Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski"

Transkrypt

1 Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski

2

3 Ziarna pyłku i zarodniki grzybów w powietrzu różnych regionów polski Praca zbiorowa pod redakcją prof. dr hab. Elżbiety Weryszko-Chmielewskiej Polskie Towarzystwo Botaniczne Wydawnictwo Norbertinum Lublin Warszawa 2014

4 Recenzent prof. dr hab. Jacek Dutkiewicz Projekt okładki Aneta Sulborska Paweł Niczyporuk Opracowanie redakcyjne Weronika Haratym Korekta Małgorzata Ożóg Opracowanie komputerowe Paweł Niczyporuk Copyright by Polskie Towarzystwo Botaniczne, Warszawa 2014 Copyright by Katedra Botaniki Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, 2014 ISBN Norbertinum Wydawnictwo Drukarnia Księgarnia spółka z o.o. ul. Długa 5, Lublin tel , fax

5 Spis treści Katarzyna Borycka Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych New methods and trends in aerobiological study Myszkowska Dorota, Ziemianin Monika, Piotrowicz Katarzyna, Stępalska Danuta, Szczepanek Kazimierz, Czarnobilska Ewa Analiza sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w Krakowie w latach The analysis of pollen seasons of selected plant taxa in Cracow in Katarzyna Dąbrowska -Zapart, Kazimiera Chłopek Dynamika sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w powietrzu Sosnowca w latach The dynamics of pollen seasons of selected plant taxa in the air of Sosnowiec in Małgorzata Malkiewicz Dynamika sezonów pyłkowych drzew (Alnus, Corylus, Betula) i roślin zielnych (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) w powietrzu Wrocławia w latach The dynamics of pollen seasons of selected trees (Alnus, Corylus, Betula) and herbaceous plants (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) in the air of Wrocław in Barbara Majkowska -Wojciechowska, Zofia Balwierz, Marek L. Kowalski Sezonowa dynamika stężeń pyłku najczęściej uczulających drzew, traw i chwastów w Łodzi, w latach The seasonal dynamics of pollen concentrations of taxa with the highest allergenic potential including some trees, grasses and weeds in Łódź in the period Małgorzata Puc Pyłek wybranych roślin alergennych w powietrzu Szczecina The pollen of selected allergenic plant taxa in the air of Szczecin

6 6 Spis treści Idalia Kasprzyk, Katarzyna Borycka, Agata Dulska -Jeż Dynamika sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w powietrzu Rzeszowa w latach The dynamics of pollen seasons of selected plant taxa in the air of Rzeszów in Elżbieta Weryszko -Chmielewska, Krystyna Piotrowska -Weryszko Charakterystyka sezonów pyłkowych wybranych taksonów roślin w Lublinie w latach Characteristics of pollen seasons of selected plant taxa in Lublin in Agnieszka Dąbrowska Dynamika sezonów pyłkowych drzew (Alnus, Corylus, Betula) i roślin zielnych (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) w powietrzu Lublina w latach (metoda grawimetryczna) The dynamics of pollen seasons of selected trees (Alnus, Corylus, Betula) and herbaceous plants (Ambrosia, Artemisia, Poaceae) in the air of Lublin in (gravimetric method) Agnieszka Grinn -gofroń Wieloletnie badania nad rodzajami Alternaria, Cladosporium i Ganoderma w Szczecinie ( ) Long term studies on the fungal genera Alternaria, Cladosporium and Ganoderma in Szczecin ( ) Aneta Sulborska, Weronika Haratym, Beata Żuraw Zarodniki Alternaria w aeroplankotnie Lublina w latach Alternaria spores in the aeroplankton of Lublin in the years Danuta Stępalska, Jerzy Wołek, Katarzyna Piotrowicz Stężenia zarodników Didymella w Krakowie w latach Didymella spore concentrations in Cracow in Joanna Kaczmarek, Adam Dawidziuk, Idalia Kasprzyk, Małgorzata Jędryczka Sezonowe zmiany stężenia askospor grzybów kompleksu Leptosphaeria maculans L. biglobosa na Podkarpaciu w okresie dziesięciolecia ( ) Seasonal changes in ascospore concentrations of fungal species belonging to the Leptosphaeria maculans L. biglobosa complex in the Carpathian foothills over ten years ( )

7 Spis treści 7 Agnieszka Wojciechowska Białka stresu pyłku roślin klasyfikacja, charakterystyka, implikacje zdrowotne i środowiskowe Pollen pathogenesis related proteins classification, characteristics, health and environmental implications Elżbieta Weryszko -Chmielewska, Krystyna Piotrowska -Weryszko, Aneta Sulborska, Anna Matysik -Woźniak Biologiczne i chemiczno -fizyczne zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego Biological and chemico physical pollutants of the atmospheric air Danuta Stępalska, Dorota Myszkowska V Europejskie Sympozjum Aerobiologiczne (Kraków, 3 7 września 2012) The 5th European Symposium on Aerobiology (Cracow, 3 7 september 2012)

8

9 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych Katarzyna Borycka Uniwersytet Rzeszowski, Katedra Biologii Środowiska Streszczenie Najpowszechniej używaną aparaturą stacji aerobiologicznych jest pułapka wolumetryczna oparta na prototypie Hirsta, a podstawową metodą identyfikacji sporomorf analiza morfologiczna. Najnowsze techniki oznaczania w powietrzu zawartości ziaren pyłku, zarodników grzybów, bakterii i wirusów wykorzystują systemy automatycznego i półautomatycznego zliczania obiektów wraz z cyfrową analizą obrazu, spektroskopię oraz detekcję molekularną (PCR). Analizie stężenia alergenów w powietrzu służą testy immunoenzymatyczne: ELISA oraz chemiluminescencji (HIA). Detekcja molekularna z zastosowaniem aptamerów umożliwia uniezależnienie analiz immunologicznych od kosztownej produkcji przeciwciał, a najnowsze techniki wykorzystujące biosensory: spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych (SPR) i mikrowaga kwarcowa (QCM) od czasochłonnych reakcji enzymatycznych. Zakres stosowanej do badań aerobiologicznych aparatury zwiększa się o pułapki wolumetryczne zasysające powietrze do probówek oraz wysokoi niskoobjętościowe aparaty kaskadowe. Oprócz analiz powietrza dużych obszarów miejskich, badania aerobiologiczne zaczynają także odpowiadać na indywidualne potrzeby osób uczulonych, koncentrując się na jakości powietrza we wnętrzach budynków z zastosowaniem aparatury przenośnej. Wstęp Badania z dziedziny aerobiologii koncentrują się wokół biernego rozprzestrzeniania w powietrzu organizmów żywych, takich jak: wirusy, bakterie, zarodniki

10 10 Katarzyna Borycka grzybów, mszaków i paprotników, ziarna pyłku roślin, drobne owady i pajęczaki oraz ich fragmentów, a także innych cząsteczek pochodzenia organicznego. Tworzą one tzw. aeroplankton. Informacje o uwalnianiu, przemieszczaniu i depozycji tych obiektów znajdują praktyczne zastosowanie we wszelkich obszarach związanych z rolnictwem, leśnictwem i klimatologią (Emberlin 2003, Weryszko- Chmielewska 2007, Ogihara i wsp. 2014). Jednakże w dobie coraz większej zachorowalności na różnego rodzaju alergie i inne dolegliwości powodowane przez zanieczyszczenia powietrza (Isolauri i wsp. 2004), to nauki medyczne najczęściej korzystają z prowadzonego przez aerobiologów monitoringu jakości powietrza. Z tego powodu, spośród elementów aeroplanktonu niezmiennie najwięcej uwagi poświęca się obecności w powietrzu ziaren pyłku, zarodników grzybów oraz ich alergenów (Weryszko -Chmielewska 2007). Podstawową techniką badawczą w aerobiologii jest metoda wolumetryczna, natomiast identyfikacja analizowanych obiektów oparta jest na ocenie cech morfologicznych. Ziarna pyłku oznacza się pod mikroskopem optycznym na podstawie takich cech jak: kształt i rozmiar, liczba i typ apertur oraz urzeźbienie egzyny i zlicza z powierzchni szkiełka mikroskopowego (Carvalho i wsp. 2008). Dla bakterii i niektórych grzybów bazową metodą jest hodowla na pożywkach agarowych, a następnie identyfikacja powstałych kolonii (Alvarez i wsp. 1995, Carvalho i wsp. 2008, Viegas i wsp. 2014). Aby skrócić czas analiz i uczynić je mniej pracochłonnymi, aerobiolodzy we współpracy z naukowcami z rozmaitych dyscyplin badawczych podejmują próby zaadaptowania nowych metod analitycznych. Poniższy przegląd najnowszych dokonań w dziedzinie aerobiologii stanowi próbę syntezy technik badawczych, które w przyszłości mogą uzupełnić lub zastąpić czaso- i pracochłonne metody oparte na analizie morfologicznej. Ponadto, zwraca uwagę na nowe aspekty poruszane w ostatnich latach w badaniach aeroplanktonu, ze szczególnym uwzględnieniem obecnych w nim ziaren pyłku, zarodników grzybów i ich alergenów. Nowe metody badań w aerobiologii Aparatura aerobiologiczna Rozpowszechniona obecnie na całym świecie aparatura stacji aerobiologicznych, oparta na prototypie Hirsta (1952), umożliwia analizę zawartości ziaren pyłku i zarodników grzybów w określonej jednostce objętości powietrza. Metodę taką nazywa się wolumetryczną (objętościową), a pozyskane za jej pomocą próby

11 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 11 analizuje mikroskopowo. W ostatnich latach różne ośrodki naukowe eksperymentują z wprowadzaniem innych typów aparatury, które byłyby pomocne we wdrażaniu do monitoringu aerobiologicznego nowego rodzaju metod analitycznych. Aby pozyskane próby można było poddać analizom immunologicznym, molekularnym i spektroskopowym, skonstruowano urządzenia wolumetryczne zasysające powietrze bezpośrednio do probówek. W powszechnym użyciu są dwie pułapki tego typu: cyklon firmy Burkard (multi -vial cyclone sampler) (Fernández- González i wsp. 2010, 2011, Guedes i wsp. 2014) oraz aparat Coriolis (Coriolis air sampler) (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Pierwszy z nich, zaliczany do aparatury niskoobjętościowej, zasysa 16.5 l powietrza min 1 do 1.5 ml probówek typu Eppendorf. Dzięki mechanizmowi zegarowemu zawartość jednej probówki odpowiada 1 dobie. W drugim wysokoobjętościowym przepływ powietrza można regulować dowolnie w przedziale l min 1. Dzięki sile zasysania, a w aparacie Coriolis dodatkowo dzięki ruchowi wirowemu probówki, cząsteczki osadzają się na jej wewnętrznej ścianie. Próby mogą być pozyskiwane na sucho (multi -vial cyclone sampler) (Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011) lub na mokro (Coriolis air sampler) do buforu bądź wody (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Odrębną grupę pułapek stanowią aparaty kaskadowe. Mają one tę przewagę nad poprzednimi, iż umożliwiają podział zasysanych cząsteczek na frakcje zróżnicowane pod względem średnicy aerodynamicznej. Wzorowane są na aparacie Andersena (Andersen 1958), który składa się z metalowych części zestawionych pionowo na zmianę ze szkiełkami mikroskopowymi lub szalkami Petriego wypełnionymi podłożem mikrobiologicznym. Średnica perforacji każdej z części maleje od góry do dołu. W nowszych urządzeniach używa się filtrów z włókna szklanego, które pozwalają na zatrzymanie cząsteczek o średnicy nawet poniżej 0.7 µm (De Linares i wsp. 2007). Rozmaite wersje aparatury różnią się objętością zasysanego powietrza od 10 do 30, a najnowsze do 100 l min 1 (Andersen 1958, De Linares i wsp. 2007, nt_23 -en.html). W ostatnich latach do badań alergenów wykorzystuje się wysokoobjętościowy aparat kaskadowy (High -Volume Cascade Impactor) CHEMVOL, pozwalający na zasysanie nawet 800 l powietrza min 1. Składa się on z kilku osobnych części, z których każda zawiera okrągły filtr z pianki poliuretanowej. W zależności od tego ile frakcji cząsteczek chce się uzyskać, tyle części jedna na drugiej montuje się w aktualnie używanej aparaturze. Od góry kolejno umieszcza się filtry, na których zatrzymywane będą cząsteczki o coraz mniejszej średnicy (od > 10 do > 0.12 μm). Filtry zmienia się codziennie o tej samej godzinie, a następnie, po pocięciu

12 12 Katarzyna Borycka każdego na 3 części (3 powtórzenia), przechowuje do dalszych analiz (Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013). Niskoobjętościowe aparaty kaskadowe (Low Pressure Impactor LPI) używane są do analiz bardzo małych cząsteczek rzędu kilku nanometrów najczęściej lotnych związków organicznych, produktów spalania paliw (Virtanen i wsp. 2010) i innych drobnych zanieczyszczeń powierza, jak np. aminokwasy (Di Filippo i wsp. 2014). Aparaty takie dzielą cząsteczki na kilkanaście frakcji różnych rozmiarów, z których najmniejsze mogą dochodzić do 30 nm w aparacie DLPI (Di Filippo i wsp. 2014), a nawet do 6 nm w ELPI (Electrical Low Pressure Impactor). Aparat ELPI umożliwia ponadto szybkie określenie rozmiarów i koncentracji cząsteczek w czasie rzeczywistym w oparciu o pomiar ich ładunków elektrycznych (http:// /ELPI%2B ). Do monitoringu jakości powietrza we wnętrzach budynków najczęściej wykorzystuje niewielkich rozmiarów aparaturę, tzw. osobistą lub przenośną. Pułapki takie mają krótki czas zasysania powietrza bezpośrednio na szkiełka mikroskopowe, pożywki agarowe lub do probówek z odpowiednim buforem. Objętość zasysanego powietrza to od 10 do 20 l min 1, natomiast w nowszym urządzeniu MAS -100 do 100 l min 1 (Alvarez i wsp. 1995, Viegas i wsp. 2014, Usachev i wsp. 2014, nt_23 -en.html). Metody usprawniające tradycyjną analizę mikroskopową Współpraca palinologów z informatykami zaowocowała w ostatnich latach opracowaniem systemów półautomatycznego i automatycznego oznaczania i zliczania ziaren pyłku z powierzchni szkiełka mikroskopowego (Boucher i wsp. 2002, Holt i wsp. 2011). Systemy takie składają się z wyposażonego w kamerę mikroskopu optycznego podłączonego do komputera. Ich działanie sprowadza się do przeszukiwania całej powierzchni szkiełka, lokalizowania obiektów (w tym wypadku ziaren pyłku), rozpoznania typów ziaren i ich zliczania. Identyfikacja możliwa jest dzięki wcześniejszemu stworzeniu bazy obrazów i ich dokładnemu matematycznemu opisaniu odpowiednimi parametrami, do których oznaczany obiekt jest porównywany. W systemie półautomatycznego zliczania opisanym przez Boucher i wsp. (2002) ziarna pyłku lokalizowane są dzięki podbarwieniu ich fuksyną, a identyfikacja odbywa się na podstawie obrazu trójwymiarowego. Obiecującą propozycją jest system całkowicie zautomatyzowanego zliczania ziaren (Holt i wsp. 2011). Obiekty wyszukiwane są na obrazie czarno -białym przy niewielkim powiększeniu obiektywu (4x). Ich identyfikacja odbywa się już pod obiektywem 20x. Neuronowe

13 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 13 oprogramowanie pozwala na porównanie 43 parametrów opisujących cechy morfologiczne ziarna. Co istotne dla palinologów: mogą oni na końcu przejrzeć wszystkie obrazy, które system zapisał i pogrupował na poszczególne typy ziaren i zweryfikować poprawność oznaczeń. Ponadto, po przeskanowaniu całej powierzchni szkiełka komputer tworzy trójwymiarową mapę punktowej lokalizacji poszczególnych obiektów na szkiełku. Autorzy twierdzą, że dokładność opracowanej przez nich techniki wynosi od 88 do 100%. Dodatkowo, cechuje ją wysoka powtarzalność przy każdym kolejnym zliczaniu ziaren z tego samego szkiełka, o wiele wyższa niż w przypadku porównania wyników dla grupy palinologów analizujących ten sam preparat. Niedokładności mogą powstawać wówczas, gdy ziarna pyłku mocno zachodzą jedno na drugie, co utrudnia rozpoznanie obrazu. Niedawno opracowaną techniką jest Direct Vision System (http://www. aeromedi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=88&itemid=9), umożliwiający cyfrową analizę obrazu. Dzięki zastosowaniu specjalnego barwnika redprot, przyjmującego kolor od jasnoróżowego do ciemnoniebieskiego, możliwe jest oznaczanie białek, bakterii, ziaren pyłku, zarodników grzybów oraz drobnych organizmów (np. roztoczy) zarówno w roztworach, jak i na powierzchniach: szklanych, metalowych oraz na membranach. Częścią systemu jest urządzenie aeroscope służące do automatycznej, precyzyjnej manipulacji szkiełkiem mikroskopowym, co daje możliwość wykonania szybkich seryjnych analiz. Oznaczanie ziaren pyłku do rodzaju możliwe jest dzięki różnicom w rozchodzeniu się barwnika w komórce. Komputerowy program do analizy obrazu skanuje poszczególne piksele w różnych odcieniach szarości i zaznacza rejony odpowiadające kolorem oraz rozmiarem poszukiwanym obiektom. Metody oparte na właściwościach fizyko chemicznych W ostatnich latach w aerobiologii podjęto próby wprowadzenia technik badawczych wykorzystujących różne rodzaje promieniowania. Ich zastosowanie możliwe jest dzięki występowaniu różnic w chemicznej kompozycji ściany komórkowej. Głównym budulcem trwałej struktury ściany ziaren pyłku wszystkich taksonów jest sporopolenina (Weryszko -Chmielewska 2003, Ivleva i wsp. 2005), posiadająca w swej strukturze głównie karotenoidy i ich estry warunkujące rozróżnianie gatunków metodą spektroskopii (Schulte i wsp. 2009). Zróżnicowanie ilościowe rozmaitych składników chemicznych przekłada się na występowanie różnych grup funkcyjnych i wiązań chemicznych między nimi. Wzbudzone falą o określonej długości, każde z nich emituje promieniowanie o charakterystycznej dla siebie częstotliwości. Zarówno ilościowe jak i jakościowe zróżnicowanie znajduje odbicie

14 14 Katarzyna Borycka w widmach pasmowych rejestrowanych przy pomocy spektroskopu (Ivleva i wsp. 2005, Guedes i wsp. 2014). Dotychczasowe badania nad szerszym zastosowaniem technik spektroskopowych wskazują, że możliwa jest identyfikacja typów ziaren pyłku w mieszaninach, w których większość stanowi jeden rodzaj (Ivleva i wsp. 2005, Gottardini i wsp. 2007) lub w próbkach z dni, w których stężenie ziaren pyłku danego typu osiągało najwyższe wartości (Guedes i wsp. 2014). Chociaż najnowsze badania zaowocowały stworzeniem bazy spektrów promieniowania charakterystycznych dla alergennych taksonów roślin (Guedes i wsp. 2014), trudnością na dzień dzisiejszy byłoby prawdopodobnie oznaczenie tą metodą niskich stężeń na początku i pod koniec sezonu pyłkowego. Do tej pory opisano próby wykorzystania spektroskopii w podczerwieni (Gottardini i wsp. 2007) i spektroskopii Ramana (Ivleva i wsp. 2005, Sengupta 2005, Guedes i wsp. 2014), z których więcej uwagi w badaniach aerobiologicznych poświęcono tej drugiej. Spektroskopia Ramana W spektroskopii Ramana widmo uzyskuje się dzięki silnemu promieniowaniu monochromatycznemu, do wytworzenia którego wykorzystuje się laser (Ivleva i wsp. 2005). Próbki nie wymagają wstępnego przygotowania, ich analiza trwa krótko, a ziarna pyłku można rozróżnić do rodzaju co udało osiągnąć się także dla taksonów z rodziny Poaceae (Guedes i wsp. 2014). Problemem jest często dodatkowa autofluorescencja ziaren, zaburzająca obraz widma. Aby tego uniknąć badane cząsteczki pokrywa się cienką warstwą metalu. Dzięki temu uzyskuje się wzmocniony sygnał i tym samym ostrzejszy obraz widma. Jest to tzw. powierzchniowo wzmocniona spektroskopia Ramana (SERS), której zastosowanie przetestowano także dla bakterii (Sengupta i wsp. 2005). Detekcja molekularna Bardzo obiecującą alternatywą dla analizy mikroskopowej wydaje się być detekcja materiału genetycznego przy zastosowaniu technik PCR (Polymerase Chain Reaction). Metodę tę zaczęto wykorzystywać do oznaczania bakterii i zarodników niektórych grzybów obecnych w powietrzu (Alvarez i wsp. 1995, Williams i wsp. 2001, Calderon i wsp. 2002). Dla ziaren pyłku znalazła dotychczas szersze zastosowanie do identyfikacji materiału kopalnego (Parducci i Suyama 2011). Oznaczenia molekularne możliwe są po pozyskaniu prób bezpośrednio z powietrza zassanego

15 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 15 do probówki na sucho (Williams i wsp. 2001) lub na mokro (Carvalho i wsp. 2008, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Ostatnie doświadczenia wskazują także na możliwość zaadaptowania techniki w powiązaniu z najpowszechniejszą aparaturą aerobiologiczną opartą na prototypie Hirsta (Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009, Longhi i wsp. 2009). Powodem, dla którego metoda PCR nie jest dotychczas szeroko wykorzystywana w badaniach aerobiologicznych, są trudności z precyzyjnym oznaczeniem stężenia DNA, które przekładałoby się na ilość badanego materiału (bakterii, zarodników grzybów czy ziaren pyłku). Uzyskanie tak dokładnych wyników dzięki wyznakowaniu fluorescencyjnemu cząsteczek DNA (np. barwnikiem Sybr Green) umożliwia ilościowy PCR (real -time PCR, qpcr). Metoda ta wymaga jednak bardzo czystego materiału genetycznego. W przeciwnym wypadku inhibicja polimerazy podczas syntezy DNA może prowadzić do zahamowania reakcji lub obniżenia minimalnego progu detekcji niewielkie stężenia, istotne z punktu widzenia aerobiologii, mogą nie zostać zarejestrowane (Demeke i Jenkins 2010). Tymczasem zarówno w powietrzu (Calderon i wsp. 2002), jak i w samym ziarnie pyłku (St. Pierre i wsp. 1994) znajdują się potencjalne inhibitory reakcji, takie jak: niebiologiczne zanieczyszczenia powietrza (Calderon i wsp. 2002), DNA innych organizmów (Williams i wsp. 2001), elementy kompozycji ściany ziaren polisacharydy i związki polifenolowe (Alvarez i wsp. 1995, Demeke i Jenkins 2010). Mimo, iż ostatnie badania wskazują, że możliwa jest detekcja nawet tak niewielkich ilości jak 3 ziarna pyłku (Longhi i wsp. 2009), to należy liczyć się ze stratami DNA podczas kolejnych etapów przygotowywania próby. Aby pokonać te trudności, metodyka PCR dla potrzeb aerobiologii różni się od standardowej procedury większą liczbą cykli amplifikacji (do 40, czyli o 5 10 więcej niż standardowo) oraz wysoce specyficznymi i krótkimi starterami (Longhi i wsp. 2009, Suyama 2011). W przypadku ziaren pyłku, z powodu ich wielowarstwowej ściany komórkowej, odpornej na działanie wysokiej temperatury i większości czynników chemicznych (w tym silnych kwasów) (Weryszko -Chmielewska 2003), trudnością jest sama izolacja materiału genetycznego. W celu jej ułatwienia stosuje się wytrząsanie próbki w młynkomikserach typu Fast Prep z kulkami szklanymi w buforze z różną kombinacją rozmaitych detergentów, takich jak: CTAB, SDS, Nonident P-40 (Williams i wsp. 2001, Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009, Longhi i wsp. 2009, Parducci i Suyama 2011). Łatwiejszą izolację bakteryjnego DNA przeprowadza się bez wytrząsania, z użyciem detergentu SDS lub przez naprzemienne traktowanie wysoką i niską temperaturą (Alvarez i wsp. 1995). Warto zaznaczyć, że technika real -time PCR może znaleźć szersze zastosowanie nie tylko przy monitoringu skierowanym do alergików. Byłaby cenną pomocą

16 16 Katarzyna Borycka w ochronie roślin przed chorobami grzybowymi (Frenguelli 1998, Calderon i wsp. 2002, Kaczmarek i wsp. 2009) oraz w identyfikacji gatunków grzybów, których nie można hodować na pożywkach albo których rozróżnienie na podstawie cech morfologicznych jest trudne czy wręcz niemożliwe (Kaczmarek i wsp. 2009, Viegas i wsp. 2014). Metody immunologiczne badanie alergenów Za objawy uczulenia i astmy odpowiedzialne są alergenne białka zlokalizowane w pylnikach, na powierzchni egzyny, intyny lub w cytoplazmie ziaren pyłku (Weryszko -Chmielewska 2003) oraz we wnętrzu zarodników (Green i wsp. 2006). Uwolnione poza ich obręb w procesie pylenia oraz kiełkowania łagiewki pyłkowej (u drzew) (Grote i wsp. 2003), kiełkowania zarodników (Green i wsp. 2006) lub w efekcie pękania uwodnionego ziarna (u traw) (Suphioglu i wsp. 1992, Taylor i wsp. 2002), migrują w powietrzu jako wolne cząstki łatwo przenikające do dróg oddechowych. Dogłębne poznanie lokalizacji i mechanizmów uwalniania alergenów możliwe było dzięki zastosowaniu takich technik jak: western blot (detekcja białek przez ich rozdział elektroforetyczny, unieruchomienie na membranie i przyłączenie specyficznych dla nich przeciwciał) (Suphioglu i wsp. 1992) czy skaningowa mikroskopia elektronowa (SEM) (Taylor i wsp. 2002, Grote i wsp. 2003). Jeśli dane aerobiologiczne mają służyć osobom uczulonym, bardziej zasadną wydaje się być detekcja immunologiczna alergennych białek niż typowa analiza morfologiczna ziaren pyłku i zarodników grzybów (Ekebom i wsp. 1996, Buters i wsp. 2010, 2012). Powodem jest opisywany przez wielu autorów brak synchronizacji terminów sezonów pyłkowych z terminami występowania w powietrzu ich najważniejszych alergenów (Ekebom i wsp. 1996, Takahashi i wsp. 2001, De Linares i wsp. 2007, Fernández González i wsp. 2010, Albertini i wsp. 2013, Galán i wsp. 2013). Ponadto, potencjał alergenny ziaren pyłku (liczba alergenów uwolnionych przez 1 ziarno) niejednokrotnie różni się między latami oraz dniami sezonu (Buters i wsp. 2010), co może być związane z ich geograficznym pochodzeniem (Buters i wsp. 2012, Galán i wsp. 2013) oraz warunkami atmosferycznymi (Fernández -gonzález i wsp. 2011, Suphioglu i wsp. 1992). Skalę tych różnic dobrze obrazują badania, w których Buters i wsp. (2012) stwierdzili, że zawartość alergenu Bet v 1 uwalnianego przez jedno ziarno obecne w powietrzu może wahać się nawet dziesięciokrotnie w różnych rejonach Europy. W badaniach immunologicznych trzeba jednak pamiętać o możliwości zafałszowania wyników, gdy alergeny wykazują podobieństwo w budowie cząsteczkowej między sobą, jak np. alergeny brzozy i olszy czy brzozy i dębu. Łatwo dochodzi wówczas do reakcji krzyżowych

17 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 17 z niespecyficznymi dla danego taksonu przeciwciałami (Ekebom i wsp. 1996, Buters i wsp. 2010). Dodatkowo, często podejmowanym przez naukowców tematem jest weryfikacja rozmiarów cząsteczek, które mogą wywoływać objawy alergii. Dlatego coraz częściej używa się aparatury z filtrami dzielącymi cząsteczki na różne frakcje (Andersen 1958, De Linares i wsp. 2007, Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013), choć do detekcji immunologicznej możliwe jest również zastosowanie urządzeń zasysających powietrze do probówek (Carvalho i wsp. 2008, Fernández- González i wsp. 2010, 2011, Gómez -Domenech i wsp. 2010). Metody immunoenzymatyczne ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) Do jakościowych i ilościowych oznaczeń alergenów najpowszechniej wykorzystuje się enzymatyczny test podwójnej immunosorpcji, tzw. sandwich ELISA (De Linares i wsp. 2007, Buters i wsp. 2010, 2012, Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011, Albertini i wsp. 2013). Białka alergeny, zostają najpierw wypłukane z filtrów aparatów kaskadowych lub z osadu zebranego do probówki roztworem soli fizjologicznej buforowanej fosforanem (PBS). Celem zwiększenia zagęszczenia alergenów, próby po takiej ekstrakcji poddaje się zwykle liofilizacji (Buters i wsp. 2010, 2012, Albertini i wsp. 2013). Test ELISA polega na przyłączeniu obecnego w roztworze alergenu do specyficznego dla niego przeciwciała związanego wcześniej z wielodołkową płytką z tworzywa sztucznego. Następnie z alergenem łączy się drugie specyficzne przeciwciało, a z nim kompleks streptawidyna enzym (peroksydaza). Jest to etap, w którym przeciwciała zostają znakowane dzięki silnemu powinowactwu streptawidyny do aminokwasu biotyny. Wiążący się do enzymu substrat zapoczątkowuje reakcję barwną, której intensywność mierzy się spektrofotometrcznie. Na podstawie wartości absorbancji przy określonej długości fali oblicza się stężenie alergenu w próbie (De Linares i wsp. 2007, Fernández -gonzález i wsp. 2010, 2011). Test ELISA jest bardzo czułą metodą, a jego wiarygodność w dużej mierze zależy od stabilnych warunków termicznych i precyzji wykonania analiz. Dlatego też duży nacisk kładzie się na weryfikację wiarygodności testów. Służą temu sporządzane osobno dla każdej z analiz: krzywa wzorcowa oraz co najmniej dwie kontrole pozytywne o znanych stężeniach alergenów. Ponadto, aby zweryfikować liniowość otrzymanych wyników, pojedyncza próba testowana jest w kilku rozcieńczeniach (Buters i wsp. 2012, Albertini i wsp. 2013).

18 18 Katarzyna Borycka Immunologiczny test chemiluminescencji HIA (Halogen Immunoassay) Aby umożliwić analizę stężenia alergenów z wykorzystaniem najpowszechniejszej w stacjach aerobiologicznych aparatury opartej na prototypie Hirsta, podjęto próby testów immunoenzymatycznych na membranach poliwinylowych z fluorkiem. Analiza możliwa jest do przeprowadzenia bezpośrednio na taśmie zdjętej z bębna aparatu. Podobnie jak przy teście ELISA do alergenów przyłączone zostają przeciwciała, z tym że reakcja barwna widoczna jest w postaci efektu halo, tworzącego się zarówno wokół ziaren pyłku, jak i cząsteczek alergenów. Stężenie alergenów jest proporcjonalne do chemiluminescencji mierzonej przy pomocy luminometru w relatywnych jednostkach świetlnych (RLU) bądź gęstości optycznej wyznaczanej po przejściu światła przez warstwę halo (Ekebom i wsp. 1996, Razmovski i wsp. 2000, Madeja i wsp. 2005). Dodatkową zaletę metody stanowi możliwość uzyskania obrazu na filmie rentgenowskim, który może odzwierciedlać godzinowe stężenia alergenów (Ekebom i wsp. 1996, Madeja i wsp. 2005) oraz ich lokalizację w ziarnach pyłku i zarodnikach grzybów (Green i wsp. 2006). Zastosowanie tej techniki ogranicza jednak dłuższy czas analiz niż przy teście ELISA (Ekebom i wsp. 1996). Ponadto, pułapki oparte na prototypie Hirsta cechuje ograniczona zdolność do gromadzenia cząsteczek o średnicy mniejszej niż 3 µm, co przemawia za wykorzystywaniem do badań nad alergenami aparatury wysokoobjętościowej (Emberlin 2003). Detekcja molekularna alergenów z wykorzystaniem aptamerów Absolutną nowością, zarówno dla aerobiologii, jak i alergologii, jest technika łącząca detekcję molekularną i immunologiczną. Jako jedyna metoda oznaczania alergennych białek nie wykorzystuje przeciwciał, lecz krótkie odcinki nici DNA (oligonukleotydy) zwane aptamerami. Są one znakowane aminokwasami, do których duże powinowactwo wykazuje np. neutrawidyna. Po jej przyłączeniu do kompleksu białko (aptamer), dodaje się enzym z substratem, czego wynikiem jest reakcja barwna. Wyzwalana w jej efekcie chemiluminescencja odzwierciedla stężenie alergenu. Dotychczas pojawiło się jedno doniesienie o możliwości wykorzystania aptamerów do detekcji alergenów ziaren pyłku. Być może w przyszłości technika ta pozwoli na ominięcie ograniczeń, jakie posiadają typowe testy immunologiczne, a więc kosztownej produkcji przeciwciał i uzależnienia reakcji od wąskiego zakresu warunków termicznych (Ogihara i wsp. 2015).

19 Nowe metody i trendy w badaniach aerobiologicznych 19 Metody immunologiczne niewykorzystujące reakcji enzymatycznych Dogłębne poznanie zjawisk optyki i fizyki falowej dało możliwości do rozwoju technik pomiarowych opartych o biosensory. W przeciwieństwie do poprzednich, techniki te nie wykorzystują reakcji enzymatycznych, nie wymagają żadnego znakowania analizowanych białek, co znacznie skraca czas analizy (Takahashi i wsp. 2001, Antosiewicz i wsp. 2015). Duża czułość systemów pomiarowych sprawia, że możliwy jest niższy próg detekcji alergenów niż przy metodzie ELISA (Huang i wsp. 2008), ale z racji dużego wpływu temperatury na pomiar, analizy można przeprowadzać tylko w pomieszczeniach z kontrolowanymi warunkami termicznymi (Takahashi i wsp. 2001). Spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych SPR (Surface Plasmon Resonance) Spektrometria rezonansu plazmonów powierzchniowych jest to technika optyczna, w której stężenie alergenów wyznacza się na podstawie zmian współczynnika załamania światła. Przeciwciała wiążą się do płytki szklanej pokrytej cienką warstwą złota. Za pomocą lasera wzbudzone zostają elektrony na powierzchni złota, dzięki czemu tworzy się pole elektryczne, a w konsekwencji następuje zmiana stężenia analizowanej substancji na powierzchni płytki. Zmiana stężenia warunkuje zmianę współczynnika załamania światła (Takahashi i wsp. 2001, Huang i wsp. 2008). Metoda ta pozwala na badanie stężenia alergenów w czasie rzeczywistym nawet co godzinę (gdy stężenia alergenów są wysokie) (Takahashi i wsp. 2001). Zastosowanie techniki SPR w aerobiologii nie ogranicza się tylko do detekcji alergenów. Za jej pomocą można oznaczać obecność wirusów, mikroorganizmów i drobnych cząstek organicznych (Usachev i wsp. 2014). Mikrowaga kwarcowa QCM (Quartz Crystal Microbalance) Wykorzystanie zjawiska piezoelektrycznego zachodzącego w kryształach umożliwiło skonstruowanie wagi kwarcowej, spełniającej rolę detektora cząstek molekularnych (Antosiewicz i wsp. 2015). Jest ona rezonatorem, pracującym z drganiami o znanej częstotliwości. Powleczoną złotem, krystaliczną powierzchnię wagi pokrywa się roztworem aldehydu glutarowego, do którego selektywnie przyłączają się przeciwciała. Całość analizy przeprowadza się w komorze, gdzie rozpylany jest roztwór badanej próby. Obecne w nim alergeny, łącząc się z przeciwciałami unieruchomionymi na wadze, obniżają jej częstotliwość drgań. Zmiana częstotliwości

20 20 Katarzyna Borycka jest proporcjonalna do zmiany masy, czyli ilości alergennych białek przyłączonych do przeciwciał (Poitras i Tufenkji 2009, Morris i wsp. 2014). Wagę kwarcową zaczęto wykorzystywać w aerobiologii na niewielką skalę do oznaczania obecności bakterii (Poitras i Tufenkji 2009) oraz alergenów zwierząt (Morris i wsp. 2014). W obydwu przypadkach konieczne jest zastosowanie przeciwciał. Choć będące nowością metody niewykorzystujące przeciwciał (detekcja z użyciem aptamerów) lub reakcji immunoenzymatycznych (SPR, QCM) są na dzień dzisiejszy kosztowne, to w przyszłości mogą być alternatywą dla testu ELI- SA, powszechnie uważanego za czasochłonny i mniej czuły niż wyżej wymienione. Nowe kierunki badań aerobiologicznych Oprócz ziaren pyłku i zarodników grzybów, w kręgu zainteresowań aerobiologów znajdują się także cząsteczki o najmniejszych średnicach aerodynamicznych, gdyż to one najgłębiej penetrują system oddechowy, powodując jego uszkodzenia. Obecnie aparaty kaskadowe umożliwiają wychwytywanie cząsteczek nawet tak małych jak 6 nm (http://www.dekati.com/products/fine%20particle%20measurement/elpi%2b ). Ostatnie badania wykraczają więc poza detekcję alergennych białek i skupiają się także na aminokwasach (Di Filippo i wsp. 2014) i węglowodorach aromatycznych oraz ich wpływie na zdrowie (Taylor i wsp. 2002, Lippmann i wsp. 2003, Virtanen i wsp. 2010, Bełcik i wsp. 2014). Wymienia się już nie tylko alergie związane z nadwrażliwością systemu immunologicznego, ale nierzadko mechaniczne uszkodzenia systemu oddechowego (Di Filippo i wsp. 2014), reakcje synergistyczne z alergenami ziaren pyłku (Taylor i wsp. 2002, Lippmann i wsp. 2003) oraz efekt mutagenny (Bełcik i wsp. 2014). Ponadto, cząsteczki zanieczyszczeń niebiologicznych stanowią ważny nośnik ułatwiający transport alergenów (Lippmann i wsp. 2003). Najnowsze badania wskazują również, iż niektóre zanieczyszczenia powietrza mogą uszkadzać ziarno pyłku, czego efektem jest zwiększenie ilości uwalnianych alergenów, co stwierdzono w oparciu o metody immunologiczne (Motta i wsp. 2006, Ghiani i wsp. 2012). Podejmując się badań z użyciem spektroskopii rentgenowskiej, zaobserwowano, iż metale ciężkie mogą akumulować się na powierzchni ziaren pyłku i migrować wraz z nimi, zwiększając negatywny wpływ na zdrowie (Duque i wsp. 2013). Nową koncepcją jest badanie indywidualnej ekspozycji na alergeny. W takich systemach immunodiagnostycznych wykorzystuje się reakcje alergenów z niespecyficznymi przeciwciałami IgE obecnymi w surowicy krwi każdego człowieka. Dzięki temu uzyskujemy informacje o poziomie reakcji alergicznych konkretnej

Sezon pylenia traw w 2015 r. w Krakowie, Lublinie, Opolu, Piotrkowie Trybunalskim, Sosnowcu, we Wrocławiu i w Zielonej Górze

Sezon pylenia traw w 2015 r. w Krakowie, Lublinie, Opolu, Piotrkowie Trybunalskim, Sosnowcu, we Wrocławiu i w Zielonej Górze Sezon pylenia traw w 2015 r. w Krakowie, Lublinie, Opolu, Piotrkowie Trybunalskim, Sosnowcu, we Wrocławiu i w Zielonej Górze Grass pollen season in Cracow, Lublin, Opole, Piotrkow Trybunalski, Sosnowiec,

Bardziej szczegółowo

Pyłek traw w powietrzu wybranych miast Polski w 2007 roku The grass pollen in the air of selected Polish cities in 2007

Pyłek traw w powietrzu wybranych miast Polski w 2007 roku The grass pollen in the air of selected Polish cities in 2007 Pyłek traw w powietrzu wybranych miast Polski w 7 roku The grass pollen in the air of selected Polish cities in 7 mgr Kazimiera Chłopek 1, dr Małgorzata Malkiewicz 2, dr n. farm. Dorota Myszkowska 3, dr

Bardziej szczegółowo

Stężenie pyłku roślin w powietrzu Sosnowca w 2012 roku

Stężenie pyłku roślin w powietrzu Sosnowca w 2012 roku Stężenie pyłku roślin w powietrzu Sosnowca w 2012 roku Concentration of airborne pollen grains in Sosnowiec in 2012 mgr Kazimiera Chłopek Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski w Sosnowcu Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski

Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski Analiza stężenia pyłku leszczyny w 2013 r. w wybranych miastach Polski The analysis of hazel pollen count in Poland in 2013 prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska 1, dr Krystyna Piotrowska-Weryszko

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka sezonów pyłkowych wybranych roślin alergennych w Warszawie w 2013 r.

Charakterystyka sezonów pyłkowych wybranych roślin alergennych w Warszawie w 2013 r. Charakterystyka sezonów pyłkowych wybranych roślin alergennych w Warszawie w 213 r. Characteristics of pollen seasons of selected allergenic plants in Warsaw in 213 dr n. med. Piotr Rapiejko 1,2, dr n.

Bardziej szczegółowo

5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE

5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE 62 5. MONITORING PYŁKU ROŚLIN I ZARODNIKÓW GRZYBÓW W POWIETRZU W KRAKOWIE Aerobiologia to nauka o biernym transporcie cząstek biologicznych w powietrzu i ich wpływie na środowisko oraz zdrowie ludzi i

Bardziej szczegółowo

Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Zawartość pyłku jesionu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Ash pollen count in the air of selected Polish cities in 2014 prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska 1, dr hab. Krystyna Piotrowska-Weryszko

Bardziej szczegółowo

Analiza stężenia pyłku ambrozji w Lublinie, Warszawie i Lwowie w 2013 r.

Analiza stężenia pyłku ambrozji w Lublinie, Warszawie i Lwowie w 2013 r. Analiza stężenia pyłku ambrozji w Lublinie, Warszawie i Lwowie w r. Analysis of ragweed pollen concentration in Lublin, Warsaw and Lviv in prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska, dr n. med. Piotr

Bardziej szczegółowo

Alergeny pyłku leszczyny są po alergenach pyłku

Alergeny pyłku leszczyny są po alergenach pyłku Analiza stężenia pyłku leszczyny w wybranych miastach Polski w 28 roku The analysis of hazel pollen count in selected Polish cities in 28 dr Małgorzata Malkiewicz 1, dr Małgorzata Puc 2, mgr Kazimiera

Bardziej szczegółowo

Pyłek wybranych roślin alergogennych i zarodników Alternaria w powietrzu Szczecina w 2013 r.

Pyłek wybranych roślin alergogennych i zarodników Alternaria w powietrzu Szczecina w 2013 r. Pyłek wybranych roślin alergogennych i zarodników Alternaria w powietrzu Szczecina w 2013 r. Pollen of selected allergenic plants and Alternaria spores in the air of Szczecin in 2013 dr hab. n. biol. Małgorzata

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Dr n. med. Analiza stężenia. Agnieszka Lipiec1. Piotr Rapiejko1,2

Dr n. med. Dr n. med. Analiza stężenia. Agnieszka Lipiec1. Piotr Rapiejko1,2 autor(); Dr n. med. Agnieszka Lipiec1 Dr n. med. Piotr Rapiejko1,2 1Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii, WUM Warszawa Kierownik Zakładu: Prof. nadzw. WUM dr hab. n. med. Bolesław

Bardziej szczegółowo

Pyłek wybranych roślin alergogennych w powietrzu Białegostoku w 2012 r.

Pyłek wybranych roślin alergogennych w powietrzu Białegostoku w 2012 r. Pyłek wybranych roślin alergogennych w powietrzu Białegostoku w 2012 r. Allergic pollen in the air of Bialystok in 2012 dr hab. Bożena Kiziewicz 1, mgr Bernadetta Gajo 2, mgr Przemysław Kosieliński 1 1

Bardziej szczegółowo

Analiza stężenia pyłku ambrozji w wybranych miastach Polski w 2014 r. Ambrosia pollen count in the selected Polish cities in 2014

Analiza stężenia pyłku ambrozji w wybranych miastach Polski w 2014 r. Ambrosia pollen count in the selected Polish cities in 2014 Analiza stężenia pyłku ambrozji w wybranych miastach Polski w 14 r. Ambrosia pollen count in the selected Polish cities in 14 prof. dr hab. Elżbieta Weryszko-Chmielewska 1, dr hab. Krystyna Piotrowska-Weryszko

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB

Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO. Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja metod wykrywania, identyfikacji i ilościowego oznaczania GMO Magdalena Żurawska-Zajfert Laboratorium Kontroli GMO IHAR-PIB Walidacja Walidacja jest potwierdzeniem przez zbadanie i przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Sezony pyłkowe brzozy w Sosnowcu w latach

Sezony pyłkowe brzozy w Sosnowcu w latach Sezony pyłkowe brzozy w Sosnowcu w latach Birch pollen season in Sosnowiec in Katarzyna Dąbrowska-Zapart, Kazimiera Chłopek Katedra Paleontologii i Stratygrafii, Wydział Nauk o Ziemi, Uniwersytet Śląski

Bardziej szczegółowo

Pyłek grabu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Pyłek grabu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pyłek grabu w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pollen of hornbeam in the air of selected cities of Poland in 2014 dr n. med. Agnieszka Lipiec 1,2, dr hab. n. biol. Małgorzata Puc 3, mgr Ewa Kalinowska

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

METODY BADAŃ BIOMATERIAŁÓW

METODY BADAŃ BIOMATERIAŁÓW METODY BADAŃ BIOMATERIAŁÓW 1 Cel badań: ograniczenie ryzyka związanego ze stosowaniem biomateriałów w medycynie Rodzaje badań: 1. Badania biofunkcyjności implantów, 2. Badania degradacji implantów w środowisku

Bardziej szczegółowo

Techniki immunoenzymatycznego oznaczania poziomu hormonów (EIA)

Techniki immunoenzymatycznego oznaczania poziomu hormonów (EIA) Techniki immunoenzymatycznego oznaczania poziomu hormonów (EIA) Wstęp: Test ELISA (ang. Enzyme-Linked Immunosorbent Assay), czyli test immunoenzymatyczny (ang. Enzyme Immunoassay - EIA) jest obecnie szeroko

Bardziej szczegółowo

Wyniki pomiarów stężeń pyłków roślin w powietrzu atmosferycznym Łodzi w sezonie 2009

Wyniki pomiarów stężeń pyłków roślin w powietrzu atmosferycznym Łodzi w sezonie 2009 37 Wyniki pomiarów stężeń pyłków roślin w powietrzu atmosferycznym Łodzi w sezonie 2009 The analysis of pollen count in the atmosphere of Lodz (central Poland) during the vegetation season of 2009 BARBARA

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 313 SECTIO D 25 Katedra Higieny i Promocji Zdrowia, Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Hygiene and

Bardziej szczegółowo

Analiza stężenia pyłku leszczyny w Sosnowcu w 2010 r. K. Dąbrowska-Zapart, K. Chłopek...8

Analiza stężenia pyłku leszczyny w Sosnowcu w 2010 r. K. Dąbrowska-Zapart, K. Chłopek...8 Pyłek leszczyny w Szczecinie (2009 2010) M. Puc, M.I. Puc...2 Pyłek leszczyny w powietrzu Białegostoku w 2010 r. B. Gajo...4 Analiza stężenia pyłku leszczyny w Warszawie w 2010 r. A. Chciałowski, A. Lipiec...6

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Muzeum i Instytut Zoologii Polska Akademia Nauk Akademia im. Jana DługoszaD ugosza Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Magdalena

Bardziej szczegółowo

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2

Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Tematy- Biologia zakres rozszerzony, klasa 2TA,2TŻ-1, 2TŻ-2 Nr lekcji Temat Zakres treści 1 Zapoznanie z PSO, wymaganiami edukacyjnymi i podstawą programową PSO, wymagania edukacyjne i podstawa programowa

Bardziej szczegółowo

Metody badania ekspresji genów

Metody badania ekspresji genów Metody badania ekspresji genów dr Katarzyna Knapczyk-Stwora Warunki wstępne: Proszę zapoznać się z tematem Metody badania ekspresji genów zamieszczonym w skrypcie pod reakcją A. Lityńskiej i M. Lewandowskiego

Bardziej szczegółowo

Wytwarzanie niskowymiarowych struktur półprzewodnikowych

Wytwarzanie niskowymiarowych struktur półprzewodnikowych Większość struktur niskowymiarowych wytwarzanych jest za pomocą technik epitaksjalnych. Najczęściej wykorzystywane metody wzrostu: - epitaksja z wiązki molekularnej (MBE Molecular Beam Epitaxy) - epitaksja

Bardziej szczegółowo

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05)

BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) BADANIA TOKSYCZNOŚCI ZANIECZYSZCZEŃ ORGANIZMÓW WODNYCH (PN -90/C-04610/01;03;05) Magdalena Retkiewicz 26.03.2014 ZANIECZYSZCZENIA WÓD Zanieczyszczenie wód niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych

Bardziej szczegółowo

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR)

AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) AmpliTest Salmonella spp. (Real Time PCR) Zestaw do wykrywania sekwencji DNA specyficznych dla bakterii z rodzaju Salmonella techniką Real Time PCR Nr kat.: BAC01-50 Wielkość zestawu: 50 oznaczeń Objętość

Bardziej szczegółowo

Antyalergiczne filtry kabinowe. Czerwiec 2016

Antyalergiczne filtry kabinowe. Czerwiec 2016 Antyalergiczne filtry kabinowe Czerwiec 2016 Alergia na pyłki Rosnący problem na całym świecie 30% osób na świecie cierpi na alergię na pyłki * Liczba ta podwoiła się w ciągu 10 lat * Rosnące zanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ

OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ OFERTA TEMATÓW PROJEKTÓW DYPLOMOWYCH (MAGISTERSKICH) do zrealizowania w Katedrze INŻYNIERII CHEMICZNEJ I PROCESOWEJ Badania kinetyki utleniania wybranych grup związków organicznych podczas procesów oczyszczania

Bardziej szczegółowo

WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY

WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY WYPOSAŻENIE LABORATORIÓW CENTRUM NOWYCH TECHNOLOGII UW W APARATURĘ NIEZBĘDNĄ DO PROWADZENIA BADAŃ NA RZECZ PRZEMYSŁU I MEDYCYNY PROJEKT REALIZOWANY W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA

Bardziej szczegółowo

Applied Biosystems 7500 Fast Real Time PCR System, czyli Mercedes wśród termocyklerów do analizy PCR w czasie rzeczywistym

Applied Biosystems 7500 Fast Real Time PCR System, czyli Mercedes wśród termocyklerów do analizy PCR w czasie rzeczywistym Applied Biosystems 7500 Fast Real Time PCR System, czyli Mercedes wśród termocyklerów do analizy PCR w czasie rzeczywistym Rynek aparatury laboratoryjnej pęka w szwach od ilości różnych aparatów przeznaczonych

Bardziej szczegółowo

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I

II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Kierunek: BIOMEDYCYNA 2015-2018 Poziom studiów: pierwszy stopień Profil: Praktyczny SEMESTR I PRZEDMIOT Chemia ogólna EFEKTY KSZTAŁCENIA 1. posiada wiedzę

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW. w inżynierii rolniczej i agrofizyce. pod redakcją AGNIESZKI KALETY

METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW. w inżynierii rolniczej i agrofizyce. pod redakcją AGNIESZKI KALETY METODYKA WYBRANYCH POMIARÓW w inżynierii rolniczej i agrofizyce pod redakcją AGNIESZKI KALETY Wydawnictwo SGGW Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Przedmowa... 7 Wykaz ważniejszych oznaczeń... 11 1. Techniki pomiarowe

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka molekularna w OIT

Diagnostyka molekularna w OIT Diagnostyka molekularna w OIT B A R B A R A A D A M I K K A T E D R A I K L I N I K A A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y W N E J T E R A P I I U N I W E R S Y T E T M E D Y C Z N Y W E W R O C

Bardziej szczegółowo

Świadomi dla czystego powietrza

Świadomi dla czystego powietrza Świadomi dla czystego powietrza Szkolenia z zakresu przeciwdziałania niskiej emisji Zanieczyszczenia powietrza w Polsce Zanieczyszczeniem powietrza atmosferycznego jest wprowadzenie do powietrza substancji

Bardziej szczegółowo

Grafen materiał XXI wieku!?

Grafen materiał XXI wieku!? Grafen materiał XXI wieku!? Badania grafenu w aspekcie jego zastosowań w sensoryce i metrologii Tadeusz Pustelny Plan prezentacji: 1. Wybrane właściwości fizyczne grafenu 2. Grafen materiał 21-go wieku?

Bardziej szczegółowo

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski

Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski BEZPRZEWODOWE SIECI MONITORINGU Z RADIOIZOTOPOWYMI CZUJNIKAMI ZAPYLENIA POWIETRZA AMIZ 2004G Adrian Jakowiuk, Bronisław Machaj, Jan Pieńkos, Edward Świstowski Instytut Chemii i Techniki Jądrowej a_jakowiuk@ichtj.waw.pl

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ

KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ KOMPLEKSOWA AMBULATORYJNA OPIEKA SPECJALISTYCZNA NAD PACJENTEM Z ALERGIĄ LECZONYM IMMUNOTERAPIĄ Charakterystyka problemu zdrowotnego Alergia uznawana jest za chorobę cywilizacyjną XX wieku. W wielu obserwacjach

Bardziej szczegółowo

DETEKCJA I USUWANIE BIOFILMU, PRZY UŻYCIU METOD ENZYMATYCZNYCH

DETEKCJA I USUWANIE BIOFILMU, PRZY UŻYCIU METOD ENZYMATYCZNYCH DETEKCJA I USUWANIE BIOFILMU, PRZY UŻYCIU METOD ENZYMATYCZNYCH Prezentują: Mariusz Wlazło Wojciech Ćwikliński 1 Polski Kongres Napojowy Toruń 2016 Agenda 1 2 3 Firma Hypred; Współpraca z Realco Technologia

Bardziej szczegółowo

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007

Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek. Zakład Fizyki AR w Krakowie Krasiczyn, wrzesień 2007 Badanie wpływu przedsiewnej stymulacji nasion światłem laserowym przy użyciu spektroskopii w świetle widzialnym i w podczerwieni oraz różnicowej kolorymetrii skaningowej Marek Jan Kasprowicz Mateusz Suchanek

Bardziej szczegółowo

Porównanie stężenia pyłku wybranych roślin alergogennych w powietrzu Szczecina ( )

Porównanie stężenia pyłku wybranych roślin alergogennych w powietrzu Szczecina ( ) Porównanie stężenia pyłku wybranych roślin alergogennych w powietrzu Szczecina (2011 2012) Comparison of pollen count of selected allergenic plants in the air of Szczecin (2011 2012) dr Małgorzata Puc

Bardziej szczegółowo

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska

Dane mikromacierzowe. Mateusz Markowicz Marta Stańska Dane mikromacierzowe Mateusz Markowicz Marta Stańska Mikromacierz Mikromacierz DNA (ang. DNA microarray) to szklana lub plastikowa płytka (o maksymalnych wymiarach 2,5 cm x 7,5 cm) z naniesionymi w regularnych

Bardziej szczegółowo

Pyłek bylicy w powietrzu wybranych miast Polski w 2013 roku Mugwort pollen in the air of selected Polish cities in 2013

Pyłek bylicy w powietrzu wybranych miast Polski w 2013 roku Mugwort pollen in the air of selected Polish cities in 2013 Pyłek bylicy w powietrzu wybranych miast Polski w 213 roku Mugwort pollen in the air of selected Polish cities in 213 dr Małgorzata Puc 1, mgr Aleksandra Kruczek 1, dr n. med. Agnieszka Lipiec 2,3, dr

Bardziej szczegółowo

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1.

Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Szczegóły budowy kolektora próżniowego typu HeatPipe. Część 1. Popularność kolektorów próżniowych w Polsce jest na tle Europy zjawiskiem dość wyjątkowym w zasadzie wiele przemawia za wyborem kolektora

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie polaryzacji w produktach cukrowniczych metodą w bliskiej podczerwieni (NIR)

Oznaczanie polaryzacji w produktach cukrowniczych metodą w bliskiej podczerwieni (NIR) Oznaczanie polaryzacji w produktach cukrowniczych metodą w bliskiej podczerwieni (NIR) 1 Dr inż. Krystyna Lisik Mgr inż. Paulina Bąk WSTĘP 1. Polarymetryczne oznaczanie sacharozy 2. Klasyczne odczynniki

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA BADAŃ AEROMYKOLOGICZNYCH I WSTĘPNY OPIS BADAŃ PROWADZONYCH W WORCESTER W WIELKIEJ BRYTANII W RAMACH WSPÓŁPRACY WIELOOŚRODKOWEJ

CHARAKTERYSTYKA BADAŃ AEROMYKOLOGICZNYCH I WSTĘPNY OPIS BADAŃ PROWADZONYCH W WORCESTER W WIELKIEJ BRYTANII W RAMACH WSPÓŁPRACY WIELOOŚRODKOWEJ Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe, Nr 3 (2/2011) MAGDALENA SADYŚ, DOROTA MYSZKOWSKA, MATTHEW SMITH (UNIVERSITY OF WORCESTER, MEDICAL UNIVERSITY OF VIENNA 1 ) CHARAKTERYSTYKA BADAŃ

Bardziej szczegółowo

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery Menu Badania temperatury i wilgotności atmosfery Wilgotność W powietrzu atmosferycznym podstawową rolę odgrywa woda w postaci pary wodnej. Przedostaje się ona do atmosfery w wyniku parowania z powieszchni

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej

Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej Rekomendacje dla medycznych laboratoriów w zakresie diagnostyki toksykologicznej Ewa Gomółka 1, 2 1 Pracownia Informacji Toksykologicznej i Analiz Laboratoryjnych, Katedra Toksykologii i Chorób Środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Nanotechnologie w diagnostyce

Nanotechnologie w diagnostyce Nanotechnologie w diagnostyce Diagnostyka endoskopowa Nanotechnologie mogą być przydatne w diagnostyce niedostępnych miejsc w badaniach endoskopowych. Temu mogą służyć mikrokamery wielkości antybiotyku,

Bardziej szczegółowo

Zakład Higieny Środowiska Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny

Zakład Higieny Środowiska Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego Państwowy Zakład Higieny Pomiary zanieczyszczenia mikrobiologicznego powietrza na terenie Miasta Otwocka w rejonie zagospodarowania odpadów komunalnych: składowiska odpadów komunalnych Sater-Otwock Sp. z o.o. w Otwocku oraz Regionalnej

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA

POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA POLITECHNIKA BIAŁOSTOCKA KATEDRA ZARZĄDZANIA PRODUKCJĄ Instrukcja do zajęć laboratoryjnych z przedmiotu: Towaroznawstwo Kod przedmiotu: LS03282; LN03282 Ćwiczenie 4 POMIARY REFRAKTOMETRYCZNE Autorzy: dr

Bardziej szczegółowo

Technika radioimmunologicznego oznaczania poziomu hormonów (RIA) dr Katarzyna Knapczyk-Stwora

Technika radioimmunologicznego oznaczania poziomu hormonów (RIA) dr Katarzyna Knapczyk-Stwora Technika radioimmunologicznego oznaczania poziomu hormonów (RIA) dr Katarzyna Knapczyk-Stwora Warunki wstępne: Proszę zapoznać się z tematem Radioimmunologiczne metody oznaczania hormonów steroidowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Aparatura

Spis treści. Aparatura Spis treści Aparatura I. Podstawowe wyposażenie laboratoryjne... 13 I.I. Probówki i naczynia laboratoryjne... 13 I.II. Pipety... 17 I.II.I. Rodzaje pipet automatycznych... 17 I.II.II. Techniki pipetowania...

Bardziej szczegółowo

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji

wyodrębnia zjawisko z kontekstu, wskazuje czynniki istotne substancji Copyright by ZamKor P. Sagnowski i Wspólnicy spółka jawna, Kraków 20 fizyka Kartoteka fizyka Czynność sprawdzane w zadaniu doświadczalne przekrojowe szczegółowe Liczba rozpoznaje sposób wyznaczania masy

Bardziej szczegółowo

Metody biologiczne w ocenie stanu środowiska

Metody biologiczne w ocenie stanu środowiska 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Metody biologiczne w ocenie stanu środowiska 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Biological methods for the environmental assessment 3. Jednostka

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach.

Zgodnie z rozporządzeniem wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych należy do stacji wczesnego ostrzegania, a pomiary są prowadzone w placówkach. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych Joanna Walas Łódź, 2014

Bardziej szczegółowo

Labowe know-how : ELISA

Labowe know-how : ELISA Labowe know-how : ELISA Test immunoenzymatyczny ELISA (Enzyme-Linked ImmunoSorbent Assay) jest jedną z najpowszechniejszych metod stosowanych w badaniach diagnostycznych i naukowych. Jej zadaniem jest

Bardziej szczegółowo

KAMIKA Instruments PUBLIKACJE. TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments

KAMIKA Instruments PUBLIKACJE. TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments KAMIKA Instruments PUBLIKACJE TYTUŁ Pomiar kształtu i uziarnienia mikrosfer. AUTORZY Stanisław Kamiński, Dorota Kamińska, KAMIKA Instruments DZIEDZINA Pomiar kształtu cząstek PRZYRZĄD 2DiSA SŁOWA KLUCZOWE

Bardziej szczegółowo

Czym różni się sosna od sosny?

Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Czym różni się sosna od sosny? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 2 poziomy bioróżnorodności Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 4 i 5 OCENA EKOTOKSYCZNOŚCI TEORIA Chemia zanieczyszczeń środowiska

Bardziej szczegółowo

FITOREMEDIACJA. Jest to proces polegający na wprowadzeniu roślin do określonego ekosystemu w celu asymilacji zanieczyszczeń poprzez korzenie i liście.

FITOREMEDIACJA. Jest to proces polegający na wprowadzeniu roślin do określonego ekosystemu w celu asymilacji zanieczyszczeń poprzez korzenie i liście. FITOREMEDIACJA Jest to proces polegający na wprowadzeniu roślin do określonego ekosystemu w celu asymilacji zanieczyszczeń poprzez korzenie i liście. Proces ten jest wykorzystywany do usuwania takich ksenobiotyków

Bardziej szczegółowo

KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ

KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ Sylwia Rodziewicz-Motowidło KATEDRA CHEMII BIOMEDYCZNEJ Katedra Chemii Biomedycznej dr hab. Sylwia Rodziewicz-Motowidło budynek A, piętro I i parter Pracownia Chemii Medycznej dr hab. Sylwia Rodziewicz-Motowidło

Bardziej szczegółowo

Pomiary transportu rumowiska wleczonego

Pomiary transportu rumowiska wleczonego Slajd 1 Akademia Rolnicza w Krakowie WIŚiG Katedra Inżynierii Wodnej dr inż. Leszek Książek Pomiary transportu rumowiska wleczonego wersja 1.2 SMU Inżynieria Środowiska, marzec 2009 Slajd 2 Plan prezentacji:

Bardziej szczegółowo

Skręcenie wektora polaryzacji w ośrodku optycznie czynnym

Skręcenie wektora polaryzacji w ośrodku optycznie czynnym WFiIS PRACOWNIA FIZYCZNA I i II Imię i nazwisko: 1.. TEMAT: ROK GRUPA ZESPÓŁ NR ĆWICZENIA ata wykonania: ata oddania: Zwrot do poprawy: ata oddania: ata zliczenia: OCENA Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie

Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego - wprowadzenie Streszczenie Spektroskopia magnetycznego rezonansu jądrowego jest jedną z technik spektroskopii absorpcyjnej mającej zastosowanie w chemii,

Bardziej szczegółowo

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro

KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII. Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro KOŁO NAUKOWE IMMUNOLOGII Mikrochimeryzm badania w hodowlach leukocytów in vitro Koło Naukowe Immunolgii kolo_immunologii@biol.uw.edu.pl kolo_immunologii.kn@uw.edu.pl CEL I PRZEDMIOT PROJEKTU Celem doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych

Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych Badania wybranych nanostruktur SnO 2 w aspekcie zastosowań sensorowych Monika KWOKA, Jacek SZUBER Instytut Elektroniki Politechnika Śląska Gliwice PLAN PREZENTACJI 1. Podsumowanie dotychczasowych prac:

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Wibracyjny młynek kulowy

Wibracyjny młynek kulowy Wibracyjny młynek kulowy model GT-200 Wysoce wydajny wibracyjny młynek kulowy, zaprojektowany do mielenia na sucho i na mokro. Przeznaczony do rozdrabniania części roślinnych jak korzenie, łodygi, liście,

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia fluorescencyjna

Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskopia fluorescencyjna Mikroskop fluorescencyjny to mikroskop świetlny, wykorzystujący zjawisko fluorescencji większość z nich to mikroskopy tzw. epi-fluorescencyjne zjawisko fotoluminescencji: fluorescencja

Bardziej szczegółowo

Alergeny wziewne. DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides

Alergeny wziewne. DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides 4 Alergie na alergeny wziewne Alergie na alergeny wziewne 69 DO ZAPAMIĘTANIA Podstawowym alergenem wziewnym u psa jest roztocze z gatunku Dermatophagoides W alergologii weterynaryjnej najczęstszą przyczyną

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym

Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym Fragm. Flor. Geobot. Polonica 16(2): 405 414, 2009 Charakterystyka dobowego rozkładu stężenia pyłku traw w sezonie pyłkowym DOROTA MYSZKOWSKA i BARTOSZ JENNER MYSZKOWSKA, D. AND JENNER, B. 2009. The characteristics

Bardziej szczegółowo

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki

Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie. Pracownia genetyki Klub Młodego Wynalazcy - Laboratoria i wyposażenie Zadbaliśmy o to, żeby wyposażenie w Klubie Młodego Wynalazcy było w pełni profesjonalne. Ważne jest, aby dzieci i młodzież, wykonując doświadczenia korzystały

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z badań jakości powietrza wykonanych ambulansem pomiarowym w Tarnowskich Górach w dzielnicy Osada Jana w dniach

Sprawozdanie z badań jakości powietrza wykonanych ambulansem pomiarowym w Tarnowskich Górach w dzielnicy Osada Jana w dniach WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KATOWICACH DELEGATURA W CZĘSTOCHOWIE ul. Rząsawska 24/28 tel. (34) 369 41 20, (34) 364-35-12 42-200 Częstochowa tel./fax (34) 360-42-80 e-mail: czestochowa@katowice.wios.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce

Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce 202 Alergia Astma Immunologia 2012, 17 (4): 202-208 Monitor pyłkowy, Łódź 2012 aerobiologia w praktyce Pollen monitoring, Lodz 2012 - aerobiology in practice BARBARA MAJKOWSKA-WOJCIECHOWSKA, ZOFIA BALWIERZ,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów.

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów. 1. Część teoretyczna Właściwości koligatywne Zjawiska osmotyczne związane są z równowagą w układach dwu- lub więcej składnikowych, przy czym dotyczy roztworów substancji nielotnych (soli, polisacharydów,

Bardziej szczegółowo

Opracowanie bloku scalania światła do dyskretnego pseudomonochromatora wzbudzającego

Opracowanie bloku scalania światła do dyskretnego pseudomonochromatora wzbudzającego Przemysław CEYNOWA Wydział Elektroniki i Informatyki, Politechnika Koszalińska E-mail: przemysław.ceynowa@gmail.com Opracowanie bloku scalania światła do dyskretnego pseudomonochromatora wzbudzającego

Bardziej szczegółowo

Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pyłek buka w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Pollen of beech in the air of selected cities of Poland in 2014 lek. Paulina Zielińska 1,2, dr n. med. Piotr Rapiejko 2,3, dr n. med. Agnieszka Lipiec

Bardziej szczegółowo

Zagrożenie eutrofizacją i zakwaszeniem ekosystemów leśnych w wyniku koncentracji zanieczyszczeń gazowych oraz depozytu mokrego

Zagrożenie eutrofizacją i zakwaszeniem ekosystemów leśnych w wyniku koncentracji zanieczyszczeń gazowych oraz depozytu mokrego Zagrożenie eutrofizacją i zakwaszeniem ekosystemów leśnych w wyniku koncentracji zanieczyszczeń gazowych oraz depozytu mokrego Anna Kowalska Zakład Ekologii Lasu Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary,

Bardziej szczegółowo

Analiza sezonów pyłkowych wierzby w wybranych miastach Polski w 2014 r.

Analiza sezonów pyłkowych wierzby w wybranych miastach Polski w 2014 r. Analiza sezonów pyłkowych wierzby w wybranych miastach Polski w 2014 r. Analysis of the willow pollen seasons in the selected Polish cities in 2014 dr n. farm. Dorota Myszkowska 1, mgr Monika Ziemianin

Bardziej szczegółowo

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006

Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus. 25 października 2006 Raport z badania Działanie wirusobójcze środka dezynfekującego wobec Feline calicivirus 25 października 2006 Dr Tobias J. Tuthill Wydział Nauk Biologicznych Uniwersytet Leeds Leeds LS2 9JT www.fbs.leeds.ac.uk

Bardziej szczegółowo

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk Jakość danych pomiarowych Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia 22.09.2011 Gdańsk Weryfikacja wyników pomiarowych Celem weryfikacji wyników jest potwierdzenie poprawności wyników pomiarów.

Bardziej szczegółowo

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka

Inżynieria genetyczna- 6 ECTS. Inżynieria genetyczna. Podstawowe pojęcia Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Inżynieria genetyczna- 6 ECTS Część I Badanie ekspresji genów Podstawy klonowania i różnicowania transformantów Kolokwium (14pkt) Część II Klonowanie ekspresyjne Od genu do białka Kolokwium (26pkt) EGZAMIN

Bardziej szczegółowo

BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ

BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ KATEDRA BIOCHEMII Wydział Biologii i Ochrony Środowiska BADANIE WŁASNOŚCI KOENZYMÓW OKSYDOREDUKTAZ ĆWICZENIE 2 Nukleotydy pirydynowe (NAD +, NADP + ) pełnią funkcję koenzymów dehydrogenaz przenosząc jony

Bardziej szczegółowo

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman

Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Porównanie Przewaga klasycznego spektrometru Ramana czyli siatkowego, dyspersyjnego nad przystawką ramanowską FT-Raman Spektroskopia FT-Raman Spektroskopia FT-Raman jest dostępna od 1987 roku. Systemy

Bardziej szczegółowo

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925

TaqNovaHS. Polimeraza DNA RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 RP902A, RP905A, RP910A, RP925A RP902, RP905, RP910, RP925 TaqNovaHS Polimeraza TaqNovaHS jest mieszaniną termostabilnej polimerazy DNA

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

ELEKTROCHEMICZNIE OTRZYMYWANE NANOSTRUKTURY ZŁOTA JAKO PODŁOŻA DLA ENZYMÓW

ELEKTROCHEMICZNIE OTRZYMYWANE NANOSTRUKTURY ZŁOTA JAKO PODŁOŻA DLA ENZYMÓW ELEKTROCHEMICZNIE OTRZYMYWANE NANOSTRUKTURY ZŁOTA JAKO PODŁOŻA DLA ENZYMÓW Aleksandra Pawłowska Pracownia Elektrochemii Promotor: dr hab. Barbara Pałys Tło - http://www.pgi.gov.pl/muzeum/kolekcja/zloto/guardon.jpg

Bardziej szczegółowo

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C

Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 1795 C PANTONE 656 C PANTONE 1795 C Logo BRM (A1) PANTONE 185 C PANTONE 656 C Oczyszczacze powietrza Seria oczyszczaczy powietrza Lavender marki BLAUPUNKT sprawi, że każdy oddech będzie lżejszy i zdrowszy z pomocą systemu

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja mikroorganizmów systemem firmy Biolog

Identyfikacja mikroorganizmów systemem firmy Biolog Identyfikacja mikroorganizmów systemem firmy Biolog Główne zalety systemu Ilość mikroorganizmów w bazie danych : Biolog ponad 2500 Vitek 2 ponad 330 Bez barwienia metodą Grama ( Vitek wymaga wstępnego

Bardziej szczegółowo

Doktorantka: Żaneta Lewandowska

Doktorantka: Żaneta Lewandowska Doktorantka: Żaneta Lewandowska Główny opiekun naukowy: Dr hab. Piotr Piszczek, prof. UMK Katedra Chemii Nieorganicznej i Koordynacyjnej, Wydział Chemii Dodatkowy opiekun naukowy: Prof. dr hab. Wiesław

Bardziej szczegółowo

Zarodniki Alternaria w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r.

Zarodniki Alternaria w powietrzu wybranych miast Polski w 2014 r. Zarodniki Alternaria w powietrzu wybranych miast Polski w 214 r. Alternaria spores in the air of selected Polish cities in 214 dr hab. Agnieszka Grinn-Gofroń 1, dr n. med. Piotr Rapiejko 2,3, dr n. med.

Bardziej szczegółowo

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych.

Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Mikroskopia konfokalna: techniki obrazowania i komputerowa analiza danych. Pracownia Mikroskopii Konfokalnej Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Jarosław Korczyński, Artur Wolny Spis treści: Co w konfokalu

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie parametrów sezonu pyłkowego traw w Krakowie

Prognozowanie parametrów sezonu pyłkowego traw w Krakowie Fragm. Flor. Geobot. Polonica 18(2): 9 40, 2011 Prognozowanie parametrów sezonu pyłkowego traw w Krakowie DOROTA MYSZKOWSKA MYSZKOWSKA, D. 2011. ing of the grass pollen season parameters in Krakow. Fragmenta

Bardziej szczegółowo