznych i poprawiła o 13%). si wzrost zyskowno Bardziej optymistyczny działalnoci (wskanik daj rentownoci wskaniki obrotu kwartalne: netto obraz 0-10 wyniósł w ostatnich 4,5%, trzech a za sam kwartałach 2. kwartał notowane 6,1%). Take s przychody płynno o uległa 2,3% poprawie, 2,7% wysze wskanik ni w analogicznych stopnia okresach (podwyszonej) rok wczeniej (co na płynnoci -40 II -50 koniec oznacza 2011 wzrost r. realny, miał warto bowiem 105,5%, inflacja a nie I stopnia przekracza ( gotówkowej) a wskanik 38,1%. wzrostu Rok 2012 cen przyniósł produ- 1%, jednak cenckich wyhamowanie jest wrcz ujemny). tej dynamiki, Przyrost w przychodów 4. kwartale wykazały 2012 r. i wszystkie I kwartale 2013 waniejsze r. łczne sekcje przychody polskich firm były nawet gospodarki, z wyjtkiem energetyki, która ju w drugim z rzdu nisze (o 2 4%), ni w analogicznych okresach rok wcze niej. kwartale O wiele notuje głbsze ich spadek. 8 spadki dotknły Wiksze ni łczny przed wynik rokiem finansowchody za ten wykazało okres. nawet mocno przy dotknite niedawnym spowolnieniem za 2. budownictwo kwartał 2013 (jeszcze r. przy- 3 4 Dane niosły w 4. kwartale pierwsze 2013 sygnały r. dynamika 2 oywienia, ta była kontynuowanego w tej sekcji ujemna). w kwartale 1 0 nastpnym. Łczne przychody -1 przedsibiorstw Wzrosty przychodów niefinansowych notowane -2 w ostatnio 3. kwartale przez przedsibiorstwa wzrosły wobec odnotowanych nie s co prawda w analogicznym oszałamiajce okresie (zwłaszcza roku jeli 2012 porówna o 2,3%. Wy- je ze wspomnian dynamik w roku 2011), ale naley podkreli wyran stabilno pozytywnej sze wspomnian wzrosty dynamik wykazały w roku poszczególne 2011), ale sekcje: naley najwiksze podkreli wolumenowo wyran stabilno przetwórstwo przemysłowe (wzrost o 3,3%), przedsibiorstwa handlowe (wzrost o 3,2%) oraz pozytywnej tendencji utrzymuje si ona ju przez pełny rok. brana energetyczna (wzrost o 3,6%). redni Dodatnia ogółu dynamika przedsibiorstw odnotowywana zania jest budownictwo, take w czwartym które od kwartale ponad roku z rzdu wykazuje na dynamik poziomie sprzeday wyniku finansowego. gorsz od innych Oywienie bran Dynamika przychodów z całokształtu działalnoci Dynamika wyniku finansowego netto Wykres 1. Dynamika wyników kwartalnych [analogiczny kwartał roku poprzedniego = 0] Wykres 2. Rentowno obrotu netto za ostatnie 4 kwartały [w %] Energetyka Przemysł Ogółem Transport Handel Budownictwo

5 ! Przychody gospodarcze, tej sekcji sygnalizowane w 3. kwartale danymi 2013 r. były w poprzednich o 14,6% kwartałach, nisze od odnotowanych staje si wic w trendem 3. kwartale potwierdzonym r. Widoczne jest to równie w dynamice wzrostu PKB, Oywienie którego realny, wydaje si wyrównany bardziej widoczne sezonowo przy analizie wzrost w danych 1. kwartale dotyczcych 2014 wyniku r. wyniósł finansowego; (według wstpnych łcznie dla szacunków) przedsibiorstw 3,5% niefinansowych jest to wynik był najwyszy on w 3. od kwartale dwóch 2013 lat. r. o 18,2% wyszy, ni w analogicznym okresie rok Rentowno wczeniej, obrotu dziki netto czemu za równie ostatnie rentowno kwartały obrotu (pozwalajca netto za 3. ledzi kwartał zmiany (wyno- 4 szca rentownoci 4,1%) była z kwartału wysza ni na przed kwartał rokiem bez (3,5%). zniekształcenia Lepszy sezonowoci) ni rok wczeniej wykazuje wynik za od 3. pocztku kwartał 2013 odnotowały r. stabilny prawie trend wszystkie wzrostowy, główne najwiesza sekcje przedsibiorstw, warto to 4,0%. zwłaszcza firmy budowlane (wzrost o 116,2%). Rentowno ogółem jest determinowana przez płynno II stopnia (podwyszona) [lewa o] płynno I stopnia ( gotówkowa) [prawa o] Wykres 3. Wskaniki płynnoci przedsibiorstw niefinansowych [w %] Przemysł Handel Wykres 4. Dynamika nakładów inwestycyjnych [analogiczny kwartał (półrocze) roku poprzedniego = 0] Jest przez to kontynuacja dominujc dynamicznej wartociowo poprawy, sekcj bowiem przemysłow, w 2. kwartale std bardzo 2012 zblione r. notowano wartoci zysk tych wobec wskaników. straty w analogicznym Zyskowno ju okresie znacznie rok wysz wczeniej. od Firmy redniej energetyczne wykazuje odnotowały energetyka, wzrost dla której o 44,0%, wskanik przetwórstwo nieco przemysłowe spadł (do 8,6% o za 21,6%, ostatnie a handlowe 4 kwar- jednak tały), o 6,2%; inne przychody brane brany notuj transportowej zyskowno spadły nisz od o przecitnej, 7,7%. Najwysz ale równie rentowno rosnc obrotu (w tym netto take osiga budownictwo, sektor energetyczny którego (7,5% rentowno w 3. kwartale), za ostatnie relatywnie cztery niska kwartały jest ona wyniosła z kolei 1,3%). wród firm handlowych (1,4%), które jednak maj niskie mare wpisane Płynno w sw przedsibiorstw specyfik. Dla jest budownictwa cigle jeszcze wskanik daleka wyniósł od wysokich zaledwie poziomów 0,8%. Potwierdzeniem z roku 2010, ale trwajcego mona ju dostrzec oywienia pewn popraw, zarówno w płynnoci II stop- s najnowsze dane GUS dotyczce dynamiki PKB: w 3. kwartale 2013 r. nia (100,1nia wzrósł (100,1 on o % 1,9% na koniec (1,7% 1. po kwartałrygowaniu 2014 r.), o sezonowo), jak i I stopnia jest sko- 65 (34,3%). to najlepszy Tradycyjnie wskanik wysok w cigu 60 płynno ostatnich 5 wykazuje kwartałów. brana energetyczna (odpowiednio 137,6% oraz W porównaniu 68,7%), a nisk z rosnc brana rentownoci (74,7% poprawa i 19,6%). płynnoci 45 handlowa 40 nastpuje stosunkowo wolno, 35 Nakłady wskaniki inwestycyjne płynnoci I i II ogółem stopnia w dla 4. ogółu kwartale przedsibiorstw 2013 r. były o niefinansowych 12% wysze osignły ni w na 4. koniec kwar- niemal 30 tale 3. kwartału 2012 r. i wartoci był trzeci odpowiednio 32,7% o nakładach oraz 98,2%, wyszych co jest z kolei kwartał ni wynikiem rok wczeniej; niewiele lepszym co wicej, ni dynamika wykazany tych rok wczeniej, wzrostów gdy te jest były one wysza. na najniszych Z głównych poziomach sek- coraz cji od 2009 gospodarki r. (wynoszc dalszy odpowiednio 31,3% oraz spadek inwestycji wykazuje 97,4%). jedynie Powodem tej dysproporcji budownictwo (nakłady jest zapewne specyfika obrotu sektora nisze o 16% w porównaniu z 4. kwartałem 2012 r.). Impulsem moty- przedsibiorstw: stosowanie odroczonych płatnoci powoduje wujcym przesunicie do w czasie podejmowania pieninego pokrycia inwestycji jest wykazanej zapewne wczeniej poprawa sprzeday, nastrojów przez społecznych co gotówka (wyprzedzajcjawia si na kontach wskanik i w ufnoci kasach po- konsumenckiej, firm póniej, ni cho zaksigowane wci ujemny, przychody wykazuje i wynikajca cigły wzrost z nich od rentowno pocztku 2013 memoriałowa. r.), sprzyja Wyrany wzrost tani pienidz płynnoci (Wibor notuje 3M im równie od brana czerwca energetyczna 2013 r. utrzymuje (majca tradycyjnie poniej wskaniki poziomu wysze 2,75%). od si stale Dodatkowym bodcem inwesty Budownictwo Transport

