UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WEDŁUG KODEKSU CYWILNEGO. Marcin Krajewski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WEDŁUG KODEKSU CYWILNEGO. Marcin Krajewski"

Transkrypt

1 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ WEDŁUG KODEKSU CYWILNEGO Marcin Krajewski Warszawa 2011

2 Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie Rozdział I Odpowiedzialność objęta ubezpieczeniem OC Uwagi ogólne Wątpliwości związane z odpowiedzialnością kontraktową Odszkodowawczy charakter roszczenia Uwagi ogólne pojęcie odpowiedzialności odszkodowawczej Roszczenia związane z ochroną własności Kara umowna Odsetki z tytułu opóźnienia Roszczenia regresowe pomiędzy osobami współodpowiedzialnymi za szkodę Roszczenie z art. 299 k.s.h Roszczenie o zasądzenie odpowiedniej sumy na wskazany. cel społeczny Roszczenia odszkodowawcze w prawie własności. intelektualnej Cywilnoprawny charakter roszczenia Uwagi ogólne Prawo pracy Prawo administracyjne Prawo karne Odpowiedzialność Skarbu Państwa Ogólna zasada nieubezpieczalności. odpowiedzialności karnej Karnoprawny obowiązek naprawienia szkody Nawiązka

3 Spis treści 6 5. Odpowiedzialność objęta ochroną w poszczególnych. ubezpieczeniach OC Uwagi ogólne Ograniczenia ze względu na reżim odpowiedzialności Ubezpieczenia obowiązkowe Ubezpieczenia dobrowolne Ograniczenia ze względu na sposób określenia odpowiedzialności objętej ubezpieczeniem Ubezpieczenia obowiązkowe Ubezpieczenia dobrowolne Sposób określenia odpowiedzialności a przejście. praw i obowiązków z ubezpieczenia OC Rozdział II Osoba poszkodowanego Uwagi ogólne Osoba poszkodowanego a odpowiedzialność ubezpieczonego Uwagi wstępne Współposiadanie a odpowiedzialność Stosunki między małżonkami Uwagi ogólne Szkoda na mieniu Szkoda na osobie Stosunki między rodzicami a dziećmi Osoba trzecia w art. 822 k.c Wyłączenia właściwe dla poszczególnych ubezpieczeń OC Uwagi ogólne Artykuł 38 ust. 1 pkt 1 u.u.o Wyłączenia odpowiedzialności w ubezpieczeniu OC. rolników Rozdział III Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku świadczenia Cechy wypadku ubezpieczeniowego Uwagi ogólne Umyślne wyrządzenie szkody w ubezpieczeniu OC Umyślność a wina umyślna Ubezpieczenie szkód wyrządzonych umyślnie Wątpliwości związane z art. 9 u.u.o

4 Spis treści 2. Wypadek ubezpieczeniowy a trigger Termin trigger Stosunek triggera do wypadku ubezpieczeniowego Poszczególne rodzaje triggerów Act committed Znaczenie triggera Identyfikacja zdarzenia stanowiącego trigger Charakter związku między triggerem a szkodą Skutki braku tożsamości triggera i wypadku na tle poszczególnych przepisów Loss occurence Znaczenie triggera Zdarzenie stanowiące trigger Zdarzenie szkodowe jako proces rozciągnięty. w czasie Zastrzeżenie triggera loss occurence a przepisy. szczególne Loss manifestation Claims made Znaczenie triggera Zdarzenie stanowiące trigger Zastrzeżenie triggera claims made na tle regulacji szczególnych Granice swobody stron przy określaniu triggera Rozdział IV Świadczenie ubezpieczyciela Ogólna charakterystyka świadczenia z ubezpieczenia OC Wnioski wynikające z treści art k.c Świadczenie ubezpieczyciela jako zwolnienie z długu Umowa o zwolnienie dłużnika z obowiązku świadczenia (art. 392 k.c.) Świadczenie odszkodowawcze wypłacane na rzecz ubezpieczonego Ubezpieczenie OC a ubezpieczenie odszkodowania Ubezpieczenie OC a umowa o świadczenie na rzecz. osoby trzeciej Poglądy orzecznictwa i doktryny Kryterium rozstrzygnięcia

5 Spis treści 3.3. Analiza argumentów przeciwnych Ubezpieczenie OC a art. 808 k.c Problem oznaczenia osoby trzeciej Zakres zarzutów ubezpieczyciela Interes ubezpieczonego czy poszkodowanego? Charakter bezpośredniego roszczenia Rola stosunku waluty Roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia. w razie wadliwości stosunku pokrycia Roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia. w razie wadliwości stosunku waluty Wnioski Specyfika świadczenia odszkodowawczego Uwagi ogólne Pieniężny charakter świadczenia Metoda kosztorysowa określenia wysokości. odszkodowania Podstawy zastosowania Problem podatku VAT Wyłączenia zastosowania metody kosztorysowej Suma gwarancyjna Uwagi ogólne Waloryzacja sumy gwarancyjnej Uwagi ogólne Waloryzacja na podstawie art k.c Waloryzacja na podstawie art k.c Waloryzacja na podstawie art k.c Podział sumy gwarancyjnej między wielu poszkodowanych Świadczenia dodatkowe związane z ubezpieczeniem OC Uwagi ogólne Koszty postępowań Odsetki za opóźnienie Rozdział V Roszczenie o spełnienie świadczenia Roszczenie przysługujące ubezpieczonemu Bezpośrednie roszczenie poszkodowanego Uwagi ogólne

6 Spis treści 2.2. Procesowy czy materialnoprawny charakter actio directa Charakter roszczenia na tle prawa materialnego. i wynikające z tego skutki Uwagi ogólne Roszczenie z tytułu czynu niedozwolonego Roszczenie o naprawienie szkody na osobie Roszczenie o zadośćuczynienie Zarzuty przysługujące ubezpieczycielowi Uwagi ogólne Zarzut potrącenia roszczenia służącego przeciwko ubezpieczającemu Zarzut naruszenia obowiązku deklaracji i notyfikacji. ryzyka (art k.c.) Zarzuty odnoszące się do zdarzeń po wypadku Zakres zastosowania art k.c Skutki zastosowania art k.c Termin spełnienia świadczenia Uwagi ogólne Termin spełnienia świadczenia z art. 817 k.c. a art. 14 u.u.o Skutki niespełnienia świadczenia w terminie Przedawnienie roszczeń Zakres zastosowania art i 3 k.c Bieg terminu przedawnienia Początek biegu Zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia Skutek przedawnienia roszczenia Relacje procesowe roszczeń ubezpieczonego i poszkodowanego Ochrona sądowa roszczenia ubezpieczonego Powaga rzeczy osądzonej i inne kwestie związane ze wzajemnym stosunkiem roszczeń Rozdział VI Zobowiązanie ubezpieczyciela a odpowiedzialność ubezpieczonego Stosunek zobowiązań w chwili powstania obowiązku. świadczenia Zasada akcesoryjności Wpływ ubezpieczenia na obowiązek odszkodowawczy ubezpieczonego (akcesoryjność à rebours)

7 Spis treści Uwagi ogólne Miarkowanie odszkodowania na podstawie. art. 440 k.c Odpowiedzialność na zasadzie słuszności Określanie wysokości zadośćuczynienia za krzywdę Wnioski Więź między zobowiązaniami a dalsze zdarzenia prawne Uwagi ogólne Skutki wyboru formy spełnienia świadczenia Odrzucenie korzyści przez poszkodowanego Przelew wierzytelności Uznanie roszczenia i ugoda Uwagi ogólne Skuteczność uznania i ugody pomiędzy. poszkodowanym a ubezpieczonym Złamanie zakazu uznania i ugody jako przyczyna wygaśnięcia odpowiedzialności ubezpieczyciela Skuteczność czynności ustalających pomiędzy ubezpieczycielem a poszkodowanym Przypadki wygaśnięcia zobowiązania z zaspokojeniem wierzyciela Wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela Zwolnienie z długu Konfuzja Zagadnienia procesowe Uwagi ogólne Powództwo przeciwko ubezpieczonemu Powództwo przeciwko ubezpieczycielowi Powództwo przeciwko ubezpieczonemu i ubezpieczycielowi łącznie Rozdział VII Skutki zaspokojenia poszkodowanego Zaspokojenie poszkodowanego przez ubezpieczonego Podstawa roszczenia ubezpieczonego w stosunku. do ubezpieczyciela Przypadki braku roszczenia ubezpieczonego Zakres roszczenia ubezpieczonego

8 Spis treści 1.4. Kwestie szczególne związane z częściowym. zaspokojeniem poszkodowanego Zaspokojenie poszkodowanego przez osobę trzecią. odpowiedzialną za szkodę Zaspokojenie przez ubezpieczyciela mienia Zaspokojenie przez innego ubezpieczyciela OC. (podwójne ubezpieczenie) Zaspokojenie przez inny podmiot Zaspokojenie poszkodowanego przez ubezpieczyciela Regres zwykły Regres nietypowy Możliwe źródła regresu Sposób nabycia uprawnień z tytułu regresu. nietypowego Rozmiar regresu Regres nietypowy a prawo pracy Przedawnienie roszczenia Uwagi końcowe Literatura Skorowidz rzeczowy

9

10 Wykaz skrótów Akty prawne ABGB Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch (austriacki kodeks cywilny) BGB Bürgerliches Gesetzbuch (niemiecki kodeks cywilny) CA Code des Assurances (francuski kodeks ubepieczeń) d. VVG Gesetz über den Versicherungsvertrag (niemiecka ustawa o umowie ubezpieczenia z dnia 30 maja 1908 r., obowiązująca zasadniczo do dnia 31 grudnia 2007 r.) k.c. ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) k.p.c. ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) k.s.h. ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz z późn. zm.) k.k. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) k.k.w. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) k.p. ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) k.p.k. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) 13

11 Wykaz skrótów k.r.o. k.w. k.z. nowela z dnia. 13 kwietnia 2007 r. pr. aut pr. wod. p.u.n. p.w.p. ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz. U. Nr 82, poz. 598 z późn. zm.) ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 82, poz. 557) ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz z późn. zm.) ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz z późn. zm.) r. adwokaci rozporządzenie MF z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej adwokatów (Dz. U. Nr 217, poz. 2134) r. agenci rozporządzenie MF z dnia 23 czerwca 2005 r. cywilnej z tytułu wykonywania czynności agencyjnych (Dz. U. Nr 122, poz. 1027) r. autoryzac. rozporządzenie MF z dnia 6 października 2010 r. cywilnej jednostki, która uzyskała autoryzację, i jednostki notyfikowanej (Dz. U. Nr 194, poz. 1289) 14

12 Wykaz skrótów r. badacza rozporządzenie MF z dnia 30 kwietnia 2004 r. cywilnej badacza i sponsora (Dz. U. Nr 101, poz z późn. zm.) r. brokerzy rozporządzenie MF z dnia 24 czerwca 2005 r. cywilnej z tytułu wykonywania działalności brokerskiej (Dz. U. Nr 122, poz. 1028) r. certyf. rozporządzenie MF z dnia 16 grudnia 2003 r. cywilnej kwalifikowanego podmiotu świadczącego usługi certyfikacyjne (Dz. U. Nr 229, poz. 2282) r. detektywi rozporządzenie MF z dnia 19 grudnia 2003 r. cywilnej przedsiębiorcy za szkody wyrządzone podczas wykonywania czynności detektywa (Dz. U. Nr 229, poz. 2283) r. dor. podat. rozporządzenie MF z dnia 4 grudnia 2003 r. cywilnej podmiotów wykonujących doradztwo podatkowe (Dz. U. Nr 211, poz. 2065) r. impr. masow. rozporządzenie MF z dnia 11 marca 2010 r. cywilnej organizatorów imprez masowych (Dz. U. Nr 54, poz. 323) r. inż. bud. rozporządzenie MF z dnia 11 grudnia 2003 r. cywilnej architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz. U. Nr 220, poz. 2174) r. komornicy rozporządzenie MF z dnia 24 grudnia 2003 r. cywilnej komorników sądowych (Dz. U. Nr 232, poz. 2326) 15

13 Wykaz skrótów r. lekarze rozporządzenie MF z dnia 26 kwietnia 2010 r. cywilnej lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 515) r. łowiectwo rozporządzenie MF z dnia 19 lutego 2005 r. cywilnej przedsiębiorcy wykonującego działalność gospodarczą w zakresie łowiectwa (Dz. U. Nr 32, poz. 283) r. maklerzy rozporządzenie MF z dnia 23 października 2009 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej domu maklerskiego (Dz. U. Nr 187, poz. 1449) r. notariusze rozporządzenie MF z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej notariuszy (Dz. U. Nr 218, poz. 2148) r. op. zdrow. rozporządzenie MF z dnia 28 grudnia 2007 r. cywilnej świadczeniodawcy udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 3, poz. 10) r. pośrednicy rozporządzenie MF z dnia 12 października 2010 r. cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami (Dz. U. Nr 205, poz. 1358) r. radcowie rozporządzenie MF z dnia 11 grudnia 2003 r. cywilnej radców prawnych (Dz. U. Nr 217, poz. 2135) r. recykling rozporządzenie MF z dnia 9 marca 2006 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wprowadzającego sprzęt za niewykonanie obowiązku zbierania, przetwarzania, odzysku, w tym recyklingu, i unieszkodliwiania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (Dz. U. Nr 46, poz. 332) 16

14 Wykaz skrótów r. rzecz. patent. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2011 r.w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rzeczników patentowych oraz osób świadczących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej usługi transgraniczne (Dz. U. Nr 165, poz. 986) r. rzeczoznawcy rozporządzenie MF z dnia 12 października 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rzeczoznawcy majątkowego (Dz. U. Nr 205, poz. 1357) r. sponsora..rozporządzenie MF z dnia 6 października 2010 r. cywilnej sponsora i badacza klinicznego w związku z prowadzeniem badania klinicznego wyrobów (Dz. U. Nr 194, poz. 1290) r. spraw. finans. rozporządzenie MF z dnia 3 grudnia 2009 r. cywilnej podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych (Dz. U. Nr 205, poz. 1583) r. syndycy rozporządzenie MF z dnia 8 października 2007 r. cywilnej osoby powołanej do wykonywania czynności syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy (Dz. U. Nr 185, poz. 1313) r. świad. energ. rozporządzenie MF z dnia 28 grudnia 2009 r. cywilnej osoby sporządzającej świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno- -użytkową (Dz. U. Nr 224, poz. 1802) r. usł. ks. rach. rozporządzenie MF z dnia 16 grudnia 2008 r. cywilnej przedsiębiorców wykonujących działalność z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz. U. Nr 234, poz. 1576) 17

15 Wykaz skrótów r. zarządcy rozporządzenie MF z dnia 12 października 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarządcy nieruchomości (Dz. U. Nr 205, poz. 1359) szwajc. VVG Bundesgesetz über den Versicherungsvertrag (szwajcarska ustawa o umowie ubezpieczenia z dnia 2 kwietnia 1908 r.) u.d.u. ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66 z późn. zm.) u.g.n. ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) u.o.b.d. ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych (Dz. U. Nr 128, poz z późn. zm.) u.u.o. ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz z późn. zm.) u.z.n.k. ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz z późn. zm.) VVG Gesetz über den Versicherungsvertrag (niemiecka ustawa o umowie ubezpieczenia z dnia 23 listopada 2007 r.) Czasopisma, orzecznictwo i inne AUWr BGH BGHZ CzPKiNP Dz. U. Dz. Urz. UE Acta Universitatis Wratislaviensis Bundesgerichtshof (niemiecki sąd najwyższy) Die Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in Zivilsachen (Orzeczenia BGH w sprawach cywilnych) Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych Dziennik Ustaw Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 18

16 Wykaz skrótów ETS Europejski Trybunał Sprawiedliwości GSP Gdańskie Studia Prawnicze JZ Juristenzeitung kom. komentarz KPP Kwartalnik Prawa Prywatnego MF Minister Finansów M. Praw. Monitor Prawniczy M.P.Pr. Monitor Prawa Pracy nb numer brzegowy NP Nowe Prawo OC odpowiedzialność cywilna OSA Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych OSNC Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna OSNKW Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa OSNP Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych OSNwSK Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych OSN-ZD Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zbiór Dodatkowy OSP Orzecznictwo Sądów Polskich (do 1989 r. Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych) OTK-A Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Seria A OWU ogólne warunki ubezpieczeń OWU Allianz prywatne ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych w życiu prywatnym, przyjęte uchwałą zarządu TU Allianz Polska S.A. nr 78/2007 z dnia 11 lipca 2007 r. OWU Generali. prywatne 2007 OWU Generali. prywatne 2008 ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym, przyjęte uchwałą zarządu GENERALI TU S.A. nr GNL/ ob./17/8/2007 z dnia 7 sierpnia 2007 r. i stosowane od dnia 10 sierpnia 2007 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym, przyjęte uchwałą zarządu GENERALI TU S.A. nr GNL/2/2/8/2008 z dnia 27 sierpnia 2008 r. i stosowane od dnia 15 sierpnia 2008 r. 19

17 Wykaz skrótów OWU Generali gosp. OWU Hestia gosp. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej GENERALI TU S.A., przyjęte uchwałą zarządu nr GNL/ob.25/8/2007 w dniu 8 sierpnia 2007 r. i stosowane od dnia 10 sierpnia 2007 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub użytkowania mienia OWU stosowane przez STU ERGO HESTIA S.A. od dnia 10 sierpnia 2007 r. OWU Hestia prywatne ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych w życiu prywatnym stosowane od dnia 10 sierpnia 2007 r. przez STU Ergo Hestia S.A. OWU PZU D&O OWU PZU korp. OWU PZU prywatne OWU PZU przeds. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej członków organów lub dyrekcji spółki kapitałowej (Directors & Officers), ustalone uchwałą zarządu PZU S.A. nr UZ/351/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r., ze zmianami ustalonymi uchwałą nr UZ/40/2011 z dnia 4 lutego 2011 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla klienta korporacyjnego, ustalone uchwałą zarządu PZU S.A. nr UZ/189/2009 z dnia 7 maja 2009 r., ze zmianami ustalonymi uchwałą nr UZ/40/2011 z dnia 4 lutego 2011 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych w życiu prywatnym, ustalone uchwałą zarządu PZU S.A. nr UZ/492/2009 z dnia 29 października 2009 r., ze zmianami ustalonymi uchwałą nr UZ/421/2010 z dnia 26 listopada 2010 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla klienta indywidualnego oraz małego i średniego przedsiębiorcy, ustalone uchwałą zarządu PZU S.A. nr UZ/187/2009 z dnia 7 maja 2009 r., ze zmianami ustalonymi uchwałą nr UZ/421/2010 z dnia 26 listopada 2010 r. 20

18 Wykaz skrótów OWU PZU zawod. OWU Warta gosp. OWU Warta prywatne 2002 PA PiM PiP PPH Prok. i Pr. Pr. Bank. Pr. Spółek PS PUG PUR PUSiG PUSiZ RPEiS RU SA SC SI SN St. Pr.-Ek. St. Praw. SU TK TSUE TPP VersR ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawodowej, ustalone uchwałą zarządu PZU S.A. nr UZ/351/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r., ze zmianami ustalonymi uchwałą nr UZ/421/2010 z dnia 26 listopada 2010 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej stosowane przez TUiR WARTA S.A od dnia 30 października 2008 r. ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych w życiu prywatnym z dnia 15 sierpnia 2002 r. stosowane przez TUiR WARTA S.A. Prawo Asekuracyjne Prawo i Medycyna Państwo i Prawo Przegląd Prawa Handlowego Prokuratura i Prawo Prawo Bankowe Prawo Spółek Przegląd Sądowy Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Prawo, Ubezpieczenia, Reasekuracja Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Gospodarczych Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Zdrowotnych Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny Rozprawy Ubezpieczeniowe Sąd Apelacyjny Studia Cywilistyczne Studia Iuridica Sąd Najwyższy Studia Prawno-Ekonomiczne Studia Prawnicze Studia Ubezpieczeniowe Trybunał Konstytucyjny Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Transformacje Prawa Prywatnego Versicherungsrecht 21

19 Wykaz skrótów WU ZNUJ ZNUŁ ZP UKSW Wiadomości Ubezpieczeniowe Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego Zeszyty Prawnicze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

20 Wprowadzenie O znaczeniu umowy ubezpieczenia OC dla praktyki obrotu nie trzeba przekonywać. Ma ono odzwierciedlenie w bardzo dużej ilości wypowiedzi zarówno orzecznictwa, jak i przedstawicieli literatury. Wypowiedzi te dotyczą jednak z reguły szczegółowych zagadnień, brak jest natomiast opracowania obejmującego wskazaną problematykę w sposób kompleksowy 1. Takie właśnie zadanie było celem przy tworzeniu niniejszej pracy. Zakres rozważań odnosi się wyłącznie do kwestii, które są specyficzne dla ubezpieczenia OC, co oznacza, że pominięte zostały zagadnienia mające szerszy charakter i dotyczące w równym stopniu wszystkich umów ubezpieczenia czy też wszystkich umów ubezpieczenia majątkowego. Podobnie, nie będą omawiane te kwestie, które mają związek z ubezpieczeniem OC jedynie dlatego, iż odnoszą się ogólnie do odpowiedzialności odszkodowawczej i nie cechują się żadną specyfiką w związku z ubezpieczeniem OC. Z powyższego wynika, że w pracy zostanie pominięta np. problematyka związana z zawarciem, zmianą czy rozwiązaniem umowy, podobnie jak np. zagadnienie związku przyczynowego. W wielu jednak przypadkach zajęcie stanowiska co do kwestii ściśle wiążących się z ubezpieczeniem OC wymaga przyjęcia określonych założeń w odniesieniu do podstawowych zagadnień prawa cywilnego, jak np. pojęcia odpowiedzialności odszkodowawczej. Rozważania będą miały wówczas szerszy charakter. Zgodnie ze swoim tytułem praca poświęcona jest umowie ubezpieczenia OC w kodeksie cywilnym. Nie chodzi więc o jej całościowy obraz na tle prawa polskiego. Oznacza to, że przedmiotem dalszych rozważań nie będzie kompleksowe omówienie przepisów szczególnych poświęconych ubezpieczeniom obowiązkowym, pomimo że ubezpieczenie OC jest podsta- 1 Z najnowszej literatury należy wyróżnić książkę A. Raczyńskiego, Sytuacja prawna poszkodowanego w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej, Warszawa 2010, która choć z założenia również nie obejmuje całości problematyki dotyczącej ubezpieczenia OC, to jednak odnosi się do jej znacznej części. 23

21 Wprowadzenie wową formą takich ubezpieczeń. Celem pracy nie jest jednak analizowanie rozwiązań o wysokim stopniu szczegółowości, które na dodatek charakteryzują się znaczną zmiennością, ale raczej nakreślenie ogólnego obrazu przedstawianej instytucji prawnej. Obraz taki wynika właśnie z przepisów kodeksu cywilnego, a w szczególności z art. 822 k.c. Nie oznacza to, że kwestie odnoszące się do ubezpieczeń obowiazkowych będą zupełnie pomijane w pracy. Założeniem jest jednak, że przyjęte na ich tle rozwiązania mają służyć bardziej jako ilustracja przedstawianych zagadnień ogólnych, niż stanowić samodzielny przedmiot rozważań. Sformułowanie tematu pozwala również na pominięcie problematyki odpowiedzialności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Istnieją ku temu aż dwa powody. Po pierwsze, odpowiedzialność wymienionego Funduszu nie ma źródła w przepisach kodeksu cywilnego. Po drugie zaś, co wydaje się nawet istotniejsze, odpowiedzialność Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie wynika z umowy ubezpieczenia i wątpliwe jest, aby rozważania co do niej mogły być przydatne przy analizie zasadniczych zagadnień stanowiących przedmiot pracy. Odniesienie umowy ubezpieczenia OC wyłącznie do kodeksu cywilnego oznacza jeszcze jedno ograniczenie. Zgodnie z art. 820 k.c. przepisów tego kodeksu o umowie ubezpieczenia nie stosuje się do ubezpieczeń morskich ani do reasekuracji. Umowa reasekuracji nie jest na ogół postrzegana jako rodzaj umowy ubezpieczenia OC, choć z konstrukcyjnego punktu widzenia byłyby do tego podstawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej może występować także w sferze ubezpieczeń morskich. Fakt, że niniejsza praca nie odnosi się do tej problematyki, wynika ze sprzężenia dwóch przyczyn. Po pierwsze, w przepisach kodeksu morskiego brak jest odpowiednika art. 822 k.c. przepisu kompleksowo regulującego umowę ubezpieczenia OC. W związku z tym rozważania odnoszące się do prawa morskiego musiałyby być prowadzone niejako od początku, bez możliwości oparcia ich na tych samych podstawach co rozważania odnoszące się do ubezpieczenia OC w kodeksie cywilnym. Po drugie zaś, przepisy o umowie ubezpieczenia zawarte w polskim kodeksie morskim mają, zwłaszcza w porównaniu do przepisów dotyczących umowy ubezpieczenia w kodeksie cywilnym, zupełnie znikome znaczenie praktyczne. Wynika to nie tylko z faktu ograniczonego znaczenia ryzyk związanych z żeglugą morską w naszej rzeczywistości gospodarczej, ale i z tego, że gdy ryzyka te faktycznie występują, związane są z reguły obrotem międzynarodowym, gdzie prawo polskie nie jest podstawowym 24

22 Wprowadzenie systemem prawnym wybieranym przez strony jako właściwe do regulacji stosunków umownych. Praca z założenia poświęcona jest dogmatycznej analizie norm prawa cywilnego. Oznacza to, że co do zasady brak jest w niej uwag odnoszących się do funkcji spełnianych przez badaną instytucją w obrocie, ich przemian w ujęciu historycznym czy też wzajemnego stosunku ubezpieczenia i odpowiedzialności odszkodowawczej oraz związanych z tym perspektyw na przyszłość. Kwestie te w odniesieniu do ubezpieczenia OC zostały zresztą w polskim piśmiennictwie szczegółowo zanalizowane 2 i pomimo upływu stosunkowo znacznego czasu od przeprowadzenia tej analizy zachowuje ona w znacznym stopniu aktualność. Koncentracja na dogmatyce polskiego prawa cywilnego pozwala również na pominięcie uwag o charakterze historycznym czy porównawczym. Rozwój ubezpieczenia OC na przestrzeni dziejów jest, podobnie jak jego funkcje, dobrze zanalizowany w polskiej literaturze 3 i trudno byłoby tu dodać jakieś znaczące uwagi. Jeżeli zaś chodzi o analizę porównawczą, to wprawdzie ze względu na tematykę pracy brak jest w niej osobnych rozważań poświęconych poszczególnym porządkom prawnym, czy też zestawianiu tych porządków ze sobą nawzajem i w stosunku do prawa polskiego, to jednak w odniesieniu do wielu kwestii szczegółowych prezentowane są także obce rozwiązania prawne. Przedstawienie tych rozwiązań nie jest jednak celem samym w sobie i, przynajmniej z założenia, ma następować wyłącznie wtedy, gdy może coś wnieść do analizy obowiązującego prawa polskiego. Chociaż przedmiotem pracy jest zasadniczo analiza obowiązujących norm prawnych, a nie praktyki ich stosowania, to zupełne oderwanie się od tej praktyki mogłoby sprawić, że prowadzone rozważania stałyby się w jakimś sensie ułomne. Przy analizie tej praktyki skupiono się nie tylko na publikowanym orzecznictwie sądowym, ale również wyrywkowo przedstawiono najbardziej charakterystyczne postanowienia wzorców umownych stosowanych przez kilka z największych działających w Polsce zakładów ubezpieczeń. Zabieg taki wydaje się potrzebny, gdyż analiza praktyki oparta wyłącznie na orzecznictwie sądowym, i to z konieczności ograniczona do orzecznictwa wyższych instancji, nie może dać pełnego obrazu funkcjonowania norm w rzeczywistości społecznej. Z drugiej jednak strony należy również zastrzec, że wybór wzorców umownych będących przedmiotem 2 E. Kowalewski, Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Funkcje i przemiany, Toruń Por. tamże, s. 9 55; A. Raczyński, Sytuacja prawna poszkodowanego..., s

23 Wprowadzenie analizy, jak i stosujących je ubezpieczycieli, został dokonany zupełnie subiektywnie i z całą pewnością nie może dać wyczerpującego obrazu funkcjonowania obrotu. Podstawowe znaczenie przy analizie umowy ubezpieczenia OC w kodeksie cywilnym ma art Należy jednak pamiętać, że przepis ten stanowi regulację szczególną w stosunku do art. 805 k.c. Analizując, na czym polega szczególny charakter tego pierwszego przepisu, należy przede wszystkim wskazać, że definiuje on rodzaj zdarzenia, z którym ustawa łączy obowiązek świadczenia ubezpieczyciela w rozumieniu art. 805 k.c., a także określa rodzaj świadczenia, do którego zobowiązany jest ubezpieczyciel. Temu pierwszemu zagadnieniu w szerokim rozumieniu poświęcone zostały pierwsze trzy rozdziały pracy. Ich celem jest odpowiedź na pytanie, jaki rodzaj odpowiedzialności musi zaistnieć, aby powstało zobowiązanie do świadczenia ze strony ubezpieczyciela (rozdział I), wobec kogo zobowiązanie takie powinno być skierowane (rozdział II) oraz jakie konkretnie zdarzenie związane z odpowiedzialnością ubezpieczonego powinno powstać w okresie ubezpieczenia, aby powstało zobowiązanie ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia (rozdział III). Kolejne części książki poświęcone są zasadniczo drugiemu wyróżnikowi ubezpieczenia OC w postaci charakteru świadczenia ubezpieczyciela. Treści świadczenia w ścisłym tego słowa znaczeniu poświęcony jest rozdział IV. Kolejno, w rozdziale V omówiono problematykę roszczeń o spełnienie tego świadczenia, gdyż ze względu na szczególną konfigurację podmiotową w przypadku ubezpieczenia OC kwestia ta jest bardziej złożona niż w prostym stosunku zobowiązaniowym i wymaga poświęcenia jej odrębnych rozważań. Rozdział VI poświęcono wzajemnemu stosunkowi zobowiązań do świadczenia, jakie występują po stronie ubezpieczyciela oraz ubezpieczonego. Pracę zamykają uwagi poświęcone skutkom zaspokojenia poszkodowanego (rozdział VII), przy czym omówiono zarówno skutki takiego zaspokojenia przez ubezpieczyciela w wykonaniu umowy ubezpieczenia OC, jak i przez ubezpieczonego lub osobę trzecią odpowiedzialną za szkodę. W ramach wprowadzenia krótkiego wyjaśnienia wymaga terminologia używana w pracy. Nowelą z dnia 13 kwietnia 2007 r. 4 przyjęto w kodeksie cywilnym określenie ubezpieczyciel dla nazwania podmiotu przyjmującego na siebie ryzyko powstania obowiązku spełnienia świadczenia 26 4 Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 82, poz. 557).

Rozdział II. Władysław W. Mogilski. Zestawienie ubezpieczeń obowiązkowych sensu stricto. Stan prawny ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce

Rozdział II. Władysław W. Mogilski. Zestawienie ubezpieczeń obowiązkowych sensu stricto. Stan prawny ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce Stan prawny ubezpieczeń obowiązkowych w Polsce Rozdział II Władysław W. Mogilski Zestawienie ubezpieczeń obowiązkowych sensu stricto [podlegających ustawie z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Spis treści. III. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. w prawie lądowym... 5 2. Rozwój ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Wprowadzenie... Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Rozdział I. Kształtowanie się idei ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej... 1 1. Wyodrębnienie ubezpieczenia odpowiedzialności. cywilnej...

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających.

Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności

Bardziej szczegółowo

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki

dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet Łódzki UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ PODMIOTU PRZYJMUJĄCEGO ZAMÓWIENIE NA ŚWIADCZENIA ZDROWOTNE, ŚWIADCZENIODAWCY ORAZ INNYCH OSÓB UDZIELAJĄCYCH TAKICH ŚWIADCZEŃ dr Małgorzata Serwach, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie...

Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... Wykaz skrótów... Słownik pojęć... Wprowadzenie... XI XIII XVII Rozdział I. Istota odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 1. Funkcje odpowiedzialności odszkodowawczej... 1 2. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz Sygn. akt IV CK 706/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu

Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Odpowiedzialność cywilna z Tytułu Wykonywania Zawodu Izabella Skrzypczyk Menadżer Sprzedaży PD Opole STU Ergo Hestia S. A. telefon: +48 508 045 767 e-mail: izabella.skrzypczyk@ergohestia.pl ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA W niniejszym Załączniku opisano zakres i warunki. Zamawiający dopuszcza wprowadzanie zmian w klauzulach, jedynie w wypadku jeśli nie ograniczają one odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A.

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej funkcjonariuszy publicznych opis warunków ubezpieczenia oferowanych przez STU ERGO HESTIA S.A. Definicje 1. za Ustawę uważa się Ustawę z dnia 20 stycznia 2011 o

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie)

UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) INFORMATOR UBEZPIECZENIA NADWYŻKOWE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ RADCÓW PRAWNYCH NA ROK 2011 (zawierane indywidualnie) W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A. I AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2011

Bardziej szczegółowo

Aleksander Raczyński *

Aleksander Raczyński * A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S FOLIA IURIDICA 72, 2013 Aleksander Raczyński * Zasada odszkodowania/zakazu wzbogacania osoby uprawnionej z ubezpieczenia jako przesłanka odmowy spełnienia

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2015 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE RADCÓW PRAWNYCH

INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2015 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE RADCÓW PRAWNYCH INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2015 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE RADCÓW PRAWNYCH W ramach Umowy Generalnej zawartej z PZU S.A., TUiR Warta SA i AXA TuiR S.A. obowiązującej w roku 2015

Bardziej szczegółowo

ISBN 978-83-81668-95-4

ISBN 978-83-81668-95-4 ISBN 978-83-81668-95-4 SpiS treści Wstęp... 9 Rozdział I Konstrukcja prawna umowy ubezpieczenia... 11 1.1. Istota umowy ubezpieczenia... 11 1.2. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe... 12 1.3. Podmioty stosunku

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa:

Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: Podstawy prawne obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej inżynierów budownictwa: - Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U.

Bardziej szczegółowo

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli

Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Porównanie zakresu ubezpieczenia OC za produkt u przykładowych ubezpieczycieli Zakres ubezpieczenia PTU S.A. 1 PZU S.A. 2 Commercial Union 3 Hestia 4 Przedmiot ochrony Ochroną objęte są wypadki ubezpieczeniowe,

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05

Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Uchwała z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 3/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE

TRIGGER prawdziwa historia NAZWA. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. OPRACOWANIE OPRACOWANIE TRIGGER Nazwa NAZWA Programu PROGRAMU prawdziwa historia Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia odpowiedzialności. Główne segmenty ryzyka, np.: Ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności. 22-02-2013

Bardziej szczegółowo

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej

automatycznie. ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ZP.271.2.2012 Załącznik nr 5 do SIWZ - Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej UWAGA: Ubezpieczenie dotyczy wszystkich jednostek wymienionych w załączniku nr 1 do SIWZ oraz w każdej lokalizacji, w której

Bardziej szczegółowo

Zestawy pytań na egzaminy magisterskie

Zestawy pytań na egzaminy magisterskie Zakład Prawa Europejskiego Zestawy pytań na egzaminy magisterskie I 1. Prawo podmiotowe pojęcie; rodzaje; naduŝycie prawa podmiotowego 2.1. Zasada swobody umów i jej ograniczenia 2.2. Autorskie prawa osobiste

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej architektów

Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej architektów K O N R KONRAD A D A L A B ALABRUDZINSKI RUDZIŃSKI BROKERZYBROKERZY UBEZPIECZENIOWI I REASEKURACYJNI UBEZPIECZENIOWI I Ossów, 26 sierpnia 2014 REASEKURACYJNI ul. Rozwadowskiego 35c, 05-230 Ossów Tel. +48

Bardziej szczegółowo

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r.

Kary umowne w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. w zamówieniach publicznych - element dyscyplinujący czy poprawa budżetu inwestycji? 27-28 listopada 2014 r. PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Warunki ubezpieczenia:

Warunki ubezpieczenia: Polisa nr Okres ubezpieczenia: od 15.11.2015 00:00 do 14.11.2016 23:59 Ubezpieczyciel: Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia SA Tymczasowy nr TP000086014 Dane Ubezpieczającego: Dane Ubezpieczonego:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 8/12. Dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 8/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 kwietnia 2012 r. SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa małoletniego

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 87/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2015 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Kazimierz Zawada Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015

Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne marzec 2015 Kary umowne czy to zabezpieczenie interesów zamawiającego w umowie o zamówienie publiczne PROJEKT WYZWANIE ROZWIĄZANIE Kancelaria Radców Prawnych Brudkiewicz, Suchecka i Partnerzy www.brudkiewicz-suchecka.pl

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia majątkowe Ogólne warunki ubezpieczenia Informacja Prawna Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treści Postanowienia ogólne.................................................. 1 2. Przedmiot

Bardziej szczegółowo

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07

Postanowienie. z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Postanowienie z dnia 17 maja 2007 r. Sąd Najwyższy III CZP 44/07 Przewodniczący: Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (spr.). Sędziowie SN: Iwona Koper, Zbigniew Kwaśniewski. Protokolant: Bożena Nowicka. Sąd

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE

UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE UBEZPIECZENIA GOSPODARCZE WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWNE redakcja naukowa Bogusława Gnela Warszawa 2011 Spis treści Wykaz skrótów / 9 Wprowadzenie / 15 Część I Podmioty umowy ubezpieczenia / 17 Bogusława Gnela

Bardziej szczegółowo

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia

Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia Funkcje ubezpieczenia OC wykonawcy zamówienia publicznego w postępowaniach o udzielenie zamówienia oraz w trakcie realizacji zamówienia JACEK ZĘBALA DEPARTAMENT KONTROLI DORAŹNEJ URZĄD ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA

KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA KOMPLEKSOWA OCHRONA ZAWODU ADWOKATA Przewodnik po ubezpieczeniach dostępnych dla członków Izb Adwokackich w ramach umowy Generalnej NRA - PZU SA, TUiR Warta SA Umowa Generalna w sprawie programu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08

Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r. I PK 226/08 Sprawy dotyczące odpowiedzialności majątkowej żołnierzy są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy (art. 1 k.p.c. w związku z art.

Bardziej szczegółowo

Umowa ubezpieczenia po nowelizacji kodeksu cywilnego Komentarz

Umowa ubezpieczenia po nowelizacji kodeksu cywilnego Komentarz I Umowa ubezpieczenia po nowelizacji kodeksu cywilnego Komentarz 1 2 I I Andrzej Chróścicki Umowa ubezpieczenia po nowelizacji kodeksu cywilnego Komentarz praktyczne komentarze 3 I Wydawca: Izabela Dorf

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski

Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Mateusz Kościelniak starszy specjalista w Biurze Rzecznika Ubezpieczonych, aplikant radcowski Odpowiedzialność za zdarzenia medyczne część 2 obowiązkowe ubezpieczenie podmiotów zobowiązanych do naprawienia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 76/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa A. T. przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w B. z

Bardziej szczegółowo

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA

KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA KLAUZULA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ ZAGRANICA 1 1. Ta klauzula rozszerza umowę ubezpieczenia zawartą na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Niezbędnik podróżnika - zagranica o ubezpieczenie odpowiedzialności

Bardziej szczegółowo

Spis treści SPIS TREŚCI

Spis treści SPIS TREŚCI SPIS TREŚCI KODEKS CYWILNY KSIĘGA PIERWSZA. CZĘŚĆ OGÓLNA Tytuł I. Przepisy wstępne (art. 1-7) 9 Tytuł II. Osoby 10 Dział I. Osoby fizyczne 10 Rozdział I. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Antoni Górski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Antoni Górski Sygn. akt III CK 235/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 listopada 2005 r. SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 93/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 grudnia 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wprowadzenie... 19

Spis treści. Wykaz skrótów... 15. Wprowadzenie... 19 Spis treści Wykaz skrótów... 15 Wprowadzenie... 19 Rozdział I Geneza, pojęcie, prawny reżim, rodzaje i funkcje odsetek cywilnoprawnych... 25 1. Geneza odsetek... 25 1.1. Uwagi ogólne... 25 1.2. Odsetki

Bardziej szczegółowo

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym

Projekt ustawy o doradztwie odszkodowawczym ZAKRES REGULACJI Projektowana ustawa powinna regulować co najmniej następujące zagadnienia: 1. warunki i zasady wykonywania doradztwa, 2. organizacje samorządu doradców zawód doradcy odszkodowawczego NIE

Bardziej szczegółowo

Spis treści Komentarz

Spis treści Komentarz Przedmowa............................................. Wykaz skrótów.......................................... XIII Wykaz literatury......................................... XIX Komentarz............................................

Bardziej szczegółowo

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl

Zakaz konkurencji. www.pip.gov.pl www.pip.gov.pl Zawarcie umowy Pracodawca, który prowadzi działalność jako podmiot gospodarczy, może zabezpieczyć swoje interesy przed ewentualnymi, niepożądanymi zachowaniami aktualnie zatrudnionych, jak

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10

Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Uchwała z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 119/10 Sędzia SN Iwona Koper (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych

Spis treści Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych 1. Podstawy wyodrębnienia spółek kapitałowych str. Przedmowa.................................................... V Wykaz skrótów................................................. XIII Rozdział I. Ogólna charakterystyka spółek kapitałowych............

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za listopad 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 11: 1. INTERES PRAWNY DO ZASKARŻENIA

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ

ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ ZESPÓŁ RADCÓW PRAWNYCH NACZELNEJ IZBY LEKARSKIEJ Warszawa, dnia 3 października 2013 r. Informacja nt. obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej lekarz i lekarza dentysty oraz podmiotu leczniczego

Bardziej szczegółowo

Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości. Karol Bulenda

Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości. Karol Bulenda Umowne określenie odpowiedzialności zarządcy nieruchomości Karol Bulenda wizerunek zarządcy nieruchomości oczekiwania podmiotów działających na rynku nieruchomości związane z zatrudnieniem zarządcy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO UPADŁEGO W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ. Rafał Adamus

PRZEDSIĘBIORSTWO UPADŁEGO W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ. Rafał Adamus PRZEDSIĘBIORSTWO UPADŁEGO W UPADŁOŚCI LIKWIDACYJNEJ Rafał Adamus Warszawa 2011 Spis treści Wykaz skrótów / 13 Rozdział I Zagadnienia wprowadzające / 17 1. Uwagi ogólne / 17 2. Istota upadłości likwidacyjnej

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2012 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE KANCELARII ADWOKACKICH

INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2012 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE KANCELARII ADWOKACKICH INFORMATOR - UBEZPIECZENIA 2012 WARUNKI UBEZPIECZENIA OC NADWYŻKOWEGO OC NADWYŻKOWE KANCELARII ADWOKACKICH UMOWA GENERALNA (wyciąg z warunków) w sprawie programu ubezpieczeniowego dla adwokatów zawarta

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T A W A. z dnia

Projekt U S T A W A. z dnia Projekt U S T A W A z dnia o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH

UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH UMOWA UBEZPIECZENIA OBOWIĄZKOWEGO ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ BIUR USŁUG PŁATNICZYCH Polisa nr... Taryfa nr X/OCBUP 1 Przedmiot umowy 1. Przedmiotem niniejszej umowy jest obowiązkowe ubezpieczenie biur

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek. Protokolant Bożena Kowalska

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek. Protokolant Bożena Kowalska Sygn. akt III CZP 35/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 czerwca 2014 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek Protokolant Bożena Kowalska

Bardziej szczegółowo

Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT

Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT Które czynności z zakresu ubezpieczeń są zwolnione z VAT Czy ustalenie rozmiaru szkody albo wydawanie polis są usługami ubezpieczeniowymi? Ponieważ przepisy nie są jednoznaczne, warto sięgnąć do orzecznictwa

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10

Uchwała Sądu NajwyŜszego z dnia 23 września 2010 r. III CZP 57/10 id: 20332 1. Spór o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy z powodu jej niewaŝności moŝe być poddany przez strony pod rozstrzygnięcie sądu polubownego (art. 1157 k.p.c.). 2. [Z]datność

Bardziej szczegółowo

MONOGRAFIE PRAWNICZE

MONOGRAFIE PRAWNICZE MONOGRAFIE PRAWNICZE Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Małgorzata Sieradzka Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAŁGORZATA SIERADZKA INSTYTUCJA WADIUM W POSTĘPOWANIU

Bardziej szczegółowo

CZERWIEC 2014 r. Akty prawne

CZERWIEC 2014 r. Akty prawne CZERWIEC 2014 r. Akty prawne Dz.U. p. 795 z dnia 17 czerwca 2014 r. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kuratorach

Bardziej szczegółowo

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski sytuacja prawna, w której powstaje zobowiązanie podmiotu do świadczenia odszkodowania, jest odpowiedzialnością majątkową sprawcy

Bardziej szczegółowo

W imieniu agenta ubezpieczeniowego występują osoby wykonujące czynności agencyjne wskazane w dokumencie oferty.

W imieniu agenta ubezpieczeniowego występują osoby wykonujące czynności agencyjne wskazane w dokumencie oferty. Działając w oparciu o treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (Dz.U. 2014 roku poz. 827) w związku z wyrażeniem przez konsumenta woli związania się umową, jako przedsiębiorca

Bardziej szczegółowo

Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych

Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych Podatek VAT w odszkodowaniach wypłacanych w ramach ubezpieczeń komunikacyjnych Chmielowiec Bartłomiej Wydział Prawny Biura Rzecznika Ubezpieczonych Szkolenie dla brokerów ubezpieczeniowych. Warszawa 17.01.2014

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych

Ochrona danych osobowych Ochrona danych osobowych 1. Źródła prawa. 2. Podstawowe pojęcia. 3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. 4. Prawa podmiotów objętych ochroną. 5. Prawa i obowiązki osób odpowiedzialnych za ochronę danych

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14

Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Warszawa, 24-09-2014 RU/231/AD/14 Pani Dorota Karczewska Wiceprezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Plac Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa W odpowiedzi na pismo z dnia 5.09.2014 r. (znak:

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej Dyrektor znak: Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w w Katowicach Dyrektor Śląskiego znak: WSS Oddziału - 12/ 07 Wojewódzkiego /I/2013 Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03

Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03 Uchwała z dnia 8 października 2003 r., III CZP 68/03 Sędzia SN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) Sędzia SN Barbara Myszka Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca) Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO

OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO OCHRONA PRAW NABYWCY LOKALU MIESZKALNEGO LUB DOMU JEDNORODZINNEGO KOMENTARZ Andrzej Burzak Małgorzata Okoń Piotr Pałka Warszawa 2012 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów 9 Ustawa z dnia 16 września 2011

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 61/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 16 listopada 2012 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Justyna Kornaszewska Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31. Palestra 58/7-8(667-668), 188-192

Justyna Kornaszewska Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31. Palestra 58/7-8(667-668), 188-192 Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31 Palestra 58/7-8(667-668), 188-192 2013 Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 31/11 1 Teza glosowanej uchwały brzmi:

Bardziej szczegółowo

Noty objaśniające do załącznika nr 2

Noty objaśniające do załącznika nr 2 Noty objaśniające do załącznika nr 2 Sprawozdanie powinno zostać przesłane do Komisji Nadzoru Finansowego w formie zwartej (zszyte, w oprawie termicznej lub innej) oraz za pomocą systemu teleinformatycznego

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05

Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Wyrok z dnia 3 lutego 2006 r. II PK 152/05 Umowa ubezpieczenia wypadkowego pracownika zatrudnionego za granicą może być zawarta na podstawie prawa obcego (art. 25 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. -

Bardziej szczegółowo

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka.

Definicja ryzyka ubezpieczeniowego, cechy ryzyka, faktory ryzyka. Podstawowe pojęcia ubezpieczeniowe. Klasyfikacja ubezpieczeń Ubezpieczenia dzielimy na: Społeczne, Gospodarcze. Ubezpieczenia społeczne naleŝą do sektora publicznego, są ściśle związane z pracownikiem

Bardziej szczegółowo

Oferta nr LHQ0757287/1

Oferta nr LHQ0757287/1 Oferta nr LHQ0757287/1 Obowiązkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorców usługowo prowadzących księgi rachunkowe 1. Ubezpieczyciel Lloyd's (Syndykat 2468) 2. Ubezpieczający

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 107/IX/2014. Krajowej Rady Radców Prawnych. z dnia 11 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 107/IX/2014 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu aktów prawnych, których znajomość jest wymagana od aplikanta na zajęciach z poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt II CSK 86/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 października 2011 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz SSA

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie

SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie PATRON MEDIALNY PARTNER NOWYCH TECHNOLOGII ORGANIZATOR: SZKOLENIE Podstawy prawa cywilnego dla pracowników sektora energetycznego praktyczne zastosowanie MIEJSCE: IGEOŚ - UL. KRUCZA 6/14 - WARSZAWA - S.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 13 lipca 2011 r. III CZP 31/11

Uchwała Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 13 lipca 2011 r. III CZP 31/11 Zobowiązania umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nałożenie przez sąd karny na sprawcę wypadku komunikacyjnego obowiązku naprawienia szkody roszczenie ubezpieczonego wobec ubezpieczyciela o zwrot

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2009 r. Projekt z dnia 19. 11. 2009 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia... 2009 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osoby sporządzającej świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 620 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA. prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA BROKERA prof. dr hab. Eugeniusz Kowalewski I. OC BROKERA REŻIMY I. DELIKTOWY II. KONTRAKTOWY art. 415 i n. k.c. zasada winy udowodnionej domniemanej art. 471 i n. k.c. zasada winy

Bardziej szczegółowo

POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ

POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ POLISA NR BUK-227246 UBEZPIECZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ Ubezpieczający : Polski Związek Żeglarski Ul. Ludwiki 4, 01-226 Warszawa REGON: 007014979 Ubezpieczony : Polski Związek Żeglarski Ul. Ludwiki

Bardziej szczegółowo

Program ubezpieczeniowy dla Polskiej Federacji Rynku Nieruchomości na rok 2009 pośrednicy w obrocie nieruchomościami

Program ubezpieczeniowy dla Polskiej Federacji Rynku Nieruchomości na rok 2009 pośrednicy w obrocie nieruchomościami Rok założenia 1990 INFORMACJA NA TEMAT UBEZPIECZENIA OC POŚREDNIKÓW W OBROCIE NIERUCHOMOŚCIAMI stowarzyszonych i niestowarzyszonych w regionalnych stowarzyszeniach należących do PFRN na 2009 rok Szanowni

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW

UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW UBEZPIECZENIA DLA PRZEDSIĘBIORSTW Książka przeznaczona jest dla przedsiębiorców, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę na temat ubezpieczeń gospodarczych, ale również dla pracowników sektora ubezpieczeń oraz

Bardziej szczegółowo

M. Bączyk, Odpowiedzialność cywilna poręczyciela, Toruń 1982, M. Bączyk, Poręczenie w świetle przepisów prawa bankowego z 1997 r.

M. Bączyk, Odpowiedzialność cywilna poręczyciela, Toruń 1982, M. Bączyk, Poręczenie w świetle przepisów prawa bankowego z 1997 r. UMOWA PORĘCZENIA 1. Charakter prawny (zabezpieczenie osobiste) 2. Poręczenie a instytucje podobne (poręczenie wekslowe, gwarancja, umowne przystąpienie do długu, patronat) 3. Wierzytelności zabezpieczone

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH

MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH MORSKIE UBEZPIECZENIA ODPOWIEDZIALNOŚCI CYWILNEJ - SPECYFICZNY TYP UBEZPIECZEŃ PRZYMUSOWYCH Dr Magdalena Adamowicz KATEDRA PRAWA MORSKIEGO Regulacja prawna ubezpieczeń morskich Kodeks morski z 2001 r.

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów

Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Ubezpieczenia lekarzy i lekarzy dentystów Podstawy prawne, zakres i produkty ubezpieczenia Marta Klimkowska-Misiak Przewodnicząca zespołu ds. ubezpieczeń Naczelnej Rady Lekarskiej Agenda 1. Definicja pojęcia

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CZ 186/12. Dnia 15 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CZ 186/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 lutego 2013 r. SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka w sprawie z powództwa J. A.

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo ubezpieczeń gospodarczych na kierunku prawno-ekonomicznym

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo ubezpieczeń gospodarczych na kierunku prawno-ekonomicznym Poznań, dnia 15 września 2014 r. Katedra Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Prawo ubezpieczeń gospodarczych na kierunku prawno-ekonomicznym

Bardziej szczegółowo

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski

Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Tomasz Wachowski Prezentacja wygłoszona 9 kwietnia 2011 r. Zadatek czy zaliczka? Oto jest pytanie Zadatek i zaliczka czy jest jakaś różnica? Zadatek i zaliczka czy

Bardziej szczegółowo

Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej organizatora turystyki i pośrednika turystycznego. Allianz ubezpieczenia od A do Z.

Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej organizatora turystyki i pośrednika turystycznego. Allianz ubezpieczenia od A do Z. Ubezpieczenia majątkowe Ogólne warunki ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej organizatora turystyki i pośrednika turystycznego Allianz ubezpieczenia od A do Z. Spis treści Ustalenia wstępne.........................................................................................1

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt V CSK 470/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 maja 2015 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Marta Romańska

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09

Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Uchwała z dnia 5 lutego 2010 r., III CZP 132/09 Sędzia SN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Jan Górowski Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie ze skarg dłużniczki Beaty

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc

POSTANOWIENIE. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc Sygn. akt V CZ 161/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 28 marca 2012 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa Alicji

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08

Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Wyrok z dnia 14 kwietnia 2009 r. III SK 37/08 Postanowienie wzorca umownego przewidujące, że w razie wypłaty świadczenia z tytułu opcji dodatkowej dochodzi do zakończenia umowy i wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo