Regulacja migracji zarobkowej wyzwania dla Ukrainy w kontekście polskich doświadczeń

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Regulacja migracji zarobkowej wyzwania dla Ukrainy w kontekście polskich doświadczeń"

Transkrypt

1 Regulacja migracji zarobkowej wyzwania dla Ukrainy w kontekście polskich doświadczeń Doświadczenia Polski po roku 1989 jako kraju wysyłającego i przyjmującego pracowników: lekcje dla polityki Ukrainy Autorzy: Joanna Korczyńska, Piotr Kaźmierkiewicz Opracowanie niniejszej ekspertyzy zostało umożliwione dzięki wsparciu Inicjatywy Współpracy Polsko-Amerykańsko-Ukraińskiej (PAUCI) finansowanej przez U.S. Agency for International Developmnts (USAID) według postanowień Umowy o Współpracy Nr Warszawa Sierpień 2005r. 1

2 1. Polityka Polski wobec obywateli pracujących zagranicą Zmiany w polskich procesach migracyjnych W latach 90. w związku ze zmianami ustroju politycznego i systemu gospodarczego nastąpił przełom w polskich procesach migracyjnych. Zniknęły polityczne przyczyny emigracji z Polski, a większego znaczenia nabrało zjawisko wyjazdów zarobkowych na podstawie regulowanych uzgodnień międzyrządowych. W okresie tym wykształciły się w Polsce cztery odrębne mechanizmy migracji zarobkowej, szeroko opisywane w literaturze przedmiotu (Okólski 1996). Pierwszy typ odnosi się do obszarów tradycyjnej emigracji zarobkowej (Podhale, wschodnia część Polski), skąd wyjeżdżają, najczęściej do USA, najbardziej odpowiedni ku temu członkowie rodziny. Drugi typ dotyczy wykorzystywania możliwości legalnej pracy w Niemczech przez osoby mające podwójne obywatelstwo lub w inny sposób uprawnione tam do pracy. Trzeci typ, określany jako migracje modernizacyjne, obejmuje obszary, których mieszkańcy przed 1990 r. w niewielkim stopniu brali udział w emigracji, np. rolnicze gminy dawnych województw białostockiego i łomżyńskiego; migracje te mają charakter łańcuchowy i biorą w nich udział reprezentanci większości gospodarstw domowych. Czwarty typ, w którym nie występuje żywiołowość i przypadkowość, obejmuje wyjazdy do pracy na podstawie umów międzynarodowych zawartych przez Polskę. Najważniejsze zmiany, które miały bezpośredni wpływ na wytworzenie się nowych warunków dla procesów migracyjnych w Polsce to: zwiększone możliwości przekraczania granic dla obywateli Polski. Było to związane ze zniesieniem obowiązku wizowego dla wyjeżdżających w celach turystycznych do kilkudziesięciu krajów świata (w tym większości krajów Zachodu, na podstawie umów o ruchu bezwizowym po podpisaniu umowy o readmisji z krajami Grupy Schengen w 1991 r.) (Łodziński 2001, s.184), oraz regulacją wewnętrzną dotyczącą paszportów (ważnych na wszystkie kraje świata, z prawem przechowywania w domu). Należy tu wymienić również swobodę wymiany waluty krajowej na dewizy (system wymiany wewnętrznej). Dla przykładu, w roku 1990 odnotowano 3,5 krotny wzrost przekroczeń granicy w stosunku do 1985 r. (Golinowska, Marek 1994) 2

3 zmiany skali, form i kierunków regulowanej migracji zarobkowej. Przed 1990 rokiem dominowały wyjazdy do krajów byłego RWPG oraz krajów arabskich. Wyjazdy były organizowane na podstawie bilateralnych umów międzypaństwowych za pośrednictwem oficjalnych agencji, upoważnionych do rekrutacji i pośrednictwa w zatrudnianiu polskich pracowników za granicą (Polservice, Pagart, Agencja Morska), lub w ramach skierowań i delegowania osób przez polskie organizacje gospodarcze w celu wykonania kontraktów. O wiele skromniejsza była skala zarobkowych wyjazdów do krajów zachodnich organizowanych przez państwowe agencje pośredniczące. Wyjazdy na Zachód były ściśle reglamentowane przez władze komunistyczne, bądź też miały charakter ucieczek, przybierających w latach 80. charakter masowy. Kryzys gospodarczy powodował obniżenie się standardu życia wielu rodzin. Decyzja wyjazdu o podłożu ekonomicznym była szansą ucieczki od kolejek, kartek, hiperinflacji. Praca na Zachodzie służyła także poznaniu świata, nauce języków, czy kontynuowaniu studiów. W 1982 roku liczbę Polaków w Europie Zachodniej (głównie w Austrii, RFN i Francji) oceniano na tys. osób (Friszke 1999, s. 439). Następowało zmniejszanie się liczebne emigracji zarobkowej. Pod koniec 1990 r. poziom legalnego zatrudnienia obniżył się do 107 tys. osób (najwyższy poziom osiągnięto w końcu 1989 r. 148 tys.). Istotnie spadło ono w byłym ZSRR, na obszarze byłej NRD, a także w Czechosłowacji, na Węgrzech, Bułgarii i Rumunii (Golinowska, Marek, Rajkiewicz 1998, s.199). Miało na to wpływ rozwiązanie Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej oraz konflikt nad Zatoką Perską, skąd całkowicie wycofano polskie załogi pracownicze z Kuwejtu i Iraku, znacznie zmniejszono też ich stan liczebny w sąsiednich państwach. Wzrastała choć powoli liczba obywateli polskich podejmujących zatrudnienie w krajach należących do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG). Polska wyraziła gotowość do przyjmowania uchodźców z innych krajów; sama otrzymała zaś status kraju bezpiecznego w sensie Konwencji Genewskiej z 1951 r., co w zasadzie wykluczało możliwość uzyskiwania przez obywateli RP azylu w krajach trzecich (Okólski 2005), zostały zawarte przez rząd RP uzgodnienia międzyrządowe w celu umożliwienia podejmowania legalnej pracy w krajach Europy Zachodniej. 3

4 w związku z możliwością legalnego zatrudnienia do prac sezonowych od 1991 roku, zmniejszyła się skala nielegalnie podejmowanej przez Polaków pracy za granicą, ustanowiono zasady prawno-administracyjne zatrudniania cudzoziemców w Polsce, w tym przybywających z zagranicy (stworzono ramy dla imigracji zarobkowej). Możliwości legalnej pracy w Polsce stworzyła ustawa o zatrudnieniu z dnia 29 grudnia 1989 roku, rozdz. 6) (Dz.U. z 1989 r., nr 75, poz. 446) Krajowe ogólne przepisy ustawowe o zatrudnianiu Polaków za granicą Zmiany systemowe lat 90. uwidoczniły w Polsce dwie potrzeby: otwarcie krajowego rynku pracy dla cudzoziemców oraz udostępnienie polskim pracownikom rynków zagranicznych. W okresie tym, w celu ograniczenia żywiołowego przepływu zatrudnienia i jego negatywnych skutków dla rynku pracy, a także w celu zabezpieczenia praw pracowników migrujących podjęto inicjatywę uregulowania zasad we wzajemnym zatrudnianiu (MPiPS 1995). Poprzez wprowadzenie aktów prawnych nakreślono zasady na jakich obywatele polscy mogą realizować swobodę podejmowania zatrudnienia za granicą. Liberalizacja warunków na jakich obywatele polscy mogli przekraczać granice miała pierwszorzędne znaczenie dla zatrudnienia zagranicą. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach 1 wprowadziła powszechne prawo do posiadania tego dokumentu tożsamości, ważnego na wszystkie kraje świata i nie podlegającego nieuzasadnionej ingerencji ze strony organu wydającego (poza wyjątkowymi, szczególnymi przypadkami). Wydanie tej ustawy, z prawem przechowywania paszportu w domu, znacznie zwiększyło liczbę Polaków wyjeżdżających z kraju (Marek 1991). Z kolei nowe przepisy o zatrudnieniu stworzyły Polakom możliwości starania się i swobodnego nawiązywania (bez ingerencji krajowego organu do spraw zatrudnienia) umów o pracę, także u pracodawcy zagranicznego (za zezwoleniem władz kraju przyjmującego na podjęcie pracy, jeśli takie zezwolenie jest wymagane). 1 Dz.U. z 1991 r., nr 2, poz. 5 4

5 W ustawie z dnia 29 grudnia 1989 roku o zatrudnieniu 2 w rozdziale VI art.26 sformułowano pierwsze podstawy prawne zatrudniania obywateli polskich u pracodawców zagranicznych oraz zasady kierowania obywateli polskich do pracy za granicą. Cztery lata później potwierdzenie tych regulacji przyniosła ustawa z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobocia 3. W ustawie tej zgodnie z art. 46 zapisano, iż obywatele polscy mogą podejmować pracę za granicą u pracodawców zagranicznych w trybie i na zasadach obowiązujących w kraju zatrudnienia oraz określonych w umowach międzynarodowych, o ile takie zostały z danym państwem zawarte. Przepisy tych ustaw dawały również możliwość zaliczania okresu zatrudnienia pracowników polskich w innych krajach i u pracodawcy zagranicznego do okresów uprawniających do świadczeń ze stosunku pracy i zabezpieczenia społecznego. Obecnie podstawą prawną umożliwiającą zatrudnienie pracownika polskiego poza granicami kraju jest ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy 4. Zgodnie z art. 84 obywatele polscy mogą podejmować pracę za granicą u pracodawców zagranicznych w trybie i na zasadach obowiązujących w państwie zatrudnienia oraz określonych w umowach międzynarodowych. W kolejnym artykule ustawy (art. 85) mówi się, iż zatrudnienie następuje w drodze bezpośrednich uzgodnień dokonywanych przez obywateli polskich z pracodawcami zagranicznymi lub za pośrednictwem publicznych służb zatrudnienia, a także agencji pośrednictwa pracy. Kierowanie do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych za pośrednictwem agencji pośrednictwa pracy odbywa się na podstawie umowy zawieranej przez agencje z obywatelami polskimi. Poza tym, udokumentowane okresy zatrudnienia obywateli polskich za granicą u pracodawców zagranicznych są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych. Warunkiem jest zawiadomienie właściwego terytorialnie powiatowego urzędu pracy o podjęciu pracy za granicą i opłaceniu składek na Fundusz Pracy w wysokości 9,75% przeciętnego wynagrodzenia za każdy miesiąc tego zatrudnienia; jeżeli zawiadomienie i przystąpienie do opłacania składek następuje w ciągu miesiąca, podstawę wymiaru 2 Dz.U. z 1989 r., nr 75, poz Dz.U. z 1997 r., nr 25, poz Dz.U. z 2004 r., nr 99, poz

6 składki dzieli się przez 30 i mnoży przez liczbę dni, za które składka ma być opłacona (art.86) Uzgodnienia międzynarodowe W uregulowaniu migracji zarobkowej pracowników polskich poza granice kraju dokumentem wyjściowym był Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami Członkowskimi z drugiej strony z dnia 16 grudnia 1991 roku. Kwestia przepływu pracowników została ujęta w rozdziale I części IV Układu, w którym zawarto postanowienia dotyczące uregulowań - drogą dwustronnych umów - problemów w zakresie podejmowania przez obywateli polskich legalnej pracy na terenie państw członkowskich Wspólnot oraz obywateli państw członkowskich Wspólnot na terenie Polski. Wynikało to z braku kompetencji organów Wspólnot w regulowaniu problemów migracji pracowników z krajów trzecich do poszczególnych krajów członkowstwa (art. 41 pkt 1) 5. Ze strony państw Unii Europejskiej Polska otrzymała gwarancje równego traktowania legalnie zatrudnionych na terytorium wszystkich Państw członkowskich obywateli polskich z obywatelami tego państwa 6. Regulowana praca zarobkowa za granicą przyjęła następujące formy: realizacja kontraktów firm polskich (z polskimi pracownikami) zawartych z firmami zagranicznymi, zatrudnienie u zagranicznego pracodawcy w charakterze pracownika-gościa, zatrudnienie w przygranicznych zakładach pracy kraju sąsiedniego, praca sezonowa (rolnictwo, winobranie, gastronomia, hotelarstwo i inne), praca studentów w okresie wakacji. Zawarcie wielu umów międzyrządowych i w ich ramach porozumień resortowych przyczyniło się do uporządkowania prawnych warunków zatrudnienia pracowników polskich w innych krajach oraz cudzoziemców w Polsce, stanowiąc istotny czynnik w kształtowaniu się przepływu siły roboczej 7 (Golinowska, Marek, 5 Dz.U. z 1994 r., nr 11, poz Przepisy te dotyczyły wszystkich pracowników cudzoziemskich z krajów trzecich w przedmiocie zatrudnienia na terenie państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej. 7 Kwestia uregulowań migracji międzynarodowych w drodze umów międzynarodowych i porozumień między zainteresowanymi państwami znalazła się w 1975 r. w oświadczeniach państw uczestniczących w Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE). W Akcie Końcowym KBWE z 1975 r. zapisano, iż problemy, jakie na skutek ruchu migracyjnego robotników wyłonią się w Europie na płaszczyźnie dwustronnej, jak też w stosunkach między Państwami Uczestniczącymi, powinny być rozpatrywane przez bezpośrednio zainteresowane Strony, a to w celu rozwiązywania 6

7 Rajkiewicz 1998). Polska zawarła umowy z Belgią w 1990 r., Francją w 1990 r. i 1992 r., Niemcami w 1990 r. i 1994, Czechami i Słowacją w 1992 r., Szwajcarią w 1993 r., Ukrainą, Rosją, Litwą w 1994 r., Białorusią w 1995 r., Luksemburgiem w 1996 r. oraz z Hiszpanią w 2002 r. Po 1990 roku ważnym celem rządu w aspekcie migracji zarobkowej stała się ochrona praw polskich pracowników zatrudnionych za granicą. Zgodnie z Układem (art. 37), w zakresie regulacji zatrudniania obywateli polskich na terenie państw członkowskich ustalono wolne od dyskryminacji, wynikającej z obywatelstwa, traktowanie polskich pracowników co do warunków pracy, wynagradzania lub zwalniania oraz dostępu do rynku pracy Państwa Członkowskiego w okresie legalnego zatrudnienia pracownika 8. A więc wszelkie praktyki dyskryminujące jak np.: dyskryminujące pomijanie przy podwyżkach płac, wypłacaniu nagród i świadczeń za pracę w godzinach nadliczbowych, lub przy zwalnianiu z pracy, mogły być zaskarżone przez pracownika do właściwych organów rozpatrujących spory wynikłe ze stosunku pracy. Przepływ pracowników w ramach uzgodnień bilateralnych stał się w latach 90. (w przeciwieństwie do okresu przed 1990 r.) bardzo znaczący. Według oceny Marka Okólskiego, ok. 85% stałych mieszkańców Polski pracujących legalnie za granicą w 2000 r. znalazło zatrudnienie w ramach uzgodnień dwustronnych (Okólski 2004). Z tego należy podkreślić, iż ponad 80% spośród tych osób podjęło pracę na podstawie jednego tylko uzgodnienia międzyrządowego, a mianowicie na podstawie Oświadczenia polsko-niemieckiego o zatrudnieniu sezonowym. Pozostałe umowy dwustronne zawarte przez Polskę miały symboliczny udział w ogólnym strumieniu migracji zarobkowych z Polski. Biorąc pod uwagę, że zasadniczym celem umów międzyrządowych i w ich ramach porozumień resortowych miało być uporządkowanie przepływu siły roboczej między państwami, wydaje się być uprawnionym stwierdzenie, że w przypadku Polski tych problemów we wzajemnym interesie, z myślą o dążeniu każdego zaangażowanego państwa do należytego uwzględnienia warunków wynikających z jego sytuacji społeczno-ekonomicznej i biorąc pod uwagę zobowiązania każdego państwa, wynikające z podpisanych przez nie umów dwustronnych i wielostronnych, przy czym będą się kierować takimi celami, jak m.in.: aby zapewnić, przez współpracę między krajem przyjmującym a krajem pochodzenia warunki do uregulowanego przepływu robotników przy jednoczesnej trosce o ich osobisty i socjalny dobrobyt, a także, zależnie od okoliczności, organizować rekrutację robotników-migrantów przy zapewnieniu im podstawowego przeszkolenia językowego i zawodowego (Bierzanek 1994, s. 27). 8 Prawo to nie odnosi się do pracowników sezonowych i pracowników zatrudnionych na podstawie umów dwustronnych chyba, że umowy stanowią inaczej. 7

8 tylko jedna umowa o zatrudnieniu sezonowym między Polską a Niemcami okazała się oczywistym sukcesem (op. cit. 2004). Na podstawie pozostałych umów nie udało się przyciągnąć większej liczby pracowników do potencjalnych krajów przyjmujących. Trwałość zjawiska zatrudnienia sezonowego jest też pochodną strategii samych migrantów. Na przestrzeni już piętnastu lat funkcjonowania oświadczenia polsko-niemieckiego o zatrudnieniu sezonowym, widoczne jest istnienie systemu, który można określić: tam pracować tutaj żyć 9. Pracownicy wędrują między niemieckim miejscem pracy a polskim miejscem zamieszkania. Często po kilku tygodniach ciężkiej pracy obiecują sobie, że nigdy nie pojadą na saksy. Ale po roku znów wyjeżdżają, z reguły do tego samego pracodawcy. Między pracodawcami i pracownikami zawiązują się dość często bliższe więzi. Polscy pracownicy wiedzą, na co mogą liczyć, gospodarze zaś znają ich możliwości. 2. Polityka Niemiec wobec pracowników cudzoziemskich przypadek Polaków 2.1. Dynamika prac sezonowych Polaków zagranicą, ze szczególnym uwzględnieniem Niemiec Dynamika polskich sezonowych migracji zarobkowych w świetle danych niemieckich Sezonowa emigracja zarobkowa w Polsce ma długą tradycję. Sezonowe wyjazdy do Niemiec przyjęło się określać słowem z końca XIX wieku: obieżysastwo 10 (w jęz. niemieckim Sachsengängerei), gdyż polski robotnik sezonowy najczęściej wędrował do Saksonii. Niemieckie gospodarstwa rolne stały się głównym odbiorcą polskich robotników. Potężny rozwój przemysłu spowodował odpływ siły roboczej z rolnictwa, konieczne stało się więc sprowadzanie najemników zagranicznych. Polski wychodźca znajdował również zatrudnienie w Westfalii i Nadrenii w hutach i kopalniach. Również dzisiaj niemieckie rolnictwo jest nadal źródłem popytu na pracę. Siła przyciągania jest duża, gdyż sami Niemcy niechętnie podejmują pracę w rolnictwie ze względu na niższe wynagrodzenie w porównaniu z przemysłem i usługami, niski prestiż tej pracy oraz jej uciążliwość. W konsekwencji podaż 9 Wniosek ten oparty jest o wieloletni materiał badawczy autorki (Korczyńska 1997, 2003) 10 Ruch ten znany jest w Niemczech pod nazwą Sachsengängerei, czyli jak go tłumaczą dosłownie w Poznańskiem obieżysastwo (Krzywicki 1960, s.486). L.Krzywicki korzysta w swojej rozprawie z pracy dra karola Kärgera, Die Sachsengängerei, Berlin

9 niemieckiej siły roboczej gotowej wykonywać prace sezonowe w rolnictwie jest wysoce niewystarczająca. Lukę tę wypełniają cudzoziemcy, głównie Polacy, stanowiący 90% ogółu pracowników sezonowych zatrudnionych legalnie w rolnictwie niemieckim. W latach 90. wyjazdy sezonowe do Niemiec stanowiły jeden z najbardziej dynamicznych rodzajów migracji. Popyt na prace sezonowe wykonywane przez cudzoziemców jest ciągle duży w krajach Europy Zachodniej. W latach 80. Francja i Szwajcaria sprowadzały na znaczną skalę pracowników sezonowych, np. w 1983 r. do Francji przybyło ponad 100 tys. pracowników do tego typu prac (Lederer 1997, s.264). W latach dziewięćdziesiątych zatrudnienie sezonowe w tych krajach zaczęło systematycznie spadać. Choć Niemcy rozpoczęły na szerszą skalę realizację programów zatrudniania pracowników sezonowych dopiero w 1991 r. - na skutek umów bilateralnych z krajami Europy Środkowo-Wschodniej, szybko zaczęły przodować pod względem liczby cudzoziemców zatrudnianych w pracach sezonowych i już w 1992 r. było zatrudnionych 212 tys. osób (Raport SOPEMI 2000). W Niemczech pracownicy sezonowi stanowią największą grupę wśród innych grup pracujących w ramach tzw. programu zatrudnienia dla pracowników z krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Liczby pracowników w poszczególnych programach są przedstawione w Tabeli 1. Tabela 1. Praca sezonowa na tle innych programów zatrudnienia w Niemczech dla pracowników z krajów Europy Środkowej i Wschodniej Program Rok Umowa o dzieło Praca sezonowa Praca przygraniczna Nowi pracownicy goście Niższy personel medyczny (pielęgniarki i salowe) Razem Żródło: Zentral- und Osteuropäische (ZOE) Programmarbeitnehmer in Deutschland, (w:) ibv, nr 28, 14 lipiec,1999; ibv nr 9, 30 kwietnia 2003 r. W porównaniu z innymi krajami, z którymi Niemcy zawarły umowy dotyczące zatrudnienia sezonowego, Polacy stanowią największą grupę podejmujących tego typu prace na terenie Niemiec (Tabela 2). 9

10 Tabela 2. Udział polskich pracowników w porównaniu z innymi narodowościami zatrudnionymi w ramach prac sezonowych w Niemczech w 2002 r. Kraj 2002 Liczba % Ogółem ,0 Polska ,8 Republika Czeska ,8 Republika Słowacka ,4 Węgry ,3 Rumunia ,9 Słowenia 252 0,1 Chorwacja ,9 Bułgaria ,5 Źródło: Bundesanstalt für Arbeit (ibv, nr 9, 2003r.). O strukturze zatrudnienia polskich pracowników sezonowych w poszczególnych Landach, a dokładniej obszarach działalności niemieckich urzędów pracy (Landesarbeitsamt) informuje Zentralstelle für Arbeitsvermittlung (ZAV) z siedzibą w Bonn. Na ich podstawie możemy uzyskać jedynie dane o miejscu pracy i pobytu polskich pracowników sezonowych na obszarze działania urzędów pracy w landach niemieckich, brakuje natomiast informacji o dokładnym rozmieszeniu osób w poszczególnych landach. Zamieszczona tabela 3 przedstawia strukturą przestrzenną zatrudniania pracowników sezonowych w Niemczech według obszarów działania urzędów pracy w landach niemieckich. Urzędów jest jedenaście, a landów szesnaście. Urząd pracy Północ obejmuje trzy landy: Szlezwik-Holsztyn, Hamburg i Meklemburgię-Pomorze Przednie. Nadrenia Palatynat połączone jest z Saarą, Berlin z Brandenburgią, Saksonia Anhalt z Turyngią, Dolna Saksonia z Bremą, natomiast Bawaria jest podzielona na dwa urzędy pracy: jeden obejmuje Bawarię Południową a drugi Bawarię Północną. Tabela 3. Terytorialne rozmieszczenie polskich pracowników sezonowych w RFN według landów obszarów krajowych urzędów pracy w 1999 r. Obszary krajowych urzędów pracy Liczba Polaków zatrudnionych sezonowo w 1999 r. Odsetek ogółu Polaków pracujących sezonowo w % 10

11 Nadrenia-Palatynat, Saara ,5 Badenia-Wirtembergia ,1 Nadrenia Północna-Westfalia ,3 Bawaria Północna i Południowa ,2 Dolna Saksonia i Brema ,0 Krajowy Urząd Pracy Północ (Szlezwik-Holsztyn, Hamburg, ,8 Meklemburgia-Pomorze Przednie) Hesja ,2 Brandenburgia i Berlin ,7 Saksonia-Anhalt i Turyngia ,5 Saksonia ,8 Ogółem ,0 Źródło:SAN-Datenbank (IAB-Ho) Institut für Arbeitsmarkt- und Berufsforschung (IAB), Nürnberg, 2000, obliczenia badacza Hönekoppa z (IAB) na podstawie: Zentralstelle für Arbeitsvermittlung, Bonn) Z tabeli 3 wynika, że główna koncentracja zatrudnienia sezonowego występuje w południowo zachodniej części Niemiec, w następujących landach: Nadrenia Palatynat, Saara, Badenia Wirtembergia, Nadrenia Północna Westfalia. Przyjmują one ponad 50% przybyszów z Polski. Warto przypomnieć, że Nadrenia Północna Westfalia to szlak historycznych wędrówek jeszcze z XIX w., kiedy Polacy udawali się tam do prac sezonowych Polskie informacje statystyczne o pracownikach sezonowych Oprócz informacji dostępnych w Niemczech, cennym źródłem danych statystycznych o pracy polskich pracowników sezonowych są instytucje polskie. Podstawowym źródłem informacji statystycznej o wyjazdach Polaków do pracy w innych krajach w ramach umów międzyrządowych są dane pochodzące z Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki i Pracy 11 w Warszawie. Dane liczbowe dotyczące wyjazdów Polaków do prac sezonowych do Niemiec ograniczają się do liczby zgłoszonych ofert w podziale na województwa oraz działy zatrudnienia, w których zatrudniani są Polacy. Ponadto jest podana informacja o liczbie ofert anonimowych i imiennych oraz liczbie zwrotów (rezygnacji) ze strony kraju wysyłającego Wcześniej Biuro Migracji Zarobkowych Krajowego Urzędu Pracy. Od kwietnia 2003 r. Departament Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki i Pracy. 12 W ramach Badania Aktywności Zawodowej Ludności (BAEL-GUS) rozpoczęto w 1993 r. badania o migracjach zagranicznych, które informują o liczbie Polaków przebywających za granicą 11

12 Niemcy zajmują pierwsze miejsce pod względem liczby zatrudnionych Polaków przede wszystkim przy pracach sezonowych (Tabela 4). Tabela 4. Liczba polskich obywateli wyjeżdżających do pracy za granicą u pracodawców zagranicznych za pośrednictwem urzędów pracy Kraj Rodzaj zatrudnienia Niemcy Zatrudnienie sezonowe Goście Kontrakty Studenci Francja Zatrudnienie sezonowe Stażyści Hiszpania Szwajcaria Czechy Słowacja Libia Belgia Irlandia Źródło: Dane Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki i Pracy. Od 1991 roku obserwujemy tendencję wzrastającą nadsyłanych ofert do pracy sezonowej (Wykres 1). Jedynie w 1994 r. widzimy niewielki spadek przekazanych zaproszeń. Jego przyczyną był obowiązujący od r. zakaz wydawania przez stronę niemiecką zezwoleń na prace sezonowe przy pracach budowlanych dla pracowników z krajów Europy Środkowej i Wschodniej 13. Wykres 1. Zarejestrowane oferty do pracy sezonowej nadesłane z Niemiec dla obywateli polskich w latach powyżej 2 m-cy z powodu podjęcia pracy. Trzeba jednak zauważyć, że w listopadzie, gdy realizowano badania poziom zatrudnienia za granicą jest niższy, niż w miesiącach letnich lub wiosną. Część Polaków pracująca za granicą krócej niż dwa miesiące nie jest w badaniach rejestrowana. Faktyczna więc liczba wyjeżdżających jest wyższa od rejestrowanej. 13 Zakaz od r. wydawania przez stronę niemiecką zezwoleń na prace sezonowe przy pracach budowlanych dla pracowników z krajów Europy Środkowej i Wschodniej. (AEVO -1 września 1993), BGBL I, nr 47, 4 września 1993 r. 12

13 68, ,6 132,9 261,1 238,1 218,4 198,4 201,7 183,5 164,9 302,5 291,2 275, Źródło: Departament Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki i Pracy Obecnie większość Polaków wyjeżdża na imienne zaproszenia pracodawców niemieckich. Pracodawca zwraca się przede wszystkim do tych, którzy już u niego pracowali. Z danych wojewódzkich urzędów pracy wynika, że wśród wyjeżdżających do Niemiec około 65% stanowią ci, których wyjazdy się powtarzają (Rajkiewicz 1996, s.74). Liczbę ofert imiennych oraz liczbę rezygnacji i zwrotów w latach przedstawia tabela 5. Tabela 5 Liczba zarejestrowanych ofert do pracy sezonowej nadesłanych z Niemiec dla obywateli polskich w latach Rok Liczba ofert nadesłany ch Liczba ofert przyjętych Liczba ofert imiennych Odsetek ofert imiennych (%) Liczba rezygnacji i zwrotów Odsetek rezygnacji i zwrotów (%) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,9 Źródło: Obliczenia własne na podstawie danych Departamentu Rynku Pracy MGiP. 13

14 Podane liczby oferty nadesłane pomniejszone o liczbę zwrotów i rezygnacji (nie wykorzystane), odpowiadają liczbie wyjazdów w celu zatrudnienia się, tj. oferty przyjęte. Rezygnacje i zwroty oznaczają, że oferty niemieckiego pracodawcy nie zostały w Polsce podjęte. Jak już wspomniano, realizowane są głównie oferty imienne. Oznacza to, że pracodawca zwraca się do znanego lub polecanego mu pracownika z konkretnym imieniem i nazwiskiem. Na przykład w 2001 r. odsetek ofert imiennych wynosił 99,5%. W ciągu minionej dekady mamy do czynienia z tendencją zmniejszania się liczby ofert do pracy nie podjętych przez polskich pracowników z małymi skokami w niektórych latach. Przyczyny nie podejmowania ofert mogą być różne, np. obawa polskich pracowników przed nieznanym pracodawcą (w przypadku ofert anonimowych). Ponadto część stale wyjeżdżających osób mogła w międzyczasie znaleźć lepiej płatną pracę w Polsce. Zniechęcająco mogą wpływać stosunkowo niskie zarobki w rolnictwie w porównaniu z poziomem zarobków w innych działach gospodarki niemieckiej, np. w budownictwie. Liczba wyjeżdżających pracowników do prac sezonowych do Niemiec z poszczególnych województw przedstawiała się różnie (por. Tabela 6). Najwięcej osób znajduje zatrudnienie w Niemczech w charakterze pracowników sezonowych z następujących województw: kieleckie wrocławskie, konińskie, jeleniogórskie, opolskie. 14

15 Tabela 6. Oferty do pracy sezonowej nadesłane dla Polaków z Niemiec w latach 1991, 1994, 1998, oraz z Niemiec i Hiszpanii w 2003 (według 15 województw z których wyjeżdża najwięcej Polaków do prac sezonowych) Województwo (b) 1991 Polska ogółem Wrocławskie Katowickie Jeleniogórskie Warszawskie Opolskie Konińskie Kieleckie Bielskie Poznańskie Krakowskie 2324 Wałbrzyskie Częstochowskie Szczecińskie Legnickie Bydgoskie Województwo 1994 Polska ogółem Wrocławskie Jeleniogórskie Kieleckie Konińskie Katowickie Opolskie Wałbrzyskie Legnickie Kaliskie Bydgoskie Bielskie Szczecińskie Suwalskie Gdańskie Lubelskie Województwo 1998 Polska ogółem Kieleckie Wrocławskie Konińskie Jeleniogórskie Wałbrzyskie Opolskie Katowickie Kaliskie Legnickie Suwalskie Zamojskie Bydgoskie Szczecińskie Olsztyńskie Tarnobrzeskie Województwo 2003 (a) Polska (c) ogółem Kieleckie Wrocławskie Konińskie Jeleniogórskie Opolskie Zamojskie Szczecińskie Wałbrzyskie Legnickie Katowickie Kaliskie Krakowskie Olsztyńskie Rzeszowskie Lubelskie (a) W 2003 r. dane obejmują oferty nadesłane z Niemiec i Hiszpanii; (b) według województw sprzed reformy administracyjnej z dnia 1 stycznia 1999 r. 49 województw; obecnie 16; (c) ofert nadesłanych z Niemiec oraz z Hiszpanii. Żródło: Dane Departamentu Rynku Pracy Ministerstwa Gospodarki i Pracy; Kępińska (2004). Z tabeli 6 wynika, iż województwo kieleckie znajduje się w czołówce województw migracyjnych. Jest to teren tradycyjnych wędrówek za granicę. W 15

16 okresie międzywojennym do prac sezonowych do Niemiec najliczniej po woj. łódzkim wyjeżdżali Polacy z woj. kieleckiego (Tomaszewski 1974). W ostatnich latach do prac sezonowych wyjechało dwa razy więcej osób niż w okresie międzywojennym, lecz wśród województw migracyjnych ponownie przoduje woj. kieleckie. Tradycyjnym regionem wychodźstwa jest również woj. poznańskie. W różnych okresach czasu i z różnych przyczyn ludność wędrowała na stałe lub czasowo w poszukiwaniu pracy zarobkowej poza granice kraju (Bystroń 1936) 14. Tereny pochodzenia większości współczesnych migrantów zarobkowych z Polski do Niemiec pokrywają się z tradycyjnymi regionami emigracji sezonowej w latach , wykazując ścisłą zależność z odległością od kraju docelowego. Trzy przodujące województwa w emigracji albo graniczyły z Niemcami (kieleckie i łódzkie), albo znajdowały się niedaleko ich granic (krakowskie). Według Tomaszewskiego szczegółowe badania nad wybranymi regionami dają możliwość poznania rzeczywistych przyczyn emigracji. W tym ujęciu rozmiary emigracji sezonowej w latach zależały zarówno od przeludnienia wsi, jak również od odległości, które trzeba było przebyć do regionów odczuwających niedobór siły roboczej (wyjaśnia to częściowo znaczną emigrację z woj. poznańskiego) (Tomaszewski 1974). W omawianym okresie historycznym największym ośrodkiem emigracji sezonowej do Niemiec był pow. wieluński (zachodnia część woj. łódzkiego). Za nim znajdowały się: pow. częstochowski (zachodnia część woj. kieleckiego), pow. radomszczański (południowa część woj. łódzkiego), pow. sieradzki (północnozachodnia część woj. łódzkiego), pow. kaliski (do kwietnia 1939 r. południowa część woj. poznańskiego, potem w woj. łódzkim). Dalsze miejsca zajęły powiaty woj. łódzkiego: koniński (od marca 1938 r. w woj. poznańskim), turecki (od marca 1938 r. w woj. poznańskim), łaski i piotrkowski. Powiaty te, a zwłaszcza pow. wieluński miały stałą tradycję sezonowych wyjazdów w poszukiwaniu pracy w Niemczech. W powiecie wieluńskim występował silny nacisk na władze, by zwiększyć możliwości emigracji. Zgodnie z danymi, w latach dobrej koniunktury w latach zgłoszenia na wyjazd do urzędu pracy w Wieluniu wynosiły tys. osób, zaś kwoty przyznane tys. Wraz z pogorszeniem się koniunktury liczba zgłoszeń wzrosła do 62 tys. w 1931 r., lecz w tym samym czasie kwota przyznana spadła do 8 14 J.S. Bystroń mówiąc o szlakach migracyjnych z Polski podaje, że wędrówki sezonowe z ziem Wielkopolski do Prus istniały już 1496 r. W regionie tym istnieje tradycja emigracyjna (Bystroń.S. (1936) Szlaki migracyjne na ziemiach Polski, Przegląd Socjologiczny, t. IV. z

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08

Najnowsze migracje z i do Polski. Demografia, 26.11.08 Najnowsze migracje z i do Polski Agata Górny Demografia, 26.11.08 Polska jako kraj emigracji Najważniejsze okresy/momenty w historii emigracyjnej Polski Okres międzywojenny: migracje za chlebem Okres powojenny:

Bardziej szczegółowo

UMOWA. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o ruchu osobowym, zawarta dnia 20 grudnia 2007 r.

UMOWA. między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o ruchu osobowym, zawarta dnia 20 grudnia 2007 r. M.P.08.83.733 UMOWA między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Białorusi o ruchu osobowym, zawarta dnia 20 grudnia 2007 r. (M.P. z dnia 31 października 2008 r.) Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013

Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2014 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2013 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012

Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH I RYNKU PRACY Warszawa, październik 2013 roku Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2012 Wprowadzenie Główny

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.)

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce (data opracowania: kwiecień 2015 r.) Główne wnioski: W 2014 r. wzrosła skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, szczególnie wysoki wzrost dotyczy podejmowania

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje czerwiec Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy czerwiec 2015 r. Województwo pomorskie maj 2015 r. czerwiec 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004 2007 Materiał na konferencję prasową w dniu 25 lipca 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania

Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Panel: Polska i hiszpańska polityka migracyjna cechy wspólne i różnice Tworzenie całościowej europejskiej polityki migracyjnej szanse i wyzwania Paweł Kaczmarczyk Ośrodek Badań nad Migracjami Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie

Program Erasmus. Przegląd statystyk. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Erasmus Przegląd statystyk Opracowanie: Małgorzata Członkowska-Naumiuk Co zawiera prezentacja? Wybór danych

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie zagranicznej turystyki przyjazdowej i wyjazdowej oraz krajowej prowadzone były przez Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce

Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce Informacja nt. zatrudniania cudzoziemców w Polsce Główne wnioski: W 2015 r. kontynuowany jest wzrost zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, w szczególności w zakresie podejmowania pracy bez zezwolenia - na

Bardziej szczegółowo

Regulacje czasu pracy w Niemczech, w tym w placówkach handlowych 2015-12-25 21:35:32

Regulacje czasu pracy w Niemczech, w tym w placówkach handlowych 2015-12-25 21:35:32 Regulacje czasu pracy w Niemczech, w tym w placówkach handlowych 2015-12-25 21:35:32 2 W Niemczech nie ma jednolitego kodeksu pracy, istnieje natomiast szereg ustaw regulujących różne obszary prawa pracy.

Bardziej szczegółowo

Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową.

Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową. SEMINARIUM nr 2 Działania stymulujące transgraniczną mobilność zawodową. Mobilność na transgranicznym rynku pracy wspierana przez samorządy - POWT Polska - Saksonia Zgorzelec, Hotel Pawłowski 17 października

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec maj 2011 r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) W maju sytuacja na

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Wykonywanie pracy przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Warunki wykonywania przez cudzoziemców pracy na

Bardziej szczegółowo

Procedura ubiegania się o wizy krajowe i wizy Schengen

Procedura ubiegania się o wizy krajowe i wizy Schengen Procedura ubiegania się o wizy krajowe i wizy Schengen Podstawowy zestaw dokumentów niezbędny do uzyskania wizy: wypełniony i podpisany wniosek wizowy: wniosek o wydanie wizy krajowej (pobierz wniosek

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje listopad Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy listopad 2015 r. Województwo pomorskie październik 2015 r. listopad 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce 2011 i zatrudnianie pracowników tymczasowych jak stosować najnowsze przepisy?

Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce 2011 i zatrudnianie pracowników tymczasowych jak stosować najnowsze przepisy? pracowników tymczasowych jak stosować najnowsze Seminarium ma na celu zapoznanie uczestników z polskimi przepisami dotyczącymi zatrudniania obcokrajowców w Polsce. Omówione zostaną poszczególne procedury

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, czerwiec 215 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą w

Bardziej szczegółowo

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-98-09. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-98-09. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-98-09 Druk nr 2241 Warszawa, 6 sierpnia 2009 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Rzeszowie Warszawa-Rzeszów, wrzesień 215 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Ruch graniczny oraz wydatki cudzoziemców w Polsce i Polaków za granicą w

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONTROLI UJĘTYCH W PLANIE ROCZNYM

WYNIKI KONTROLI UJĘTYCH W PLANIE ROCZNYM Realizując obowiązki określone w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w porozumieniach zawartych przez Głównego Inspektora Pracy, w drugim półroczu 2007 r. w 3141 przypadkach zawiadomiono właściwe

Bardziej szczegółowo

ZASADY POŚREDNICTWA DLA STUDENTÓW ZAINTERESOWANYCH PODJĘCIEM WAKACYJNEGO ZATRUDNIENIA W NIEMCZECH sezon 2015

ZASADY POŚREDNICTWA DLA STUDENTÓW ZAINTERESOWANYCH PODJĘCIEM WAKACYJNEGO ZATRUDNIENIA W NIEMCZECH sezon 2015 ZASADY POŚREDNICTWA DLA STUDENTÓW ZAINTERESOWANYCH PODJĘCIEM WAKACYJNEGO ZATRUDNIENIA W NIEMCZECH sezon 2015 I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Z uwagi na limit miejsc przyznanych przez Wojewódzki Urząd Pracy

Bardziej szczegółowo

ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji. Małgorzata Pietrzyk II rok studiów

ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji. Małgorzata Pietrzyk II rok studiów ZagroŜenia i wyzwania współczesnej migracji Małgorzata Pietrzyk II rok studiów Migracja Podstawowe pojęcia Migracją lub ruchem migracyjnym w ścisłym znaczeniu nazywamy całokształt przesunięć prowadzący

Bardziej szczegółowo

Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie. Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005

Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie. Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005 Studium wykonalności współpracy konsularnej krajów wyszehradzkich na Ukrainie i w Mołdowie Piotr Kaźmierkiewicz 17.10.2005 Znaczenie polityki wizowej dla wschodnich sąsiadów Polska i Węgry wydają najwięcej

Bardziej szczegółowo

Izabela Piela KrDZEk2003Gn

Izabela Piela KrDZEk2003Gn Izabela Piela KrDZEk2003Gn Migracjami ludności nazywamy całokształt przemieszczeń, połączonych z przekroczeniem granicy administracyjnej podstawowej jednostki terytorialnej, prowadzących do stałej lub

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Krakowie

Urząd Statystyczny w Krakowie Województwo małopolskie jest jednym z mniejszych regionów Polski, za to czwartym pod względem liczby mieszkańców. Należy do największych w kraju ośrodków edukacji, kultury i turystyki. Jego południowa

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie EKUZ) jest to dokument, potwierdzający nasze prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych podczas pobytu

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową międzynarodową W 2000 r. Republika Federalna Niemiec, Republika Francuska i Stany Zjednoczone Ameryki wyraziły, za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce

Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Ustalanie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych polskich pracowników naukowych za granicą oraz cudzoziemców w Polsce Anna Chuda, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Poznań, 19 listopada

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel sporządzenia Protokołu do Umowy W związku ze stopniowym otwieraniem przez państwa członkowskie Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego rynków

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ

ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNE W RAZIE CHOROBY I MACIERZYŃSTWA W UNII EUROPEJSKIEJ y Zakres i cel koordynacji świadczeń Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w ramach Unii

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKA GOSPODARKA TURYSTYCZNA Największy turystyczny rynek świata 2013-560 milionów zagranicznych turystów w Europie (52 % udziału w światowej

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

Zasady rejestracji oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom

Zasady rejestracji oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom Zasady rejestracji oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2772 Zatrudnienia cudzoziemców na podstawie oświadczeń o zamiarze

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1) Dziennik Ustaw Nr 239 16242 Poz. 1593 1593 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia..

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia.. projekt ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia.. w sprawie wysokości środków utrzymania, które powinien posiadać cudzoziemiec wjeżdżający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

Bardziej szczegółowo

Wspólne Polityki UE. Jednolity Rynek Europejski. Swoboda przepływu osób

Wspólne Polityki UE. Jednolity Rynek Europejski. Swoboda przepływu osób Wspólne Polityki UE Jednolity Rynek Europejski. Swoboda przepływu osób Dr Katarzyna Śledziewska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan zajęć Teoria, efekty liberalizacji czynników produkcji,

Bardziej szczegółowo

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R.

WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Kontakt: tel. (71) 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: http://wroclaw.stat.gov.pl/ Wrocław, sierpień 2015 r. WARUNKI PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM W 2014 R. Szeroko rozumiane pojęcie

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE I ODBYWANIE PRZEZ CUDZOZIEMCÓW NAUKI W POLSKICH SZKOŁACH WYŻSZYCH

PODEJMOWANIE I ODBYWANIE PRZEZ CUDZOZIEMCÓW NAUKI W POLSKICH SZKOŁACH WYŻSZYCH PODEJMOWANIE I ODBYWANIE PRZEZ CUDZOZIEMCÓW NAUKI W POLSKICH SZKOŁACH WYŻSZYCH Cudzoziemcem, w rozumieniu przepisów prawa polskiego, jest każda osoba nie posiadająca polskiego obywatelstwa. Osoby, które

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia MONITORING RYNKU PRACY POPYT NA PRACĘ W I PÓŁROCZU 2008 ROKU Uwagi ogólne Od 2007 roku badanie popytu na pracę ma charakter reprezentacyjny

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW

ZEZWOLENIA NA PRACĘ CUDZOZIEMCÓW Informacja na temat zatrudniania cudzoziemców w Polsce 1 (data opracowania: grudzień 214 r.) Główne wnioski: W 214 r. rośnie skala zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, przede wszystkim w ramach tzw. procedury

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Chorwacji 2015-06-17 15:32:11

Jeśli chcesz pracować w Chorwacji 2015-06-17 15:32:11 Jeśli chcesz pracować w Chorwacji 2015-06-17 15:32:11 2 Cudzoziemcy mogą podejmować pracę w Chorwacji na podstawie zezwolenia na pobyt i na pracę lub na podstawie świadectwa o rejestracji działalności,

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 31 marca 2005 r. (OR. en) AA 24/2/05 REV 2 TRAKTAT O PRZYSTĄPIENIU: DEKLARACJE PROJEKTY AKTÓW PRAWODAWCZYCH I INNYCH

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych

Spis treści. Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych Literatura... Wykaz skrótów... XIII Wprowadzenie... 1 Część I. Struktura Europejskiej Karty Praw Społecznych Rozdział I. Europejska Karta Społeczna z 1961 r.... 11 Rozdział II. Protokoły Dodatkowe... 31

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje marzec tys. osób Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy marzec 2014 r. Województwo pomorskie luty 2014 r. marzec 2014 r. liczba zmiana % / pkt proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba

Bardziej szczegółowo

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy.

Warunki świadczenia pracy. Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Warunki świadczenia pracy Celem informatora jest przybliżenie wymagań formalnych związanych z procesem wykonywania pracy. Nie ma jedynej właściwej formy wykonywania pracy. Wyłącznie od zainteresowanych

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r.

DYREKTYWA RADY. z dnia 14 października 1991 r. DYREKTYWA RADY z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącym informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (91/533/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Zasady rekrutacji studentów na wyjazd w ramach programu Erasmus + w roku akademickim 2014/2015

Zasady rekrutacji studentów na wyjazd w ramach programu Erasmus + w roku akademickim 2014/2015 Zasady rekrutacji studentów na wyjazd w ramach programu Erasmus + w roku akademickim 2014/2015 Wyjazdy stypendialne Studia za granicą w ramach Programu Erasmus + traktowane są jako część programu studiów

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej, Dział Współpracy Międzynarodowej WOW NFZ 14 listopada

Bardziej szczegółowo

HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit)

HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit) HBL15 Dla osób pracujących w Irlandii Północnej: Zasiłek mieszkaniowy (Housing Benefit) Broszura informacyjna Urzędu Mieszkalnictwa Komunalnego (Housing Executive) dla pracowników migracyjnych Ta broszura

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36

Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36 Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36 2 Dostęp do niemieckiego rynku pracy został zliberalizowany w maju 2011 r. Liberalizacja nie oznacza, że przestały obowiązywać wymogi dotyczące rejestracji

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Prawo pracy & Treningi Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Barcelona, 29 marca 2011 Spotkaniaz prawnikiem Od ponad trzech lat Konsulat Generalny RP

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Monika Borowiec Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.10 Temat zajęć: Sprawdzian z działu 2 1. Cele lekcji: Uczeń: sprawdza stopień opanowania wiedzy i umiejętności z działu 2, zna podstawowe pojęcia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy...

Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... Spis treści Wstęp... 3 Raport w Liczbach... 3 Powody przyjazu Ukraińców do Polski... 4 Otwartość Polaków na pracowników z Ukrainy... 4 Elementy, które zaskoczyły Ukraińców po przyjeździe do Polski... 4

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków trzeba rozliczyć się z nich także w Polsce. Należy

Bardziej szczegółowo

Zasady opłacania i rozliczania składek na ubezpieczenia za obywateli polskich zatrudnionych za granicą i cudzoziemców zatrudnionych w Polsce...

Zasady opłacania i rozliczania składek na ubezpieczenia za obywateli polskich zatrudnionych za granicą i cudzoziemców zatrudnionych w Polsce... Wykaz skrótów... XI Literatura... XIII Wprowadzenie... XV Prawo socjalne międzynarodowe zagadnienia teoretyczne... 1 1. Pojęcie prawa socjalnego międzynarodowego... 1 2. Źródła międzynarodowego prawa socjalnego...

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów

Zasady finansowania wyjazdów Zasady finansowania wyjazdów w ramach programu Erasmus+ w roku akademickim 2014/2015 I Stypendia na wyjazdy dla studentów (wyjazdy na studia SMS oraz wyjazdy na praktyki SMP) 1) Stypendia otrzymują tylko

Bardziej szczegółowo

DOKUMENT ROBOCZY. PL Zjednoczona w różnorodności PL 27.02.2015

DOKUMENT ROBOCZY. PL Zjednoczona w różnorodności PL 27.02.2015 PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 27.02.2015 DOKUMENT ROBOCZY w sprawie ustanowienia wizy objazdowej i zmiany Konwencji wykonawczej do

Bardziej szczegółowo

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R.

PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Opracowania sygnalne PRACUJĄCY W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2006 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 032 779

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE KAROLINA ŁUKASZCZYK Definicja zabezpieczenia społecznego przyjęta na potrzeby raportu: Szeroka definicja obejmującą wszystkie świadczenia

Bardziej szczegółowo