6 " innych Dodatkowym bran), bodcem pozostałe główne inwestycyjnym sektory wykazuj bdzie niewtpliwie tylko nieznaczne dofinansowanie zmiany unijne w tym zakresie. z nowych programów (Perspektywa ), których uruchomienia oczekuje Dynamika si jeszcze inwestycji w tym roku. od drugiej Pewne połowy obawy 2012 dotyczce r. była kondycji słaba, łczna polskich warto firm (przy- nakładów w poszczególnych kwartałach była nisza, Koniunktura ni w analogicznych giełdowa okresach rok wczeniej. Jednak w 2. kwartale 2013 r. inwestycje Artur Zimny ogółem stanowiły 100,1% analogicznych nakładów rok wczeniej, Dr, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomicznoco sugeruje koniec tendencji spadkowej -Socjologiczny, Instytut Finansów, Katedra Finansów i Rachunkowoci MSP Na warszawskiej giełdzie trend wzrostowy, trwajcy w drugim półroczu 2013 r., uległ zatrzymaniu. Obecna korekta zredukowała rentowno inwestycji, na Zimny stopa zwrotu z indeksu WIG wynosiła 10,4% w skali ostatnich 12 miesicy, 3,2% w skali kwartalnej Na oraz warszawskiej 0,3% w samym giełdzie maju trend spadkowy, jaki wystpił po ogólnowiatowym krachu w Ostatnie latach , zmiany WIGu odwrócił nie tworz 2009 jeszcze r., wyranego od tego czasu nowego odnotowano si w marcu jedn głbsz korekt (w sierpniu trendu, ale mona dostrzec r.), za kształtujc od czerwca si formacj 2012 r. trójkta zwajcego. indeksy nadal rosn. Na Uwaa stopa si, zwrotu e z indeksu WIG wynosiła 19,1% w skali 47 ostatniego roku, 9,7% w cigu ostatniego 000 dalsze zachowaniu kursu (kontynuacja wzrostów lub wejcie kwartału oraz 0,1% w ostatnim miesicu. Indeks w trend jest spadkowy) w wyranym bdzie kanale sygnalizowane wzrostowym Kilka niedawnych wyjciem minimów kursu tworzy now z tej lini formacji wsparcia, (odpowiednio, wyznaczajc wszy gór kanał; lub dołem), jej przebicie przy czym w dół za zapocztkowałoby bardziej prawdopodobn zapewne korekt uznaje a do niszej linii si kontynuacj wsparcia. Jeli trendu do przebicia (w tym nie dojdzie, przypadku naley wzrostowego). si spodziewa kontynuacji trendu wzrostowego. Na przestrzeni ostatnich 12 miesicy ostatnim branami roku (jak wzrostowymi i krótszych podokre- W sach) okazały najwicej si: zyskiwały telekomunikacja indeksy brany budowlanej; (33,7% stopy słaba zwrotu), koniunktura media w budownictwie (29,7%) dołowała oraz wyceny energetyka spółek z tego sektora, (20,2%), czynic przy z czym nich potencjalnie tylko ta atrakcyjne ostatnia okazje wykazuje inwestycyjne, nadal wyrany trend notowania. wzrostowy. W W ostatnim ostat- miesicu std zapewne rosnce wzrosty nich trzech te zostały miesicach jednak oprócz nieco skorygowane. energetyki W ostatnim wzrosty półroczu, wykazuje po te znacznych (wstpne dotyczce dane kondycji za 3. kwartał polskich 2013 firm r. (przynajmniej ju niektórych wzrost nakładów bran, np. o energe- 2,2%). wskazuj W tycznej, przemyle misnej) wykazano moe natomiast w 2. kwartale rodzi zblion niestabilna warto sytuacja nakładów, w relacjach co rok z Rosj temu (wzrost w zwizku o 0,6%), z kryzysem ale w ukrai ramach skim.(100,1 samego przetwórstwa przemysłowego wzrost wyniósł ju 8,7%; take sektor transportowy poniósł inwestycje wiksze (o 10%), ni w 2. kwartale 2012 r. redni łczn zani- a brana ponownie chemiczna, zwłaszcza natomiast budownictwo; dołujcych tej indeksów brany warto firm budowlanych inwestycji doł- była w o czyły 25,8% brane nisza, spoywcza ni rok wczeniej. i informatyczna. W ostatnich dwóch miesicach niemiałe wzrosty odnotowuj te brane surowcowa spadkach w oraz lutym deweloperska, 2013 r., dynamicznie przy czym wzrastaj ostatnia te charakteryzuje notowania spółek si telekomunikacyjnych. znacznymi skokami Z kolei niskie kursów, (czsto dlatego ujem- jej czstymi ne) wysze stopy od zwrotu WIG stopy w ostatnim zwrotu za roku, ostatni jak i miesic krótszych czy podokresach, dwa (odpowiednio dały indeksy 1,8% spółek 2,0%) spoywczych trudno uzna i surowcowych. za wystarczajco W ostat- oraz nim wiarygodny miesicu prognostyk dodatnie stopy inwestycyjny. zwrotu wykazały 100,1tylko indeksy spółek paliwowych, telekomunikacyjnych i energetycznych Wykres 1. WIG w okresie [dane za: Stooq.pl] WIG Surowce Paliwa Energia Chemia Budownictwo Deweloperzy Spoywcze Telekomunik. Media Informatyka Wykres 2. Stopy zwrotu z indeksu WIG i indeksów branowych w okresie [w %; dane za: Stooq.pl]

7 Sytuacja gospodarcza w Polsce na koniec 1. kwartału 2014 r. Michał Zygmunt Studenckie Koło Naukowe Analiz i Prognozowania Gospodarczego 4Future, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Po nastaniu ogólnowiatowego spowolnienia gospodarczego, zapocztkowanego Wzrost gospodarczy krachem na rynku kredytów w USA i bess Ostatnie miesice mijaj pod znakiem na giełdach (lata ), oywienia gospodarczego w Polsce. Dynamiczny wzrost koniunktury ma miejsce najlepszym okresem dla polskich przedsibiorstw niefinansowych wg danych GUS był rok tak jak przewidywało wielu ekonomistów od drugiej połowy 2013 r. W IV 2011, w którym ich przychody kwartale ubiegłego roku wzrost PKB wzrosły wobec roku poprzedniego o 12 13% i poprawiła si wyniósł 2,7%, natomiast w całym 2013 roku PKB Polski wzrósł realnie o 1,6%. zyskowno działalnoci (wskanik rentownoci obrotu netto Odczyt PKB za I kwartał 2014 r. był jeszcze lepszy i wyniósł 3,4%. Na wzrost wyniósł 4,5%, a za sam 2. kwartał 6,1%). Take płynno uległa gospodarczy decydujcego wypływu nie ma ju saldo obrotów z zagranic poprawie, wskanik płynnoci (0,5 p.p. udziału we wzrocie), ale przede II stopnia (podwyszonej) na wszystkim popyt wewntrzny indywidualny (1,7 p.p. udziału we wzrocie) koniec 2011 r. miał warto 105,5%, a I stopnia ( gotówkowej) 38,1%. Rok 2012 przyniósł i publiczny (0,1 p.p. udziału we wzrocie) oraz inwestycje w rodki trwałe (1,2 p.p. jednak wyhamowanie tej dynamiki, w 4. kwartale 2012 r. udziału we wzrocie). Jedyn składow, która pomniejszyła wzrost PKB w I kwartale 2014 r. były inwestycje w rodki i I kwartale 2013 r. łczne przychody polskich firm były nawet obrotowe ( 0,1 p.p. udziału we wzrocie). nisze (o 2 4%), ni w analogicznych okresach rok wcze- Wartym zauwaenia jest fakt, e obecny wzrost jest bezinflacyjny co na pewno niej. O wiele głbsze spadki przyczynia si do poprawy sytuacji finansowej gospodarstw domowych. W 2014 r. dotknły łczny wynik finansowy za ten okres. Dane za 2. kwartał 2013 r. przyniosły pierwsze sygnały oywienia, kontynuowanego w kwartale nastpnym. Łczne przychody przedsibiorstw niefinansowych w 3. kwartale wzrosły wobec odnotowanych w analogicznym okresie roku 2012 o 2,3%. Wy- r ó d ł o: opracowanie własne, dane GUS. sze wzrosty wykazały poszczególne sowej gospodarstw domowych. W 2014 r. sekcje: najwiksze wolumenowo przetwór- konsensus rynkowy wzrostu PKB wynosi stwo przemysłowe (wzrost o 3,3%), przed- od 3% do 3,5%. Po I kwartale moemy sibiorstwa handlowe (wzrost o 3,2%) oraz stwierdzi, e jest to realne załoenie. Za brana energetyczna (wzrost o 3,6%). ziszczeniem si takich prognoz przemawia wiele przesłanek. redni ogółu przedsibiorstw zania budownictwo, które od ponad roku wykazuje Produkcja przemysłowa ronie od po- dynamik sprzeday gorsz od innych bran. cztku roku w rednim tempie 5% przy jednoczesnym spadku cen producentów w rednim tempie 1,2%. Poprawia si sytuacja finansowa przedsibiorstw. Z bada GUS dotyczcych koniunktury w przemyle wynika, e coraz wicej firm pozytywnie ocenia swoj obecn i przyszł pozycj finansow. PMI czyli indeks aktywnoci ekonomicznej przedsibiorstw wytwórczych utrzymuje si od pocztku roku powyej wartoci 50, co oznacza rozwój sektora. Jednake w kwietniu PMI spadł nieoczekiwanie z poziomu 55,9 punktów do 52 punktów. Jest to spowodowane zmniejszon produkcj i iloci nowych zamówie w czci ankietowanych przedsibiorstw. Na tym samym poziomie w wikszoci przedsibiorstw pozostaje zatrudnienie i ceny sprzeday. Sprzeda detaliczna równie rosła w I kwartale 2014 r. w rednim tempie 5%. W marcu jednak odnotowano wzrost o wiele niszy od przewidywa ekspertów. pp Przychody tej sekcji w 3. kwartale 2013 r. były o 14,6% nisze od odnotowanych w 3. kwartale 2012 r. Wykres 1. Wzrost Produktu Krajowego Brutto i urednionego PKB

8 Prawdopodobnie było to spowodowane jedynie efektem bazy. Kwietniowy odczyt wykazał ju wzrost sprzeday detalicznej na poziomie ponad 10% w stosunku do roku poprzedniego. Badania ufnoci konsumenckiej prowadzone przez GUS pokazuj najlepsze dane od wielu lat. Za spełnieniem si prognoz analityków dotyczcych tegorocznego wzrostu PKB przemawiaj nie tylko podstawy makroekonomiczne, ale równie historyczne kształtowanie si tego wskanika. Prognozy bazujce na ekstrapolacji przebiegu dotychczasowych cykli gospodarczych w Polsce (por. wykres 1) wskazuj, e w całym 2014 r. odczyty kwartalne wzrostu PKB bd rosły. Rynek pracy Poprawa sytuacji gospodarczej jest widoczna na rynku pracy. Wprawdzie przecitne zatrudnienie w 2013 r. było o 1% nisze ni w roku poprzednim, to obecnie zatrudnienie w sektorze przedsibiorstw od pocztku biecego roku ronie i w kwietniu wyniosło tys. osób. Jest to najlepszy wynik od ko ca 2012 r. Najwikszy wzrost zatrudnienia obserwuje si wród producentów mebli, samochodów oraz wyrobów z tworzyw sztucznych. Stopa bezrobocia rejestrowanego maleje i to nie tylko ze wzgldu na czynniki sezonowe. Mona zaobserwowa odwrócenie si trendu wzrostu liczby bezrobotnych spadek o 7,8% w kwietniu w stosunku do kwietnia ubiegłego roku. Przy tak szybkim spadku bezrobocia mona oczekiwa, e minimalna stopa w 2014 r. wyniesie poniej 12,5%, a liczba bezrobotnych w sezonie letnim spadnie poniej 2 mln. Płace rosn w szybkim tempie. W marcu przecitne wynagrodzenie przekroczyło ju 4 tys. zł. Wynagrodzenia rosn we wszystkich sektorach gospodarki najbardziej w transporcie, budownictwie i przetwórstwie przemysłowym. stwie przemysłowym. Dziki niskiej stopie wzrostu cen ronie siła nabywcza gospodarstw domowych. Przy jednoczesnym wzrocie redniej płacy, spadku liczby bezrobotnych ronie wydajno pracy. W sektorze przedsibiorstw wzrosła ona w 2013 r. o 3,2% w stosunku rocznym. Wzrosła te liczba godzin przepracowanych przez zatrudnionych w 2013 r. Ogółem jeden zatrudniony w ubiegłym roku przepracował przecitnie 1692 godziny. Inflacja i stopy procentowe Inflacja od kilku miesicy utrzymuje si na niskim poziomie poniej celu inflacyjnego NBP. Taka sytuacja wystpuje po raz pierwszy w polskiej gospodarce po transformacji. Równie podstawowa stopa procentowa NBP utrzymywana jest na historycznie najniszym poziomie. RPP zapowiedziała, e stopa referencyjna pozostanie niezmieniona do ko ca III kwartału 2014 r. W sytuacji, gdy inflacja bdzie pozostawała na niskim poziomie najprawdopodobniej do ko ca roku nie bdzie podwyek stóp procentowych. Obserwujc kwotowania kontraktów FRA na Wibor 3M moemy wywnioskowa, e rynek równie nie spodziewa si podwyek stóp. Kontrakty 9x12 s kwotowane na poziomie 2,8%, natomiast w pierwszym kwartale 2014 r. redni poziom Wibor 3M wyniósł 2,7%. Na wzrost cen w wakacje nie powinny mie wpływu ceny rolin uprawnych. Z bada GUS wynika, e wikszo upraw przezimowało zdecydowanie lepiej ni w roku ubiegłym, przy czym powierzchnia upraw była na tym samym poziomie co w roku poprzednim. Najmniejszy odczyt wskanika CPI zanotujemy prawdopodobnie w lipcu. Wynika to z efektu bazy w zeszłym roku w lipcu weszły w ycie opłaty za wywóz mieci co spowodowało skokowy wzrost CPI.

9 r ó d ł o: opracowanie własne, dane NBP. Wykres 2. Poda pienidza M1 i jego udział w ogólnej poday Niskie stopy procentowe przekładaj si na nisze oprocentowanie kredytów i depozytów. Od pocztku roku obserwujemy znaczny wzrost poday pienidza M1. Jest to zgodne z ogóln teori popytu na pienidz, tj. im mniejsza cena pienidza, tym wikszy popyt. W ostatnich miesicach stopniowo rósł równie udział poday pienidza M1 w ogólnym, najszerszym agregacie tj. M3. Niektórzy analitycy twierdz, e obserwowana sytuacja, zwikszonej poday gorcego pienidza napdzajcego gospodark, moe by oznak, e wkrótce moemy oczekiwa szczytu obecnego oywienia gospodarczego. Finanse publiczne Zadłuenie Skarbu Pa stwa w I kwartale 2014 r. spadło po umorzeniu 29 serii obligacji na łczn sum 126,1 mld zł (kwota ta odpowiada 7,7% PKB Polski za 2013 r.). Były to obligacje znajdujce si w posiadaniu Otwartych Funduszy Emerytalnych. Umorzenie obligacji spowodowało, e obecnie ju 60% długu Skarbu Pa stwa znajduje si w posiadaniu nierezydentów. Uzalenienie si od zagranicznego kapitału moe by ryzykowne z punktu widzenia refinansowania długu. W wyniku tej operacji pa stwowy dług publiczny w stosunku do PKB znacznie spadnie. Spowoduje to oddalenie si od progów ostronociowych zapisanych w ustawie o finansach pu- zapisanych w ustawie o finansach publicznych, których przekroczenie powoduje wprowadzenie procedur sanacyjnych. Na rynku wtórnym polskich obligacji skarbowych obserwujemy znaczny wzrost cen. Rentowno 10-letnich obligacji Skarbu Pa stwa spadła poniej 4% z poziomu 4,75% odnotowanego pod koniec stycznia. Rentowno obligacji na rynku wpływa na koszt rolowania długu. Nowe emisje obligacji s plasowane z rentownoci od 3,4% (obligacje 5-letnie) do 4,2% (10-latki). Wzrost zainteresowania obligacjami skarbowymi jest obserwowany równie wród innych krajów zaliczanych do grupy emerging markets. Papiery skarbowe Turcji, Wgier oraz Czech równie droej. Warty zauwaenia jest fakt, e Polska ma jedn z najniszych rentownoci obligacji w naszym regionie geograficznym. Perspektywy na przyszło Obecnie wydaje si, e przyszła sytuacja gospodarcza zaley m. in. od poziomu inflacji, a w konsekwencji od stóp procentowych NBP. Ewentualny wzrost stóp procentowych ograniczyłby akcj kredy- Jednak nie powinno mie to decydujcego wpływu na wzrost gospodarczy. Przede wszystkim dlatego, e inwestycje w najbliszym okresie bd napdzane tow. m.i

10 m. in. przez wehikuł inwestycyjny Skarbu Pa stwa Polskie Inwestycje Rozwojowe. Zaakceptowano ju 5 projektów inwestycyjnych o wartoci 4,93 mld zł przy szacunkowym udziale PiR około 1,5 mld zł. Nie naley równie zapomina o fakcie, e na rozwój Polski wpływa rozwój gospodarczy w krajach Unii Europejskiej i w Stanach Zjednoczonych oraz prowadzona przez EBC i FED ekspansywna polityka pienina. Nie wszyscy ekonomici scy ekonomici podzielaj optymistyczne prognozy rozwoju sytuacji gospodarczej w Polsce. Wskazuje si przede wszystkim na zagroenia płynce zza wschodniej granicy. Jednak zmniejszony eksport na wschód powinien zosta skompensowany zwikszon ekspansj polskich przedsibiorstw za zachodni granic. Pewne jest, e pod wieloma wzgldami rok 2014 bdzie lepszy od roku ubiegłego. Nowe narzdzia komunikacji banków centralnych z otoczeniem finansowym (forward quidance) Andrzej Bugus Dr, Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno- -Socjologiczny, Instytut Finansów, Zakład Bankowoci Polityka pienina banków centralnych w ostatnich latach uległa zasadniczym zmianom. Przede wszystkim uznana została za wany element prorozwojowego oddziaływania na gospodark. Stała si instrumentem pobudzania koniunktury. Szczególnym impulsem tej zmiany był kryzys finansowy i spadek wzrostu gospodarczego w warunkach bardzo niskich stóp procentowych w wysoko rozwinitych gospodarkach. To szczególne sprzenie zjawisk recesyjnych i monetarnych ograniczyło moliwoci wykorzystywania konwencjonalnych instrumentów polityki pieninej, w tym przede wszystkim obniania stóp procentowych. Skłoniło to banki centralne do stymulowania gospodarki poprzez: zwikszenie płynnoci sektora finansowego poprzez zakup aktywów finansowych okrelane jako polityka ilociowego poluzowania (quantitative easing); poszerzenie zakresu i narzdzi komunikacji z instytucjami finansowymi w zakresie w zakresie przewidywanej polityki monetarnej w przyszłoci (forward quidance). Nowym zjawiskiem w zmienionej polityce pieninej stała si wiksza transparentno i przewidywalno nie tylko aktualnych działa banków centralnych, ale równie zmniejszenie niepewnoci dotyczcej kształtowania si parametrów monetarnych w przyszłoci. Mona wic przyj, e forward quidace to komunikowanie przez banki centralne otoczenia finansowego, jak polityk pienin zamierzaj prowadzi w dłuszym horyzoncie czasowym. Deklaracje te mog dotyczy zarówno stóp procentowych, jak i skali luzowania ilociowego. To nowe zjawisko komunikowania si banków centralnych z otoczeniem gospodarczym traktowa naley jako istotny element wspierania koniunktury poprzez zmniejszenie ryzyka dziki zakotwiczeniu oczekiwa podmiotów gospodarczych dotyczcych przede wszystkim kosztu kapitału i płynnoci finansowej. W dotychczasowych praktycznych działaniach banków centralnych wykorzystujcych stabilizacyjn rol forward quidance wyróni mona trzy modele:

11 ! 1/ Jakociowy forward quidance, który polega na ogólnym okreleniu okresu prowadzenia łagodnej polityki pieninej (np. polityka moe pozosta akomedacyjna przez znaczny okres ). Właciwo- ci takiej komunikacji jest pozostawienie bankom centralnym duego pola moliwych wyborów. Z drugiej strony jej warto informacyjna dla otoczenia nie ma duego znaczenia. 2/ Forward quidance na czas okrelony. Bank centralny wskazuje dat, do której prawdopodobnie polityka pienina nie ulegnie zmianie. Jest to komunikacja jednoznaczna w interpretacji, ale ogranicza moliwo elastycznego dostosowania instrumentów monetarnych do zmieniajcych si uwarunkowa makroekonomicznych (np. oywienia gospodarczego, wzrostu inflacji itp.) 3/ Warunkowy forward quidance. Polega na wskazaniu przez bank centralny warunków ekonomicznych (rynkowych), które musz by spełnione, aby był uzasadniony wzrost restrykcyjnoci polityki pieninej (głównie podniesienie stóp procentowych). W praktyce stosujce ten model banki centralne wybieraj najcz- ciej poziom stopy bezrobocia lub wskanik inflacji. I tak np. Fed przyjł w grudniu 2013 r. warunki utrzymania niskich stóp procentowych przynajmniej na czas, gdy stopa bezrobocia bdzie powyej 6,5 %, a prognozowana inflacja w horyzoncie 1 2 lat nie przekroczy poziomu 2,5% (0,5% powyej celu inflacyjnego 2%). Dotychczas nowe narzdzia komunikowania szczególnie zaznaczaj si w funkcjonowaniu Fed, Banku Anglii oraz EBC. S one alternatywne i wybór konkretnego modelu zaley od specyficznych warunków funkcjonowania konkretnej gospodarki. Niemniej jednak model warunkowego wego prowadzenia łagodnej polityki pieninej ma szczególne znaczenie, gdy ogranicza arbitralno decyzji banków centralnych i w sposób bardziej spójny łczy restrykcyjno polityki pieninej z cyklem koniunkturalnym. Model ten jest najbardziej wykorzystywany w polityce monetarnej Fed i Banku Anglii, w których wyznaczniki rynku pracy i inflacji stały si głównymi jej determinantami. W Polsce, po obnieniu w lipcu 2013 r. stóp procentowych do najniszego poziomu, RPP zdecydowała o wprowadzeniu forward quidance w ograniczonym zakresie. Wykorzystano model okrelania terminu, do którego polityka pienina nie ulegnie zmianie. W lipcu 2013 r. ogłoszono, e stopy procentowe pozostan na niezmienionym poziomie do ko ca 2013 r., a w listopadzie przedłuono ten termin do ko ca półrocza 2014 r. Deklarowane półroczne terminy stabilizacji polityki pieninej wiadcz o duej ostronoci wprowadzenia nowych narzdzi komunikowania si NBP. Wynika to moe z trzech powodów: oczekiwanego wyranego oywienia gospodarczego i moliwoci wzrostu inflacji, wzgldnej stabilnoci systemu finansowego w Polsce, polaryzacji pogldów członków RPP dotyczcych roli polityki pieninej w oddziaływaniu na koniunktur gospodarcz i stabilizujc systemu finansowego. Mimo specyfiki tych uwarunkowa sam mechanizm komunikowania si banku centralnego z otoczeniem finansowym stał si trwałym elementem realizowanej polityki pieninej w Polsce.

12 Zmiany w wiecie finansów (podatków) Radosław Witczak Dr, Uniwersytet Łódzki, Instytut Finansów Ustawa o podatku od towarów i usług (dalej VAT) jest bardzo czsto nowelizowana. Jedna z ostatnich wanych dla praktycznie wszystkich podatników zmian weszła w ycie 1 kwietnia 2014 r. Nowoci dotycz reguł odliczania podatku naliczonego w zwizku z korzystaniem z samochodów zakupionych dla potrzeb prowadzonej działalnoci. Idea wprowadzenia nowych przepisów jest spowodowana faktem, e przedsibiorcy szczególnie prowadzcy działalno w niewielkim zakresie wykorzystuj nabyte samochody nie tylko na przejazdy firmowe, ale take na własne prywatne potrzeby. Uywanie składników majtkowych na cele prywatne powinno wiza si z jego opodatkowaniem, ewentualnie ograniczeniem prawa do odliczania podatku naliczonego. Zagranic wystpuj róne sposoby ujcia skutków wykorzystania samochodu firmowego na prywatne cele. W Polsce zdecydowano si na wprowadzenie ogranicze w odejmowaniu podatku naliczonego zwizanego z zakupami. Na przestrzeni lat reguły odliczania podatku naliczonego zmieniały si wielokrotnie. Zmieniały si równie definicje okrelajce jakie pojazdy uwaane s za samochody osobowe, a jakie za ciarowe. Zaklasyfikowanie danego pojazdu do kategorii samochodów ciarowych dawało uprawnienia do zwikszenia odpisu podatku naliczonego. Od 1 kwietnia 2014 r. okrelono nowe zasady odlicze podatku naliczonego. Wskazano rodzaje samochodów ciarowych oraz rónych pojazdów, których nabycie daje prawo do pełnego odliczenia podatku zawartego w fakturze. Zarazem dla samochodów osobowych w rozumieniu regulacji VAT wprowadzono do wyboru dwie opcje: odliczenie całociowe lub czciowe. Przy odliczeniu cało- ciowym przyjmuje si, e podatnik wykorzystuje samochód jedynie na cele firmowe, a nie korzysta z przejazdów prywatnych. Wówczas istnieje moliwo pełnego odliczenia podatku naliczonego. Warunkiem pełnego odliczenia jest jednak prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu według zasad okrelonych w przepisach. W przypadku odliczenia czciowego podatnik ma prawo do odliczenia 50% podatku naliczonego zwizanego z zakupem oraz uywaniem samochodu. Przyjmuje si bowiem załoenie, e pojazd moe by uytkowany dla potrzeb prywatnych. Zamiana sposobu uytkowania samochodu z firmowego na prywatny powoduje obowizek skorygowania odliczonego podatku VAT, czyli utraty prawa do pełnego stu procentowego odliczenia (por. art. 86a VAT). Istnieje ryzyko, e kade prywatne (nawet jednokrotne) uycie samochodu spowoduje brak pełnego odliczenia. Naley take zauway e dla samochodów o wartoci powyej zł przewidziano specjalne zasady przeprowadzania korekty rocznej podatku naliczonego w zwizku ze zmian przeznaczenia samochodu (art. 90b VAT).

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005

Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Nadwyka operacyjna w jednostkach samorzdu terytorialnego w latach 2003-2005 Warszawa, maj 2006 Spis treci Wprowadzenie...3 Cz I Zbiorcze wykonanie budetów jednostek samorzdu terytorialnego...7 1. Cz operacyjna...7

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1

Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 roku str. 1 !"# #$ Konferencja prasowa 10 maja 2007 r. str. 1 Pozytywne trendy Wyniki finansowe po 1 kwartale 2007 str. 2 %& wg MSSF / zysk brutto 591 63% zysk netto 463 63% ROE brutto 34,0% 11,7 pp. ROE netto 26,6%

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta)

Raport kwartalny SA-Q III/2005. Koszaliskie Przedsibiorstwo Przemysłu Drzewnego SA (nazwa emitenta) Raport kwartalny Zgodnie z 54 Załcznika Nr 1 do Uchwały Nr 29/01 Rady Nadzorczej Spółki Akcyjnej Centralna Tabela Ofert z dnia 30 padziernika 2001 r. - Regulamin obrotu (z pón. zm.) (dla emitentów papierów

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że indeks będzie w dniu jutrzejszym nadal niewiele zwyżkował. Wciąż należy pamiętać o poziomie 4015,5, który

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że indeks będzie w dniu jutrzejszym nadal niewiele zwyżkował. Wciąż należy pamiętać o poziomie 4015,5, który Handel podczas czwartkowych notowań miał względnie spokojny charakter. Z pośród głównych parkietów Europy największe zwyżki odnotował indeks STOXX50 (stopa zwrotu wyniosła 1,74%). DAX W czasie dzisiejszej

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce

Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce Banki spółdzielcze na tle systemu finansowego w Polsce 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banki komercyjne Spółdzielcze Kasy Oszczdnociowo-Kredytowe Fundusze

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Formularz. (kwartał/rok)

Formularz. (kwartał/rok) Formularz Zarzd Spółki MEDIATEL SPÓŁKA AKCYJNA podaje do wiadomoci raport kwartalny za I V kwartał roku obrotowego 2007 WYBRANE DANE FINANSOWE 01.01.2007 do 01.01.2006 do 01.01.2007 do 01.01.2006 do I.

Bardziej szczegółowo

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE

B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE B. DODATKOWE NOTY OBJANIAJCE 1. Informacje o instrumentach finansowych. Ad.1 Lp Rodzaj instrumentu Nr not prezentujcych poszczególne rodzaje instrumentów finansowych w SA-P 2008 Warto bilansowa na 30.06.2007

Bardziej szczegółowo

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego?

Niskie płace barier rozwoju. Cz I. Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? Cz I Popyt gospodarstw domowych: zagroony czynnik wzrostu gospodarczego? 1. Podstawowe definicje wprowadzenie!" # " " $ % % & &%'# " (& )#&!* *! "(* *! "(* ł ł $ % # &+,"% + & ", *! "(*! " #$% $ % # &!

Bardziej szczegółowo

Wersja 1.0. 7. Załczniki

Wersja 1.0. 7. Załczniki 7. Załczniki W załcznikach zamieszcza si najczciej: - Słownik uywanych terminów - Harmonogram realizacji planu - Dane techniczne produktu - Badania rynku - Stan zapyta na oferowane wyroby oraz stan ju

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJANIAJCE DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENINYCH

NOTY OBJANIAJCE DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENINYCH NOTY OBJANIAJCE DO RACHUNKU PRZEPŁYWÓW PIENINYCH I. rodki pienine przyjte do rachunku przepływów pieninych 1. rodki pienine przyjte do rachunku przepływów pieninych to rodki zgromadzone w banku i w kasie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty pierwszy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku

Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku Wojewódzki Urzd Pracy w Gdasku nformacj opracowano w Zespole Bada, Analiz i nformacji czerwiec 2007 r. Według stanu na 31 maja 2007 r. liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzdach pracy województwa

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy

Komentarz tygodniowy Komentarz tygodniowy DANE MAKROEKONOMICZNE Z POLSKI Wskaźnik II kw. 2012 I kw. 2013 II kw. 2013 PKB, zmiana r./r. 2,3 % 0,5 % 0,8 % Popyt krajowy, zmiana r./r. Produkt Krajowy Brutto -0,4 % -0,9 % -1,9

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015

Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015 Komentarz tygodniowy 18-25.09.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Stopa bezrobocia - GUS Wskaźnik VIII 2014 VII 2015 VIII 2015 Stopa bezrobocia rejestrowanego 11,7 % 10,1 % 10,0 % Stopa bezrobocia rejestrowanego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE

SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE SPRAWOZDANIE ZA IV KWARTAŁ 2008 ROKU INFORMACJE DODATKOWE Zduska Wola, dnia 13 lutego 2009 roku I. Kursy EURO przyjte do przeliczania wybranych danych finansowych. Poszczególne pozycje aktywów i pasywów

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1-

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 2009 roku -1- BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wstępne wyniki skonsolidowane za II kwartał 29 roku -1- Sytuacja gospodarcza w II kwartale 29 r. Stopniowa poprawa produkcji przemysłowej dzięki słabszemu PLN Szybszy spadek

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do finansów. Troch teorii

Wprowadzenie do finansów. Troch teorii Wprowadzenie do finansów Troch teorii Podstawowe funkcje Funkcja stabilizacyjna Funkcja alokacyjna Funkcja redystrybucyjna Funkcja stabilizacyjna Wspieranie procesów gospodarczych Denie do stałego i zrównowaonego

Bardziej szczegółowo

Zrównoważony wzrost koniunktury

Zrównoważony wzrost koniunktury marzec PENGAB =. +. Zrównoważony wzrost koniunktury Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015

KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI. Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016. Warszawa, lipiec 2015 KONIUNKTURA GOSPODARCZA ŚWIATA I POLSKI Polska koniunktura w 2014 r. i prognoza na lata 2015-2016 Warszawa, lipiec 2015 Produkt krajowy brutto oraz popyt krajowy (tempo wzrostu w stosunku do analogicznego

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O PRZEMYŚLE CENTRALNYCH BANKÓW PIENIĘŻNYCH

NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE O PRZEMYŚLE CENTRALNYCH BANKÓW PIENIĘŻNYCH Wells Fargo & Co. (WFC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Wells Fargo & Co. (WFC) jest najbardziej zróżnicowaną firmą w zakresie oferowanych usług finansowych w USA. Główna siedziba banku

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

LIST PREZESA ZARZĄDU

LIST PREZESA ZARZĄDU RAPORT ROCZNY JEDNOSTKOWY Od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2012 roku LIST PREZESA ZARZĄDU NWAI Dom Maklerski SA Warszawa, 12 lutego 2013 roku Szanowni Akcjonariusze, członkowie Rady Nadzorczej, Zarządu

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Sierpień 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarz MF... 7 ul. Świętokrzyska

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (V kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2010 2011 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku.

Argumenty na poparcie idei wydzielenia OSD w formie tzw. małego OSD bez majtku. Warszawa, dnia 22 03 2007 Zrzeszenie Zwizków Zawodowych Energetyków Dotyczy: Informacja prawna dotyczca kwestii wydzielenia Operatora Systemu Dystrybucyjnego w energetyce Argumenty na poparcie idei wydzielenia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/ W III kwartale roku Produkt Krajowy Brutto zwiększył się realnie

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 WIG Budownictwo oraz WIG Inaczej Warszawski Indeks Giełdowy. W jego skład wchodzą wszystkie spółki z Głównego Rynku Giełdy Papierów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ).

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? ebay - portal internetowy prowadzący największy serwis aukcji internetowych na świecie. ebay został założony

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015

Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 Komentarz tygodniowy 04-11.12.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Obroty w handlu zagranicznym - GUS Według danych GUS, pomimo trudności w handlu z krajami Europy Wschodniej (w I-X 2015 r. wartość polskiego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 31.07-07.08.2015

Komentarz tygodniowy 31.07-07.08.2015 Komentarz tygodniowy 31.07-07.08.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Prognozy gospodarcze IBnGR Gdański Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową opublikował swoje najnowsze prognozy makroekonomiczne dla

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r.

ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001. z dnia 12 stycznia 2001 r. ROZPORZDZENIE KOMISJI (WE) NR 69/2001 z dnia 12 stycznia 2001 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzgldniajc

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1

Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Warszawa,16 października 2009 r. Wyniki finansowe domów i biur maklerskich w I półroczu 2009 roku 1 Dane te prezentują wyniki finansowe 42 domów i 7 biur maklerskich (przed rokiem 39 domów i 6 biur maklerskich)

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013 Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Grudzień 2013 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8-9 ul.

Bardziej szczegółowo

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny

Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/2015 Biuletyn kwartalny Warszawa, 1 czerwca 215 r. Zadłużenie Sektora Finansów Publicznych I kw/215 Biuletyn kwartalny 1. Państwowy dług publiczny (PDP, zadłużenie sektora finansów publicznych po konsolidacji) na koniec I kwartału

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016

Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016 Komentarz tygodniowy 08-15.01.2016 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Inflacja konsumentów Według danych GUS, wskaźnik inflacji konsumentów w grudniu 2015 r. ukształtował się na poziomie minus 0,5 % r/r

Bardziej szczegółowo

raport miesięczny styczeń 2015

raport miesięczny styczeń 2015 MINOX S.A. raport miesięczny styczeń 2015 Warszawa, 2015 r. Zarząd Spółki Minox S.A. z siedzibą w Warszawie, działając w oparciu o pkt. 16 Załącznika Nr 1 do Uchwały Nr 293/2010 Zarządu Giełdy Papierów

Bardziej szczegółowo

TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA

TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA TABELA PROWIZJI I OPŁAT BROKERSKICH ZA WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH PRZEZ DOM MAKLERSKI PENETRATOR SA. DLA KLIENTÓW, KTÓRZY PODPISALI Z DOMEM MAKLERSKIM PENETRATOR SA UMOW O WIADCZENIE USŁUG BROKERSKICH

Bardziej szczegółowo

! "#$!%&'(#!) "34! /(5$67%&'8#!)

! #$!%&'(#!) 34! /(5$67%&'8#!) 3 4! " #"$ % # " &# & ' & & (! " % &$ #) * & & &*## " & + # % &! & &*),*&&,) &! "& &-&. && *# &) &!/ & *) *&" / &*0 & /$ % &&, # ) *&")",$&%& 1&&2& 3 '! "#$!%&'(#!) % *+ +, - (. /0 *1 ", + 2 + -.-1- "34!

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

Fundacja Twoja Szansa 39 207 Brzenica 18

Fundacja Twoja Szansa 39 207 Brzenica 18 Fundacja Twoja Szansa 39 207 Brzenica 18 SPRAWOZDANIE FINANSOWE za rok 2005 Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok 2005 Wprowadzenie do sprawozdania finansowego za rok 2005 Fundacja Twoja

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy

Komentarz tygodniowy Komentarz tygodniowy DANE MAKROEKONOMICZNE Z POLSKI Wskaźnik VIII 2012 VII 2013 VIII 2013 Sprzedaż detaliczna, r/r Sprzedaż detaliczna 5,8 % 4,3 % 3,4 % Według danych GUS sprzedaż detaliczna w cenach bieżących

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df nstytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia sześćdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2009 r.) oraz prognozy na lata 2009 2010 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Goldman Sachs Group Inc. (GS) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Goldman Sachs Group Inc. (GS) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Goldman Sachs Group Inc. (GS) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Goldman Sachs Group Inc. (GS) jedna z największych ogólnoświatowych firm w branży bankowości inwestycyjnej pełniąca profesjonalne

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Dług jednostek samorzdu terytorialnego

Dług jednostek samorzdu terytorialnego Grzegorz Gołbiowski /Szkoła Główna Handlowa/ Dług jednostek samorzdu terytorialnego Dług jednostek samorzdu terytorialnego jest czci pastwowego długu publicznego. Dotychczas podejmujc rozwaania na temat

Bardziej szczegółowo

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r.

Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Hanna Szczepaska Ewa Kumirek Giełda Papierów Wartociowych w Warszawie Wołomin, 3 marca 2005 r. Rynek pieniny - finansowanie biecej działalnoci. Lokaty midzybankowe, bony skarbowe, bony komercyjne, certyfikaty

Bardziej szczegółowo

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce

Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Dr Grzegorz Gołbiowski Trendy upadłoci przedsibiorstw w Polsce Wprowadzenie Upadłoci przedsibiorstw w gospodarce rynkowej nie s niczym nadzwyczajnym. W teorii ekonomii zjawisko upadku podmiotów gospodarczych

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Apple Inc. (AAPL) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? Apple Inc. (wcześniej Apple Computer Inc.) przedsiębiorstwo komputerowe założone 1 kwietnia 1976 roku przez

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych American Express Company (AXP) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych American Express Company (AXP) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). American Express Company (AXP) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). American Express Company (AXP) to obecnie największa firma świata świadcząca usługi w zakresie finansów. Główna siedziba

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych STRATEGIE INWESTYCYJNE NA MARZEC 2014 R. Sprzedaj DS1023 Dr Mirosław Budzicki Strateg miroslaw.budzicki@pkobp.pl t: 22 521 87 94 Sprzedaj spread: IRS 2Y10Y Horyzont inwestycyjny: III 2014 r. SPW Bieżące

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik

INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji. dr Cezary Wójcik INTEGRACJA ZE STREF EURO Teoretyczne i praktyczne aspekty konwergencji dr Cezary Wójcik Plan Wstp Kilka sów o ksice Wybrany aspekt: model NNS a inflacja i ekspansja kredytowa Zakoczenie 2 Kilka sów o ksice

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 28.08-04.09.2015

Komentarz tygodniowy 28.08-04.09.2015 Komentarz tygodniowy 28.08-04.09.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Indeks PMI Wskaźnik VIII 2014 VII 2015 VIII 2015 Indeks PMI, pkt 49,0 54,5 51,1 Według danych opublikowanych przez Markit, indeks

Bardziej szczegółowo

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r.

Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. Michał Wojciechowski Analityk Rynków Finansowych tel. 071 79 59 026 e-mail: mwojciechowski@ambconsulting.pl Komentarz poranny z 15 lipca 2009r. WYDARZENIA NA ŚWIECIE Rynek zagraniczny. W pierwszej części

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku.

Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku. Wyniki sprzedaży obligacji oszczędnościowych w grudniu i w całym 2014 roku. W grudniu 2014 sprzedano obligacje oszczędnościowe o łącznej wartości 685,7 mln zł. Jest to najlepszy miesięczny wynik od listopada

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA Informacja dodatkowa zgodnie z 91 ust. 3 i 4 Rozporzdzenia Rady Ministrów z dnia 19 padziernika 2005 r. w sprawie informacji biecych i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartociowych (Dz.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Exxon Mobil Corp. (XOM) zajmuje się eksploatacją złóż mineralnych, produkcją, transportem i sprzedażą ropy naftowej i gazu ziemnego.

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w 2013 r. Warszawa 17 marca 2014 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w 2013 r. Warszawa 17 marca 2014 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w 2013 r. Warszawa 17 marca 2014 r. Spis treści 2 Rynek budowlany w Polsce w 2013 r. slajdy 3-10 Wyniki finansowe w 2013 r. slajdy 11-14 Rynek budowlany w

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r.

Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku. Warszawa, 14 listopada 2013 r. Wyniki finansowe ULMA Construccion Polska S.A. w III kwartale 2013 roku Warszawa, 14 listopada 2013 r. 2 Spis treści Rynek budowlany w Polsce w III kw. 2013 3 Wyniki finansowe w III kwartale 2013 r. 11

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych

RAPORT SPECJALNY Biuro Strategii Rynkowych AUKCJA OBLIGACJI SKARBOWYCH Podczas czwartkowej aukcji Ministerstwo Finansów będzie odkupowało obligacje serii OK0116 (16,9 mld PLN), PS0416 (19,6 mld PLN) i OK0716 (12,6 mld PLN) o łącznej wartości 49,1

Bardziej szczegółowo