Klasyfikacja i cel leczenia jaskry

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Klasyfikacja i cel leczenia jaskry"

Transkrypt

1 Rozdział Klasyfikacja i cel leczenia jaskry Patrycja Krzyżanowska-Berkowska 1 Klasyfikacja jaskry Pojęcie jaskry obejmuje grupę chorób charakteryzujących się postępującym procesem śmierci komórek zwojowych siatkówki, którego następstwem jest specyficzny obraz uszkodzenia głowy nerwu wzrokowego i pola widzenia. Na uszkodzenie jaskrowe mają wpływ prawdopodobnie liczne czynniki ryzyka, z których nie wszystkie są jeszcze dobrze określone. Jednym z głównych czynników ryzyka neuropatii jaskrowej jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (CW), choć wiadomo, że jest ono jedynie czynnikiem ryzyka, a nie chorobą samą w sobie. Do innych czynników ryzyka uszkodzenia aksonów komórek zwojowych siatkówki należą: upośledzenie perfuzji krwi w tylnym odcinku gałki ocznej, zniekształcenie kanałów blaszki sitowej, reaktywacja astrocytów i przebudowa macierzy zewnątrzkomórkowej czy ekscytotoksyczne mechanizmy z udziałem glutaminianu, tlenku azotu i innych wolnych rodników. Mechanizmy patofizjologiczne leżące u podstaw rozwoju neuropatii jaskrowej różnią się znacznie, niemniej ich znajomość jest kluczowa ze względu na klasyfikację choroby i wybór strategii leczenia. Dotychczas stosowane tradycyjne podziały obejmują jaskrę pierwotną i wtórną, jak również otwartego lub zamkniętego kąta przesączania. Różnicowanie jaskry otwartego i zamkniętego kąta przesądza o wyborze postępowania terapeutycznego, podczas gdy podział na jaskrę pierwotną i wtórną jest raczej wyrazem naszej niekompletnej wiedzy o patofizjologii procesów prowadzących do rozwoju neuropatii jaskrowej. Współczesne badania genetyczne pozwoliły na wyodrębnienie określonych genów warunkujących nie tylko rozwój jaskry, ale także jej konkretne formy kliniczne, jak na przykład 7 loci GLC1A-G dla jaskry pierwotnej otwartego kąta dorosłych lub GLC1J i GLC1K dla wcześnie występującej jaskry dorosłych oraz dla zespołów wrodzonych. Być może w przyszłości, wobec szybkiego rozwoju gałęzi medycyny, jaką jest terapia genowa, właśnie ten podział będzie miał istotne znaczenie w wyborze terapii. Podstawą najpowszechniej stosowanej klasyfikacji jaskry jest podział oparty na mechanizmach utrudnienia przepływu cieczy wodnistej. Skutkiem tych zmian jest wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego prowadzący do rozwoju neuropatii jaskrowej i progresywnej utraty pola widzenia. Klasyfikacja jaskry na podstawie mechanizmów zaburzenia odpływu obejmuje podział na: I. mechanizmy występujące w jaskrze otwartego kąta; II. mechanizmy występujące w jaskrze zamkniętego kąta; III. anomalie rozwojowe w jaskrze wrodzonej. 1

2 Farmakoterapia jaskry Mechanizmy w jaskrze otwartego kąta A. Przedbeleczkowy (związany z rozrostem błon) 1. Jaskra neowaskularna błona włóknisto-naczyniowa przed trabekulum. 2. Jaskra z obecnością patologicznej warstwy komórek śródbłonka: a. zespół śródbłonkowy tęczówkowo-rogówkowy, b. dystrofia polimorficzna tylna, c. uraz penetrujący lub niepenetrujący. 3. Jaskra związana z wrastaniem nabłonka. 4. Jaskra związana z błoną zapalną: a. heterochromiczne zapalenie błony naczyniowej Fuchsa, b. kiłowe śródmiąższowe zapalenie rogówki. 5. Jaskra jatrogenna po zabiegu chirurgicznym (olej silikonowy, implant przedniokomorowy). 2 B. Beleczkowy 1. Jaskra pierwotna otwartego kąta. 2. Zablokowanie beleczkowania: a. krwinkami czerwonymi: jaskra erytrocytarna, jaskra z cieniami komórek; b. makrofagami: jaskra hemolityczna, jaskra fakolityczna, jaskra melanomalityczna (naciekanie przez makrofagi, które uczestniczą w lizie komórek guza i fagocytozie barwnika); c. komórkami neoplastycznymi: guzy złośliwe, nerwiakowłókniakowatość, znamię Ota, Xantogranuloma juvenile; d. ziarnami barwnika: jaskra barwnikowa, jaskra pseudoeksfoliacyjna (torebkowa), zapalenie błony naczyniowej, czerniak złośliwy; e. cząsteczkami białka: zapalenie błony naczyniowej, jaskra związana z patologią soczewki; f. preparatem wiskoelastycznym; g. jaskra indukowana chymotrypsyną; h. ciałem szklistym. 3. Zmiany w strukturze beleczkowania: a. obrzęk: zapalenie błony naczyniowej (trabeculitis), zapalenie twardówki i nadtwardówki, oparzenie zasadą;

3 b. jaskra związana z recesją kąta na skutek urazu; c. wewnątrzgałkowe ciała obce (żelazica, miedzica). Klasyfikacja i cel leczenia jaskry C. Pozabeleczkowy 1. Utrudnienie odpływu cieczy wodnistej przez kanał Schlemma: a. zapadnięcie się kanału, b. zablokowanie kanału (np. krwinkami czerwonymi sierpowatymi). 2. Podwyższone ciśnienie w żyłach nadtwardówkowych: a. przetoka tętnicy szyjnej do zatoki jamistej, b. zakrzep zatoki jamistej, c. guzy pozagałkowe, d. oftalmopatia tarczycowa, e. niedrożność żyły czczej górnej, f. guzy śródpiersia, g. zespół Sturge a-webera, h. rodzinne podwyższone ciśnienie w żyłach nadtwardówkowych. Mechanizmy w jaskrze zamkniętego kąta A. Przedni (związany z mechanizmem pociągania ku przodowi pull ) 1. Obkurczanie się błon: a. jaskra neowaskularna, b. zespół śródbłonkowy tęczówkowo-rogówkowy, c. dystrofia polimorficzna tylna, d. uraz penetrujący lub niepenetrujący. 2. Obkurczanie się zapalnych precypitatów w kącie przesączania (proces zapalny). B. Tylny (związany z mechanizmem popychania od tyłu push ) 1. Z blokiem źrenicznym: a. jaskra pierwotnie zamkniętego kąta; b. mechanizmy indukowane soczewką: soczewka pęczniejąca, podwichnięcie soczewki, zespół przemieszczającej się soczewki; c. zrosty tylne: blok tęczówkowo-szklistkowy w bezsoczewkowości, pseudofakia, zapalenie błony naczyniowej. 2. Bez bloku źrenicznego: a. zespół iris-plateau; b. jaskra złośliwa; c. mechanizmy indukowane soczewką: soczewka pęczniejąca, podwichnięcie soczewki, 3

4 Farmakoterapia jaskry zespół przemieszczającej się soczewki; d. po usunięciu soczewki (przemieszczenie ciała szklistego ku przodowi); e. po założeniu plomby twardówkowej; f. po wykonaniu panfotokoagulacji; g. w zakrzepie żyły środkowej siatkówki; h. guzy wewnątrzgałkowe: czerniak złośliwy, siatkówczak; i. torbiele tęczówki i ciała rzęskowego; j. obkurczanie się tkanki pozasoczewkowej: retinopatia wcześniacza (zwłóknienie pozasoczewkowe), przetrwałe pierwotne hiperplastyczne ciało szkliste. Anomalie rozwojowe w jaskrze wrodzonej A. Wysokie odejście tęczówki 1. Jaskra wrodzona. 2. Jaskra młodzieńcza. 3. Jaskry związane z innymi anomaliami rozwojowymi. B. Niekompletny rozwój beleczkowania / kanału Schlemma 1. Zespół Axenfelda-Riegera. 2. Anomalia Petersa. 3. Jaskry związane z innymi anomaliami rozwojowymi. C. Zrosty tęczówkowo-rogówkowe 1. Szerokie pasma zrębu tęczówki (zespół Axenfelda-Riegera). 2. Obkurczanie się włókien tęczówki powodujące zarostowe zamknięcie kąta (aniridia). 4 Powyższy schemat podziału jaskry jest dość ogólny i nie uwzględnia postaci jaskry normalnego ciśnienia, nadciśnienia ocznego czy wreszcie podostrego, przejściowego zamknięcia kąta. Jaskra normalnego ciśnienia (JNC) stanowi podgrupę jaskry otwartego kąta, w której pomiary nieleczonego CW mieszczą się w granicach statystycznej normy. Na razie nie wiadomo, czy ten sztuczny podział kliniczny ma jakiekolwiek znaczenie naukowe w aspekcie patofizjologii choroby bądź wskazań do leczenia. Powszechnie uważa się, iż ciśnienie wewnątrzgałkowe odgrywa rolę w patogenezie JNC, choć podkreśla się udział miejscowych i ogólnych naczyniowych czynników ryzyka. Uważa się również, że JNC częściej występuje w starszej populacji, u kobiet niż u mężczyzn oraz u osób z nocną hipotonią układową. Wieloośrodkowe Badania nad Jaskrą Normalnego Ciśnienia (The Collaborative Normal-Tension Glaucoma Study) wykazały, iż obniżenie CW o 30% może znacząco zmienić naturalny przebieg uszkodzenia oraz zapobiec progresji choroby bądź ją zahamować u 80% pacjentów w ciągu 5 lat obserwacji. Nadciśnienie oczne jest jednostką, w której przy wartościach ciśnienia wewnątrzgałkowego przekraczających 21 mmhg nie stwierdza się cech neuropatii jaskrowej. Określenie

5 Klasyfikacja i cel leczenia jaskry nadciśnienie oczne sugeruje pewną nieprawidłowość, której patomechanizmu nie znamy, ale która zmusza nas do wnikliwej oceny pacjenta, również pod kątem występowania dodatkowych czynników ryzyka, sprzyjających wystąpieniu jaskry pierwotnej otwartego kąta. Są to: wartości CW im wyższe, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzeń jaskrowych; grubość centralna rogówki cieńsze rogówki zwiększają ryzyko wystąpienia jaskry, grube rogówki mogą zafałszować wyniki pomiaru CW, niesłusznie powodując zakwalifikowanie pacjenta do grupy z nadciśnieniem ocznym; wysoki współczynnik c/d. Jaskra pierwotnie zamkniętego kąta została podzielona na 3 podtypy: ostre zamknięcie kąta, a w przypadku, gdy temu mechanizmowi towarzyszy uszkodzenie jaskrowe ostry atak jaskry; podostre, przejściowe zamknięcie kąta z powtarzającymi się krótkimi epizodami zamknięcia kąta, samoistnie ustępującymi, z podwyższonym CW i łagodnymi objawami; przewlekłe zamknięcie kąta w przypadku towarzyszących cech neuropatii jaskrowej występowanie przewlekłej jaskry zamkniętego kąta, w której następuje stopniowe, postępujące zamykanie się kąta z tworzeniem zrostów. Szczegółowe badanie okulistyczne, diagnostyka różnicowa i prawidłowo postawiona diagnoza umożliwiają odpowiednie postępowanie terapeutyczne. Należy podkreślić, że prawidłowo wykonana gonioskopia z dokładną oceną struktur przesączania jest podstawą właściwej oceny mechanizmów utrudnienia odpływu cieczy wodnistej, a tym samym pozwala na odpowiednią klasyfikację danego typu jaskry i wdrożenie skutecznego leczenia. Cel leczenia jaskry Podstawowym celem leczenia jaskry jest zachowanie do końca życia chorego funkcji wzroku odpowiedniej do jego potrzeb z jednoczesnym zachowaniem akceptowanej jakości życia. Postępowanie terapeutyczne przy aktualnym stanie wiedzy oparte jest na farmakologicznym, laserowym lub/i chirurgicznym obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego do poziomu, przy którym nie postępuje neuropatia jaskrowa. Poziom ten, określany jako ciśnienie docelowe, jest bardzo indywidualny dla każdego pacjenta i wyznaczany w sposób empiryczny, choć wiadomo, że obniżenie ciśnienia wyjściowego o 30% znacząco zmniejsza ryzyko progresji. Rozpoczęcie leczenia jaskry jest zawsze związane z koniecznością udzielenia odpowiedzi na dwa pytania: kiedy rozpocząć leczenie i jaki sposób terapii wybrać. Zanim bowiem rozpoczniemy leczenie, powinniśmy być pewni, że dany pacjent rzeczywiście ma jaskrę, a nie mieści się w grupie ryzyka osób z podejrzeniem jaskry, np. osób z nadciśnieniem ocznym. Nie powinniśmy również zlecać terapii z powodu stwierdzenia ciśnienia wewnątrzgałkowego przekraczającego statystyczny zakres normy, bez towarzyszących zmian anatomicznych lub funkcjonalnych. Innym błędem jest rozpoczęcie leczenia na podstawie wyniku komputerowego badania pola widzenia, zwłaszcza pierwszego w życiu pacjenta, które niejednokrotnie cechuje niska wiarygodność, lub rozpoczęcie terapii na podstawie zmian w polu widzenia nieadekwatnych do obrazu tarczy nerwu wzrokowego. W celu osiągnięcia sukcesu terapeutycznego, jakim jest stabilizacja choroby, należy oszacować ciśnienie docelowe, biorąc pod uwagę: poziom CW przed rozpoczęciem leczenia, dobowe fluktuacje ciśnienia (krzywa dobowa), 5

6 Farmakoterapia jaskry stopień zaawansowania neuropatii jaskrowej, wiek pacjenta, przewidywaną długość życia, obecność innych czynników ryzyka. Im bardziej zaawansowana jaskra, tym niższe powinno być ciśnienie docelowe, im wyższe wyjściowe CW, tym większe prawdopodobieństwo progresji. Wyznaczone ciśnienie docelowe nie może być jedynym punktem odniesienia w naszym procesie terapeutycznym. Równie ważna jest ocena skuteczności proponowanego sposobu leczenia, ocena funkcji widzenia, ponoszonych kosztów czy komfortu życia pacjenta z jaskrą. Ocena ryzyka progresji choroby powinna brać pod uwagę wyjściowy stopień uszkodzenia nerwu wzrokowego, który jest bardziej podatny na dalsze uszkodzenie, oraz obecność zaawansowanych zmian w polu widzenia, ponieważ w istotny sposób warunkują one funkcjonowanie pacjenta w codziennym życiu. Wybór sposobu leczenia jest uzależniony od typu jaskry, który został określony w trakcie postępowania diagnostycznego, i przy aktualnym stanie wiedzy polega na obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego. W przypadku jaskry wtórnej postępowaniem z wyboru jest leczenie zmian wywołanych przez chorobę podstawową, w przypadku jaskry wrodzonej i anomalii rozwojowych w kącie przesączania jedyną metodą uregulowania CW jest chirurgiczne stworzenie możliwości odpływu cieczy wodnistej. W rozważaniach na temat celu leczenia jaskry nie można zapominać o samym pacjencie, który powinien być świadomym partnerem w procesie terapeutycznym. Chory, który rozumie konieczność leczenia, łatwiej przestrzega określonego schematu stosowania kropli, a ten powinien być sprzężony z codziennymi czynnościami tak, aby nie stanowił niepotrzebnej niedogodności. Naszym celem powinno być również stworzenie takiej relacji lekarz- -pacjent, która zapewni choremu poczucie bezpieczeństwa i pozwoli na ustalenie minimalnej skutecznej dawki leków, przy minimalnych skutkach ubocznych i cenie możliwej do zaakceptowania. Leczenie jaskry jest zatem trudną sztuką szukania kompromisu w celu zapewnienia choremu zachowania funkcji wzroku i odpowiedniej jakości życia. Piśmiennictwo: 1. American Academy of Ophthalmology: Glaucoma. Basic and Clinical Science Course American Academy of Ophthalmology, San Francisco, Ca, Brandt J.D., Beiser J.A., Gordon M.O., Kass M.A., Ocular Hypertension Treatment Study (OHTS) Group.: Central corneal thickness and measured IOP response to topical ocular hypotensive medication in the Ocular Hypertension Treatment Study. Am J Ophthalmol Nov; 138(5): Collaborative Normal-Tension Glaucoma Study Group. Comparison of glaucomatous progression between untreated patients with normal-tension glaucoma and patients with therapeutically reduced intraocular pressure. Am J Ophthalmol 1998; 126: European Glaucoma Society: Terminology and Guidelines for Glaucoma. Dogma Goldberg I.: Compliance. W: Ritch R., Shields M.B., Krupin T.: The glaucomas. Mosby Year Book Inc. Second Edition 1996: Greenfield D.S., Liebmann J.M., Ritch R., Krupin T., Low-Pressure Glaucoma Study Group: Visual field and intraocular pressure asymmetry in the low-pressure glaucoma treatment study. Ophthalmology 2007; 114: Hernandez M.R., Gong H.: Extracellular matrix of the trabecular meshwork and optic nerve head. W: Ritch R., Shields M.B., Krupin T.: The glaucomas. Mosby Year Book Inc. Second Edition 1996:

7 Klasyfikacja i cel leczenia jaskry 8. Jonas J.B., Gründler A.E., Gonzales-Cortés J.: Pressure-dependent neuroretinal rim loss in normalpressure glaucoma. Am J Ophthalmol 1998; 125: Shields M.B., Ritch R., Krupin T.: Classifications of the glaucomas. W: Ritch R., Shields M.B., Krupin T.: The glaucomas. Mosby Year Book Inc. Second Edition 1996: Wiggs J.L.: Genetic etiologies of glaucoma. Arch Ophthalmol. 2007; 125:

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się:

Przebieg jaskry często jest bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Do objawów charakterystycznych zalicza się: Jaskra Jaskra należy do grupy chorób, których wspólną cechą jest postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego. Charakteryzują ją zmiany morfologiczne w tarczy nerwu wzrokowego, ubytki w polu widzenia oraz

Bardziej szczegółowo

Podziękowania. Przedmowa do wydania polskiego Skróty. Rozdział 1. Powieki 1

Podziękowania. Przedmowa do wydania polskiego Skróty. Rozdział 1. Powieki 1 v Podziękowania Przedmowa Przedmowa do wydania polskiego Skróty xii xiii xiv xv Rozdział 1. Powieki 1 Rzęsy.................................................. 2 Przewlekłe zapalenie brzegów powiek.......................

Bardziej szczegółowo

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY

Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Wrocław Maria Hanna Niżankowska Innowacje w zakresie PROFILAKTYKI I TERAPII JASKRY Innowacje w okulistyce ocena dostępności w Polsce Seminarium Fundacji WHC Warszawa, 16.09.2011 Definicja jaskry Jaskra

Bardziej szczegółowo

Struktury oka, które odgrywają rolę w mechanizmie powstawania jaskry:

Struktury oka, które odgrywają rolę w mechanizmie powstawania jaskry: Jaskra podstawowe informacje Oko budowa Twardówka Siatkówka Nerw wzrokowy Ciecz wodnista Rogówka Tęczówka Mięśnie oka Źrenica Soczewka Ciało rzęskowe Ciało szkliste Struktury oka, które odgrywają rolę

Bardziej szczegółowo

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące:

Przyczyny zaniku nerwu wzrokowego są następujące: JASKRA Na jaskrę cierpi 67 milionów ludzi na świecie, a ponad 6 milionów jest z tego powodu całkowicie niewidomych. Na czym polega to schorzenie? W prawidłowym oku odbywa się stale krążenie płynu śródocznego,

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę

SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę Jacek Szendzielorz, Aleksandra Mikulska-Cholewa SLT - Selektywna Laserowa Trabekuloplastyka, opcja w leczeniu chorego na jaskrę - doświadczenia własne w LENS-MED Klinika Jednego Dnia Niepubliczny Okulistyczny

Bardziej szczegółowo

Prosta i skuteczna, nowa metoda leczenia jaskry

Prosta i skuteczna, nowa metoda leczenia jaskry Implant XEN Nowa skuteczna metoda leczenia jaskry Dla osób, u których ciśnienie w gałce ocznej jest zbyt wysokie pomimo stosowania kropli przeciwjaskrowych Obniża ciśnienie wewnątrz gałki ocznej, aby zapobiec

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 9 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnej diagnostyki i leczenia jaskry

Załącznik nr 9 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program wczesnej diagnostyki i leczenia jaskry Program wczesnej diagnostyki i leczenia jaskry 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU WCZESNEJ DIAGNOSTYKI I LECZENIA JASKRY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Jaska jest ciężkim

Bardziej szczegółowo

Glaucoma-profi laxis 2015

Glaucoma-profi laxis 2015 bezpłatny zestaw pomiarów: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego metodą bezkontaktową pachymetria (mierzenie grubości rogówki) autorefraktometria (komputerowy pomiar wad widzenia) Glaucoma-profi laxis 2015

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY

POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY POSTĘPOWANIE W JASKRZE U KOBIET W CIĄŻY dr n. med. Mira Gacek SAMODZIELNY PUBLICZNY KLINICZNY SZPITAL OKULISTYCZNY KATEDRA I KLINIKA OKULISTYKI II WYDZIAŁU LEKARSKIEGO WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

28 Choroby infekcyjne

28 Choroby infekcyjne 28 Choroby infekcyjne Ludzki wirus upośledzenia odporności (HIV)/zespół nabytego upośledzenia odporności (AIDS) Retinopatia związana z ludzkim wirusem upośledzenia odporności Retinopatia HIV to rodzaj

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w

Załącznik nr 12 do materiałów informacyjnych PRO. zalecenie ponownego zgłoszenia się na badanie po 12 miesiącach w SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚWIADCZEŃ I ZASAD ICH UDZIELANIA ORAZ WYMAGANIA WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW W PROGRAMIE WCZESNEJ DIAGNOSTYKI I LECZENIA JASKRY 1. OPIS ŚWIADCZEŃ 1) PORADA NA ETAPIE I OBEJMUJE: a) zarejestrowanie

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE

Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE 1 LECZENIE OPERACYJNE W JASKRZE Stan na dzień 31.06.2013 Copyright by Polskie Towarzystwo Okulistyczne 2013 Wytyczne opracowane

Bardziej szczegółowo

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Epidemiologia czerniaka błony naczyniowej Częstość występowania zależy od rasy (u

Bardziej szczegółowo

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna:

Jaskra Klasyfikacja: 1. Jaskra pierwotna: Jaskra Zespół chorób oka, które prowadzą do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki, co powoduje uszkodzenie lub utratę wzroku. Choroba ta może spotkać

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku.

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku. Warszawa, dn. 09.02.2017 r. Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku. Aktualizacja 9 lutego 2017 Konsensus opracowała

Bardziej szczegółowo

Jaskra nie boli kradnie wzrok. społeczna kampania edukacyjna

Jaskra nie boli kradnie wzrok. społeczna kampania edukacyjna Jaskra nie boli kradnie wzrok społeczna kampania edukacyjna O kampanii Jaskra nie boli kradnie wzrok Kampania zainaugurowana w marcu 2015 r. podczas Światowego Tygodnia Jaskry Odpowiedź na niską wykrywalność

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3)

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 904 Poz. 133 Załącznik B.70. LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 123/2013 z dnia 16 września 2013 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie zasadności wydawania zgód na refundację produktu

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 160/2016 z dnia 29 sierpnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu

Aneks I. Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu Aneks I Wnioski naukowe i podstawy zmiany warunków pozwolenia (pozwoleń) na dopuszczenie do obrotu 1 Wnioski naukowe Uwzględniając raport oceniający komitetu PRAC w sprawie okresowych raportów o bezpieczeństwie

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 7/2012 z dnia 27 lutego 2012 w sprawie zakwalifikowania terapii protonowej nowotworów oka jako świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry

Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry Konsensus ekspertów w sprawie zastosowania preparatu Taflotan w leczeniu jaskry zaakceptowany przez zarząd Polskiego Towarzystwa Okulistycznego Stan na dzień 20 maja 2015 Konsensus został opracowany przez

Bardziej szczegółowo

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze

Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego. Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Pułapki farmakoterapii nadciśnienia tętniczego Piotr Rozentryt III Katedra i Kliniczny Oddział Kardiologii Śląskie Centrum Chorób Serca, Zabrze Leczenie nadciśnienia tętniczego versus leczenie chorego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Nadciśnienie tętnicze od A do Z 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek )

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 731 Poz. 66 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Taptiqom przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Taptiqom przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Taptiqom przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechniania choroby Jaskra jest grupą schorzeń oczu skutkujących

Bardziej szczegółowo

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie

Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Przywrócenie rytmu zatokowego i jego utrzymanie Jak wspomniano we wcześniejszych artykułach cyklu, strategia postępowania w migotaniu przedsionków (AF) polega albo na kontroli częstości rytmu komór i zapobieganiu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3). Ważne: od dnia 01 stycznia 2017 r.

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3). Ważne: od dnia 01 stycznia 2017 r. Załącznik B.70. LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3). Ważne: od dnia 01 stycznia 2017 r. ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie neowaskularnej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3)

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 882 Poz. 79 Załącznik B.70. LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie neowaskularnej

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3)

LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 761 Poz. 48 Załącznik B.70. LECZENIE NEOWASKULARNEJ (WYSIĘKOWEJ) POSTACI ZWYRODNIENIA PLAMKI ZWIĄZANEGO Z WIEKIEM (AMD) (ICD-10 H35.3) ŚWIADCZENIOBIORCY afliberceptem

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 893 Poz. 133 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM, EPOPROSTENOLEM I MACYTENTANEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. Rozdzia 1 Ga ka oczna, narzàdy dodatkowe oka, unaczynienie i unerwienie. Anatomia stosowana... 1

Spis treêci. Rozdzia 1 Ga ka oczna, narzàdy dodatkowe oka, unaczynienie i unerwienie. Anatomia stosowana... 1 Rozdzia 1 Ga ka oczna, narzàdy dodatkowe oka, unaczynienie i unerwienie. Anatomia stosowana.... 1 Rozdzia 2 Badanie okulistyczne i testy diagnostyczne...................................... 13 2.1. Badanie

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

WADY WRODZONE NARZĄDU WZROKU U KONI

WADY WRODZONE NARZĄDU WZROKU U KONI WADY WRODZONE NARZĄDU WZROKU U KONI Wady wrodzone są to nieprawidłowości anatomiczne powstałe w czasie życia płodowego. Mogą być spowodowane czynnikami zewnętrznymi np. mechaniczne uszkodzenia płodu, choroby

Bardziej szczegółowo

Nitraty -nitrogliceryna

Nitraty -nitrogliceryna Nitraty -nitrogliceryna Poniżej wpis dotyczący nitrogliceryny. - jest trójazotanem glicerolu. Nitrogliceryna podawana w dożylnym wlewie: - zaczyna działać po 1-2 minutach od rozpoczęcia jej podawania,

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

Wykazano wzrost ekspresji czynnika martwicy guza α w eksplanta ch naczyniówki i nabłonka barwnikowego siatkówki myszy poddanych fotokoagulacji w

Wykazano wzrost ekspresji czynnika martwicy guza α w eksplanta ch naczyniówki i nabłonka barwnikowego siatkówki myszy poddanych fotokoagulacji w Monika Jasielska Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Kontakt mail: monikaleszczukwp.pl Tytuł pracy doktorskiej: Rola receptora czynnika martwicy guza α Rp75 (TNFRp75) w powstawaniu

Bardziej szczegółowo

NARZĄD WZROKU

NARZĄD WZROKU NARZĄD WZROKU Oko można porównać do kamery cyfrowej, wyposażonej w: system soczewek (rogówka, soczewka, ciało szkliste) automatyczną regulację ostrości obrazu (akomodacja) automatyczną regulację przesłony

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w jaskrze

Postępowanie w jaskrze Postępowanie w jaskrze Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego Stan na dzień 10 czerwca 2014 Wytyczne zostały opracowane przez grupę ekspertów Polskiego Towarzystwa Okulistycznego w składzie (nazwiska

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia

Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki chorób układu krążenia Program profilaktyki chorób układu krążenia 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Choroby układu krążenia

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29

Zaćma. Sandra Zuziak 2013-07-29 Zaćma Sandra Zuziak 1 Zaćma zajmuje pierwsze miejsce w rankingu przyczyn ślepoty we współczesnym świecie wg statystyk Światowej Organizacji Zdrowia www.korektorzdrowia.pl 2 Definicja Zaćma (łac. cataracta)

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku.

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA KAMAGRA 100 mg, tabletki powlekane Sildenafil w postaci cytrynianu Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. 1- Należy zachować tę ulotkę,

Bardziej szczegółowo

Okulistyka - opis przedmiotu

Okulistyka - opis przedmiotu Okulistyka - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Okulistyka Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-O Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj studiów jednolite

Bardziej szczegółowo

BADANIE WZROKU TO WIĘCEJ NIŻ KOREKCJA

BADANIE WZROKU TO WIĘCEJ NIŻ KOREKCJA BADANIE WZROKU TO WIĘCEJ NIŻ KOREKCJA Badanie wzroku Oczy to okno, przez które widać ogólny stan Twojego zdrowia Oczy ujawniają dużo więcej informacji na temat naszego stanu zdrowia niż tylko to, jaką

Bardziej szczegółowo

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych

Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Wytyczne ACCF/AHA 2010: Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego u bezobjawowych dorosłych Jednym z pierwszych i podstawowych zadań lekarza jest prawidłowa i rzetelna ocena ryzyka oraz rokowania pacjenta. Ma

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

Jęczmień i gradówka. H00.0 Jęczmień i inne głębokie zapalenie powiek. Włączenie: Ropień powieki Włączenie: Czyrak powieki Włączenie: Jęczmień powieki

Jęczmień i gradówka. H00.0 Jęczmień i inne głębokie zapalenie powiek. Włączenie: Ropień powieki Włączenie: Czyrak powieki Włączenie: Jęczmień powieki H00 Jęczmień i gradówka H00.0 Jęczmień i inne głębokie zapalenie powiek H00.1 Gradówka Włączenie: Ropień powieki Włączenie: Czyrak powieki Włączenie: Jęczmień powieki H01 Inne stany zapalne powiek H01.0

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska

Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka. prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Nadciśnienie tętnicze punkt widzenia lekarza i dietetyka prof. nadzw. dr hab. n. med. J. Niegowska dr inż. D. Gajewska Wszechnica Żywieniowa SGGW Warszawa 2016 Ciśnienie tętnicze krwi Ciśnienie wywierane

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

A18.5 Gruźlica oka. Wyłączenie: następstwa jaglicy (B94.0) A71.0 Początkowe stadium jaglicy. Włączenie: Podejrzenie jaglicy A71.

A18.5 Gruźlica oka. Wyłączenie: następstwa jaglicy (B94.0) A71.0 Początkowe stadium jaglicy. Włączenie: Podejrzenie jaglicy A71. A18.5 Gruźlica oka Włączenie: Gruźlicze zapalenie:naczyniówki i siatkówki (H32.0) Włączenie: Gruźlicze zapalenie:blaszki nadtwardówkowej (H19.0) Włączenie: Gruźlicze zapalenie:śródmiąższowe rogówki (H19.2)

Bardziej szczegółowo

Różnicowanie. S. Teper, E. Wylęgała

Różnicowanie. S. Teper, E. Wylęgała r8_:layout 1 2011-02-07 00:10 Strona 83 8 Różnicowanie S. Teper, E. Wylęgała Różnicowanie w większości przypadków nie stanowi kłopotu. Pewne wątpliwości mogą się pojawić w zaawansowanym CNV, gdy trudne

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta

Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Ocena skuteczności zabiegów przeciwjaskrowych z zastosowaniem stentu Ex-PRESS u chorych z jaskrą pierwotną i wtórną otwartego kąta Surgical outcomes of the Ex-PRESS glaucoma filtration device in primary

Bardziej szczegółowo

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne

Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne Problemy kostne u chorych ze szpiczakiem mnogim doświadczenia własne dr n.med. Piotr Wojciechowski Szpiczak Mnogi Szpiczak Mnogi (MM) jest najczęstszą przyczyną pierwotnych nowotworów kości u dorosłych.

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Bimican przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Bimican przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego Bimican przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby jest stosowany w celu zmniejszenia

Bardziej szczegółowo

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1

NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 NIEWYDOLNOŚĆ NEREK - EPIDEMIOLOGIA, OBJAWY, STADIA NIEWYDOLNOŚCI, DIAGNOSTYKA AGNIESZKA BARTOSZ GR.1 Niewydolność nerek Niewydolność nerek charakteryzuje się utratą zdolności do oczyszczania organizmu

Bardziej szczegółowo

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej

Aneks II Zmiany w drukach informacyjnych produktów leczniczych zarejestrowanych w procedurze narodowej Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną immunoglobulinę anty-t limfocytarną pochodzenia króliczego stosowaną u ludzi [rabbit anti-human thymocyte] (proszek

Bardziej szczegółowo

Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków

Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków Klinika Okulistyki Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kierownik: prof. dr hab. Dariusz Kęcik Wyzwania diagnostyczne w chorobach zapalnych tylnego odcinka gałki ocznej - prezentacja przypadków MONIKA

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI

WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI WCZESNE OBJAWY CHOROBY NOWOTWOROWEJ U DZIECI Elżbieta Adamkiewicz-Drożyńska Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii Początki choroby nowotworowej u dzieci Kumulacja wielu zmian genetycznych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA PROGRAM PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA - 2006 1. UZASADNIENIE POTRZEBY PROGRAMU Choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Umieralność z tego

Bardziej szczegółowo

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego Selective laser trabeculoplasty in treatment of glaucomatous and ocular hypertensive patients Małgorzata Krajewska 1,

Bardziej szczegółowo

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia

Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji. Ocena informacji o metodzie leczenia Praktykowanie EBM Krok 1 Krok 2 Krok 3 Krok 4 Zadanie pytania klinicznego (PICO) Wyszukanie i selekcja wiarygodnej informacji Ocena informacji o metodzie leczenia Podjęcie decyzji klinicznej na podstawie

Bardziej szczegółowo

Diabetic Retinopathy Clinical Research Network

Diabetic Retinopathy Clinical Research Network Randomizowane badanie porównujące doszklistkowe podanie acetonidu triamcinolonu i fotokoagulacji ogniskowej lub typu grid w przypadku cukrzycowego obrzęku plamki Diabetic Retinopathy Clinical Research

Bardziej szczegółowo

Lek. Olgierd Woźniak. Streszczenie rozprawy doktorskiej

Lek. Olgierd Woźniak. Streszczenie rozprawy doktorskiej Lek. Olgierd Woźniak Streszczenie rozprawy doktorskiej Ocena czynników ryzyka adekwatnych interwencji kardiowerteradefibrylatora u pacjentów z arytmogenną kardiomiopatią prawej komory. Wstęp Arytmogenna

Bardziej szczegółowo

Jolanta Oficjalska CZY POTRZEBUJEMY KRAJOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I LECZENIA RETINOPATII CUKRZYCOWEJ?

Jolanta Oficjalska CZY POTRZEBUJEMY KRAJOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I LECZENIA RETINOPATII CUKRZYCOWEJ? Jolanta Oficjalska CZY POTRZEBUJEMY KRAJOWEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I LECZENIA RETINOPATII CUKRZYCOWEJ? EPIDEMIOLOGIA Retinopatia cukrzycowa jest główną przyczyną ślepoty dorosłych w krajach rozwiniętych

Bardziej szczegółowo

OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA. Małgorzata Weryk SKN Ankona

OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA. Małgorzata Weryk SKN Ankona OSTRA NIEWYDOLNOŚĆ ODDECHOWA Małgorzata Weryk SKN Ankona definicja Układ oddechowy nie zapewnia utrzymania prężności O2 i CO2 we krwi tętniczej w granicach uznanych za fizjologiczne PaO2 < 50 mmhg (przy

Bardziej szczegółowo

Temat: Budowa i działanie narządu wzroku.

Temat: Budowa i działanie narządu wzroku. Temat: Budowa i działanie narządu wzroku. Oko jest narządem wzroku. Umożliwia ono rozróżnianie barw i widzenie przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Oko jest umiejscowione w kostnym oczodole.

Bardziej szczegółowo

Anna Okruszko. Praca na stopień doktora nauk medycznych. Promotor: Dr hab. n. med. Maria Kmera-Muszyńska

Anna Okruszko. Praca na stopień doktora nauk medycznych. Promotor: Dr hab. n. med. Maria Kmera-Muszyńska Anna Okruszko Ocena stanu bariery naczyniowej oka u chorych z przedarciowym odwarstwieniem siatkówki w prognozowaniu rozwoju pooperacyjnej witreoretinopatii proliferacyjnej (PVR) Praca na stopień doktora

Bardziej szczegółowo

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E

LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E załącznik nr 19 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: LECZENIE CHOROBY GAUCHERA ICD-10 E 75 Zaburzenia przemian sfingolipidów i inne zaburzenia spichrzania

Bardziej szczegółowo

Specyficzne problemy osób niewidomych

Specyficzne problemy osób niewidomych Hanna Pracharczyk Specyficzne problemy osób niewidomych Podczas omawiania problematyki osób niepełnosprawnych wzrokowo często padają określenia: osoby całkowicie niewidome, niewidome od urodzenia, ociemniałe,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie angio-oct w diagnostyce i terapii okulistycznej część II

Zastosowanie angio-oct w diagnostyce i terapii okulistycznej część II Zastosowanie angio-oct w diagnostyce i terapii okulistycznej część II Angio-OCT in ophthalmological diagnostics and therapy part II Joanna Gołębiewska, Wojciech Hautz Klinika Okulistyki, Instytut Pomnik

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) Załącznik B.31. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO (TNP) (ICD-10 I 27, I 27.0) A. Leczenie TNP u dorosłych 1. Leczenie I rzutu 1.1 Leczenie I rzutu sildenafilem 1.2 Leczenie I rzutu bosentanem 2.

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Mikrochirurgia i chirurgia plastyczna w okulistyce 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Neurologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Neurologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Neurologia Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny (WLS)

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO

PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO PROGRAM NAUCZANIA OKULISTYKI DLA VI ROKU WYDZIA U LEKARSKIEGO Zajêcia odbywaj¹ siê w budynku Katedry i Kliniki Okulistyki SPSK-2. Prowadzone s¹ w formie seminariów i æwiczeñ. Cel kszta³cenia Celem kszta³cenia

Bardziej szczegółowo

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N

LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N Załącznik nr 42 do zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu: LECZENIE WTÓRNEJ NADCZYNNOŚCI PRZYTARCZYC U PACJENTÓW HEMODIALIZOWANYCH ICD-10 N 25.8 Inne zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki Zdrowotnej

Program Profilaktyki Zdrowotnej Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr IX/56/2011 Program Profilaktyki Zdrowotnej Realizowany w roku 2011 pod nazwą Badania wad postawy wśród dzieci klas pierwszych szkół podstawowych miasta Tczewa w ramach programu

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1

SPIS TREŒCI. Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego... 13. Rozdzia³ 1 SPIS TREŒCI Przedmowa przewodnicz¹cego Rady Naukowej Czasopisma Aptekarskiego........................... 13 Rozdzia³ 1 NADCIŒNIENIE TÊTNICZE JAKO PROBLEM ZDROWOTNY prof. dr hab. n. farm. S³awomir Lipski,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT

PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT PROGRAM WCZESNEGO WYKRYWANIA ZABURZEŃ WIDZENIA PROWADZĄCYCH DO INWALIDZTWA WZROKOWEGO SKIEROWANY DO DZIECI W WIEKU 1-6 LAT Joanna Sowińska-Szkocka Zespół Poradni Okulistycznych SPS ZOZ ZDROJE Cele programu

Bardziej szczegółowo

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB

LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH U PACJENTÓW 65+ Włodzimierz Samborski Katedra Reumatologii i Rehabilitacji Uniwersytet Medyczny im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu LECZENIE BIOLOGICZNE CHORÓB REUMATYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski.

Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Przegląd epidemiologiczny metod diagnostyki i leczenia łagodnego rozrostu stercza na terenie Polski. Program MOTO-BIP /PM_L_0257/ Ocena wyników programu epidemiologicznego. Dr n. med. Bartosz Małkiewicz

Bardziej szczegółowo

NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY

NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA LECZENIE JASKRY I N F O R M AT O R D L A PA C J E N T Ó W JASNY OBRAZ ŚWIATA NOWA JAKOŚĆ WIDZENIA CO TO JEST JASKRA? Jaskra (łac. glaucoma) jest to grupa chorób oczu, w której dochodzi

Bardziej szczegółowo

Zmysł wzroku Narząd wzroku Zdolność układu nerwowego do odbierania bodźców świetlnych i przetwarzania ich w mózgu na wrażenia wzrokowe jest określana jako zmysł wzroku. Anatomiczną postacią tego zmysłu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13

Spis treści. Przedmowa Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi... 13 Spis treści Przedmowa................ 11 1. Badanie pacjenta z chorobami sercowo-naczyniowymi.................. 13 Najważniejsze problemy diagnostyczne....... 13 Ból w klatce piersiowej........... 14 Ostry

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji OKULISTYCE

Program specjalizacji OKULISTYCE CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w OKULISTYCE Program dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w okulistyce Warszawa 2003 Program specjalizacji opracowany został

Bardziej szczegółowo

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Doustne środki antykoncepcyjne a ryzyko wystąpienia zakrzepicy Dr hab. Jacek Golański Zakład Zaburzeń Krzepnięcia Krwi Uniwersytet Medyczny w Łodzi Żylna choroba zakrzepowozatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny

Bardziej szczegółowo

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej

Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Rejestr codziennej praktyki lekarskiej w zakresie leczenia choroby wieńcowej Badanie Nr: BETAX_L_01459 Autorzy: Dr hab. n. med. Marek Kuch, Klinika Kardiologii, Uniwersytet Medyczny w Warszawie Michał

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo