Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski"

Transkrypt

1 Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski

2

3 Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Elżbiety Weryszko-Chmielewskiej Polskie Towarzystwo Botaniczne Wydawnictwo Norbertinum Lublin Warszawa 2014

4 Recenzent prof. dr hab. Jacek Dutkiewicz Projekt okładki Aneta Sulborska Paweł Niczyporuk Opracowanie redakcyjne Weronika Haratym Korekta Małgorzata Ożóg Opracowanie komputerowe Paweł Niczyporuk Copyright by Polskie Towarzystwo Botaniczne, Warszawa 2014 Copyright by Katedra Botaniki Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, 2014 ISBN Norbertinum Wydawnictwo Drukarnia Księgarnia spółka z o.o. ul. Długa 5, Lublin tel , fax

5 Spis treści Katarzyna Borycka Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych New methods and trends in aerobiological study Myszkowska Dorota, Ziemianin Monika, Piotrowicz Katarzyna, Stępalska Danuta, Szczepanek Kazimierz, Czarnobilska Ewa Analiza sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w Krakowie w latach The analysis of pollen seasons of selected plant taxa in Cracow in Katarzyna Dąbrowska -Zapart, Kazimiera Chłopek Dynamika sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w powietrzu Sosnowca w latach The dynamics of pollen seasons of selected plant taxa in the air of Sosnowiec in Małgorzata Malkiewicz Dynamika sezonów pyłkowych drzew (Alnus, Corylus, Betula) i roślin zielnych (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) w powietrzu Wrocławia w latach The dynamics of pollen seasons of selected trees (Alnus, Corylus, Betula) and herbaceous plants (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) in the air of Wrocław in Barbara Majkowska -Wojciechowska, Zofia Balwierz, Marek L. Kowalski Sezonowa dynamika stężeń pyłku najczęściej uczulających drzew, traw i chwastów w Łodzi, w latach The seasonal dynamics of pollen concentrations of taxa with the highest allergenic potential including some trees, grasses and weeds in Łódź in the period Małgorzata Puc Pyłek wybranych roślin alergennych w powietrzu Szczecina The pollen of selected allergenic plant taxa in the air of Szczecin

6 6 Spis treści Idalia Kasprzyk, Katarzyna Borycka, Agata Dulska -Jeż Dynamika sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w powietrzu Rzeszowa w latach The dynamics of pollen seasons of selected plant taxa in the air of Rzeszów in Elżbieta Weryszko -Chmielewska, Krystyna Piotrowska -Weryszko Charakterystyka sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w Lublinie w latach Characteristics of pollen seasons of selected plant taxa in Lublin in Agnieszka Dąbrowska Dynamika sezonów pyłkowych drzew (Alnus, Corylus, Betula) i roślin zielnych (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) w powietrzu Lublina w latach (metoda grawimetryczna) The dynamics of pollen seasons of selected trees (Alnus, Corylus, Betula) and herbaceous plants (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) in the air of Lublin in (gravimetric method) Agnieszka Grinn -gofroń Wieloletnie badania nad rodzajami Alternaria, Cladosporium i Ganoderma w Szczecinie ( ) Long term studies on the fungal genera Alternaria, Cladosporium and Ganoderma in Szczecin ( ) Aneta Sulborska, Weronika Haratym, Beata Żuraw Zarodniki Alternaria w aeroplankotnie Lublina w latach Alternaria spores in the aeroplankton of Lublin in the years Danuta Stępalska, Jerzy Wołek, Katarzyna Piotrowicz Stężenia zarodników Didymella w Krakowie w latach Didymella spore concentrations in Cracow in Joanna Kaczmarek, Adam Dawidziuk, Idalia Kasprzyk, Małgorzata Jędryczka Sezonowe zmiany stężenia askospor grzybów kompleksu Leptosphaeria maculans L. biglobosa na Podkarpaciu w okresie dziesięciolecia ( ) Seasonal changes in ascospore concentrations of fungal species belonging to the Leptosphaeria maculans L. biglobosa complex in the Carpathian foothills over ten years ( )

7 Spis treści 7 Agnieszka Wojciechowska Białka stresu pyłku roślin klasyfikacja, charakterystyka, implikacje zdrowotne i środowiskowe Pollen pathogenesis related proteins classification, characteristics, health and environmental implications Elżbieta Weryszko -Chmielewska, Krystyna Piotrowska -Weryszko, Aneta Sulborska, Anna Matysik -Woźniak Biologiczne i chemiczno -fizyczne zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego Biological and chemico physical pollutants of the atmospheric air Danuta Stępalska, Dorota Myszkowska V Europejskie Sympozjum Aerobiologiczne (Kraków, 3 7 września 2012) The 5th European Symposium on Aerobiology (Cracow, 3 7 september 2012)

8

9 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych Katarzyna Borycka Uniwersytet Rzeszowski, Katedra Biologii Środowiska Streszczenie Najpowszechniej używaną aparaturą stacji aerobiologicznych jest pułapka wolumetryczna oparta na prototypie Hirsta, a podstawową metodą identyfikacji sporomorf analiza morfologiczna. Najnowsze techniki oznaczania w powietrzu zawartości ziaren pyłku, zarodników grzybów, bakterii i wirusów wykorzystują systemy automatycznego i półautomatycznego zliczania obiektów wraz z cyfrową analizą obrazu, spektroskopię oraz detekcję molekularną (PCR). Analizie stężenia alergenów w powietrzu służą testy immunoenzymatyczne: ELISA oraz chemiluminescencji (HIA). Detekcja molekularna z zastosowaniem aptamerów umożliwia uniezależnienie analiz immunologicznych od kosztownej produkcji przeciwciał, a najnowsze techniki wykorzystujące biosensory: spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych (SPR) i mikrowaga kwarcowa (QCM) od czasochłonnych reakcji enzymatycznych. Zakres stosowanej do badań aerobiologicznych aparatury zwiększa się o pułapki wolumetryczne zasysające powietrze do probówek oraz wysokoi niskoobjętościowe aparaty kaskadowe. Oprócz analiz powietrza dużych obszarów miejskich, badania aerobiologiczne zaczynają także odpowiadać na indywidualne potrzeby osób uczulonych, koncentrując się na jakości powietrza we wnętrzach budynków z zastosowaniem aparatury przenośnej. Wstęp Badania z dziedziny aerobiologii koncentrują się wokół biernego rozprzestrzeniania w powietrzu organizmów żywych, takich jak: wirusy, bakterie, zarodniki

10 10 Katarzyna Borycka grzybów, mszaków i paprotników, ziarna pyłku roślin, drobne owady i pajęczaki oraz ich fragmentów, a także innych cząsteczek pochodzenia organicznego. Tworzą one tzw. aeroplankton. Informacje o uwalnianiu, przemieszczaniu i depozycji tych obiektów znajdują praktyczne zastosowanie we wszelkich obszarach związanych z rolnictwem, leśnictwem i klimatologią (Emberlin 2003, Weryszko- Chmielewska 2007, Ogihara i wsp. 2014). Jednakże w dobie coraz większej zachorowalności na różnego rodzaju alergie i inne dolegliwości powodowane przez zanieczyszczenia powietrza (Isolauri i wsp. 2004), to nauki medyczne najczęściej korzystają z prowadzonego przez aerobiologów monitoringu jakości powietrza. Z tego powodu, spośród elementów aeroplanktonu niezmiennie najwięcej uwagi poświęca się obecności w powietrzu ziaren pyłku, zarodników grzybów oraz ich alergenów (Weryszko -Chmielewska 2007). Podstawową techniką badawczą w aerobiologii jest metoda wolumetryczna, natomiast identyfikacja analizowanych obiektów oparta jest na ocenie cech morfologicznych. Ziarna pyłku oznacza się pod mikroskopem optycznym na podstawie takich cech jak: kształt i rozmiar, liczba i typ apertur oraz urzeźbienie egzyny i zlicza z powierzchni szkiełka mikroskopowego (Carvalho i wsp. 2008). Dla bakterii i niektórych grzybów bazową metodą jest hodowla na pożywkach agarowych, a następnie identyfikacja powstałych kolonii (Alvarez i wsp. 1995, Carvalho i wsp. 2008, Viegas i wsp. 2014). Aby skrócić czas analiz i uczynić je mniej pracochłonnymi, aerobiolodzy we współpracy z naukowcami z rozmaitych dyscyplin badawczych podejmują próby zaadaptowania nowych metod analitycznych. Poniższy przegląd najnowszych dokonań w dziedzinie aerobiologii stanowi próbę syntezy technik badawczych, które w przyszłości mogą uzupełnić lub zastąpić czaso- i pracochłonne metody oparte na analizie morfologicznej. Ponadto, zwraca uwagę na nowe aspekty poruszane w ostatnich latach w badaniach aeroplanktonu, ze szczególnym uwzględnieniem obecnych w nim ziaren pyłku, zarodników grzybów i ich alergenów. Nowe metody badań w aerobiologii Aparatura aerobiologiczna Rozpowszechniona obecnie na całym świecie aparatura stacji aerobiologicznych, oparta na prototypie Hirsta (1952), umożliwia analizę zawartości ziaren pyłku i zarodników grzybów w określonej jednostce objętości powietrza. Metodę taką nazywa się wolumetryczną (objętościową), a pozyskane za jej pomocą próby

11 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 11 analizuje mikroskopowo. W ostatnich latach różne ośrodki naukowe eksperymentują z wprowadzaniem innych typów aparatury, które byłyby pomocne we wdrażaniu do monitoringu aerobiologicznego nowego rodzaju metod analitycznych. Aby pozyskane próby można było poddać analizom immunologicznym, molekularnym i spektroskopowym, skonstruowano urządzenia wolumetryczne zasysające powietrze bezpośrednio do probówek. W powszechnym użyciu są dwie pułapki tego typu: cyklon firmy Burkard (multi -vial cyclone sampler) (Fernández- González i wsp. 2010, 2011, Guedes i wsp. 2014) oraz aparat Coriolis (Coriolis air sampler) (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Pierwszy z nich, zaliczany do aparatury niskoobjętościowej, zasysa 16.5 l powietrza min 1 do 1.5 ml probówek typu Eppendorf. Dzięki mechanizmowi zegarowemu zawartość jednej probówki odpowiada 1 dobie. W drugim wysokoobjętościowym przepływ powietrza można regulować dowolnie w przedziale l min 1. Dzięki sile zasysania, a w aparacie Coriolis dodatkowo dzięki ruchowi wirowemu probówki, cząsteczki osadzają się na jej wewnętrznej ścianie. Próby mogą być pozyskiwane na sucho (multi -vial cyclone sampler) (Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011) lub na mokro (Coriolis air sampler) do buforu bądź wody (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Odrębną grupę pułapek stanowią aparaty kaskadowe. Mają one tę przewagę nad poprzednimi, iż umożliwiają podział zasysanych cząsteczek na frakcje zróżnicowane pod względem średnicy aerodynamicznej. Wzorowane są na aparacie Andersena (Andersen 1958), który składa się z metalowych części zestawionych pionowo na zmianę ze szkiełkami mikroskopowymi lub szalkami Petriego wypełnionymi podłożem mikrobiologicznym. Średnica perforacji każdej z części maleje od góry do dołu. W nowszych urządzeniach używa się filtrów z włókna szklanego, które pozwalają na zatrzymanie cząsteczek o średnicy nawet poniżej 0.7 µm (De Linares i wsp. 2007). Rozmaite wersje aparatury różnią się objętością zasysanego powietrza od 10 do 30, a najnowsze do 100 l min 1 (Andersen 1958, De Linares i wsp. 2007, nt_23 -en.html). W ostatnich latach do badań alergenów wykorzystuje się wysokoobjętościowy aparat kaskadowy (High -Volume Cascade Impactor) CHEMVOL, pozwalający na zasysanie nawet 800 l powietrza min 1. Składa się on z kilku osobnych części, z których każda zawiera okrągły filtr z pianki poliuretanowej. W zależności od tego ile frakcji cząsteczek chce się uzyskać, tyle części jedna na drugiej montuje się w aktualnie używanej aparaturze. Od góry kolejno umieszcza się filtry, na których zatrzymywane będą cząsteczki o coraz mniejszej średnicy (od > 10 do > 0.12 μm). Filtry zmienia się codziennie o tej samej godzinie, a następnie, po pocięciu

12 12 Katarzyna Borycka każdego na 3 części (3 powtórzenia), przechowuje do dalszych analiz (Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013). Niskoobjętościowe aparaty kaskadowe (Low Pressure Impactor LPI) używane są do analiz bardzo małych cząsteczek rzędu kilku nanometrów najczęściej lotnych związków organicznych, produktów spalania paliw (Virtanen i wsp. 2010) i innych drobnych zanieczyszczeń powierza, jak np. aminokwasy (Di Filippo i wsp. 2014). Aparaty takie dzielą cząsteczki na kilkanaście frakcji różnych rozmiarów, z których najmniejsze mogą dochodzić do 30 nm w aparacie DLPI (Di Filippo i wsp. 2014), a nawet do 6 nm w ELPI (Electrical Low Pressure Impactor). Aparat ELPI umożliwia ponadto szybkie określenie rozmiarów i koncentracji cząsteczek w czasie rzeczywistym w oparciu o pomiar ich ładunków elektrycznych (http:// /ELPI%2B ). Do monitoringu jakości powietrza we wnętrzach budynków najczęściej wykorzystuje niewielkich rozmiarów aparaturę, tzw. osobistą lub przenośną. Pułapki takie mają krótki czas zasysania powietrza bezpośrednio na szkiełka mikroskopowe, pożywki agarowe lub do probówek z odpowiednim buforem. Objętość zasysanego powietrza to od 10 do 20 l min 1, natomiast w nowszym urządzeniu MAS -100 do 100 l min 1 (Alvarez i wsp. 1995, Viegas i wsp. 2014, Usachev i wsp. 2014, nt_23 -en.html). Metody usprawniające tradycyjną analizę mikroskopową Współpraca palinologów z informatykami zaowocowała w ostatnich latach opracowaniem systemów półautomatycznego i automatycznego oznaczania i zliczania ziaren pyłku z powierzchni szkiełka mikroskopowego (Boucher i wsp. 2002, Holt i wsp. 2011). Systemy takie składają się z wyposażonego w kamerę mikroskopu optycznego podłączonego do komputera. Ich działanie sprowadza się do przeszukiwania całej powierzchni szkiełka, lokalizowania obiektów (w tym wypadku ziaren pyłku), rozpoznania typów ziaren i ich zliczania. Identyfikacja możliwa jest dzięki wcześniejszemu stworzeniu bazy obrazów i ich dokładnemu matematycznemu opisaniu odpowiednimi parametrami, do których oznaczany obiekt jest porównywany. W systemie półautomatycznego zliczania opisanym przez Boucher i wsp. (2002) ziarna pyłku lokalizowane są dzięki podbarwieniu ich fuksyną, a identyfikacja odbywa się na podstawie obrazu trójwymiarowego. Obiecującą propozycją jest system całkowicie zautomatyzowanego zliczania ziaren (Holt i wsp. 2011). Obiekty wyszukiwane są na obrazie czarno -białym przy niewielkim powiększeniu obiektywu (4x). Ich identyfikacja odbywa się już pod obiektywem 20x. Neuronowe

13 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 13 oprogramowanie pozwala na porównanie 43 parametrów opisujących cechy morfologiczne ziarna. Co istotne dla palinologów: mogą oni na końcu przejrzeć wszystkie obrazy, które system zapisał i pogrupował na poszczególne typy ziaren i zweryfikować poprawność oznaczeń. Ponadto, po przeskanowaniu całej powierzchni szkiełka komputer tworzy trójwymiarową mapę punktowej lokalizacji poszczególnych obiektów na szkiełku. Autorzy twierdzą, że dokładność opracowanej przez nich techniki wynosi od 88 do 100%. Dodatkowo, cechuje ją wysoka powtarzalność przy każdym kolejnym zliczaniu ziaren z tego samego szkiełka, o wiele wyższa niż w przypadku porównania wyników dla grupy palinologów analizujących ten sam preparat. Niedokładności mogą powstawać wówczas, gdy ziarna pyłku mocno zachodzą jedno na drugie, co utrudnia rozpoznanie obrazu. Niedawno opracowaną techniką jest Direct Vision System (http://www. aeromedi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=88&itemid=9), umożliwiający cyfrową analizę obrazu. Dzięki zastosowaniu specjalnego barwnika redprot, przyjmującego kolor od jasnoróżowego do ciemnoniebieskiego, możliwe jest oznaczanie białek, bakterii, ziaren pyłku, zarodników grzybów oraz drobnych organizmów (np. roztoczy) zarówno w roztworach, jak i na powierzchniach: szklanych, metalowych oraz na membranach. Częścią systemu jest urządzenie aeroscope służące do automatycznej, precyzyjnej manipulacji szkiełkiem mikroskopowym, co daje możliwość wykonania szybkich seryjnych analiz. Oznaczanie ziaren pyłku do rodzaju możliwe jest dzięki różnicom w rozchodzeniu się barwnika w komórce. Komputerowy program do analizy obrazu skanuje poszczególne piksele w różnych odcieniach szarości i zaznacza rejony odpowiadające kolorem oraz rozmiarem poszukiwanym obiektom. Metody oparte na właściwościach fizyko chemicznych W ostatnich latach w aerobiologii podjęto próby wprowadzenia technik badawczych wykorzystujących różne rodzaje promieniowania. Ich zastosowanie możliwe jest dzięki występowaniu różnic w chemicznej kompozycji ściany komórkowej. Głównym budulcem trwałej struktury ściany ziaren pyłku wszystkich taksonów jest sporopolenina (Weryszko -Chmielewska 2003, Ivleva i wsp. 2005), posiadająca w swej strukturze głównie karotenoidy i ich estry warunkujące rozróżnianie gatunków metodą spektroskopii (Schulte i wsp. 2009). Zróżnicowanie ilościowe rozmaitych składników chemicznych przekłada się na występowanie różnych grup funkcyjnych i wiązań chemicznych między nimi. Wzbudzone falą o określonej długości, każde z nich emituje promieniowanie o charakterystycznej dla siebie częstotliwości. Zarówno ilościowe jak i jakościowe zróżnicowanie znajduje odbicie

14 14 Katarzyna Borycka w widmach pasmowych rejestrowanych przy pomocy spektroskopu (Ivleva i wsp. 2005, Guedes i wsp. 2014). Dotychczasowe badania nad szerszym zastosowaniem technik spektroskopowych wskazują, że możliwa jest identyfikacja typów ziaren pyłku w mieszaninach, w których większość stanowi jeden rodzaj (Ivleva i wsp. 2005, Gottardini i wsp. 2007) lub w próbkach z dni, w których stężenie ziaren pyłku danego typu osiągało najwyższe wartości (Guedes i wsp. 2014). Chociaż najnowsze badania zaowocowały stworzeniem bazy spektrów promieniowania charakterystycznych dla alergennych taksonów roślin (Guedes i wsp. 2014), trudnością na dzień dzisiejszy byłoby prawdopodobnie oznaczenie tą metodą niskich stężeń na początku i pod koniec sezonu pyłkowego. Do tej pory opisano próby wykorzystania spektroskopii w podczerwieni (Gottardini i wsp. 2007) i spektroskopii Ramana (Ivleva i wsp. 2005, Sengupta 2005, Guedes i wsp. 2014), z których więcej uwagi w badaniach aerobiologicznych poświęcono tej drugiej. Spektroskopia Ramana W spektroskopii Ramana widmo uzyskuje się dzięki silnemu promieniowaniu monochromatycznemu, do wytworzenia którego wykorzystuje się laser (Ivleva i wsp. 2005). Próbki nie wymagają wstępnego przygotowania, ich analiza trwa krótko, a ziarna pyłku można rozróżnić do rodzaju co udało osiągnąć się także dla taksonów z rodziny Poaceae (Guedes i wsp. 2014). Problemem jest często dodatkowa autofluorescencja ziaren, zaburzająca obraz widma. Aby tego uniknąć badane cząsteczki pokrywa się cienką warstwą metalu. Dzięki temu uzyskuje się wzmocniony sygnał i tym samym ostrzejszy obraz widma. Jest to tzw. powierzchniowo wzmocniona spektroskopia Ramana (SERS), której zastosowanie przetestowano także dla bakterii (Sengupta i wsp. 2005). Detekcja molekularna Bardzo obiecującą alternatywą dla analizy mikroskopowej wydaje się być detekcja materiału genetycznego przy zastosowaniu technik PCR (Polymerase Chain Reaction). Metodę tę zaczęto wykorzystywać do oznaczania bakterii i zarodników niektórych grzybów obecnych w powietrzu (Alvarez i wsp. 1995, Williams i wsp. 2001, Calderon i wsp. 2002). Dla ziaren pyłku znalazła dotychczas szersze zastosowanie do identyfikacji materiału kopalnego (Parducci i Suyama 2011). Oznaczenia molekularne możliwe są po pozyskaniu prób bezpośrednio z powietrza zassanego

15 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 15 do probówki na sucho (Williams i wsp. 2001) lub na mokro (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Ostatnie doświadczenia wskazują także na możliwość zaadaptowania techniki w powiązaniu z najpowszechniejszą aparaturą aerobiologiczną opartą na prototypie Hirsta (Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009, Longhi i wsp. 2009). Powodem, dla którego metoda PCR nie jest dotychczas szeroko wykorzystywana w badaniach aerobiologicznych, są trudności z precyzyjnym oznaczeniem stężenia DNA, które przekładałoby się na ilość badanego materiału (bakterii, zarodników grzybów czy ziaren pyłku). Uzyskanie tak dokładnych wyników dzięki wyznakowaniu fluorescencyjnemu cząsteczek DNA (np. barwnikiem Sybr Green) umożliwia ilościowy PCR (real -time PCR, qpcr). Metoda ta wymaga jednak bardzo czystego materiału genetycznego. W przeciwnym wypadku inhibicja polimerazy podczas syntezy DNA może prowadzić do zahamowania reakcji lub obniżenia minimalnego progu detekcji niewielkie stężenia, istotne z punktu widzenia aerobiologii, mogą nie zostać zarejestrowane (Demeke i Jenkins 2010). Tymczasem zarówno w powietrzu (Calderon i wsp. 2002), jak i w samym ziarnie pyłku (St. Pierre i wsp. 1994) znajdują się potencjalne inhibitory reakcji, takie jak: niebiologiczne zanieczyszczenia powietrza (Calderon i wsp. 2002), DNA innych organizmów (Williams i wsp. 2001), elementy kompozycji ściany ziaren polisacharydy i związki polifenolowe (Alvarez i wsp. 1995, Demeke i Jenkins 2010). Mimo, iż ostatnie badania wskazują, że możliwa jest detekcja nawet tak niewielkich ilości jak 3 ziarna pyłku (Longhi i wsp. 2009), to należy liczyć się ze stratami DNA podczas kolejnych etapów przygotowywania próby. Aby pokonać te trudności, metodyka PCR dla potrzeb aerobiologii różni się od standardowej procedury większą liczbą cykli amplifikacji (do 40, czyli o 5 10 więcej niż standardowo) oraz wysoce specyficznymi i krótkimi starterami (Longhi i wsp. 2009, Suyama 2011). W przypadku ziaren pyłku, z powodu ich wielowarstwowej ściany komórkowej, odpornej na działanie wysokiej temperatury i większości czynników chemicznych (w tym silnych kwasów) (Weryszko -Chmielewska 2003), trudnością jest sama izolacja materiału genetycznego. W celu jej ułatwienia stosuje się wytrząsanie próbki w młynkomikserach typu Fast Prep z kulkami szklanymi w buforze z różną kombinacją rozmaitych detergentów, takich jak: CTAB, SDS, Nonident P-40 (Williams i wsp. 2001, Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009, Longhi i wsp. 2009, Parducci i Suyama 2011). Łatwiejszą izolację bakteryjnego DNA przeprowadza się bez wytrząsania, z użyciem detergentu SDS lub przez naprzemienne traktowanie wysoką i niską temperaturą (Alvarez i wsp. 1995). Warto zaznaczyć, że technika real -time PCR może znaleźć szersze zastosowanie nie tylko przy monitoringu skierowanym do alergików. Byłaby cenną pomocą

16 16 Katarzyna Borycka w ochronie roślin przed chorobami grzybowymi (Frenguelli 1998, Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009) oraz w identyfikacji gatunków grzybów, których nie można hodować na pożywkach albo których rozróżnienie na podstawie cech morfologicznych jest trudne czy wręcz niemożliwe (Kaczmarek i wsp. 2009, Viegas i wsp. 2014). Metody immunologiczne badanie alergenów Za objawy uczulenia i astmy odpowiedzialne są alergenne białka zlokalizowane w pylnikach, na powierzchni egzyny, intyny lub w cytoplazmie ziaren pyłku (Weryszko -Chmielewska 2003) oraz we wnętrzu zarodników (Green i wsp. 2006). Uwolnione poza ich obręb w procesie pylenia oraz kiełkowania łagiewki pyłkowej (u drzew) (Grote i wsp. 2003), kiełkowania zarodników (Green i wsp. 2006) lub w efekcie pękania uwodnionego ziarna (u traw) (Suphioglu i wsp. 1992, Taylor i wsp. 2002), migrują w powietrzu jako wolne cząstki łatwo przenikające do dróg oddechowych. Dogłębne poznanie lokalizacji i mechanizmów uwalniania alergenów możliwe było dzięki zastosowaniu takich technik jak: western blot (detekcja białek przez ich rozdział elektroforetyczny, unieruchomienie na membranie i przyłączenie specyficznych dla nich przeciwciał) (Suphioglu i wsp. 1992) czy skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) (Taylor i wsp. 2002, Grote i wsp. 2003). Jeśli dane aerobiologiczne mają służyć osobom uczulonym, bardziej zasadną wydaje się być detekcja immunologiczna alergennych białek niż typowa analiza morfologiczna ziaren pyłku i zarodników grzybów (Ekebom i wsp. 1996, Buters i wsp. 2010, 2012). Powodem jest opisywany przez wielu autorów brak synchronizacji terminów sezonów pyłkowych z terminami występowania w powietrzu ich najważniejszych alergenów (Ekebom i wsp. 1996, Takahashi i wsp. 2001, De Linares i wsp. 2007, Fernández González i wsp. 2010, Albertini i wsp. 2013, Galán i wsp. 2013). Ponadto, potencjał alergenny ziaren pyłku (liczba alergenów uwolnionych przez 1 ziarno) niejednokrotnie różni się między latami oraz dniami sezonu (Buters i wsp. 2010), co może być związane z ich geograficznym pochodzeniem (Buters i wsp. 2012, Galán i wsp. 2013) oraz warunkami atmosferycznymi (Fernández -gonzález i wsp. 2011, Suphioglu i wsp. 1992). Skalę tych różnic dobrze obrazują badania, w których Buters i wsp. (2012) stwierdzili, że zawartość alergenu Bet v 1 uwalnianego przez jedno ziarno obecne w powietrzu może wahać się nawet dziesięciokrotnie w różnych rejonach Europy. W badaniach immunologicznych trzeba jednak pamiętać o możliwości zafałszowania wyników, gdy alergeny wykazują podobieństwo w budowie cząsteczkowej między sobą, jak np. alergeny brzozy i olszy czy brzozy i dębu. Łatwo dochodzi wówczas do reakcji krzyżowych

17 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 17 z niespecyficznymi dla danego taksonu przeciwciałami (Ekebom i wsp. 1996, Buters i wsp. 2010). Dodatkowo, często podejmowanym przez naukowców tematem jest weryfikacja rozmiarów cząsteczek, które mogą wywoływać objawy alergii. Dlatego coraz częściej używa się aparatury z filtrami dzielącymi cząsteczki na różne frakcje (Andersen 1958, De Linares i wsp. 2007, Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013), choć do detekcji immunologicznej możliwe jest również zastosowanie urządzeń zasysających powietrze do probówek (Carvalho i wsp. 2008, Fernández- González i wsp. 2010, 2011, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Metody immunoenzymatyczne ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) Do jakościowych i ilościowych oznaczeń alergenów najpowszechniej wykorzystuje się enzymatyczny test podwójnej immunosorpcji, tzw. sandwich ELISA (De Linares i wsp. 2007, Buters i wsp. 2010, 2012, Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011, Albertini i wsp. 2013). Białka alergeny, zostają najpierw wypłukane z filtrów aparatów kaskadowych lub z osadu zebranego do probówki roztworem soli fizjologicznej buforowanej fosforanem (PBS). Celem zwiększenia zagęszczenia alergenów, próby po takiej ekstrakcji poddaje się zwykle liofilizacji (Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013). Test ELISA polega na przyłączeniu obecnego w roztworze alergenu do specyficznego dla niego przeciwciała związanego wcześniej z wielodołkową płytką z tworzywa sztucznego. Następnie z alergenem łączy się drugie specyficzne przeciwciało, a z nim kompleks streptawidyna enzym (peroksydaza). Jest to etap, w którym przeciwciała zostają znakowane dzięki silnemu powinowactwu streptawidyny do aminokwasu biotyny. Wiążący się do enzymu substrat zapoczątkowuje reakcję barwną, której intensywność mierzy się spektrofotometrcznie. Na podstawie wartości absorbancji przy określonej długości fali oblicza się stężenie alergenu w próbie (De Linares i wsp. 2007, Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011). Test ELISA jest bardzo czułą metodą, a jego wiarygodność w dużej mierze zależy od stabilnych warunków termicznych i precyzji wykonania analiz. Dlatego też duży nacisk kładzie się na weryfikację wiarygodności testów. Służą temu sporządzane osobno dla każdej z analiz: krzywa wzorcowa oraz co najmniej dwie kontrole pozytywne o znanych stężeniach alergenów. Ponadto, aby zweryfikować liniowość otrzymanych wyników, pojedyncza próba testowana jest w kilku rozcieńczeniach (Buters i wsp. 2012, Albertini i wsp. 2013).

18 18 Katarzyna Borycka Immunologiczny test chemiluminescencji HIA (Halogen Immunoassay) Aby umożliwić analizę stężenia alergenów z wykorzystaniem najpowszechniejszej w stacjach aerobiologicznych aparatury opartej na prototypie Hirsta, podjęto próby testów immunoenzymatycznych na membranach poliwinylowych z fluorkiem. Analiza możliwa jest do przeprowadzenia bezpośrednio na taśmie zdjętej z bębna aparatu. Podobnie jak przy teście ELISA do alergenów przyłączone zostają przeciwciała, z tym że reakcja barwna widoczna jest w postaci efektu halo, tworzącego się zarówno wokół ziaren pyłku, jak i cząsteczek alergenów. Stężenie alergenów jest proporcjonalne do chemiluminescencji mierzonej przy pomocy luminometru w relatywnych jednostkach świetlnych (RLU) bądź gęstości optycznej wyznaczanej po przejściu światła przez warstwę halo (Ekebom i wsp. 1996, Razmovski i wsp. 2000, Madeja i wsp. 2005). Dodatkową zaletę metody stanowi możliwość uzyskania obrazu na filmie rentgenowskim, który może odzwierciedlać godzinowe stężenia alergenów (Ekebom i wsp. 1996, Madeja i wsp. 2005) oraz ich lokalizację w ziarnach pyłku i zarodnikach grzybów (Green i wsp. 2006). Zastosowanie tej techniki ogranicza jednak dłuższy czas analiz niż przy teście ELISA (Ekebom i wsp. 1996). Ponadto, pułapki oparte na prototypie Hirsta cechuje ograniczona zdolność do gromadzenia cząsteczek o średnicy mniejszej niż 3 µm, co przemawia za wykorzystywaniem do badań nad alergenami aparatury wysokoobjętościowej (Emberlin 2003). Detekcja molekularna alergenów z wykorzystaniem aptamerów Absolutną nowością, zarówno dla aerobiologii, jak i alergologii, jest technika łącząca detekcję molekularną i immunologiczną. Jako jedyna metoda oznaczania alergennych białek nie wykorzystuje przeciwciał, lecz krótkie odcinki nici DNA (oligonukleotydy) zwane aptamerami. Są one znakowane aminokwasami, do których duże powinowactwo wykazuje np. neutrawidyna. Po jej przyłączeniu do kompleksu białko (aptamer), dodaje się enzym z substratem, czego wynikiem jest reakcja barwna. Wyzwalana w jej efekcie chemiluminescencja odzwierciedla stężenie alergenu. Dotychczas pojawiło się jedno doniesienie o możliwości wykorzystania aptamerów do detekcji alergenów ziaren pyłku. Być może w przyszłości technika ta pozwoli na ominięcie ograniczeń, jakie posiadają typowe testy immunologiczne, a więc kosztownej produkcji przeciwciał i uzależnienia reakcji od wąskiego zakresu warunków termicznych (Ogihara i wsp. 2015).

19 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 19 Metody immunologiczne niewykorzystujące reakcji enzymatycznych Dogłębne poznanie zjawisk optyki i fizyki falowej dało możliwości do rozwoju technik pomiarowych opartych o biosensory. W przeciwieństwie do poprzednich, techniki te nie wykorzystują reakcji enzymatycznych, nie wymagają żadnego znakowania analizowanych białek, co znacznie skraca czas analizy (Takahashi i wsp. 2001, Antosiewicz i wsp. 2015). Duża czułość systemów pomiarowych sprawia, że możliwy jest niższy próg detekcji alergenów niż przy metodzie ELISA (Huang i wsp. 2008), ale z racji dużego wpływu temperatury na pomiar, analizy można przeprowadzać tylko w pomieszczeniach z kontrolowanymi warunkami termicznymi (Takahashi i wsp. 2001). Spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych SPR (Surface Plasmon Resonance) Spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych jest to technika optyczna, w której stężenie alergenów wyznacza się na podstawie zmian współczynnika załamania światła. Przeciwciała wiążą się do płytki szklanej pokrytej cienką warstwą złota. Za pomocą lasera wzbudzone zostają elektrony na powierzchni złota, dzięki czemu tworzy się pole elektryczne, a w konsekwencji następuje zmiana stężenia analizowanej substancji na powierzchni płytki. Zmiana stężenia warunkuje zmianę współczynnika załamania światła (Takahashi i wsp. 2001, Huang i wsp. 2008). Metoda ta pozwala na badanie stężenia alergenów w czasie rzeczywistym nawet co godzinę (gdy stężenia alergenów są wysokie) (Takahashi i wsp. 2001). Zastosowanie techniki SPR w aerobiologii nie ogranicza się tylko do detekcji alergenów. Za jej pomocą można oznaczać obecność wirusów, mikroorganizmów i drobnych cząstek organicznych (Usachev i wsp. 2014). Mikrowaga kwarcowa QCM (Quartz Crystal Microbalance) Wykorzystanie zjawiska piezoelektrycznego zachodzącego w kryształach umożliwiło skonstruowanie wagi kwarcowej, spełniającej rolę detektora cząstek molekularnych (Antosiewicz i wsp. 2015). Jest ona rezonatorem, pracującym z drganiami o znanej częstotliwości. Powleczoną złotem, krystaliczną powierzchnię wagi pokrywa się roztworem aldehydu glutarowego, do którego selektywnie przyłączają się przeciwciała. Całość analizy przeprowadza się w komorze, gdzie rozpylany jest roztwór badanej próby. Obecne w nim alergeny, łącząc się z przeciwciałami unieruchomionymi na wadze, obniżają jej częstotliwość drgań. Zmiana częstotliwości

20 20 Katarzyna Borycka jest proporcjonalna do zmiany masy, czyli ilości alergennych białek przyłączonych do przeciwciał (Poitras i Tufenkji 2009, Morris i wsp. 2014). Wagę kwarcową zaczęto wykorzystywać w aerobiologii na niewielką skalę do oznaczania obecności bakterii (Poitras i Tufenkji 2009) oraz alergenów zwierząt (Morris i wsp. 2014). W obydwu przypadkach konieczne jest zastosowanie przeciwciał. Choć będące nowością metody niewykorzystujące przeciwciał (detekcja z użyciem aptamerów) lub reakcji immunoenzymatycznych (SPR, QCM) są na dzień dzisiejszy kosztowne, to w przyszłości mogą być alternatywą dla testu ELI- SA, powszechnie uważanego za czasochłonny i mniej czuły niż wyżej wymienione. Nowe kierunki badań aerobiologicznych Oprócz ziaren pyłku i zarodników grzybów, w kręgu zainteresowań aerobiologów znajdują się także cząsteczki o najmniejszych średnicach aerodynamicznych, gdyż to one najgłębiej penetrują system oddechowy, powodując jego uszkodzenia. Obecnie aparaty kaskadowe umożliwiają wychwytywanie cząsteczek nawet tak małych jak 6 nm (http://www.dekati.com/products/fine%20particle%20measurement/elpi%2b ). Ostatnie badania wykraczają więc poza detekcję alergennych białek i skupiają się także na aminokwasach (Di Filippo i wsp. 2014) i węglowodorach aromatycznych oraz ich wpływie na zdrowie (Taylor i wsp. 2002, Lippmann i wsp. 2003, Virtanen i wsp. 2010, Bełcik i wsp. 2014). Wymienia się już nie tylko alergie związane z nadwrażliwością systemu immunologicznego, ale nierzadko mechaniczne uszkodzenia systemu oddechowego (Di Filippo i wsp. 2014), reakcje synergistyczne z alergenami ziaren pyłku (Taylor i wsp. 2002, Lippmann i wsp. 2003) oraz efekt mutagenny (Bełcik i wsp. 2014). Ponadto, cząsteczki zanieczyszczeń niebiologicznych stanowią ważny nośnik ułatwiający transport alergenów (Lippmann i wsp. 2003). Najnowsze badania wskazują również, iż niektóre zanieczyszczenia powietrza mogą uszkadzać ziarno pyłku, czego efektem jest zwiększenie ilości uwalnianych alergenów, co stwierdzono w oparciu o metody immunologiczne (Motta i wsp. 2006, Ghiani i wsp. 2012). Podejmując się badań z użyciem spektroskopii rentgenowskiej, zaobserwowano, iż metale ciężkie mogą akumulować się na powierzchni ziaren pyłku i migrować wraz z nimi, zwiększając negatywny wpływ na zdrowie (Duque i wsp. 2013). Nową koncepcją jest badanie indywidualnej ekspozycji na alergeny. W takich systemach immunodiagnostycznych wykorzystuje się reakcje alergenów z niespecyficznymi przeciwciałami IgE obecnymi w surowicy krwi każdego człowieka. Dzięki temu uzyskujemy informacje o poziomie reakcji alergicznych konkretnej

Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski

Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski The analysis of hazel pollen count in Poland in 2013 prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska 1, dr Krystyna Piotrowska-Weryszko

Bardziej szczegółowo

5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE

5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE 62 5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE Aerobiologia to nauka o biernym transporcie cząstek biologicznych w powietrzu i ich wpływie na środowisko oraz zdrowie ludzi i

Bardziej szczegółowo

Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Ash pollen count in the air of selected Polish cities in 2014 prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska 1, dr hab. Krystyna Piotrowska-Weryszko

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 25 Katedra Higieny i Promocji Zdrowia, Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Hygiene and

Bardziej szczegółowo

Analiza stężenia pyłku leszczyny w Sosnowcu w 2010 r. K. Dąbrowska-Zapart, K. Chłopek...8

Analiza stężenia pyłku leszczyny w Sosnowcu w 2010 r. K. Dąbrowska-Zapart, K. Chłopek...8 Pyłek leszczyny w Szczecinie (2009 2010) M. Puc, M.I. Puc...2 Pyłek leszczyny w powietrzu Białegostoku w 2010 r. B. Gajo...4 Analiza stężenia pyłku leszczyny w Warszawie w 2010 r. A. Chciałowski, A. Lipiec...6

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Muzeum i Instytut Zoologii Polska Akademia Nauk Akademia im. Jana DługoszaD ugosza Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Magdalena

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Nanotechnologie w diagnostyce

Nanotechnologie w diagnostyce Nanotechnologie w diagnostyce Diagnostyka endoskopowa Nanotechnologie mogą być przydatne w diagnostyce niedostępnych miejsc w badaniach endoskopowych. Temu mogą służyć mikrokamery wielkości antybiotyku,

Bardziej szczegółowo

Grafen materiał XXI wieku!?

Grafen materiał XXI wieku!? Grafen materiał XXI wieku!? Badania grafenu w aspekcie jego zastosowań w sensoryce i metrologii Tadeusz Pustelny Plan prezentacji: 1. Wybrane właściwości fizyczne grafenu 2. Grafen materiał 21-go wieku?

Bardziej szczegółowo

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1.

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Popularność kolektorów próżniowych w Polsce jest na tle Europy zjawiskiem dość wyjątkowym w zasadzie wiele przemawia za wyborem kolektora

Bardziej szczegółowo

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007 Badanie wpływu przedsiewnej stymulacji nasion światłem laserowym przy użyciu spektroskopii w świetle widzialnym i w podczerwieni oraz różnicowej kolorymetrii skaningowej Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA BADAŃ AEROMYKOLOGICZNYCH I WSTĘPNY OPIS BADAŃ PROWADZONYCH W WORCESTER W WIELKIEJ BRYTANII W RAMACH WSPÓŁPRACY WIELOOŚRODKOWEJ

CHARAKTERYSTYKA BADAŃ AEROMYKOLOGICZNYCH I WSTĘPNY OPIS BADAŃ PROWADZONYCH W WORCESTER W WIELKIEJ BRYTANII W RAMACH WSPÓŁPRACY WIELOOŚRODKOWEJ Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe, Nr 3 (2/2011) MAGDALENA SADYŚ, DOROTA MYSZKOWSKA, MATTHEW SMITH (UNIVERSITY OF WORCESTER, MEDICAL UNIVERSITY OF VIENNA 1 ) CHARAKTERYSTYKA BADAŃ

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym

Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym Fragm. Flor. Geobot. Polonica 16(2): 405 414, 2009 Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym DOROTA MYSZKOWSKA i BARTOSZ JENNER MYSZKOWSKA, D. AND JENNER, B. 2009. The characteristics

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce

Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce 202 Alergia Astma Immunologia 2012, 17 (4): 202-208 Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce Pollen monitoring, Lodz 2012 - aerobiology in practice BARBARA MAJKOWSKA-WOJCIECHOWSKA, ZOFIA BALWIERZ,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Alergeny wziewne. DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides

Alergeny wziewne. DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides 4 Alergie na alergeny wziewne Alergie na alergeny wziewne 69 DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides W alergologii weterynaryjnej najczęstszą przyczyną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie Zadbaliśmy o to, żeby wyposażenie w Klubie Młodego Wynalazcy było w pełni profesjonalne. Ważne jest, aby dzieci i młodzież, wykonując doświadczenia korzystały

Bardziej szczegółowo

Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych

Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych Monika KWOKA, Jacek SZUBER Instytut Elektroniki Politechnika Śląska Gliwice PLAN PREZENTACJI 1. Podsumowanie dotychczasowych prac:

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia fluorescencyjna

Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskop fluorescencyjny to mikroskop świetlny, wykorzystujący zjawisko fluorescencji większość z nich to mikroskopy tzw. epi-fluorescencyjne zjawisko fotoluminescencji: fluorescencja

Bardziej szczegółowo

Sugerowany profil testów

Sugerowany profil testów PYŁKI DRZEWA OLIWNEGO Alergologia Molekularna Użyj komponentów alergenowych w celu kwalifikacji pacjentów do właściwej swoistej immunoterapii (SIT) na pyłek drzewa oliwnego Rozwiąż problem wielopozytywności

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni

Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni Spektroskopia ramanowska w badaniach powierzchni z Efekt Ramana (1922, CV Raman) I, ν próbka y Chandra Shekhara Venketa Raman x I 0, ν 0 Monochromatyczne promieniowanie o częstości ν 0 ulega rozproszeniu

Bardziej szczegółowo

www.alergoprofil.pl Antybiotykoterapia w chorobach laryngologicznych J. Ratajczak

www.alergoprofil.pl Antybiotykoterapia w chorobach laryngologicznych J. Ratajczak Praktyczne aspekty diagnostyki alergii na leki ze szczególnym uwzględnieniem alergii na antybiotyki beta-laktamowe i leki miejscowo znieczulające A. Krauze Antybiotykoterapia w chorobach laryngologicznych

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 1129 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 1129 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 1129 SECTIO D 2004 Zakład Pielęgniarstwa Środowiskowego Wydziału Ochrony Zdrowia Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

Bardziej szczegółowo

Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pollen of beech in the air of selected cities of Poland in 2014 lek. Paulina Zielińska 1,2, dr n. med. Piotr Rapiejko 2,3, dr n. med. Agnieszka Lipiec

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych.

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Pracownia Mikroskopii Konfokalnej Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Jarosław Korczyński, Artur Wolny Spis treści: Co w konfokalu

Bardziej szczegółowo

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006 Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus 25 października 2006 Dr Tobias J. Tuthill Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytet Leeds Leeds LS2 9JT www.fbs.leeds.ac.uk

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Pyłek roślin i zarodniki grzybów mikroskopowych w powietrzu atmosferycznym Łodzi w roku 2013

Pyłek roślin i zarodniki grzybów mikroskopowych w powietrzu atmosferycznym Łodzi w roku 2013 192 Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (3): 192-198 Pyłek roślin i zarodniki grzybów mikroskopowych w powietrzu atmosferycznym Łodzi w roku 2013 Pollen and spores of microscopic fungi in atmospheric air

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 2. PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GM-P1X, GM-P2, GM-P4, GM-P5, GM-P7, GM-P1L, GM-P1U KWIECIEŃ 2015

Bardziej szczegółowo

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji.

Hodowlą nazywamy masę drobnoustrojów wyrosłych na podłożu o dowolnej konsystencji. Wzrost mikroorganizmów rozumieć można jako: 1. Wzrost masy i rozmiarów pojedynczego osobnika, tj. komórki 2. Wzrost biomasy i liczebności komórek w środowisku, tj. wzrost liczebności populacji Hodowlą

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

The nettle in the air of selected Polish cities in 2013

The nettle in the air of selected Polish cities in 2013 Pyłek pokrzywy w powietrzu wybranych miast Polski w 213 roku The nettle in the air of selected Polish cities in 213 dr Małgorzata Malkiewicz 1, mgr Kazimiera Chłopek 2, prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska

Bardziej szczegółowo

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C PANTONE 1795 C Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 656 C Oczyszczacze powietrza Seria oczyszczaczy powietrza Lavender marki BLAUPUNKT sprawi, że każdy oddech będzie lżejszy i zdrowszy z pomocą systemu

Bardziej szczegółowo

Promieniowanie cieplne ciał.

Promieniowanie cieplne ciał. Wypromieniowanie fal elektromagnetycznych przez ciała Promieniowanie cieplne (termiczne) Luminescencja Chemiluminescencja Elektroluminescencja Katodoluminescencja Fotoluminescencja Emitowanie fal elektromagnetycznych

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Mikroskopia optyczna

KARTA PRZEDMIOTU. Mikroskopia optyczna KARTA PRZEDMIOTU Jednostka: WRE Dyscyplina: Poziom studiów: 3 Semestr: 3 lub 4 Forma studiów: stacjonarne Język wykładowy: polski Nazwa przedmiotu: Mikroskopia optyczna Symbol przedmiotu: MO Liczba pkt

Bardziej szczegółowo

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 29/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie zasadności finansowania środka spożywczego specjalnego przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT

Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz. Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie KOKSOPROJEKT 1 Zbigniew Figiel, Piotr Dzikowicz Skanowanie 3D przy projektowaniu i realizacji inwestycji w Koksownictwie 2 Plan prezentacji 1. Skanowanie laserowe 3D informacje ogólne; 2. Proces skanowania; 3. Proces

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tło historyczne Pod koniec XIX wieku stosowanie mikroskopów świetlnych w naukach

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia biologiczne i pyłowe w powietrzu atmosferycznym zagrażające zdrowiu człowieka

Zanieczyszczenia biologiczne i pyłowe w powietrzu atmosferycznym zagrażające zdrowiu człowieka Zanieczyszczenia biologiczne i pyłowe w powietrzu atmosferycznym zagrażające zdrowiu człowieka Biological and particulate pollutants threatening human health in the atmospheric air prof. dr hab. Elżbieta

Bardziej szczegółowo

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni

IR II. 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni IR II 12. Oznaczanie chloroformu w tetrachloroetylenie metodą spektrofotometrii w podczerwieni Promieniowanie podczerwone ma naturę elektromagnetyczną i jego absorpcja przez materię podlega tym samym prawom,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z grantu obliczeniowego za rok 2011

SPRAWOZDANIE z grantu obliczeniowego za rok 2011 Zakład Chemii Nieorganicznej i Strukturalnej Wydział Chemiczny Politechnika Wrocławska SPRAWOZDANIE z grantu obliczeniowego za rok 2011 Teoretyczne badania związków kompleksowych i metaloorganicznych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego... /miejscowość, data/

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego... /miejscowość, data/ Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego... FORMULARZ OFERTOWY W odpowiedzi na zapytanie ofertowe z dnia.. złożone przez Biowet Puławy Sp. z o.o. Ja/my niżej podpisany/i (Imiona i nazwiska osób upoważnionych

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Draft programu Sympozjum Alergii na Pokarmy 2015

Draft programu Sympozjum Alergii na Pokarmy 2015 20.03.2015 Piątek GODZ. 12.50 13.00 GODZ. 13.00 14.30 Ceremonia Inauguracyjna Sesja Inauguracyjna Alergia pokarmowa w 2015 roku co dalej? 1. Czy rzeczywiście nastąpił wzrost alergii pokarmowych, 13.00-13.30

Bardziej szczegółowo

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII

METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII METODY STATYSTYCZNE W BIOLOGII 1. Wykład wstępny 2. Populacje i próby danych 3. Testowanie hipotez i estymacja parametrów 4. Planowanie eksperymentów biologicznych 5. Najczęściej wykorzystywane testy statystyczne

Bardziej szczegółowo

Metale we frakcjach pyłu

Metale we frakcjach pyłu Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 129 135 mgr inż. DOROTA KONDEJ dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16

Bardziej szczegółowo

ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba

ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba ŁAPACZ RUMOWISKA DENNEGO W KORYTACH RZECZNYCH RBT (RIVER BEDLOAD TRAP) autor dr Waldemar Kociuba Urządzenie produkowane na licencji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Chronione patentem

Bardziej szczegółowo

VIII Bałtycki Festiwal Nauki Koło Studentów Biotechnologii PG

VIII Bałtycki Festiwal Nauki Koło Studentów Biotechnologii PG VIII Bałtycki Festiwal Nauki Koło Studentów Biotechnologii PG W ramach tegorocznego Bałtyckiego Festiwalu Nauki, który odbył się w dniach od 27 do 29 maja 2010 roku członkowie Koła Studentów Biotechnologii

Bardziej szczegółowo

In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku In vitro gdzie i jak? Sławomir Wołczyński Klinika Rozrodczości i Endokrynologii Ginekologicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Gdzie? Leczenie niepłodności metodami rozrodu wspomaganego medycznie powinno

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji

Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji Statystyka dla jakości produktów i usług Six sigma i inne strategie Wprowadzenie do analizy korelacji i regresji StatSoft Polska Wybrane zagadnienia analizy korelacji Przy analizie zjawisk i procesów stanowiących

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp.

ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. ĆWICZENIE NR 3 BADANIE MIKROBIOLOGICZNEGO UTLENIENIA AMONIAKU DO AZOTYNÓW ZA POMOCĄ BAKTERII NITROSOMONAS sp. Uwaga: Ze względu na laboratoryjny charakter zajęć oraz kontakt z materiałem biologicznym,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH

Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH Załącznik nr 4 Metodyka pobrania materiału przedstawiona jest w osobnym Instrukcja PZH 1. Rodzaj materiału klinicznego w zależności od kierunku i metodyki badań wykonywanych przez PZH Poz. Badanie Rodzaj

Bardziej szczegółowo

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s)

h λ= mv h - stała Plancka (4.14x10-15 ev s) Twórcy podstaw optyki elektronowej: De Broglie LV. 1924 hipoteza: każde ciało poruszające się ma przyporządkowaną falę a jej długość jest ilorazem stałej Plancka i pędu. Elektrony powinny więc mieć naturę

Bardziej szczegółowo

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I

Test diagnostyczny. Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł. Część A (0 5) Standard I strona 1/9 Test diagnostyczny Dorota Lewandowska, Lidia Wasyłyszyn, Anna Warchoł Część A (0 5) Standard I 1. Przemianą chemiczną nie jest: A. mętnienie wody wapiennej B. odbarwianie wody bromowej C. dekantacja

Bardziej szczegółowo

Nowe metody badań jakości wód wykorzystujące technikę teledetekcji lotniczej - przykłady zastosowań

Nowe metody badań jakości wód wykorzystujące technikę teledetekcji lotniczej - przykłady zastosowań Nowe metody badań jakości wód wykorzystujące technikę teledetekcji lotniczej - przykłady zastosowań Małgorzata Słapińska, Tomasz Berezowski, Jarosław Chormański Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Wydział

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE

JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE JAK WYZNACZA SIĘ PARAMETRY WALIDACYJNE 1 Przykład walidacji procedury analitycznej Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO ZADANIA NA ETAP SZKOLNY KONKURSU PRZYRODNICZEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Instrukcja dla uczestników Konkursu 1. Test musi być rozwiązywany samodzielnie. 2. Test

Bardziej szczegółowo

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita

Niezwykłe światło. ultrakrótkie impulsy laserowe. Piotr Fita Niezwykłe światło ultrakrótkie impulsy laserowe Laboratorium Procesów Ultraszybkich Zakład Optyki Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego Światło Fala elektromagnetyczna Dla światła widzialnego długość

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne

Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum. Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Scenariusz lekcji chemii w klasie III gimnazjum Temat lekcji: Białka skład pierwiastkowy, budowa, właściwości i reakcje charakterystyczne Czas trwania lekcji: 2x 45 minut Cele lekcji: 1. Ogólny zapoznanie

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA KOMÓRKI KOMÓRKI EUKARIOTYCZNE W MIKROSKOPIE ŚWIETLNYM JASNEGO POLA I KONTRASTOWO- FAZOWYM; BARWIENIA CYTOCHEMICZNE KOMÓREK

BIOLOGIA KOMÓRKI KOMÓRKI EUKARIOTYCZNE W MIKROSKOPIE ŚWIETLNYM JASNEGO POLA I KONTRASTOWO- FAZOWYM; BARWIENIA CYTOCHEMICZNE KOMÓREK BIOLOGIA KOMÓRKI KOMÓRKI EUKARIOTYCZNE W MIKROSKOPIE ŚWIETLNYM JASNEGO POLA I KONTRASTOWO- FAZOWYM; BARWIENIA CYTOCHEMICZNE KOMÓREK KOMÓRKI EUKARIOTYCZNE W MIKROSKOPIE ŚWIETLNYM JASNEGO POLA I KONTRASTOWO-FAZOWYM;

Bardziej szczegółowo

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk

WODA I OGIEŃ. Prezentacja Mileny Oziemczuk WODA I OGIEŃ Prezentacja Mileny Oziemczuk Ogień Ogień - suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania,, a przede wszystkim: emisja promieniowania widzialnego -światła

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Gen choroby Huntingtona, dwadzieścia lat później

Gen choroby Huntingtona, dwadzieścia lat później Wiadomości naukowe o chorobie Huntingtona. Prostym językiem. Napisane przez naukowców. Dla globalnej społeczności HD. Czy nowa technika zrewolucjonizuje testy genetyczne na chorobę Huntingtona? Zaprezentowano

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika

I. Pobieranie próbek. Lp. Wykaz czynności Wielkość współczynnika Koszty i wykaz badań wykonywanych w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Stawka podstawowa wynosi 40,41 zł. 2. Wyliczenie kosztów usługi następuje w sposób następujący: koszt usługi

Bardziej szczegółowo

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak

Opracował dr inż. Tadeusz Janiak Opracował dr inż. Tadeusz Janiak 1 Uwagi dla wykonujących ilościowe oznaczanie metodami spektrofotometrycznymi 3. 3.1. Ilościowe oznaczanie w metodach spektrofotometrycznych Ilościowe określenie zawartości

Bardziej szczegółowo

Transport i osiadanie pyłów na ścianach i obiektach po wpływem różnych systemów grzewczych.

Transport i osiadanie pyłów na ścianach i obiektach po wpływem różnych systemów grzewczych. Transport i osiadanie pyłów na ścianach i obiektach po wpływem różnych systemów grzewczych. Projekt zrealizowany we współpracy pracy z następuj pującymi ośrodkami o naukowymi: 1 Wydział Chemii, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów

Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Załącznik nr 1 do SIWZ Nazwa i adres Wykonawcy Opis przedmiotu zamówienia wraz z wymaganiami technicznymi i zestawieniem parametrów Przedmiot zamówienia; automatyczny system do diagnostyki molekularnej:

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc

Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Zanieczyszczenia powietrza a obturacyjne choroby płuc Dr med. Piotr Dąbrowiecki Wojskowy Instytut Medyczny Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę Alergię i POCHP Obturacyjne choroby płuc - ASTMA

Bardziej szczegółowo

Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116

Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116 Jacek Ulański Łódź, 11. 11. 2015 Katedra Fizyki Molekularnej Politechnika Łódzka 90-924 Łódź ul. Żeromskiego 116 Recenzja pracy doktorskiej mgr. Arkadiusza Frąckowiaka p.t. Lokalizacja ładunku w przewodnikach

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu

Optymalizacja warunków reakcji PCR w gradiencie temperatury i magnezu Protokół pochodzi ze strony molekularnie.wordpress.com Kopiowanie i rozpowszechnianie wyłącznie w całości, z zachowaniem praw autorskich zgodnie z zasadami licencji GNU Dziękuję za uszanowanie mojej pracy,

Bardziej szczegółowo