Strategiczne planowanie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Strategiczne planowanie"

Transkrypt

1

2 Tomasz Domañski Strategiczne planowanie rozwoju gospodarczego gminy Warszawa 1999

3 Niniejszy podrêcznik zosta³ opracowany na zlecenie Agencji Rozwoju Komunalnego w Warszawie w ramach programu Municipal Development and Capacity Building sponsorowanego przez Amerykañsk¹ Agencjê ds. Rozwoju Miêdzynarodowego (USAID). Druk ksi¹ ki sfinansowano ze œrodków programu Samorz¹dy: Efektywnoœæ i Wspó³praca realizowanego na mocy umowy zawartej pomiêdzy Amerykañsk¹ Agencj¹ ds. Rozwoju Miêdzynarodowego (USAID) a Fundacj¹ Fundusz Wspó³pracy. Agencja Rozwoju Komunalnego w Warszawie ISBN: Agencja Rozwoju Komunalnego ul. Nowy Œwiat 42, Warszawa tel. (22) , fax (22) Wydawnictwo Hamal Books ódÿ, ul. Piotrkowska 42, tel/fax (42) Ok³adka: Tomasz Wajnkaim Sk³ad i ³amanie: Dominik Tylman

4 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 5 I. Wartoœci podstawowe 9 I.A. Jakoœæ ycia 11 I.A.1. Decentralizacja w³adzy 11 I.A.2. Potrzeby i ich zaspokajanie 11 I.A.3. Podstawowe wartoœci w yciu publicznym 13 I.A.4. Deklaracja z Rio de Janeiro w Sprawie Œrodowiska i Rozwoju 14 I.B. Rozwój zrównowa ony 16 I.B.1. Koncepcja Agenda I.B.2. Rozwój gospodarczy 17 I.B.3. Rozwój spo³eczny 17 I.B.4. Rozwój ekologiczno-przestrzenny 18 I.B.5. Rola w³adz i administracji publicznej w procesie stymulowania rozwoju 18 I.B.6. Stymulowanie rozwoju gospodarczego 20 I.B.7. Konkurencyjnoœæ gminy 24 II. Elementy procesu zarz¹dzania 27 II.A. Podstawowe elementy struktury procesu zarz¹dzania 29 II.A.1. Struktura procesu zarz¹dzania 29 II.A.2. Planowanie jako element procesu zarz¹dzania 31 II.A.3. Cykliczny charakter zarz¹dzania gmin¹ 31 II.B. Rozwi¹zywanie problemów 33 II.B.1. Rozwi¹zywanie problemów w procesie planowania 33 II.B.2. Etapy rozwi¹zywania problemu 33 II.B.3. Definiowanie problemu 34 II.B.4. Okreœlanie wariantowych mo liwoœci rozwi¹zania problemu 34 II.B.5. Ocena i wybór jednego z wariantów rozwi¹zania problemu (decyzja) 34 II.B.6. Wdro enie wybranego rozwi¹zania (decyzji) 35 II.B.7. Kontrola skutecznoœci wybranego sposobu rozwi¹zania problemu 35 II.C. Technika pracy zespo³owej i grupowego podejmowania decyzji 35 II.C.1. Zalety pracy zespo³owej 35 II.C.2. Ujemne strony pracy zespo³owej 36 II.C.3. Technika Grupy Nominalnej 36 II.C.4. Metoda Delficka 39 III. Strategia lokalnego rozwoju 41 III.A. Istota strategicznego planowania rozwoju 43 III.A.1. Planowanie i programowanie rozwoju 43 III.A.2. Klienci i akcjonariusze w³adzy 45 III.A.3. Zarz¹dzanie a rz¹dzenie 47 III.A.4. Strategia rozwoju gminy 49 III.A.5. Studium uwarunkowañ i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy 52 III.A.6. Strategia rozwoju a planowanie przestrzenne 53 III.B. Organizacja procesu strategicznego planowania rozwoju 57 III.B.1. Podstawy prawne 57 III.B.2. G³ówne etapy prac nad strategi¹ rozwoju gminy 57 III.B.3. Ramowy harmonogram prac nad strategi¹ rozwoju gminy 59 III.B.4. ród³a finansowania prac nad strategi¹ rozwoju gminy 59 III.B.5. Zespó³ ds. strategicznego planowania rozwoju 60 III.B.6. Szkolenia pracowników samorz¹dowych 62 III.B.7. Pomoc konsultantów i ekspertów 62 III.B.8. Œrodki techniki biurowej 63 III.C. Partnerstwo w kreowaniu rozwoju gminy 64 III.C.1. Jawnoœæ i partnerstwo 64 III.C.2. Struktura i zadania Konwentu Rozwoju Gminy 65 III.C.3. Organizacja pracy Konwentu Rozwoju Gminy 67

5 IV. Raport o stanie gminy 69 IV.A. Struktura raportu o stanie gminy 71 IV.A.1. Ogólna charakterystyka raportu o stanie gminy 71 IV.A.2. Struktura informacji 72 IV.B. ród³a informacji o stanie gminy 74 IV.B.1. Informacje z urzêdu gminy i innych instytucji 74 IV.B.2. Badania statystyczne i wywiady 74 IV.B.3. Opracowania specjalistyczne 79 IV.C. Redagownie raportu o stanie gminy 79 IV.C.1. Podstawowe regu³y redakcyjne 79 IV.C.2. Publikacja i rozpowszechnienie 81 V. Formu³owanie treœci strategii rozwoju gminy 83 V.A. Analiza uwarunkowañ rozwojowych 85 V.A.1. Kierowanie rozwojem gminy 85 V.A.2. Prognozowanie rozwoju gminy 85 V.A.3. Analiza SWOT 86 V.B. Analiza uwarunkowañ rozwojowych gminy 89 V.B.1. Charakterystyka œrodowiska spo³ecznego 89 V.B.2. Analiza uwarunkowañ makroekonomicznych 90 V.B.3. Ocena stanu infrastruktury technicznej 91 V.C. Ocena zmian w strukturze przestrzennej gminy 92 V.C.1. Ocena gminnego rynku nieruchomoœci 92 V.C.2. Ocena przysz³ego zapotrzebowania na nieruchomoœci 93 V.C.3. Analizy uwarunkowañ rozwojowych w uk³adzie przestrzennym gminy 94 V.D. Przyk³ady wyników analiz 98 V.D.1. Dane ogólnopolskie 98 V.D.2. Dane z wybranych miast 99 V.E. Formu³owanie misji, wizji oraz kluczowych problemów rozwojowych 104 V.E.1. Misja gminy 104 V.E.2. Wizja rozwoju gminy 105 V.E.3. Kluczowe problemy rozwojowe 106 V.F. Formu³owanie strategicznych programów gospodarczych 107 V.F.1. Strategiczne plany dzia³ania 107 V.F.2. Strategiczne programy gospodarcze 110 VI. Wdra anie strategii rozwoju gminy 117 VI.A Podstawowe narzêdzia wdra ania strategii rozwoju 119 VI.A.1. Planowanie w aspekcie strategicznym i taktycznym 119 VI.A.2. Koordynacja wspó³pracy 119 VI.A.3. Monitorowanie realizacji strategii rozwoju 122 VI.B. Aktywne gospodarowanie mieniem komunalnym 122 VI.B.1. Zarz¹dzanie mieniem komunalnym 122 VI.B.2. Wieloletnie programowanie inwestycji 124 VI.B.3. Bud et i bud etowanie 125 VI.B.4. Bud et w uk³adzie zadañ 126 VI.B.5. Model analizy finansowej 127 VI.C. Jakoœciowe podejœcie do zarz¹dzania gmin¹ 131 VI.C.1. Uwarunkowania organizacyjne 131 VI.C.2. Kompleksowe doskonalenie jakoœci zarz¹dzania (TQM) 131 VI.C.3. Kompleksowe usprawnianie procesu pracy 134 VI.D. Konflikt w strukturze organizacyjnej 136 VI.D.1. Istota i Ÿród³a konfliktu 136 VI.D.2. Opór i zarz¹dzanie zmian¹ 137 Zakoñczenie 139

6 W P R O W A D Z E N I E

7 S³owo strategia sta³o siê dzisiaj bardzo popularne. Strategiczne myœlenie, strategiczne zarz¹dzanie, strategiczne planowanie rozwoju - to pojêcia, które s³yszymy coraz czêœciej. Jakkolwiek terminy te mog¹ wydawaæ siê obco brzmi¹ce i dalekie od naszej codziennoœci, to warto uœwiadomiæ sobie, e uk³adanie strategii jest czynnoœci¹, któr¹ wykonuje ka dy z nas czy sobie to mniej czy bardziej uœwiadamia. Planujemy przecie ka dy nastêpny dzieñ, tydzieñ, miesi¹c i uk³adamy swoje plany w bardziej odleg³ych perspektywach czasowych. Planujemy po to, by nastêpnie jak najszybciej i jak najskuteczniej zaplanowane cele osi¹gaæ, racjonalnie wykorzystuj¹c do tego wszystkie nasze zasoby i mo liwoœci. Racjonalne planowanie jest niezbêdne w naszym yciu prywatnym, ale równie w sprawach zawodowych oraz w sprawach publicznych. Uk³adaj¹ wiêc swoje strategie wielkie korporacje, czyni¹ to w³aœciciele niewielkich firm produkcyjnych i us³ugowych, a tak e administracje ró nych szczebli w pañstwach o ustabilizowanym systemie demokratycznym. W naszym kraju zarz¹dzanie strategiczne jest dziedzin¹ stosunkowo now¹ zarówno w sektorze przedsiêbiorstw, jak i w sektorze administracji publicznej. Strategiczne zarz¹dzanie przedsiêbiorstwami jest niezbêdne do utrzymania firmy w warunkach konkurencyjnego otoczenia w³aœciwego dla gospodarki dzia³aj¹cej na zasadach rynkowych. Zarz¹dzanie strategiczne w sektorze administracji rz¹dowej i samorz¹dowej jest niezbêdne przede wszystkim ze wzglêdu na potrzebê racjonalizacji wydatków bud etowych oraz redukcjê kosztów œwiadczenia us³ug publicznych. Od sprawnoœci funkcjonowania jednostek samorz¹du terytorialnego uzale nione jest bowiem tempo procesów lokalnego rozwoju, a w konsekwencji jakoœæ naszego ycia. Jeszcze do niedawna przepisy okreœlaj¹ce regu³y funkcjonowania jednostek samorz¹du terytorialnego w zasadzie nie przewidywa³y mo liwoœci wieloletniego planowania i programowania rozwoju. Potrzeba perspektywicznego ujmowania procesów lokalnych przemian oraz wyznaczania kluczowych kierunków rozwoju zosta³a wyraÿne zaakcentowana dopiero w przepisach znowelizowanej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w czêœci dotycz¹cej studium uwarunkowañ i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Najnowsze regulacje prawne wprowadzaj¹ce kolejny etap decentralizacji w³adzy pañstwowej otwieraj¹ dalsze, realne mo liwoœci kreowania wieloletnich planów rozwoju oraz wdra ania nowoczesnych, zintegrowanych metod strategicznego zarz¹dzania jednostkami administracji publicznej, bez których nie jest mo liwa racjonalizacja kosztów wykonywania zadañ publicznych, a tym samym rzeczywista realizacja postulatów spo³ecznej sprawiedliwoœci oraz us³ugowej roli w³adzy wobec spo³eczeñstwa. Kluczowe znaczenie z punktu widzenia zdolnoœci osi¹gania strategicznych celów ma wewnêtrzna sprawnoœæ funkcjonowania struktur administracji publicznej. Wymaga to dobrych, praktycznych metod oraz sprawnie dzia³aj¹cych struktur organizacyjnych. Pierwszym krokiem na drodze podnoszenia efektywnoœci dzia³ania administracji publicznej jest opracowanie strategicznych planów dzia³ania. Mo liwoœæ realizacji wieloletnich planów rozwoju uzale niona jest równie w du ym stopniu od aprobaty strategicznych celów ze strony lokalnej spo³ecznoœci. Zainteresowanie i akceptacja spo³eczeñstwa dla zamierzeñ lokalnej w³adzy jest politycznym kapita³em niezbêdnym dla wsparcia jej wysi³ków. Prace nad strategi¹ lokalnego rozwoju powinny ³¹czyæ przedstawicieli ró norodnych grup spo³ecznych i œrodowisk zawodowych, budowaæ polityczn¹ koalicjê oraz pozyskiwaæ osoby i instytucje do partnerskiego wspó³dzia³ania. Wprowadzenie 7

8 Ostatnie lata to historia wysi³ków zmierzaj¹cych do stworzenia podstaw funkcjonowania suwerennego, demokratycznego pañstwa, którego g³ównym celem jest tworzenie warunków do wszechstronnego rozwoju jego mieszkañców. Dalsze przemiany struktury ustrojowej i gospodarczej nie s¹ jednak mo liwe bez starannego uporz¹dkowania oraz zaplanowania dzia³añ w d³u szej perspektywie czasowej. Decentralizacja w³adzy oznacza przeniesienie znacznej czêœci odpowiedzialnoœci za jakoœæ ycia mieszkañców z poziomu naczelnych i centralnych organów w³adzy na poziom lokalnej administracji samorz¹dowej. Poszukiwanie skutecznych i gospodarczo efektywnych sposobów ominiêcia przeszkód stoj¹cych na drodze do lepszego ycia jest dzisiaj jedn¹ z najpilniejszych potrzeb w procesie codziennego kierowania sprawami gminy, powiatu czy województwa. Niniejsze opracowanie prezentuje podstawy metodyki strategicznego planowania rozwoju gminy. Jest ono przeznaczone przede wszystkim dla radnych, cz³onków zarz¹dów gmin i pracowników samorz¹dowych. Mog¹ jednak z niego skorzystaæ równie wszystkie inne osoby, które s¹ zainteresowane sprawami stymulowania lokalnego zrównowa onego rozwoju. G³ównym celem podrêcznika jest prezentacja roli strategicznego planowania rozwoju w strukturze procesu zarz¹dzania gmin¹ oraz wyjaœnienie, w jaki sposób lokalna administracja samorz¹dowa mo e wp³ywaæ na tempo rozwoju lokalnej gospodarki. Pomyœlny, wszechstronny rozwój lokalnych wspólnot samorz¹dowych uzale niony jest bowiem przede wszystkim od tempa i jakoœci rozwoju w tej sferze przedsiêbiorczoœci. 8 Wprowadzenie

9 R O Z D Z I A Ł I I.A. Jakość życia I.A.1. Decentralizacja władzy I.A.2. Potrzeby i ich zaspokajanie I.A.3. Podstawowe wartości w życiu publicznym I.A.4. Deklaracja z Rio de Janeiro w Sprawie Środowiska i Rozwoju Wartości podstawowe I.B. Rozwój zrównoważony I.B.1. Koncepcja Agenda 21 I.B.2. Rozwój gospodarczy I.B.3. Rozwój społeczny I.B.4. Rozwój ekologiczno przestrzenny I.B.5. Rola władz i administracji publicznej w procesie stymulowania rozwoju I.B.6. Stymulowanie rozwoju gospodarczego I.B.7. Konkurencyjność gminy

10 Na to, aby samorz¹d nie by³ tylko form¹ decentralizacji administracji pañstwa, musi korzystaæ on z samodzielnoœci. Jej warunkiem, podobnie jak w dziedzinie samorz¹du gospodarczego, jest samodzielnoœæ organizacyjna i finansowa. Zakres uprawnieñ przekazanych samorz¹dowi przez pañstwo zale ny jest od dojrza³oœci spo³eczeñstwa. Korzystn¹ stron¹ samorz¹du jest bliski, bezpoœredni kontakt z obywatelami. Im ni szy szczebel organizacji samorz¹dowej, tym kontakt ten jest bli szy, lepsze rozumienie potrzeb, wiêksza ³atwoœæ decyzji szczegó³owych, dostosowania do warunków ycia. Ale równie wzrasta niebezpieczeñstwo nadu yæ finansowych i wyzysku s³abszych jednostek przez jednostki silniejsze. (...) Samorz¹d musi korzystaæ z pewnego zakresu autonomii, ale jest on zale ny równie od dojrza³oœci spo³eczeñstwa. Kontrola pañstwa musi wiêc byæ tym bardziej œcis³a i wnikliwa, im m³odsza jest organizacja samorz¹du w pañstwie i im ni sza kultura spo³eczna. Kontrola pañstwa nie mo e jednak posun¹æ siê zbyt daleko, gdy usuwaj¹c zanadto drastycznie nieprawid³owoœci, ³atwo doprowadzi do odebrania inicjatywy, œmia³oœci samodzielnych poczynañ, sprowadzi stagnacjê i marazm. (Czes³aw Strzeszewski)

11 I.A. Jakość życia Cesja znacznej czêœci uprawnieñ ze szczebla w³adzy centralnej na szczebel lokalnych struktur samorz¹dowych spowodowa³a rozgraniczenie odpowiedzialnoœci za skutki podejmowanych decyzji. W efekcie znaczna czêœæ odpowiedzialnoœci za jakoœæ ycia lokalnych wspólnot spoczê³a w rêkach w³adz i administracji samorz¹dowej. Nie jest mo liwe istnienie zdrowej spo³ecznoœci i gospodarki w œwiecie opanowanym przez biedê oraz w zdegradowanym œrodowisku. W biedzie i spo- ³ecznym nie³adzie o wiele ³atwiej rodz¹ siê rozmaite patologie, które staj¹ siê powodem cierpienia poszczególnych ludzkich istnieñ, grup spo³ecznych i ca- ³ych narodów. Jakoœæ ycia to stopieñ zaspokojenia licznych ludzkich potrzeb. Im wiêkszy stopieñ ich zaspokojenia, tym wy szy poziom jakoœci ycia. I.A.1. Decentralizacja władzy Jedn¹ z najwa niejszych zmian ustrojowych wprowadzonych w Polsce na prze³omie lat osiemdziesi¹tych i dziewiêædziesi¹tych by³ odwrót od zasady centralnego planowania ³adu spo³ecznego i gospodarczego. Wyrazem tej zmiany by³a restytucja polskiego samorz¹du terytorialnego, czyli powo³anie do ycia niezale nych od struktur administracji rz¹dowej gmin oraz powiatów i województw samorz¹dowych jednostek wyposa onych w osobowoœæ prawn¹, w³asne Ÿród³a dochodów oraz uprawnienia pozwalaj¹ce na samodzielne kierowanie w³asnymi sprawami. Odejœcie od zasady centralnego planowania nie oznacza³o jednak ca³kowitego zakwestionowania celowoœci oraz potrzeby planowania zarówno w sferze administracji publicznej, jak i w sferze gospodarki. Cesja znacznej czêœci uprawnieñ ze szczebla w³adzy centralnej na szczebel lokalnych struktur samorz¹dowych spowodowa³a rozgraniczenie odpowiedzialnoœci za skutki podejmowanych decyzji. W efekcie znaczna czêœæ odpowiedzialnoœci za jakoœæ ycia lokalnych wspólnot spoczê³a w rêkach w³adz i administracji samorz¹dowej. Przyjêcie tej odpowiedzialnoœci zrodzi³o z kolei potrzebê efektywnego i kreatywnego zarz¹dzania zasobami bêd¹cymi w dyspozycji tych jednostek tak, aby ich wykorzystanie przyczynia³o siê do podnoszenia jakoœci ycia poprzez mo liwie jak najlepsze zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkañców oraz kreowanie warunków do ich wszechstronnego indywidualnego rozwoju. I.A.2. Potrzeby i ich zaspokajanie W ci¹gu ostatnich dwóch dziesiêcioleci zaczêto powszechnie uœwiadamiaæ sobie, e nie jest mo liwe istnienie zdrowej spo³ecznoœci i gospodarki w œwiecie opanowanym przez biedê oraz w zdegradowanym œrodowisku. W biedzie i spo³ecznym nie³adzie o wiele ³atwiej rodz¹ siê ró norodne patologie, które staj¹ siê powodem cierpienia poszczególnych ludzkich istnieñ, grup spo³ecznych i ca³ych narodów. Kraje o s³abo rozwiniêtej gospodarce zwykle nie posiadaj¹ dostatecznie sprawnych struktur pañstwowych, które zapewnia³yby poczucie bezpieczeñstwa swoim mieszkañcom oraz tym wszystkim, którzy prowadz¹ na ich obszarze swoje interesy. W krajach biednych nagminne s¹ takie zjawiska, jak fasadowoœæ urzêdów i instytucji pañstwowych, korupcja, wyzysk oraz dominacja oligarchicznych grup interesów. Degradacja œrodowiska naturalnego, nêdza, upadek wartoœci etycznych i kulturowych, brak poszanowania jednostek ludzkich to przyk³ady innych patologii pojawiaj¹cych siê wszêdzie tam, gdzie brakuje dba³oœci o harmonijny, zrównowa ony rozwój lokalnych wspólnot. Jakoœæ ycia to innymi s³owy stopieñ zaspokojenia licznych ludzkich potrzeb. Im wiêkszy stopieñ ich zaspokojenia, tym wy szy poziom jakoœci ycia. Proces lokalnego rozwoju to proces podnoszenia jakoœci ycia osi¹gany przez doskonalenie us³ug o charakterze publicznym oraz tworzenie mo liwie jak najlepszych warunków do zaspokajania indywidualnych potrzeb mieszkañców gminy, powiatu lub regionu. Najpopularniejsz¹ koncepcjê opisuj¹c¹ strukturê ludzkich potrzeb opracowa³ Abraham H. Maslow ( ) 1. Koncepcja ta zak³ada, e Ÿród³em wszystkich ludzkich dzia- ³añ jest chêæ zaspokojenia rozmaitych potrzeb, które tworz¹ pewn¹ hierarchiê. Na samym dole hierarchii spoczywaj¹ potrzeby o charakterze fizjologicznym (po ywienia, ubrania, schronienia itp.). Zaspokojenie potrzeb na tym poziomie rodzi potrzebê zaspokojenia potrzeb wy szego rzêdu, takich jak potrzeba bezpieczeñstwa, mi³oœci, uznania i samorealizacji (szczegó³owe wyliczanie wszystkich cz¹stkowych potrzeb nie jest tu mo liwe z racji ogromnej ich liczby, a tak e ze wzglêdu na brak odpowiednich kryteriów ich podzia³u). 2 1 Abraham H. Maslow by³ przez wiele lat kierownikiem katedry psychologii na uniwersytecie w Walthm w stanie Massachusetts. Do najwybitniejszych jego prac zalicza siê monografiê Motivation and personality (1954), Religions, values and peak experiences (1964) oraz Toward of psychology of being (1962, 1968). 2 A. H. Maslow, Motivation and Personality, Harper & Row, New York 1970, s I.A. Jakość życia 11

12 Abraham H.Maslow wylicza piêæ podstawowych grup potrzeb cz³owieka: potrzeby fizjologiczne potrzeby bezpieczeñstwa potrzeby przynale noœci i mi³oœci potrzeby presti u i uznania potrzeby samorealizacji (samoaktualizacji) Oprócz tych piêciu grup Maslow wyró nia potrzebê poznawcz¹ i potrzeb¹ estetyczn¹. Nie tworzy z nich oddzielnych grup uwa aj¹c, e potrzeby te s¹ wspólnymi narzêdziami w zaspokajaniu potrzeb cz¹stkowych w wymienionych piêciu podstawowych grupach. Rysunek 1: Hierarchia potrzeb wg A. H. Maslow'a 3 POTRZEBY SAMOAKTUALIZACJI d¹ enie do rozwoju swoich potencjalnych mo liwoœci (konieczne dla utrzymania wewnêtrznego spokoju i równowagi) POTRZEBY PRESTI U I UZNANIA 1 grupa: pragnienie potêgi, wyczynu i wolnoœci 2 grupa: potrzeba respektu i uznania, dobrego statusu, s³awy, dominacji POTRZEBY PRZYNALE NOŒCI I MI OŒCI potrzeba przynale noœci do grupy; akceptacji i przezwyciê enia osamotnienia, eliminacji i obcoœci potrzeba poznawcza potrzeba estetyczna POTRZEBY BEZPIECZEÑSTWA potrzeba zale noœci; opieki i oparcia; protekcji; wolnoœci od lêku, niepokoju i chaosu; potrzeba ³adu, porz¹dku; przestrzegania praw; opieki silnego protektora POTRZEBY FIZJOLOGICZNE g³ód, sen, pragnienia aktywnoœci, potrzeby seksualne, potrzeba przyjemnych doznañ zmys³owych Zaspokajanie w³asnych, indywidualnych potrzeb anga uje wiêkszoœæ starañ ka dego z nas. Istniej¹ jednak potrzeby, których zaspokojenie uzale nione jest od wspó³dzia³ania wiêkszych lub mniejszych grup spo³ecznych. Tak jak podstawow¹ rol¹ pañstwa jest zapewnienie bezpieczeñstwa zewnêtrznego (ochrona granic) i wewnêtrznego (bezpieczeñstwo publiczne, gwarancje przestrzegania prawa) dla swoich obywateli, tak struktury samorz¹du terytorialnego powinny troszczyæ siê o potrzeby tworz¹cych je wspólnot mieszkañców. Zaspokajanie w³asnych, indywidualnych potrzeb anga uje wiêkszoœæ starañ ka dego z nas. Istniej¹ jednak potrzeby, których zaspokojenie uzale nione jest od wspó³dzia- ³ania wiêkszych lub mniejszych grup spo³ecznych. Organizacje takie mog¹ byæ mniej lub bardziej sformalizowane od doraÿnie organizowanych grup s¹siedzkiej samopomocy poprzez stowarzyszenia, fundacje, instytucje samorz¹du terytorialnego, instytucje pañstwowe a do struktur licznych organizacji miêdzynarodowych. Tak jak podstawow¹ rol¹ pañstwa jest zapewnienie bezpieczeñstwa zewnêtrznego (ochrona granic) i wewnêtrznego (bezpieczeñstwo publiczne, gwarancje przestrzegania prawa) dla swoich obywateli, tak struktury samorz¹du terytorialnego powinny troszczyæ siê o potrzeby tworz¹cych je wspólnot mieszkañców. Znaczenie samorz¹du terytorialnego w kreowaniu jakoœci ycia jest szczególne, poniewa posiada on prawnie usankcjonowan¹ strukturê, dochody oraz kompetencje, które powinny byæ wykorzystane w dobrze rozumianym interesie publicznym. Zadania jednostek samorz¹du terytorialnego okreœlaj¹ ustawy, pamiêtaæ jednak nale y, 3 Schemat opracowano na podstawie S. Siek, Osobowoœæ: struktura, rozwój, wybrane metody badania, ATK, Warszawa 1982, s Rozdział I Wartości podstawowe

13 e nie mniej wa nym Ÿród³em inspiracji dzia³añ podejmowanych przez lokalne w³adze powinna byæ umiejêtnoœæ przewidywania, roztropnoœæ oraz poczucie odpowiedzialnoœci za wspólne sprawy wszystkich mieszkañców. Mo na powiedzieæ najogólniej, e rola jednostek samorz¹du terytorialnego w podnoszeniu jakoœci ycia powinna polegaæ na takim kszta³towaniu elementów œrodowiska gospodarczego, spo³ecznego i przyrodniczego, aby jak najskuteczniej przyczyniaæ siê do zaspokajania zbiorowych i indywidualnych potrzeb mieszkañców gminy. Elementy te mo na pogrupowaæ nastêpuj¹co: walory œrodowiska geograficznego (klimat, atrakcyjnoœæ krajobrazu, czystoœæ œrodowiska przyrodniczego, po³o enie itp.), dostêpnoœæ i jakoœæ systemu edukacyjnego, dostêpnoœæ mieszkañ i domów, ich jakoœæ, stopieñ uzbrojenia gruntów, ceny na lokalnym rynku obrotu nieruchomoœciami itp., dostêpnoœæ i jakoœæ opieki medycznej (zakres ochrony publicznej i zak³adowej s³u by zdrowia, dostêpnoœæ wyspecjalizowanych us³ug medycznych itp.), jakoœæ œrodowiska spo³ecznego, kulturowego oraz mo liwoœci rekreacji (parki, boiska, baseny, otwarte tereny zielone, lasy, pla e, muzea, teatry, kluby, stowarzyszenia, koœcio³y itp.), jakoœæ i sprawnoœæ dzia³ania w³adz samorz¹dowych (stopieñ zainteresowania w³adz sprawami publicznymi, sprawnoœæ zarz¹dzania, istnienie lokalnych strategii rozwoju itp.) 4. G³ówne elementy œrodowiska spo³ecznego i przyrodniczego wp³ywaj¹ce na jakoœæ ycia mieszkañców gminy, powiatu czy województwa s¹ identyczne z tymi, które stanowi¹ o atrakcyjnoœci danej przestrzeni dla rozwijania prywatnej przedsiêbiorczoœci gospodarczej. Nie ma zatem sprzecznoœci w dzia³aniach podejmowanych na rzecz kreowania warunków do wszechstronnego rozwoju spo³ecznego a dzia³aniami podejmowanymi na rzecz stymulowania lokalnego rozwoju gospodarczego. Kwesti¹ wyboru jest natomiast, które z nich powinny byæ podejmowane w pierwszej kolejnoœci. Zarz¹dzanie sprawami publicznymi wymaga przyjêcia i respektowania zespo³u powszechnie akceptowanych wartoœci, które powinny znajdowaæ swoje odzwierciedlenie w decyzjach podejmowanych przez radnych, zarz¹dy gminy (powiatów, województw) oraz tych wszystkich, którzy maj¹ wp³yw na sprawy lokalnych wspólnot samorz¹dowych. I.A.3. Podstawowe wartości w życiu publicznym Zarz¹dzanie sprawami publicznymi wymaga przyjêcia i respektowania zespo³u powszechnie akceptowanych wartoœci, które powinny znajdowaæ swoje odzwierciedlenie w decyzjach podejmowanych przez radnych, zarz¹dy gminy (powiatów, województw) oraz tych wszystkich, którzy maj¹ wp³yw na sprawy lokalnych wspólnot samorz¹dowych. O ile takich wartoœci nie okreœlono wczeœniej, próbê ich nale y podj¹æ na pocz¹tku procesu strategicznego planowania rozwoju. Opracowywanie strategii rozwoju gminy stwarza ku temu bardzo dobr¹ okazjê. Mo na wskazaæ szeœæ podstawowych kategorii etycznych mieszcz¹cych siê w sferze oddzia³ywania samorz¹du terytorialnego. Z tych podstawowych kategorii wywodziæ mo na nastêpnie bardziej szczegó³owe zasady i wartoœci, które miêdzy innymi powinny tworzyæ podstawê opracowywania strategicznych programów gospodarczych zmierzaj¹cych do poprawy jakoœci ycia mieszkañców. 5 4 D. Morrison, Economic Development - A Strategic Approach for Local Governments, ICMA, Washington D.C E. Boñczak-Kucharczyk, L. Cousins, K. Herbst, M. Stewart, Lokalne strategie rozwoju gospodarczego, Know How, Warszawa 1996, s. 1- (9-11). I.A. Jakość życia 13

14 LOKALNOŒÆ Podstaw¹ koncepcji stymulowania rozwoju gminy jest dostrzeganie specyfiki lokalnych problemów, uwzglêdnianie ró nic miêdzy gminami oraz dostosowywanie rozwi¹zañ do lokalnych warunków. AUTONOMIA Dzia³ania podejmowane przez instytucje samorz¹du terytorialnego musz¹ odzwierciedlaæ preferencje lokalnych spo³ecznoœci. Tworzenie lokalnych programów gospodarczych powinno byæ efektem autonomicznych decyzji podejmowanych przez lokalny samorz¹d w porozumieniu z mieszkañcami gminy. DEMOKRACJA Dzia³ania polegaj¹ce na stymulowaniu lokalnego wzrostu gospodarczego powinny byæ podejmowane w ramach istniej¹cego, demokratycznego porz¹dku ustrojowego. G³ównym celem stosowania demokratycznych procedur jest potrzeba zachowania czytelnoœci podejmowanych przez w³adzê decyzji oraz jasnoœci formu³owania opinii dotycz¹cych spraw gminy. EFEKTYWNOŒÆ Sterowanie procesami rozwojowymi gminy powinno byæ realizowane w taki sposób, aby zapewniæ oszczêdne, wydajne i skuteczne wykorzystanie wszystkich zasobów gminy. Umiejêtnie stosowane rozwi¹zania polityczne i administracyjne, efektywne gospodarowanie finansami i maj¹tkiem gminy oraz zasobami ludzkimi powinny prowadziæ do optymalizacji czynionych nak³adów i uzyskiwanych efektów. Szans¹ na podniesienie efektywnoœci gospodarowania zasobami gminy mo e byæ równie nawi¹zanie harmonijnej wspó³pracy pomiêdzy wieloma instytucjami, organizacjami i firmami dzia³aj¹cymi na terenie gminy. RÓWNOWAGA Stymulowanie lokalnego rozwoju gospodarczego powinno byæ realizowane przy zachowaniu równowagi ró nych grup interesów (np. miêdzy tymi, których dochody wzrastaj¹ i tymi, których dochody malej¹; miêdzy tymi, którzy utrzymuj¹ siê z bud etu i tymi, którzy tworz¹ dochody bud etu; miêdzy rozwojem dzia³alnoœci gospodarczej i wywo³ywanymi przez tê dzia³alnoœæ zmianami w stanie œrodowiska). TRWA OŒÆ Lokalny rozwój gospodarczy powinien byæ zrównowa ony i trwa³y. W³aœciwe wywa enie proporcji pomiêdzy tempem rozwoju gospodarczego, spo³ecznego i ekologicznego powinno sprzyjaæ zachowaniu trwa³oœci oraz dobrego stanu œrodowiska ycia i pracy cz³owieka. I.A.4. Deklaracja z Rio de Janeiro w Sprawie Środowiska i Rozwoju Wartoœci i zasady, na których powinien opieraæ siê rozwój globalnego spo³eczeñstwa, okreœlono m.in. w dokumentach wypracowanych na konferencji pod nazw¹ Earth Summit (Szczyt Ziemi) zorganizowanej z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych w Rio de Janeiro w 1992 roku. Podstawowe przes³anie uczestników konferencji, adresowane do wszystkich narodów œwiata, zawarto w Deklaracji z Rio de Janeiro w Sprawie Œrodowiska i Rozwoju. Deklaracja ta rozwija podstawow¹ ideê, na której opieraj¹ siê wszystkie szczegó³owe zasady planowania zrównowa onego rozwoju. Wyra a siê ona w stwierdzeniu, e jedyn¹ drog¹ osi¹gniêcia d³ugotrwa³ego wzrostu gospodarczego jest po³¹czenie go z ochron¹ œrodowiska. Jedyn¹ drog¹ osi¹gniêcia d³ugotrwa³ego wzrostu gospodarczego jest po³¹czenie go z ochron¹ œrodowiska. Skutkiem wysi³ków podejmowanych przez narody i lokalne spo³ecznoœci powinno byæ ustanowienie sprawiedliwego partnerstwa, w którym bêd¹ uczestniczyæ rz¹dy oraz kluczowe grupy spo³eczne. Efektem tego partnerstwa powinny byæ porozumienia miêdzynarodowe, które chroni³yby integralnoœæ œrodowiska ycia cz³owieka oraz zró nicowanych systemów przedsiêwziêæ rozwojowych. Deklaracja kieruje do narodów, spo³eczeñstw oraz ich rz¹dów dyrektywy, które powinny byæ przestrzegane przy podejmowaniu decyzji dotycz¹cych ycia publicznego oraz przy dokonywaniu rozstrzygniêæ administracyjnych. 14 Rozdział I Wartości podstawowe

15 Tabela 1: Deklaracja z Rio de Janeiro w Sprawie Œrodowiska i Rozwoju 6 Uznaj¹c integralnoœæ i powi¹zan¹ wieloma zale noœciami naturê Ziemi - naszego domu - narody, które spotka³y siê na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro, przyjê³y zbiór zasad dotycz¹cych przysz³ego rozwoju. Zasady te okreœlaj¹ prawo narodów do rozwoju oraz ustalaj¹ ich zobowi¹zania chroni¹ce wspólne œrodowisko. Opieraj¹ siê one na postanowieniach Deklaracji Sztokholmskiej przyjêtej w czasie Konferencji ONZ zorganizowanej pod nazw¹ Œrodowisko ycia Cz³owieka w 1972 roku. Ludzie maj¹ prawo do zdrowego i twórczego ycia w harmonii z przyrod¹. Rozwój dzisiejszy nie mo e upoœledzaæ rozwoju obecnych i przysz³ych pokoleñ oraz ich potrzeb zwi¹zanych ze œrodowiskiem. Pañstwa maj¹ suwerenne prawo do eksploatacji swoich zasobów, ale bez wyrz¹dzania szkód w œrodowisku poza swoimi granicami. Pañstwa winny uzgodniæ przepisy prawa miêdzynarodowego przewiduj¹ce rekompensaty za szkody, jakie dzia³alnoœæ pozostaj¹ca pod pañstwow¹ kontrol¹ powoduje poza ich granicami. Narody winny stosowaæ ostro ne podejœcie do zagadnieñ ochrony œrodowiska. Jeœli wystêpuje niebezpieczeñstwo pojawienia siê powa nych lub nieodwracalnych szkód, brak pewnoœci naukowej nie mo e byæ uzasadnieniem zaniechania efektywnych ekonomicznie œrodków zapobiegania degradacji œrodowiska. W celu osi¹gniêcia zrównowa onego rozwoju ochrona œrodowiska winna stanowiæ nieod³¹czn¹ czêœæ procesu rozwoju i nie nale y jej rozpatrywaæ w oderwaniu od niego. Zlikwidowanie zjawiska biedy i zmniejszenie dysproporcji w standardzie ycia mieszkañców ró nych czêœci œwiata jest spraw¹ zasadnicz¹ dla realizacji zrównowa onego rozwoju i zaspokojenia potrzeb wiêkszoœci ludzi. Narody powinny wspó³pracowaæ w celu zachowania, ochrony i przywracania dobrej kondycji oraz integralnoœci ekosystemu Ziemi. Kraje rozwiniête uznaj¹ odpowiedzialnoœæ, jak¹ ponosz¹ w poszukiwaniu dróg zrównowa onego rozwoju, uwzglêdniaj¹c oddzia³ywanie ich spo³eczeñstw na œrodowisko Ziemi, jak równie ze wzglêdu na zasoby technologiczne i finansowe, jakimi rozporz¹dzaj¹. Narody winny ograniczaæ i eliminowaæ niezrównowa one modele produkcji i konsumpcji oraz popieraæ w³aœciwe rozwi¹zania w dziedzinie polityki demograficznej. Problemy ochrony œrodowiska najlepiej rozwi¹zywaæ przy wspó³udziale obywateli, których obejmuje sfera oddzia³ywania tych problemów. Narody powinny u³atwiaæ i zachêcaæ do podnoszenia poziomu spo³ecznej œwiadomoœci i uczestnictwa w dzia³aniach przez szerokie udostêpnianie informacji z zakresu problematyki ekologicznej. Narody winny wprowadzaæ skuteczne ustawodawstwo dotycz¹ce œrodowiska i opracowywaæ przepisy krajowe ustalaj¹ce odpowiedzialnoœæ wobec ofiar zanieczyszczeñ i odpowiedzialnoœæ za szkody w œrodowisku. Poszczególne narody, jeœli rozporz¹dzaj¹ odpowiednimi uprawnieniami, powinny oceniaæ oddzia³ywanie na œrodowisko proponowanych przedsiêwziêæ, co do których istnieje niebezpieczeñstwo, e bêd¹ wywieraæ znaczny, negatywny wp³yw na œrodowisko. Narody winny wspó³pracowaæ, wspieraj¹c otwarty miêdzynarodowy system gospodarczy, prowadz¹cy do wzrostu gospodarczego i zrównowa onego rozwoju wszystkich pañstw. Polityka w dziedzinie ochrony œrodowiska nie powinna byæ wykorzystywana jako œrodek nieuzasadnionego ograniczania handlu miêdzynarodowego. Nale y stosowaæ zasadê, e zanieczyszczaj¹cy ponosi koszty spowodowane zanieczyszczaniem. Narody powinny ostrzegaæ siê wzajemnie o klêskach ywio³owych lub dzia³aniach, które mog¹ spowodowaæ ujemne skutki transgraniczne. Zrównowa ony rozwój wymaga g³êbszego naukowego zrozumienia. Narody powinny dzieliæ siê wiedz¹ i nowatorskimi technologiami, by osi¹gn¹æ cel, jakim jest zrównowa enie rozwoju. Pe³ny udzia³ kobiet ma zasadnicze znaczenie dla osi¹gniêcia zrównowa onego rozwoju. Zdolnoœci twórcze, idea³y i odwaga m³odzie y oraz wiedza lokalnych spo³ecznoœci s¹ równie potrzebne do kreowania lokalnego rozwoju. Narody winny uznawaæ i wspieraæ poczucie to samoœci, kultury i interesy lokalnych wspólnot spo³ecznych. Dzia³ania wojenne s¹ nierozerwalnie po³¹czone z naruszeniem zrównowa onego rozwoju, tak wiêc narody winny respektowaæ miêdzynarodowe prawa chroni¹ce œrodowisko w czasie konfliktów zbrojnych oraz powinny pracowaæ wspólnie nad sformu³owaniem innych praw dotycz¹cych tego zagadnienia. Pokój, rozwój i ochrona œrodowiska s¹ wspó³zale ne i nierozdzielne. 6 M. Keating, Globalny Program Dzia³añ, GEA, Warszawa 1994, s. XII. I.A. Jakość życia 15

16 I.B. Rozwój zrównoważony Rozwój samorz¹dowych wspólnot powinien byæ postrzegany jako proces sta³ego wzrostu jakoœci ycia lokalnych spo³eczeñstw, wsparty na wzajemnie zrównowa onych czynnikach o charakterze spo³ecznym, gospodarczym i ekologicznym. Rozwój gminy, powiatu lub województwa powinien nastêpowaæ w taki sposób, aby osi¹ganie wzrostu w jednej sferze nie odbywa³o siê kosztem innej. Lokalny rozwój gospodarczy powinien byæ motorem napêdzaj¹cym sprawy wszechstronnego rozwoju mieszkañców lokalnej wspólnoty samorz¹dowej, ale nie powinien byæ jednoczeœnie zagro eniem dla innych elementów œrodowiska ycia cz³owieka. I.B.1. Koncepcja Agenda 21 Zasady planowania zrównowa onego rozwoju spisano i opublikowano w dokumencie pod nazw¹ Agenda 21, który jest obszernym, wielotomowym programem dzia³añ sformu³owanym z myœl¹ o XXI wieku. Program ten, bêd¹c efektem porozumienia 179 pañstw, jest wzorem globalnego partnerstwa dla wszystkich narodów œwiata zmierzaj¹cego do pogodzenia wymagañ zdrowego œrodowiska i zdrowej gospodarki. Zasady te odnosz¹ siê do planowania rozwoju w skali globalnej, regionalnej i lokalnej 7. Zgodnie z za³o eniami koncepcji planowania zrównowa onego rozwoju, rozwój samorz¹dowych wspólnot powinien byæ postrzegany jako proces sta³ego wzrostu jakoœci ycia lokalnych spo³eczeñstw, wsparty na wzajemnie zrównowa onych czynnikach o charakterze spo³ecznym, gospodarczym i ekologicznym. Dzia³anie na rzecz zrównowa onego rozwoju powinno byæ rozumiane jako podejmowanie i wprowadzanie w ycie takich decyzji, które na zasadzie kompromisu godz¹ ze sob¹ przeciwstawne cele w³aœciwe dla ka dej z wymienionych sfer rozwoju. W procesie planowania zrównowa onego rozwoju konieczne jest zrozumienie powi¹zañ miêdzy ró norodnymi czynnikami - tak, aby przy podejmowaniu decyzji dokonywaæ wyboru rozwi¹zañ zarazem efektywnych gospodarczo i spo³ecznie sprawiedliwych oraz bezpiecznych dla œrodowiska przyrodniczego. Innymi s³owy - rozwój gminy, powiatu lub województwa powinien nastêpowaæ w taki sposób, aby osi¹ganie wzrostu w jednej sferze nie odbywa³o siê kosztem innej (np. rozwój przemys³u nie powinien stanowiæ zagro enia dla równowagi ekologicznej, a decyzja o budowie kosztownej oczyszczalni œcieków nie powinna byæ podejmowana kosztem drastycznego ograniczenia mo liwoœci finansowania szkó³). Lokalny rozwój gospodarczy powinien byæ motorem napêdzaj¹cym sprawy wszechstronnego rozwoju mieszkañców lokalnej wspólnoty samorz¹dowej, ale nie powinien byæ jednoczeœnie zagro eniem dla innych elementów œrodowiska ycia cz³owieka. Rysunek 2: Podstawowe sfery rozwojowe wed³ug koncepcji Agenda 21 8 Tworzenie miejsc pracy; maksymalizacja dochodów; poszerzanie rynków zbytu; minimalizacja kosztów w³asnych itp. ROZWÓJ GOSPODARCZY Kreowanie samorz¹dowej œwiadomoœci i samodzielnoœci, efektywne zaspokajanie zbiorowych potrzeb; jawnoœæ sprawowania w³adzy; dba³oœæ o odpowiednio wysoki poziom technologii w gminie itp. ROZWÓJ SPO ECZNY ZRÓWNOWA ONY ROZWÓJ LOKALNY ROZWÓJ EKOLOGICZNO-PRZESTRZENNY Poszanowanie zasobów œrodowiska naturalnego; odbudowa i ochrona zasobów; redukcja emisji zanieczyszczeñ, staranne planowanie przestrzenne itp. 7 M. Keating, Szczyt Ziemi - Globalny Program Dzia³añ, GEA, Warszawa 1994, s. IX. 8 Schemat opracowano na podstawie: IDRC, ICLEI, UNEP, The Local Agenda 21 Planning Guide - An Introduction To Sustainable Development Planning, Toronto, Ottawa, Nairobi 1996, s Rozdział I Wartości podstawowe

17 Niezale nie od tego, czy dotyczy to rz¹dów, firm, czy pojedynczych ludzi, czynniki gospodarcze, spo³eczne i ekologiczne powinny byæ traktowane w procesie podejmowania decyzji ³¹cznie, a nie rozdzielnie. Koncepcja planowania i stymulowania zrównowa onego rozwoju zosta³a uznana za praktyczny i u yteczny model dzia³añ w wielu krajach œwiata o ró nym stopniu rozwoju gospodarczego i cywilizacyjnego. Regu³y planowania i kreowania zrównowa onego rozwoju zosta³y zaakceptowane tak e w Polsce. Odwo³uje siê do nich Konstytucja RP oraz wiele przepisów ustaw, w tym równie najnowsze regulacje prawne dotycz¹ce ustroju jednostek samorz¹du terytorialnego. Dyspozycje dotycz¹ce treœci polityki rozwoju województwa nawi¹zuj¹ wprost do kluczowych elementów programu Agenda 21. W myœl postanowieñ ustawy o samorz¹dzie terytorialnym w województwie 9, polityka rozwoju województwa powinna zmierzaæ do tworzenia warunków rozwoju gospodarczego, utrzymywania i rozbudowy infrastruktury spo³ecznej i technicznej s³u ¹cej zaspokajaniu potrzeb regionalnej wspólnoty samorz¹dowej oraz racjonalnego wykorzystywania zasobów przyrody i kszta³towania œrodowiska zgodnie z zasadami stymulowania zrównowa onego rozwoju 10. Przez analogiê dyrektywy te powinny byæ uwzglêdniane równie przez gminy i powiaty. Efektem rozwoju w lokalnym sektorze gospodarczym powinien byæ sta³y wzrost sprzeda y i osi¹ganego zysku, a w konsekwencji - wzrost liczby miejsc pracy. Os³abienie czy hamowanie rozwoju sektora gospodarczego musi nieuchronnie prowadziæ do pogorszenia jakoœci ycia mieszkañców i degradacji œrodowiska przyrodniczego. Rozwój mieszkañców w sferze spo³ecznej to sta³y wzrost ich poziomu wykszta³cenia, œwiadomoœci obywatelskiej oraz osobistej kultury. Obowi¹zki lokalnego samorz¹du zwi¹zane z t¹ sfer¹ rozwoju sprowadzaj¹ siê do mo liwie jak najlepszego zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkañców gminy w zakresie gospodarki komunalnej, oœwiaty, kultury, pomocy spo³ecznej i bezpieczeñstwa publicznego. I.B.2. Rozwój gospodarczy W opisywanym modelu planowania zrównowa onego rozwoju lokalnego rozwój gospodarczy zajmuje szczególne miejsce. Jest on si³¹ napêdow¹ procesów rozwojowych w dwóch pozosta³ych sferach. Podstawowym za³o eniem koncepcji planowania zrównowa onego rozwoju jest bowiem walka z niedostatkiem przez zwiêkszanie mo liwoœci podejmowania pracy zarobkowej z jednoczesnym poszanowaniem wszystkich elementów œrodowiska ycia cz³owieka 11. G³ównym celem osi¹ganym w sferze rozwoju gospodarczego jest generowanie dochodów dla przedsiêbiorstw, gospodarstw domowych oraz poœrednio (poprzez podatki) do bud etu pañstwa i bud etów jednostek samorz¹du terytorialnego. Efektem rozwoju w lokalnym sektorze gospodarczym powinien byæ sta³y wzrost sprzeda y i osi¹ganego zysku, a w konsekwencji wzrost liczby miejsc pracy. Dalszym, naturalnym skutkiem rozwoju w tej sferze jest wzrost zamo noœci i standardu ycia mieszkañców gminy (powiatu, województwa). Sprawnoœæ funkcjonowania lokalnej gospodarki w zasadniczy sposób wp³ywa na jakoœæ ycia i tempo rozwoju lokalnej spo³ecznoœci. Stymulowanie rozwoju gospodarczego przez kreowanie mo liwie najbardziej dogodnych warunków dla rozwoju przedsiêbiorczoœci powinno byæ przedmiotem szczególnej troski w³adz i administracji publicznej wszystkich szczebli. Os³abienie czy hamowanie rozwoju sektora gospodarczego musi nieuchronnie prowadziæ do pogorszenia jakoœci ycia mieszkañców i degradacji œrodowiska przyrodniczego. I.B.3. Rozwój społeczny Rozwój mieszkañców w sferze spo³ecznej to sta³y wzrost ich poziomu wykszta³cenia, œwiadomoœci obywatelskiej oraz osobistej kultury. Wyrazem rozwoju dokonuj¹cego siê w tej sferze powinien byæ wzrastaj¹cy poziom poczucia odpowiedzialnoœci za wspólne sprawy o charakterze publicznym. Obowi¹zki lokalnego samorz¹du zwi¹zane z t¹ sfer¹ rozwoju sprowadzaj¹ siê do mo liwie jak najlepszego zaspokojenia zbiorowych potrzeb mieszkañców gminy w zakresie gospodarki komunalnej, oœwiaty, kultury, pomocy spo³ecznej i bezpieczeñstwa publicznego. W tej sferze rozwoju mieszcz¹ siê równie sprawy zwi¹zane z popularyzowaniem powszechnie uznanych wartoœci etycznych oraz godnych naœladowania postaw i zachowañ. 9 Dz.U. Nr 91 z 1998 r. poz Art. 11 ust.2 pkt. 5 ustawy o samorz¹dzie województwa. 11 M. Keating, Szczyt Ziemi - Globalny Program Dzia³añ, GEA, Warszawa 1994, s. IX. I.B. Rozwój zrównoważony 17

18 Bardzo wa nym elementem dzia³añ podejmowanych w tej sferze rozwoju jest dzia³alnoœæ promocyjna. Promowanie gminy powinno polegaæ na rozpowszechnianiu informacji o rozmaitych jej walorach. Szczególnie wa ne jest wspieranie promocyjne ze strony administracji samorz¹dowej sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Mo e ono polegaæ na u³atwianiu kontaktów handlowych, dostêpu do nowoczesnych technologii b¹dÿ organizowaniu wspólnej reprezentacji ma³ych firm w staraniach o ró nego rodzaju wsparcie finansowe (kredyty, granty, dotacje). Ma³e warsztaty rzemieœlnicze s¹ zazwyczaj zbyt s³abe, by móc skutecznie dzia³aæ w pojedynkê. Pomoc ze strony lokalnych w³adz samorz¹dowych mo e mieæ w tej mierze bardzo du e znaczenie. I.B.4. Rozwój ekologiczno przestrzenny Podstawowe dyrektywy zwi¹zane ze stymulowaniem rozwoju w tej sferze ekologiczno-przestrzennej to: redukcja emisji zanieczyszczeñ, poszanowanie i odbudowa zasobów naturalnego œrodowiska przyrodniczego. W sferze rozwoju ekologiczno-przestrzennego dominuj¹ce znaczenie ma poszanowanie walorów œrodowiska przyrodniczego oraz staranne kreowanie ³adu przestrzennego na obszarach zurbanizowanych. Podstawowe dyrektywy zwi¹zane ze stymulowaniem rozwoju w tej sferze to: redukcja emisji zanieczyszczeñ, poszanowanie i odbudowa zasobów naturalnego œrodowiska przyrodniczego, instalowanie urz¹dzeñ zapobiegaj¹cych emisji zanieczyszczeñ oraz stosowanie proekologicznych technologii. Staranne planowanie przestrzenne powinno mieæ na celu usuwanie konfliktów powstaj¹cych w procesie zagospodarowywania terenów oraz kszta³towanie funkcjonalnego i estetycznego œrodowiska ycia cz³owieka. Przyjête kierunki przestrzennego rozwoju gminy powinny byæ spójne ze strategicznymi planami jej rozwoju gospodarczego. Dyrektywa ta nabiera szczególnego znaczenia dziœ w chwili, kiedy wszystkie gminy musz¹ zweryfikowaæ treœæ obecnie obowi¹zuj¹cych planów ogólnych zagospodarowania przestrzennego i opracowaæ za³o enia w³asnej polityki przestrzennej w formie studium uwarunkowañ i kierunków zagospodarowania przestrzennego. I.B.5. Rola władz i administrzacji publicznej w procesie stymulowania rozwoju Stymulowanie rozwoju gospodarczego przez dzia³ania administracji publicznej ró nych szczebli jest jak najbardziej zasadne. Wynika to z oczywistego faktu, e adne przedsiêbiorstwo nie dzia³a w pró ni, ale w okreœlonej przestrzeni fizycznej, spo³ecznej oraz w okreœlonym otoczeniu prawnym. Rozpowszechnione jest przekonanie, e administracja publiczna i prywatne przedsiêbiorstwa to dwa niezale nie od siebie funkcjonuj¹ce sektory, które zwi¹zane s¹ ze sob¹ co najwy ej obowi¹zkiem podatkowym. Przeœwiadczenie takie mo e rodziæ bardzo istotn¹ w¹tpliwoœæ co do zasadnoœci snucia rozwa añ nad rol¹ administracji publicznej w procesie stymulowania rozwoju gospodarczego. Wszak prywatne przedsiêbiorstwa, dzia³aj¹ce w warunkach rynkowej gospodarki, samodzielnie decyduj¹ o swoich sprawach i kierunkach swojego rozwoju. Czy zatem mówienie o roli w³adzy i administracji publicznej w stymulowaniu rozwoju gospodarczej przedsiêbiorczoœci nie jest zwyk³ym nieporozumieniem? W¹tpliwoœæ ta mo e wydawaæ siê tym bardziej uzasadniona, e nie tak dawno jeszcze doœwiadczaliœmy skutków centralnego, administracyjnego sterowania gospodark¹ narodow¹. Stymulowanie rozwoju gospodarczego przez dzia³ania administracji publicznej ró - nych szczebli jest jak najbardziej zasadne. Wynika to z oczywistego faktu, e adne przedsiêbiorstwo nie dzia³a w pró ni, ale w okreœlonej przestrzeni fizycznej, spo³ecznej oraz w okreœlonym otoczeniu prawnym. Jakkolwiek prywatne przedsiêbiorstwa samodzielnie decyduj¹ o swoich sprawach, to jednak mo liwoœci ich dzia³ania uzale nione s¹ od wielu czynników kszta³towanych m.in. przez instytucje pañstwowe. Uk³ad si³ politycznych w pañstwie determinuje pañstwowy porz¹dek prawny, który stanowi podstawê do rozwoju procesów gospodarczych. W³adze i administracja publiczna podejmuj¹ równie liczne dzia³ania regulacyjne (interwencyjne), których celem jest likwidacja napiêæ oraz harmonizowanie wzajemnych oddzia³ywañ pomiêdzy sfer¹ gospodarcz¹ i spo³eczn¹ (sektorem gospodarstw domowych) w pañstwie. W³adza definiuje i chroni prawa w³asnoœci ustanawiaj¹c tym samym podstawê pewnoœci (bezpieczeñstwa) zawieranych na obszarze pañstwa transakcji. Podstawowe znaczenie dla rozwoju 18 Rozdział I Wartości podstawowe

19 W³adze i administracja publiczna ró nych szczebli mog¹ skutecznie wspieraæ rozwój gospodarki staraj¹c siê stwarzaæ korzystne warunki otoczenia dla tego sektora. gospodarczej przedsiêbiorczoœci maj¹ tworzone przez w³adze pañstwowe regulacje z zakresu prawa cywilnego, handlowego, finansowego, podatkowego, przepisy celne oraz unormowania z zakresu prawa pracy i ubezpieczeñ spo³ecznych 12. W³adze i administracja publiczna ró nych szczebli mog¹ skutecznie wspieraæ rozwój gospodarki staraj¹c siê stwarzaæ korzystne warunki otoczenia dla tego sektora, jednoczeœnie redukuj¹c niepo ¹dane zjawiska wywo³ane gr¹ si³ wolnorynkowej konkurencji. Oddzia³ywanie w³adz na gospodarkê mo e byæ realizowane m.in. poprzez tak¹ redystrybucjê dochodu narodowego, która wspiera dzia³alnoœæ podmiotów gospodarczych zbyt s³abych, by samodzielnie funkcjonowaæ w warunkach wolnej konkurencji, a których dzia³alnoœæ jest jednak potrzebna ze wzglêdów spo³ecznych. Pomoc pañstwa dla sfery gospodarczej mo e byæ realizowana m.in. przez: utrzymywanie systemu powszechnej ochrony socjalnej, planowanie przestrzenne i gospodarowanie nieruchomoœciami, utrzymywanie dróg, mostów, wodoci¹gów, kanalizacji itp., utrzymywanie s³u b ochrony prawa i bezpieczeñstwa publicznego, finansowanie instytucji edukacyjnych, dop³aty, tanie kredyty, programy pomocowe, zamówienia publiczne, wspó³udzia³ w³adz w podejmowaniu przedsiêwziêæ gospodarczych. Przyk³adowa lista dzia³añ podejmowanych przez lokalny samorz¹d w celu podniesienia gospodarczej atrakcyjnoœci gminy mo e obejmowaæ nastêpuj¹ce przedsiêwziêcia: administracja samorz¹dowa: staranne planowanie przestrzenne renowacja budynków i nieruchomoœci uproszczenie procedur wydawania koncesji poprawa stanu infrastruktury technicznej poprawa stanu bezpieczeñstwa publicznego poprawa organizacji ruchu drogowego budowa parkingów poprawa stanu czystoœci i oczyszczania miasta naprawa chodników organizacja obszarów i urz¹dzeñ rekreacyjnych opracowanie planu poprawy estetyki miasta egzekucja zarz¹dzeñ dotycz¹cych estetyki miasta rewitalizacja obszarów historycznych gospodarowanie gruntami: system zachêt do zagospodarowania gruntów przekazywanie obowi¹zków zagospodarowania pozyskiwanie i scalanie gruntów porz¹dkowanie terenów œwiadczenie us³ug o charakterze projektowym pomoc organizacyjna i techniczna wspomaganie finansowe: odp³atne i nieodp³atne przekazywanie gruntów poœrednictwo przy zawieraniu transakcji strefy przedsiêbiorczoœci inkubatory przedsiêbiorczoœci podmiotowe i przedmiotowe zró - nicowania podatkowe dop³aty do po yczek kredytowanie, porêczenia itp. emisja obligacji komunalnych wspó³udzia³ w przedsiêwziêciach gospodarczych pomoc organizacyjna i techniczna marketing i promocja: druk broszur, folderów i informatorów produkcja promocyjna kaset wideo sponsorowanie imprez (wystawy, targi itp.) wspomaganie eksportu pozyskiwanie kapita³u zagranicznego przeciwdzia³anie importowi inwentaryzacja gruntów (bazy danych) inwentaryzacja budynków (bazy danych) 12 D. Morrison, Economic Development - A Strategic Approach for Local Governments, ICMA, Washington DC 1995., s I.B. Rozwój zrównoważony 19

20 Zamieszczony poni ej schemat ilustruje relacje o charakterze makroekonomicznym pomiêdzy sektorem gospodarczym, bud etami domowymi oraz sektorem administracji publicznej. Przedstawiony system ukazuje relacje wymiany ró norodnych wartoœci o charakterze materialnym. Wartoœciami tymi s¹ przede wszystkim przep³ywy kapita³u, którym odpowiadaj¹ przep³ywy odpowiednich ekwiwalentów w postaci towarów, œwiadczonej pracy oraz komercyjnych us³ug. Rysunek 3: Podstawowe relacje o charakterze makroekonomicznym w strukturze pañstwa 13 po yczki zagraniczne INNE KRAJE zagraniczne depozyty inwestycje eksport import PRYWATNY SEKTOR GOSPODARCZY dochody wydatki GOSPODARSTWA (BUD ETY) DOMOWE kredyty dla firm zamówienia publiczne oraz inne zakupy dóbr i us³ug podatki od przedsiêbiorstw ADMINISTRACJA PUBLICZNA (RZ DOWA I SAMORZ DOWA) po yczki rz¹dowe podatki osobiste p³ace pracowników administracji oraz inne wyp³aty oszczêdnoœci po yczki RYNEK FINANSOWY depozyty (lokaty, udzia³y, akcje, obligacje itp.) Upadek sektora gospodarczego jest to samy z za³amaniem siê ca³ej struktury pañstwa. Ka dy spoœród trzech g³ównych aktorów na scenie pañstwa jest równoczeœnie sprzedawc¹ i nabywc¹. Sektor gospodarstw domowych dokonuje zakupów dóbr materialnych i us³ug wytwarzanych przez sektor gospodarczy, z drugiej zaœ strony uzyskuje dochody sprzedaj¹c swoj¹ pracê. Szczególn¹ rolê w tym systemie odgrywa sektor rz¹dowy (w³adze i administracja publiczna ró nych szczebli), który pe³ni funkcjê regulatora relacji zachodz¹cych pomiêdzy sektorem prywatnych przedsiêbiorstw i sektorem gospodarstw domowych. Rozwój prywatnej przedsiêbiorczoœci utrzymuje funkcjonowanie tego systemu tworz¹c miejsca pracy i generuj¹c dochody. Kluczowym elementem tego systemu jest sektor gospodarczy. Os³abienie tego sektora musi nieuchronnie prowadziæ do obni enia poziomu dochodów (prywatnych i publicznych), a w konsekwencji do obni enia jakoœci ycia mieszkañców spowodowanego m.in. pogorszeniem siê jakoœci us³ug œwiadczonych przez administracjê rz¹dow¹ i samorz¹dow¹. Upadek sfery gospodarczej jest to samy z za³amaniem siê dobrej kondycji pozosta³ych elementów prezentowanego systemu. Kreowanie warunków do pomyœlnego rozwoju prywatnej przedsiêbiorczoœci gospodarczej powinno byæ zatem jednym z najwa niejszych zadañ w³adzy pañstwowej, w tym równie jednostek samorz¹du terytorialnego. Szczególna dba³oœæ w³adz i administracji publicznej o dobr¹ kondycjê tego sektora jest to sama z trosk¹ o dobry stan gospodarstw domowych i wszystkich innych elementów struktury pañstwa. I.B.6. Stymulowanie rozwoju gospodarczego Kluczowym elementem koncepcji planowania i stymulowania zrównowa onego rozwoju lokalnego jest troska o rozwój lokalnej sfery gospodarczej. Rozwój w tej sferze tworzy 13 M. G. Rukstad, Macroeconomic Decision Making In The World Economy, The Dryden Press, New York, Toronto, London, Sydney, Tokyo 1992, s Rozdział I Wartości podstawowe

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo społeczne

Bezpieczeństwo społeczne Bezpieczeństwo społeczne Potrzeby współczesnego społeczeństwa w zakresie bezpieczeństwa Potrzeba - odczuwany brak czegoś i chęć jego zaspokojenia. W literaturze znana jest hierarchia potrzeb według Maslowa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE

UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE UCHWAŁA NR. RADY GMINY ZAPOLICE Z DNIA w sprawie przyjęcia Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska

Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi. Agnieszka Wróblewska Budowanie współpracy z organizacjami pozarządowymi Agnieszka Wróblewska RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO Projekt zakłada wdrażanie na poziomie gminy

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane

Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane Ι. WPROWADZENIE Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Michałowice wskazuje na problemy związane z funkcjonowaniem społeczności lokalnych i grup społecznych oraz wyznacza kierunki działań, mających na celu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr z dnia Dyrektora PCPR w Lublinie KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE ROZDZIAŁ I Zasady ogólne 1 1. Kodeks wyznacza zasady postępowania

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu

UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA. z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu UCHWAŁA NR X/143/2015 RADY MIEJSKIEJ WAŁBRZYCHA z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej Victoria w Wałbrzychu Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 8 października 2012 r. Poz. 3064 UCHWAŁA NR XXVI/242/12 RADY MIASTA ZGIERZA z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania z wykonania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXXIV/302/2014 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XXXIV/302/2014 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XXXIV/302/2014 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej Powiatu na 2014 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych

Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Współfinansowanie V osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych Część 1) Dla potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r.

Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE. z dnia 31 maja 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 8 czerwca 2016 r. Poz. 1798 UCHWAŁA NR XXVIII/167/16 RADY MIEJSKIEJ W KUNOWIE z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie zatwierdzenia Lokalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Układ wykonawczy 2010 r. Gmina Krapkowice

Układ wykonawczy 2010 r. Gmina Krapkowice Układ wykonawczy 2010 r. Gmina Krapkowice Zarządzenie Nr 379/2010 Burmistrza Krapkowice z 04 stycznia 2010 r. Zadania własne Dział Rozdział Paragraf Treść Wartość 010 Rolnictwo i łowiectwo 396 350,00 01010

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

. Wiceprzewodniczący

. Wiceprzewodniczący Uchwała Nr 542/LVI/2014 Rady Miasta Ostrołęki z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie przyjęcia Wieloletniego Programu Osłonowego w zakresie pomocy społecznej Pomoc w zakresie dożywiania w mieście Ostrołęka

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r.

UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. UCHWAŁA Nr 523/2009 Rady Miejskiej w Radomiu z dnia 20.04.2009r. druk nr 478a w sprawie połączenia gminnych instytucji kultury: Miejskiego Centrum Kultury i Informacji Międzynarodowej w Radomiu oraz Klubu

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr Rady Miasta Piły z dnia.. w sprawie zmiany Statutu Pilskiego Domu Kultury w Pile

Uchwała Nr Rady Miasta Piły z dnia.. w sprawie zmiany Statutu Pilskiego Domu Kultury w Pile Uchwała Nr Rady Miasta Piły z dnia.. w sprawie zmiany Statutu Pilskiego Domu Kultury w Pile Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne

FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ZACHODNIOPOMORSKI FB.6.ZT.0932-25/2010 Szczecin, dnia lipca 2010 r. Pan Jan Owsiak Burmistrz Świdwina Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie

Bardziej szczegółowo

V Kongres Obywatelski

V Kongres Obywatelski V Kongres Obywatelski Sesja: Rozwój lokalny. Bariery i stymulanty. V Kongres Obywatelski Efekty i perspektywy rozwoju samorządu terytorialnego Cezary Trutkowski Znaczenie wyborów samorządowych 68% Średnia

Bardziej szczegółowo

Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA. z dnia 5 października 2012 r.

Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA. z dnia 5 października 2012 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Kraków, dnia 22 października 2012 r. Poz. 5178 UCHWAŁA NR XVIII/127/12 RADY GMINY MOSZCZENICA w sprawie zmian budżetu Gminy Moszczenica na rok 2012 oraz zmian

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO

UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO UCHWAŁA Nr XIV.90.2015 RADY POWIATU ZIELONOGÓRSKIEGO z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie zmiany uchwały budżetowej na 2015 rok Na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne. 2. Ogólna charakterystyka przedmiotu. 3. Bilans punktów ECTS KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod: Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu: Prowadzący

Bardziej szczegółowo

Sergiusz Sawin Innovatika

Sergiusz Sawin Innovatika Podsumowanie cyklu infoseminariów regionalnych: Siedlce, 16 lutego 2011 Płock, 18 lutego 2011 Ostrołęka, 21 lutego 2011 Ciechanów, 23 lutego 2011 Radom, 25 lutego 2011 Sergiusz Sawin Innovatika Projekt

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej.

- o Fundacji Wspierania Współpracy na Rzecz Demokracji i Społeczeństwa Obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 676 Warszawa, 9 czerwca 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Budżet na rok 2015: Dochody

Budżet na rok 2015: Dochody Gmina Rybczewice Załącznik nr 1 do Uchwały Nr IV/24/2015 Rady Gminy Rybczewice z dnia 28 stycznia 2015 r. Budżet na rok 2015: Dochody Symbol Nazwa Plan 2015 kol. 1 kol. 2 kol. 3 Dochody razem 10 151 301

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006

Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006 Plan dochodów Gminy Oleśnica na 29.09.2006 Dział Rozdział Paragraf Wyszczególnienie Ogółem 010 Rolnictwo i łowiectwo 01010 Infrastruktura wodociągowa i sanitacyjna wsi 6339 Dotacje celowe otrzymane z budżetu

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia...

UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... projekt UCHWAŁA NR... RADY MIEJSKIEJ W GRODZISKU WIELKOPOLSKIM z dnia... w sprawie przyjęcia programu współpracy Gminy Grodzisk Wlkp. z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art.

Bardziej szczegółowo

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych

Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Grant Blokowy Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Fundusz dla Organizacji Pozarządowych ECORYS Polska Sp. z o.o. Poznań, 16 listopada 2012 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi

Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi PROJEKT Załącznik do uchwały nr.. Rady Gminy Garbów z dnia. Program Współpracy Gminy Garbów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku

Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku Uchwała Nr X/71/11 Rady Miejskiej w Byczynie z dnia 25 maja 2011 roku w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4, pkt 9 lit. i ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE. z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej

UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE. z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej UCHWAŁA NR XVI/125/2016 RADY MIEJSKIEJ W RZEPINIE z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie: zmiany uchwały budżetowej Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

1. DOTACJE DLA JEDNOSTEK SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

1. DOTACJE DLA JEDNOSTEK SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH 1.2.8. DOTACJE UDZIELANE Z BUDŻETU MIASTA SZCZECIN NA 2012 ROK Załącznik Nr 8 I. DOTACJE BIEŻĄCE 1. DOTACJE DLA JEDNOSTEK SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH PODMIOTOWA 29 560 452 Instytucje kultury 29 375 452

Bardziej szczegółowo

Filantropia a podatki w Polsce

Filantropia a podatki w Polsce Filantropia a podatki w Polsce Filantropia a podatki w Polsce Podatkowe otoczenie filantropii w Polsce 2 Doświadczenia i obserwacje dlaczego Polacy (nie) decydują się na zaangażowanie prywatnego kapitału

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO

DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO DZIENNIK URZÊDOWY WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO Kraków, dnia 28 kwietnia 2008 r. Nr 268 TREŒÆ: Poz.: Str. UCHWA A ZARZ DU WOJEWÓDZTWA MA OPOLSKIEGO: 1678 z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie sprawozdania rocznego

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich

Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Działania wdrażane przez SW PROW 2014-2020 Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich Kościerzyna, 25 września 2015 Działanie: Inwestycje w środki trwałe/ scalanie gruntów Beneficjent: Starosta Koszty

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

1. Siedzibą Poradni jest miasto Bydgoszcz. 2. Obszarem działania Poradni jest obszar województwa kujawsko-pomorskiego.

1. Siedzibą Poradni jest miasto Bydgoszcz. 2. Obszarem działania Poradni jest obszar województwa kujawsko-pomorskiego. Załącznik do uchwały Nr 87 Senatu UMK z dnia 28 listopada 2006 r. S T A T U T Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Poradni Zdrowia Psychicznego dla Studentów I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1

Bardziej szczegółowo

Prospołeczne zamówienia publiczne

Prospołeczne zamówienia publiczne Prospołeczne zamówienia publiczne Przemysław Szelerski Zastępca Dyrektora Biura Administracyjnego Plan prezentacji Zamówienia publiczne narzędzie Zamówienia prospołeczne w teorii Zamówienia prospołeczne

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA. z dnia 21 kwietnia 2016 r. ZARZĄDZENIE NR 424.2016 PREZYDENTA MIASTA ZIELONA GÓRA z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli zatrudnionych w jednostkach oświatowych prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ. z dnia 29 czerwca 2015 r.

Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ. z dnia 29 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO Kielce, dnia 20 lipca 2015 r. Poz. 2268 UCHWAŁA NR XI/80/2015 RADY MIASTA SKARŻYSKA-KAMIENNEJ z dnia 29 czerwca 2015 r. w sprawie zmian w budżecie Skarżyska-Kamiennej

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków

Normy szansą dla małych przedsiębiorstw. Skutki biznesowe wdrożenia norm z zakresu bezpieczeństwa w małych firmach studium przypadków IV Ogólnopolska Konferencja Normalizacja w Szkole Temat wiodący Normy wyrównują szanse Łódzkie Centrum Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Praktycznego Łódź, ul. Kopcińskiego 29 Normy szansą dla małych

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU

ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU Seminarium zarządzania finansami jednostek samorządu terytorialnego ROZWÓJ W WARUNKACH KRYZYSU F u n d a c j a R o z w o j u D e m o k r a c j i L o k a l n e j Szanowni Państwo, wiele jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl

e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ www.ecommercepolska.pl e-izba - IZBA GOSPODARKI ELEKTRONICZNEJ Niniejszy dokument jest przeznaczony wyłącznie dla jego odbiorcy nie do dalszej dystrybucji 1 2012 Fundacja

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci

Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci ORUM LIDERÓW Hanna Kosarczyn* Wsparcie dla ma³ych i œrednich firm w ramach programów realizowanych przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci orum Programy liderów realizowane przez Polsk¹ Agencjê

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r.

UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE. z dnia 28 stycznia 2016 r. UCHWAŁA NR XIV/ /16 RADY GMINY STARE BABICE Projekt z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie przyjęcia na 2016 rok planu dofinansowania form doskonalenia zawodowego nauczycieli Na podstawie art. 18 ust. 2

Bardziej szczegółowo

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZ EJ W A DRYCHOWIE

STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZ EJ W A DRYCHOWIE Załącznik do Uchwały r IV-20-15 Rady Miejskiej w Andrychowie z dnia 29 stycznia 2015r. STATUT OŚRODKA POMOCY SPOŁECZ EJ W A DRYCHOWIE I. Podstawa prawna działania 1. Ośrodek działa na podstawie obowiązujących

Bardziej szczegółowo

WYDATKI. 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00 01030 Izby rolnicze 8 238,00. 020 LEŚNICTWO 146 820,00 02001 Gospodarka leśna 146 820,00

WYDATKI. 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00 01030 Izby rolnicze 8 238,00. 020 LEŚNICTWO 146 820,00 02001 Gospodarka leśna 146 820,00 11 Ustala się planowane wydatki budżetu Gminy w układzie dział, rozdział, paragraf klasyfikacji budżetowej WYDATKI Dział Rozdział Wyszczególnienie Kwota zlecone Kwota 010 ROLNICTWO I ŁOWIECTWO 8 238,00

Bardziej szczegółowo

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r.

Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016. Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Ramowy plan działań Krajowego Obserwatorium Terytorialnego na rok 2016 Warszawa, 21-22 kwietnia 2016 r. Raport o rozwoju społeczno-gospodarczym, regionalnym i przestrzennym. Zgodnie z zapisem art. 35b

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe

Uprawnienia do dysponentów/jednostek organizacyjnych Uprawnienia do operacji. System EUROBUDŻET Aplikacja Księga Główna Aplikacja Środki trwałe Załącznik Nr 5 do Zarządzenia Nr 100/08 Burmistrza Myszyńca z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie wprowadzenia zasad (polityki) prowadzenia rachunkowości w Urzędzie Miejskim w Myszyńcu, w jednostkach budżetowych,

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wykorzystanie rodków PROW 2007-2013 oraz ówne za enia i stan prac nad przygotowaniem PROW 2014-2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi 1 Stan realizacji PROW 2007-2013 Alokacja 17,4 mld euro rodki zakontraktowane

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych

ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych Dz.U.08.234.1577 ROZPORZ DZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynno ci cywilnoprawnych (Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020

Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Wsparcie wykorzystania OZE w ramach RPO WL 2014-2020 Zarys finansowania RPO WL 2014-2020 Na realizację Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014-2020 przeznaczono łączną kwotę

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014

Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 Oświadczenie o stanie kontroli zarz ądczej Starosty Powiatu Radomszcza ńskiego za rok 2014 (rok, za który sk ładane jest o świadczenie) DzialI Jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji.

REGULAMIN RADY NADZORCZEJ. I. Rada Nadzorcza składa się z co najmniej pięciu członków powoływanych na okres wspólnej kadencji. REGULAMIN RADY NADZORCZEJ 1 Rada Nadzorcza, zwana dalej Radą, sprawuje nadzór nad działalnością Spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Rada działa na podstawie następujących przepisów: 1. Statutu

Bardziej szczegółowo

zywania Problemów Alkoholowych

zywania Problemów Alkoholowych Państwowa Agencja Rozwiązywania zywania Problemów Alkoholowych Konferencja Koszty przemocy wobec kobiet w Polsce 2013 Warszawa, 27 maja 2013 r. www.parpa.pl 1 Podstawy prawne Ustawa o wychowaniu w trzeźwości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 323/2013 ZARZĄDU POWIATU GRODZISKIEGO. z dnia 19 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR 323/2013 ZARZĄDU POWIATU GRODZISKIEGO. z dnia 19 marca 2013 r. UCHWAŁA NR 323/2013 ZARZĄDU POWIATU GRODZISKIEGO z dnia 19 marca 2013 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania rocznego z wykonania budżetu Powiatu Grodziskiego za rok 2012. Na podstawie art.267 ust.1 pkt 1

Bardziej szczegółowo

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Akademia Młodego Ekonomisty Globalizacja gospodarki prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Myśl globalnie, działaj lokalnie. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 10 maja 2011 r. Plan spotkania 1. Czym jest globalizacja?

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r.

UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE. z dnia 24 lutego 2015 r. UCHWAŁA NR IV/20/2015 RADY GMINY PRZELEWICE z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie zasad i standardów wzajemnego informowania się jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych o planach, zamierzeniach

Bardziej szczegółowo

Strona 1 z 5. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo. Dochody budżetu gminy na 2014 rok. Klasyfikacja Treść Przewidywane wykonanie 2013

Strona 1 z 5. Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo. Dochody budżetu gminy na 2014 rok. Klasyfikacja Treść Przewidywane wykonanie 2013 Dochody budżetu gminy na 2014 rok Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Działdowo z dnia Dochody bieżące Dochody majątkowe Razem zestawienie 59 197 547,90 69 035 598,00 116,62% 51 024 830,00 18 010

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kazimierz Krzysztofek Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej Fundacja Pro Cultura Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kongres Bibliotek Publicznych Warszawa, 22-23.11. 2010

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE KSZTAŁCENIA PODSTAWOWEGO I GIMNAZJALNEGO W KOLBUDACH Rada Rodziców przy Zespole Kształcenia Podstawowego i Gimnazjalnego w Kolbudach służy współdziałaniu rodziców i

Bardziej szczegółowo

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku,

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku, UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia jest wypełnieniem delegacji ustawowej zapisanej w art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA. z dnia 22 czerwca 2010 r.

UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA. z dnia 22 czerwca 2010 r. UCHWAŁA NR LXVII/678/2010 RADY MIASTA NOWEGO SĄCZA z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawie: zmiany Uchwały Nr LXVII/648/2002 Rady Miasta Nowego Sącza z dnia 8 października 2002 r., w sprawie utworzenia jednostki

Bardziej szczegółowo

BP/079/28/ P/12 2012.07.18. Pan Krzysztof Babisz Lubelski Kurator Oœwiaty. Szanowna Panie Kuratorze,

BP/079/28/ P/12 2012.07.18. Pan Krzysztof Babisz Lubelski Kurator Oœwiaty. Szanowna Panie Kuratorze, BP/079/28/ P/12 2012.07.18 Pan Krzysztof Babisz Lubelski Kurator Oœwiaty Szanowna Panie Kuratorze, Zarz¹d Gùówny Zwi¹zku Nauczycielstwa Polskiego zwraca siê do Pana Kuratora o przeprowadzenie kompleksowej

Bardziej szczegółowo

Kwota wolna od podatku na kaŝde dziecko PKPP Lewiatan. Termin, harmonogram i warunki wprowadzenia w Polsce waluty euro. BCC-ZP

Kwota wolna od podatku na kaŝde dziecko PKPP Lewiatan. Termin, harmonogram i warunki wprowadzenia w Polsce waluty euro. BCC-ZP Propozycja przyporządkowania tematów do Zespołów problemowych TK: ds. budŝetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych Ograniczenie sfery ubóstwa i wykluczenia społecznego Przeciwdziałanie przyczynom i zapobieganie

Bardziej szczegółowo

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ

POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ POMORSKA RADA OŚWIATOWA A BUDOWA REGIONALNEGO SYSTEMU WSPARCIA SZKÓŁ Adam Krawiec Dyrektor Departamentu Edukacji i Sportu Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego MISJĄ SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA JEST REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016

Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XV/90/2015 Rady Gminy Lipusz z dn. 28 grudnia 2015 r. Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii na rok 2016 Wstęp I. Podstawy prawne II. Diagnoza problemu III. Cel i zadania

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW. z dnia 26 marca 2013 r.

ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW. z dnia 26 marca 2013 r. ZARZĄDZENIE NR 33/13 WÓJTA GMINY RADZIŁÓW z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu Gminy Radziłów za 2012 rok oraz informacji o kształtowaniu się wieloletniej prognozy finansowej

Bardziej szczegółowo

Statut Stowarzyszenia SPIN

Statut Stowarzyszenia SPIN Statut Stowarzyszenia SPIN Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie nosi nazwę SPIN w dalszej części Statutu zwane Stowarzyszeniem. 2. Stowarzyszenie działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 Załącznik do Uchwały Nr 47/IX/11 Rady Miejskiej Łomży z dnia 27 kwietnia.2011 r. MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2015 ROZDZIAŁ I

Bardziej szczegółowo

1 W Uchwale Nr XVII/140/2004Rady Gminy w Mieścisku z dnia 28 grudnia 2004 roku w sprawie: Budżetu Gminy na 2005 r. wprowadza się następujące zmiany:

1 W Uchwale Nr XVII/140/2004Rady Gminy w Mieścisku z dnia 28 grudnia 2004 roku w sprawie: Budżetu Gminy na 2005 r. wprowadza się następujące zmiany: U C H W A Ł A Nr XIX/164/2005 Rady Gminy w Mieścisku z dnia 12 kwietnia 2005 roku w sprawie: zmian w budżecie Gminy Mieścisko na 2005 rok. Na podstawie art.18 ust.2 pkt.4 Ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo